PISMO ŚWIĘTE

PRZEKŁAD TORUŃSKI

NOWEGO PRZYMIERZA

ORAZ

KSIĘGI MĄDROŚCIOWE

KSIĘGI PIĘCIU MEGILOT

I

PROROKÓW MNIEJSZYCH

FUNDACJA ŚWIADOME CHRZEŚCIJAŃSTWO

TORUŃ

31 PAŹDZIERNIKA 2017

WYDANIE SIÓDME POPRAWIONE – 01.06.2022

Wydawca:

Fundacja Świadome Chrześcijaństwo

ul. Konstytucji 3 Maja 13B/43

87-100 Toruń

www.swch.pl

charlesebed@gmail.com

tel. 509-79-33-22

ISBN 978-83-963342-2-0

© Copyright Fundacja Świadome Chrześcijaństwo

Toruń 2017 – 2022

Wydawca wyraża zgodę na kopiowanie i rozpowszechnianie całości lub części publikacji wyłącznie w formie elektronicznej, jednak bez czerpania z tego korzyści finansowych i bez wprowadzania jakichkolwiek zmian w tekście. Powielanie do celów komercyjnych wymaga pisemnej zgody Fundacji.

Skład komitetu redakcyjnego w zakresie prac nad tekstem Nowego Przymierza:

Michał Basiewicz

Karol Zieleźnik

Karol Czarnowski

Waldemar Kułakowski

Skład komitetu redakcyjnego w zakresie prac nad tekstem Starego Przymierza:

Karol Czarnowski

Waldemar Kułakowski

Konsultacje w zakresie języka hebrajskiego:

Piotr Zaremba

Konsultacje czytelnicze:

Krzysztof Gołębiowski, Tomasz Jaśkowiec, Szymon Matusiak, Katarzyna Szajewska

Wersje baz słownikowych i tekstu w elektronicznych programach biblijnych:

Patrycja Boryczka, Michał Basiewicz, Marta Kowalska, Łukasz Łaskawski, Andrzej Kaniecki

Mapy i dodatki:

Paweł Kozłowski

Robert Mieniok

Piotr Zaremba

Izaak Jonatan Baruch - „Księga Dwunastu” - diagram

Tekst w formie elektronicznej dostępny jest pod adresami:

www.swch.pl/tnp/index.html

www.oblubienica.eu/czytelnia/biblia/przeklad

Druk: Koncept Design

Od wydawcy

Oddajemy w ręce Czytelników kolejny przekład ksiąg Nowego Przymierza na język polski wraz z rewizją wybranych ksiąg Starego Przymierza. Cieszymy się, że w ostatniej dekadzie pojawiło się w naszym kraju kilka nowych tłumaczeń Biblii. Celem, który sobie postawiliśmy było dokonanie dokładnego, analitycznego tłumaczenia Nowego Przymierza oraz dokładnej rewizji tłumaczeń tekstu hebrajskiego Starego Przymierza tak, aby to dzieło było użyteczne przede wszystkim w osobistej lekturze i studiowaniu Pisma Świętego. Podczas pracy przyświecała nam myśl, by w możliwie najprostszy sposób zbliżyć się do oryginału, nie naruszając przy tym jego integralności, a tym bardziej nie zaburzając go konfesyjnymi interpretacjami.

Zamysłem naszym było, by przygotowując tekst, oddać możliwie najlepiej piękno oryginału, unikając jednak niezgrabności wynikającej z oddawania go słowo w słowo.

Prace nasze konsultowaliśmy z osobami znającymi tekst grecki Nowego Przymierza i tekst hebrajski Starego Przymierza, uwzględniając ich cenne wskazówki i rady, za które w tym miejscu składamy serdeczne podziękowania. Szczególnie serdecznie dziękujemy tym osobom, które towarzyszyły nam przez te lata prac: czytając, wskazując błędy oraz sugerując zmiany w tych miejscach, które były niezrozumiałe dla Czytelnika ze względu na zbyt dosłowne jego oddanie.

Mamy nadzieję, że z naszej pracy odniosą pożytek tak kaznodzieje, jak i wnikliwi Czytelnicy, usiłujący zgłębić znaczenie natchnionego przesłania Słowa samego Boga.

Wydanie to zaopatrzone jest w wiele przypisów dodanych bezpośrednio przy wersetach. Pozwalają one lepiej poznać odcienie znaczeniowe i sens konkretnych słów i zwrotów oryginału greckiego i hebrajskiego oraz porównać ich występowanie w różnych kontekstach w samym tekście. Przypisy są zwięzłe i odnoszą się merytorycznie do danego wiersza. Ufamy, że także dzięki tym przypisom zostaną zbudowani nawet ci, którzy wiele lat poświęcili na studiowanie Słowa Bożego, wnikając głębiej w sedno prawdy biblijnej.

Tekst ksiąg Starego Przymierza został opracowany zgodnie z założeniami przedstawionymi w paragrafie: „Metodyka pracy nad tekstem ksiąg Starego Przymierza”.

Temu, który wciąż dodaje sił i zachęty, niech będzie chwała na wieki wieków.

W imieniu komitetu redakcyjnego

Karol Czarnowski

Kilka uwag na temat metodologii przekładu ksiąg Nowego Przymierza

Przekład ma charakter dosłowny, nie oznacza to jednak oddania tekstu słowo w słowo. W większości przypadków zastosowano metodę tłumaczenia określaną jako ekwiwalencja formalna, w której oddaje się największą zbieżność znaczeniową (syntaktyczną, idiomatyczną i semantyczną) z oryginałem greckim. Dlatego też tam, gdzie tylko to było możliwe, oddawano rzeczowniki – rzeczownikami, czasowniki – czasownikami itp. Szczególnie zwracano uwagę na oddanie czasowników w ich oryginalnej formie gramatycznej tj. uwzględniając czasy i strony (bierna, czynna, zwrotna), wszędzie tam, gdzie nie zaburzało to zrozumienia tekstu. Uwzględniając założenia hebrajskiej retoryki biblijnej, świadomie w wielu przypadkach pozostawiono oryginalną konstrukcję zdań – np.: „I stało się” w Ewangeliach oraz powtarzającą się idiomatyczną frazę charakterystyczną dla języka hebrajskiego: „W odpowiedzi, rzekł”. Idiomy zrozumiałe znaczeniowo dla polskiego Czytelnika pozostawiano w tekście głównym w ich oryginalnym brzmieniu, oddając ich znaczenie w przypisach; idiomy niezrozumiałe np.: „w brzuchu mająca” – (Mt 1,18) oddawano zrozumiałym polskim ekwiwalentem – „była w ciąży”, w przypisie natomiast przytaczano ich oryginalne brzmienie.

W tekście pojawiają się dość liczne wyrazy pisane kursywą dla oznaczenia wyrazów nie występujących w tekście oryginalnym, lecz pozwalających lepiej zrozumieć oddawaną myśl. Tylko w bardzo nielicznych miejscach odstąpiono od reguły ścisłego podziału na wersety, akapity i znaki interpunkcyjne. Wielokrotnie, dla lepszego zrozumienia tekstu, odstąpiono od sztywnej reguły ekwiwalencji formalnej tłumaczenia słowo w słowo wraz z dokładną kolejnością wyrazów, tak aby zachować większą zgodność struktury tekstu z językiem polskim. Interpretacja oznaczeń i przypisów znajduje się w diagramie: „Opis oznaczeń”.

Pozostałe cechy przekładu

Podane znaczenia słów greckich nie obejmują pełnej definicji słownikowej, raczej reprezentują znaczenie wynikające z kontekstu, a tylko w nielicznych przypadkach obejmują szersze znaczenie leksykalne. Konsekwentnie tłumaczono grecki termin diatheke jako przymierze, nawet w tych miejscach, gdzie inne przekłady oddają to słowo jako testament (Hbr 9,16-17 i Ga 3,15-16). Świadomie zastosowano w Ewangeliach i w nielicznych innych miejscach termin Mesjasz za miast Chrystus ze względu na kontekst hebrajski zarówno tego terminu, jak i działalności Pana Jezusa. W przypadku gdzie greckie słowo ekklesia tłumaczone jako zbór, zgromadzenie, społeczność nie odnosi do lokalnego zgromadzenia chrześcijan, ale do jego wymiaru ponadczasowego i ponadlokalnego, oddano je słowem Kościół. W niektórych miejscach wskazano warianty tekstowe występujące w Tekście Większościowym (bizantyjskim) wskazując tym samym na mało istotne i nie wpływające na rozumienie tekstu różnice zachodzące między Textus Receptus (TR) a Tekstem Większościowym (BYZ). Partykuła de często nie uwzględniana w innych tłumaczeniach została oddana jako: jednak, więc, natomiast, i, zaś. Fraza ou me jako podwójne zaprzeczenie została przełożona jako wzmocnienie najczęściej jako: z pewnością, na pewno. Przypisy celowo zaprezentowano raz w wersji bezokolicznikowej, a innym razem w formie zgodnej z gramatyką tekstu głównego. W cytatach ze Starego Przymierza, tam gdzie w tekście hebrajskim występuje tetragram JHWH, konsekwentnie zgodnie z tekstem greckim używano słowa kyrios – PAN, nawet gdy kontekst cytowanego wersetu wyraźnie wskazuje na osobę Pana Jezusa oraz w tych miejscach, gdzie słowo kyrios odnosi się do Boga Ojca.

Zapis fonetyczny słów greckich jest zharmonizowany z użyciem występującym w słowniku Stronga wydanym przez Oficynę Wydawniczą „Vocatio”. Teksty paralelne mogą nie pokrywać się w stu procentach z wystąpieniami w popularnym w środowisku ewangelicznie wierzących chrześcijan tekstem Biblii Warszawskiej.

Podstawa tłumaczenia tekstu greckiego przekładu

Scrivener’s Textus Receptus 1894 r. (Prepared and edited by Dr. Maurice A. Robinson)

Uwagi końcowe

Mamy nadzieję na liczne merytorycznie poprawne uwagi do naszego przekładu. Kolejne nowe wersje w formacie elektronicznym (pdf) będą dostępne pod adresami:

www.oblubienica.eu/czytelnia/biblia/przeklad i www.swch.pl/tnp/index.html

Wszystkich chętnych zapraszamy do podjęcia wspólnego wysiłku, by tekst polski tego przekładu mógł zostać jeszcze lepiej oddany i przygotowany ku chwale samego Boga.

Metodologia pracy nad tekstem ksiąg Starego Przymierza

Podstawą edycji ksiąg Starego Przymierza jest Hebrew Text: Westminster Leningrad Codex z uwzględnieniem w nielicznych miejscach wersji z przekładów wymienionych w pkt. 7. Niniejsza edycja nie rości sobie prawa do określenia jej jako nowe tłumaczenie. Tekst został zredagowany na podstawie poniższej metodologii:

1. Znaczenie wszystkich ważniejszych słów występujące w tekście hebrajskim w poszczególnym wersecie zostało zweryfikowane z ich znaczeniem leksykalnym. Dla ułatwienia Czytelnikowi szybkiego odnalezienia znaczenia danego słowa w słownikach j. hebrajskiego dodano do wybranych wyrazów „kod Stronga” - patrz: diagram „Opis oznaczeń”.

2. W trakcie pracy z tekstem hebrajskim uwzględniono konstrukcję gramatyczną danych słów, form i zwrotów idiomatycznych, umieszczając w niektórych przypadkach w przypisach krótką informację w tym zakresie.

3. Ważniejsze słowa wraz z kodem gramatycznym (dot. czasowników) zostały opatrzone przypisami wraz z alternatywnie poprawną wersją tłumaczenia danego słowa lub frazy.

4. Konsekwentnie w tekście zachowano pisownię JHWH wszędzie tam, gdzie występuje imię własne Boga.

5. Z wyjątkiem nielicznych miejsc, numeracja wersetów została zachowana zgodnie z edycją tekstu hebrajskiego.

6. Odnośniki tekstów paralelnych mogą różnić się numeracją wobec innych wydań ksiąg Starego Przymierza zgodnie z brzmieniem pkt 5.

7. Tekst został zredagowany na podstawie porównania i rewizji następujących przekładów ksiąg Starego Przymierza:

- Przekład Interlinearny - Hebrew Text: Westminster Leningrad Codex - Produced in partnership with Helps Ministries - moduł programu „Mysword” - dostępny w zasobach Fundacji Świadome Chrześcijaństwo

- Przekład Interlinearny - pod redakcją Anny Kuśmirek

- Przekład Interlinearny - Biblia Hebraica Stuttgartensia - ESV Old Testament

- Przekład Interlinearny - Biblia Hebraica Stuttgartensia; 5 th. ed., KJV versification

- Przekład Interlinearny - The Lexman English Bible - zasoby Logos Bible

- Biblia Brzeska - BB

- Biblia EIB - Przekład Piotra Zaremby - Przekład dosłowny - wyd . elektroniczne I - IV

- Biblia Ekumeniczna - BE

- Biblia Gdańska - BG

- Biblia Lubelska - KUL

- Biblia Warszawska - BW

- Biblia Poznańska - BP

- Biblia Tysiąclecia, wyd. 5 - BT

- Biblia Jerozolimska - BJ

- Holman Christian Standard Bible - HCSB

- King James Version - KJV

- New Amercian Stanard Bible - w edycji Spiros Zodhiates - NAS

- New English Translation - NET

- The Jewish Study Bible w edycji Adele Berlin and Marc Zvi Brettler - JSB

- Young Literal Traslation - YLT

- Przekład autorski komentarzy ksiąg Starego Przymierza - Word Biblical Commentary vol. 1-32 - zasoby Logos Bible

- W trakcie prac korzystano także z: Uwspółcześniona Biblia Gdańska - UBG, Nowa Biblia Gdańska - NBG, Przekład Nowego Świata - PNS, Przekład Edycja Św. Pawła - ESP, Księga Dwunastu w przekładzie Izaaka Jonatana Baruha, Księga Dwunastu w przekładzie Waldemara Chrostowskiego

Wykaz skrótów

1P, 2P, 3P

-

pierwsza, druga trzecia osoba l.mn.

1S, 2S, 3S

-

pierwsza, druga trzecia osoba l.poj.

3M

-

trzecia osoba rodzaj męski

A

-

rodzajnik określony

AB

-

Anchor Bibile - E. A. Speiser

ABS

-

absolutus - wzmacnia znaczenie

AC

-

Adam Clarke’s 1810/1825 commentary and critical notes on the Bible

acc.

-

accusative - biernik

ADJ

-

Adjective -przymiotnik

ADV

-

adverb - przysłówek

AK

-

Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

ak.

-

akkadyjski

AMG

-

Baker, W. i Carpenter, E. E. (2003) - „The Complete Word Study Dictionary: Old Testament”

AMP

-

Amplified Bible

aor.

-

aoryst

aram.

-

aramejski

archit.

-

architektoniczny

ASV

-

American Standard Version

azjatyc.

-

azjatyckich, - tyckie

b.

-

bardzo

bezokol.

-

bezokolicznik

B

-

Kodeks Watykański - (łac. Codex Vaticanus)

bab.

-

babiloński, -skiej

BB

-

Biblia Brzeska

BDB

-

A Hebrew and English Lexicon of the Old Testament - (Brown - Driver -Briggs)

BE

-

Biblia Ekumeniczna

BG

-

Biblia Gdańska

BJ

-

Biblia Jerozolimska

BHS

-

Biblia Hebraica Stuttgartensia

BHK

-

Biblia Hebraica: Rudolf Kittel

BP

-

Biblia Poznańska

BT

-

Biblia Tysiąclecia

BW

-

Biblia Warszawska

BYZ, Byz

-

tekst bizantyjski

cz.

-

część, często

charakter.

-

charakterystyczny, -ne

chiast.

-

chiastyczna, chiazm

czł.

-

członek

COH, COHT cohort. cohorativ contextual

-

czas. wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.

CON

-

consec. imperfect - forma czas. w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości

CS

-

common singular

CP

-

common plural

czas.

-

czasownik

czyst.

-

czystość, -ści

CY

-

Przekład Izaaka Cylkowa

CW

-

conjunctive waw

D.

-

Dawid

daw.

-

dawny, -nym

D

-

liczba podwójna

DC

-

dual construct

dod.

-

dodatek

dł.

-

długość, -gie

dok.

-

dokonany, -nania

domyśl.

-

domyślnie, -ny

dosł.

-

dosłownie

dośw.

-

doświadczenie

dot.

-

dotyczy

dozn.

-

doznanie, -nać

EBC

-

Expositor’s Bible Commentary - Zondervan 5300 Patterson SE Grand Rapids, MI 49503

EIB

-

Ewangeliczny Instytut Biblijny Przekład Starego i Nowego Przymierza - przekład dosłowny - II i III

EIB L

-

Ewangeliczny Instytut Biblijny - przekład literacki

ETCBC

-

Biblia Hebraica Stuttgartensia; 5 th. ed., KJV versification

element.

-

elementarne

em.

-

emendowane

emf.

-

emfatycznie

etym.

-

etymologicznie

eufem.

-

eufemizm

ESP

-

Pismo Święte ST i NT - Edycja Świętego Pawła

F, r.ż.

-

rodzaj żeński

fiz.

-

fizyczne, -czny

GEN, gen.

-

genitiv

GES

-

Gessenius Hebrew and English Lexicon

GKC

-

Gesenius’ Hebrew Grammar ed. E. Kautsch

grawer.

-

grawerowane, -ny

gr.

-

grecki

HALOT

-

Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament

HAP; hap.leg.,

-

hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

HA

-

partykuła wprowadzająca pytanie retoryczne

HCSB

-

Holman Christian Standard Bible

hebr.

-

hebrajski

hend.

-

hendiadys

homoseks.

-

homoseksualny, -go

il.

-

ilość

IND

-

indicativus - tryb orzekający

INF

-

infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

INF/ABS

-

infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu

ING

-

zaimek pytający

im.

-

imiesłów

imp. IM

-

imperfect - czas przyszły jako czynność niedokonana

IMC

-

imperfect consecutivum - z waw w opowiadaniach zaczynających od perfect może dotyczyć czasu przeszłego lub teraźniejszego

IMP

-

imperativus - tryb rozkaz.

instr.

-

instrument, -cie

int., INT

-

wykrzyknik

intes.

-

intesywny

ISV

-

International Standard Version

j., jęz.

-

język

J.

-

jezioro

jedn.

-

jednostka

JUS.

-

czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie; z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.)

JSB

-

Jewisch Study Bible - Adele Berlin and Marc Zvi Brettler

K

-

ketiv, komentarz

k.

-

koło

kapł.

-

kapłani, -nów

K & D

-

Keil and Delitzsch Old Testament Commentary

KHK

-

Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio

KJV

-

King James Version

k.hpo.

-

koniugacja czasownika - hitpolel - forma zwrotno-intensywna

k.h., KH

-

koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza

k.ho., KHO

-

koniugacja czasownika - hofal forma bierna

k.hp., KHP

-

koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna

k.hpl.

-

konfiguracja hitpalpel - rzadka forma sprawcza dla konigacji pilpel

k.itp.

-

koniugacja czasownika - itpeal k.q.

KQ

-

koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu

konsek.

-

konsekwencje

k.n., KN

-

koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

k.p., KP

-

koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności

k.pi., KPI

-

koniugacja czasownika - pilpel - forma czynno-intensywna

k.pil., KPIL

-

koniugacja czasownika - pilel - forma czynno-intensywna

k.po., KPO

-

koniugacja czasownika - poel - rzadka forma dla czasowników nieregularnych

k.pu. KPU

-

koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel

KR

-

Przekład Józefa Kruszyńskiego prof. KUL

ks.

-

księga, -dzie

KUL

-

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski

KŻNT

-

Komentarz Żydowski do NT - Vocatio - D.H. Stern

l.

-

liczba, lub

lept.

-

lepton, -ny

LEB

-

The Lexman English Bible

LXX

-

Septuaginta

łac.

-

łaciński

M, r. m.

-

rodzaj męski

marg.

-

marginalnej, na marginesie

mas.

-

masora, masorecki, masoreci

mater.

-

materialny

med.

-

medyczny, -ne

met., metaf.

-

metafora, -rycznie

meton.

-

metonimia

mies.

-

miesiąc, -ca

mieszk.

-

mieszkający

min.

-

minimalna, -ny

mn.

-

mnoga

MiW

-

dodatek Miary i Wagi

moral.

-

moralne, -ny

mss

-

manuskrypty

muz.

-

muzyczny

N

-

nominativ

N/A

-

Nestle Aland Novum Testamentum Graece 28

naocz.

-

naoczny

n.e.

-

naszej ery

negatyw., neg.

-

negatywnej, -ny

NAS

-

New American Standard Bible

NET

-

New English Translation

niedok.

-

niedokonany

niebezpieczeń.

-

niebezpieczeństwo, -wie

niewol.

-

niewolniczy, -nik

NIV

-

New International Version

np.

-

na przykład

obywat.

-

obywatel, -a, -stwo

oczek.

-

oczekując, -ca

odp.

-

odpowiednio, -niej

odpow.

-

odpowiedź, -dzi

ok.

-

około okr.

okreś.

-

określenie, określony

okaz.

-

okazywać

orzek.

-

orzekający

os.

-

osoba

ozn.

-

oznaczający

P

-

liczba mnoga PD - plural determinate, PC - plural construct

p.

-

przed

part.

-

partykuła

PAR, prtcpl.

-

imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

PAS, pass.

-

strona bierna

pers.

-

perski, -go

PER

-

perfectum, czas przeszły

pierw.

-

pierwotnie

plem.

-

plemię

płd.

-

południowy, -wej, -dnie

płn.

-

północny, -cna

PM

-

pluralis maiestaticus

pochodz.

-

pochodzący, -ca

poet.

-

poetyckie, ki

podwój.

-

podwójny, -na

podst.

-

podstawie

poj.

-

pojedynczy, -cza

pokol.

-

pokolenie, -niu

poł.

-

połowa

por.

-

porównaj

poszuk.

-

poszukiwaniu, -wać

potwierdz.

-

potwierdzającej, -nie

pow.

-

powód, powodu

powrac.

-

powracający

poz.

-

pozytywne -nym

prac.

-

pracownik, -ować

prakt.

-

praktyczna, -ny

prowin.

-

prowincja, -cji

pryw.

-

prywatny, -ne

prze.

-

przeszły

przen.

-

przenośni

przyg.

-

przygotować, -nia

przykł.

-

przykład

przyp.

-

przypominać, -cej, przypis

przypusz.

-

przypuszczalnie, -ny

przym.

-

przymiotnik, przymiotnikowo

przysł.

-

przysłówek, -wym

publ.

-

publiczne

pust.

-

pustynne, pustynia

pyt.

-

pytająca, -nie

r.

-

rok

rach.

-

rachunek

retor.

-

retoryczne

rodz.

-

rodzajnik

rozkaz.

-

rozkazujący (tryb)

rytual.

-

rytualny

rzecz.

-

rzeczownik

rzym.

-

rzymska, -ki

S

-

liczba pojedyncza

SC

-

singular construct

senac.

-

senacki, -kiej

skróc.

-

skrócona, -ny

SP

-

Stare Przymierze

spraw.

-

sprawiedliwy

str.

-

strona

symb.

-

symbol, -le

syn.

-

synonim

synek.

-

synekdocha

syr.

-

Księga Mądrości Syracha

SYR

-

tekst syryjski

SL

-

Jakub Slawik - „Hiob przed Bogiem”

szczeg.

-

szczególnie, -na

szer.

-

szerokość

strukt.

-

struktura

śr.

-

średnica, -cy

świad.

-

świadek, świadczyć

TAL

-

Talmud

tech.

-

techniczny

teraź.

-

teraźniejszy

term.

-

termin

tiq.

-

poprawka skrybów - tiqqune soferim

TG

-

Targum, -my

tj.

-

to jest

TM

-

Tekst Masorecki

TR

-

Textus Receptus

trad.

-

tradycja, -ny

trakt.

-

traktować

tr.

-

tryb

twier.

-

twierdzić, twierdząca

tyt.

-

tytuł, -łu

ur.

-

urodzony

używ.

-

używania

Q

-

qere

V

-

czasownik

vs

-

versus

w.

-

werset

W

-

wstęp

warunk.

-

warunkowa, -ek

WBC

-

Word Biblical Commentary

wcześ.

-

wcześniej

wew.

-

wewnętrzny, -nie

woj.

-

wojskowy

wok., wokaliz.

-

wokalizacja, -zacji

wsch.

-

wschód, wschodnia

wskaz.

-

wskazujący

wspól.

-

wspólne, -go

wzmac., wzm.

-

wzmacniająca

wzmoc.

-

wzmocnienie

wyb.

-

wybrzeże

wyd.

-

wydarzenie

wyk.

-

wykonany

wykrzyk.

-

wykrzyknik, -wa

wynik.

-

wynikający, -ca

wyp.

-

wypowiedź, wypowiadać

wyr.

-

wyraża, -nie, -jące

wys.

-

wysokość

wyst.

-

wystawić

występ.

-

występuje

wywoł.

-

wywołani, wywołać

wyzn.

-

wyznaczony, -ego

YLT

-

Young Literal Translation

Vg

-

Wulgata łac. versio vulgata

zach.

-

zachodni, -nia

zadaw.

-

zadawać, -nie

zapoż.

-

zapożyczone -ny

zawod.

-

zawody,-ach

zgod.

-

zgodnie, -na

zjaw.

-

zjawisko

zmysł.

-

zmysłowy, -wa

znacz.

-

znaczeniu, -czenie

zwł.

-

zwłaszcza

żyd.

-

żydowski, -ka

Wykaz ksiąg

Stare Przymierze

Księga Rodzaju

Rdz

Księga Wyjścia

Wj

Księga Kapłańska

Kpł

Księga Liczb

Lb

Księga Powtórzonego Prawa

Pwt

Księga Jozuego

Joz

Księga Sędziów

Sdz

Księga Rut

Rt

I Księga Samuela

1Sm

II Księga Samuela

2Sm

I Księga Królewska

1Krl

II Księga Królewska

2Krl

I Księga Kronik

1Krn

II Księga Kronik

2Krn

Księga Ezdrasza

Ezd

Księga Nehemiasza

Ne

Księga Estery

Est

Księga Hioba

Hi

Księga Psalmów

Ps

Księga Przypowieści Salomona

Prz

Księga Kaznodziei

Kaz

Pieśń nad Pieśniami

Pnp

Księga Izajasza

Iz

Księga Jeremiasza

Jr

Lamentacje

Lm

Księga Ezechiela

Ez

Księga Daniela

Dn

Księga Ozeasza

Oz

Księga Joela

Jl

Księga Amosa

Am

Księga Abdiasza

Ab

Księga Jonasza

Jon

Księga Micheasza

Mi

Księga Nahuma

Na

Księga Habakuka

Ha

Księga Sofoniasza

So

Księga Aggeusza

Ag

Księga Zachariasza

Za

Księga Malachiasza

Ml

Nowe Przymierze

Ewangelia Mateusza

Mt

Ewangelia Marka

Mk

Ewangelia Łukasza

Łk

Ewangelia Jana

J

Dzieje Apostolskie

Dz

List do Rzymian

Rz

I List do Koryntian

1Kor

II List do Koryntian

2Kor

List do Galacjan

Ga

List do Efezjan

Ef

List do Filipian

Flp

List do Kolosan

Kol

I List do Tesaloniczan

1Tes

II List do Tesaloniczan

2Tes

I List do Tymoteusza

1Tm

II List do Tymoteusza

2Tm

List do Tytusa

Tt

List do Filemona

Flm

List do Hebrajczyków

Hbr

List Jakuba

Jk

I List Piotra

1P

II List Piotra

2P

I List Jana

1J

II List Jana

2J

III List Jana

3J

List Judy

Jud

Księga Objawienia

Obj

Księga Rut

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ]

Rozdział 1

1. I stało^1961* się w dniach^3117 sądzenia**|INF sędziów^8199|PAR|A, żeCW nastał^1961 głód^7458 na ziemi^776|A. I wówczas wyszedł^1980|CON pewien mąż^376*** z Betlejem**** w Judzie^3063, aby zatrzymać^1481*****|INF się na polach******|PC Moabu*******. On^1931 i jego żona^802 i dwóch^8147 jego synów^1121.      Rdz 12,10; Pwt 25,1; Sdz 2,16; Dz 13,20

* zwrot charakterystyczny dla języka hebrajskiego - Mt 11,1; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, rozstrzygać spór, karać, oczyszczać z zarzutów; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; A rodzajnik określony; CW conjunctive waw; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; *** człowiek, mężczyzna; **** tj. „dom chleba” - ok. 8 km od Jerozolimy; ***** przebywać tymczasowo lub stale jako obcokrajowiec - EIBᴷ; ****** w krainie, terytorium; PC plural construct; ******* tj. obszar na wsch. od M. Martwego między rzeką Zered a Arnon zamieszkały przez potomków Lota

2. A imię^8034 tego męża^376|A brzmi Elimelek*, imię^8034 jego żony^802 brzmi Noemi**, a imiona^8034|SC jego dwóch^8147 synów^1121 to Machlon*** i Kilion**** – Efratejczycy***** z Betlejem^1035 w Judzie^3063. Przybyli^935 na pola^7704 Moabu^4124 i tam^8033 przebywali******.      1Sm 17,12

A rodzajnik określony; * tj. „mój Bóg jest królem”; ** hebr.: Naomi - „moja rozkosz”; SC singular construct; *** tj. „chory”; **** „delikatny, marniejący”; ***** tj. należący do rodziny Efratejczyków - 1Krn 4,4 Mi 5,1; ****** ... i tam byli

3. PotemCW umarł^4191|CON Elimelek^458, mąż^376 Noemi^5281, i została* sama – ona^1931 i jej dwaj^8147 synowie^1121.      2Krl 4,1

CW conjunctive waw; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; * lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być pozostałym przy życiu, przetrwać - Rdz 7,23

4. A ci wzięli* sobie za żony^802 Moabitki^4125: jedna^259 miała na imię^8034 Orfa**, a druga^8145 miała na imię^8034 Rut***. I mieszkali**** tam^8033 około dziesięciu^6235 lat^8141.      Pwt 21,10-13; Sdz 3,6; Mt 1,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uprowadzić, brać, zabrać, nieść - 2Krn 11,21 Ezd 9,2; ** tj. „łamiąca kark” - Wj 13,13 - stąd: „twarda, uparta” - por. EIBᴷ; *** tj. „przyjaźń”; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przebywać, mieć siedzibę

5. LeczCW również^1571 oni obaj^8147 umarli* – Machlon^4248 i Kilion^3630, i kobieta^802|A ta pozostała^7604|KN sama bez swoich dwóch^8147 chłopców^3206** i bez swojego męża^376.

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zginąć, zostać zgładzonym - por. Kpł 24,16; A rodzajnik określony; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** lub: dziecko płci męskiej - Wj 21,22 tylko tu jako żonaci mężczyźni

6. WtedyCW powstała*|CON ona^1931 i jej synowe^3618 i wróciła^7725 z pól^7704|PC Moabu^4124, bo^3588 usłyszała^8085 na polach^7704|PC Moabu^4124, że^3588 JHWH nawiedził** swój lud5971 strong:H853, aby im dać^5414***|INF chleb^3899.      Wj 3,16; Za 10,3; Łk 1,68

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rosnąć w siłę, pojawiać się, stawać, utwierdzać się; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; PC plural construct; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwracać uwagę na, odwiedzać, uczęszczać; *** lub: dawać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

7. Wyszła^3318 więcCW z^4480 miejsca*|A, w którym^834 była**, i obie^8147 jej synowe*** razem z^5973 nią i poszły^1980 w drogę^1870, aby wrócić^7725|INF do^413 ziemi**** Judy^3063.      Wj 18,27; 2Krl 8,3

CW conjunctive waw; * lub: przestrzeń, region, kraj, postój, kierunek, odległość; A rodzajnik określony; ** dosłownie: ... była tam; *** lub: oblubienica, panna młoda; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** lub: gleba, powierzchnia, kraj, obszar, ziemia jako planeta

8. I powiedziała^559 Noemi^5281 do obu^8147 swoich synowych^3618: Idźcie^1980|IMP, wróćcie^7725|IMP – każda*|S z was do domu^1004 swojej matki^517**. Niech JHWH okaże***|JUS|Q wam^5973 miłosierdzie****, tak^834 jak okazałyście^6213 wobec^5973 zmarłych^4191|PAR i wobec^5973 mnie.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: kobieta, żona, ktoś, każdy - por. Rdz 2,23**; S liczba pojedyncza; ** tradycyjnie powracało się do domu swojego ojca - por. Rdz 38,11 Kpł 22,13; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, czynić, wykonywać, składać ofiarę, zarządzać; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); Q qere; **** hebr.: chesed - dobroć, łaskawość, wierność, życzliwość; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

9. Niech JHWH da^5414 wam, abyCW każda^802 z was znalazła^4672|IMP odpoczynek*|N w domu^1004 swojego męża^376. I pocałowała** je, a one podniosły^5375 swój głos*** i zapłakały*********.      Rdz 29,11; Rdz 45,15; Rt 3,1; Dz 20,37

CW conjunctive waw; IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: miejsce odpoczynku, spokoju; N nominativ; ** lekko dotknąć - Ez 3,13; *** lub: krzyk, hałas, dźwięk - tu w l.mn.; **** zawodzić - tu jako hendiadys; ***** lub: i wszystkie one - tzn. trzy kobiety

10. I mówiły^559 do niej: Tak^3588! Z tobą^854 wrócimy^7725* do twojego ludu**.      Za 8,23

* lub: chcemy wrócić - por. Gesenius’ Hebrew Grammar ed. E. Kautsch § 107n; ** naród - por. Jl 2,17 przypis *****

11. LeczCW Noemi^5281 odpowiedziała^559: Zawróćcie^7725|IMP, moje córki*! Po co^4100 macie iść^1980 ze^5973 mną? Czy mam jeszcze^5750 w swoim wnętrzu** synów^1121, którzy toCW mogliby stać^1961 się waszymi mężami^376?      Pwt 25,5-10

CW conjunctive waw; IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: dziewczyna, synowa, siostra, wnuczka, młoda kobieta; ** lub: narządy wewnętrzne, wnętrzności, brzuch

12. Zawróćcie^7725|IMP, moje córki! Idźcie^1980|IMP, bo^3588 jestem zbyt stara*, aby być**|INF z mężem. A gdybym^3588 powiedziała^559: Mam jeszcze nadzieję***, że^1571 będę^1961 tej nocy^3915|A z mężem, a także^1571 urodzę^3205 synów^1121;

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zestarzałam się - por. Biblia Brzeska; ** idiom: mieć męża - Jr 3,1 lub eufemizm - współżyć z mężem - por. WBCᴷ; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** oczekiwanie; A rodzajnik określony

13. To* czy wy czekałybyście** na nich, aż^5704 ci^834 dorosną^1431? Czy więc^3860 wy wyrzekłybyście***|HAP|AK się, by żyć^1961|INF bez^1115 męża^376? Nie^408, moje córki^1323! Bo^3588 gorzko^4843 mi bardzo^3966 z waszego powodu^4480****, że^3588 ręka***** JHWH wystąpiła^3318 przeciwko mnie.      Sdz 2,15; Hi 19,21; Ps 32,4; Ps 38,2; Ps 39,1

* lub: zatem, więc - jako konkluzja wcześniejszej wypowiedzi - tylko w Rt 1,13; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mieć nadzieję - Ps 45,15; *** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zamknąć się w środku, powstrzymać się przed kimś, trzymać się na uboczu, powstrzymywać się (?); HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** lub: bardziej niż wam; ***** idiom: sam Bóg sprawił, że przytrafiły mi się nieszczęścia

14. A one ponownie^5750* podniosły^5375 głos** i zapłakały^1058. I Orfa^6204 pocałowała^5401 swoją teściową^2545, aleCW Rut przylgnęła*** do niej.

* lub: jeszcze (raz) - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, jeszcze (głośniej) - Biblia Warszawska - jako podkreślenie idei trwania - Rdz 46,29; ** dosłownie: głosy; CW conjunctive waw; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trwać przy

15. A ta powiedziała^559 do niej: Spójrz^2009*, twoja szwagierka** wróciła^7725*** do^413 swojego ludu^5971 i do swoich bogów^430****|P. Zawróć^7725|IMP za^310 swoją szwagierką^2994.      Joz 24,15; Sdz 11,24

* lub: oto, czy; ** żona brata - tylko tu i w Rdz 25,7.9 w zakresie prawa lewiratu; *** wraca - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** boga - dotyczy Kemosza - 1Krl 11,33; P Liczba mnoga; IMP imperativus - tryb rozkazujący

16. LeczCW Rut^7327 odpowiedziała^559: Nie^408 nalegaj* na mnie, że mam cię opuścić**|INF i odejść^7725|INF od^310***|AK ciebie. Bo^3588 dokąd^834 pójdziesz, ja pójdę^1980, i gdzie^834 osiądziesz**** i ja osiądę^3885. Twój lud^5971 będzie moim ludem^5971, a twój Bóg będzie moim Bogiem.      Łk 24,28; Dz 21,13

CW conjunctive waw; * lub: błagać, spadać na kogoś; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - porzucić, opuścić; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** lub: (nie iść) za tobą - por. EIB; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** lub: przebywać, spędzać noc, zatrzymać się, pozostawać

17. Tam gdzie^834 umrzesz^4191, umrę – i tam^8033 zostanę pogrzebana^6912*|KN. Tak** niech JHWH mi uczyni^6213 i tak^3541 niech do tego doda*******, jeśli^3588***** coś innego niż śmierć^4194 oddzieli^6504 mnie****** iCW ciebie^996.      1Sm 3,17; 1Sm 13,44; 1Sm 20,13; 2Sm 3,9; 2Sm 3,35; 2Sm 19,13; 1Krl 2,23; 2Krl 6,31

* przykład meryzmu - równoważny powiedzeniu - „całe życie”; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** lub: w ten sposób, tutaj; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zrobić więcej, spowodować dodanie, zwiększyć; **** formuła przysięgi wyrażająca gotowość przyjęcia kary jednak bez jej określenia; ***** możliwe: bo (nawet) śmierć (nie) oddzieli ... ; ****** hebraizm: beni ubenek - pomiędzy dwiema rzeczami - Rdz 15,18, spośród, w środku; CW conjunctive waw

18. A gdy Noemi zobaczyła^7200*|CON|PAR, żeona^1931 uparła** się, aby z^854 nią iść^1980, toCW przestała^2308|CON do^413 niej mówić^1696|AK.

* Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - widząc - jednak imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą może wyrażać czynność podjętą w przeszłości; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - być zdeterminowanym, stanowczo zdecydowanym, umocnić się, trafiać w czymś, utwierdzić się; CW conjunctive waw; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

19. I szły^1980 obie, aż^5704* przyszły^935|INF do Betlejem^1035. I stało^1961 się, gdy przyszły^935|INF do Betlejem^1035, że całe^3605 miasto**|A zostało poruszone^1949*** z ich powodu^5921 i kobiety mówiły^559|P|F: Czy to^2063|A jest Noemi^5281?!

* odległość około 110 -160 km (?); INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** lub: miasteczko; A rodzajnik określony; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - szaleć (w radosnym uniesieniu) - 1Sm 4,5 1Krl 1,45 Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - całe miasto huczało o nich Biblia Warszawska - wielkie poruszenie z powodu ...; P Liczba mnoga; F rodzaj żeński

20. LeczCW ona powiedziała^559 do^413 nich: Nie^408 nazywajcie* mnie Noemi^5281, nazywajcie^7121 mnie Mara**|ADJ, bo^3588 Wszechmogący*** uczynił mnie bardzo^3966 gorzką*********.      Rdz 49,25; Wj 6,3; Wj 15,23; Lb 24,4; Hi 6,4

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, wydawać głośny dźwięk, przyzywać; ** tj. „gorycz”; ADJ Adjective - przymiotnik; *** hebr.: szaddaj - wszechmocny, najpotężniejszy - Rdz 17,1 w Ks. Hioba - 31 razy; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować rozgoryczenie; ***** w hebr. gra słów: mara ki hemar

21. Ja^589 wyszłam^1980 stąd pełna*|ADJ, leczCW pustą** sprowadził^7725|KH mnie JHWH. Dlaczego^4100 nazywacie^7121 mnie Noemi^5281, skoro JHWH zaświadczył***|AK przeciwko mnie i Wszechmogący^7706 wyrządził mi krzywdę****?

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być dokonanym, poświęconym; ADJ Adjective - przymiotnik; CW conjunctive waw; ** bez czegoś, próżno, bezskutecznie, daremnie; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zeznawać jako świadek w sądzie, odpowiadać, reagować; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** zadać ranę, zło - Za 8,14

22. TakCW powróciła^7725 Noemi^5281, a wraz z^5973 nią Rut^7327 Moabitka^4125|A, jej synowa^3618, ta, która powróciła^7725*|A z pól^7704 Moabu^4124. I przyszły^935 one^1991 do Betlejem^1035 na początku^8462** zbiorów^7105 jęczmienia***.      Wj 9,31

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; * tu: fraza wzmacniająca i podkreślająca akt powrotu Moabitki - WBCᴷ; ** tj. od połowy do końca kwietnia, w końcówce pory deszczowej - por. Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; *** zbiory to czas radości - 2Sm 21,9

↑↑

Rozdział 2

1. A Noemi^5281 miała krewnego^3045*|N|Q ze strony męża^376, człowieka^376 bardzo** zamożnego*** z domu^1004 Elimelecha^458, a jego imię^8034 brzmiało Boaz****.      Kpł 18,6; Kpł 20,19; Kpł 21,2; Kpł 24,9; Lb 27,11; 1Krn 2,11; Rt 2,20; Mt 1,5; Mk 6,4; Łk 3,32; J 18,26

* wg ketiv: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - znajomy, bliski współpracownik, przyjaciel - 2Krl 10,11; N nominativ; Q qere; ** dosłownie: potężny, silny, wywierający wpływ; *** lub: człowiek silny, dzielny, potężny, bohater, tyranᴳᴱˢ; **** tj. „szybki, chyży” lub „w nim moc” - stąd: „mocny, silny”

2. I powiedziała^559 Rut^7327 Moabitka^4125|A do^413 Noemi^5281: Pozwól proszę* mi pójść^1980|COH na pole^7704|A, a będę zbierać^3950|COH kłosy^7641 za^310 tym, w którego^834 oczach^5869 znajdę^4672 łaskę**. A ona jej odpowiedziała^559: Idź***|IMP, moja córko^1323.      Rdz 41,5; Hi 24,24; Iz 17,5

A rodzajnik określony; * lub: O! upraszam! błagam! (używane w usilnych prośbach lub napomnieniach); COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; ** przychylność, urok, elegancja, uznanie; *** imperativ pozwolenia; IMP imperativus - tryb rozkazujący

3. Poszła^1980 więcCW, a gdy przybyła^935 i zbierała^3950|KP na polu^7704|A za^310 żeńcami^7114*|PAR, stało** się, że natknęła*** się na część**** pola^7704|A Boaza^1162, który^834 był z rodu***** Elimeleka^458.      Prz 16,33; Prz 20,24

CW conjunctive waw; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; A rodzajnik określony; * por. to prawo w: Kpł 19,9-10 i Pwt 24,19-22; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spotkać, trafić; *** lub: traf losu, przypadek działania bez planu - Kaz 2,14-15; **** lub: kawałek; ***** rodzina, klan, plemię, lud, naród

4. A oto^2009* i Boaz^1162 przyszedł^935 z Betlejem^1035 i powiedział^559 do żeńców^7114|PAR: JHWH z wami^5973**. I odpowiedzieli^559 mu: Niech ci JHWH błogosławi**!      Ps 129,8; 2Tes 3,16

* wyraz zdziwienia (?); PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** klasyczne formuły pozdrowień - WBCᴷ

5. WtedyCW Boaz powiedział^559 do swojego sługi* ustanowionego**|PAR nad żeńcami^7114|PAR: Do kogo^4310*** należy ta^2063 młoda kobieta****?

CW conjunctive waw; * lub: niemowlę - Wj 2,6 małe dziecko - Jr 1,6 nastolatek - Rdz 37,2 młodzieniec, sługa; ** zająć stanowisko, być wyznaczonym, naczelnik, namiestnik; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** o przynależności do rodu ... Rdz 32,18 1Sm 30,1; **** dziewczynka, dziewczyna, pomocnica, służąca

6. A sługa^7114 ustanowiony^7114 nad^5921 żeńcami^7114|PAR odpowiedział^6030 mu: To^1931 jest ta młoda^5291 Moabitka^4124, która powróciła*|A z^5973 Noemi^5281 z pól^7704 Moabu^4124.      Rt 1,1; Lb 6,24; Lb 21,30

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać się, zmienić; A rodzajnik określony

7. Powiedziała^559: Chciałabym, proszę^4994, zbierać^3950|COH|1S|F a potem gromadzić^622|CW kłosy* w***** snopy^6016 za^310 żeńcami^7114|PAR. Przyszła^935 więc|CW i pozostała^5975 od^227 poranku^1242 aż do^5704 teraz^6258. Tego^2033 jej odpoczynku|INF|3S|F w domu^1004**** było niewiele^4592*****|ADJ.

COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; 1S pierwsza osoba l.poj.; F rodzaj żeński; CW conjunctive waw; * tj. kłos niedawno odcięty od źdźbła - por. Kpł 23,10; ** lub: między snopami za ... por. jednak w. 15; *** między ... - Biblia Warszawska, Biblia Gdańska - prośba wykraczająca poza zakres prawa - por. Pwt 24,19; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; 3S trzecia osoba l.poj.; **** dotyczy: odpoczynku (dosłownie: siedzenia) po przybyciu do Betlejem (?) lub odpoczynku podczas pracy - por.: ... na miejscu ... ; ***** trochę (Hi 24,24) - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ADJ Adjective - przymiotnik

8. WtedyCW Boaz powiedział^559 do^310 Rut^7327: Czy nie^3808 słyszałaś* moja córko**! Nie^408 chodź^1980 zbierać^3950|INF kłosów na inne^312 pole|S i nie opuszczaj^5674 tego^2088*** właśnie miejsca aleCW przyłącz^1692 się tu^3541 do**** moich służących^5291*****|F.

CW conjunctive waw; * tu: jako pytanie retoryczne lub zdecydowanie potwierdzające stąd: słuchaj uważnie ... - EIBᴷ; ** zwrot podkreślający różnicę pokoleń; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; S liczba pojedyncza; *** dotyczy przekroczenia granic; **** lub: obok; ***** hebr. konstrukcja wiersza wskazuje na tryb silnie nakazujący; F rodzaj żeński

9. Zwróć swoje oczy^5669|S na pole^7704, na którym^834 będą żąć^7114, i chodź za^310 nimi. Czyż nie^3808 nakazałem* swoim sługom^5288**|A|P, aby cię nie^1115 nagabywać***|INF? A jeśli będziesz spragniona^6770, podejdź^1980 do^413 naczyń^3627 i napij^8354 się z tego^834, co czerpią^7579 moi słudzy^5288**|A|P.      Rdz 24,18-19; Mt 10,42; J 4,7-11

S liczba pojedyncza; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, rozkazać, wyznaczyć; ** może dotyczyć zarówno mężczyzn i kobiet biorących udział w przebiegu żniw - Ps 129,7; A rodzajnik określony; P Liczba mnoga; *** dosłownie: nie tykać, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dotykać, uderzyć; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

10. WtedyCW upadła^5307 na^5921 twarz^6440 i pokłoniła^7812 się mu do ziemi^776*, i powiedziała^559 do^413 niego: Dlaczego^4069 znalazłam^4672 łaskę** w twoich oczach^5869, że zwracasz na mnie uwagę***|INF, choćCW ja jestem cudzoziemką****?      Joz 5,14; 1Sm 25,23; 2Sm 9,6; 2Sm 14,4

CW conjunctive waw; * tj. gest dotknięcia czołem do ziemi jako pozdrowienie lub wyraz złożenia hołdu - Rdz 23,7 2Krl 2,15; ** lub: przychylność, urok, elegancja, uznanie; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - mieć wzgląd na, być rozpoznanym, zauważać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** dziwny, obcy, nie będący częścią rodu - Hi 19,15

11. A Boaz^1162 odpowiedział^6030 jej i rzekł^559: Dokładnie* opowiedziano^5046** mi o wszystkim^3605, co^834 uczyniłaś^6213 dla swojej teściowej^2545 po^310 śmierci^4194 twojego męża^376, i że opuściłaś^5800 swojego ojca^1 i swoją matkę^517 orazCW ziemię^776 swojego urodzenia^4138, i przyszłaś^1980 do^413 ludu^5971, którego^834 przedtem*** nie^3808 znałaś****.      Hbr 11,24-26

* hebraizm: opowiadać (infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu) opowiedziano (koniugacja czasownika - hofal forma bierna) - Joz 9,24; ** lub: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - zwiastowano o kimś, donoszono o kimś; CW conjunctive waw; *** idiom: nie znałaś trzy dni temu wczoraj - EIB wczoraj (ani) przedwczoraj - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, por. Wj 5,7 8,14 21,29.36 Pwt 4,42 1Krn 11,2; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - poznać, uznać, rozważać, wiedzieć, rozróżniać

12. Niech JHWH wynagrodzi* twój czyn^6467|S i niech będzie^1961|JUS pełna** twoja zapłata*** od^5973 JHWH, Boga Izraela^3478, pod^8478 którego^834 skrzydła^3671 przyszłaś^935 się schronić****.      Ps 36,7; Ps 57,1; Ps 61,4; Ps 91,4; 2J 1,8

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wynagradzać straty, płacić, czynić bezpiecznym; S liczba pojedyncza; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** lub: doskonały, cały, skończony, zupełny; *** tu i Rdz 29,15 31,7.14; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szukać ucieczki, zaufać, metaforycznie: złożyć nadzieję w

13. A ona odpowiedziała^559: Znalazłam* łaskę^2580 w twoich oczach^5869, mój panie**. Bo^3588 pocieszyłeś^5162|KP mnie, a także^3588 przemówiłeś^1696|KP do^5921 serca*** – doAK swojej służebnicy^8198, chociażCW ja^595 nie^3808 będę^1961 nawet jak jedna^259 z twoich służebnic****.      1Sm 25,8; 2Sm 15,25; Prz 3,4

* lub: niech znajdę - imperfect - czas przyszły jako czynność niedokonana - cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj. ... Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** hebr.: ’adon - pan, ktoś stanowczy, silny, władca; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; *** lub: wewnętrzny człowiek, wola, umysł, sumienie, wnętrze; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; CW conjunctive waw; **** służka, niewolnica, metaforycznie: ktoś przemawiający pokornie - 1Sm 1,18

14. A Boaz^559 jej powiedział^559 w porze^6256 posiłku^400: Podejdź*|IMP tu^1988 i jedz^398 z^4480 tego chleba^3899|A, i zanurzaj^2881 swój kawałek^6595 w kwaśnej polewce**. Usiadła^3427|CON więcCW z boku^6654 żniwiarzy^7114, a on podawał***|HAP jej prażone ziarno^7039****. I jadła^398, i nasyciła***** się – a resztę zatrzymała******|3S|F.      Ps 69,21

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przysunąć się, zbliżać się; IMP imperativus - tryb rozkazujący; A rodzajnik określony; ** tj. napój zrobiony z wina - Lb 6,3 bliżej nieokreślony kwaśny lub gorzki napój - Pwt 10,26 napój wzmacniający - Baker, W. i Carpenter, E. E. (2003) - „The Complete Word Study Dictionary: Old Testament”; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; CW conjunctive waw; *** lub: wyciągać rękę, sięgać; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; **** być może w formie pieczonego placka; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zaspokojonym, zadowolonym; ****** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odłożyć, mieć nadmiar; 3S trzecia osoba l.poj.; F rodzaj żeński

15. A gdy wstała^6965, aby zbierać^3950|INF kłosy, Boaz nakazał* swoim sługom^5288, mówiąc^559|INF: Niech zbiera^3950|INF nawet^1571 między^996 snopami^6016 i nie^3808 zawstydzajcie** jej.      1Sm 25,7

INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, rozkazać, wyznaczyć; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyrządzać krzywdę, upokarzać, narażać na wstyd

16. A nawet* umyślnie|BP|BG wyciągajcie** ze snopów***|HAP i pozostawiajcie^5800 je, niech zbiera^3950|KP i nie^3808 gańcie*********|A jej.

* lub: także, co więcej, zaiste, również; BP Biblia Poznańska; BG Biblia Gdańska; ** hebraizm: wyciągać (infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu) wyciągajcie - imperativus - tryb rozkazujący - Liczba mnoga; *** lub: z garści; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; **** lub: napominać, skarcić, gromić - Rdz 37,10, Iz 54,9 Na 1,4; ***** hebr. konstrukcja wiersza wskazuje na tryb silnie nakazujący; A rodzajnik określony

17. I zbierała^3950|KP na tym polu^7704|A aż^5704 do wieczora^6153|A, a potem wymłóciła*|CON to, co^834 zebrała^3950. Było^1961 tego około** efy*** jęczmienia^8184.      Pwt 24,20

KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; A rodzajnik określony; * dosłownie: bić, uderzać - odnosi się do praktyki młócenia małej ilości zboża kijem - Sdz 6,11 Iz 28,27; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; ** lub: pełna - por. WBCᴷ; *** tj. około 22 lub 36,4 l - Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio

18. NastępnieCW zarzuciła*|CON to na siebie i poszła^935 do miasta**|A, a jej teściowa^2545 zobaczyła^7200 to^853, co^834 nazbierała^3950. Wyjęła^3318|KH teżCW i dała^5414 jej to^853, co^834 pozostało^3498 jej z tego, co zachowała*** ze swojego nadmiaru****.

CW conjunctive waw; * lub: unieść, podnieść, dźwigać, nieść, wspierać, zabrać; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; ** lub: miasteczka; A rodzajnik określony; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odłożyć, mieć nadmiar - w. 14; **** lub: pełnia, obfitość, sytość

19. I powiedziała^559 do niej jej teściowa^2545: Gdzie^375 zbierałaś^3950 dzisiaj i gdzie^375 pracowałaś^6213*? Niech będzie^1961 błogosławiony**|JUS|PAR ten, który zwrócił na ciebie uwagę***|PAR. I opowiedziała**** swojej teściowej^2545, u^5973 kogo^834 pracowała^6213, i powiedziała^559: Imię^8034 tego człowieka^376|A, u^5973 którego dzisiaj^3117 pracowałam^6213 brzmi Boaz^1162.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać czegoś, porządkować, nabywać, zarządzać, czynić; ** hebr.: barak - koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - błogosławić, w koniugacji czasownika - qal - w formie podstawowej opartej na rdzeniu - napełnić mocą, pełny, chwalony, wielbiony, zawiera ideę klęknięcia przed Bogiem; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - mieć wzgląd na, być rozpoznanym, zauważać; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ogłaszać, obwieszczać, oznajmia; A rodzajnik określony

20. WtedyCW Noemi odezwała^559|CON się do swojej synowej^3618: Błogosławiony^1218|PAR|PAS on^1931 u JHWH, który^834* nie^3808 zaniechał** swojego miłosierdzia*** wobec^854 żywych^2416|ADJ i wobec^854 umarłych^4191|PAR. NadtoCW Noemi^5281 powiedziała^559 jej: Ten człowiek^376|A jest naszym bliskim^7138 krewnym, jest on^1931 jednym z naszych wykupicieli****.      Rt 3,9; Kpł 18,6; Lb 5,8; 2Sm 2,5; 2Sm 19,42; 1Krl 16,11; Rt 3,9; Rt 4,14

CW conjunctive waw; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; PAS strona bierna; * może dotyczyć zarówno Boga - jak i Boaza - por. argumenty - WBCᴷ; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zostawić w tyle, opuścić, pozostawić, sprzeniewierzyć; *** hebr.: chesed - dobroć, łaskawość, wierność, życzliwość; ADJ Adjective - przymiotnik; A rodzajnik określony; **** lub: mściciel krwi - Lb 35,9 wykupiciel z niewoli lub zastawu - Kpł 25,25-47 przejmujący obowiązek lewiratu - Kpł 25,5 Mt 22,24

21. WtedyCW Rut^7327 Moabitka^4125 powiedziała^559|CON także^1571: Tak^3588, ten człowiek^376|A powiedział^559 do mnie: Przyłącz^1692 się do moich służących*|M|P, aż^5704 do^518 zakończenia** całego^3605 mojego^834|AK żniwa^7105|A|S.      Rt 2,9

CW conjunctive waw; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; A rodzajnik określony; * może dotyczyć zarówno mężczyzn i kobiet biorących udział w przebiegu żniw - Ps 129,7; M rodzaj męski; P Liczba mnoga; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - doprowadzić do końca, położyć kres; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; S liczba pojedyncza

22. I powiedziała^559 Noemi^5281 do^413 Rut^7327, swojej synowej^3618: To dobrze*|ADJ, moja córko^1323, że^3588 będziesz wychodziła^3318 w pole z jego służącymi^5291** i nie^3808 będą ci przeciwni^6293*** ludzie na innym^312 polu^7704.      Rt 2,9; Rt 2,15

* lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, szczęście, obfitość; ADJ Adjective - przymiotnik; ** lub: z młodymi dziewczętami; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spotkać kogoś z wrogością

23. I przyłączyła^1692 się do służących* Boaza i zbierała^3950 kłosy, dopóki^5704 nie skończyły^3615|INF się żniwa^7105 jęczmienia^8184 i żniwa^7105 pszenicy^2406**|A, a mieszkała^3427 ze^854 swoją teściową^2545.      Pwt 16,9; Rt 1,22

* lub: młode dziewczęta; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** tj. żniwa jęczmienia kończyły się w kwietniu, a żniwa pszenicy trwały od maja do końca czerwca - Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio, por. jednak - EIBᴷ; A rodzajnik określony

↑↑

Rozdział 3

1. I powiedziała^559 do niej Noemi^5281, jej teściowa^2545: Moja córko^1323, czy nie^3808 powinnam ci poszukać* jakiegoś spokojnego miejsca**|AK, w którym^834 będziesz czuła się dobrze*******?      Rt 1,9; 1Tm 5,8

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - znaleźć, uzyskać, dążyć do czegoś, pragnąć, prosić; ** tj. miejsce odpoczynku, stan odpoczynku, bezpieczeństwa; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cieszyć się, radować się, układać się dobrze komuś; **** pytanie retoryczne

2. A teraz^6258, czyż Boaz^1162 nie^3808 jest naszym krewnym*|HAP, z którego służącymi^5291** byłaś^1961? Oto^2009 dzisiaj wieczorem^3915*** będzie on^1931 przewiewał^2219**** jęczmień^8184 na klepisku*****|SC.      Pwt 25,5-10

* lub: powinowaty; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** por. Rt 2,23 przypis *; *** lub: w nocy - por. Joz 2,2-5; **** tu: o procesie oczyszczania wymłóconego zboża za pomocą specjalnych wideł na długiej rączce, którymi podrzucano pod wiatr ziarno - Mt 3,12 Łk 3,17; ***** miejsce ogólne lub na otwartym polu, gdzie w godzinach popołudniowych usuwano plewy; SC singular construct

3. WięcCW umyjesz^7364 się i namaścisz^5480*, nałożysz^7760 na^5921 siebie lepsze szaty^8071**|Q i zejdziesz^3381*** na to klepisko^1637|A, lecz nie^408 daj się poznać**** temu człowiekowi^376|A, dopóki^5704 nie skończy^3615|INF jeść^398 i pić^8354.      2Sm 12,20; Kaz 9,8

CW conjunctive waw; * tj. nałożysz na siebie perfumowany olejek - Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio, może dotyczyć zakończenia czasu żałoby - por. WBCᴷ; ** wg ketiv - szaty, tu: suknia ogólnie lub suknia okrywająca całe ciało aż do stóp - por. Wj 22,25; Q qere; *** Betlejem położone jest na wzgórzu; A rodzajnik określony; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać ujawnionym, być dostrzeżonym, ujawnić się; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

4. A to niech się stanie^1961*|JUS, gdy się położy^7901 spać: Upatrz^3045|KQ miejsce^4725, na którym^834 się położy^7901 i podejdź^935 tam^8033, odkryj^1540 jego nogi** i połóż^7901*** się, a on^1931 ci wyjaśni****, co^834 masz czynić^6213.

* idiom: teraz jest to kluczowe - 1Sm 10,5 2Sm 5,24 1Krl 14,5 - WBCᴷ; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; ** lub: okolice jego nóg lub dolna część ciała - tylko tu i w. 7. 8. 14 Dn 10,6; *** kłaść się, leżeć na, nocować, odpoczywać, odprężać się; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ogłaszać, oznajmiać, informować, donosić

5. A ona powiedziała^559 do^413 niej: Zrobię^6213 wszystko^3605, co^834 do^413 mnie powiedziałaś^559.

6. Zeszła^3381* więcCW na klepisko^1637 i zrobiła** zgodnie z tym^834 wszystkim^3605, co nakazała*** jej teściowa^2545.      J 2,5

* por. w. 3 przypis ***; CW conjunctive waw; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, czynić, wykonywać, postanawiać, zarządzać; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, rozkazać, wyznaczyć

7. A gdy Boaz^1162 najadł^398 się i napił^8354, i jego serce* się rozweseliło**, poszedł^935 położyć^7901 się na skraju*** sterty^6194 zboża. WtedyCW ona przyszła^935 po cichu****|AK, odkryła^1540 jego nogi^4772 i położyła^7901 się.

* lub: wewnętrzny człowiek, wola, umysł, sumienie, wnętrze; ** lub: cieszyć się, układać się dobrze komuś, wieść się komuś - idiom wyrażający dobre samopoczucie - Sdz 19,6.22 2Krl 24,7; *** lub: kraniec, ujście, granica, całość - coś, co zawiera się między krańcami; CW conjunctive waw; **** potajemnie - Sdz 4,21 1Sm 18,22 24,5; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

8. I stało^1961 się w połowie^2677 tej nocy^3915, że mąż^376|A ten zadrżał***, obrócił*** się, a oto^2009 kobieta^802 leży^7901|PAR u jego stóp^4772.      Rdz 27,33

A rodzajnik określony; * lub: zatrząść się, zlęknąć, iść za kimś z drżeniem, martwić się; ** być może z zimna lub ze strachu - por. Wj 11,4 12,19 Rdz 32,23-32 Hi 34,20 Ps 91,4-5; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - skręcać, splatać, zwijać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

9. I powiedział^559: Kto^4310 ty^859 jesteś? Odpowiedziała^559: Ja^595 jestem Rut^7327, twoja służebnica*. Rozciągnij^6566 brzeg**|SC|BE swojego płaszcza*** nad^5921 swoją służebnicą^519, bo^3588 ty^859 jesteś moim wykupicielem^1350****.      Ez 16,8

* lub: niewolnica, służąca, pomocnica, nałożnica; ** dosłownie: kraniec szaty, skrzydło; SC singular construct; BE Biblia Ekumeniczna; *** tu: symboliczna prośba o zawarcie małżeństwa oraz objęcie ochroną - WBCᴷ Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; **** por. Rt 2,20 przypis ****

10. A on odpowiedział^559: Błogosławiona* ty^859 jesteś u JHWH, moja córko**. Jeszcze piękniej*** okazałaś miłosierdzie**** teraz***** niż^4480 na początku^7223|A, bo nie^1115 poszłaś^1980 za młodzieńcami^970******|A, czy^518 to ubogimi^1800, czy^518 bogatymi^6223*******.      Rt 2,19

* hebr.: barak - koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - błogosławić, w koniugacji czasownika - qal - w formie podstawowej opartej na rdzeniu - napełnić mocą, pełny, chwalony, wielbiony, zawiera ideę klęknięcia przed Bogiem; ** por. Rt 2,8 przypis **; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić słusznie, uczynić coś dobrym bądź należytym; **** hebr.: chesed - dobroć, łaskawość, wierność, życzliwość; ***** dosłownie: późniejszy, następny, ten drugi, ostatni; A rodzajnik określony; ****** dotyczy nieżonatych dorosłych mężczyzn; ******* idiom: może dotyczyć propozycji małżeństwa - BPᴷ ACᴷ

11. A więc teraz^6258, moja córko^1323, nie^408 bój* się. Uczynię^6213 wszystko^3605, co^834 powiedziałaś^559, bo każde^3605 miasto** mojego ludu^5971 wie^3045, że jesteś dzielną*** kobietą^802.      Prz 31,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym bojaźnią, czcić, szanować; ** dosłownie: każda brama - brama miejska to miejsce spotkań oraz sprawowania władzy; *** mieć wpływ, siłę, bogactwo, Biblia Gdańska - cnotliwą

12. A teraz^6258, tak^3588 to^518 prawda*, że^3588 ja^595 jestem twoim wykupicielem**|PAR, aleCW także^1571 istnieje^3426 wykupiciel^1350|PAR bliższy*** ode^4480 mnie.      Rt 2,20; 1Tm 2,9-10

* lub: zaprawdę, prawdziwie, z pewnością - por. Hi 9,2 przypis *; ** por. Rt 2,20 przypis ****; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; CW conjunctive waw; *** tj. bliski (o miejscu, czasie), pokrewny

13. Zostań*|IMP tu tej nocy^3915|A, a rankiem**, jeśli^518 tak się stanie^1961, że on cię wykupi^1350 – dobrze, niech wykupi^1350. LeczCW jeśli^518 nie spodoba*** mu się wykupić^1350 ciebie, ja^559 cię wykupię^1350 – jako żyje**** JHWH! Śpij^7901|IMP aż do^5704 rana^1242|A!

* lub: przebywać, spędzać noc; IMP imperativus - tryb rozkazujący; A rodzajnik określony; ** lub: świt; CW conjunctive waw; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozkoszować się czymś znajdować przyjemność; **** bardzo uroczysta przysięga - 2Sm 15,21

14. I spała^7901 u jego stóp^4772 aż do^5704 rana^1242. PotemCW wstała^6965 zanim*|HAP jeden** mógł rozpoznać*** drugiego^7453. A on pomyślał****: Niech nikt się nie^408 dowie*****, że^3588 ta kobieta^802|A przyszła^935 na klepisko^1637.      1P 2,12

CW conjunctive waw; * lub: wcześniej, przedtem jeszcze nie; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** dosłownie: mężczyzna, człowiek, ludzkość, ktokolwiek, każdy; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać uwagę na, rozróżniać, zauważać; **** mówić, mówić w swoim sercu - stąd: a (on) pomyślał - por. Rt 4,4 przypis *; ***** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - stać się znanym; A rodzajnik określony

15. I powiedział^559: Daj^3051|IMP okrycie*, które^834 masz na^5921 sobie i trzymaj^270 je mocno. A gdy trzymała^270 je, odmierzył^4058 jej sześć** miar jęczmienia^8337 i narzucił^7896 to na^5921 nią. Po czymCW poszedł^935|CON|M|S do miasta^5892.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: chusta, szal, okrycie wierzchnie - tu i Iz 3,22 - por. qere w w. 3; ** sea (?) - 1 sea to 13,3 l, tu: ok. 80 l - por. dodatek: „Miary i wagi”; CW conjunctive waw; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; M rodzaj męski; S liczba pojedyncza

16. I gdy ona przyszła do^413 swojej teściowej^2545, ta powiedziała^559: Kim^4300* ty^859 już teraz jesteś, moja córko^1324? I opowiedziała** jej wszystko^3605, co^853 ten^834 człowiek^376|A uczynił^6213 dla niej.      Rt 2,5; Rt 2,9

* tzn.: jaki jest teraz twój status - WBCᴷ - Am 7,5 - jak ostoi ... Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - co z tobą córko ... EIBᴷ - (I) co cię (tam) spotkało ...; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ogłaszać, obwieszczać, wyjaśniać, informować; A rodzajnik określony

17. I powiedziała^559 też: Oto^2009 dał* mi te^428 sześć^8337 miar jęczmienia^8184. Bo^3588 powiedział^559 do^413 mnie tak^413: Nie^408 pójdziesz^935 z pustymi rękami^7387 do swojej teściowej^2545.      Rt 1,21

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przypisać, użyć, ofiarować, poświęcić

18. WtedyCW ona powiedziała^559: Siedź*|IMP spokojna, moja córko^1323, aż^5704 się tego^834 dowiesz^3045, jak^349 potoczy** się sprawa***, gdyż^3588 ten człowiek^376|A nie^3808 spocznie****, lecz^518 zakończy^3615|KP dzisiaj^3117|A tę sprawę^1697|A.

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pozostawać, zostawać, mieszkać, mieć siedzibę; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** dosłownie: upadanie (Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek) - w znaczeniu: wyniknąć - tylko tu; *** lub: mowa, słowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa; A rodzajnik określony; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być spokojnym, niezmąconym, być bezczynnym; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności

↑↑

Rozdział 4

1. A Boaz^1162 wszedł* do bramy^8179|A i tam^8033 usiadł^3427. A oto^2009 tamtędy przechodził^5674|PAR wykupiciel**, o którym^834 mówił^1696 Boaz. Powiedział^559|CON więcCW: Zbocz***|IMP ku mnie i usiądź^3427|IMP tutaj^6311 kuzynie****! A on zboczył^5493 i usiadł^3427.      2Sm 15,2; Rt 3,11; 2Sm 18,4; 2Sm 18,24; 2Sm 18,33; Ps 127,5

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść w górę, rosnąć, odchodzić, cofać, iść za - Rt 3,3 przypis ***; A rodzajnik określony; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** por. Rt 2,20 przypis ****; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; CW conjunctive waw; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić się ku, zejść z drogi, odejść; IMP imperativus - tryb rozkazujący; **** dosłownie: taki to, a taki - bez konkretnego określenia osoby - 1Sm 21,2 2Krl 6,8 Biblia Warszawska - Hej, ty ...

2. I wziął^3947* Boaz dziesięciu^6235 starszych** mężczyzn*** z tego miasta^5892|A i powiedział^559 do nich: Usiądźcie^3427|IMP tutaj^6311. I usiedli^3427.      Pwt 19,12; 1Krl 21,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pozyskać, zdobyć, przynieść; ** tj. starsi wiekiem lub starsi jako przywódcy - por. Wj 3,16 19,7 Pwt 21,2 Prz 31,23; *** lub: człowiek, śmiertelnik, osoba, ludzkość; A rodzajnik określony; IMP imperativus - tryb rozkazujący

3. I powiedział^559 do wykupiciela^1350: Noemi^5281, która^834 powróciła^7725|A z pól^7704 Moabu^4124, chce zbyć*** kawałek*** ziemi^7704, który^834 należy do naszego brata^251**** Elimeleka^458.      1Krl 2,3; 2Krl 10,13; Iz 5,8; Jr 32,6; Mi 2,1-2

A rodzajnik określony; * tj. zbycie praw własności, nadać, scedować, sprzedać; ** tu z prawem odkupu (?) - Kpł 25,24-28; *** dosłownie: coś gładkiego, części działki, dział; **** tu: w znaczeniu ogólnym - męski krewny

4. I ja^589 pomyślałem* sobie: Odkryję** to przed twoim uchem^241***|SC i powiem^559|INF: Nabądź^7069|IMP go ty w obecności**** siedzących^3427|PAR i w obecności^5048 starszych^2205 mego***** ludu^5971. Jeśli^518 chcesz go wykupić^1350, wykup^1350|IMP. LeczCW jeśli^518 nie chcesz go wykupić******|3S, oznajmij^5046|KH|IMP mi, a będę to wiedział^3045|COH|Q. Bo^3588 nie ma^369 nikogo poza^2108 tobą, aby go wykupić^1350|PAR, ja^589 natomiastCW jestem po^310 tobie. WtedyCW on odpowiedział^559|CON: Ja^595 wykupię^1350.      Jr 32,7-9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mówić, mówić w sercu, myśleć, nakazywać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ujawnić, odsłonić, usunąć; *** idiom: muszę cię o tym powiadomić; SC singular construct; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; IMP imperativus - tryb rozkazujący; **** lub: wobec, naprzeciw, sprzed, w odległości; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ***** mego ... może sugerować, że wykupiciel nie był mieszkańcem Betlejem; CW conjunctive waw; ****** zwrot skierowany do wszystkich obecnych (?); 3S trzecia osoba l.poj.; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; Q qere; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości

5. A Boaz^1162 powiedział^559: W dniu^3117, kiedy nabędziesz* pole z ręki^3027|SC Noemi^5281, i z**|AK Rut Moabitką^4125|A z żoną^802 zmarłego^4191|PAR nabędziesz^7069***|Q je – by wzbudzić**** imię***** zmarłego^4191|PAR na^5921 jego dziedzictwie^5159.      Rdz 38,6-11; Kpł 25,23-34

* lub: dostawać, otrzymywać, kupować,; SC singular construct; ** inni: i od Rut ..., oraz ... Rut por. - EIBᴷ WBCᴷ; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; A rodzajnik określony; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** wg ketiv - nabywam; Q qere; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - podnosić, ustawiać, utwierdzać, wznosić; ***** idiom: spłodzić potomka dla zmarłego

6. Wykupiciel^1350|PAR powiedział^559|CON wtedyCW: Nie^3808 mogę^3201 go wykupić^1350|INF|Q dla siebie, abym nie^6435 sprowadził ruiny* na własne^853 dziedzictwo**. Ty^859 wykup^1350|IMP dla siebie to^853 prawo wykupu***|N, gdyż^3588 ja nie^3808 mogę^3201 go wykupić^1350|INF.      Pwt 25,5-10; Jr 32,8

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; CW conjunctive waw; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; Q qere; * dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zepsuć, zniszczyć, zrujnować, wypaczyć; ** lub: majątek, mienie, własność, posiadanie; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** termin używany zwykle w tekstach prawnych ozn. kto może dokonać wykupu; N nominativ

7. A to^2033 było dawną^6440* regułą** w Izraelu co do^5921 prawa wykupu^1353|A|N i co do^5921 zamiany***, aby zatwierdzić^6965|INF każdą^3605 sprawę^1697, człowiek^376 zdejmował^8025 swój sandał^5275 i dawał^5414 go swojemu bliźniemu****. I było to^2063 aktem zatwierdzenia*****|N w Izraelu^3478.      Pwt 25,9-10; Ps 60,10; Ps 108,10; Jr 32,10

* lub: wcześniej, przed czasem, w dawnych czasach - Ez 42,12; ** por. LXX, TG, Vg; A rodzajnik określony; N nominativ; *** to, co jest wymieniane, wymiana, zamiennik, wynagrodzenie - tu i Kpł 27,10.33 Hi 15,31 20,18 28,17; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** lub: towarzysz, współmieszkaniec, ktoś drugi, kochanek; ***** lub: świadectwo, potwierdzenie, zwyczaj tu i Iz 8,16.20

8. WtedyCW ów wykupiciel^1350|A|PAR powiedział^559|CON do Boaza^1162: Nabądź^7069 dla siebie. I zdjął^8025* swój sandał^5275**.

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; * tj. zdjął i przekazał go Boazowi zgodnie z w. 7 - LXX; ** być może jako wyraz symbolicznej zapłaty lub zbycia prawa wykupu - kto komu przekazuje sandał jest sprawą dyskusyjną - WBCᴷ

9. I powiedział^559 Boaz^1162 do starszych^2205|A i całego^3605 ludu^5971: Wy^859 dziś^3117 jesteście świadkami*, że^3588 nabyłem^7069 z ręki^3027 Noemi^5281 to^853 wszystko^3605, co^834 należało do Elimeleka^458 orazCW to^853 wszystko^3605, co^834 należało do Kiliona^3630 i Machlona^4248**.

A rodzajnik określony; * lub: dowód, świadectwo, zarówno spisane, jak i ustne; CW conjunctive waw; ** kolejność imion odwrotna niż w Rt 1,2.5 być może ważniejsza osoba jest wymieniana jako druga - podobnie jak Rt 1,4.14

10. A także* Rut^7327 Moabitkę^4125, żonę^802 Machlona, nabywam^7069** sobie za żonę^802, aby wzbudzić^6965|INF imię^8034 zmarłego^4191|PAR na^5921 jego dziedzictwie^5159, abyCW nie^3808 zostało usunięte*** imię^8034 zmarłego^4191|PAR wśród^5973 jego braci^251 ani z bramy**** jego miejsca***** zamieszkania. Wy^859 jesteście dziś^3117|A tego świadkami^5707******|A.      Ml 2,14; Hbr 13,4

* lub: nawet, zaiste, co więcej, owszem, również; ** w czasach SP wnoszona wartość kwoty pieniężnej wyrażała szacunek wobec przyszłej narzeczonej; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; CW conjunctive waw; *** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać odciętym, ponieść fiasko, być zużytym; **** por. Rt 3,11 przypis **; ***** przestrzeń, stanowisko, miejsce zamieszkania - Pwt 1,33, święte miejsce - 1Krl 8,30; A rodzajnik określony; ****** celowe powtórzenie jako uroczyste i dobitne oświadczenie

11. I odpowiedzieli^559|P – cały^3605 lud^5971, który był w bramie^8179 orazCW starsi^2205: Jesteśmy tego świadkami^5707. Niech JHWH sprawi*, aby ta kobieta^802|A, która wchodzi^935|A|PAR do^413 twojego domu^1004, była jak Rachela** i jak Lea***, które^834 wspólnie^8147 zbudowały^1129 dom^1004 Izraela^3478. Nabieraj^6213 znaczenia****|N w Efrata^672 i rozgłoś*****|IMP|AK swe imię^8034 w Betlejem^1035.      Rdz 24,60; Rdz 29,32; Rdz 30,22-23; Rdz 35,16-18

P Liczba mnoga; CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - powodować, przeznaczyć, ustanawiać, ofiarować, dać; A rodzajnik określony; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** tj. „owieczka, jagnię”; *** „znużona”, „dzika krowa”; **** dosłownie: być silnym, bogatym, wpływowym; N nominativ; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, nadawać imię; IMP imperativus - tryb rozkazujący; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

12. Niech twój dom^1004 stanie^1961|JUS się jak dom^1004 Peresa*, którego^834 Tamar** urodziła^3205 Judzie*** dzięki^4480 potomstwu^2233, które^834 JHWH da^5414 ci z tej^2063 młodej kobiety****.      Rdz 38,11-30; Rdz 46,12; Rt 4,18; Mt 1,3

JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); * tj. „wyłom”; ** „palma”; *** hebr.: jehudaʰ - „chwalony” lub „niech On będzie uwielbiony” - syn Jakuba i Lei - Rdz 29,35; **** por. Rt 2,5 przypis ****

13. Boaz^1162 wziął^3947|CON więcCW sobie Rut^7327 i stała^1961 się jego żoną^802. A gdy z nią obcował*|CON, JHWH użyczył**|KR jej poczęcia***|N i urodziła^3205 syna^1121.      Rdz 16,2; 2Sm 16,21; Ps 113,9

CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; CW conjunctive waw; * dosłownie: poszedł do niej (do namiotu); ** Rut 4,11 przypis *; KR Przekład Józefa Kruszyńskiego prof. KUL; *** ciąża; N nominativ

14. WtedyCW powiedziały^559|CON kobiety^802 do Noemi: Błogosławiony*|KQ|PAS|PAR JHWH, który nie^3808 zostawił** cię dziś^3117|A bez wykupiciela^1350*** i niech Jego**** imię^8034 zostanie rozgłoszone^7121|KN w Izraelu^3478.      Rt 4,13

CW conjunctive waw; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; * hebr.: barak - koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - błogosławić, w koniugacji czasownika - qal - w formie podstawowej opartej na rdzeniu - napełnić mocą, pełny, chwalony, wielbiony, zawiera ideę klęknięcia przed Bogiem; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - usunąć, położyć kres, zniszczyć, ustać, zaniechać; A rodzajnik określony; *** wykupicielem jest tu dziecko (?) - WBCᴷ; **** jego - tj. dziecka; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

15. I będzie^1961 on dla ciebie za przywracającego*|PAR|AK życie** i wsparcie***|INF w twojej starości^7872, gdyż^588 twoja synowa, która^834 cię miłuje^157 urodziła^3205 go, ta^1931 która^834 jest dla ciebie lepsza^2896 niż siedmiu^7651 synów^1121.      1Sm 2,5; Rt 1,16-17; Rt 2,11-12; Hi 1,2; Hi 42,13

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przynosić z powrotem, pozwalać wrócić, odnawiać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba, osobowość, gr.: psyche; *** koniugacja czasownika - pilpel - forma czynno-intensywna - podtrzymywać, zawierać, powściągać, ograniczać, żywić, załatwiać (sprawy); INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

16. Wzięła^3947|CON więcCW Noemi^5281 chłopca*, położyła^7896 go na swoim łonie** i była^1961 mu piastunką***|PAR.      Pwt 16,33; Kaz 7,9; Ps 74,11

CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; CW conjunctive waw; * dotyczy dziecka płci męskiej - Rdz 4,23 ogólnie dziecko - Rdz 30,26 młody mężczyzna - 1Krl 12,8; ** lub: wgłębienie, dno, środek; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wspierać, utwierdzać, podtrzymywać, żywić; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

17. I sąsiadki*|A|F nadały^7121 mu imię**, mówiąc^559: Narodził^3205 się syn^1121*** Noemi^5281. I nadały^7121 mu imię^8034 Obed^5744. On^1931 to jest ojcem^1 Jessego^3448, ojca^1 Dawida^1732.      Mt 1,5

* lub: mieszkaniec - por. Wj 3.22; A rodzajnik określony; F rodzaj żeński; ** tylko matka i czasami ojciec w czasach SP nadawał imię dziecku - por. Łk 1,59, tu sytuacja wyjątkowa choć możliwa - WBCᴷ; *** chodzi raczej o podkreślenie prawnej opieki nad dzieckiem, a nie o fakt adopcji - por. Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio

18. A oto^428 potomkowie* Peresa^6557: Peres^6557 spłodził** Chesrona^2696***;      Mt 1,3-6

* lub: pokolenie, rodowód, spis genealogiczny, bieg dziejów; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zrodzić, przynosić owoc; *** tj. „otoczony murem”, EIB - „zagrodowy” - to jest miłośnik zagród dla owiec (?)

19. A Chesron^2696 spłodził^3205 Rama*, a Ram^7435 spłodził^3205 Amminadaba**;      1Krn 2,9-10

* tj. „wywyższony”; ** „mój krewniak jest szlachetny”

20. A Amminadab^5992 spłodził^3205 Nachszona*, a Nachszon^5177 spłodził^3205 Salmah**;

* tj. „mały wąż”; ** EIB - „lewostronny” - mańkut

21. A Salmon* spłodził^3205 Boaza**, a Boaz^1162 spłodził^3202 Obeda^5744;      1Krn 2,20; Mt 1,5; Łk 3,32

* hebr.: salmon - „szata” - inna forma imienia salmaʰ; ** tj. „szybki, chyży” lub „w nim moc”

22. A Obed* spłodził^3202 Jessego**, a Jesse^3448 spłodził^3202 Dawida***.      Łk 3,32

* tj. „usługujący”, „czciciel”; ** skrócona forma od hebr.: jiszszijjahu: „mąż JHWH” lub „jest JHWH”; *** tj. „umiłowany”

Księga Estery

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ]

Rozdział 1

1. I stało^1961* się za dni Achaszwerosza** – tego^1931 Achaszwerosza^325 – który królował^4427|A|KQ|PAR od Indii^1912 ażCW do^5704 Kusz***|AK nad stu^3967 i dwudziestoma^6242 i siedmioma^7651 prowincjami**** –      Ezd 4,6; Ezd 8,9; Dn 6,1; Dn 9,1

* zwrot charakterystyczny dla języka hebrajskiego - Mt 11,1; ** LXX - Artakserkses, gr. - Kserkses, pers. Kszajarsza - tj. „mocne oko” lub „człowiek” - (486 - 465 r. p.n.e.); A rodzajnik określony; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; CW conjunctive waw; *** tj. Etiopia i być może ziemia midiańska - Ha 3,7 i Lb 12,1; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** okręg, region administracyjny - 1Krl 20,14

2. W tych^1992 dniach^3117|A, gdy król^4428 Achaszwerosz^325 zasiadał^7675|INF na tronie^3678 swojego królestwa^4438, który^834 był w pałacu* w Suzie**,      1Krl 1,45; Ne 1,1; Est 2,3; Est 3,15; Est 4,16; Est 9,12-15; Dn 8,2

A rodzajnik określony; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * lub: dom, pałac, cytadela, świątynia - 1Krl 29,1.19; ** tj. miasto na wschód od Babilonii, zimowa rezydencja królów perskich, jedna z ich stolic obok: Ekbatany, Babilonu i Persepolis, dawna stolica Elamu odbudowana przez Cyrusa i Kambyzesa - WBCᴷ

3. W trzecim^7969 roku^8141* swojego panowania^4427|INF wyprawił** u siebie ucztę^4960 dla wszystkich^3605 swoich książąt*** i sług****. Stawili się przed^6440 nim dowódcy***** Persów i Medów****** oraz dostojnicy^6579 i książęta^8269 prowincji^4082.      Rdz 40,20; 1Krl 3,15; Ezd 1,2; Est 2,18; Est 6,9; Iz 21,2; Dn 1,3; Dn 5,28

* tj. 483 r. p.n.e; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uczynił; *** lub: wysoki urzędnik, dowódca, naczelnik - por. 1Sm 22,2; **** tu o urzędnikach - por. 1Krl 22,12; ***** lub: arystokracja, dowódcy wojskowi - por. WBCᴷ; ****** tj. „środkowy kraj” - kraj w unii politycznej z Persją - BPᴷ

4. A on dawał pokaz^7200|KH|INF bogactwa^6239, chwały* swojego królestwa^4438 oraz^853CW wspaniałości** swojego majestatu*** przez wiele^7227 dni. Trwało to przez sto^3967 osiemdziesiąt^8084 dni^3117.      Dn 4,28-30

KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * lub: splendor, majestat, duma, godność - Wj 33,18; CW conjunctive waw; ** wartość, drogocenność, szacunek, świetność, przepych - Pwt 20,5 Za 11,13; *** lub: piękno, świetność, cześć, chluba, chwała - Iz 3,18

5. A po zakończeniu^4390|KP|INF tych^428 dni^3117 król^4428 wyprawił^6213 ucztę^4960 dla wszystkich ludzi^5971* obecnych^4672|KN|PAR w pałacu^1002 w Suzie^7800, od największego^1419 aż do^5704 najmniejszego^6996, przez siedem^7651 dni^3117 na dziedzińcu**, w ogrodzie^1594 domu^1005 królaA.      Est 2,18

KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * z w. 9 wynika, że określenie dotyczy tylko mężczyzn Est 2,18; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: ogrodzony teren, siedziba, osada bez murów - 2Sm 17,18; A rodzajnik określony

6. Białe^2353* lniane**|HAP i fioletowe*** kotary przymocowane^270 sznurami^2256 z bisioru**** i purpury zwisały na^5921 srebrnych^3701 pierścieniach^1550 i na słupach^5982 z marmuru^8336******. Złote^2091 i srebrne^3701 sofy^4296 stały na posadzce^7531 z porfiru***** i marmuru******, i z masy perłowej^1858|HAP oraz czarnego^5508|HAP marmuru^5508      Wj 26,1; Est 7,8; Est 8,15; Ez 23,41

* tu i Est 8,15 trudna składnia w. w hebr. ma charakter poetycki mający wyrazić zdumienie i podziw dla takiego luksusu i wspaniałości (?) - WBCᴷ; ** tj. biały lub fioletowy len; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** niebieski lub fioletowy materiał wełniany, purpura - Wj 25,4 Ez 27,7; **** tj. cienki drogi materiał z lnu - 1Krl 15,27 Ez 27,16; ****** lub: alabaster - por. Pnp 5,15 przypis **; ***** drogi kamień - porfir (?), czerwony marmur

7. A napoje podawano*|INF w złotych^2091 naczyniach^3627, a każde z naczyń** było inne^8138, a wina^3196 królewskiego^4438***|N było dużo^7227, jak przystało**** na króla^4428|A.      Est 2,8; Dn 5,1-3

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - podlewać, nawadniać, poić wodą, dawać pić; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** dosłownie: a naczynia od naczyń rożne - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** tj. wino z winnic królewskich; N nominativ; **** idiom: według ręki króla - por. 1Krl 10,13 EIB; A rodzajnik określony

8. A do picia^8360, zgodnie z zarządzeniem*, nikt nie^369 zmuszał**|HAP. Bo tak^3651 postanowił*** król^4428 wobec^5921 wszystkich^3605 zarządców**** swojego domu^1004, że każdy***** mężczyzna może czynić^6213|INF według swojej woli******.      Jr 35,8; Jr 51,7; Ha 2,15

* lub: dekret, prawo, edykt; ** nakłaniać do działania - por. Talmud; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ustanawiać, mianować, wyświęcać; **** dowódca, naczelnik, kapitan statku - 2Krl 8,17 Jo 1,6; ***** hebraizm: mężczyzna i mężczyzna; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ****** upodobanie, rozkosz, przychylność, łaska, życzliwość

9. Królowa^4436|A Waszti* także^1571 wyprawiła** ucztę^4960 dla kobiet^802 w domu króla^4438|A|N, który^834 należał do króla^4428|A Achaszwerosza^325.      Est 5,4; Est 5,8

A rodzajnik określony; * imię pochodzenia perskiego „wyjątkowa”, „najpiękniejsza”; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić, ofiarować; N nominativ

10. W siódmym^7637|A dniu^3117|A, gdy przyjemnie^2896 było sercu^3820 króla^4428|A z powodu wina^3196, powiedział^559 on Mechumanowi***, Bizzecie***, Charbonie****, Bigcie***** i Abagcie******, Zeterowi******* i Karkasowi********, siedmiu^7651 eunuchom*********, którzy służyli^8334 przed6440 strong:H853 królem^4428|A Achaszweroszem^325;      2Sm 13,28; Est 7,9; Dn 1,3; Dn 1,5; Dn 1,8; Dn 1,19

A rodzajnik określony; * imiona w w. 10 występują tylko w Ks. Estery; ** tj. „wierny”; *** tj. „łup”; **** „poganiacz osłów”; ***** „w tłoczni wina”; ****** „dany od ojca”; ******* „gwiazda”; ******** „surowy”; ********* określenie odnosi się także do urzędników - Rdz 40,2

11. Aby przyprowadzili^935|INF przed oblicze^6440 króla^4428|A królową^4436 Waszti^2060 w diademie* królewskim^4438, chcąc pokazać**|INF ludowi^5971 i książętom^8269 jej piękność^3308. Gdyż^3588 była^1931 piękna*** z wyglądu^4758****.

INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; A rodzajnik określony; * tj. wysoki zawój, ozdoba konia, tu i Est 2,17 6,8; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować wpatrywanie się w; *** dosłownie: przyjemny, znakomity; **** Est 2,2 przypis *****

12. LeczCW królowa^4436|A Waszti^2060 odmówiła* przyjścia^935 na słowo** króla^4428|A, które^834 było przekazane przez*** eunuchów^5631. Król więcCW bardzo^3966 się rozgniewał****, a jego gniew***** w nim zapłonął^1197.      Est 7,7; Prz 19,12

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odrzucać; ** mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa; *** dosłownie: przez rękę; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być gniewnym, być pełnym gniewu, być pełnym wściekłości - Rdz 40,2 Lm 5,22; ***** lub: żar, furia, gorączka, wściekłość, oburzenie - 2Sm 11,20

13. I powiedział^559 król^4428|A do mędrców*|A znających**|PAR czasy^6256*** – gdyż^3588 tak^3651 przedstawiano sprawy^1697 króla^4428|A przed^6440 wszystkimi znającymi^3045|PAR prawo**** i sąd*****,

A rodzajnik określony; * lub: roztropny, uczony, zmyślny, bystry; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - poznać, rozważać, wiedzieć, rozróżniać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** dotyczy astrologów (?) - 1Krn 12,32; **** por. w. 8 przypis *; ***** lub: proces, spór, konflikt, sprawa - Pwt 17,8

14. A najbliżej^7138|A niego^413 byli: Karszena*, Szetar**, Admata***, Tarszisz****, Meres*****, Marsena****** i Memukan*******, siedmiu^7651 książąt^8269 Persji^6539 i Medii^4074, którzy oglądali^7200|PAR oblicze^6440 króla^4428|A i zasiadali^3427|PAR jako pierwsi^7223 w królestwie^4438|A –      Est 1,16; Est 1,21

A rodzajnik określony; * tj. „znakomity”; ** „gwiazda”; *** „świadectwo dla nich”; **** tj. „żółty jaspis” - por. Rdz 10,4**; ***** „wyniosły”; ****** tj. „godny”; ******* tj. „dostojny”; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

15. Zgodnie z jakim^4100 prawem^1881 postąpić^6213|INF z królową^4436 Waszti^2060 za^5921 to^834, że nie^3808 wykonała* nakazu** króla^4428|A Achaszwerosza przekazanego przez*** eunuchów?

INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uczynić; ** słowo - tu i Est 2,20 9,32; A rodzajnik określony; *** por. w. 12 przypis ***

16. I powiedział^559|CON Memukan^4462 przed^6440 królem^4428|A i książętami^8269: Królowa Waszti^2060 zawiniła* nie^3808 tylko przeciw^5921 samemu^905 królowi^4428|A, ale^3588 przeciw^5921 wszystkim^3605 książętom^8269 i wszystkim^3605 ludom**|A, które^834 żyją we wszystkich prowincjach^4082 króla^4428|A Achaszwerosza^325.      Est 9,30

CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić źle, popełniać nieprawość - 1Sm 20,30; ** hebr.: aim - naród, krewniak, pobratymiec - por. Jl 2,17 przypis *****

17. Bo^3588 kiedy sprawa^1697 królowej^4436 rozniesie* się wśród^5921 wszystkich^3605 kobiet^802, wzgardzą**|INF one swoimi mężami^1167 w swoich oczach^5869 i powiedzą^559: Król^4428|A Achaszwerosz^325 powiedział^559, by przyprowadzić^935|INF królową^4436 Waszti^2060 przed swoje oblicze***, a ona nie^3808 przyszła^935.      2Sm 6,16; Ef 5,33

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wychodzić, iść naprzód, podążać do; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wywoływać pogardę; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; A rodzajnik określony; *** przed, powierzchnia, twarz, wcześniej

18. A jeszcze dzisiaj^3117|A będą to^2088 mówiły^559 księżniczki* Persji^6539 i Medii^4074, które^834 słyszały^8085 o sprawie^1697 królowej^4436 wszystkim^3605 książętom^8269 króla^4428 i wyniknie z tego wiele^1767 pogardy**|HAP i gniewu***.

A rodzajnik określony; * lub: kobieta szlachetnego rodu; ** brak szacunku, lekceważenie; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** tj. gniew w wyniku niedopełnienia obowiązku - Pwt 29,28

19. Dlatego też^5921, jeśli^518 król^4428|A uzna to za słuszne*, niech wyjdzie^3318 sprzed oblicza^6440 króla^4438 wyrok** i niech zostanie wpisany^3789|KN do praw*** Persji^6539 i Medii^4074, które są nieodwołalne****|AK: To^834, że Waszti^2060 nie^3808 przyjdzie^935 już przed oblicze^6440 króla^4428|A Achaszwerosza^325, a jej godność królewską^4438 niech król^4428|A da^5414 jej przyjaciółce*****, lepszej^2896 od^4480 niej.      Est 8,8; Dn 6,8; Dn 6,15

A rodzajnik określony; * lub: dobry, właściwy, stosowny, zadowolony; ** dosłownie: mowa, czyny, rzecz, sprawa; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; *** lub: zarządzenie, dekret, edykt; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść nad, znikać, ginąć, przestać obowiązywać; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ***** lub: pomocniczka, sąsiadka, razem, wyznaczyć inną niż

20. A gdy ten wydany^6213 przez króla^4428|A edykt* zostanie usłyszany** w całym^3605 jego królestwie^4438 – bo^3588 ono^1931 jest wielkie^7227 – toCW wszystkie^3605 żony^802 oddadzą^5414 cześć*** swoim mężom, od największego^1419 aż do^5704 najmniejszego^6996.      Ef 5,22; Ef 5,24; Ef 5,33; Kol 3,18; 1Tm 2,12; 1P 3,1

A rodzajnik określony; * tj. autorytatywny edykt prawny, tu i Kaz 8,11; ** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być tym, któremu okazuje się posłuszeństwo, być słyszanym; CW conjunctive waw; *** lub: cena, wartość, drogocenność, szacunek

21. A to słowo^1697|A było dobre* w oczach^5869 króla^4428|A i książąt^8269|A, i król^4428|A uczynił^6213 według słowa^1697 Memukana^4462.      Rdz 41,37

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cieszyć się, radować się, układać się dobrze komuś

22. I rozesłał^7971 listy* do^413 wszystkich^3605 prowincji^4082 królewskich^4428|A, do każdej prowincji^4082 ich pismem**, i do każdego ludu*** w jego języku^3956, że^3588 każdy^3605 mężczyzna^376 ma być^1961 zarządcą****|PAR w swoim domu^1004 i przemówić^1696|KP zgodnie z językiem^3956***** swojego ludu^5971.      Est 3,12; Est 8,9

* lub: orędzie, dokument, pismo, dekret, akt kupna, akt oskarżenia - Rdz 13,7 Jr 25,31; A rodzajnik określony; ** dokument, edykt, rejestr, wpis; *** hebraizm: ludu i ludu; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu -rządzić nad, panować; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; ***** lub: i zarządzać według zwyczajów swojego ludu - EIBᴷ tak aby żony cudzoziemki mogły zrozumieć - Ne 13,23-24, JSBᴷ NETᴷ

↑↑

Rozdział 2

1. Po^310 tych^428 wydarzeniach^1697|P, gdy minął*|INF gniew** króla^4428|A Achaszwerosza^325, wspomniał*** on Waszti^2060 i to^853, co^834 uczyniła^6213 i to^853, co^834 zostało postanowione**** przeciwko^5921 niej.      Est 1,19-20

P Liczba mnoga; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - tracić na sile, słabnąć, opuścić; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** lub: żar, furia, gorączka, wściekłość, oburzenie - 2Sm 11,20; A rodzajnik określony; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przypomnieć sobie; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być ogłoszonym, być odciętym, wykluczonym

2. I powiedzieli^559 dworzanie* króla^4428, którzy mu usługiwali^8334|PAR: Niech poszukują** dla króla^4428|A panien***, dziewic**** pięknych^2896z wyglądu*****;      1Krl 1,2

* lub: niemowlę - Wj 2,6 małe dziecko - Jr 1,6 nastolatek - Rdz 37,2 młodzieniec, sługa; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - znaleźć, uzyskać, dążyć do czegoś, pragnąć, prosić; A rodzajnik określony; *** młoda dziewczyna, pomocnica, służąca; **** hebr.: betulaʰ - dziewica: pochodzenie od słowa „oddzielać”; ***** lub wygląd, blask, jasność, wizja, zjawisko - Est 1,11

3. I niech król^4428|A ustanowi*|JUS urzędników^6496|N we wszystkich^3605 prowincjach^4082 swojego królestwa^4438, abyCW zgromadzili^6908|CON wszystkie^3605 panny^5291, dziewice^1330 o pięknej^2896 urodzie^4758 do^413 pałacu^1002|A w Suzie^7800, w domu^1004 kobiet^802**, pod opieką*** Hegaja****, eunucha^5631 królewskiego^4428|A|N, stróża^8104|PAR kobiet^802|A, i niech im dadzą^5414|INF|ABS ich kosmetyki*****.      Rdz 41,34; Ne 1,1; Est 1,1; Est 2,12-13; Dn 8,2

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postawić nad, uczynić nadzorcą, powierzać pod opiekę; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); N nominativ; CW conjunctive waw; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; ** dotyczy prywatnej części pałacu króla, gdzie mieszkały kobiety; *** dosłownie: w rękę; **** tj. „eunuch” - tu i Est 2,8.15; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; ***** dosłownie: maść, smarowanie oliwą lub maścią, akt oczyszczania por. Prz 20,30 środek do pielęgnacji

4. A ta panna^5291|A, która^834 spodoba* się oczom^5869 króla^4428|A, będzie królować^4427|KQ|IM w miejsce^8478 Waszti^2060. Spodobało^3190 się to słowo**|A oczom^5869 króla^4428|A i tak^3651 uczynił***.      Est 1,19

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cieszyć się, radować się, układać się dobrze komuś; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; IM imperfect - czas przyszły jako czynność niedokonana; ** lub: mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, wykonywać, składać ofiarę, zarządzać

5. A w pałacu^1004 w Suzie^7800 był^1961 pewien* Żyd**, a jego imię^8034 – Mordocheusz***, syn^1121 Jaira****, syna^1121 Szimejego*****, syna^1121 Kisza****** – mąż^376 Beniaminita*******.      1Sm 9,1; 2Sm 6,5-13; Ezd 2,2; Est 2,15; Est 3,2

* dosłownie: mężczyzna, człowiek, ludzkość, ktokolwiek, każdy; ** hebr.: jehudi - pierwotnie o mieszkańcach Judy lub członkach pokolenia Judy - 2Krl 16,16 Ne 2,16; *** imię babilońskie „należący do Marduka”; **** tj. „on oświeca”; ***** „słynny”; ****** tj. „dar”; ******* tj. należący do pokolenia Beniamina

6. Który^834 został uprowadzony* z Jerozolimy^3389** wraz z^5973 innymi pojmanymi^1473, którzy^834 zostali uprowadzeni^1540|KHO razem z^5973 Jechoniaszem***, królem^4428 Judy^3063, który^834 został uprowadzony do niewoli^1540|KH przez Nabuchodonozora****, króla^4428 Babilonu*****.      2Krl 24,10; 2Krl 24,25-27; 1Krn 3,16-17; 2Krn 36,10; 2Krn 36,20

* lub: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - być zabranym do niewoli, być wypędzonym; ** tj. „nauczanie pokoju”; KHO koniugacja czasownika - hofal forma bierna; *** tj. „JHWH ustanowi” lub Jehojachin, lub Koniasz - 1Krn 3,16 Jr 24,1 27,20 28,4 29,2 - panujący przez 3 miesiące i dziesięć dni; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; **** „niech Nebo strzeże korony” - król babiloński w latach 605-562 p.n.e.; ***** „zamieszanie, pomieszanie” lub „brama bogów” - stolica imperium Babilonii

7. A był^1961 on opiekunem*|PAR Hadassy**|HAP, to^1931 jest Estery***, córki^1323 swojego stryja****, gdyż^3588 nie^369 miała ona ani ojca^1, ani matki^517. A była to panna^5291|A pięknej***** postaci^8389 i urodziwego****** wyglądu^4758. Mordocheusz^4782 więcCW, po śmierci^4194 jej ojca^1 i jej matki^517, przyjął^3947|KQ ją do siebie za córkę^1323*******.      Est 2,15; Est 9,29

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wspierać, utwierdzać, być wiernym, żywić; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** imię hebr.: „mirt”; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** imię pers. „gwiazda” od babilońskiej bogini Isztar; **** lub: ukochanego wujka - Baker, W. i Carpenter, E. E. (2003) - „The Complete Word Study Dictionary: Old Testament”; A rodzajnik określony; ***** urodziwy, piękny, przystojny; ****** dosłownie: przyjemny, znakomity; CW conjunctive waw; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; ******* wychował ją po to, by wziąć ją sobie za żonę - TG, LXX BJᴷ

8. I stało^1961|CON się tak, gdy usłyszano^8085|KN|INF słowo^1697 króla^4428 i jego zarządzenie*, i gdy zgromadzono^6908|KN|INF wiele^7227 panien** do^413 pałacu^1004 w Suzie^7800 pod^413 opieką*** Hegaja^1896, takżeCW Estera^635 została wzięta**** do^413 pałacu^1004 króla^4428|A pod^413 opiekę*** Hegaja^1896, stróża^8104|PAR kobiet^802|A.      Est 2,3

CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * lub: dekret, prawo, edykt; ** młoda dziewczyna, pomocnica, służąca; *** dosłownie: pod ręką; CW conjunctive waw; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać zabranym; A rodzajnik określony; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

9. I znalazła uznanie* ta panna^5291|A w jego oczach^5869, i zyskała** łaskę*** przed jego obliczem^6440, więcCW ponaglił^925|KP by dać^5414|INF jej przynależące jej kosmetyki^8562, i^853CW należny jej przydział****, oraz^853CW dać^5414 jej siedem^7651 wybranych^7200*****|PAS|PAR|A dziewcząt^5291|A z pałacu^1004 króla^4428|A. NastępnieCW przeniósł^8138|CON ją i jej dziewczęta^5291 do lepszej^2896 części domu^1004 kobiet^802|A.      Est 2,3; Est 2,12

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cieszyć się, radować się, układać się dobrze komuś; A rodzajnik określony; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uprowadzić, brać, zabrać, nieść - 2Krn 11,21; *** hebr.: chesed - dobroć, łaskawość, wierność, życzliwość; CW conjunctive waw; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** lub: część, dział - dotyczy żywności (?); ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - upatrzonych; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości

10. Ale Estera^635 nie^3808 ujawniła* swojej narodowości** ani^853CW pochodzenia^4138***, ponieważ^3588 Mordocheusz^4782 nakazał**** jej, aby^5921 tego^834 nie^3808 ujawniała^5046|KH.      Est 3,8; Est 4,13-14; Est 7,4

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - informować, ogłaszać, obwieszczać; ** swojego ludu; CW conjunctive waw; *** lub: pokrewieństwo, krewni, potomek, kraj pochodzenia; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, rozkazać, wyznaczyć; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza

11. A Mordocheusz^4782 każdego^3605 dnia^3117* przechadzał** się przed dziedzińcem*** domu^1004 kobiet^802, aby dowiedzieć****|INF się o^853 zdrowiu***** Estery i co^4100 się z nią dzieje^6213|KN.

* hebraizm: dzień i dzień; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hitpalepl - chodzić tu i tam; *** dosłownie: obliczem; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, umieć, posiadać wiedzę, być; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ***** dobrobyt, pomyślność, pokój, pełnia; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

12. A gdy przyszła^5060|KH|INF kolej^8447 na każdą* z tych panien^5291, aby pójść^935|INF do^413 króla^4428 Achaszwerosza^325 – a działo się to po upływie** jej bycia^1961 zgodnie z zarządzeniem^1881 dla kobiet^802|A, po dwunastu*** miesiącach**** – bo^3588 tak^3651 kończyły^4390 się dni^3117 ich pielęgnacji*****|HAP: sześć^8337 miesięcy^2320 olejkiem^8081 z mirry******, a sześć^8337 miesięcy^2320 wonnościami******* i innymi środkami pielęgnacji******** kobiet^802|A;      Est 2,3; Est 2,9; Prz 7,17

KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * hebraizm: panien i panien; ** punkt osiągnięty w czasie, koniec okresu, kraniec; A rodzajnik określony; *** dosłownie: dwa dziesięć; **** lub: nów, miesiąc (księżycowy), pierwszy dzień miesiąca, coś, co wydarza się co miesiąc - Ps 81,3; ***** skrobanie, tarcie, nacieranie; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ****** tj. żywica z kory drzewa arabskiego - Wj 30,23; ******* lub: przyprawa, balsam, drzewo balsamowe, wonność; ******** dosłownie: maść, smarowanie oliwą lub maścią, akt oczyszczania - por. Prz 20,30 środek do pielęgnacji

13. DopieroCW wtedy^2088 panna^5291|A szła^935 do^413 króla^4428|A – wszystko^3605, o co^834 prosiła*, dawano^5414|KN jej, aby mogła z^5973 tym iść^935|INF z domu^1004 kobiet^802|A aż do^5704 pałacu^1004 króla^4428|A.      Est 2,11

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; * dosłownie: mówić, mówić w swoim sercu - stąd: pomyśleć - Rt 4,4 przypis *; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

14. Wieczorem^6153|A ona^1931 szła^935, a rano^1242 ona^1931 wracała^7725|PAR do drugiego^8145 domu^1004 kobiet^802|A pod^413 opiekę* Szaaszgaza**|HAP, eunucha*** królewskiego^4418|A|N, stróża^8104|PAR nałożnic****. Nie^3808 szła już^5750 więcej do króla^4428|A, chyba^3588 że^518 upodobał***** ją sobie król^4428|A, wtedyCW wzywano^7121|KN ją po imieniu^8034.      Kpł 21,20; Pwt 23,1; 2Krl 18,17; Jr 39,3

A rodzajnik określony; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * dosłownie: pod ręką; ** tj. „sługa pięknych”; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** dotyczy osób o wysokim statusie społecznym lub politycznym - Rdz 37,36 2Krl 20,18 wykastrowanych mężczyzn - Est 2,3 Iz 39,7; N nominativ; **** lub: kochanka, konkubina, tj. żona o niższym statusie - por. Sdz 19,4-5 1Krl 11,3; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozkoszować się czymś, znajdować przyjemność; CW conjunctive waw; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

15. A gdy przyszła^5060|KH|INF kolej^8447 Estery^635, córki^1323 Abichaila*, stryja** Mordocheusza^4782, który^834 przyjął^3947 ją za córkę^1323 – aby pójść^935|INF do króla^4428|A, nie^3808 domagała*** się niczego^3808 jak^3588 tylko^518 to, co^834 powiedział^559 jej Hegaj^1896, eunuch króla^4428|A, stróż^8104 kobiet^802|A. I stało^1961 się tak, że Estera^635 zyskała^5375****|PAR łaskę***** w oczach^5869 wszystkich^3605 patrzących^7200|PAR na nią.

KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * tj. „mój ojciec mocą”; ** lub: ukochanego wuja - Baker, W. i Carpenter, E. E. (2003) - „The Complete Word Study Dictionary: Old Testament” - Est 2,7; A rodzajnik określony; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - dążyć do czegoś, pragnąć, żądać, wymagać, prosić; **** por. Est 2,9 przypis **; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ***** przychylność, urok, elegancja, uznanie

16. Zabrano^3947|KN|CON więcCW Esterę^635 do^413 króla^4428|A Achaszwerosza^325 do^413 jego pałacu^1004 królewskiego^4438|N, w dziesiątym^6224 miesiącu^2320, to^1931 jest w miesiącu^2320 Tebet*, w siódmym^7651** roku^8141 jego panowania***.      2Krl 25,1; Jr 39,1; Jr 52,4; Ez 24,1-2

KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; N nominativ; * tj. „dobroć” - przełom grudnia i stycznia - 478 p.n.e.; ** tj. ok. 3,5 roku po odsunięciu królowej Waszti - por. Est 2,1 KHKᴷ; *** lub: dominacja, terytorium, to co królewskie w odróżnieniu od tego, co pospolite

17. A król^4428|A umiłował^157|CON Esterę635 strong:H853 nad^4480 wszystkie^3605 kobiety^802|A i zyskała^5375 łaskę* i przychylność** przed jego obliczem^6440 nad^4480 wszystkie^3605 dziewice***. Włożył^7760 więcCW jej na głowę^7218 diadem**** królewski^4438|N i uczynił ją królową^4427***** w miejsce^8478 Waszti^2060.      Est 1,10-11; Est 2,4

A rodzajnik określony; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; * lub: przychylność, urok, elegancja, uznanie; ** dobroć, łaskawość, wierność, życzliwość; *** hebr.: betulaʰ - dziewica: pochodzenie od słowa „oddzielać”; CW conjunctive waw; **** tj. wysoki zawój, ozdoba konia, tu i Est 1,11 6,8; N nominativ; ***** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić, że ktoś będzie panował

18. PotemCW król^4428|A wyprawił*|CON wielką^1419 ucztę** dla wszystkich^3605 swoich książąt*** i sług^5650, ucztę^4960 Estery^635, a dla prowincji^4082 uczynił^6213 dzień wolny****|HAP i rozdał^5414 dary^4864, według hojnej ręki^3027 króla^4428|A.

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; * dosłownie: uczynił; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; ** tj. uczta na specjalne okazje - Rdz 21,8 26,30 Sdz14,10; *** lub: wysoki urzędnik, dowódca, naczelnik - 1Sm 22,2; **** zwolnienie z podatków, amnestia, święto; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

19. A gdy zebrano* dziewice^1330 po raz drugi^8145, i gdy Mordocheusz^4782 siedział^3427|PAR w Bramie** Królewskiej^4428|A.      Est 2,12-14; Est 5,13

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - gromadzić, zostać zebranym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** brama miejska to miejsce spotkań oraz sprawowania władzy - por. Rdz 19,1 Rt 4,1; A rodzajnik określony

20. Estera^635 nie^369 ujawniła*|PAR jeszcze swojego pochodzenia** i swojej narodowości***, tak^834 jak jej^5921 nakazał^6680 Mordocheusz^4782; Estera^635 wykonała^6213|PAR polecenie**** Mordocheusza^4782, tak^834 jakby*****|AK była^1961|PER pod^854 jego opieką******|HAP.      Est 2,10

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - informować, ogłaszać, obwieszczać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: pokrewieństwo, potomek, kraj pochodzenia; *** dosłownie: swojego ludu; **** słowo, nakaz - tu i Est 1,15 9,32; ***** tak jak (wtedy, gdy) - EIB; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; PER perfectum, czas przeszły; ****** wychowanie, utrzymywanie, żywienie; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

21. W tych^1992|A dniach^3117|A, a Mordocheusz^4782 siedział^3427 w Bramie^8179 Królewskiej^4428|A, dwaj eunuchowie^5631 króla^4428|A, Bigtan* i Teresz**, spośród strzegących^8104|PAR progu^5592***, szukali**** sposobności, aby podnieść*****|INF rękę^3027 na króla^4428|A Achaszwerosza^325.

A rodzajnik określony; * tj. „w ich tłoczni wina” - tu i Est 6,2; ** „stanowczość”; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** tj. odźwierni; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - znaleźć, uzyskać, dążyć do czegoś, pragnąć, prosić; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wysyłać, wypuszczać, rozciągać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

22. A sprawa*|A ta stała się znana** Mordocheuszowi^4782 i oznajmił^5046|KH ją królowej^4436|A Esterze^635, a Estera^635 powiedziała^559 o tym królowi^4428|A w imieniu^8034 Mordocheusza^4782.      Est 6,2

* lub: mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, słowo; A rodzajnik określony; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać ujawnionym, objawionym, stać się znanym; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza

23. I zbadano*|CON tę sprawę^1697|A, i odkryto^4672|KN jej prawdziwość. I zostali zawieszeni^8518|KN obydwaj na drzewie^6086**, i zapisano^3789 to w zwoju*** spraw^1697 dziennych^3117 przed^6440 królem^4428|A.      Est 6,1

* dosłownie: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być poszukiwanym; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; A rodzajnik określony; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** tu: o wystawieniu zwłok na widok publiczny - Rdz 40,19 WBCᴷ; *** dotyczy: listu, listu rozwodowego, pisma, zwoju praw - Wj 24,7

↑↑

Rozdział 3

1. Po^310 tych^428|A wydarzeniach^1697|A król^4428|A Achaszwerosz^325 wywyższył* Hamana**, syna Hammedaty*** Agagity****|A, wyniósł***** go i ustanowił^7760|CON jego tron^3678 ponad^5921 wszystkimi^3605 książętami^8269, którzy^834 byli przy^854 nim.      Lb 24,7; 2Krl 25,28

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić wielkim, potężnym; ** tj. „wspaniały”; *** tj. „podwójny”; **** „przewyższę” - tj. potomek króla Agaga - por. Sm 15,8 Wj 17,8-16 Pwt 25,17-19; ***** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wywyższyć; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości

2. A wszyscy^3605 słudzy^5650|PC króla^4428|A, którzy^834 byli w Bramie^8179 Królewskiej^4428|A, klękali*|PAR przed Hamanem^2001 i oddawali mu pokłon**. Bo^3588 tak^3651 rozkazał*** co do niego król^4428|A. AleCW Mordocheusz nie^3808 klękał^3766 przed nim i nie^3808 oddawał mu pokłonu^7812.      Est 2,19; Est 2,21; Est 5,9

PC plural construct; A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zginać się, kulić się; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** koniugacja czasownika - hitpalepl - padać na twarz w celu oddania hołdu lub czci, pokornego błagania; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, rozkazać, wyznaczyć; CW conjunctive waw

3. A słudzy^5650 króla^4428|A, którzy^834 byli w bramie^8179 króla^4428|A, mówili^559 do Mordocheusza^4782: Dlaczego^4069 ty^859 przekraczasz*|PAR rozporządzenie** króla^4428|A?      Wj 1,17; Mt 15,2-3

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść nad, znikać, ginąć, przestać obowiązywać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** hebr.: micwaʰ - przykazanie, prawo, nakaz, edykt - 1Krl 2,43

4. A stało^1961|CON się, gdy mówili^559|INF do^413 niego dzień^3117 wCW dzień^3117, a on ich nie^3808 słuchał*, żeCW donieśli** o tym Hamanowi, aby zobaczyć***|INF, czy ostaną**** się słowa^1697 Mordocheusza. Bo^3588 obwieścił^5046|KH im^1992, że^834 on^1931 jest Żydem^3064.      Rdz 39,10

CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być posłusznym; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - informować, ogłaszać, obwieszczać; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, trwać, być prostym; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza

5. A gdy Haman zobaczył^7200, że^3588 Mordocheusz^4782 nie klęka^3766|PAR i nie oddaje mu pokłonu^7812|PAR, napełnił^4390|KN Hamana^2001 gniew*.

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; * lub: żar, furia, gorączka, wściekłość, oburzenie - 2Sm 11,20

6. LeczCW uznał za uwłaczające* w swoich oczach^5869, aby podnieść^7971|INF rękę^3027 na samego^905 Mordocheusza^4782, gdyż^3588 doniesiono^5046|KH mu o narodzie** Mordocheusza^4782. Szukał^1245|KP więcCW Haman sposobności, aby wytracić***|INF wszystkich^3650 Żydów^3064, którzy^834 byli w całym^3605 królestwie^4438|N Achaszwerosza^325 – to jest naród^5971 Mordocheusza^4782.      Est 9,24; Ps 83,2-4

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - gardzić, traktować z pogardą; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ** hebr.: am - naród, krewniak, pobratymiec; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - unicestwiać, gubić, niszczyć; N nominativ

7. W pierwszym^7223|A miesiącu^2320|A, to^1931 jest w miesiącu^2320 Nisan*, w dwunastym** roku^8141 panowaniaAK króla^4428|A Achaszwerosza^325, rzucano^5307|KH|3S przed^6440 Hamanem^2001 Pur***, to^1931 jest los****, z dnia^3117 na dzień^3117 i z miesiąca^2320 na miesiąc^2320***** dwunasty**, to^1931 jest miesiąc^2320 Adar******|HAP.      Est 1,2; Est 2,6

A rodzajnik określony; * tj. „ich ucieczka” - przełom marca i kwietnia - wcześniej Abib; ** dosłownie: drugi i dziesiąty - tj. w roku 474 p.n.e.; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; 3S trzecia osoba l.poj.; *** babilońskie słowo odnoszące się do rzucania kostką w celu podjęcia decyzji, w l. mn. - Purim dotyczy święta w Est 9,24; **** kamień (?), dział - Lb 25,55; ***** może dotyczyć praktyki rzucania kostki na planszę - BJᴷ; ****** tj. „pełen chwały” - przełom lutego i marca; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

8. I powiedział^559|CON Haman^4428|A do króla^4428|A Achaszwerosza^325: Jest^3426|ADJ jeden^259 lud^5971 rozproszony*|PAR i rozdzielony**|PAR pomiędzy^996 ludami^5971 we wszystkich^3605 prowincjach^4082 twojego królestwa^4438. A jego prawa*** są inne^8138|PAR od praw wszystkich^3605 innych ludów^5971, i nie^369|P przestrzegają****|PAR oni^853 praw^1881 króla^4428|A. A dla króla^4428|A nie^369 jest korzystne^7737|PAR pozostawić ich w spokoju*****.

CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; A rodzajnik określony; ADJ Adjective - przymiotnik; * lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być rozrzuconym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel: być podzielonym; *** lub: dekret, zarządzenie, edykt; P Liczba mnoga; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić; ***** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dać odpoczynek, uczynić spokojnym, pozostawić

9. Jeśli^518 to, co powyżej^5921|AK król^4428|A uzna za dobre*|ADJ, niech zostanie zapisane^3789|KN, że mają być wytępieni**|INF. A ja odważę^8254 dziesięć^6235 tysięcy^505 talentów*** srebra^3701 na^5921 ręce^3027 wykonawców^6213|PAR tego dzieła^4399****|A, aby je wnieść^935|KH|INF do^413 skarbca***** króla^4428|A.      Est 4,7

AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; A rodzajnik określony; * lub: być miłym, korzystnym, mieć słuszność; ADJ Adjective - przymiotnik; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zniszczyć, zabić, przyprawić o zgubę, zgładzić, wyniszczyć, pozbyć się; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** hebr.: kikkar - coś okrągłego, talent, krążek z ołowiu, ze złota tu wartość od 333 do 500 ton kruszcu - roczny dochód imperium Medo-Persji wynosił 13 500 talentów attyckich tj. 725 ton srebra, - NETᴷ Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio EIBᴷ; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** lub: wykwalifikowanych pracowników - por. Wj 36,8 2Krl 12,12.15-16, lub urzędników administracji - Est 9,3 - WBCᴷ; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ***** lub: skrzynia, dywany (?) - Ez 27,24

10. WtedyCW król^4428|A zsunął^5493|KH pierścień* ze^5921 swojej ręki^3027 i dał^5414 go Hamanowi^2001, synowi^1121 Hammedaty^4099 – Agagicie^91, gnębicielowi**|PAR Żydów^3064.      Rdz 41,42; Est 8,2; Est 8,8; Ag 2,23

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; * lub: sygnet z pieczęcią - Rdz 41,42, biżuteria - Wj 35,22; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - związywać, zamykać, być w niewoli, stłoczyć; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

11. Król^4428|A powiedział^559 do Hamana^2001: To srebro^3701|A pozostawiam*|PAS|PAR tobie i ten lud^5971|A, abyś uczynił^6213|INF z nim to, co uznasz za dobre^2896|A|ADJ w twoich oczach^5869.

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ofiarować, poświęcić, dać, zezwolić, odpłacać; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ADJ Adjective - przymiotnik

12. Zwołano^7121|KN zatemCW pisarzy* króla^4428|A w pierwszym^7223 miesiącu^2320, dnia trzynastego** tego miesiąca^3220***, i zapisano^3789|KN wszystko^3605 tak^834, jak Haman^2001 rozkazał^6680, do^413 satrapów**** króla^4428|A, i do^413 namiestników*****, którzy^834 byli nad^5921|AK każdą****** prowincją^4082 i do książąt^8269 każdego****** ludu^5921 z każdej****** prowincji^4082 według ich pisma^3791 i do każdego****** ludu^5971 według ich języka^3956. Napisano^3789|KN|PAR w imieniu^8034 króla^4428|A Achaszwerosza^325 i opieczętowano^2856|KN|PAR sygnetem z pieczęcią^2885 króla^4428|A.      1Krl 21,8; Est 1,22; Est 8,9-10

KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; CW conjunctive waw; * hebr.: sofer - skryba; A rodzajnik określony; ** dosłownie: trzy dziesięć; *** dosłownie: w nim, tj. 13 Nisan - dzień przed świętem Paschy; **** namiestnik prowincji perskiej, protektor okręgu - EIBᴷ; ***** lub: zarządca; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ****** hebraizm: nad prowincją i prowincją ludu i ludów; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

13. PotemCW rozesłano^7971 listy* przez ręce^3027 gońców^7323|PAR do^413 wszystkich^3605 prowincji^4082 króla^4428|A, aby zgładzić**|INF, pozabijać***|INF i wytępić****|INF wszystkich^3605 Żydów^3064, od młodego^5228 do^5704 starca^2205, małe dzieci^2945 i kobiety^802, w jeden^259 dzień^3117 – trzynastego7969 strong:H624 dnia^3117 dwunastego8147 strong:H6240 miesiąca^2320, to^1931 jest miesiąca^2320 Adar^143, i zedrzeć*****|INF z nich łupy******|N.      Est 8,10-11

CW conjunctive waw; * lub: orędzie, dokument, pismo, dekret, akt kupna, akt oskarżenia; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; A rodzajnik określony; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - unicestwiać, gubić, niszczyć; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zgładzić, zniszczyć; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zniszczyć, zabić, przyprawić o zgubę, zgładzić, wyniszczyć, pozbyć się; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - łupić, plądrować, rabować; ****** zdobycz, zysk, splądrowane dobra - Rdz 49,27; N nominativ

14. A odpis* tego pisma^3791|A miał być podany^5414|KN|INF jako zarządzenie** w każdej^3605 poszczególnej*** prowincji^4082, ogłoszony****|PAS|PAR wszystkim^3605 ludom^5971|A, aby były^1961|INF gotowe^6264 na ten dzień^3117|A.      Ezd 6,12

* lub: kopia - Ezd 7,11 Est 4,8 8,13; A rodzajnik określony; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** dekret, prawo, edykt; *** hebraizm: w prowincji i prowincji; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być odsłoniętym New International Version - uczynić znanym, Przekład Józefa Kruszyńskiego prof. KUL - otwarty dla wszystkich; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

15. Gońcy^7323|PAR więcCW wyruszyli* przynaglani^1765|PAS|PAR słowem^1697 króla^4428|A, a zarządzenie^1881|A zostało podane^5414|KN także w pałacu^1002 w Suzie^7800. A król^4428|A i Haman^2001 zasiedli^3428, aby pić^8354**|INF, leczCW miasto^5892 Suza^7800 ogarnęło zamieszanie^943***.      Est 7,15

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; CW conjunctive waw; * dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wychodzić, iść naprzód, podążać do; PAS strona bierna; A rodzajnik określony; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** metonimia: dotyczy części uczty w której odbywało się tylko picie - WBCᴷ - Est 5,4 7,2; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zakłopotanym, być zbitym z tropu, tu i Wj 14,3 Jo 1,18

↑↑

Rozdział 4

1. A gdy Mordocheusz^4782 dowiedział się o tym^834 wszystkim^3605, co czyniono^6213|KN, toCW rozdarł^7176* swoje szaty^899** i przywdział^3847 wór^8242***, i posypał się popiołem^665*** – i wyszedł^3318|CON na środek^8432 miasta^5892 i donośnie^2201 orazCW gorzko^4751 krzyczał****.      Wj 11,6; 2Sm 1,11; 2Sm 3,31; Ezd 9,3; Est 3,7-15; Iz 58,5; Dn 9,3

KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - drzeć, rozdzierać, rozrywać, gest wyrażający żal - Rdz 37,29 oburzenie lub gniew - Mt 26,65 zakłopotanie (?) - Dz 14,8; ** tradycyjny gest wyrażający żałobę - Rdz 37,34 Joz 7,6 1Sm 4,12 Ez 27,30; *** tu: praktyka pokutna wyrażająca stan skruchy lub żałoby; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; **** lub: wołać (na pomoc), krzyczeć, zawołać (w potrzebie)

2. I doszedł^935 aż^5704 przed^6440 Bramę^8179 Królewską^4428|A|N, gdyż^3588 nie^369 wolno było wejść^935 do Bramy^8179 Królewskiej^4428|A ubrany*|N w wór^8242.      Est 2,19; Est 3,2

A rodzajnik określony; N nominativ; * dosłownie: odzienie, szata, strój, ubiór jako Adjective - przymiotnik - odziany, ubrany

3. A w każdej^3605 poszczególnej* prowincji^4082, w miejscu^4725 gdzie^834 doszło słowo^1697 króla^4428|A i jego zarządzenie^1881, nastała** wielka^1419 żałoba*** wśród Żydów^3064|A i post^6685, i płacz^1065, i lament****. Wór^8242 i popiół^665 stanowiły posłanie***** dla wielu^7227.      Est 3,12-15

* hebraizm: prowincji i prowincji; A rodzajnik określony; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dotknąć, sięgnąć, wyciągnąć, osiągnąć, przybyć; *** lub: opłakiwanie, biadanie, czas żałoby; **** zawodzenie, głęboka reakcja emocjonalna na jakieś nieszczęście; ***** koniugacja czasownika - hofal forma bierna - być położonym

4. Przyszły^935 więcCW służące* Estery^635 i jej eunuchowie^5631 i opowiedzieli** jej o tym. Królowa^4436|A bardzo^3966 się tym zasmuciła*** i posłała^7971 szaty^899, aby ubrać^3847|KH|INF Mordocheusza^4782 i zdjąć^5493|KH|INF z niego wór^8242. AleCW on ich nie^3808 przyjął****.      Est 7,6

CW conjunctive waw; * lub: młoda dziewczyna, pomocnica, panna; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - informować, ogłaszać, obwieszczać; A rodzajnik określony; *** koniugacja czasownika - hitpalepl - być strapionym, cierpieć niedolę; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - brać, wybierać, otrzymywać - Wj 26,5

5. WtedyCW Estera^635 zawołała*|CON Hataka**, jednego z eunuchów^5631 króla^4428, którego^834 postawił*** przed jej obliczem^6440 do posługiAK, i nakazała**** mu pójść do^5921 Mordocheusza^4782, aby dowiedzieć*****|INF się, co^4100 to^2088 ma znaczyć i na co^4100 to^2088.

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przywołać do siebie, zapraszać, wołać, krzyczeć; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; ** tj. „zaprawdę”; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wznieść, stawić się przed kimś, wyznaczyć, ustanowić; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, rozkazać, wyznaczyć; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - poznawać, wiedzieć, umieć; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

6. Wyszedł^3318 więcCW Hatak^2047 do^413 Mordocheusza^4782 na plac* miejski^5892|A|N, który^834 był przed^6440 Bramą^8179 Królewską^4428|A|N;

CW conjunctive waw; * lub: przestronne bądź otwarte miejsce, miejsce publiczne, ulica; A rodzajnik określony; N nominativ

7. I Mordocheusz opowiedział^5046 mu wszystko^3605, co mu się przydarzyło*, także^853|CW dokładną** kwotę srebra^3701, którą^834 Haman powiedział^559, że odważy*** dla^5921 skarbców^1595 królewskich^4428|A|N za Żydów^3064, aby ich wytracić****.      Est 3,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - napotkać, spotkać, przytrafić się; CW conjunctive waw; ** suma, dokładna ocena; *** dotyczy określenia dokładnej wagi srebra - stąd: zapłaci; A rodzajnik określony; N nominativ; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zniszczyć, przyprawić o zgubę, zgładzić, wyniszczyć

8. Dał^5414 mu też^853|CW odpis^6572 pisma^3791|N zarządzenia^1881 o ich zagładzie*, które^834 wydano^5414 w Suzie^7800, aby pokazać^7200|INF Esterze^635, powiadomić^5046|KH|INF ją i rozkazać^6680, aby poszła^935|INF do^413 króla^4428|A błagać**|INF go o łaskę** i uzyskać***|INF ją przed jego obliczem^6440 nad^5921 jej ludem.

CW conjunctive waw; N nominativ; * lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - unicestwiać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; A rodzajnik określony; ** lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - zabiegać o przychylność; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać, dążyć

9. Przyszedł^935 więcCW Hatak^2047 i przekazał* Esterze^635 słowa^1697 Mordocheusza^4782.

CW conjunctive waw; * dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - informować, ogłaszać, obwieszczać, relacjonować

10. I odpowiedziała^559 Estera^635 Hatakowi^2047 i poleciła* mu iść do^413 Mordocheusza^4782 z takimi słowami:      Est 4,5; Est 4,6

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, rozkazać, wyznaczyć

11. Wszyscy^3605 słudzy^5650 króla^4428|A orazCW ludy^5971|SC z prowincji^4082 królewskich^4428|A|N wiedzą*|PAR o tym^834, że każdy^3605 – mężczyzna^376 lub kobieta^802 – który^834 wejdzie^935|M|3S do^413 króla^4428|A na dziedziniec**|A wewnętrzny^6442|A, a który^834 nie^3808 został tam wezwany***|M|3S, jedno^259 jest dla niego prawo**** – ma zostać zabity*****|INF, z wyjątkiem^905 tego^834, ku któremu król^4428|A wyciągnie^3447|KH złote^2091 berło******, aby taki żył^2421. AleCW ja^589 nie^3808 zostałam wezwana^7121, aby wejść^935|INF do króla^4428|A, i to^2088 od trzydziestu^7970 dni^3117.      Dn 2,9

A rodzajnik określony; CW conjunctive waw; SC singular construct; N nominativ; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - poznać, rozważać, wiedzieć, rozróżniać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; M rodzaj męski; 3S trzecia osoba l.poj.; ** ogrodzony teren; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wołanym, głoszonym, odczytywanym na głos, być przyzywanym; **** dekret, zarządzenie, postanowienie; ***** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zabić, uśmiercić, skazać na śmierć - Kpł 24,16; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ****** arameizm: laska, pęd - tu i Est 5,2 8,4

12. I powiedziano^5046*|KH|3P Mordocheuszowi^4782 słowa^1697 Estery^635.

* dosłownie: powiedzieli - por. WBCᴷ; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; 3P trzecia osoba l.mn.

13. WtedyCW Mordocheusz^4782 powiedział^559, aby przekazano do^413 Estery^635 taką odpowiedź*|INF: Nie^408 myśl** sobie***, że jedyna zostaniesz ocalona****|INF ze wszystkich^3605 Żydów^3064, bo jesteś w pałacu^1004 królewskim^4428|A.

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zdawać sprawę, zwracać twarz ku, przypominać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - porównywać, wyobrażać sobie; *** dosłownie w swej duszy - por. hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba, osobowość, gr.: psyche; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wyślizgnąć się, uciec; A rodzajnik określony

14. Bo^3588 jeśli^518 zachowasz* milczenie** w tym^2063 czasie^6256|A, uwolnienie***|N i wybawienie****|HAP|N dla Żydów^3064 wyłoni^5975 się z innego^312 miejsca^4725, a ty^859 i dom^1004 twojego ojca^1 zginiecie^6. A kto^4310 wie^3045, czy^518 nie na taki^2063 czas^6256 dostąpiłaś^5060|KH godności królewskiej^4428|A|N?      Rdz 45,5-7; Rdz 50,20

* hebraizm: zachować milczenie (infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu), zachowasz milczenie (koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza); ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być cicho, uciszyć, być głuchym; A rodzajnik określony; *** wytchnienie, ulga, przestrzeń tu i Rdz 32,16; N nominativ; **** ucieczka; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza

15. I powiedziała^559 Estera, aby przekazano do^413 Mordocheusza^4782 taką odpowiedź^7725|INF:

INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

16. Idź^1980|IMP, zbierz^3664|IMP wszystkich^3605 Żydów, którzy się znajdują*|A|PAR w Suzie^7800, i pośćcie^6684|IMP za^5921 mnie, nie^408 jedzcie^398 i nie^408 pijcie^8354 przez trzy^7969 dni^3117, nocą^3915 i dniem^3117**. Ja także^1571 i moje służące^5291 będziemy tak^3651 pościć^6684, i tak^3651 wejdę^935 do króla^4428|A, mimo że to^834 nie^3808 jest zgodne z prawem***. A jeśli^834 zginę****, to zginę^6.      Rdz 43,14; Jl 1,14

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać znalezionym pojawić się, być obecnym, okazać się; A rodzajnik określony; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** idiom: przez cały dzień; *** dekret, zarządzenie, edykt; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - umrzeć, zostać zgładzonym

17. Odszedł* więcCW Mordocheusz i uczynił^6213 wszystko^3605, jak mu poleciła** Estera.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - opuszczać, przejść nad, przez, pomiędzy, przemijać; CW conjunctive waw; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, rozkazać, wyznaczyć

↑↑

Rozdział 5

1. I stało^1961 się trzeciego^7992 dnia^3117, żeCW Estera ubrała^3847 się w szaty królowej^4438|F i stanęła* na dziedzińcu^2691 wewnętrznym^6442 pałacu^1004 króla^4428|A, naprzeciw^5227 pałacu^1004 króla^4428|A. A król^4428|A siedział^3427 na swoim królewskim^4428|A|N tronie** w pałacu^1004 króla^4428|A naprzeciw^5227 wejścia*** do pałacu^1004.      Est 4,16

CW conjunctive waw; F rodzaj żeński; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być prostym, zajmować stanowisko, wystąpić; A rodzajnik określony; N nominativ; ** lub: miejsce (honorowe), tron, miejsce do siedzenia, metaforycznie godność królewska, władza, potęga; *** drzwi, otwór

2. I stało*|CON się, że gdy tylko król^4428|A zobaczył^7200 królową^4436|A Esterę^635 stojącą^5975 na dziedzińcu^2691, zyskała** ona łaskę*** w jego oczach^5869 i król^4428|A wyciągnął^3447 do Estery^635 złote^2091 berło^8275, które^834 trzymał^3447 w ręku^3027. Estera^635 więcCW zbliżyła^7126 się i dotknęła^5060 głowni**** berła^8275.      Prz 21,1; Prz 8,4

* zwrot charakterystyczny dla języka hebrajskiego - Mt 11,1 koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu: być, istnieć, trwać, wydarzyć się; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; A rodzajnik określony; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - brać, zabrać, nieść, uprowadzić - 2Krn 11,21; *** przychylność, urok, elegancja, uznanie; CW conjunctive waw; **** lub: szczyt, wierzchołek, głowa, suma, całość, grupa

3. A król^4428|A powiedział^559|CON do niej: Co^4100 ci jest, królowo^4436|A Estero^635? Jaka^4100 jest twoja prośba*? Aż do^5704 połowy^2677 królestwa zostanie ci dane^5414**.      Est 7,2; Est 9,12

A rodzajnik określony; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; * lub: błaganie, życzenie - Ezd 7,6; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać obdarowanym

4. I Estera^635 odpowiedziała^559: Jeśli^518 to się królowi^4428 podoba*|ADJ, to niech przyjdzie^935 król^4428|A i Haman^2001 dzisiaj^3117 na^413 ucztę**, którą^834 dla niego przygotowałam^6213.

* lub: przyjemny, rozkoszny, zadowolony, radosny, łaskawy, słuszny; ADJ Adjective - przymiotnik; A rodzajnik określony; ** tj. uczta na specjalne okazje - Rdz 21,8

5. A król^4428|A powiedział^559: Ponaglijcie*|IMP Hamana, aby uczynił^6213|INF zadość słowu^1967 Estery^1697. I przyszedł^935 król^4428|A i Haman^2001 na ucztę^4960, którą^834 przygotowała^6213 Estera.

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - śpieszyć (się), robić szybko, przynieść szybko; IMP imperativus - tryb rozkazujący; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

6. PotemCW król^4428|A, gdy napił^4960 się wina^3196, powiedział^559 do^413 Estery: Jaka^4100 jest twoja prośba*, a zostanie ci dane**, i jakie^4100 jest twoje życzenie*** – aż do^5704 połowy^2677 królestwa^4438 zostanie ono spełnione****|JUS.

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; * lub: żądanie, petycja, życzenie; ** por. w. 3 przypis **; *** w. 3 przypis *; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać używanym, wykonanym, ofiarowanym; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.)

7. I odpowiedziała* Estera^635, i rzekła^559: Oto moja prośba^7596 i moje życzenie^1246:

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zeznawać jako świadek, odpowiadać, reagować

8. Jeśli^518 znalazłam* łaskę** w oczach^5869 króla^4428|A i jeśli^518 królowi^4428|A się podoba***|ADJ, aby dać^5414|INF posłuch mojej prośbie^7596 i wykonać^6213|INF moje życzenie^1246, to niech przyjdzie^935 król^4428|A i Haman^2001 jeszcze jutroAK na ucztę^4960, którą^834 im przygotuję^6213|IM, a jutro^4279 uczynię^6213 według słowa^1697 króla^4428|A.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spotkać, przydarzyć się, osiągnąć, dostać, dowiedzieć się; ** lub: przychylność, urok, elegancja, uznanie; A rodzajnik określony; *** lub: przyjemny, rozkoszny, zadowolony, radosny, łaskawy, słuszny; ADJ Adjective - przymiotnik; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; IM imperfect - czas przyszły jako czynność niedokonana

9. I wyszedł^3318 Haman^4428|A tego dnia^3117|A wesoły* i dobrej** myśli***. AleCW gdy Haman^2001 zobaczył^7200|INF Mordocheusza^4782 w Bramie^8179 Królewskiej^4428|A|N, że aniCW nie^3808 powstał^6965, aniCW nie^3808 zadrżał**** przed^4480 nim, wezbrał***** w nim gniew^2534****** na^5921 Mordocheusza^4782.      1Krl 8,66; 2Krn 7,10; Est 3,5; Prz 15,15

A rodzajnik określony; * lub: radosny, wesoły, zadowolony; ** właściwy, stosowny, zadowolony; *** wewnętrzny człowiek, wola, umysł, sumienie, wnętrze; CW conjunctive waw; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; N nominativ; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trząść się; ***** dosłownie: i zostać napełnionym - por. Est 3,5; ****** lub: żar, furia, gorączka

10. AleCW Haman^2001 opanował*|CON się, a gdy przyszedł^935 do swojego domu^1004, posłał^7971 i sprowadził^935|KH do siebie swoich przyjaciół**|PAR i Zeresz***, swoją żonę^80.      Est 6,13

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - powściągać się, powstrzymywać się; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kochać, pragnąć, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przyjaciele; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** imię pers. „złoto”, „kudłacz”

11. I przedstawiał* im^1992 Haman^2001 wspaniałość** swojego bogactwa^6239, wielką liczbę^7230 swoich synów^1121 i^853|CW wszystko^3605, przez co^834 król^4428|A uczynił go wielkim^1431|KP, i^853|CW przez co^834 wywyższył*** go ponad^5921 innych książąt**** i sług^5650 króla^4428|A.      Est 3,1; Est 9,7-10

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - opowiadać, ogłaszać, mówić, policzyć dokładnie; ** lub: splendor, majestat, duma, godność - Wj 33,18 Est 9,7-10; CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - podnieść, wesprzeć; **** dowódca, naczelnik

12. PonadtoCW Haman^2001 powiedział^559: Tak*, nie^3808 sprowadziła** królowa^4436 Estera^635 na ucztę^4960 z^5973 królem^4428|A, którą^834 przygotowała^6213 nikogo jak^3588 tylko^518 mnie^853, a jeszcze*** ja na jutro^4279 zostałem do niej zaproszony****|PAS|PAR wraz z^5973 królem^4428|A.

CW conjunctive waw; * lub: także, zaiste, choć, tym bardziej, co więcej; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wprowadzać, wnosić, zgromadzić, sprawić coś; A rodzajnik określony; *** również, nawet; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyzywać, krzyczeć, wydawać głośny dźwięk; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

13. Ale to^2088 wszystko nie^369 jest wystarczające*|PAR dla mnie, gdy przez cały^3605 czas^6256 ja^589 widzę^7200|PAR Żyda^3064 Mordocheusza^4782 siedzącego^3427 w Bramie^8179 Królewskiej^4428|A|N.

* lub: być podobnym do, ustawiać, umieszczać, wystarczać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; A rodzajnik określony; N nominativ

14. WtedyCW jego żona^802 Zeresz^2238 i wszyscy^3605 jego przyjaciele^157 powiedzieli^559 mu: Niech sporządzą^6213 słup* wysoki^1364 na pięćdziesiąt^2572 łokci**, a rano^1242|A powiedz^559 królowi^4428|A, abyCW powieszono^8518 na nim Mordocheusza^4782. PotemCW idź^935|IMP radosny*** z królem^4428|A na^413 ucztę^4960. A rzecz^1697|A ta wydała się dobra^3190 przed obliczem^6440 Hamana^2001 i sporządził^6213|KQ|3M|S słup^6086.      Est 6,4; Est 6,13; Est 7,9-10

CW conjunctive waw; * dosłownie: drzewo, słup na którym zawieszano zwłoki zabitego - Rdz 40,19 WBCᴷ - Est 2,23; ** tj. ok. 22,5 m 1 łokieć to ok. 45 cm; A rodzajnik określony; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** lub: radosny, wesoły, zadowolony; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; 3M trzecia osoba rodzaj męski; S liczba pojedyncza

↑↑

Rozdział 6

1. A* tej^1931 nocy^3915|A odbiegł** króla sen^8142, powiedział^559 więcCW, aby przynieść^935|INF zwój*** wspomnień**** spraw***** dziennych^3117. I stało^1961 się, że odczytano^7121|KN|PAR go przed obliczem^6440 króla^4428|A.      Est 2,21-23; Dn 6,18

* dosłownie: w tej nocy; A rodzajnik określony; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wycofywać się, uciekać, błądzić; CW conjunctive waw; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** lub: orędzie, dokument, pismo, dekret, akt kupna, akt oskarżenia - Rdz 13,7 Jr 25,31; **** wspomnienie, zapis, przypomnienie; ***** słowo, rzecz, sprawa, mowa, przedsięwzięcie; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

2. I został znaleziony^4672|KN|3M|S zapis*|PAS|PAR, o tym^834, co doniósł^5046|KH Mordocheusz^4782 na^5921 Bigtana^904 i Teresza^8657, dwóch eunuchów** króla^4428|A, spośród stróżów***|PAR progu^5592, którzy^834 szukali^1245|KP sposobności, by podnieść****|INF rękę^3027 na króla^4428|A Achaszwerosza^325.      Est 2,21

KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; 3M trzecia osoba rodzaj męski; S liczba pojedyncza; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wypisać, wyryć, wpisać do rejestru; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ** por. Est 2,14 przypis ***; A rodzajnik określony; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec, czuwać, ochraniać, bronić; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wysyłać, wypuszczać, rozciągać, wyciągać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

3. WtedyCW król^4428|A powiedział^559: Jakiego^4100 zaszczytu* i wywyższenia** za to^2088 dostąpił^6213|3M|S Mordocheusz^4782? I odpowiedzieli^559 słudzy^5288 króla^4428|A usługujący^8334|PAR mu: Nie^3808 uczyniono^6213|KN|3M|S dla^5973 niego nic w tej sprawie^1697.      Est 10,2-3; Dn 2,48

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; * lub: wartość, drogocenność, szacunek, świetność, przepych - Pwt 20,5; ** obdarzać honorem - Ps 71,21 - wielkość; 3M trzecia osoba rodzaj męski; S liczba pojedyncza; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

4. A król^2248|A zapytał^559: Kto^4310 jest na dziedzińcu^2691? A właśnie Haman^2001 przyszedł^935 na zewnętrzny* dziedziniec^2691 domu^1004 królewskiego^4428|A|N, aby rozmawiać^559|INF z królem^4428|A, by powiesić^8518|INF Mordocheusza na słupie^6086, który dla niego sporządził^6213|KQ|3M|S.

A rodzajnik określony; * lub: po zewnętrznej stronie, wierzchni, zewnętrzna praca; N nominativ; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; 3M trzecia osoba rodzaj męski; S liczba pojedyncza

5. Słudzy* króla^4428|A odpowiedzieli^559 mu: Oto** Haman^2001 stoi^5975|PAR na dziedzińcu^2691. Król powiedział^559: Niech wejdzie^935.

* por. Est 2,2 przypis *; A rodzajnik określony; ** lub: spójrz, czy, zatem ja - partykuła wskazująca; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

6. I Haman^2001 wszedł^935|CON. A król^4428|A zapytał^559 go: Co^4100 uczynić^6213|INF dla człowieka*|A, którego^834 król^4428|A pragnie** uczcić***? A Haman^2001 myślał**** w swoim sercu^3820: Kogo^4310 by król^4428 pragnął^2654 uczcić^3366 bardziej^3148 niż mnie?      Est 3,8-9

CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; A rodzajnik określony; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * lub: mąż, mężczyzna, ludzkość, każdy, ktoś; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozkoszować się czymś, znajdować przyjemność, pożądać; *** por. Est 6,3 przypis *; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mówić, mówić w sercu, myśleć, nakazywać

7. Powiedział^559 więcCW Haman do^413 króla^4428|A: Dla człowieka^376, którego^834 król^4428|A pragnie^2654 uczcić^3366,      Est 6,9; Est 6,11

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony

8. Niech przyniosą^935|KH szatę* królewską^4438|N, w którą^834 ubiera^3847 się król^4428|A i konia^5483, na którym^834 jeździ^7392 król^4428|A, a któremu^834 włożą** diadem*** królestwa^4438|BJ na jego głowę^7218;

KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; * lub: odzienie, strój, ubiór; N nominativ; A rodzajnik określony; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać położonym, zrobionym; *** tj. wysoki zawój, ozdoba konia, tu i Est 1,12 2,17; BJ Biblia Jerozolimska

9. PotemCW niech ofiarują^5414|KN tę szatę^3830|A i konia^5483 w^5921 ręce^3027 kogoś^376 z najdostojniejszych* książąt**, niech ubiorą^3847|KH tego^853 człowieka^376|A, którego^834 król^4428|A pragnie^2654 uczcić^3366, niech go obwożą^7392|KH na koniu^5483 po placu*** miejskim^5892|N i niech wołają^7121 przed jego obliczem^6440: Tak^3602 postępuje^6213|KN się z człowiekiem^376|A, którego^834 król^4428|A pragnie^2654 uczcić^3366!      Rdz 41,42; Est 5,11

CW conjunctive waw; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; A rodzajnik określony; * lub: ktoś wysoko urodzony, szlachetnego rodu - Est 1,3 Dn 1,3; ** lub: wysoki urzędnik, dowódca, naczelnik - por. 1Sm 22,2; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; *** lub: ulica, miejsce publiczne, miejsce otwarte; N nominativ

10. WtedyCW król^4428|A powiedział^559 do Hamana^2001: Pośpiesz*|IMP się, weź^3947|IMP tę^853 szatę^3830|A i tego^853 konia^5483|A, tak jak^834 powiedziałeś** i uczyń^6213|IMP tak^3651 z Żydem^3064 Mordocheuszem^4782, który siedzi^3427|PAR|A w Bramie^8179 Królewskiej^4428|A|N. Nie^408 pomiń***|JUS ani słowa^1697 z tego wszystkiego^3605, co^834 powiedziałeś^1697|KP!      Est 6,13

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pospieszać, robić szybko, przynieść szybko; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - obiecywać, polecić, rozkazać, mówić - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; N nominativ; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić, że przypadnie coś w udziale, powalić; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności

11. I Haman^2001 wziął tę^853 szatę^3830 i tego^853 konia^5483, ubrał^3847|KH|CW Mordocheusza^4782 i obwoził^7392 go po placu^7339 miejskim^5892, i wołał* przed jego obliczem^6440: Tak** postąpi^6213|KN się z człowiekiem^376, którego^834 król^4428|A pragnie^2654 uczcić^3366***!      Ezd 6,13; Iz 60,14; Łk 1,52

KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, zapraszać, wydawać głośny dźwięk, głosić; ** lub: w ten sposób, tak oto; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; A rodzajnik określony; *** wartość, drogocenność, szacunek

12. PotemCW wrócił^7725|KQ|CON Mordocheusz^4782 do^413 Bramy^8179 Królewskiej^4428|A|N, Haman^2001 natomiastCW śpieszył^1765|KN się do^413 swojego domu^1004 smutny*|ADJ, z zakrytą^2645 głową^7218**.      1Krl 20,43; 2Krn 26,20; 2Sm 15,30; 2Sm 17,23; Jr 14,3-4

CW conjunctive waw; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; A rodzajnik określony; N nominativ; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; * lub: żałoba, opłakiwanie (po zmarłych, z powodu nieszczęścia); ADJ Adjective - przymiotnik; ** tu: jako wyraz wstydliwego upokorzenia - por. WBCᴷ

13. I Haman^2001 opowiedział* swojej żonie^802 Zeresz^2238 i wszystkim^3605 swoim przyjaciołom^157 o tym^853 wszystkim^3605, co^834 go spotkało**. Jego mędrcy^2450***|ADJ i jego żona^802 Zeresz^2238 powiedzieli^559 do niego: Jeśli^518 Mordocheusz^4782, przed którym zacząłeś**** upadać^5307|INF, jest z nasienia***** żydowskiego^3064|A, to nie^3808 pokonasz****** go – owszem^3588, przed jego obliczem^6440 z pewnością******* upadniesz^5307.      Pwt 32,10; Est 5,10-14; Za 2,8

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powtarzać, ogłaszać, mówić, rozmawiać, policzyć dokładnie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - napotykać, przydarzyć się; *** określenie ironiczne (?) - por. WBCᴷ; ADJ Adjective - przymiotnik; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pozwalać na znieważanie, zaczynać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ***** zasiew, potomstwo; A rodzajnik określony; ****** wziąć górę nad, zwyciężyć; ******* hebraizm: upadać (infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu), upadniesz (imperfect - czas przyszły jako czynność niedokonana)

14. Gdy jeszcze^5750 oni z^5973 nim rozmawiali^1696, otoCW dotarli* eunuchowie^5631 króla^4428|A, aby śpiesznie** sprowadzić^935|INF Hamana^2001 na ucztę^4960|A, którą^834 przygotowała*** Estera^635.      Est 5,8

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dotknąć, sięgnąć, wyciągnąć, osiągnąć, przybyć; A rodzajnik określony; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przerazić, zatrwożyć, śpieszyć, śpieszyć się - Rdz 45,3; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uczyniła

↑↑

Rozdział 7

1. Król^4428|A i Haman^2001 przybyli^935 więcCW na ucztę*|INF z^5973 królową^4436 Esterą^635.      Rdz 40,20; Est 3,15; Est 5,8; Am 6,7

A rodzajnik określony; CW conjunctive waw; * dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pić, upijać się, ucztować - rdzeń dla słowa - miśteʰ; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

2. I powiedział^559 król^4428|A do^413 Estery^635 również^1571 w drugim^8145|A dniu^3117, gdy napił^4960 się wina^3196: Jaka^4100 jest twoja prośba*, królowo^4436 Estero^635, a będzie ci to dane**; i jakie^4100 jest twoje życzenie*** – aż do^5704 połowy^2677 królestwa^4438|A – a będzie spełnione****?      Est 5,6

A rodzajnik określony; * lub: żądanie, petycja, życzenie; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać położonym, zrobionym, obdarowanym, przyznanym; *** błaganie, życzenie - Ezd 7,6; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wykonanym - czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.)

3. WtedyCW królowa^4436 Estera^635 odpowiedziała*, mówiąc^559: Jeśli^518 znalazłam** łaskę*** w twoich oczach^5869, królu^4428|A, i jeśli^518 król^4428|A uzna to za^5921 dobre****, niech będzie mi darowana^5414|KN moja dusza***** na moją prośbę****** i mój naród^5971 na moje życzenie^1246.      Est 2,17; Est 4,12-14; Est 5,8

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zeznawać jako świadek, odpowiadać, reagować; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spotkać, przydarzyć się, osiągnąć, dostać, dowiedzieć się; *** przychylność, urok, elegancja, uznanie; A rodzajnik określony; **** korzystne, miłe, słuszne - Adjective - przymiotnik; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ***** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba, gr.: psyche; ****** żądanie, petycja

4. Bo^3588 zostaliśmy sprzedani*, ja^589 i mój lud^5971, aby nas zgładzić**|INF, pozabijać*** i wytracić****|INF. A jeśli^432 zostalibyśmy sprzedani^4376|KN jako niewolnicy^5660 i niewolnice^8198, milczałabym*****, gdyż^3588 ta niedola******|A nie^369 może wyrównać******* tej szkody******** królowi^4428|A.      Est 3,9; Est 4,7

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wydanym na śmierć; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - unicestwiać, gubić, niszczyć; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zgładzić, zniszczyć - infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zniszczyć; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ***** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być cicho, uciszyć; ****** wróg, trudne położenie; A rodzajnik określony; ******* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być podobnym do, ustawiać, umieszczać, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - równać, wygładzać; ******** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: rana, krzywda

5. WtedyCW król^4428|A Achaszwerosz^325 odezwał^559 się do królowej^4436 Estery^635 i powiedział^559: Kto^4310 to^1931 jest* i gdzie^335 jest* ten^2088, który^834 wypełnił** swoje serce^3820, by tak^3651 uczynić^6213|A?      Est 3,5-6; Est 3,8; Est 3,9

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; * dosłownie: (jest) to ten; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być pełnym, być dokonanym

6. A Estera^635 powiedziała^559: Tym kimś* – przeciwnikiem** i wrogiem^341 jest ten^2088 niegodziwy***|A Haman^2001. I Haman^2001 zatrwożył**** się przed^6440 królem^4428|A i królową^4436|A.

* lub: człowiek, mąż; ** wróg, nieprzyjaciel, ciemiężyciel; *** lub: zły, nikczemny, złośliwy; A rodzajnik określony; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być przerażonym

7. WtedyCW król^4428|A wstał^6965 w swoim gniewie* od uczty^4960 przy winie^3196|A i poszedł do ogrodu^1594 pałacowego**. Haman natomiastCW stał^5975, aby błagać***|INF królową^4436 Esterę^635 o^5921 swoją duszę^5315, bo^3588 widział^7200, że^3588 dopełniło**** się jego nieszczęście^7451 ze^413 strony króla^4428|A.      Est 1,12; Prz 20,2

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; * lub: żar, furia, gorączka, wściekłość, oburzenie - 2Sm 11,20; ** lub: dom tu i Est 1,5 7,8; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - znaleźć, uzyskać, dążyć do czegoś, pragnąć, prosić; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zużytym, zmarnieć, być wyczerpanym, dojść do kresu, zniknąć, zginąć

8. GdyCW król^4428|A wrócił^7725 z ogrodu^1594 pałacowego^1055 do domu^1004, gdzie odbywała się uczta^4960 przy winie^3196, a Haman upadł*|PAR na łoże^4296, na^5921 którym^834 spoczywała** Estera^635, wtedyCW król^4428|A powiedział^559: Czy także^1571 chce napastować***|INF królową^4436|A przy mnie^5973 w domu^1004? A gdy te słowo^1691|A wyszło^3318 z ust^6310 króla^4428|A, toCW twarz^6440 Hamana^2001 natychmiast zakryto****|3P.      Est 1,6

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - napadać na, atakować, paść martwym, wpadać w ręce; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** dosłownie: (była) na nim - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zniewolić, uczynić uległym, podporządkować, zmusić, pogwałcić, zdominować; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** być może Haman już był w tej chwili martwy - por. Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio, BJᴷ; 3P trzecia osoba l.mn.

9. A Charbona^2726, jeden^259 z eunuchów^5631, powiedział^559 przed obliczem^6440 króla^4428|A: Oto* nawet^1571 pal** uczyniony^6213|KQ przez Hamana^2001 dla Mordocheusza, który^834 dobrze*** mówił^1696|KP o^5921 królu^4428|A|AK, stoi^5975|PAR przy domu^1004 Hamana^2001, wysoki^1364 na pięćdziesiąt^2572 łokci^520. Król^4428|A powiedział^559: Powieście^8518|IMP go na^5921 nim.      Est 2,17; Est 2,21; Est 3,13; Est 5,8; Ps 7,16; Prz 11,5-6

A rodzajnik określony; * lub: spójrz, czy, zatem ja - partykuła wskazująca; ** dosłownie: drzewo, słup, na którym zawieszano zwłoki zabitego - Rdz 40,19 WBCᴷ - Est 2,23; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; *** korzyść, dobrobyt - nominativ; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; IMP imperativus - tryb rozkazujący

10. I powieszono^8518 Hamana^2001 na^5921 tym palu^6086|A, który^834 przygotował* dla Mordocheusza^4782. I gniew** króla^4428|A uspokoił*** się.      Ps 37,35-36; Dn 6,24

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zrobić, umocnić, skierować do, zaplanować; ** lub: żar, furia, gorączka, wściekłość, oburzenie - 2Sm 11,20; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - tracić na sile

↑↑

Rozdział 8

1. Tego dnia^3117|A król^4428|A Achaszwerosz^325 dał* królowej^4436|A Esterze^635 dom^1004 Hamana^2001, prześladowcy**|PAR Żydów^3064|A|Q, a Mordocheusz^4782 przyszedł^935|PER przed oblicze^6440 króla^4428|A, gdyż^3588 Estera^635 powiedziała*** mu, kim^4100 on^1931 jest dla niej.      Est 2,7

A rodzajnik określony; * dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, położyć, użyć, robić, powodować; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiązać, związywać, zamykać, być w skąpej ilości, być w niedoli; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; Q qere; PER perfectum, czas przeszły; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ogłaszać, obwieszczać, oznajmiać, wyjaśniać

2. Zsunął*|CON teżCW król^4428|A swój pierścień**, który^834 zabrał*** Hamanowi^2001 i dał^5414 go Mordocheuszowi^4782. A Estera^635 ustanowiła**** Mordocheusza^4782 zarządcą nad^5921 domem^1004 Hamana^2001.      Est 3,10

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować odejście, usunąć, zabrać, odsunąć; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; ** lub: sygnet z pieczęcią - Rdz 41,42, biżuteria - Wj 35,22; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pozwolić przejść, spowodować przeminięcie; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyznaczać, umieszczać, postanawiać, kłaść

3. I mówiła^1696|KP jeszcze* Estera^635 przed obliczem^6440 króla^4428|A. Upadła** mu do*** stóp^7272 i płakała^1058, i prosiła go o łaskę****, aby odwrócić^5674|INF zło^7451 Hamana^2001, Agagity^91, i^853|CW jego zamiar*****, który^834 powziął****** przeciwko^5921 Żydom^3064.      Wj 17,8-16; Est 3,1; Est 7,7

KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; * dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zrobić więcej, spowodować dodanie, zwiększyć; A rodzajnik określony; ** lub: paść na twarz przed kimś, leżeć (twarzą do ziemi); *** dosłownie: przed; **** lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - zabiegać o przychylność; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; CW conjunctive waw; ***** lub: myśl, plan; ****** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - planować, zamierzać

4. WtedyCW król^4428|A wyciągnął* ku Esterze złote^2091 berło**, a Estera^635 podniosła^6965 się i stanęła*** przed obliczem^6440 króla^4428|A.

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyciągać (rękę), rozciągać - tu i Est 4,11 5,2; ** arameizm: laska, pęd - tu i Est 4,11 5,2; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być prostym, zajmować stanowisko, wystąpić, trwać, wytrzymać

5. I powiedziała^559: Jeśli^518 król^4428|A uzna to za^5921 dobre*, jeśli^518 znalazłam^4672 łaskę^2580 przed jego obliczem^6440, i jest to słowo^1696|A słuszne** przed obliczem^6440 króla^4428|A i ja^589 jestem miła^2896* w jego oczach^5869, niech zostanie napisane^3789, aby wycofać***|INF listy^5612|A z planem**** Hamana^2001, syna^1121 Hammedaty^4099, Agagity, które^834 napisał^3789, aby wytracić*****|INF Żydów^3064, którzy^834 są we wszystkich^3605 prowincjach^4082 królewskich^4428|A|N.      Est 5,14; Est 6,1-2; Est 7,3

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zadowalać, być odpowiednim; ** dobry, właściwy, stosowny, zadowolony; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przynosić z powrotem; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** lub: myśl, zamiar; ***** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zgładzić, wyniszczyć, pozbyć się, zgubić, spowodować zaniechanie; N nominativ

6. Bo^3588 jakże^349 mogłabym* patrzeć^7200|CON na to nieszczęście**, które^834 ma spotkać*** mój lud^5971, i jakże^349 mogłabym^3201 patrzeć^7200|CON na zgubę^13 mojego rodu****?      Est 7,4; Ne 2,3

* lub: mieć moc, siłę, być zdolnym; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; ** udręka, przeciwność losu, niegodziwość; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przydarzyć się, znaleźć, osiągnąć; **** lub: pokrewieństwo, krewni, potomek, kraj pochodzenia

7. WtedyCW król^4428|A Achaszwerosz^325 powiedział^559 do królowej^4436|A Estery^635 i do Żyda^3064 Mordocheusza^4782: Oto^2009 dałem^5414 Esterze dom^1004 Hamana, a jego powieszono^8518 na^5921 palu^6086, za^5921 to, że podniósł* rękę^3027 na Żydów^3064|A|Q.      Prz 13,22; Est 1,19; Dn 6,8-15

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; * dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wysyłać, wypuszczać, rozciągać, wyciągać, kierować; Q qere

8. Napiszcie^3789|IMP więcCW wy^859 o^5921|AK Żydach^3064, co uznacie za słuszne*, w imieniu^8034 króla^4428|A i opieczętujcie^2856|IMP to pierścieniem** króla^4428|A|N. Bo^3588 pisma, które^834 jest napisane^3789|KN|PAR w imieniu*** króla^4428|A i zostało zapieczętowane^2856|KN|INF|ABS pierścieniem króla^4428|A, nie^369 można odwołać*********.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; CW conjunctive waw; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; * lub: dobry, właściwy, stosowny; A rodzajnik określony; ** sygnet z pieczęcią - Rdz 41,42, biżuteria - Wj 35,22; N nominativ; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** imię - odzwierciedla naturę i charakter osoby je noszącej; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przynosić z powrotem; ***** konstrukcja gramatyczna w. 7 i 8 wyraża irytację (?) - WBCᴷ

9. I zwołano* pisarzy** króla^4428|A w tym^1931|A czasie^6256, trzeciego^7992 miesiąca^2320, to^1931 jest miesiąca^2320 Siwan***|HAP, dwudziestego^6242 trzeciego^7969**** dnia tego miesiąca*****, i napisano^3789|KN wszystko^3605, tak^834 jak nakazał^6680|KP Mordocheusz^4782, do^413 Żydów^3064, do^413 satrapów^323|A i namiestników^6346|A, i książąt^8269 prowincji^4082|A, które^834 rozciągają się od Indii^1912 i aż do^5704 Kusz^3568, do stu^3967 i dwudziestu^6242 i siedmiu^7651 prowincji^4082|A, do każdej****** prowincji^4082|A jej pismem^3789 i do każdego******* ludu^5971 w jego języku^3956, i do^413 Żydów^3064 ich pismem^3789 i w ich języku^3956.      Est 1,1; Est 1,22; Est 3,12

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być odczytywanym na głos, być przyzywanym; ** hebr.: sofer - skryba; A rodzajnik określony; *** „ich odkrycie” - przełom maja i czerwca; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; **** tj. 2 miesiące i dziesięć dni po ogłoszeniu 1- go dekretu; ***** dosłownie: w nim - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; ****** hebraizm: prowincja i prowincja; ******* hebraizm: lud i ludu

10. I napisał^3789*|CON w imieniu^8034 króla^4428|A Achaszwerosza^325, i zapieczętował^2856 pierścieniem^2885 króla^4428|A, rozesłał^7971 listy** przez*** gońców^7323|PAR jeżdżących^7392 na koniach^5483|A, na rumakach****|A królewskich*****|A, źrebiętach****** klaczy*******|A;      1Krl 21,8; Est 3,12

* lub: i napisano, i zapieczętowano, i rozesłano - por. Biblia Warszawska EIB BJ; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; A rodzajnik określony; ** lub: orędzie, dokument, pismo, dekret, akt kupna, akt oskarżenia - Rdz 13,7 Jr 25,31; *** dosłownie: przez rękę; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** tj. specjalnej klasy koni pocztowych - WBCᴷ; ***** lub: szybkich - liczba mnoga; ****** dosłownie: synach; ******* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: wielbłąd, dromader (?)

11. Że^834 król^4428|A dał^5414 to^834 prawo Żydom^3064 po wszystkich^3605 poszczególnych miastach*, zgromadzić^6950|KN|INF się i stanąć^5975|KQ|INF w^5921 obronie swojego życia**, aby wytracić^8045|INF, zabić^2026|INF i wygubić^6 wszystkich^3605 zbrojnych***|PAR ludu^5971 i prowincji^4082 – ich wrogów****|A|PAR, ich dzieci^2945 i kobiety^802, a ich mienie***** zabrać jako łup^962|INF;      Est 9,10-16

A rodzajnik określony; * hebraizm: miasto i miasto; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; ** lub: duszy - por. hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, istota żyjąca, osoba, osobowość; *** lub: wał, twierdza, mur warowny, obrona; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać wrogość, być przeciwnikiem, traktować jak nieprzyjaciela; ***** dosłownie: zdobycz, zysk, łup - Rdz 49,27 Wj 15,9

12. W jednym^259 dniu^3117 we wszystkich^3605 prowincjach^4082 króla^4428|A Achaszwerosza^325, trzynastego7969 strong:H6240 dnia dwunastego8147 strong:H6240 miesiąca^2320, to^1931 jest miesiąca^2320 Adar^143*.      Est 3,13; Est 9,1

A rodzajnik określony; * tj. przełom lutego i marca

13. Odpis* tego pisma^3791|A należy podać^5414|KN jako zarządzenie** w każdej^3605 poszczególnej prowincji*** i ogłosić****|PAS|PAR wszystkim^3605 ludom^5971, abyCW Żydzi^3064 byli^1931 gotowi***** na ten^288|A dzień^3117, by zemścić^5358******|INF się nad swoimi wrogami^341.      Est 3,14

* lub: kopia - Ezd 7,11 Est 3,14 4,8; A rodzajnik określony; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** dekret, prawo, edykt; *** hebraizm: w prowincji i prowincji; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być odsłoniętym New International Version - uczynić znanym, Przekład Józefa Kruszyńskiego prof. KUL - otwarty dla wszystkich; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; CW conjunctive waw; ***** lub: przygotowany, ceniony - Iz 10,13; ****** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - doznać pomsty; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

14. Gońcy*|PAR jeżdżący^7392|PAR na rumakach^7409|A królewskich^327|A wyruszyli pośpieszani** i ponaglani**|PAR słowem***|AK króla^4428|A. Dekret^1881 ogłoszono^5414|KN także w pałacu^1002 w Suzie^7800.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - biec; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; A rodzajnik określony; ** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - popędzać, być przyśpieszonym; *** lub: mowa, czyny, rzecz, rozkaz, przedsięwzięcie, sprawa; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

15. A Mordocheusz^4782 wyszedł^3318 sprzed oblicza^6440 króla^4428|A odziany w szatę^3830 królewską^4832 niebieską* i białą^2353, i w wielkiej^1419 złotej^2091 koronie**, i w płaszczu***|HAP z bisioru**** i szkarłatu^713. A miasto^5892 Suza^7800 weseliło***** i radowało****** się.      Est 3,15; Prz 29,2

A rodzajnik określony; * tj. niebieski lub fioletowy mat. wełniany, purpura - Wj 25,4; ** lub: wieniec - 2Sm 12,39, diadem, znak godności - Za 6,11 przypis *, - por. Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; *** tj. długa luźna szata, bez rękawów - Baker, W. i Carpenter, E. E. (2003) - „The Complete Word Study Dictionary: Old Testament”; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; **** kosztowne cienkie płótno wytwarzane w Egipcie - 1Krl 15,27 2Krn 3,14; ***** tu: krzyczeć z radości; ****** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zadowolonym

16. Dla Żydów^3064|A nastał^1961 czas światła^219 i radości*, wesela** i uszanowania***.      Ezd 4,1-3; Ps 97,11

A rodzajnik określony; * lub: pomyślny skutek, szczęśliwy obrót spraw, zadowolenie; ** dosłownie: i wesela radosne uniesienie; *** lub: cześć, szacunek

17. A w każdej^3605 poszczególnej prowincji* i w każdym^3605 poszczególnym mieście**, w miejscu^4725 gdzie^834 dotarło***|PAR słowo^1697 króla^4428|A i jego zarządzenie^1881, wzbierała radość^8057 i wesele^8342 wśród**** Żydów^3064|A, uczta^4960 i szczęśliwy*****|ADJ dzień^3117. A wielu^7227 spośród ludu^5971 tych ziem^776|A przyłączyło się do Żydów******|HAP. Bo^3588 padł^5307 na^5921 nich strach^6343 przed Żydami^3064|A.      Rdz 35,5; Wj 15,16; Pwt 2,25; Pwt 11,25; Est 9,2

* hebraizm: prowincja i prowincja; ** miasto i miasto; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza: dotknąć, sięgnąć, wyciągnąć, osiągnąć, przybyć; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; A rodzajnik określony; **** dla Żydów - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ***** lub: dobry, miły, przyjemny, lepszy; ADJ Adjective - przymiotnik; ****** lub: stawało się Żydami, tu znaczenie deklaratywne mogące oznaczać: „udawali, że są Żydami” - por. WBCᴷ NETᴷ BJᴷ; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

↑↑

Rozdział 9

1. A w dwunastym8147 strong:H6240 miesiącu^2320, to^1931 jest w miesiącu^2320 Adar^143, w trzynastym7969 strong:H6240 dniu^3117 tego miesiąca*, gdy^834 rozeszło^5060|KH się słowo** króla^4428|A i jego zarządzenie^1881, które miało być wykonane***|INF, kiedy^834 wrogowie^341|PAR Żydów^3064|A mieli nadzieję**** zapanować*****|INF nad nimi, leczCW to^1931 się zmieniło^2015|KN|INF|ABS, ponieważ^3588 Żydzi^3064|A zapanowali^7980 nad tymi^1992, którzy^834 ich nienawidzili******|PAR.      Est 3,7; Est 3,13; Est 8,7; Est 8,12

* dosłownie: w nim - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ** mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa, rozkaz; A rodzajnik określony; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać ofiarowanym, być używanym, przestrzeganym; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oczekiwać z nadzieją i cierpliwością - Baker, W. i Carpenter, E. E. (2003) - „The Complete Word Study Dictionary: Old Testament”; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - władać, stać się panem, dominować, mieć kontrolę; CW conjunctive waw; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; ****** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzić (wrogów), oddzielać się, brzydzić się

2. Bo^3588 Żydzi^3064|A zebrali* się w swoich miastach^5892 we wszystkich^3605 prowincjach^4082 króla Achaszwerosza^325, aby podnieść^7971|INF rękę^3027 na tych, którzy pragnęli**|PAR ich zguby***. A nikt^376 nie^3808 mógł ostać**** się przed ich obliczem^6440, gdyż^3588 strach***** przed nimi padł^5307 na wszystkie^3605 ludy^5971.      2Sm 22,41; Est 3,5

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zgromadzić się; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - znaleźć, uzyskać, dążyć do czegoś, szukać, prosić; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** nieszczęście, niedola, krzywda; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wystąpić, stać, zająć stanowisko, trwać, wytrzymać; ***** lub: trwoga, przerażenie - Rdz 31,42

3. I wszyscy^3605 książęta* prowincji^4082, satrapowie**, namiestnicy*** i wykonujący^6213|PAR pracę^4399|A dla^834 króla^4428|A popierali****|PAR Żydów^3064|A, bo^3588 padł^5307 na^5921 nich strach^6343 przed Mordocheuszem^4782.      Est 3,12; Est 8,9; Est 8,17

* lub: wysoki urzędnik, dowódca, naczelnik - por. 1Sm 22,2; ** tj. namiestnik prowincji perskiej, protektor okręgu - Est 3,13; *** lub: zarządca; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; A rodzajnik określony; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wesprzeć, pomóc, nieść, dźwigać

4. Bo^3588 Mordocheusz^4782 stał się wielkim* w pałacu króla^4428|A, a wieść** o nim rozchodziła^1980|PAR się po wszystkich prowincjach^4082, tak że^3588 znaczenie tego człowieka^376|A, Mordocheusza^4782, rozchodziło^1980|PAR się i stawało się coraz większe^1419|INF|ABS.      2Sm 3,1; 1Krn 11,9

* lub: ogromny, głośny, starszy, wybitny; A rodzajnik określony; ** doniesienie, pogłoska, wiadomość, sława, reputacja - tu i Joz 6,27 9,8 Jr 6,24; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu

5. I uderzyli* Żydzi^3064|A we wszystkich^3605 swoich wrogów^341 ciosem** miecza^2719, takżeCW rzezią***|N i zniszczeniem^12|HAP|N, a czynili^6213 z tymi, którzy ich nienawidzą^8130|PAR, według swojego uznania****.      Est 3,13

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, szturchać, bić, pokonywać, atakować; A rodzajnik określony; ** lub: rana, rzeź, chłosta, podbój, uderzenie; CW conjunctive waw; *** zabicie; N nominativ; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** lub: upodobanie, wola, przychylność, łaska, życzliwość

6. TakżeCW w pałacu^1002 w Suzie^7800 Żydzi^3064|A zabili* i wytracili** pięciuset2568 strong:H3967 mężczyzn^376;      Est 1,2; Est 3,15; Est 8,14

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zgładzić, zniszczyć; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zniszczyć, zabić, zgładzić

7. I Parszandatę*, i^853|CW Dalfona^853**|CW, i^853|CW Aspatę***;      2Krl 25,7

* tj. „dany przez modlitwę”; CW conjunctive waw; ** tj. „kapanie”; *** „zwabiony zgromadził”

8. I^853|CW Poratę*, i^853|CW Adalię**, i^853|CW Arydata***;

CW conjunctive waw; * tj. „owocność” bądź „udaremnienie”; ** tj. „zostanę wywyższony przez Jah”; *** „lew dekretu”

9. I^853|CW Parmasztę*, i^853|CW Arisaja**, i^853|CW Aridaja***, i^853|CW Wajezatę****;

CW conjunctive waw; * tj. „przełożony”; ** lew moich sztandarów (?); *** „lew wystarczy”; **** tj. „silny jak wiatr”

10. Tych dziesięciu^6235 synów^1121 Hamana^2001, syna Hammedaty^4099, gnębiciela* Żydów^3064|A, zabili^2026, ale po łup**|A|S|BP nie^3808 wyciągnęli*** swojej ręki^3037.      Est 3,10; Est 5,11; Est 7,6; Est 8,11; Ag 2,23

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - związywać, zamykać, być w niewoli; A rodzajnik określony; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - plądrować, rabować; S liczba pojedyncza; BP Biblia Poznańska; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wysyłać, rozciągać, kierować

11. W tym^1931|A dniu^3117 dotarła^935 przed oblicze^6440 króla^4428|A wieść o liczbie* zabitych^2026 w pałacu^1002 w Suzie^7800.      Est 9,18; Dn 8,2

A rodzajnik określony; * lub: ilość, coś ponumerowane, wejść do spisu, relacja

12. I powiedział^559 król^4428|A do królowej^4436|A Estery^635: W pałacu^1002 w Suzie^7800 zabili^2026 Żydzi^3064|A i wytracili^6 pięciuset2568 strong:H3967 mężczyzn^376 orazCW dziesięciu^6235 synów^1121 Hamana^2001. A co^4100 uczynili* w pozostałych** prowincjach^4082 królewskich^4428|A|N? Jaką^4100 masz jeszcze prośbę***, a zostanie ci dane^5414|KN? Co^4100 jeszcze sobie życzysz****, a stanie^6213|KN|JUS ci się?      Est 5,6; Est 7,2

A rodzajnik określony; CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, wykonywać, składać ofiarę, zarządzać, poświęcić; ** lub: reszta, pozostałość, część z całości; N nominativ; *** żądanie, petycja, życzenie; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; **** lub: błaganie, życzenie - Ezd 7,6; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.)

13. A Estera^635 odpowiedziała^559: Jeśli^518 królA uzna to za^5921 dobre*, niech będzie dane^5414|KN także^1571 jutro** Żydom^3064A, którzy^834 są w Suzie^7800, uczynić^6213 według zarządzenia*** tego dnia^3117****A|AK i niech zawieszą^8518 dziesięciu^6235 synów^1121 Hamana na drzewie*****.      Est 5,11; Est 8,11-12; Est 9,1

A rodzajnik określony; * lub: dobry, właściwy, stosowny, zadowolony; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** w przyszłości - Wj 13,14; *** dekret, prawo, edykt; **** według dzisiejszego dekretu - por. EIB; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ***** por. Est 4,16 przypis **

14. I król^4428|A rozkazał*, aby tak^3651 uczyniono^6213|KN|INF. Ogłoszono** zarządzenie^1881 w Suzie^7800 i zawieszono^8515 dziesięciu^6235 synów^1121 Hamana^2001 na drzewie.      Lb 24,20; Est 9,25

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mówić, mówić w swoim sercu, obiecywać, nakazywać; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być dozwolonym, być wydanym (np. o zarządzeniu), zostać podanym do wiadomości, zostać wymierzonym

15. A Żydzi^3064|A, którzy^834 byli w Suzie^7800, zgromadzili się także^1571 dnia^3117 czternastego702 strong:H6240 miesiąca* Adar^143 i zabili^2026 w Suzie^7800 trzystu7969 strong:H3967 mężczyzn^376, leczCW po ich łup^961|A nie^3808 wyciągnęli** swojej ręki^3027.      Est 8,11

A rodzajnik określony; * lub: nów, miesiąc (księżycowy), pierwszy dzień miesiąca, coś, co wydarza się co miesiąc - Ps 81,3; CW conjunctive waw; ** por. Est 2,21 przypis *****

16. A pozostali^7605 Żydzi^3064|A, którzy^834 byli w prowincjach^4082 królewskich^4428|A|N, zebrali^6950|KN się, by stanąć*|INF|ABS do^5921 obrony swojej duszy** i odetchnąć*** od swoich wrogów^341. I zabili^2026 z tych, którzy ich nienawidzili****|PAR siedemdziesiąt^7657 pięć^2568 tysięcy^505, leczCW po łup^961 ich nie^3808 wyciągnęli^7971 swojej ręki^3027;      Kpł 26,7-8; Est 9,5

A rodzajnik określony; N nominativ; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; * dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trwać, wytrzymywać, zająć stanowisko, opóźniać; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba, osobowość; *** dosłownie: miejsce odpoczynku, odpoczynek - tu i 2Krn 6,41 Est 9,17.18; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - wróg, znieść dłużej; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; CW conjunctive waw

17. Tak się stało w dniu^3117 trzynastym7969 strong:H6240 miesiąca^2320 Adar^143, a dnia^3117 czternastego702 strong:H6240 tego* miesiąca odpoczęli**|INF|ABS i uczynili^6213|INF|ABS go^853 dniem^3117 uczty***|N i radości****.      Ezd 6,15; Est 8,17; Est 9,1

* dosłownie: w nim - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - osiąść i pozostać, być spokojnym; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; *** tj. uczta na specjalne okazje - Rdz 21,8 26,30 Sdz 14,10; N nominativ; **** lub: wesołość, uciecha, zadowolenie, pomyślny obrót spraw

18. AleCW Żydzi^3064|A, którzy^834 byli w Suzie^7800, zebrali^6950|KN się dnia trzynastego7969 strong:H6240 tego* miesiąca i czternastego702 strong:H6240 tego* miesiąca, a piętnastego2568 strong:H6240 dnia* odpoczęli i uczynili^6213|INF|ABS go^853 dniem^3117 uczty^4960 i radości^8057.      Est 8,16-17

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; * dosłownie: w nim - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu

19. Dlatego^5921 też^3651 ŻydziA ze wsi^6521 i mieszkający*|PAR w miasteczkach^5892 nieobwarowanych^6519** obchodzą***|PAR czternasty702 strong:H6240 dzień3117 strong:H853 miesiąca^2320 Adar^143 jako dzień radości^8057, uczty^4960, jakoCW dzień^3117 szczęśliwy****, wCW którym posyła^4916|PAR|SC jeden^376 drugiemu^7453 porcje***** żywności.      Pwt 3,5; Kpł 7,33; Ne 8,10; Ne 8,12

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być ustawionym, pozostawać, siedzieć, mieć siedzibę; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** dot. otwarty obszar, osada nieogrodzona wieś - tu i Ez 38,11 Za 2,4; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, wykonywać, składać ofiarę, zarządzać, poświęcić; CW conjunctive waw; **** lub: dobry, miły, zamożny, przyjemny, łaskawy; SC singular construct; ***** lub: część, udział (w ofierze) - 1Sm 1,4 dział - Ps 16,5

20. I spisał^3789 Mordocheusz^4782 te^428 wydarzenia* i rozesłał^7971 listy** do^413 wszystkich^3605 Żydów^3064|A, którzy^834 byli we wszystkich^3605 prowincjach^4082 króla^4428|A Achaszwerosza^325, bliskich^7138 i dalekich***;      Est 8,15

* lub: słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa; ** lub: orędzie, dokument, pismo, dekret, akt kupna, akt oskarżenia - Rdz 13,7; A rodzajnik określony; *** przestrzeń między dwoma punktami

21. Aby nałożyć*|INF na^5921 nich obowiązek, stałego**|INF obchodzenia^6213 dnia3117 strong:H853 czternastego702 strong:H6240 miesiąca^2320 Adar^143 i^853|CW piętnastego2568 strong:H6240 dnia tego*** miesiąca – rokrocznie**** –      Est 8,15; Est 9,3-4

* dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - potwierdzać, zatwierdzać, ustanawiać, narzucać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu: być, istnieć, trwać, wydarzyć się; CW conjunctive waw; *** w nim - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** hebraizm: w każdym roku i rok

22. Jako dni^3117, w których^834 Żydzi^3064|A odpoczęli^5117* od swoich wrogów^341|PAR, i miesiąc^2320, który^834 obrócił** się dla^1992 nich ze smutku*** w radość^8057, a z płaczu**** w dzień szczęścia^2896 – aby uczynić^6213|INF je^853 dniami uczty^4960 i radości^8057 orazCW posyłając^4916 jeden^376 drugiemu^7453 porcje^4490 żywności, a ubogim*****|A dary^4979******.      Ps 30,11

A rodzajnik określony; * dosłownie: odpoczęli w nich - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zawrócić, zmienić się; *** lub: żal, boleść, udręka; **** żałoba, opłakiwanie, biadanie; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; CW conjunctive waw; ***** lub: w potrzebie, cierpiący ucisk, ogólne określenie najniższej warstwy społecznej; ****** prezent - Rdz 25,6 łapówka - Prz 15,27

23. I Żydzi^3064|P przyjęli***|S to^853, co^834 zapoczątkowali^2490|KH, by obchodzić***|INF to^853|CW, co^834 napisał^3789 do^413 nich Mordocheusz^4782:

P Liczba mnoga; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - brać, wybierać, otrzymywać; ** czasownik w l.poj. z podmiotem w l.mn. - por. Gesenius’ Hebrew Grammar ed. E. Kautsch § 145o n. 1; S liczba pojedyncza; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; *** czynić, świętować; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; CW conjunctive waw

24. Że^3588 Haman^2001, syn^1121 Hammedaty^4099, Agagity^91, gnębiciel*|PAR wszystkich^3605 Żydów^3064, wymyślił** plan przeciw^5921 Żydom^3064, aby ich wytracić^6, i rzucił^5307 pur^6332|N, to^1931 jest los^1486, aby ich i zniszczyć***|INF i aby ich wytracić^6****|INF;      Est 3,1; Est 3,10; Est 7,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - związywać, zamykać, być w niewoli, stłoczyć; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyjaśniać, planować, zamierzać, zaliczać, uznać; N nominativ; *** hebr.: hamam - poruszać się hałaśliwie, narobić hałasu, zbić z tropu, złamać, pochłonąć, skruszyć, niepokoić, dręczyć, tu: gra słów; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** hendiadys: aby ich doszczętnie zniszczyć - por. WBCᴷ

25. LeczCW gdy Estera przyszła^935*|INF przed oblicze^6440 króla^4428|A, ten rozkazał^559 na^5973 piśmie**|A, aby jego niegodziwy*** zamiar****, który^834 obmyślił^2803 przeciwko^5921 Żydom^3064, obrócił***** się na jego głowę^7218, i aby zawiesili^8518 go^853 i jego synów^1121 na^5921 drzewie******.      Est 5,14; Est 7,10; Est 9,13-14; Ps 7,16

CW conjunctive waw; * lub: A gdy doszła (rzecz) przed ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; A rodzajnik określony; ** orędzie, dokument, pismo, dekret, akt kupna, akt oskarżenia - Rdz 13,7 Jr 25,31, dosłownie: razem z pismem Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - powiedział (jednocześnie) z listem; *** lub: zły, nikczemny, złośliwy; **** myśl, cel, plan; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wracać, odwracać; ****** por. Est 2,23 przypis **

26. Dlatego^5921 też^3651 nazwali* te^428|A dni^3117 Purim^6332|P, ze względu^5921 na nazwę** pur***. Dlatego^5921 też^3651 z powodu^5921 wszystkich^3605 słów^1967 tego^2063 listu^107|A oraz z powodu tego, co^4100 z tych^3602 rzeczy widzieli^7200, i co^4100 ich^413 dotknęło****;      Est 3,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, wydawać głośny dźwięk, nadawać imię; A rodzajnik określony; P Liczba mnoga; ** lub: imię, dobre imię, sława, chwała, pomnik; *** babilońskie słowo odnoszące się do rzucania kostką w celu podjęcia decyzji, w l. mn. - Purim; **** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sięgnąć, osiągnąć, przybyć, wyciągnąć

27. Żydzi^3064|A zobowiązali* się i przyjęli**|Q|P na^5921 siebie, na swoje potomstwo^2233 i na^5921 wszystkich^3605, którzy się do nich przyłączyli***|PAR – i nikt tego nie^3808 przestąpi^5674 – że rokrocznie**** będą obchodzili^6213|PAR te^428|A dwa^8147 dni^3117 zgodnie z pismem^3791 i w ustalonym czasie^2165*****;      Est 8,17; Iz 56,3; Iz 56,6; Za 2,11

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wypełniać, potwierdzać, zatwierdzać, ustanawiać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - brać, wybierać, otrzymywać; Q qere; P Liczba mnoga; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - towarzyszyć, przywiązać się; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** hebraizm: w każdym roku i rok; ***** dosłownie: według czasu ich - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

28. I że te^428 dni^3117|A będą wspominane^2142 i obchodzone^6213|KN|PAR w każdym^3605 poszczególnym pokoleniu***, w każdej rodzinie***, w każdej prowincji**** i w każdym mieście*****; i że te^428 dni^3117 Purim^6332 nie^3808 zanikną****** wśród^8432 Żydów^3064|A, a pamięć^2143 o nich nie^3808 ustanie^5486 u ich potomstwa*******.      Joz 4,6-7; 1Kor 11,24-25

A rodzajnik określony; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: okres, wiek, generacja, siedziba (rodu), miejsce zamieszkania; ** hebraizm: pokoleniu i pokoleniu; *** rodzinie i rodzinie; **** prowincji i prowincji; ***** mieście i mieście; ****** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść nad, iść ponad, przeminąć, przestać obowiązywać; ******* nasienie, sianie, zasiew, dzieci

29. I napisała^3789|F|S królowa^4436 Estera^635, córka^1323 Abichaila^32, i Żyd^3064 Mordocheusz^4782 z^854 całym^3605 autorytetem*, aby nadać**|INF moc obowiązującą*** temu^2063|A drugiemu**** listowi^107 dotyczącemu Purim^6332.      Est 2,15; Est 3,4-6; Est 5,13; Est 8,8; Dn 6,8

F rodzaj żeński; S liczba pojedyncza; * lub: władza, potęga, moc, siła, energia - tu i Est 10,2 Dn 11,17; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zatwierdzać, ustanawiać, narzucać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** idiom: uczynić coś obowiązującym - por. WBCᴷ; A rodzajnik określony; **** lub: kolejny w serii

30. I rozesłał*|3S|M|S listy^5612 do^413 wszystkich^3605 Żydów^3064|A, do^413 wszystkich stu^3967 i dwudziestu^6242 i siedmiu^7651 prowincji^4082|A królestwa^4438 Achaszwerosza^325, ze słowami^1697 pokoju** i prawdy*******;      Iz 39,8; Za 8,19

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wypuszczać, rozszerzać; 3S trzecia osoba l.poj.; M rodzaj męski; S liczba pojedyncza; A rodzajnik określony; ** hebr.: szalom - pokój, pełnia, zdrowie, pomyślność, cisza; *** wierność, prawda, pewność, wiarygodność; **** hendiadys: prawdziwego pokoju

31. Aby ustanowić*|INF te^428 dni3117 strong:H853 Purim^6332 w oznaczonym czasie** – jak^834 to ustanowił^6965 dla^5921 nich Żyd^3064|A Mordocheusz^3064 i królowa^4436|A Estera^635, i jak^834 to sami ustanowili^6965|KP na swoją własną duszę*** i na^5921 swoje potomstwo^2233 – sprawy^1697|P postów**** i ich lamentowania*****|P|AK.      Est 4,3; Est 4,16; Iz 15,5; Jr 18,22

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zatwierdzać, ustanawiać, narzucać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** dosłownie: w ich czasach; A rodzajnik określony; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; *** lub: na siebie - hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba, osobowość, gr.: psyche; P Liczba mnoga; **** tj. akt powstrzymywania się od jedzenia a także picia - por. Est 4,16; ***** dosłownie: krzyk o pomoc - Pwt 21,13 wrzawa - por. Est 4,1 EIB - ... postów i związanego z nimi narzekania Biblia Brzeska - ... ku postom i ku wołaniu może dotyczyć krótkiego okresu czasu podczas dni święta Purim - por. K&Dᴷ; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

32. A polecenie* Estery^635 potwierdziło^6965|KP sprawy**|PC dotyczące tych^428 dni Purim^6332 i zostało to zapisane^3789|KN|PAR w zwoju***.

* lub: słowo, nakaz - tu i Est 1,15 2,20; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; ** słowo, mowa, czyny, rzecz; PC plural construct; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** lub: orędzie, dokument, pismo, dekret, akt kupna, akt oskarżenia, tu jako dokument rangi państwowej - por. EIBᴷ

↑↑

Rozdział 10

1. PotemCW król^4428|A Achaszwerosz^325 nałożył* podatek** na swoją ziemię^776|A i na wyspy*** morza^3220|A|N.      Est 1,1; Est 8,9; Iz 11,11; Iz 24,15

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyznaczać, ustanawiać, kłaść, umieszczać, mianować; ** lub: roboty przymusowe, praca akordowa, pańszczyzna, danina - por. Lm 1,1; *** wybrzeża morskie; N nominativ

2. A wszystkie^3605 dzieła* jego potęgi** i mocy***, i dokładny opis**** wielkości^1420 Mordocheusza^4782, którą^834 wywyższył***** go król^4428|A – czyż nie^3808 zostały one^1992 zapisane^3789|KN|PAR w zwoju^5612 wspomnień spraw****** dziennych******* królów^4428 Medii^4074 i Persji^6539?      Est 2,23; Est 8,15; Est 9,4

* lub: przedsięwzięcie, osiągnięcie, wytwór; ** por. Est 9,29 przypis *; *** lub: siła, moc, dzielność; **** dokładna wypowiedź, suma, dokładna ocena tu i Est 4,7; ***** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić wielkim, promować; A rodzajnik określony; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ****** słowo, mowa, czyny, rzecz; ******* tj. zwoju Kronik - por. Est 6,1

3. Gdyż^3588 Żyd^3064 Mordocheusz^4782 był drugim*** po królu^4428|A Achaszweroszu^325 i wielkim*** pośród Żydów^3064, i cieszącym się uznaniem****|PAS|PAR wśród wielu^7230 swoich braci^251, szukającym*****|PAR dobra^2896 dla swojego ludu^5971 i głoszącym^1696|KQ|PAR pokój****** dla całego^3605 swojego potomstwa^2233*******.      Rdz 41,40; 2Krn 28,7; Est 8,15; Ne 2,10; Ps 122,8-9; Dn 5,7

* brak nazwy urzędu - por. jednak - Est 3,1; ** kolejny w randze lub znaczeniu, podwójny, powtórny; A rodzajnik określony; *** starszy, wybitny; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyjemność, upodobanie, przychylność, łaska, życzliwe przyjęcie, uznanie; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zabiegać o, starać się o, troszczyć się; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; ****** por. Est 9,30 przypis **; ******* tu dotyczy całego pokolenia

Księga Hioba

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ 16 ] [ 17 ] [ 18 ] [ 19 ] [ 20 ] [ 21 ] [ 22 ] [ 23 ] [ 24 ] [ 25 ] [ 26 ] [ 27 ] [ 28 ] [ 29 ] [ 30 ] [ 31 ] [ 32 ] [ 33 ] [ 34 ] [ 35 ] [ 36 ] [ 37 ] [ 38 ] [ 39 ] [ 40 ] [ 41 ] [ 42 ]

Rozdział 1

1. Był* pewien mąż** w ziemi^776 Us***, jego imię^8034 – Hiob****; człowiek^376|A ten^1931 był nienaganny***** i prawy^3477, i bojący^3373 się Boga^430, a stroniący^5493|PAR od zła******.      Hi 8,20; Ez 14,14; Jk 5,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - istnieć, trwać, mieć miejsce, nastać, być; ** człowiek, mężczyzna, ktoś, tu: brak rodzajnika określonego; *** tj. Edom - Rdz 10,23 22,21 Lm 4,21 (?) płn. Arabia - Hi 1,15.17 2,11 (?) Baszan (?); **** tj. „gdzie jest mój ojciec” lub: „ten, który wciąż powraca do Boga”, kwestię hebr. wymowy „ij-job” - por. KULᴷ; A rodzajnik określony; ***** lub: doskonały, pełny, skończony, niewinny; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ****** udręka, przeciwność losu, nieszczęście, niegodziwość

2. I urodziło^3205|KN mu się siedmiu^7651 synów^1121 i trzy^7969 córki^1323*.      Hi 42,13

KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; * liczba 7 i 10 (3+7) w symbolice hebr. oznacza pełnię, mnogość - KULᴷ

3. A jego dobytek* stanowiło** siedem tysięcy owiec^6629, trzy tysiące wielbłądów^1581, pięćset jarzm*** wołów^1241 i pięćset oślic^860, i bardzo^7227 liczna^3966 służba****. A ten^1931 człowiek^376|A był najznakomitszym***** ze wszystkich^3605 synów^1121 Wschodu^6924******.      Jr 49,28

* lub: bydło, trzoda (krowy, owce, kozy), własność (ziemi); ** dosłownie: było - por. w. 1 przypis *; *** lub: para, zaprzęg; **** tj. słudzy domowi tu i Rdz 26,14; A rodzajnik określony; ***** dosłownie: wielki, potężny, wybitny; ****** tj. o ludach mieszkających na wsch. od Byblos o Aramejczykach - Rdz 29,1 o Midianitach - Sdz 6,3 o Edomitach - Iz 11,14

4. I schodzili* się jego synowie^1121, i raz po raz urządzali^6213** ucztę^4960, każdy^376 w swoim domu^1004 w ustalonym dniu^3117***. I posyłali^7971 po swoje trzy siostry^269, i zapraszali**** je, aby jadły^398 i piły^8354 wraz^5973 z nimi.

* dosłownie: iść, chodzić, przyjść, iść dalej, metaforycznie: o sposobie życia; ** czasownik: iść i urządzać wyrażający czynność powtarzającą się cyklicznie - KULᴷ; *** dosłownie: w jego dniu; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyzywać, krzyczeć

5. A gdy^3588 mijał*|CON kolejny cykl** dni^3117|P uczty^4960, wtedyCW posyłał^7971 po nich Hiob^347, abyCW ich poświęcić***. PotemCW wstawał^7925 rano**** i za każdego***** z nich składał^5927|KH ofiary całopalne^5930. Bo^3588 mówił^559 Hiob^347: Może^194 moi synowie^1121 zgrzeszyli****** i znieważyli******* Boga w swoich sercach^3820. Tak^3602 Hiob czynił^6213 po wszystkie^3605 dni^3117|A.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydarzyć się, być, trwać, nastać, mieć miejsce; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - chodzić naokoło, otaczać; P Liczba mnoga; CW conjunctive waw; *** tj. koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oddzielić coś jako święte, przenieść coś do stanu świętości - Rdz 2,3; **** lub: brzask, wschód słońca, świtanie, początek dnia; ***** dosłownie: (według) ich liczby; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ****** lub: chybić celu bądź słuszności i obowiązku, ponieść winę, utracić; ******* koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - eufemizm - błogosławić - Hi 1,11 1Krl 21,10.13 - por. WBCᴷ, KULᴷ, Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; A rodzajnik określony

6. I stało^1961 się pewnego dnia^3117|A, gdy synowie^1121 Boży*|A przyszli^935, abyCW stanąć** przed JHWH, że także^1571 szatan***|A przyszedł^935 wśród nich.      Rdz 6,2; Rdz 6,4; Hi 2,1; Hi 38,7; 1P 5,8

A rodzajnik określony; * tj. aniołowie - Ps 82,1.6 por. 1Krl 22,19-23; CW conjunctive waw; ** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - przedstawić się; *** tj. przeciwnik, ten kto się opiera - 2Sm 19,22 Ps 109,6

7. I powiedział^559 JHWH do^413 szatana^7854|A: Skąd^370 przychodzisz^935? I odpowiedział* szatan^7854 JHWH, mówiąc^559**: Krążyłem***|INF po ziemi^776 i przechadzałem********* się po niej.

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, zaświadczać, odpowiadać jako świadek; ** dosłownie: i powiedział; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść bądź błąkać się tu i tam; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - chodzić tu i tam; ***** dosłownie: z krążenia i z przechadzania się

8. WtedyCW JHWH powiedział^559 do szatana^7854: Czy zwróciłeś uwagę* na mojego sługę** Hioba^347? Gdyż^3588 nie ma^369 nikogo jak^3644 on na ziemi^776. Człowiek^376 to nienaganny^8535 i prawy^3477, bojący*** się Boga i stroniący**** od zła^7451.      Hi 28,28; Ps 25,21; Prz 3,7; Prz 13,19; Prz 14,16; Prz 16,6; Prz 16,17; Prz 29,10

CW conjunctive waw; * idiom: czy nastawiłeś swoje serce; ** niewolnik, poddany; *** lub: pełen bojaźni, pełen czci, wystraszony; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić się ku, zostać usuniętym, zejść z drogi, osiągnąć kres - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

9. A szatan^7854|A odpowiedział^6030 JHWH, mówiąc*: Czy Hiob za darmo** boi^3372 się Boga?

A rodzajnik określony; * dosłownie: i powiedział; ** za nic, bezpłatnie, niezasłużenie

10. Czy nie^3808 ty^859 ogrodziłeś* zewsząd** jego, jego dom^1004 i wszystko^3605, co^834 wokół^5439 niego? Błogosławiłeś^1288 dziełu^4639 jego rąk^3027, a jego dobytek*** rozmnożył**** się na ziemi^776.      Ps 34,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odgrodzić - żywopłotem z cierni - KULᴷ; ** dosłownie: przez lub na wylot, naokoło; *** por. w. 3 przypis *; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - robić wyłom, wybuchnąć gwałtownie, rozciągnąć

11. Ale* terazCW wyciągnij^7971|IMP tylko** swoją rękę i dotknij^5060|IMP tego^834 wszystkiego^3605, co ma, a zobaczysz, czy^518 nie^3808 będzie ci w^5921 twarz*** złorzeczył****.      Hi 2,5; Hi 4,5; Hi 5,19

* lub: lecz, istotnie (silne przeciwstawienie); CW conjunctive waw; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: O! upraszam! błagam! (używane w usilnych prośbach lub napomnieniach); *** oblicze, przed, powierzchnia, osoba; **** por. w. 5 przypis *******

12. WtedyCW JHWH powiedział^559 do^413 szatana^7854: Oto* wszystko^3605 to^834, co ma, jest w twojej mocy**, tylko^7535 na^413 niego nie^408 wyciągaj^7971 ręki^3027. I szatan^7854|A odszedł^3318 sprzed^5973 oblicza^6440 JHWH.

CW conjunctive waw; * lub: spójrz, czy - partykuła wskazująca; ** idiom: jest w twojej ręce; A rodzajnik określony

13. I stało^1961 się pewnego dnia^3117|A, gdyCW jego synowie^1121 i córki^1323 jedli^398|PAR i pili^8354|PAR wino^3196 w domu^1004 najstarszego*|A brata^251,      Kaz 9,12

A rodzajnik określony; CW conjunctive waw; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * dosłownie: pierwocina, pierwszy przychówek, pierworodny

14. ŻeCW przybył^935 do Hioba^347 posłaniec* i powiedział^559: Woły^1241|A orały^2790**|PAR, a oślice^860 pasły^7462|PAR się w ich pobliżu^5921***;

CW conjunctive waw; * hebr.: mal’ak - wysłannik, zwiastun, przedstawiciel, anioł; A rodzajnik określony; ** dosłownie: woły były orające, a oślice pasące - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** lub: obok

15. I napadli* Sabejczycy**, i zabrali^3947 je, a sługi*** pozabijali**** ostrzem^6310 miecza^2719. Uszedłem***** tylko^7535 ja^589 sam^905, aby cię o tym powiadomić******|INF.      Hi 6,19; Iz 45,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - napadać na, atakować, paść martwym, wpadać w ręce; ** tj. lud koczowniczy zamieszkujący płd. Arabię - Rdz 10,7; *** niemowlę - Wj 2,6 małe dziecko - Jr 1,6 nastolatek - Rdz 37,2 młodzieniec, sługa; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, uderzać, atakować, niszczyć; ***** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wyślizgnąć się; ****** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ogłaszać, obwieszczać, oznajmiać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

16. A gdy^5750 ten^2088 jeszcze mówił*, przyszedł inny^2088 i powiedział^559: Ogień^784 Boży spadł^5307 z niebios**, spalił^1197 owce^6629 i sługi^5288 i pochłonął*** ich. Uszedłem^4422 tylko^7535 ja^589 sam^905, aby cię o tym powiadomić^5046|INF.      Rdz 19,24; 1Krl 18,38; 2Krl 1,10

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - obiecywać, polecić, rozkazać - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** wg myśli hebr. istniały trzy sfery nieba - por. 2Kor 12,2 przypis ****; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trawić, wyniszczać, gładzić (o mieczu); INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

17. A gdy^5750 ten jeszcze mówił^1696|PAR, przyszedł^935 inny^2088 i powiedział^559: Chaldejczycy* uformowali** trzy oddziały*** i napadli**** na wielbłądy^1581, zabrali^3947 je, a sługi^5288 pozabijali^5221 ostrzem^6310 miecza^2719. Uszedłem^4422 tylko^7535 ja^589 sam^905, aby cię o tym powiadomić^5046|INF.      2Krn 36,17; Ne 9,7; Iz 13,19

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * tj. plemiona koczownicze z dorzecza Eufratu (?) - por. WBCᴷ; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - układać, umieszczać, kształtować, ustanawiać; *** lub: towarzystwo, grupa, jednostki armii - Sdz 7,16 9,43; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zdzierać, ściągnąć (czyjąś ochronę), uderzyć; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

18. A gdy^5750 ten jeszcze mówił^1696|PAR, przyszedł^935 inny^2088 i powiedział^559: Twoi synowie^1121 i córki^1323 jedli^398 i pili^8354 wino* w domu^1004 najstarszego** brata^251;      Lb 6,3; Prz 31,4; Jr 35,2; Za 9,15

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: słodki sok z winorośli; ** por. w.13 przypis *

19. A oto^2009 potężny* wiatr** nadciągnął*** od strony^5676 pustyni^4057 i uderzył^5060 w cztery węgły**** domu^1004, tak że zawalił^5307 się na młodych^5288 i pomarli^4191. Uszedłem^4422 tylko^7535 ja^589 sam^905, aby cię o tym powiadomić^5046|INF.

* lub: wielki, głośny, wybitny; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł, gr.: pneuma; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wkroczyć, wchodzić, iść; **** tj. kamień w narożu ściany wieńcowej - węgielny; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

20. WówczasCW Hiob^347 wstał^6965, rozdarł^7167 swój płaszcz^4598, ogolił^1494* swoją głowę^7218, upadł** na ziemię^776 i oddał pokłon^7812***;

CW conjunctive waw; * tu: gesty rozpaczy i żałoby; ** dosłownie: i upadł; *** padać na twarz

21. I powiedział: Nagi^6174 wyszedłem^3318 z łona* swojej matki^517 i nagi^6174 stąd** odejdę^7725. JHWH dał***, JHWH teżCW wziął^3947, niech imię**** JHWH będzie^1961|JUS błogosławione^1288.      Ps 139,13-15

* lub: ciało, łono, metaforycznie: głębiny Szeolu; ** tam - por. WBCᴷ; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - powodować, przeznaczyć, ustanawiać; CW conjunctive waw; **** imię - odzwierciedla naturę i charakter osoby je noszącej; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.)

22. W tym^2063 wszystkim^3605* Hiob nie zgrzeszył** i nie przypisywał*** Bogu nic niewłaściwego****.

* lub: pomimo tego wszystkiego - EIBᴷ WBCᴷ; ** lub: chybić celu bądź słuszności i obowiązku, ponieść winę, utracić; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odpłacać się komuś, wspominać, dać, poświęcić; **** tj. to, co puste, głupie, nieprzyzwoitość - tu i Hi 24,12 Jr 23,13

↑↑

Rozdział 2

1. I stało^1961 się pewnego dnia^3117|A, gdy synowie^1121 Boży*|A przyszli^935, aby stanąć** przed JHWH, że także^1571 szatan***|A przyszedł^935 wśród nich, aby stanąć** przed JHWH      Rdz 6,2; Rdz 6,4; Hi 1,5; Hi 38,7; 1P 5,8

A rodzajnik określony; * tj. aniołowie - Ps 82,1.6 por. 1Krl 22,19-23; ** koniugacja czasownika - hitpalepl - przedstawić się; *** tj. przeciwnik, ten, kto się opiera - 2Sm 19,22 Ps 109,6

2. I powiedział^559 JHWH do^413 szatana^7854|A: Skąd^370 przychodzisz^935? I odpowiedział* szatan^7854 JHWH, mówiąc^559**: Krążyłem***|INF po ziemi^776 i przechadzałem********* się po niej.

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, zaświadczać, odpowiadać jako świadek; ** dosłownie: i powiedział; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść bądź błąkać się tu i tam; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - chodzić tu i tam; ***** dosłownie: z krążenia i z przechadzania się

3. WtedyCW JHWH powiedział^559 do szatana^7854: Czy zwróciłeś uwagę* na mojego sługę^5056 Hioba^347 – gdyż^3588 nie ma^369 nikogo jak^3644 on na ziemi^776? Człowiek^376 to nienaganny^8535 i prawy^3477, bojący^3373 się Boga i stroniący** od zła^7451. On nadal^5750 trwa*** w swojej prawości****, a ty mnie nakłoniłeś***** przeciw niemu, aby go pochłonąć^1104|INF jak widać bez powodu^2600.      Hi 1,6; Hi 27,5; Ps 19,9; Prz 29,10

CW conjunctive waw; * idiom: czy nastawiłeś swoje serce; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić się ku, zostać usuniętym, zejść z drogi, osiągnąć kres - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić silnym, wzmocnić, okazać siłę, utrzymać, wzmocnić - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** lub: uczciwość, niewinność, całkowitość - por. Prz 11,4; ***** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pobudzać, wabić, podżegać, kusić, odwodzić; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

4. Szatan^7854 odpowiedział^6030 JHWH, mówiąc^559*: Skóra za** skórę^5785***, a wszystko^3605, co^834 człowiek^376 ma, odda^5414 za swoje życie****;

* dosłownie: i powiedział; ** lub: w zamian za; *** idiom: próba była zbyt mała (jaka próba taki wynik) lub: zabierz mu zdrowie, a przekonasz się, co będzie mówił - por. EIBᴷ; **** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba, osobowość, gr.: psyche

5. Lecz^199 wyciągnij^7971 tylko^4994 swoją rękę* i uderz** w jego kości^6106|S i w jego ciało^1320, a zobaczysz, czy^518 nie^3808 będzie ci w^5921 twarz^6440 złorzeczył***.      Hi 1,11; Hi 4,5; Hi 19,20

* ramię, ręka - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dotknąć, sięgnąć, wyciągnąć do; S liczba pojedyncza; *** por. Hi 1,5 przypis *******

6. WtedyCW JHWH powiedział^559 do szatana^7854: Oto^2009 jest w twojej mocy*, lecz^389 jego życie^5315 zachowaj**|IMP.      Hi 1,12

CW conjunctive waw; * idiom: jest w twojej ręce; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec, czuwać, śledzić, ochraniać, bronić, ratować życie, obserwować; IMP imperativus - tryb rozkazujący

7. Wyszedł^3318 więcCW szatan^7854 sprzed^853 oblicza^6440 JHWH i dotknął* Hioba^347 złośliwym**|ADJ wrzodem***|S, od spodu^3709 jego stopy^7272 aż^5704 po czubek jego głowy^6936.      Pwt 28,27

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, uderzać, atakować, niszczyć; ** niegodziwy, nikczemny, niemiły, nieprzyjemny, nieżyczliwy; ADJ Adjective - przymiotnik; *** lub: czyrak, zapalenie, wykwit na skórze, trąd słoniowy, słoniowacizna; S liczba pojedyncza

8. I wziął^3947 sobie skorupę*, aby się nią skrobać**|INF, i siedział^3427*** w**** popiele*****.      Hi 2,13; Iz 47,1; Jo 3,6; Mi 1,10

* lub: naczynie gliniane, ceramika gliniana; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: drapać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** dosłownie: i on siedział; **** dosłownie: wśród, wewnątrz; ***** lub: proch, luźna ziemia

9. Jego żona^802 powiedziała^559 do niego: Nadal^5750 trwasz*|PAR w swojej prawości^8538? Złorzecz**|IMP Bogu i umrzyj***|IMP!

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić silnym, wzmocnić, okazać siłę, utrzymać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** por. Hi 1,5 przypis *******; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zginąć, zostać zgładzonym - por. Kpł 24,16

10. I powiedział^559 do^413 niej: Mówisz^1696|INF, jak jedna* z tych głupich**|A kobiet. Czy*** tylko dobro2896 strong:H853|A będziemy przyjmować**** od4480 strong:H853 Boga, a^853CW zła*****|A przyjmować^6901 nie będziemy? W tym^2063 wszystkim^3605****** Hiob^347 nie zgrzeszył^2398 swoimi ustami^8193.      Jk 5,10-11

INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * hebr.: echad - jeden, każdy, pewien, jakiś; ** hebr.: nabal - głupi, nierozumny - synonim słowa: niegodziwiec - por. Ps 14,1; A rodzajnik określony; *** lub: także, nawet, zaiste, co więcej, lecz, jednak; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - brać, wybierać, otrzymywać; CW conjunctive waw; ***** lub: udręka, przeciwność losu, nieszczęście, niegodziwość; ****** por. Hi 1,22 przypis *

11. I usłyszeli^8085 trzej przyjaciele* Hioba^347 o całym^3605 tym^2063 nieszczęściu^7451|A, które spadło** na^5921 niego; przyszli^935|CW, każdy^376 ze swojej miejscowości^4725: Elifaz*** Temanita^8489****, Bildad***** Szuachita****** i Sofar******* Naamanita********. Bo|CW spotkali^3259|KN się razem, aby przyjść^935 i wyrazić mu współczucie*********, i pocieszyć^5162 go.      Rdz 36,34; 1Krn 1,45; Hi 7,3; Hi 18,1; Hi 42,9

* lub: towarzysz, współmieszkaniec, ktoś drugi, kochanek; A rodzajnik określony; ** dosłownie: przyszło; CW conjunctive waw; *** tj. „mój Bóg (czystym) złotem”; **** „południe” - obszar położony na wsch. od Idumei - Rdz 36,11.15 zamieszkany przez potomków Ezawa; ***** „Bel okazał miłość”; ****** tj. miejscowość nad Eufratem (?); ******* „wróbel”; ******** tj. teren Synaju lub Półwyspu Arabskiego (?) Hi 7,3; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ********* idiom: pokiwać głową - Jr 22,10 EIBᴷ

12. A gdy podnieśli^5375 z daleka^7350 swoje oczy*, nie rozpoznali** go. I podnieśli^5375 swój głos^6963 i zapłakali^1058. I rozdarł^7167 każdy^378 z nich swój płaszcz***, i rzucali proch^6083 ku niebiosom^8064****|P na swoją głowę;

* idiom: przyglądać się uważnie,; ** tu: w znaczeniu braku akceptacji danej sytuacji (?) WBCᴷ; *** lub: szata; **** tradycyjne gesty żałobne - Hi 1,20; P Liczba mnoga

13. I siedzieli^3427 z nim na ziemi^776 siedem dni^3117 i siedem nocy^3915, a żaden^369 z nich nie przemówił^1696 do^413 niego ani słowa*. Bo^3588 widzieli**, że^3588 jego ból***|A był bardzo^3966 wielki^1431.      Rdz 50,10; Ez 3,15; Ez 45,21

* lub: mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd; *** lub: smutek; A rodzajnik określony

↑↑

Rozdział 3

1. Po^310 tym^3651 Hiob^347 otworzył^6605 swoje usta^6310 i przeklął* swój dzień**.      Jr 15,10

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić nikczemnym, przeklinać - Rdz 8,8; ** domyślnie: dzień swojego urodzenia - w. 3 por. Jr 20,14-18

2. I odpowiedział* Hiob, i tak mówił^559:

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, odpowiadać jako świadek, zaświadczać

3. Oby zginął* dzień^3117, w którym zostałem zrodzony^3205|KN, i noc^3915, w którą powiedziano^559: Został poczęty^2030|PAS mężczyzna**!      Hi 10,18; Prz 23,25; Iz 7,14

* lub: umrzeć, zostać zgładzonym, zniknąć; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; PAS strona bierna; ** lub: mąż, silny mężczyzna, wojownik, bohater

4. Oby ten^1931 dzień^3117|A stał*|JUS się ciemnością**, oby o niego nie troszczył*** się Bóg^433 z wysokości^4605 i oby nie promieniała^3313|JUS nad nim jutrzenka****!      Wj 10,22; Am 5,18

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - istnieć, trwać, mieć miejsce, nastać, być; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** lub: ukryte miejsce, niejasność; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - starać się o, dowiadywać się o, zgłębiać, nawiedzać; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: światło dnia

5. Oby go pomściły^1350*|P ciemność^2822 i cień śmierci**. Oby rozsiadł^7931 się na^5921 nim obłok^6053 i przeraziły^1204 mroki*** dnia****!      Hi 10,21

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odkupić, działać jako krewny celem odkupienia lub pomsty - Lb 35,15; P Liczba mnoga; ** hebr.: calmawet - cień śmierci, głęboka ciemność - metaforycznie: miejsce przebywania zmarłych - Iz 9,1 Jr 2,6; *** czerń, posępność; **** pojęcie dzień obejmuje także noc - por. Rdz 1,5

6. Oby tą^1931 nocą^3915|A zawładnęła* ciemność**, oby nie była radosna^2302|JUS wśród dni^3117*** roku^8141 i nie weszła^935 w poczet**** miesięcy^3391!

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - objąć w posiadanie, uprowadzić, otrzymać, przyjąć; ** lub: mrok - Ps 11,2; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** może dotyczyć przesądu o złych i dobrych dniach - por. Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; **** dosłownie: w liczbę

7. O*, gdybyż ta^1931 noc^3915 była^1961|JUS niepłodna**, oby nie wkroczył^935 w nią radosny śpiew***!      Hi 20,5; Ps 63,5

* lub: spójrz, czy, oto - partykuła wskazująca; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** lub: twardy, jałowy, uschły, posępny - Iz 49,21; *** krzyk, okrzyk (radości), śpiew, weselenie się - por. Ps 100,2

8. Oby ją oznaczyli* ci, którzy przeklinają^779**|PAR dzień^3117, ci, którzy są gotowi^6264 pobudzić***|A|JUS Lewiatana****.      Lb 22,11; Lb 22,17; Hi 5,3; Hi 41,1; Prz 11,26

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - bluźnić, złorzeczyć - Kpł 24,11 oznaczyć; ** może dotyczyć praktyk magicznych - Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament, być może chodzi o fenicką wymowę hebr. słowa „jom” - „dzień”, „jam” - „morze” - oznacza imię bóstwa morza - „JAM”; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obudzić, poruszyć; A rodzajnik określony; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); **** hebr.: liwjatan - ogromne zwierzę morskie, zwierzę morskie z wieloma głowami, waleń, krokodyl - potwór morski uosabiający siły chaosu ujarzmione przez Boga - Ps 74,14 Iz 27,1

9. Oby stały się ciemne^2821 gwiazdy^3556 świtania*! Oby wypatrywała^6960|JUS światła^216 i nie było go; i nie^369 zobaczyła^7200 promieni** świtu^7837;

* lub: zmierzch, brzask, półmrok; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** dosłownie: powiek

10. Bo^3588 nie^3808 zamknęła^5462 przede mną drzwi^1817 łona* i nie ukryła^5641 cierpienia** przed moimi oczami.      Hi 1,21; Hi 10,17-18; Jr 20,17-18

* lub: ciało, łono, metaforycznie: głębiny Szeolu; ** mozół, utrapienie, ucisk, trud, szkoda, krzywda - Rdz 41,51

11. Dlaczego^4100 nie umarłem^4191 już w łonie*, nie wyszedłem^3318 z łona^990 – i nie zginąłem**?      Hi 10,18

* lub: przy urodzeniu - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, EIB; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydać ostatnie tchnienie, być na progu śmierci

12. Czemu^4069 przyjęły* mnie kolana**? I dlaczego^4100 przyjęły mnie piersi^7699 – abym^3588 ssał^3243?      Pnp 8,1; Iz 66,12; Jl 2,16

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - spotkać, stanąć twarzą w twarz, przyjść na, otrzymać; ** aluzja do gestu wykonywanego przez ojca rodziny - Rdz 50,23

13. Tak^3588, teraz* leżałbym^7901 i był cicho**, wtedy^227 spałbym^3462 i odpoczywał***;      Ps 13,3; Jr 51,39; Jr 51,57

* lub: właśnie teraz, odtąd, i wkrótce; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być spokojnym, być niezmąconym, być bezczynnym; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - osiąść i pozostać, być spokojnym Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - byłby odpoczynek dla mnie

14. Z królami^4428 i radcami*|PAR ziemi^776, którzy budowali^1129|PAR|A dla siebie dzisiejsze ruiny**|P;      Hi 15,28; Iz 14,9; Jr 51,57; Ez 32,29

* tj. osoby ze ścisłego kręgu króla - 2Sm 15,12 urzędnicy - Est 4,5; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; A rodzajnik określony; ** lub: miejsce spustoszone, leżące w gruzach, pustkowie; P Liczba mnoga

15. Lub^176 z władcami*, którzy^1992 mieli złoto^2091, napełniający**|PAR niegdyś swoje domy^1004 srebrem^3701;      Hi 17,13; Hi 30,23; Kaz 12,5

* lub: książę, wysoki urzędnik, dowódca; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - utwierdzić; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

16. Lub^176 czemu nie stałem^1961 się jak pogrzebany*|PAS|PAR, martwy płód**, jak niemowlęta***, które nie widziały^7200 światła****?      Lb 12,12

* dosłownie: schować, ukryć, kłaść potajemnie; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** tj. przedwczesny poród, usunięcie ciąży, poronienie - tu i Ps 58,8 Kaz 6,3; *** lub: dziecko; **** świt, jutrzenka, błyskawica

17. Tam^8033 bezbożni* przestają^2308 szaleć**, i tam^8033 odpoczywają^5117 zmęczeni^3019***|HAP bez siły****.      Hi 9,22; Hi 11,20; Hi 18,5

* lub: winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca; ** wzburzenie, podniecenie, wściekłość, utrapienie, niepokój, zamieszanie, strach, drżenie Biblia Brzeska - wszczynać burdy; *** lub: znużeni; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; **** potęga, moc

18. Razem* spoczywają** tam więźniowie*** i nie słyszą^8085 głosu^6963 ciemiężcy****.      Hi 39,7; Wj 3,7; Wj 5,10; Hi 39,7; Jr 30,10

* lub: łącznie, wszyscy razem, podobnie, jedność; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - nie przejmować się, być spokojnym, odpoczywać; *** jeniec wojenny - 2Sm 12,31; **** poborca podatkowy - Dn 11,20 nadzorca - Wj 5,6.10 ciemiężca - Iz 14,2.4

19. Mały^6996 i wielki^1419 – tam^8033 on^1931 jest. TakżeCW niewolnik^5650 uwolniony^2670|ADJ od swojego pana^113.      Hi 9,22; Kaz 9,2-3; Iz 14,9-10

CW conjunctive waw; ADJ Adjective - przymiotnik

20. Dlaczego^4100 nieszczęśnikowi* dane^5414 jest światło^216, a życie^2416 rozgoryczonym** na duszy^5315;      1Sm 1,10; 2Krl 4,27; Prz 31,6; Jr 20,18

* lub: ktoś trudzący się, cierpiący; ** lub: gorzki (w smaku), gorzkie (uczucia), zgorzknienie

21. Tym, którzy wyczekują*|PAR śmierci^4194, a jej nie ma^369, choćCW szukają** jej bardziej niż ukrytych skarbów^4301;      1Krl 19,4; Hi 7,15; J 4,3

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zwlekać, oczekiwać, być cierpliwym - Dn 12,12; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; CW conjunctive waw; ** lub: zgłębiać, kopać EIB chcą się do niej dokopać.

22. Którzy bardzo* się radują**|A i cieszą***, kiedy znajdują^4672 grób****?      Hi 5,26; Hi 10,19; Hi 17,1

* dosłownie: radować się, wiek - Dn 1,10, tu: w znaczeniu przymiotnikowym jako wzmocnienie stan szczęścia w przeciwieństwie do wcześniejszego stanu smutku - nominativ - Ps 43,4 65,12 Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - ci, którzy napełnieni są weselem; ** lub: być zadowolonym, radować się, promienieć radością; A rodzajnik określony; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unosić się radością, radować się; **** hebr.: qeber - grób, grobowiec, indywidualne komory grobowe - synonim świata podziemnego - Ps 49,9

23. Człowiekowi*, przed którym^834 droga** została zakryta^5641|KN i którego Bóg zewsząd^1157 osaczył***?      Hi 19,8; Lm 3,7

* lub: mąż, silny mężczyzna, wojownik, bohater; ** hebr.: derek - odległość, podróż, metaforycznie bieg życia, charakter moralny, sposób życia; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zasłaniać, zakryć, uczynić niedostępnym

24. Bo^3588 przed^6440 jedzeniem^3899 nachodzi^935 mnie wzdychanie*, a moje jęki** wylewają^5413 się jak woda^4325;      Ps 6,6; Ps 22,1-14; Ps 32,3

* lub: jęczenie; ** krzyk udręki - Hi 37,4 Ps 22,13 38,8 74,4

25. Bo strach*, którego się obawiałem*****, spadł^857 na mnie, a to^834, czego się lękałem****, przyszło^935 do mnie.      Hi 9,28; Hi 13,11; Hi 30,15

* lub: trwoga, przerażenie, strach - Rdz 31,42; ** odczuwać lęk; *** rzeczownik obok czasownika - figura etymologiczna wzmacniająca znaczenie; **** lub: bać się, obawiać się - Pwt 9,19

26. Nie^3808 wytchnąłem*, aniCW nie^3808 miałem spokoju**, aniCW nie^3808 miałem odpoczynku^5117 – a nagle nadeszła^935 trwoga***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czuć się swobodnie, prosperować, być spokojnym; CW conjunctive waw; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być niezmąconym, być cichym, być bezczynnym; *** lub: wzburzenie, wściekłość, utrapienie, zamieszanie, drżenie

↑↑

Rozdział 4

1. WtedyCW Elifaz^464 Temańczyk^8489 odpowiedział^6030 i rzekł^559*:      Iz 35,3

CW conjunctive waw; * zwrot charakterystyczny dla języka hebr. w tym miejscu oznaczający początek wypowiedzi, a niekoniecznie konkretną odpowiedź

2. GdybyINT spróbować* powiedzieć ci słowo^1696|S, czy będziesz zniecierpliwionym**? LeczCW kto^4310 zdoła^3201 powstrzymać^6113|INF się od słów***|P?

INT brak w wykazie skrótów; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - badać, kusić, oznaczać próbę metali, poddawać próbie; S liczba pojedyncza; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być znużonym, przestawać - Rdz 19,11; CW conjunctive waw; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** lub: mowa, wypowiedź - por. w. 4; P Liczba mnoga

3. Oto^2009 ty sam nauczałeś* wielu^7227 i ręce słabe umocniłeś**.      Hi 26,2; Iz 35,3; Hbr 12,12

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - utrzymywać w karności, karcić, wychowywać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić silnym, przywrócić siłę, dać siłę, wzmocnić, podtrzymać, pokrzepić, utwierdzić, uczynić twardym

4. Twoje wypowiedzi^4405 podnosiły^6965 upadającego*|PAR, a drżące** kolana^1290 wzmacniałeś^553.      Pwt 3,28; Hi 16,15; Iz 41,10

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprowadzić krzywdę bądź zniszczenie na, obalić, osłabić, uczynić słabym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kłaniać się, zginać się, kulić się

5. A teraz^6258, przyszło^935 to na^413 ciebie i nie wytrzymujesz*, uderzyło^5060 cię to i jesteś zatrwożony**.      Hi 5,19; Hi 6,7; Hi 19,21

* por. w. 2 przypis **; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zaniepokojonym, przerażonym, śpieszyć się

6. Czy twoja bogobojność* nie była twoją ufnością**, twoją nadzieją^8615 i nienagannością*** twoich dróg^1870?      Hi 11,18; Ps 119,116; Jr 17,7

* dosłownie: być pełnym czci, pełen bojaźni; ** lub: głupota - Ps 85,8; *** lub: niepodzielność, całość, pełnia, niewinność, szczerość

7. Przypomnij^2142 sobie, proszę*: Kto^4310 był tym^1931 niewinnym**, który zginął^6? A gdzie^375 prawi*** zostali wytępieni****?      Ps 37,25

* lub: O! upraszam! błagam! (używane w usilnych prośbach lub napomnieniach); ** czysty, wolny od winy bądź kary, przejrzysty; *** szczery, sprawiedliwy, słuszny; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wyciąć

8. Według tego^834, co widziałem^7200, ci, którzy orzą^2790|PAR zło* i sieją^2232|PAR cierpienie**, zbiorą^7114 je jako plon.      Ps 7,15; Prz 22,8; Oz 8,7

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik magii, oszustwo, bałwochwalczy kult - Lb 23,21; ** mozół, utrapienie, ucisk, szkoda, krzywda, trud - Rdz 41,51

9. Od tchnienia* Boga giną^6 i od powiewu** Jego gniewu*** niszczeją****.      Wj 15,8; 2Sm 22,26

* lub: oddech, duch (człowieka) - Rdz 2,7; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł; *** metaforycznie: fuknąć gniewnie; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być wyczerpanym, dojść do kresu, zniknąć, zginąć

10. Ryk* lwa^738|M, głos młodego lwa^7826**|M i kły lwiątek^3715 łamią*** się.      Ps 10,9; Ps 17,12; Ps 22,13

* lub: krzyk udręki - rodzaj żeński, stąd też: ryk lwicy - rodzaj żeński - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; M rodzaj męski; ** por. Hi 28,8 Prz 26,13 Oz 5,14 13,7; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - rozbijać, zniszczyć

11. Lwi^3918* samiec ginie^6 z powodu braku^1097 łupu** i młode^1121 lwicy^3833|M rozpraszają*** się.      Ps 59,11; Prz 20,8; Prz 20,20; Iz 33,3

* tu i Prz 30,30 Iz 30,6; ** lub: żer, żywność, to, co zostało rozszarpane; M rodzaj męski; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - być podzielonym, oddzielonym, rozdzielonym

12. AleCW potajemnie zostało przyniesione* do^413 mnie słowo^1967|A, a moje ucho^241 pochwyciło** Jego^4408 szept^8102.      Hi 13,1; Hi 33,16

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - zostać przyniesionym, przyprowadzonym ukradkiem; A rodzajnik określony; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wziąć, wziąć do ręki, otrzymać, przyjąć, dostać

13. W rozmyślaniu* o nocnych^3915 widzeniach**, gdy twardy sen*** spada^5307 na ludzi^376;

* lub: niezdecydowanie, niejednoznaczność, sprzeczność, podział, podzielone opinie - 1Krl 18,21; ** objawienie, proroctwo - 1Sm 7,17 Iz 22,1.5 Za 13,4; *** letarg, ekstaza - Rdz 2,21

14. Ogarnęła* mnie trwoga** i drżenie^7460, i sen sprawił, że bardzo^7230*** przeraziły^7460**** się moje kości^6106.      Hi 21,6; Ps 119,120

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyjść, spotkać; ** lub: przerażenie, strach - Rdz 31,42; *** dosłownie: obficie, wielkość; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować przerażenie - domyślnie sen z w. 13 (?)

15. I wiatr* powiał** na^5921|AK moją twarz^6440, zjeżył*** się włos^8185 na moim ciele^1320.

* hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - i duch; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść obok, przejść szybko, przebić, uszkodzić; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - nastroszyć się, drżeć tu i Ps 119,120

16. Ktoś stanął^5975, leczCW nie^3808 rozpoznałem* jego wyglądu^4758, tylko jakąś postać** przed^5048 moimi oczami^5869; nastała cisza***, a potem usłyszałem^8085 głos^6963:

CW conjunctive waw; * lub: zwracać uwagę na, rozróżniać, rozumieć, mieć wzgląd na; ** dosłownie: kształt, obraz, podobieństwo, przedstawienie, wygląd; *** lub: szept

17. Czy śmiertelny człowiek* może być sprawiedliwszy** niż*** Bóg? Czy^518 mąż**** może być czystszy^2891 niż*** jego Stwórca^6213|PAR?      Hi 15,14; Hi 25,4; Prz 20,9

* hebr.: isz - mężczyzna, człowiek, ludzkość, ktokolwiek, każdy - por. EIBᴰ; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być prawym, być słusznym; *** od (Boga) lub: przed (Bogiem) - por. WBCᴷ; **** hebr.: geber - mąż, silny mężczyzna, wojownik, bohater; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

18. Oto^2005 nie ufa* swoim sługom^5650 i w swoich aniołach** dostrzega*** brak****|HAP;

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - trwać mocno, być pewnym, wierzyć w; ** wysłannik, zwiastun, przedstawiciel, anioł; *** w idiomie: nastawiać serce w Hi 1,8 - stąd: zważać na - Wj 9,21; **** błąd; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

19. O ileż bardziej^637 w mieszkańcach^7931|PAR domów^1004 z gliny*, których^834 fundament^3247|S posadowiony jest na prochu** – łatwiej*** ich zgnieść^1792 niż mola****.      Hi 10,9; Iz 64,8

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: zaprawa, błoto; S liczba pojedyncza; ** gruz - Ne 4,2.10, sucha ziemia, grunt; *** dosłownie: przed, oblicze, powierzchnia, twarz, wcześniej; **** lub: ćma, mól ubraniowy - por. Hi 13,28 Ps 39,11

20. Od^4480 poranka^1242 aż do wieczora^6153 są rozbici*; giną^6 bez śladu**, na zawsze***.

* lub: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - być ubitym, być rozkruszonym; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ustawiać bądź czynić znakiem; *** trwanie, ciągłość

21. Czy nie^3808 wyrywa^5256|KN się ich sznura^3499*? Umierają^4191, i to nie^3808 w mądrości**.      Hi 36,12; Prz 5,23

KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; * idiom: czy nie łatwiej zwinąć ich namiot - por. 2Kor 5,1 2P 1,14; ** lub: zmyślność, roztropność, biegłość

↑↑

Rozdział 5

1. Wołaj*|IMP, tylko** czy jest^3426 ktoś, kto ci odpowie^6030|PAR; i do^413 którego^4310 ze świętych*** się zwrócisz^6437?      Hi 15,15; Ps 89,5-7; Dn 4,17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, głosić, przyzywać, zapraszać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** O! upraszam! błagam! - por. Hi 1,11 przypis **; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** hebr.: qadosz - święty, oddzielony (od) poświęcony (dla)

2. Bo^3588 gniew* zabija** głupiego^191, a prostaka***|PAR uśmierca^4191 zawiść****.      Prz 12,16; Prz 14,18; Prz 19,19

* lub: utrapienie, rozdrażnienie, smutek, żal, przygnębienie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zgładzić, zniszczyć, zamordować; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć otwarty umysł, być prostym, być naiwnym, być zwiedzionym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** lub: namiętność, gniew, gorliwość

3. Sam* widziałem^7200 jak zakorzenił^8327 się głupi^191, lecz szybko** przekląłem*** jego niwę****.      Ps 37,35; Jr 12,2-3

* dosłownie: ja; ** lub: nagle, nieoczekiwanie; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - bluźnić; **** lub: siedziba, pastwisko - 2Sm 7,8 miejsce zamieszkania, zielone niwy - Ps 23,2

4. Jego synowie^1121 dalecy^7368 będą od ratunku*, będą musieli pogodzić się z tym, że podeptano** ich w bramie***, a nie ma nikogo, kto by ich ocalił****.      Ps 109,12; Ps 119,155

* lub: wyzwolenie, dobrobyt, zwycięstwo; ** koniugacja czasownika - hitpalepl - pozwolić na bycie skruszonym; *** brama miejska to miejsce spotkań oraz sprawowania władzy; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyrwać, wyratować

5. Ten, kto^834 jest głodny^7456, pożera^398 jego żniwo* i wybiera^3947 je nawet spośród cierni**, a złodziej*** pożąda^7602 ich bogactwa^2428.

* lub: zebrany plon; ** idiom: do ostatniego ziarna - EIBᴷ płot z cierni, haczyki do ryb; *** sidło, pułapka (?) tu i Hi 18,9

6. Bo^3588 utrapienie* nie wychodzi^3318 z prochu** ani z ziemi^127 nie wyrasta^6779 niedola***;

* lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik magii, oszustwo, bałwochwalczy kult - Lb 23,21; ** gruz - Ne 4,2.10, sucha ziemia, grunt; *** mozół, utrapienie, ucisk, szkoda, trud - Rdz 41,51

7. Tak^3588, człowiek*|S jest zrodzony^3205|PAS do niedoli^5999, jak iskry** wzlatujące^5774 w górę.

* imię własne Adam, człowiek, rodzaj ludzki, istota ludzka, mężczyzna; S liczba pojedyncza; PAS strona bierna; ** dosłownie: synowie płomienia - hebr. bene reszep być może chodzi o fenickiego bożka Reszef, „bóg zarazy” - (babiloński Nergal) - por. Pwt 32,24 Pnp 8,6 Ha 3,5 - WBCᴷ

8. Ja^589 jednak^196 zwróciłbym* się do^413 Boga i przed^413 Bogiem przedstawiłbym^7760 swoją sprawę**;      Hi 13,18; Hi 23,4; Lm 3,59

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciekać się do, szukać, zabiegać, żądać, prosić; ** lub: przyczyna, sposób, powód, (oficjalna) prośba

9. Temu, który czyni^6213|PAR rzeczy wielkie^1419 i niezbadane369 strong:H2714*, cudowne**|PAR, że aż^5704 nie ma^369 ich liczby***;      Hi 37,5; Ps 71,19

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * dosłownie: poszukiwanie, śledztwo, szukanie, wypytywanie; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być cudownym, nadzwyczajnym, zdumiewającym; *** lub: liczba, ilość, coś ponumerowane, wejść do spisu

10. Temu, który zsyła*|PAR deszcz^4306 na^5921 powierzchnię** ziemi^776 i spuszcza^7971|PAR wody^4325 na^5921 pola^2351;      Hi 28,26; Hi 36,27; Hi 38,26; Jr 14,22

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, powodować, robić, ustanawiać, zezwalać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: oblicze, twarz, obecność, przed, wcześniej

11. Temu, który stawia^7760|INF niskich* na wysokości^4791, a zasmuconych**|PAR wywyższa^7682 ku wybawieniu***;      1Sm 2,7; Ps 113,6-7; Mt 5,4

INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * lub: lichy, pokorny; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - poszarzeć, być brudnym, być zaniedbanym w stroju żałobnym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** lub: ocalenie, ratunek, bezpieczeństwo, dobrobyt, zwycięstwo

12. Temu, który udaremnia^6565|PAR zamysły* przebiegłych**, abyCW ich ręce nie^3808 osiągnęły^6213 sukcesu***;      Rdz 6,5; Wj 3,14

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: myśl, plan, wymysł, wynalazek; ** chytry, zmyślny, rozsądny, roztropny; CW conjunctive waw; *** trwałe powodzenie, dobry wynik

13. Temu, który chwyta^3920 mądrych* w ich przebiegłość**|HAP, a radę*** pokrętnych^6617|PAR szybko**** obala.      Ps 9,15; Iz 29,14; 1Kor 3,19

* lub: roztropny, uczony, zmyślny; ** podstęp, bystrość; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** zamysł, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - a rada; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - śpieszyć się, być niespokojnym

14. Za dnia^3119 napotykają^6298 ciemność*, a w południe^6672 macają** jak w nocy^3915 –

* lub: niejasność, ukryte miejsce; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać po omacku

15. I wybawia* on ubogiego** od miecza^2719 z ich ust^6310***, z ręki mocarza****.      Ps 35,10

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wybawić od problemów, dać zwycięstwo; ** lub: będący w potrzebie, określenie najniższej warstwy społecznej; *** idiom: od ich obmowy; **** lub: silny, niezłomny, potężny

16. I dla ubogiego* będzie** nadzieja^8615, a nieprawość*** zamyka^7092 swoje usta^6310.      1Sm 2,8; Ps 63,11; Ps 107,42; Rz 3,19

* lub: marny, biedny, słaby, chudy; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - istnieć, trwać, mieć miejsce, nastać, być; *** lub: niesprawiedliwość, zło, wina, przewrotność

17. Oto^2009 błogosławiony* jest człowiek^582, którego Bóg strofuje**; nie^408 gardź^3988 więcCW karceniem*** Wszechmogącego****.      Prz 3,11; Hbr 12,5; Jk 1,12; Obj 3,19

* lub: szczęśliwy - często w wykrzykniku; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sądzić, karać, uznawać za winnego, besztać, ganić; CW conjunctive waw; *** łajanie, karanie; **** hebr.: szaddaj - wszechmocny, najpotężniejszy - Rdz 17,1, w księdze Hioba - 31 razy

18. Bo^3588 On^1931 rani*, aleCW i opatruje^2280, uderza** – a Jego ręce^3027 uzdrawiają^7495.      Pwt 32,39; 1Sm 2,6; Iz 30,26; Oz 6,1

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować ból, niszczyć; CW conjunctive waw; ** lub: ciężko ranić, przebić, roztrzaskać, zdruzgotać

19. Z sześciu^8337 nieszczęść* cię wyrwie**, a w siódmym nie dotknie^5060 cię zło^7451.      Ps 34,19; Ps 91,3; Ps 91,10; Prz 24,16; 1Kor 10,13

* lub: ciężkie położenie, niedola, kłopot; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyratować

20. W głodzie^7458 wykupi* cię od śmierci^4194, a na wojnie** od mocy*** miecza^2719.      Wj 14,30; Ps 33,19

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać okup, ocalić, wyzwolić, pozwolić na wykup; ** lub: w bitwie; *** dosłownie: ręka, metaforycznie: siła, moc

21. Przed biczem* języka^3956 będziesz zasłonięty^2244|KN i nie^3808 ulękniesz^3372 się spustoszenia**, gdy^3588 nadejdzie^935.      Ps 27,5; Ps 31,20; Ps 91,5

* lub: chłosta; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** gwałt, zniszczenie, ruina

22. Będziesz się śmiał* ze spustoszenia^7701 i głodu**, nie ulękniesz^3372 się zwierząt^2416 ziemi^776***.      Iz 11,9; Iz 65,25; Ez 34,25

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - żartować, bawić się; ** dotkliwy głód - tu i Hi 30,3; *** idiom: dzikich zwierząt

23. Bo^3588 z kamieniami^68 pola^7704|S będziesz sprzymierzony*** i ze zwierzętami pól^7704***|P będziesz miał pokój****|KHO.      Ez 34,25; Oz 2,18

S liczba pojedyncza; * hebr.: berit - sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy; ** dosłownie: przymierze twoje będzie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek idiom: pole będzie łatwe do uprawy; *** lub: siedliska dzikich zwierząt; P Liczba mnoga; **** żyć w pokoju; KHO koniugacja czasownika - hofal forma bierna

24. I poznasz*, że twój namiot^168 jest bezpieczny**; a gdy odwiedzisz^6485 swoją niwę***, nic nie utracisz****.      Hi 8,6; Hi 12,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, uznać, rozważać, wiedzieć, rozróżniać; ** hebr.: szalom - pokój, pełnia, zdrowie, pomyślność, cisza; *** w. 3 przypis ****; **** por. Hi 1,5 przypis ******

25. Poznasz^3045 teżCW, że liczne^7227 jest twoje potomstwo*, a twoje latorośle** są jak zieleń*** ziemi^776.      Ps 72,16

CW conjunctive waw; * lub: nasienie, sianie; ** tu: metafora, dosłownie: to, co zostało wydane na świat; *** trawa

26. Pełen wigoru* wkroczysz^935 do grobu**, jak snop^1430 zboża zbierany^5927 w swoim czasie^6256.      Rdz 15,15; Rdz 25,8; Hi 3,22; Hi 10,19; Hi 17,1; Hi 21,23; Prz 9,11; Prz 10,27

* lub: siła, moc, krzepkość, dojrzałość, pełen życia; ** hebr.: qeber - grobowiec, indywidualne komory grobowe - synonim świata podziemnego - Ps 49,9

27. Oto^2009 do tego^2063 doszliśmy* i tak^3651 jest^1931. Słuchaj^8085|IMP tego i sam** rozważ^3045|IMP to sobie.      Ps 111,2

* lub: szukać (czegoś), przeszukiwać, zgłębiać, badać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** dosłownie: ty

↑↑

Rozdział 6

1. WtedyCW odpowiedział^6030 Hiob i rzekł^559*:

CW conjunctive waw; * zwrot charakterystyczny dla języka hebrajskiego

2. O, gdyby tylko^3863 dokładnie^8254 zważono^8254* moją udrękę**|Q i razem^3162 położono^5375 na szali^3976 moje nieszczęście***!      Ps 57,1; Prz 19,13

* hebraizm: można zważyć, byłoby zważone - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: utrapienie, rozdrażnienie, żal, przygnębienie; Q qere; *** klęska tu i Hi 30,13

3. Bo^3588 teraz^6258 jest to cięższe^3513 niż piasek^2344 mórz^3022|N|P. Dlatego^5921 też^3651 moje słowa^1697 plączą*** się.

N nominativ; P Liczba mnoga; * lub: pochłaniać, działać pochopnie, mówić nieskładnie; ** tu i Ab 1,16 - por. też: Prz 20,25 przypis **

4. Tak^3588, strzały^2671 Wszechmogącego* tkwią we mnie^5978, mój duch^7307 pije^8354 ich^834 jad**, a przerażające rzeczy*** Boże^433 szykiem**** nacierają na mnie.      Ps 38,2

* por. Hi 5,17 przypis ****; ** lub: żar, furia, wściekłość, gorączka, gniew, metaforycznie: trucizna; *** lub: trwoga, popłoch, (spowodowane przez Boga) - Ps 88,15; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ustawiać w szeregu, poderwać formację do bitwy

5. Czy dziki osioł^6501 rży*, gdy^5921 ma trawę**? Czy wół^7794 ryczy^1600 nad swoją paszą^1098?

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykrzykiwać tu i Hi 30,7; ** młoda trawa, roślinność

6. Czy można jeść^398|KN niesmaczną* potrawę bez^1097 soli^4417? Czy jest^3426 jakiś smak^2940 w zawiesinie^7388** portulaki***?      Mk 9,50

KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; * lub: niedoprawiony, bez smaku, nudny; ** śluzowaty sok bądź ciecz, plwocina, tu i 1Sm 21,13; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: portulaka (babka lekarska (?), pozbawiona smaku roślina o gęstym, śluzowatym soku

7. Czego moja dusza^5315|F odmawiała^3985|F dotknąć^5060|INF, to* teraz jest jak ohydny** pokarm******* dla mnie.      Hi 3,24; Hi 33,20; Ps 107,18

F rodzaj żeński; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * dosłownie: te, one - liczba mnoga; ** lub: choroba, marnienie, o okropnym (nieczystym - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek) jedzeniu; *** chleb; **** chlebem w boleści - EIB

8. Kto^4310 sprawi^5414, że spełni^935 się moja prośba*? I oby Bóg dał** mi nadzieję***!

* lub: żądanie, petycja, życzenie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - powodować, wytwarzać, zezwolić, ofiarować, poświęcić; *** oczekiwanie

9. Oby Bóg zdecydował*|JUS i zmiażdżył** mnie, oby uwolnił***|JUS swoją rękę^3027 i odciął**** mnie!      Lb 11,14; Hi 3,20-21; Hi 14,13

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zacząć, zapoczątkować, okazać chęć, zgodzić się na; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zdruzgotać; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odwiązać, wypuścić; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oddzielić, skończyć, dokonać, wyzyskać gwałtem

10. I to wciąż^5750 byłoby^1961 moją pociechą* i cieszyłbym** się w nieustającym*** bólu****, bo^3588 nie^3808 ukryłem***** słów^561 Świętego^6918.      Hi 22,22; Hi 23,12; Ps 119,102

* tu i Ps 119,50; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - podskakiwać, skakać z radości; *** dosłownie: bez współczucia, bez litości - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** udręka, strapienie, skręcanie się (z bólu), cierpienie; ***** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zataić

11. Skąd^4100 wezmę moją siłę^3581, by jeszcze^3588 mieć nadzieję*? I jaki^4100 jest mój kres^7093, bym przedłużał** moje życie^5315?

* lub: zwlekać, czekać; ** metafora: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przedłużać liny namiotów

12. Czy^518 moja siła^3581 jest siłą^3581 kamieni^6? Czy^518 moje ciało* jest ze spiżu**|HAP?

* hebr.: basar - ciało, skóra - Ps 102,6 mięso, pożywienie 1Sm 2,13, krewni, w idiomie: wszelkie ciało - każdy człowiek - Za 2,13 przypis **; ** tj. spiż - twardy stop miedzi z cyną, cynkiem i ołowiem, brąz; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

13. Czy^518 nie ma^369 pomocy* dla mnie? Czy moje powodzenie** zostało odepchnięte^5080|KN ode^4480 mnie?      Hi 5,12; Hi 26,3; Hi 30,22; Prz 2,7; Prz 3,21; Prz 8,14

* lub: przyjście z pomocą, wspomożenie; ** rozum, mądrość; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

14. Zrozpaczonemu^4523|HAP należy się życzliwość* od przyjaciela**, choćby*** porzucił^5800 on bojaźń**** Wszechmogącego^7706.      Hi 19,21; Ps 19,9; Ps 38,11; Prz 17,17

HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; * lub: dobroć, łaskawość, wierność; ** towarzysz, współmieszkaniec, ktoś drugi; *** hebr. waw - i, a, lecz, także, wraz z, lub, mimo; **** lub: szacunek, nabożna cześć, pobożność

15. Moi bracia^251 zawodzą* jak tymczasowy potok**, jak koryto^650 potoków^5158 , które przepływają***;      Ps 38,11; Ps 41,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - postępować zdradziecko, wiarołomnie, gorszyć; ** lub: dolina rwącego potoku, szyb, wadi; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść obok, przemijać

16. Ciemnieją^6937|PAR|A od^4480 lodu*, w których ukrywa** się śnieg^7950;      1Krl 18,45; Hi 5,11

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; A rodzajnik określony; * lub: mróz, szron, lód, kryształ lodu; ** koniugacja czasownika - hitpalepl - chować

17. W czasie^6256 gorączki*|HAP niszczeją**; nikną*** w upale^2527 ze swych miejsc^4725.

* lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - wyschnąć, ogrzać się, spalić się, uprażyć się; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać zakończonym, zostać unicestwionym; *** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - stać się wymarłym, wyschnąć - Hi 8,5.6

18. Wiją^3943|KN się ścieżki^734 ich dróg*; wstępują** w nicość*** i giną^6.      Rdz 1,2; Pwt 32,10

KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; * hebr.: derek - odległość, podróż, metaforycznie bieg życia, charakter moralny, sposób życia; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść za, odchodzić, cofać się, wycofywać się, iść w górę; *** bezkształtność, bezład, pustka, nicość

19. Karawany* z Tema**|F wypatrują^5027 ich; kolumny*** kupców z Szeby**** ich oczekują^6960.      1Krl 10,1; Ps 72,10; Ez 27,22-23

* metonim.: wędrowiec, podróżnik, ścieżka - por. w. 18; ** tj. „pustynia” - miejsce osiedlenia syna Izmaela - Rdz 25,15; F rodzaj żeński; *** tj. pochód, podróżująca grupa, karawana, droga; **** tj. królestwo w płd. Arabii (Saba) słynące ze złota, wonności i kadzidła - Iz 60,6 Jr 6,20

20. I są zawstydzeni^954, że im zaufali*, przybyli do niej^5704**|F i są zmieszani***.      Am 4,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pewność, pokładać ufność; ** domyślnie: do Tema (?); F rodzaj żeński; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wstydzić się, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postępować haniebnie

21. Także^3588 teraz^6258 i wy staliście^1961 się nikim*|Q; widzicie^7200 grozę** i lękacie*** się.      1Kor 1,28

* lub: nie, żaden, nikt - Pwt 1,17, - mniej, nic - por. TG, bez; Q qere; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: popłoch, strach, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - (coś) przerażającego; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym bojaźnią, czcić, szanować

22. Czy także^3588 powiedziałem^559: Dajcie*|IMP mi coś? LubCW: Złóżcie mi dar**|IMP z waszego mienia***?      1Sm 12,3; Dz 20,33

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostarczyć, umieścić, zapewnić, przyznać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; CW conjunctive waw; ** lub: dawać podarek, przekupywać, dawać okup tu i Ez 16,33; *** lub: siła, moc, zdolność, posiadanie - Prz 5,10

23. Wybawcie*|IMP mnie z ręki^3027 wroga^6862? LubCW: Wykupcie** mnie z ręki^3027|S okrutników***|P?      Wj 14,30; Kpł 19,20; Jr 15,21

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pozwolić uciec, wyzwolić, ocalić (życie), złożyć; IMP imperativus - tryb rozkazujący; CW conjunctive waw; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać okup, ocalić, wyzwolić, pozwolić na wykup; S liczba pojedyncza; *** lub: ktoś rodzący bojaźń, przejmujący lękiem, wzbudzający trwogę, bezwzględny, potężny - Ps 37,35 Iz 13,11 Jr 15,21; P Liczba mnoga

24. Pouczcie*|IMP mnie, a ja^589 zamilknę**; w czym^4100 zbłądziłem*** – dajcie mi to zrozumieć****|IMP.      Prz 4,4; Prz 4,11; Prz 5,13; Prz 6,13; Prz 11,25

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - kierować, rzucać, wskazywać, strzelać (strzałami); IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być cicho, uciszyć się, być głuchym; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - skręcać, kluczyć, popełnić błąd, zgrzeszyć nieumyślnie; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić, by ktoś zrozumiał, nauczyć, rozumieć, wytłumaczyć, rozważać

25. O, jak^4100 bolesne* są szczere** słowa^561! LeczCW czego^4100 dowiedzie*** wasze strofowanie^3918|KH|INF|ABS?      Rdz 20,16; Prz 3,12; Iz 1,18; Ha 1,12

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - przykre, przekonywujące, potężne (?) - por. WBCᴷ; ** lub: uczciwość, prawość, słuszność, sprawiedliwość; CW conjunctive waw; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sądzić, dowodzić, uznawać za winnego Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - lecz czego dowodzi, dowodzenie od was Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski - jak skuteczne są słowa...; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu

26. Czy zamierzacie^2803 ganić^3198|INF moje wypowiedzi* i jak wiatr** traktowaćAK słowa^561 zrozpaczonego*******|PAR?      Iz 57,10

INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * lub: mowa, słowa; ** hebr.: ruaʰ - por. Hi 1,19; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zdesperowanym - 1Sm 27,1; **** lub: słowa zrozpaczonego są jak wiatr - por. EIBᴷ; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

27. Nawet* o^5921 sierotę^3490 rzucilibyście los** i wykopiecie*** dół pod^5921 swoim przyjacielem****!      Jl 3,3; Na 3,10; 2P 2,3

* lub: także, zaiste, choć, tym bardziej, co więcej; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przydzielić przez losowanie, spowodować upadek, leżeć twarzą do ziemi, powalić, zwalić, zrzucić, - gubicie nawet sierotę - por. Biblia Tysiąclecia, Biblia Poznańska, być może są to dwa pytania, a nie zdania wykrzyknikowe - por. WBCᴷ; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kopać, drążyć, dokonywać wymiany - por. Hi 41,6; **** towarzysz, kompan

28. A teraz^6258 zechciejcie^2974|IMP zwrócić^6437|IMP się do mnie, czy^518 będę więcCW przed^5921 waszym obliczem* kłamał*****?      Hi 24,25; Hi 27,4; Hi 34,6

IMP imperativus - tryb rozkazujący; CW conjunctive waw; * lub: przed, powierzchnia, twarz, wcześniej; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oszukiwać, rozczarowywać, zawodzić; *** kłamał wam w twarz - EIB

29. Zawróćcie*|IMP, proszę^4994** i niech nie^408 będzie^1961|JUS nieprawości***; takCW, zawróćcie^7725****|IMP|Q, bo nadal^5750 jest w tym moja sprawiedliwość*****.      Hi 17,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wrócić, opuścić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** O! upraszam! błagam!; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** lub: niesprawiedliwość, zło; CW conjunctive waw; **** lub: zawróćᴷ; Q qere; ***** prawość, słuszność

30. Czy jest^3426 na* moim języku^3956 jakaś nieprawość^5766? Czy^518 moje podniebienie** nie^3808 rozeznaje^995 złych pragnień***?      Hi 12,11; Hi 27,4

* dosłownie: w moim; ** usta, smak, dziąsła; *** złe pożądanie, całkowity upadek, klęska, zniszczenie - Hi 30,13

↑↑

Rozdział 7

1. Czyż nie^3808 służbę* ma człowiek^582 na ziemi^5921? I czyż nie są jego dni^3117 jak dni^3117 najemnika^7916**?      Hi 14,5; Hi 14,13-14; Ps 39,4

* hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, (najemna) służba wojskowa - Jr 46,21, służba, praca przymusowa - 1Krl 5,13-14, w zwrocie JHWH Zastępów; ** tj. najęty robotnik, żołnierz, wynajęty przedmiot - Wj 12,45 Ml 3,5

2. Jak sługa^5650 pragnie* cienia^6738, i jak najemnik^7916 czeka^6960 na swoją zapłatę**,      Mt 25,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pożądać, tęsknić za, łapczywie nabierać powietrza; ** tj. zapłata za pracę, nabycie, wejście w posiadanie

3. Tak^3651 moim udziałem* są miesiące^3391 marności** i wyznaczono*** mi noce^3915 pełne udręki****.      Hi 30,17; Ps 6,6; Ps 42,3

* lub: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - otrzymać dział, otrzymać w posiadanie; ** daremność, fałsz, bezwartościowość, próżność; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ustanowić; **** lub: mozół, utrapienie, ucisk, trud, szkoda, krzywda

4. Gdy^518 się kładę^7901 i myślę*: Kiedy^4970 wstanę^6965? Noc** się wydłuża***, a jestem nasycony**** niepokojem*****|N|P aż do^5704 świtu^5399.      Pwt 28,67; Hi 17,12

* lub: mówić, mówić wewnątrz siebie - stąd: myśleć - Est 6,6; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: dokonywać przedłużenia, ciągnąć; *** lub: wieczór, zachód słońca; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zaspokojonym, otrzymać swoją porcję; ***** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: obracać się tam i z powrotem, rzucać się (z bezsenności), niepokój; N nominativ; P Liczba mnoga

5. Moje ciało^1320 obleczone* robactwem^7415 i grudą**|Q|SC prochu^6083, moja skóra^5785 pęka*** i ropieje^3988****.      Pwt 28,35; Ps 38,5; Iz 1,6; Iz 14,11

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ubierać się, być ubranym, nosić; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: bryłka, strupy, krosty (?) - A Hebrew and English Lexicon of the Old Testament - (Brown - Driver - Briggs); Q qere; SC singular construct; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - twardnieć, nabrzmiewać, zwężać się; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - cieknąć, płynąć, być odrzuconym

6. Moje dni^3117 umykają* bardziej niż^4480 czółenko** tkackie i przemijają*** bez^657 nadziei^8615.      Hi 9,25; Hi 16,22; Hi 17,11; Ps 90,5; Ps 103,15; Iz 38,12

* lub: być chyżym, drobnym, niewielkim, błahym, znikomym; ** lub: krosno, pajęczyna z włosia - Sdz 16,14; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zużytym, być wykorzystanym, zmarnować się, dojść do kresu

7. Pamiętaj*|IMP, że^3588 moje życie^2416 jest powiewem**, moje oko^5869|SC nie zobaczy^7200 już więcej^7725***|KQ dobra****|N.      Ps 78,39; Jk 4,14

* lub: przypomnieć sobie; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** duch, tchnienie, wiatr, umysł; SC singular construct; *** lub: nie wróci (by) zobaczyć (infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika) dobro (nominativ) - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; **** lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, szczęście, obfitość; N nominativ

8. Oko^5869 patrzącego^7200|PAR już mnie nie zobaczy*. Twoje oczy^5869 są zwrócone na mnie, a mnie już nie ma^369!      Hi 7,21; Hi 20,9; Ps 37,36

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu: oglądać, obserwować, patrzeć na, śledzić

9. Jak obłok^6051 znika^3615 i przemija^1980, tak^3651 zstępujący^3381 do Szeolu* – nie wraca^5927.      Hi 11,8; Hi 14,13

* hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27

10. Nie wróci* już** do swojego domu^1004 ani nie^3808 rozpozna*** go już** jego miejsce****.      Hi 8,18; Hi 20,9; Ps 103,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać się, wracać; ** nadal, poza tym jeszcze, idea ciągłości, trwania; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zauważać, rozumieć; **** lub: przestrzeń, region, kraj

11. Dlatego^1571 ja^589 nie mogę powstrzymać* swoich ust^6310, będę mówił^1696 w udręce** mojego ducha^7307, będę narzekał***|COH w goryczy**** mojej duszy^5315.      Rdz 27,34; Lb 5,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zatrzymać dla siebie, oszczędzić, panować nad; ** lub: ciemiężyciel, nieprzyjaciel, niedola; *** zgłębiać, rozważać, skarżyć się; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; **** hebr. mar - zgorzknienie, gorzkość - Wj 15,23

12. Czy ja^589 jestem morzem^3220 lub potworem morskim*, że postawiłeś^7760 przy^5921 mnie straż**?      Hi 26,12; Ps 7,12; Ps 48,7; Iz 27,1; Ez 32,2

* hebr.: tannin - smok, wąż, potwór morski, szakal, krokodyl - Ez 29,3 - Rdz 1,21 Wj 7,9 Ps 44,19; ** obserwator

13. Gdy^3588 myślę*: Pocieszy** mnie moje łóżko^6210, a moje posłanie^4904 ulży*** mojemu narzekaniu^7878;      Hi 9,27; Ps 6,6; Ps 77,4

* lub: mówię - w. 4 przypis *; ** tu.: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - okazać litość, odczuć ulgę; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podnieść, dźwigać, nieść, wspierać, podtrzymywać

14. ToCW straszysz* mnie snami^2472 i przerażasz** mnie wizjami***;      Hi 4,13; Hi 20,8; Hi 33,15

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być zdruzgotanym, przerażonym, wystraszonym; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - spaść na, ogarnąć; *** objawienie, proroctwo, widzenie - 1Sm 7,17 Hi 4,13 Iz 22,1.5 Za 13,4

15. WięcCW moja dusza^5315 wybiera^977 uduszenie^4267|HAP, śmierć* raczej niż^4480 moje życie**.

CW conjunctive waw; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; * hebr.: mawet - śmierć, umieranie, choroba śmiertelna, mór; ** dosłownie: kości - Rdz 2,23 ciało, treść, istota, własne ja - Wj 24,10

16. Gardzę* życiem, nie^3808 chcę tu żyć^2421 na wieki**. Zostaw***|IMP mnie, bo^3588 moje dni^3117 są marnością****.      Hi 7,19; Hi 10,20; Ps 39,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odmawiać, odrzucać; ** na zawsze; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ustać, zaniechać, powstrzymać, położyć kres; IMP imperativus - tryb rozkazujący; **** pustka, para, oddech, daremność, określenie obcych bóstw - Jr 2,5 Prz 13,11

17. Czym^4100 jest człowiek*, że^3588 tak go wywyższasz** i że^3588 zwracasz*** ku^413 niemu swoje serce****?      Ps 8,4; Ps 144,3; Hbr 2,6

* hebr.: enosz - człowiek, śmiertelnik, osoba, ludzkość - por. w. 20; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - sprawiać wzrost, czynić wielkim, potężnym, mocnym; *** dosłownie: kłaść (ręce na) ustawiać, wyznaczać EIB - przykładasz; **** lub: wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie

18. ŻeCW nawiedzasz* go co poranek^1242 i co chwila** doświadczasz***?      Ps 17,3; Ps 73,14; Ps 139,23

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, szukać, karać, odwiedzać, zwracać uwagę; ** tj. mrugnięcie oczu - Wj 33,5; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - badać, sprawdzać, testować

19. Czy^4100 nie^3808 przestaniesz wpatrywać* się we mnie^4480 i nie pozwolisz** mi nawet^5704 przełknąć^1104|INF swoją ślinę***?

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spoglądać, oglądać, patrzeć; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - porzucać, wypuszczać (swobodnie), rozluźnić; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** idiom: nie zostawisz nawet na chwilę tj. na czas przełknięcia śliny - por. Hi 9,18 - WBCᴷ

20. Zgrzeszyłem***, co^4100 uczyniłem^6466 Tobie, Stróżu***|PAR człowieka^120|A|S? Dlaczego^4100 wziąłeś^7760 mnie za cel****, abymCW był^1961 sam dla^5921 siebie***** ciężarem^4853?      Hi 16,12; Lm 3,12

* lub: jeśli zgrzeszyłem - por. Gesenius’ Hebrew Grammar ed. E. Kautsch §159; ** chybić celu lub słuszności i ponieść winę, utracić; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zachować, pilnować; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; A rodzajnik określony; S liczba pojedyncza; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: rzecz trafiona, obiekt ataku; CW conjunctive waw; ***** poprawka skrybów - tiqqune soferim: dla Ciebie

21. I dlaczego^4100 nie^3808 usuwasz* mojego przestępstwa**, a nie zmażesz*** mojej nieprawości^5771? Bo teraz^6258 położę^7901 się w prochu^6083 i gdy będziesz zabiegał^7836|KP o mnie, nie^369 będzie mnie.      Hi 17,16; Hi 20,11; Iz 26,19

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, zabrać; ** przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawola, profanacja; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować przeminięcie; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności

↑↑

Rozdział 8

1. WtedyCW Bildad* Szuachita** odpowiedział^6030 i rzekł***:      Hi 18,1; Hi 25,1; Hi 42,9

CW conjunctive waw; * tj. „Bel okazał miłość”; ** por. Hi 2,11 przypis ******; *** por. Hi 6,1 przypis *

2. Jak^5704 długo^575 będziesz mówił* takie^428|P rzeczy? Jak długo słowa^561|P z twoich ust^6310 będą jak gwałtowny** wiatr^7307?      Prz 10,19; Kaz 5,3

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wypowiadać, ogłosić, deklarować, czasownik używany głównie z rdzeniem intensywnym - Rdz 21,7; P Liczba mnoga; ** dosłownie: wielki

3. Czy Bóg^410|A wypacza* sąd**? Czy^518 rzeczywiścieCW|AK Wszechmogący^7706*** wypacza^5791 sprawiedliwość****?      Rdz 18,25; Pwt 32,4; Hi 34,12; Hi 34,17; Dn 9,14; Rz 3,5

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wykrzywić, zgiąć, sfałszować, zadać kłam; ** decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie; CW conjunctive waw; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** por. Hi 5,17 przypis ****; **** lub: prawość, słuszność

4. Gdy* twoi synowie^1121 zgrzeszyli^2398 przeciwko Niemu, wtedyCW wydał** ich w moc*** ich przestępstwa^6588|S;      Hi 1,18

* lub: czy, jeśli, bądź, ponieważ, lecz, raczej; CW conjunctive waw; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przekazać, wyrzucić, pozwolić odejść, odprawić; *** dosłownie: w rękę - por. Hi 2,5 przypis *; S liczba pojedyncza

5. Jeśli^518 ty^859 będziesz szukał* Boga^410 i będziesz błagał** Wszechmogącego^7706 o łaskę;

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zabiegać o; ** koniugacja czasownika - hitpalepl - zabiegać o przychylność

6. Jeśli^518 ty^859 będziesz czysty^2134 i prawy*, to nawet^3588 teraz^6258 ocknie** się nad^5921 tobą i poszczęści*** niwie**** twojej sprawiedliwości^6664.      Hi 22,23; Hi 42,10; Prz 3,33

* lub: szczery, sprawiedliwy, słuszny; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pobudzić, rozniecić, budzić, zacząć pracować; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić bezpiecznym, czynić dobrym lub zdrowym, odnawiać, płacić; **** siedziba, pastwisko - 2Sm 7,8 miejsca zamieszkania, zielone niwy - Ps 23,2

7. A choćby twój początek* był^1961 niewielki**, toCW jednak twój koniec*** bardzo^3966 się rozrośnie****.      Hi 36,11; Hi 42,10-12; Jk 5,11

* lub: coś pierwszego, najlepszego; ** coś małego, krótka chwila; CW conjunctive waw; *** tj. dalsza część, coś ostatniego; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pomnożyć - Ps 92,12

8. Bo^3588 zapytaj^7592, proszę^4994, dawnych* pokoleń** i rozważ***|IMP odkrycie**** ich ojców^1;

* lub: poprzedni, wcześniejszy; ** okres, wiek; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ustalić, stwierdzić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; **** poszukiwanie, śledztwo - Sdz 5,17

9. Bo^3588 my^587 żyjemy od wczoraj* i nic nie^3808 wiemy**, gdyż^3588 nasze dni^3117 są cieniem^6738 na ziemi^776.      Rdz 47,9; 1Krn 29,15; Hi 7,6; Ps 39,5; Ps 102,11

* lub: przedtem, wcześniej, niegdyś, przedwczoraj; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, uznać, rozważać, wiedzieć, poznać

10. Czy oni^1992 nie pouczą* cię i nie powiedzą^559 ci, i czy z ich serc^3820 nie wypłyną** słowa***?

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wskazywać, pokazywać, kierować, pouczać, strzelać; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować pójście lub wyjście, wywieść, wyzwolić; *** lub: mowa, wypowiedzi

11. Czy papirus* urośnie^1342, tam gdzie nie^3808 ma bagna**, a czy sitowie*** rośnie**** bez^1097 wody^4325|P?      Hi 40,21; Iz 18,2; Ez 47,11

* lub: sitowie, trzcina - Wj 2,3; ** moczary; *** trzciny, rośliny bagienne, sitowie - Rdz 41,2.8; **** rosnąć - por. w. 7 przypis ****; P Liczba mnoga

12. Nadal^5750 świeże*|S i nie^3808 zostało wycięte^6998|KN|S, a jednak usycha** wcześniej*** niż inna^3605 trawa****.

* lub: zieleń, zielone pędy, roślinność - tu i Pnp 6,11; S liczba pojedyncza; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być bez wilgoci; *** przed, oblicze, powierzchnia, twarz, wcześniej; **** lub: por, zieleń - Lb 11,5

13. Tak* dzieje się ze ścieżkami** wszystkich^3605, którzy zapomnieli^7911|PAR o Bogu, i tak ginie^6 nadzieja*** obłudnika****.      Hi 11,20; Hi 18,14; Hi 27,8; Ps 112,10; Prz 10,28

* lub: tak więc, zatem, dlatego też, tak oto; ** lub: droga, metaforycznie: sposób życia; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** lub: oczekiwanie, sznur; **** bezbożny, bluźnierczy

14. Pęka*|M jego^834 pewność**, a jego ufność*** jest jak sieć**** pająka^5908|N|M.

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: być odciętym, złamać się (?); M rodzaj męski; ** dosłownie: bok, metaforycznie: nadzieja, ufność; *** miejsce ucieczki; **** dosłownie: dom; N nominativ

15. Opiera* się o swój dom^1004, aleCW się nie ostoi**; mocno się go uchwyci***, leczCW nie^3808 przetrwa****.      Hi 27,18; Iz 59,5; Mt 7,26-27

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - ufać, wspierać - Rdz 18,4; CW conjunctive waw; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać prosto, trwać; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić silnym, wzmocnić, złapać; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stawać, pojawiać się, rosnąć w siłę, trwać, spełniać się, utwierdzać się

16. Nawodniony* on^1931 jest w słońcu^8121 i poza^5921 ogród wypuszcza** swoje pędy***.

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: wilgotny, soczysty, świeży; ** dosłownie: wychodzić, iść naprzód, podążać do; *** młoda roślinka, gałązka, młody pęd

17. Wśród^5921 sterty kamieni^1530|S wplatają* się jego korzenie^8328; szuka** miejsca*** pośród kamieni^68|P.      Hi 27,18; Iz 59,5; Mt 7,26-27

S liczba pojedyncza; * lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być przeplatanym, przetykanym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - widzieć, dostrzegać, prorokować, dostarczać; *** hebr.: bet - dom, miejsce, świątynia, pałac, metaforycznie: ród - por. „dom Dawida” - Za 12,10; P Liczba mnoga

18. A jeśli^518 go pochłonie*|3S jego miejsce**, wtedyCW miejsce to wyprze*** się, mówiąc: Nie^3808 widziałem^7200 cię.      Hi 7,10; Hi 20,7; Ps 37,36

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - połknąć, metaforycznie: trwonić, zniszczyć - 2Sm 20,19.20; 3S trzecia osoba l. poj.; ** lub: przestrzeń, region; CW conjunctive waw; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - fałszywie zaprzeczać

19. Oto^2005, takie^1931|3S jest szczęście* jego drogi**, a z prochu*** po nim wyrosną^6779 inni^312.

3S trzecia osoba l. poj.; * lub: radość, uniesienie; ** tu: o sposobie życia - Ps 119,1 przypis **; *** lub: sucha ziemia, grunt, pył, popioły, śmieci, gruz

20. Oto^2005 Bóg nie odrzuca* nienagannego**, nie^3808 wzmacnia*** ręki^3027|S nikczemnym****|PAR;      Rdz 18,25; Hi 36,6; 2P 2,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odmawiać, wzgardzać; ** doskonały, pełny, skończony, prawy, uczciwy; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić silnym, wzmocnić, złapać - EIB, nie podaje ręki - Biblia Warszawska; S liczba pojedyncza; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zadać ranę, wyrządzić krzywdę, traktować źle; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

21. Jeszcze* napełni** twoje usta^6310 uśmiechem***, a twoje wargi^8193 okrzykiem radości****.      Hi 33,26; Ps 27,6; Ps 47,5

* lub: aż, nawet, aż do, podczas; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ukończyć, utwierdzić, wypełnić; *** śmiech, zabawa, żarty, drwina, szyderstwo; **** tj. okrzyk wojenny, okrzyk na trwogę lub wyrażający radość

22. Nienawidzący*|PAR cię okryją** się hańbą***, a namiotu**** niegodziwych***** już nie będzie^369.      Ps 35,26; Ps 109,29

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzić (wrogów), oddzielać się, brzydzić się; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: ubierać się, nosić; *** lub: wstyd; **** mieszkanie, dom, miejsce przebywania, namiot nomady; ***** winny, przestępczy, złoczyńca

↑↑

Rozdział 9

1. Wtedy Hiob^347 odpowiedział^6030 i rzekł^559*:      Hi 3,1; Hi 12,1; Hi 16,1; Hi 19,1; Hi 21,1; Hi 23,1

* por. Hi 6,1 przypis *

2. Doprawdy*, wiem**, że tak^3651 jest! LeczCW jak^4100 człowiek*** miałby być usprawiedliwiony**** przed^5973 Bogiem?      Hi 25,4; Ps 143,2; Rz 3,20

* lub: zaprawdę, prawdziwie, z pewnością - zwrot charakterystyczny dla Hioba - Hi 12,2 19,4 34,12 36,4; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, uznać, rozważać, rozróżniać; CW conjunctive waw; *** śmiertelnik; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć słuszność, być sprawiedliwym, być prawym

3. Jeśli^518 chciałby* się z^5973 Nim spierać**, nie^3808 odpowiedziałby^6030*** ani na jedną**** kwestię spośród^4480 tysiąca^505.      Hi 9,14; Hi 37,19

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pożądać, mieć upodobanie w; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - procesować, dochodzić racji przed sądem, złożyć skargę; *** może dotyczyć Boga jak i Hioba; **** hebr.: echad - jeden, każdy, pewien

4. Mądre* Jego serce** i potężna^553 Jego siła^3581. Kto^4310 zbuntował*** się przeciwko^430 Niemu i pozostał cały****?      Wj 33,5-7; Hi 36,5

* lub: roztropny, uczony, zmyślny, bystry; ** hebr.: lebab - wewnętrzny człowiek, umysł, wola, serce, rozum, wiedza, pamięć, sumienie - por. hebr.: leb; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przejawiać opór, być upartym; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być pełnym, być zdrowym, żyć spokojnie

5. On przenosi*|A|PAR góry^2022, a one nie^3808 wiedzą^3045, kto^834 przewraca** je w swoim gniewie***.      Sdz 5,5; Ps 18,7; Mi 1,4

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - iść dalej, usuwać, przepisywać; A rodzajnik określony; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wywrócić, obalić, zmienić, przemienić; *** nos, metaforycznie: fuknąć gniewnie

6. On trzęsie*|A|PAR ziemią^776 w^4480 jej miejscu^4725 i trzęsą** się jej filary***.      Iz 2,19; Ag 2,6; Hbr 12,26

* lub: niepokoić, rozwścieczać, zakłócać; A rodzajnik określony; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - hitpalepl - dygotać, drżeć; *** tj. słup, kolumna, pionowa podpora, filar - siedem filarów mądrości - Prz 9,1, słup dymu - Sdz 20,40

7. On mówi^559|A do słońca^2775, a ono nie^3808 wyłania* się, na^1157 gwiazdy^3556 nakłada pieczęć**.      Iz 13,10; Ez 32,8; Jl 2,10; Jl 2,31

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wybuchnąć, wyjść, jaśnieć; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zapieczętować koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zamknąć na klucz, powstrzymać - Kpł 15,3 Pwt 32,34

8. On sam^905 rozciąga*|PAR niebiosa**|P i kroczy***|PAR po falach**** morza^3220.      Hi 26,12; Ps 104,2; Iz 40,22; Iz 44,24; Jr 10,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyprostowywać, rozstawiać (namiot), skłaniać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** tu: bez rodzajnika może dotyczyć nieboskłonu - por. Rdz 1,1****; P Liczba mnoga; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - deptać, maszerować, wyginać (łuk); **** dosłownie: wyżyna, grań, wysokość, góra

9. Uczynił^6213|PAR Niedźwiedzicę*, Oriona**, Plejady*** i Gwiazdozbiory**** Południa^8486.

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * tj. Wielka Niedźwiedzica, gwiazda Arktur tu i Hi 38,32; ** tj. gwiazdozbiór Oriona - por. Iz 13,10; *** konstelacja 7 gwiazd zawsze w połączeniu z Orionem - tu i Hi 38,31 Am 5,8; **** tu: określenie konstelacji gwiazd, dosłownie: izba, pokój, komnata, najbardziej wewnętrzna część - por. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski - „Komnaty Temanu”

10. Czyni^6213|PAR rzeczy wielkie* i niezbadane5704 strong:H369 strong:H2714**, i cudowne***|PAR, że aż^5704 nie ma^369 ich liczby^4557****.      Hi 37,5; Ps 40,5; Ps 71,19; Ps 72,18

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: wybitne, wyniosłe, straszne; ** dosłownie: poszukiwanie, śledztwo, szukanie, wypytywanie - nie do zgłębienia - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być cudownym, nadzwyczajnym, zdumiewającym; **** porównaj mowę Elifaza w Hi 5,9

11. Oto^2005 przechodzi* obok^5921 mnie, a nie^3808 widzę^7200 Go; i mija** mnie – a ja Go nie^3808 dostrzegam***.      Hi 23,8-9; Hi 35,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść nad, przez, pomiędzy, przemijać, zniknąć; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść szybko dalej, pojawić się znowu, przejść przez; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozpoznawać, zauważać, zwracać uwagę, mieć wgląd

12. Oto^2005 – zabiera* i kto^4310 Mu odbierze**? Kto^4310 Mu powie^559: Co^4100 czynisz***?

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: wyrwać, pochwycić; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować wracanie, przynosić z powrotem, odmawiać, odwracać, odwoływać; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykonywać, używać, przygotować, postanawiać

13. Bóg nie cofa^7725|KH swojego gniewu^639, pod nim^8478*|Q uginają** się pomocnicy^5826|PAR Rahaba***.      Hi 26,12; Ps 89,10; Iz 51,9

KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; * może dotyczyć zarówno Boga, jak i gniewu, por. New International Version - u Jego stóp; Q qere; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zgiąć w pokłonie, kulić się; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** tj. „pyszny” - symboliczna nazwa Egiptu w Iz 30,7

14. Jak^637 zatem^3588 ja^595 miałbym Mu odpowiedzieć*? Jakich słów^1697|P dobrać**|COH przy Nim^5973?      Hi 4,19; Hi 25,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, zaświadczać, odpowiadać jako świadek; P Liczba mnoga; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wybrać; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.

15. Choćbym834 strong:H518* był sprawiedliwy**, nie^3808 odpowiedziałbym^6030 Mu, błagałbym o litość*** mojego sędziego****|KP|PAR.      Hi 8,5; Hi 10,15

* Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - to że; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być prawym, być słusznym, EIB - miałbym rację; *** koniugacja czasownika - hitpalepl - zabiegać o przychylność, błagać o łaskę; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mój przeciwnik w sprawie - por. NETᴷ; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

16. Choćbym^518 Go wzywał*, a On by odpowiedział^6030, nie^3808 uwierzyłbym**, że^3588 usłyszał*** mój głos^6963****;      Hi 2,12

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyzywać, krzyczeć, zapraszać; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - trwać mocno, ufać, być pewnym; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - nakłaniać ucha, być posłusznym; **** lub: krzyk

17. Ten, który^834 uderza* mnie burzą^8183** i pomnaża^7235 moje rany***|P bez powodu****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kruszyć, spadać na; ** tu i Na 1,3, dosłownie: w burzy - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski; *** lub: siniak; P Liczba mnoga; **** darmo, za nic, niezasłużenie, bez celu

18. Nie^3808 daje^5414 mi, by powrócił*|INF|ABS mój oddech*****, bo^3588 napełnia**** mnie goryczą^4472|HAP|P.      Rdz 27,34; Rt 1,20; 1Sm 1,10; Ef 4,31

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować wracanie, odnawiać, odganiać; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; ** lub: duch, tchnienie, wiatr, umysł; *** EIB - nie daje mi odetchnąć na duchu; **** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zaspokajać, przepełnia; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; P Liczba mnoga

19. Jeśli^518 chodzi o siłę*, oto^2009 jest potężny**, a jeśli^518 o sąd*** – kto^4310 mnie tam wezwie****?      Hi 9,4; Iz 28,2; Iz 40,26

* lub: potęga, moc; ** odważny, silny; *** decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - doprowadzić do spotkania, ustalić czas spotkania, Biblia Poznańska - kto za mną zaświadczy? Biblia Gdańska - kto mnie z nim sprowadzi? Biblia Ekumeniczna - to, kto mnie pozwie?

20. Choćbym^518 był sprawiedliwy*, usta^6310|M moje mnie potępią**. Choćbym^518 ja^589 był nienaganny***, toCW one ogłoszą mnie pokrętnym****|M.      Hi 9,28; Hi 40,8; Iz 50,9

* lub: prawy; M rodzaj męski; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postępować niegodziwie, potępić jako winnego; *** doskonały, pełny, skończony; CW conjunctive waw; **** ogłaszać wykrzywionym

21. Ja^589* jestem nienaganny^8535! Nie znam** własnej duszy^5315! Gardzę*** swoim życiem^2416!      Hi 7,16

* lub: Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski, Biblia Poznańska - czy..., Pismo Święte ST i NT - Edycja Świętego Pawła - jestem... ?; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uznać, rozważać, rozróżniać; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odrzucać, odmawiać, wzgardzać

22. Wszystko to^1931|F jedno^259|F! Dlatego też^3651 mówię^559: On^1931 niszczy*|PAR zarówno nienagannego^8535, jak i niegodziwego**;      Kaz 9,2; Ez 21,3

F rodzaj żeński; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - doprowadzić do końca, położyć kres, skończyć, zużyć, zniszczyć, wygubić; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** winny, przestępczy, złoczyńca

23. Gdy^518 bicz* nagle** uśmierca^4191, drwi*** z rozpaczy^4531**** niewinnych*****.

* lub: chłosta; ** nieoczekiwanie; *** szydzić, naigrywać się; **** lub: próba; ***** czysty, wolny od winy lub kary, przejrzysty

24. Ziemia^776 została wydana^5414|KN w rękę*|S niegodziwego^7563. On zakrywa^3680 oblicze** sędziów^8199|PAR. A jeśli^518 nie^3808 On, to^1931 właściwie^645*** kto^4100?      Hi 12,6; Hi 12,17; Iz 29,14; Iz 44,25

KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; * ramię, ręka - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13; S liczba pojedyncza; ** lub: twarz, powierzchnia, przed, wcześniej; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** zatem, więc

25. LeczCW moje dni^3117 są szybsze* niż^4480 biegacz^7323|PAR, uciekły** i nie^3808 widziały^7200 nic dobrego***|N.      Hi 7,6-7; Ps 78,39; Jk 4,14

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być chyżym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** przechodzić, przychodzić szybko, iść; *** lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, szczęście, obfitość; N nominativ

26. Przeminęły* jak^5973 łodzie^591 z trzciny**, jak orzeł^5404, który spada^2907*** na żer^400.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść obok, przejść szybko, pojawić się ponownie; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: papirus; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mknąć, frunąć, pędzić

27. Jeśli^518 powiem^559*: Zapomnę** o swojej skardze***, odmienię**** swoje oblicze^6440 i uśmiechnę^1082*****|COH się;      Hi 7,13

* por. Hi 7,4 przypis *; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przestać się troszczyć; *** rozważanie, zaduma, niepokój, zmartwienie, skarga; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pozostawić, odejść z, zostawić w tyle, opuścić - por. Rdz 4,5 Hi 29,24 Jr 3,12; ***** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - promienieć, wyglądać ładnie, spowodować wybuch; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.

28. To przerażają* mnie wszystkie^3605 moje cierpienia**, bo^3588 wiem^3045, że nie uznasz mnie za niewinnego***.      Wj 20,7

* lub: bać się, obawiać się; ** ból, krzywda, uraza, zranienie, smutek, EIB - lęk przebiega wszystkie me kości - por. NETᴷ; *** por. w. 23 przypis *****

29. Skoro ja^595 jestem niegodziwy*, po co^4100 wówczas^2088 trudzę** się na próżno***?      Hi 9,20; Hi 40,8; Iz 50,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być winnym, być potępionym; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mozolić się, znużyć się; *** pustka, para, oddech, daremność, określenie obcych bóstw - Jr 2,5 Prz 13,11

30. Choćbym^518 się obmył* wodą ze śniegu^4325**|Q i oczyścił^2141|KH w ługu******* swoje dłonie*****;      Hi 24,19; Jr 2,22

* lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - myć się; ** wg ketiv: w śniegu; Q qere; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; *** substancja alkaliczna uzyskiwana z mydelnicy, tu i Iz 1,25 - por. Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; **** tradycyjnie myto się oliwą rozpuszczoną w wodzie, którą po wyschnięciu złuszczano, tu przykład radykalnego podejścia do kwestii oczyszczenia; ***** lub: ręka, spodnia część stopy, zagłębienie lub grzbiet dłoni

31. Wtedy^227 i tak zanurzyłbyś* mnie w dole** a moje szaty^8008 brzydziłyby się mną***.      Ps 104,2; Pnp 4,11; Ml 2,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zamoczyć w; ** hebr.: szahat - dół, otchłań, grób, zniszczenie - synonim Szeolu - por. Ps 16,10 49,10 103,4, domyślnie: w czymś, co uległo zgniciu - por. KULᴷ, EIBᴷ - emendowane: bagno; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czuć odrazę, uważać za obrzydliwość, sprawić, że coś będzie obrzydliwością

32. Bo^3588 On nie^3808 jest człowiekiem* jak^3644 ja, bym mógł Mu odpowiedzieć^6030, byśmy razem** stanęli******* w sądzie^4941.      Iz 45,9

* hebr.: isz - mężczyzna, człowiek, ludzkość, ktokolwiek, każdy; ** lub: łącznie, wszyscy razem, podobnie, zjednoczenie; *** dosłownie: wchodzić, wkraczać, przychodzić, iść, dostąpić, być; **** Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - (bym) odpowiedział Mu: możemy razem stanąć w sądzie

33. Nie^3808*|BHS:3863 ma między** nami rozjemcy***|PAR, który mógłby położyć^7896|JUS swoją rękę^3027**** na^5921 nas obu^8147.      1Sm 2,25; Ps 139,5

* lub: jeśli, oby!, gdyby tylko; BHS:3863 Biblia Hebraica Stuttgartensia: 3863; ** wśród, pośród; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - decydować, sądzić, okazywać się słusznym, dowodzić - Rdz 31,37; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); **** tu: gest jurysdykcji sędziowskiej (?) - por. KULᴷ

34. By odsunął*|JUS ode^5921 mnie** Jego rózgę***, takCW aby groza**** Jego już mnie nie^408 przerażała*****;

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować odejście, usunąć, obalić, zabrać, odłożyć; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - z nas Hi 6,4 13,21 Ps 39,10; *** lub: buława, berło (jako symbol władzy), kij, rózga, gałąź; CW conjunctive waw; **** lub: przerażenie, strach; ***** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - spaść na, ogarnąć

35. Obym wtedy przemówił^1696|COH|KP, a nie^3808 będę się Go bał^3372; lecz^3588 nie^3808 jestem takim*|ADJ sam^595 ze sobą**.      Hi 6,21; Hi 13,13; Hi 13,20

COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; * lub: słuszny, prawdziwy, właściwy - Adjective - przymiotnik, tak więc, dlatego - adverb - przysłówek; ADJ Adjective - przymiotnik; ** lub: bo nie tak (mogę) ja sam ze sobą - por. EIBᴷ

↑↑

Rozdział 10

1. Moja dusza^5315 zmęczona* jest życiem^2416. Puszczę**|COH wodze memu narzekaniu***, przemówię^1696 w goryczy^4751 mojej duszy^5315.      Hi 9,21; Ps 95,10; Ez 6,9

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - czuć wstręt, być zasmuconym, brzydzić się; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyzwolić, pozostawić, opuścić, EIBᴷ - rozpuszczę; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; *** por. Hi 9,27 przypis ***

2. Powiem^559 do^413 Boga^433: Nie^408 potępiaj* mnie. Oznajmij**|IMP mi, o^5921*** co^4100 mnie oskarżasz****?      Hi 9,2; Ps 35,1; Oz 2,2

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postępować niegodziwie, potępić jako winnego; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ujawnić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** z jakiego powodu, w sprawie; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - procesować, dochodzić racji przed sądem, złożyć skargę

3. Czy dobrze^2896 ci z tym, że^3588 mnie uciskasz*, że^3588 odrzucasz** dzieło^3018 swoich rąk^3709 i na^5921 radę*** niegodziwych^7563 promieniejesz****?      Hi 21,16; Hi 22,18; Ps 1,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić gwałt, zdobywać podstępem, krzywdzić, wymuszać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wzgardzać; *** plan, zamysł, akt decyzji; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - świecić, jaśnieć, spowodować świecenie - Pwt 33,2

4. Czy masz oczy^5869 cielesne*|N? Czy^518 patrzysz^7200, jak patrzy^7200 śmiertelnik**?      1Sm 16,7

* hebr.: basar - ciało, skóra - Ps 102,6 mięso, pożywienie 1Sm 2,13 krewni, w idiomie: wszelkie ciało - każdy człowiek - Za 2,13 przypis **; N nominativ; ** hebr.: enosz - człowiek, śmiertelnik, osoba, ludzkość

5. Czy Twoje dni^3117 są jak dni^3117 śmiertelnika^582, a Twoje lata^8141 jak dni^3117 człowieka*;      Hi 36,26

* lub: mąż, silny mężczyzna, wojownik, bohater

6. Bo^3588 szukasz^1245|KP mojej winy* i dochodzisz** mojego grzechu***?      Hi 13,23; Hi 14,17; Hi 22,5

KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; * lub: przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - starać się o, dowiadywać się o, zgłębiać, nawiedzać; *** grzech, kara za grzech, ofiara za grzech

7. Chociaż^5921 Ty wiesz*, że^3588 nie^3808 jestem niegodziwy** i nikt^369 nie wyrwie***|PAR mnie z Twojej ręki^3027****|SC.      Pwt 32,39; Iz 43,13

* tylko w księdze Hioba: przekonanie, poznanie Boga, sąd, opinia; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - postępować niegodziwie, być winnym, potępionym; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyrwać, wyratować; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** por. Hi 2,5 przypis *; SC singular construct

8. Twoje ręce^3027|DC ukształtowały* mnie i uczyniły^6213 mnie, otoczyłeś mnie całego** ze wszystkich stron***, lecz teraz mnie pochłaniasz****.      Rdz 2,7; Ps 34,15; Ps 119,73

DC dual construct; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - formować, dręczyć; ** łącznie, razem, jedność; *** lub: dookoła; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - łykać, metaforycznie: trwonić

9. Pamiętaj^2142*, proszę**, że^3588 uczyniłeś^6213 mnie jak glinę***; i czy w^413 proch^6083**** znowu mnie obrócisz^7725*****|KH?      Rdz 2,7; Hi 4,19; Hi 34,15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przypominać sobie; ** upraszam! błagam! o!; *** lub: z gliny - EIBᴷ; **** sucha ziemia, grunt; ***** obracasz; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza

10. Czy nie^3808 wylałeś^5413 mnie jak mleko^2461 i nie sprawiłeś, że stężałem* jak ser^1385?

* lub: powodować ścinanie się - Wj 15,8 So 1,12 Za 14,6

11. Odziałeś* mnie w skórę^5785 i ciało^1320, a pospinałeś** mnie kośćmi^6106 i ścięgnami^1517.      Ps 139,13; Ef 4,12

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przystrajać, ubierać; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - utkać, spleść razem

12. Ofiarowałeś^6213 mi^5978 życie^2416 i miłosierdzie*, a Twoja troskliwość** strzegła*** mojego ducha^7307.      Hi 7,18; Oz 9,7; Dz 17,25

* lub: dobroć, łaskawość, wierność; ** nadzór, opieka, warta; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, czuwać, bronić, ratować życie

13. LeczCW ukryłeś* to**|P wszystko w swoim sercu^3824, wiem^3045 jednakCW, że^3588 to^2063 było w^5973 Tobie.

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przechowywać jak skarb, zachować, leżeć w ukryciu; ** dosłownie: te, ci - partykuła wskazująca; P Liczba mnoga

14. Jeśli^518 zgrzeszę*, wtedyCW Ty toCW spostrzeżesz** i nie^3808 uznasz mnie za niewinnego*** z moją nieprawością****.      Wj 34,7; Hi 7,21; Am 3,2

* lub: chybić celu bądź słuszności i obowiązku, ponieść winę, utracić; CW conjunctive waw; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wypatrywać, obserwować, trwać, czuwać, strzec; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pozostawiać bez kary; **** przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina bądź kara za nieprawość

15. Jeśli^518 jestem niegodziwy^7561, biada* mi, a jeśli jestem sprawiedliwy**, i tak nie^3808 podniosę^5375 swojej głowy^7218. Syty***|ADJ jestem hańby****. Spójrz^7200|IMP na moje utrapienie*****;      Hi 9,15; Ps 25,18; Iz 3,11

* lub: niestety! biada! tu i Mi 7,1; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć słuszność, być prawym; *** być napełnionym, mieć w nadmiarze; ADJ Adjective - przymiotnik; **** wstyd, ujma, upokorzenie, sromota; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ***** bieda, nieszczęście, udręka

16. A gdyby jednak się podniosła*, zapolujesz^6679 na mnie jak lew^7826 i zwrócisz^7725|JUS się wobec mnie, by okazać swoją niezwykłość**.      Hi 5,9; Iz 38,13; Lm 3,10; Oz 5,14; Oz 13,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - urosnąć, zostać wywyższonym w triumfie - Wj 13,42 - tu metaforycznie jako gest pychy i wyniosłości; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** tylko tu w SP - koniugacja czasownika - hitpalepl - okazywać się cudownym bądź zdumiewającym, ujawniać zdumiewającą potęgę

17. Stawiasz nowe^2318 Twoje dowody* przeciwko^5048 mnie, pomnażasz**|JUS wobec^5978 mnie swój gniew***; zmiana****|P i zastęp wojska^6635***** są przeciwko^5973 mnie.      Pwt 19,19

* lub: świadek, świadectwo; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić licznym, mieć wiele; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** lub: utrapienie, drażnienie, smutek, żal, przygnębienie; **** tj. jeden po drugim, zmiana za zmianą, tu jako hendiadys (?) stąd: zastęp za zastępem - por. NETᴷ; P Liczba mnoga; ***** por. Hi 7,1 przypis *

18. Dlaczego^4100 więcCW wyprowadziłeś* mnie z łona^7358? Umarłbym** i nie^3808 ujrzałoby^7200 mnie żadne oko^5869!      Hi 1,21; Jr 20,17-18

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować pójście lub wyjście, wywieść, wyzwolić; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydać ostatnie tchnienie, zginąć, być martwym

19. Byłbym, jakby mnie^834 nigdy nie^3808 było*, byłbym^1961 z brzucha** przeniesiony^2986 do grobu***!      Hi 3,22; Hi 5,26; Hi 17,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - istnieć, trwać, mieć miejsce, nastać, być, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - bodajbym, nigdy nie istniał, był z łona do grobu złożony; ** ciało, łono, metaforycznie: głębiny Szeolu; *** hebr.: qeber - grób, grobowiec, indywidualne komory grobowe - synonim świata podziemnego - Ps 49,9

20. Czyż nie^3808 zostało mi niewiele^4592 dni^3117? Przestań*|IMP|Q więcCW i odstąp^7896|IMP|Q ode mnie, niech na chwilę** się uśmiechnę^1082***|COH.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaniechać, powstrzymać, położyć kres, ketiv - on zaprzestanie; IMP imperativus - tryb rozkazujący; Q qere; CW conjunctive waw; ** trochę, niewiele; *** promienieć, wyglądać ładnie; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.

21. Zanim^2962 pójdę^1980 tam i nie^3808 wrócę^7725 – do^413 ziemi^776 ciemności^2822 i cienia śmierci*;      Ps 23,4; Ps 88,12

* hebr.: calmawet - cień śmierci, głęboka ciemność - metaforycznie: miejsce przebywania zmarłych - Iz 9,1 Jr 2,6

22. Do ziemi^776|F ciemnej^5890|N jak^3644 mrok*, do cienia śmierci^6757 i bez^3808 porządku^5468**|P, zionącej***|F niczym^3644**** mrok^652.      Rdz 1,2; Hi 3,5

F rodzaj żeński; N nominativ; * lub: ciemność; ** określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: ułożenie, porządek - tu: l.mn.; P Liczba mnoga; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - jaśnieć, spowodować świecenie, promienieć - w. 3 przypis ****; **** lub: taki jak, według tego jak, jako, jak gdyby, kiedy

↑↑

Rozdział 11

1. WtedyCW Sofar^6691 Naamita^5284|A odpowiedział^6030 i rzekł^559:      Hi 2,11

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony

2. Czy te mnóstwo*|A słów^1697 zostanie bez^3808 odpowiedzi^6030|KN? I czy^518 człowiek^376 gadatliwy** ma mieć słuszność^6663|KQ?      Prz 10,19; Kaz 5,2

* lub: licznie, obfitość, wielkość; A rodzajnik określony; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** idiom: człowiek (liczba pojedyncza) warg; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu

3. Czy twoja pusta mowa* uciszy** mężczyzn***? Czy gdyCW drwisz****, wtedyCW nie ma^369 nikogo zawstydzającego*****|PAR?      Iz 16,16; Jr 48,30

* lub: czcza gadanina, puste gadanie, kłamca, kłamstwo; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - milczeć, być cicho, być głuchym; *** człowiek; CW conjunctive waw; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szydzić, naigrawać się; ***** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ubliżać, upokarzać, narażać na wstyd, zawstydzać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

4. BoCW powiedziałeś^559: Moja nauka* jest jasna**, jestem czysty*** w Twoich oczach^5869.

CW conjunctive waw; * lub: uczoność, zrozumienie; ** sprawiedliwy, czysty - idiom: czyste jest moje poznanie wiem na pewno - por. EIB; *** lub: przejrzysty, szczery - Ps 19,9 pusty - Prz 14,4

5. LeczCW gdyby^199* ktoś^4310 dał** Bogu przemówić^1659|INF, wtedyCW otworzyłby^6605 swoje usta^8193 przeciwko^5973 tobie;

CW conjunctive waw; * lub: ale, lecz, istotnie - jako silne przeciwstawienie, jednakże, nie mniej jednak Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - gdyby tylko; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - użyć, ofiarować, zezwolić, powodować, robić, odpłacać, udzielić, wyciągać, oby to było; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

6. Niechby ci oznajmił*|JUS tajemnice** mądrości^2451 – gdyż^3588 podwójnie*** trudne jest zrozumienie****. Poznaj^3045|IMP więcCW, że Bóg zapomniał***** ci twoją nieprawość^5771******.      Ez 9,13

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - mówić, ogłaszać, obwieszczać, wyjaśniać, informować; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** tj. rzecz ukryta - tu Hi 28,11 Ps 44,21; *** podwojenie - tu i Hi 41,13 Iz 40,2 EIBᴷ - gdyż rozum widzi dwie strony bo można ją rozumieć dwojako; **** mądrość, rozsądek, sukces; IMP imperativus - tryb rozkazujący; CW conjunctive waw; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić zapomnienie; ****** lub: wina, deprawacja

7. Czy dosięgniesz*|KQ głębokości**|N|A Boga? Czy^518 dosięgniesz* aż do^5704 granic***|SC Wszechmogącego^7706?      Kaz 3,11; Rz 11,33

* lub: spotkać, przydarzyć się, osiągnąć, dostać, dowiedzieć się, wymyślić; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; ** poszukiwanie, śledztwo, badanie EIB - tajemnica; N nominativ; A rodzajnik określony; *** lub: koniec, spełnienie, doskonałość, pełnia, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - do granicy; SC singular construct

8. Wyższe*|P są niż niebiosa^8064|P, co^4100 możesz z tym uczynić^6466? Niezgłębione**|S jak Szeol***, co^4100 o tym wiesz^3045?      Pwt 30,12; Ps 139,8; Am 9,2

* lub: wywyższenie, świetność, wyniosłość; P Liczba mnoga; ** tajemniczy, głęboki; S liczba pojedyncza; *** hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27

9. Dłuższa* niż ziemia** w swej mierze*** i szersza**** bardziej niż^4480 morze^3220.

* trwający długo; ** grunt, gleba, powierzchnia, kraj, obszar; *** lub: szata, ubiór z tkaniny, toga; **** obszerny

10. Kiedy^518 przechodzi* i kogoś zamyka** lubCW kogoś wzywa na zgromadzenie^6950 sądu, toCW kto^4310 Go powstrzyma***?      Hi 9,12; Hi 23,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść obok, przejść szybko, pojawić się ponownie; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uwięzić, wydać; CW conjunctive waw; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pokonywać, odganiać, odrzucać, odmawiać, odwracać, odwoływać, pozwolić wrócić

11. Bo^3588 On^1931 zna^3045 marność* ludzi**|P i widzi^7200 ich niegodziwość***. Czy miałby na to nie^3808 zwracać uwagi****?      Ps 10,11; Ps 35,22

* lub: daremność, fałsz, bezwartościowość, próżność; ** człowiek, osoba, mężczyzna; P Liczba mnoga; *** nieszczęście jako wynik magii, oszustwo, bałwochwalczy kult - Lb 23,21, zmartwienie; **** koniugacja czasownika - hitpalepl - okazać się roztropnym lub uważnym, rozważyć starannie

12. LeczCW człowiek^376 pusty*|ADJ tak może stać się rozumnym**, jakCW źrebię osła*** urodzić^3205 się człowiekiem^120|A|S.      Wj 27,8; Jr 52,21

CW conjunctive waw; * od czasownika drążyć, tj. czynić pustą przestrzeń; ADJ Adjective - przymiotnik; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - nabrać otuchy, nabrać śmiałości; *** lub samiec osła, osioł, oślica; A rodzajnik określony; S liczba pojedyncza

13. Jeśli^518 ty^859 przygotujesz* swoje serce^3820 i wyciągniesz** do^413 Niego swoje dłonie^3709***;

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - utwierdzić, umocnić, skierować do, uporządkować; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozciągać (się), ukazywać, rozprzestrzeniać; *** tu: jako gest wyrażający modlitwę - por. Wj 9,29 1Tm 2,8

14. Jeśli nieprawość^205 jest na twojej ręce^3027*|S, oddal**|IMP ją i nie^408 pozwól, aby niegodziwość*** mieszkała^7931|JUS w twoich namiotach****.      Hi 4,7; Hi 22,5; Iz 1,15

* dosłownie: w twojej ręce (liczba pojedyncza); S liczba pojedyncza; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ustanawiać odległość, odejść daleko, odsunąć; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** niesprawiedliwość, zło, wina, przewrotność; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); **** lub: dom, miejsce przebywania, namiot nomady, przybytek

15. Wtedy^277 z pewnością^3588 podniesiesz* swoje oblicze^6440* bez skazy**, będziesz^1961 stał mocno*** i nie^3808 będziesz się bał****.      Hi 22,26; Ps 119,6

* idiom: okazać radość, zadowolenie - por. opadło oblicze - Rdz 4,6; ** lub: plama, wada; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - być wylanym, ustalonym, stąd: metaforycznie: mocno ugruntowanym; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - lękać się, być przejętym bojaźnią, czcić, szanować

16. Wtedy ty^859 też^3588 zapomnisz^7911 o swojej udręce* i wspomnisz^2142 o niej tak jak o wodach^4325, które przepłynęły**.      Rdz 41,51; Lb 23,21

* lub: mozół, utrapienie, ucisk, trud, szkoda, krzywda; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść nad, przez, pomiędzy, przemijać, zniknąć

17. I twoje życie* będzie jaśniejsze** niż południe^6672; a choćby ciemność^5774|COH zapadła, to stanie*** się jak poranek^1242.      Iz 58,10

* tj. długość życia, wiek; ** lub: pojawiać się, rosnąć w siłę, stawać się, trwać, spełniać się; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; *** być, istnieć, stać się, trwać

18. Będziesz ufał*, gdyż^3588 jest^3426 nadzieja**; i rozejrzysz*** się, by odpocząć**** bezpiecznie^983.      Hi 4,6; Jr 17,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pewność, być śmiałym, być bezpiecznym; ** lub: oczekiwanie; *** kopać, szukać, wyszukiwać, zgłębiać; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - leżeć, nocować

19. I położysz^7257 się, a nie będzie nikogo sprawiającego lęk^2729|PAR; i wielu^7227 będzie błagać^2470|KP o twoją przychylność*.

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; * idiom: wielu będzie schlebiać (ci) przed twoim obliczem

20. LeczCW oczy^5869 niegodziwych^7563 zgasną* i przepadnie** dla nich*** miejsce ucieczki^4498, a ich nadzieją^8615 – wyzionięcie**** duszy^5315.      Kpł 26,16; Pwt 28,65; Hi 8,13; Prz 10,28; Prz 11,7

CW conjunctive waw; * dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dojść do kresu, zniknąć, zginąć, być zużytym; ** dosłownie: zginąć, umrzeć, zostać zgładzonym, metaforycznie: zniknąć; *** lub: im - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: wypuszczenie powietrza z płuc, wydanie ostatniego tchnienia - podobne - Hi 31,39 Jr 15,9

↑↑

Rozdział 12

1. A Hiob^347 odpowiedział^6030 i rzekł^559*:      Hi 3,1; Hi 9,1; Hi 16,1; Hi 19,1; Hi 21,1; Hi 23,1

* por. Hi 6,1 przypis *

2. Niewątpliwie* wiem, że^3588 wy^859 jesteście ludźmi** i wraz z wami zginie^6 mądrość***.

* lub: zaprawdę, prawdziwie, z pewnością; ** lub: lud, pobratymiec, krajan w znaczeniu ludzie - por. Sdz 3,18 1Krl 19,21 idiom: istoty słabe fizycznie, umysłowo (?) - por. KULᴷ wypowiedź sarkastyczna - por. EIBᴷ; *** zmyślność, roztropność, biegłość

3. LeczCW ja mam rozum*, jak^3644 i wy, i ja^595 nie jestem od was^4480 gorszy*****. I komu^4310 nie^369 są znane sprawy takie jak^3644 te^428|AK?

CW conjunctive waw; * lub: wewnętrzny człowiek, umysł, wola, serce, wiedza, pamięć, sumienie; ** idiom: nie odpadam w tym od was; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odchodzić do, paść na twarz przed kimś, wpadać w ręce, marnieć; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

4. Stałem^1961 się pośmiewiskiem* dla swojego przyjaciela**; ja, który wołam^7121|PAR do Boga, a On odpowiada^6030; jako sprawiedliwy^6662 i nienaganny*** stałem się szyderstwem****.      Hi 8,21; Ps 91,15

* lub: śmiech, zabawa, żarty, drwina, szyderstwo; ** towarzysz, współmieszkaniec, ktoś drugi, kochanek; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** lub: być bez skazy, posiadającym uczciwość, być kompletnym; **** pośmiewisko, wyśmiewanie się, drwina, śmiech, zabawa, żarty

5. Płonącą pochodnią***|A pogardy^937 jest myśl^6248|HAP|SC butnego***|ADJ, ciosem****|N dla chwiejących^4571|PAR się na nogach^7272      Prz 14,2

* hebr.: lappid - płonąca żagiew, lampa; ** hebr. la ppid - ruina, katastrofa, zniszczenie - stąd: dla nieszczęścia pogarda myśli, przeznaczeniem ... - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; A rodzajnik określony; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; SC singular construct; *** lub: nieprzejmujący się, beztroski, swawolny, spokojny, bezpieczny; ADJ Adjective - przymiotnik; **** dosłownie: nałożyć strzałę na łuk - celować - Ps 11,2 ustanawiać, trwać, wyznaczyć - Hi 13,11 przypis *; N nominativ; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

6. Spokojne* są namioty^168 łupieżców**|PAR i bezpieczeństwo^987|HAP dla drażniących***|PAR Boga – dla tego, który^834 nosi^935|KH|S boga^433 w swojej ręce****|SC.      Hi 5,24; Hi 8,6; Hi 21,9; Ps 73,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czuć się swobodnie, prosperować, być spokojnym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - niszczyć, pustoszyć, plądrować, napadać - Sdz 5,27; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować trzęsienie się, niepokoić, rozwścieczać; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; S liczba pojedyncza; **** lub: który ma moc w swoich rękach - por. WBCᴷ którzy Boga uchwycili w swoją dłoń - EIB dla tego, (kto) niesie (swego) boga w ręce jego - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek Boga umieścili w swojej pięści - Biblia Warszawska; SC singular construct

7. A jednak*, zapytaj^7592|IMP proszę^4994** zwierząt^929, a pouczą*** cię, i ptaków^5775 niebios^8064|P – a wyjaśnią**** ci.      Hi 35,11; Mt 6,26

* jako silne przeciwstawienie: istotnie, niemniej, jednak, ale; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** partykuła pobudzania i błagania, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - zapytaj że; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wskazywać, pokazywać, uczyć, kierować; P Liczba mnoga; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - informować, objaśniać, ogłaszać, donosić

8. Albo^176 mów*|IMP z ziemią^776, a ona cię pouczy^3384, i opowiedzą** ci ryby^1709 morza^3220|A.

* lub: rozmawiać, mówić, skarżyć się, rozważać, dumać, przedstawiać (pod rozwagę); IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powtarzać, ogłaszać, wyliczy; A rodzajnik określony

9. Kto^4310 spośród nich wszystkich^3605 nie^3808 wie* tego, że ręka^3027 JHWH to^2063 uczyniła**?

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, uznać, rozważać, wiedzieć, rozróżniać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykonywać, używać, przygotować, postanawiać

10. W Jego^834 ręku* jest dusza^5315 każdej^3605 istoty żywej***** i tchnienie**** w ciele***** każdego^3605 człowieka^376.      Lb 16,22; Dn 5,23; Dz 17,28

* ramię, ręka - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13; ** lub: wszystkiego, co żyje - EIB; *** żyjący, żywy, aktywny; **** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł; ***** hebr.: basar - ciało, skóra - Ps 102,6 mięso, pożywienie 1Sm 2,13 krewni, w idiomie: wszelkie ciało - każdy człowiek - Za 2,13 przypis **

11. Czy ucho^241 nie ma badać* słów**, jakCW podniebienie^2441 próbuje******* smaku pożywienia^400?      Hi 34,3; 1Kor 10,13; Flp 1,10; Hbr 5,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - lustrować, sprawdzać, wykazywać, próbować; ** hebr.: millaʰ - słowo, mowa, wypowiedź - 2Sm 23,2; CW conjunctive waw; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - smakować, dostrzegać, jeść; **** dosłownie: próbuje go - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

12. U sędziwych* jest mądrość**, a w długości^753 dni^3117 roztropność***.      Hi 15,10; Hi 29,8; Hi 32,6

* lub: wiekowy, starzec, człowiek w podeszłym wieku; ** zmyślność, roztropność, biegłość; *** rozum, zdolność, zrozumienie

13. Z Nim^5973 jest mądrość^2451 i siła*, do Niego należy rada** i roztropność^8394.      Hi 9,4

* lub: moc, dzielność, potęga; ** plan, zamysł, akt decyzji

14. Oto* co On zburzy**, toCW nie^3808 zostanie odbudowane^1129|KN; gdy zamyka^5462 człowieka^376, toCW on nie^3808 zostanie uwolniony***.      Hi 11,10

* lub: chociaż, jeśli; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - strącić, przełamać; CW conjunctive waw; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wypuszczonym, gwałtownie rozwartym

15. Oto^2005 wstrzymuje^2040 wody^4325 i wysychają*, a gdy je wypuści**, toCW przemieniają*** ziemię^776.      Rdz 7,11; 1Krl 8,35; 1Krl 17,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być suchym, bez wilgoci; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odesłać, wysłać, posłać, odprawić, wyzwolić; CW conjunctive waw; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obalić, zmienić, wywrócić

16. Z Nim jest moc^5797 i rozsądek*. Do Niego należy zwiedziony** i zwodziciel***|PAR.

* lub: mądrość, rozum; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zbaczać, mylić się, popełniać grzech bądź błąd; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - prowadzić na manowce - Kpł 4,13; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

17. Sprawia, że doradcy* odchodzą^1980|KHP|PAR boso^7758**, a sędziów*** czyni głupcami^1984|KP.      Mi 1,8

* termin techniczny - urzędnik, doradca, zaufany króla; KHP koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** być może myśl nawiązuje do bycia więźniem - por. Iz 20,2-4 Mi 1,8; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, zarządzać, sądzić, rozstrzygać spór, karać; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności

18. Rozwiązuje^6605|KP|PER dekrety* królów i zawiązuje^631|IM przepaskę** wokół ich bioder^4975.

KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; PER perfectum, czas przeszły; * lub: karcenie, kara, pouczenia, napomnienia, ostrzeżenia; IM imperfect - czas przyszły jako czynność niedokonana; ** lub: najintymniejsza część ubioru - tu: jako akt poniżenia (?)

19. Sprawia, że kapłani* odchodzą^1980|KH|PAR boso^7758 i przewraca^5557|KP niezachwianych**|N.

* hebr.: kohen - główny urzędnik bądź najważniejszy władca; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; ** tj. ciągły, trwały, nieprzemijający, niewysychający; N nominativ

20. Odbiera* mowę** doświadczonym***|PAR, a starców**** pozbawia^3947 rozeznania*****.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - usunąć coś, odciąć, oddalić (kogoś), odwołać - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** dosłownie: wargi, usta; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być utwierdzonym, być wiernym, być godnym zaufania - zaufany doradca - 1Sm2,35 Ne 13,13; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** tj. starsi wiekiem lub starsi jako przywódcy - por. Wj 3,16 19,7 Pwt 21,2 Prz 31,23; ***** dosłownie: smak, sąd, decyzja, dekret

21. Na^5921 dostojników* wylewa^8210|PAR pogardę^937, a rozluźnia** pas^4206*** mocarzy****.      Ps 107,40

* tj. ktoś szlachetnie urodzony, książęcego rodu; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pozwolić opaść; *** tu: o akcie rozbrojenia (?) - por. Iz 45,1 2Sm 20,8; **** silny, potężny, sprawny - A Hebrew and English Lexicon of the Old Testament - (Brown - Driver - Briggs) - Hi 40,18

22. On odsłania^1540|KP|PAR głębie^6013* okryte** ciemnością^2822*** i wyprowadza^3318|KH na światło^216 cień śmierci****.      Hi 3,5; Ps 90,8; Jr 2,6; Dz 2,22; Mt 10,26; 1Kor 4,5

KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: coś tajemniczego - por. Biblia Warszawska; ** dosłownie: z, z dala, od, do, aby nie; *** lub: niejasność, ukryte miejsce; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; **** hebr.: calmawet - cień śmierci, głęboka ciemność - metaforycznie: miejsce przebywania zmarłych - Iz 9,1 Jr 2,6

23. Czyni narody* wielkimi**|PAR i gubi^6 je, rozprzestrzenia^7849 narody^1471 i rozprasza*** je.      Wj 34,24; Iz 9,3

* hebr.: go’im - poganie, narody, grupy etniczne, nie-Żydzi; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwiększać się, chwalić, rosnąć do wielkich rozmiarów - arameizm tu i Hi 36,24; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wieść, przeprowadzić - słowo opisuje prowadzenie ludu przez pustynię

24. On pozbawia^5493|KH|PAR rozumu* naczelników** ludów*** ziemi^776 i sprawia, że błądzą^8582|KH w pustce**** bezdroży3808 strong:H1870;      Ps 107,40; Dn 4,33; 1Kor 1,20

KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie; ** dosłownie: głowa - ktoś najważniejszy, coś najwyborniejszego, najlepszego; *** hebr.: am - naród, krewniak, pobratymiec - por. Jl 2,17 przypis *****; **** lub: bezkształtność, bezład, nicość - por. Rdz 1,3

25. I chodzą po omacku* w ciemności^2822, bez^3808 światła^216, i sprawia, że błąkają** się jak pijani^7910.      Pwt 28,29; Hi 5,14; Iz 59,10

* lub: wymacywać, szukać po omacku - Rdz 27,22 Wj 10,21; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować błąkanie się, zwodzić - Rdz 29,13

↑↑

Rozdział 13

1. Oto^2005 to wszystko^3605 widziało^7200 moje oko^5869 i słyszało^8085 moje ucho^241, i zrozumiało*.      Hi 4,12; Hi 33,16; Hi 36,10; Hi 36,15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozpoznawać, zauważać, zwracać uwagę, mieć wgląd

2. Tak jak* wy to rozumiecie**|N – ja^589 także^1571 to wiem***; ja^589 nie jestem od^4480 was gorszy****.      Hi 15,9; Hi 16,2

* por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: wiedza, postrzeganie, umiejętność, rozeznanie, zrozumienie, mądrość; N nominativ; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, umieć, posiadać wiedzę, być mądrym, dowiadywać się, poznawać, dostrzegać, rozróżniać; **** por. Hi 12,3 przypis ***

3. Ale* ja^589 chciałbym przemówić^1696|KP do^413 Wszechmogącego** i pragnę*** prawować**** się z Bogiem.      Hi 5,8; Hi 23,4; Hi 40,2

* lub: lecz, istotnie (silne przeciwstawienie); KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; ** hebr.: szaddaj - wszechmocny, najpotężniejszy - Rdz 17,1 28,3; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozkoszować się czymś, znajdować przyjemność w, pożądać; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dowodzić, przekonywać, sądzić, okazywać się słusznym - infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu

4. Ale^199 wy^859 jesteście rzecznikami* kłamstwa^8267, wszyscy^3605 jesteście marnymi** lekarzami***|PAR.      Hi 16,2; Ps 69,20; Kaz 4,1

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zasmarować, zatynkować, przykleić (imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą) - może dotyczyć procesu nakładania maści na ranę; ** lub: do niczego, nic niewart; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uzdrawiać, być biegłym w medycynie; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

5. Oby ktoś^4310 uczynił^5414*|INF|ABS, abyście całkowicie zamilkli**. Będziecie cichymi^2790, a będzie^1961 to dla was ku mądrości^2451.      Rdz 24,21; Prz 17,28

* hebr.: mi jitten - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - kogo uczyniłby cichym, bylibyście cichymi; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - milczeć, być cicho, uciszyć, być głuchym - tu ze szczególnym wzmocnieniem

6. Słuchajcie^8085|IMP, proszę*, mojego wyrzutu** i zważcie^7178|IMP na roszczenia*** moich warg^8193.      Hi 9,3; Hi 10,2; Hi 12,5; Pnp 8,13

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * por. Hi 1,11 przypis **; ** lub: nagana, upomnienie, kłótnia, spór, oskarżenie - być może oświadczenie stron w procesie sądowym; *** dosłownie: kłótnia, sprawa w sądzie, spór - Pwt 17,8

7. Czy na rzecz Boga będziecie mówić^1696 przewrotnie*? I czy za Niego będziecie mówić^1696 kłamliwie**?      Hi 27,4; Oz 7,16

* lub: niesprawiedliwość, zło, wina - Kpł 19,15; ** zdrada, oszustwo, gnuśność, robić coś niedbale - Ps 32,2 52,2

8. Czy przed^6440 Nim okażecie stronniczość*? Czy chcecie spierać** się po stronie Boga?      Pwt 1,17; Pwt 16,19; Prz 24,23; Prz 28,21

* idiom: czy podniesiecie twarz; ** walczyć, zmagać się, kłócić się, prowadzić sprawę, proces (prawny), pozywać do sądu

9. Czy dobrze* się potoczy|AK, gdy^3588 was^853 przejrzy**? Czy^518 jak chcecie zwodzić***|INF człowieka^376|S, to i Jego chcecie zwieść^2048?      Ps 44,21; Prz 18,17; Jr 17,10

* lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, szczęście, obfitość; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szukać (czego), przeszukiwać, zgłębiać, badać; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwodzić - Rdz 31,7; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; S liczba pojedyncza

10. Surowo*|INF|ABS będzie was karcił**, jeśli^518 w skrytości*** będziecie stronniczy****.

* idiom: skarcić was skarciłby - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sądzić, dowodzić, przekonywać, uznawać za winnego, ganić; *** lub: ukryte miejsce, tajemnica, kryjówka; **** idiom: por. w. 8 przypis *

11. Czy nie^3808 przeraża* was^853 Jego majestat** i nie padnie*** na^5921 was przed Nim strach****?      Wj 15,16; Hi 31,23; Iz 2,10

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - spaść na, ogarnąć; ** godność, wywyższenie, wyniosłość; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - paść na twarz przed kimś, leżeć (twarzą do ziemi), napadać na, atakować; **** trwoga, przerażenie, groza

12. Wasze porzekadła*|P są jak przypowieści**|N z popiołu^665, a wasze szańce***|P jak szańce^1354 z gliny^2563.      1Sm 24,13; Prz 26,7; Prz 26,9; Iz 44,20

* lub: wzmianka, pamięć, protokół, wspomnienie, symbol; P Liczba mnoga; ** lub: przysłowie, porzekadło, poemat, wiersz, maksyma etyczna; N nominativ; *** dosłownie: wypukłe zgrubienie na tarczy, guz, obręcz, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - jak obicia tarczy z gliny jest wasza obrona metaforycznie: wasza słowna obrona jest jak pismo zapisane na glinianej tabliczce (?) - por. Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio

13. Zamilknijcie*|IMP przede^4480 mną, abymCW ja^589 mógł przemówić^1697|COH i niech przyjdzie** na^5921 mnie cokolwiek^4480 to jest.

* por. w. 5 przypis **; IMP imperativus - tryb rozkazujący; CW conjunctive waw; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść nad, przez, przemijać, zniknąć

14. Na^5921 co^4100 biorę^5375 w zęby^8127 swoje ciało^1320* i kładę^7760 swoją duszę***** w swoje ręce?

* idiom: narażać się na niebezpieczeństwo, analogia do zwierzęcia, które chwyta swe młode w pysk w momencie zagrożenia i ucieczki - BPᴷ - lub: zwierzę chwytające swoją ofiarę (?); ** lub: życie; *** idiom: narażać się na niebezpieczeństwo - Sdz 12,3 1Sm 19,5 28,21

15. Choćby^2005 mnie zgładził^6991 będę na* Niego oczekiwał**. Jednak*** będę moich dróg**** przed^413 Jego obliczem^6440 bronić*****.      Ps 23,4

* w ketiv - nie (spodziewam się), wg qere - na (Niego) - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czekać, mieć nadzieję na; *** zaiste, z pewnością, atoli, tylko; **** tu: o sposobie życia - Ps 119,3 przypis **; ***** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - decydować, sądzić, okazywać się słusznym, dowodzić

16. Zaiste^1571 On^1931* sam będzie moim zbawieniem**|N, bo^3588 żaden obłudnik*** nie^3808 przyjdzie^935 przed Jego oblicze^6440.      Hi 8,13

* lub: to (będzie); ** wybawienie, dobrobyt, pomyślność, zwycięstwo; N nominativ; *** bluźnierca, bezbożnik, człowiek daleki od Boga

17. Słuchajcie^8085***|IMP uważnie^8085|INF|ABS mojej mowy*** i niech moje oświadczenie****|HAP zabrzmi w waszych uszach^241.      Hi 9,22-23

* hebraizm: słuchaniem, by słuchać; ** lub: nie przestawajcie słuchać - NETᴷ; IMP imperativus - tryb rozkazujący; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; *** lub: wypowiedź, słowo; **** ogłoszenie; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

18. Oto^2009 proszę^4994, przedkładam* sprawę** i wiem^3045, że^3588 ja^589 zostanę usprawiedliwiony***.      Hi 5,8; Hi 23,4; Lm 3,59

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ustawiać w szeregu, porządkować, wskazywać; ** lub: sąd, proces, rozprawa, wyrok, orzeczenie - Lb 27,5 2Sm 15,4; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć słuszność, być sprawiedliwym, być prawym

19. Któż^4310 to^1931* będzie się spierał** ze mną^5978? Jeśli^3588 tak, to teraz*** zamilknę^2790|KH i jestem gotów umrzeć****.      Iz 1,18; Oz 2,4; Mi 6,1

* lub: kto (jest) tym; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - procesować, dochodzić racji przed sądem, złożyć skargę; *** dosłownie: odtąd, teraz, właśnie teraz, EIB - bo wkrótce; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydać ostatnie tchnienie, umrzeć, zginąć, oddać ducha, być na progu śmierci

20. Tylko^389 te dwie^8147 rzeczy uczyń^6213|JUS mi^5978 Boże410 strong:H408*, a wtedy** nie^3808 będę się krył*** przed Twoim obliczem^6440.      Ps 139,2; Obj 6,15

JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); * por. hebr. el z hebr.: al - Biblia Ekumeniczna, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek ... nie czyń - EIBᴷ, Pismo Święte ST i NT - Edycja Świętego Pawła, Biblia Warszawska; ** lub: wówczas (określenie czasu), w tym przypadku, a skoro tak; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - schować się, być schowanym, być ukrytym - Rdz 4,14

21. Oddal*|IMP ode^5921 mnie Twoją dłoń^3709, a groza^367 Twoja niech mnie nie^408 przeraża**.      Hi 6,4; Hi 9,34; Ps 39,10

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić odległość, odejść daleko, odsunąć; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - spaść na, ogarnąć, zatrwożyć

22. I wezwij*|IMP mnie, a ja^589 Ci odpowiem** lub przemówię^1696 – a Ty odpowiedz***|IMP mi.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, głosić, przyzywać, zapraszać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, odpowiadać jako świadek; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać twarz ku

23. Jak wiele^4100 jest we mnie nieprawości* i grzechów^2403**? Daj mi poznać^3045|IMP moje przestępstwo*** i grzech^2403.

* lub: przewrotność, deprawacja, wina lub kara za nieprawość; ** por. Hi 10,6 przypis ***; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawola, profanacja

24. Dlaczego^4100 skrywasz* swoje oblicze^6440 i uznajesz** mnie za swojego wroga^341?      Pwt 32,20; Ps 13,1; Ps 44,24; Ps 88,14; Iz 8,17

* por. w. 20 przypis ***; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oceniać, cenić, myśleć, zaliczać

25. Czy zatrzęsiesz* liściem^5929 miotanym** przez wiatr? I czy^853 będziesz gonić*** suche^3002 źdźbło****?      Kpł 26,3; Na 1,10

* lub: drżeć, odczuwać trwogę, powodować drżenie, przerażać; ** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być pędzonym to tu, to tam; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ścigać, zmuszać do ucieczki, pilnie śledzić, prześladować, dręczyć; **** ściernisko, plewa

26. Bo^3588 zapisujesz* przeciwko^5921 mnie same gorzkości^4846|N|P, każesz mi dziedziczyć** nieprawości^5771 mojej młodości^5271;      Ps 25,7; Oz 9,6

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zapisywać na, opisać na piśmie, zarejestrować, wyryć; N nominativ; P Liczba mnoga; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować posiadanie lub dziedziczenie, zniszczyć

27. Wkładasz*|JUS moje nogi^7272 w dyby^5465** i śledzisz*** wszystkie^3605 moje ścieżki^734, na^5971 śladach**** moich stóp^7272 wyryłeś^2707 znak.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kłaść przemocą ręce na, ustawiać, wyznaczać; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** tj. drewniany klocek na stopy więźnia, w którym znajdowały się nacięcia na założenie żelaznych rygli - Hi 33,11; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czuwać, wypatrywać, obserwować, mieć pieczę nad; **** dosłownie: korzeń, metaforycznie: głębia, ślad - być może chodzi o znaki wypalane na stopach więźniów, by łatwej identyfikować uciekiniera (?) - Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio

28. A on^1931* – twój podsądny – zużywa^1086 się jak próchno**, jak szata^899, którą pożarł^398 mól***.      Ps 102,26; Iz 50,9; Iz 51,8

* por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, EIB; ** metaforycznie: zgnilizna, zepsucie; *** por. Hi 4,19 przypis ****

↑↑

Rozdział 14

1. Człowiek*, zrodzony^3205|PAS przez kobietę^802 – krótkie jego dni^3117 i pełne**|ADJ niepokoju***;      Hi 5,7; Kaz 2,23

* imię własne Adam, człowiek, rodzaj ludzki, istota ludzka, mężczyzna; PAS strona bierna; ** być nasyconym, być zaspokojonym, otrzymać swoją porcję, mieć w nadmiarze; ADJ Adjective - przymiotnik; *** zamieszanie, strach, utrapienie

2. Wyrasta* jak kwiat^6731 i jak kwiat zostaje odcięty**, a przemija*** jak cień^6738 i się nie^3808 ostaje****.      Hi 8,9; Ps 90,5-6; Ps 90,9; Ps 102,11; Ps 103,15; Iz 40,6; Jk 1,10; 1P 1,24

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wychodzić, iść naprzód, podążać do (bądź w kierunku) czegoś; ** lub: obrzezać - Rdz 17,11; *** przechodzić szybko; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, trwać, być prostym

3. Tak^637! Nad^5921 takim^2088 otwierasz^6491 swoje oczy^5869 i wzywasz* mnie^853 przed siebie^5973 na sąd**.      Hi 22,4; Ps 143,2; Ps 144,3

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wprowadzać, wnosić, zgromadzić, sprowadzić przeciwko; ** decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie

4. Kto^4310 da* czyste^2889 ze skalanego^2931? Ani^3808 jeden**.      Rdz 7,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ofiarować, poświęcić, dawać plon - Hi 13,5 przypis * 14,13 przypis *; ** hebr.: echad - Hi 2,10 przypis *

5. Ponieważ^518 jego dni^3117 są ustalone*|PAS|PAR, liczba^4557 jego miesięcy^2320** jest u Ciebie^854; wyznaczyłeś*** mu kres****|Q, którego nie^3808 może przekroczyć^5674.      Rdz 7,8; Hi 21,21; Ps 39,4; Ps 90,12

* lub: postanawiać; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: nów księżyca; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykonywać, przygotować, postanawiać; **** ograniczenie, granica; Q qere

6. Odwróć od niego swój wzrok^8159|IMP, a ustanie***, aż^5704 będzie zadowolony*** jak najemnik^7916 przy końcu swojego dnia^3117.      Hi 7,16; Hi 10,20

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przestać, zaniechać, powstrzymać, położyć kres, zrzec się; ** inni: aby mógł odpocząć - Word Biblical Commentary, BPᴷ; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć upodobanie w, być łaskawym, życzliwym, przyjmować życzliwie

7. Bo^3588 o ile dla drzewa^6086 jest^3426 nadzieja* – jeśli^518 zostaje ścięte^3772|KN, wtedyCW ponownie^5750 odrasta**, a jego pęd*** nie^3808 przestaje^2308**** rosnąć.      Hi 8,10; Hi 15,30; Ps 80,11

* lub: oczekiwanie; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; CW conjunctive waw; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odnowić, ukazać świeżość (o drzewie); *** młoda roślinka, gałązka, młody pęd; **** por. w. 6 przypis *

8. Jeśli^518 zestarzeje^2204 się jego korzeń^8328 w ziemi^776, a jego pień^1503 umrze* w prochu**;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zginąć, zostać zgładzonym - por. Kpł 24,16; ** lub: gruz - Ne 4,2.10, sucha ziemia, grunt, popioły, śmieci

9. To od^4480 kiedy poczuje* wodę^4325, rozwija pączki^6524|KH i wypuszcza** pędy*** jak sadzonka****.      Hi 29,19; Ps 1,3; Jr 17,8

* dosłownie: zapach - Rdz 27,27 Pnp 7,8; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić, nabywać; *** lub: konary, gałęzie; **** uprawa, młoda roślina, sadzenie

10. Ale gdy mężczyzna* umiera^4191 i marnieje**, a gdy wydaje ostatnie tchnienie^1478***, toCW gdzie^346 jest ten człowiek****|S?

* lub: mąż, silny mężczyzna, wojownik, bohater - Wj 10,11; ** lub: osłabić, pozbawić mocy, leżeć na wznak, obezwładnić; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być na progu śmierci; CW conjunctive waw; **** hebr.: adam - por. Hi 5,7 przypis *; S liczba pojedyncza

11. Jak znikają* wody^4325 z^4480 morza^3220, a rzeka^5104 opada^2717 i staje się sucha^3001,      Hi 8,12

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odejść, być zużytym, być wyczerpanym

12. TakCW człowiek* – legł** i już nie wstanie^6965, aż^5704*** nie^1115**** będzie niebios^8064, nie^3808 ocknie***** się i nie^3808 zostanie obudzony****** ze swojego snu^8142.      Ps 102,26; Iz 51,6; Iz 65,17; Iz 66,22; Dz 3,21; Rz 8,21; 2P 3,7; 2P 3,10-11; Obj 20,11; Obj 21,1

CW conjunctive waw; * hebr.: isz - mężczyzna, człowiek, ludzkość, ktokolwiek, każdy; ** lub: kłaść się, odpocząć, odprężyć się; *** podczas, nawet; **** lub: dopóki nie, z wyjątkiem, aby nie - EIBᴷ KULᴷ; ***** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozbudzić się, obudzić się; ****** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - obudzić

13. Obyś^4310* tak uczynił^5414 – ukrył^6845|KH mnie w Szeolu** i schował^5641, aż^5704 Twój gniew*** się odwróci^7725|INF, wyznaczył^7896 mi kres**** i wspomniał^2142 o mnie.      Hi 11,8; Hi 17,16; Am 9,2

* hebr.: mi jitten - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, tu w Hi 13,5 i 14,3 jako formuła życząca; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ** hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27; *** nos, metaforycznie: fuknąć gniewnie; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** lub: granicę - por. Hi 14,5 przypis ****

14. Jeśli^518 mężczyzna* umrze^4191, czy ponownie zostanie ożywiony**? Przez wszystkie^3605 dni^3117 mojej służby*** będę oczekiwał^3176****, aż^5704 nadejdzie^935 moja zmiana*****.      Hi 11,8; Iz 40,2

* por. w. 10 przypis *; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć życie, pozostać żywym, podtrzymywać życie, ożywić; *** hebr.: caba - zastęp, wojsko, walka, służba; **** mieć nadzieję; ***** lub: uwolnienie (od śmierci), zmiana, ulga, porozumienie, ekwipunek

15. Zawołasz*, a ja^595 Ci odpowiem**; zatęsknisz^3700|KQ za dziełem^4639 swoich rąk^3027.      Hi 9,16; Hi 10,3; Hi 13,22

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyzywać, krzyczeć; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, zaświadczać, odpowiadać jako świadek; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu

16. Tak^3588! Teraz^6258 liczysz* moje kroki^6806. Czy nie^3808 strzeżesz** mojego grzechu^2403?      Hi 10,6; Hi 10,14; Hi 13,27; Hi 31,4; Hi 34,21; Ps 56,8; Ps 139,1-3; Prz 5,21; Jr 32,19

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - brać pod uwagę; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec, czuwać, śledzić, ochraniać, bronić, ratować życie, obserwować

17. Moja nieprawość* jest zapieczętowana^2856|PAR|PAS w sakiewce**, zabezpieczyłeś***|KQ ją ze względu na^5921 moją winę****|S.      Pwt 32,34; Hi 7,21; Hi 13,3; Oz 13,12

* lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, profanacja; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; PAS strona bierna; ** pakunek, tobołek, paczka, woreczek; *** dosłownie: zasmarować, zatynkować, przykleić (gliną) zasłonić - EIBᴷ przykryć nad - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek (?) por. Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; **** lub: przewrotność, deprawacja, nieprawość; S liczba pojedyncza

18. Lecz* jakCW góra^2022 obsuwająca się**|PAR zapada***, a skała^6697 przesuwana^6275 jest ze swojego miejsca****,      Hi 18,4; Mt 7,20; Mt 27,51

* lub: ale, istotnie - silne przeciwstawienie; CW conjunctive waw; ** paść, opuszczać, leżeć, opadać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** więdnąć i spadać, opadać; **** przestrzeń

19. Jak kamienie^68 przełamują* wody^68, a potok^5599 spłukuje** proch^6083 ziemi^776, takCW Ty niweczysz*** nadzieję^8615 człowieka^582.      Wj 30,36; 2Sm 22,43; Ps 18,43

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ścierać (kadzidło, kamienie, wrogów - metafor.), tłuc na proszek, proszkować, rozkruszyć Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - kamienie niszczą; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przelewać (się), płynąć, biec, płukać, zmywać; CW conjunctive waw; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zniszczyć, uśmiercić

20. Pokonujesz* go na zawsze** i on odchodzi^1980***; zmieniasz^8138|KP|PAR jego oblicze^6440 i go odprawiasz****.      Hi 2,12; Hi 14,14; Kaz 8,1; Lm 4,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przemóc kogoś bądź zwyciężyć z kimś, pokonać, przezwyciężyć; ** tu: eufemizm śmierci; *** skuteczność, ciągłość, trwanie; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przekazać, wyrzucić, pozwolić odejść

21. Jego synowie^1121 są szanowani^3513, leczCW on o tym nie^3808 wie^3045; jeśliCW są w pogardzie*, toCW nie^3808 dostrzega** tego.

CW conjunctive waw; * dosłownie: być lub stać się nieważnym, stać się małym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozpoznawać, rozumieć, zauważać, zwracać uwagę

22. Tylko^389* nad^5921 nim boleje** jego własne ciało^1320, a jego dusza^5315 nad^5921 nim płacze^56.      Hi 21,21; Kaz 9,5; Iz 63,16

* lub: zaiste, z pewnością, atoli, lecz, jednak EIB - póki na nim ciało ... dopóki w nim dusza ...; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cierpieć ból, być obolałym, mieć ból

↑↑

Rozdział 15

1. WtedyCW Elifaz^464* Temanita^8489 odpowiedział^6030 i rzekł^559:

CW conjunctive waw; * por. Hi 2,11 przypis ***

2. Czy mędrzec*|A ma odpowiadać^6030 wiedzą^1847 wiatru***** i napełniać^4390|KP swoje wnętrze**** gorącym wiatrem*****?      Oz 12,3

* lub: roztropny, uczony, zmyślny; A rodzajnik określony; ** idiom: puste wywody; *** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł, gr.: pneuma; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; **** dosłownie: ciało, łono, brzuch, wybrzuszenie metaforycznie: głębiny Szeolu; ***** hebr.: qadim - parzący, spalający wiatr wsch. - Wj 10,13 Jr 18,17

3. Czy ma się spierać*|INF|ABS ze słowem^1697 nie^3808 przynoszącym pożytku** i mową^4405, nie^3808 niosą w sobie korzyści***?      Hi 13,3; Hi 13,15; Hi 23,7

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sądzić, karać, uznawać za winnego, rozstrzygać, ganić, argumentować; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przydatnym, zdatnym, korzystać; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odnosić zysk, zyskiwać, korzystać, osiągać

4. Ty^859 nawet* przekreślasz** bojaźń^3374 i powstrzymujesz^1639 modlitwę*** przed Bogiem.

* lub: także, zaiste, choć, tym bardziej, co więcej; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - łamać, naruszać, pokrzyżować, udaremnić, zniweczyć skutki; *** medytacja, refleksja, zaduma, rozważanie tu i Ps 119,97.99

5. Bo^3588 twoja przewrotność* poucza^502 twe usta^6310, wybierasz^977 mowę** przebiegłych***.

* lub: deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość; ** dosłownie: język; *** chytry, zmyślny, rozsądny, roztropny

6. Twoje usta^6310 cię potępiają*, a nie^3808 ja^859; twoje wargi^8193 świadczą** przeciwko tobie.      2Sm 1,16; Hi 9,20; Łk 19,22

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postępować niegodziwie, potępić jako winnego; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, zaświadczać, odpowiadać jako świadek

7. Czy zostałeś zrodzony^3205|KN jako pierwszy^7223 człowiek*|S? I czy przed^6440 pagórkami^1389 zostałeś wydany** na świat?      Hi 38,21; Ps 90,2; Prz 8,25

KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; * imię własne Adam, człowiek, rodzaj ludzki, istota ludzka, mężczyzna; S liczba pojedyncza; ** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - lub: być zmuszonym do rodzenia

8. Czy słuchasz^8085 na radzie* Bożej? I czy stąd ograniczasz** mądrość^2451 do^413 siebie?

* lub: potajemna rada, narada, porada, zgromadzenie, rada mędrców, krąg przyjaciół, zebranie, towarzystwo; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zmniejszać, skracać, przycinać, wycofywać, usuwać - Wj 5,8 Pwt 4,2

9. Co^4100 ty wiesz*, czego my nie^3805 wiemy^3045, co ty^1931 rozumiesz**, coCW nam nie^3808 jest wiadome***?

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, uznać, rozważać, wiedzieć, rozróżniać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozpoznawać, zauważać, zwracać uwagę, mieć wgląd; CW conjunctive waw; *** Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - czego, nie z nami ma (on)

10. Również^1571 wśród nas są posiwiali*, a także^1571 sędziwi**, starsi***|S niż dni^3117 twojego ojca^1.      Hi 29,8; Hi 32,6

* tu i 1Sm 12,2; ** lub: wiekowy, starzec, człowiek w podeszłym wieku; *** dosłownie: mocny, wielki, potężny - Hi 31,25; S liczba pojedyncza

11. Czy niewystarczające* są dla^4480 ciebie pociechy^8575|P Boga? I łagodne** słowo^1697 skierowane do^5973 ciebie?      Hi 21,2; Ps 94,19; Iz 66,11

* lub: niewielka ilość, niewielka liczba, niewiele, trochę, ledwie; P Liczba mnoga; ** lub: delikatnie, płynnie, miękko, cicho - Rdz 33,14

12. Dlaczego^4100 porwało* cię twoje serce**? I dlaczego^4100 mrugają*** twoje oczy^5869;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - objąć w posiadanie, uprowadzić, otrzymać, przyjąć; ** lub: wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - błysnąć oczami, dać tajemny znak

13. Że^3588 zwracasz^7725 przeciwko^413 Bogu swojego ducha* i wypuszczasz** ze swoich ust^6310 takie słowa^4405|P?      Sdz 8,3

* por. w. 2 przypis *** - por. Prz 16,32; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować pójście bądź wyjście, wywieść, wyzwolić; P Liczba mnoga

14. Czym^4100 jest człowiek*, że^3588 miałby być czysty^2135 lub**CW zrodzony^3205|PAR|PAS z kobiety^802 – miałby być sprawiedliwy***?      Hi 4,17; Hi 25,4; Prz 20,9

* hebr.: enosz - człowiek, śmiertelnik, osoba, ludzkość; ** dosłownie: lub (conjunctive waw) że; CW conjunctive waw; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; PAS strona bierna; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być prawym - Rdz 38,26

15. Oto^2005 nawet w swoich świętych* nie^3808 pokłada ufności** i niebiosa^8064 nie^3808 są czyste*** w jego oczach^5869.      Wj 24,10; Hi 4,18; Hi 5,1; Hi 21,22; Hi 25,5; Ps 2,12; Ps 89,5-7; Dn 4,17

* hebr.: qadosz - święty, oddzielony (od) poświęcony (dla); ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - trwać mocno, być pewnym, wierzyć w; *** jaśnieć

16. To^3588 tym bardziej* obrzydły**|PAR i zepsuty***|PAR jest człowiek^376, który pije^8354 nieprawość**** jak wodę^4325.      Hi 4,19; Ps 14,3; Ps 53,3

* lub: choć, zaiste, także, co więcej; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być przedmiotem odrazy, być znienawidzonym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zepsutym moralnie, skażonym; **** niesprawiedliwość, zło, wina, przewrotność

17. Wykażę* ci to, posłuchaj^8085 mnie, a to^2088, co widziałem^2372, opowiem** ci;      Hi 32,6; Hi 32,10; Hi 32,17

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powiedzieć, oznajmić, pokazać, podać do wiadomości; ** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - zostać przekazanym szczegółowo, zrelacjonowanym

18. To, co^834 mędrcy* wyjaśnili**, a czego nie^3808 ukryli***, a co pochodzi od ich ojców^1;

* lub: roztropny, uczony, zmyślny; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - mówić, ogłaszać, obwieszczać, oznajmiać, informować, donosić; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - schować

19. Im samym* została dana^5414|KN ziemia^776 i nie^3608 przeszedł** żaden obcy*** pośród nich.      Kpł 10,1

* lub: samotność, z wyjątkiem, poza tym, tylko; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść obok, przemijać; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - budzić odrazę, być przybyszem, być obcym w Prz 2,16 5,20 o cudzołożnicy - Wj 29,33

20. Wszystkie^3605 dni^3117 niegodziwego* – tak przeżywa je on^1931 w udręce**|PAR i niewielką liczbę^4557 lat^8141 wyznaczono*** ciemiężcy****.

* lub: winny, przestępczy, złoczyńca; ** konfiguracja hitpalpel - rzadka forma sprawcza dla konigacji pilpel - być strapionym, cierpieć niedolę; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zostawionym w zapasie; **** lub: rodzący bojaźń, przejmujący lękiem, wzbudzający trwogę, bezwzględny, potężny - Ps 37,35 Iz 13,11 Jr 15,21

21. Głos^6963 przerażenia* dźwięczy w jego uszach^241, w czasie pokoju** nachodzi^935 go niszczyciel***|PAR.      Hi 12,6; Prz 11,3

* lub: trwoga, strach - Rdz 31,42; ** pełnia, zdrowie, dobrobyt, pomyślność, pokój, bezpieczeństwo, cisza, spokój; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pustoszyć, plądrować, napadać, burzyć - Sdz 5,27 Ps 17,9; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

22. Nie^3808 wierzy*, że odwróci^7725|INF się od^4480 niego ciemność^2822 i zachowany**|PAS|Q jest on^1931 pod^413 miecz***.      Pwt 32,41; Hi 19,29; Iz 66,16

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - trwać mocno, być pewnym, wierzyć w; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** dosłownie: trzymać straż, szpiegować; PAS strona bierna; Q qere; *** lub: nóż, kamienne ostrze

23. Tuła*|PAR się on^1931 za chlebem^3899, pytając gdzie^346** jest. Wie^3045, że^3588 gotowy***|PAR jest w jego ręku^3027**** dzień^3117 ciemności^2822.      Hi 18,12

* lub: wycofywać się, uciekać, odchodzić, błąkać się; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** będzie rzucony sępom na pożarcie - Biblia Poznańska, EIBᴸ, New International Version, New English Translation; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być ustalonym, utwierdzonym, być niewzruszenie ustanowionym; **** tzn. ten dzień jest tak bliski, że mógłby go dotknąć własną ręką - por. KULᴷ LXX - jego ruina - WBCᴷ

24. Przerażają^1204|KP go utrapienie* i ucisk**|F; przezwycięży***|F|S go to, jak król^4428 gotowy^6264 do ataku****.      1Sm 22,2; Hi 36,19; Ps 107,6; Ps 107,13; Ps 107,19; Ps 107,28

KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; * lub: ciemiężyciel, nieprzyjaciel, niedola; ** opały, udręka, tarapaty; F rodzaj żeński; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przemóc kogoś bądź zwyciężyć z kimś, pokonać - tu i Hi 14,20 Kaz 4,12; S liczba pojedyncza; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: natarcie, napaść

25. Bo^3588 wyciągnął* swoją rękę przeciwko^413 Bogu, przeciwko^413 Wszechmogącemu** się umocnił***.      Iz 5,25; Iz 9,16; Iz 9,20; Jr 21,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyprostowywać, pochylać się, skręcać, skłaniać; ** hebr.: szaddaj - wszechmocny, najpotężniejszy - Rdz 17,1 28,3; *** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - okazać się mocnym, postępować dumnie

26. Biegnie^7323 na^413 Niego z upartym karkiem*, za grubością^5672 tyłu jego tarczy**.

* lub: szyja; ** wypukła powierzchnia, tył - por. Hi 13,12 przypis ***

27. Chociaż^3588 pokrył* swoją twarz^6440 tłuszczem^2459 i poczynił^6213 sobie fałdy** na lędźwiach*******,      Kpł 3,4; Kpł 3,10; Ps 17,10

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zakryć, ukryć, odziać, rozciągnąć na, ogarnąć, zalać; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: nadmiar tłuszczu, otyłość; *** bok, okolice pasa; **** tłuszcz i oliwa to synonimy powodzenia materialnego - Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio

28. ToCW zamieszkał*|IMC w zburzonych**|PAR miastach^5892, w domach^1004, których*** nie^3808 zasiedlą^3427, a które^834 przygotowane^6257**** są, by stać się stertą^1530 gruzu.      Ps 109,10; Iz 5,9

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - osiedlić się, przebywać, pozostawać, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - zamieszka; IMC imperfect consecutivum - z waw w opowiadaniach zaczynających od perfect może dotyczyć czasu przeszłego lub teraźniejszego; ** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być ukrytym, zostać startym, zostać zniszczonym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - w nich; **** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - być przygotowanym, tu i Prz 24,27

29. Nie^3808 będzie bogaty^6238 i nie^3808 przetrwa* jego mienie**, i nie^3808 rozszerzy^5186|KQ się na ziemi^776 zamożność*** takich**** jak on.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pojawiać się, rosnąć w siłę, trwać, utwierdzać się; ** dosłownie: siła, zdolność, armia, wpływ finansowy, bogactwo; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: zysk, bogactwo, nabycie (?), stadaᴳᴱˢ; **** dosłownie: ich

30. Nie^3808 wyjdzie* z^4480 ciemności^2822, płomień^7957 wysuszy^3001 jego pęd^3127, a zginie^5493 od tchnienia** jego ust^6310.      Hi 4,9; Hi 22,20; 2Tes 2,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zboczyć, zwrócić się ku, odejść, zejść z drogi, stronić od, osiągnąć kres; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł

31. Niech nie^408 ufa^539 marności***|JUS|Q, bo zostanie zwiedziony*******|KN, gdyż^3588 marność^7723 będzie jego zapłatą^8545*****|F.      Hi 12,24; Hi 12,25

* dosłownie: w marność; ** lub: daremność, fałsz, bezwartościowość, próżność; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); Q qere; *** być prowadzonym na manowce, na złą drogę; **** por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - w próżność zwodzenia się; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ***** to, co jest wymieniane; F rodzaj żeński

32. A przed jego dniem^3117 nie^3808 będzie wypłacona*|F, a jego liść** nie^3808 zazieleni się***.

* dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być napełnionym, zostać dokonanym, zakończonym; F rodzaj żeński; ** lub: gałąź, liść palmowy, gałąź palmy - tu i Iz 9,14 19,15; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - bujny, świeży, kwitnący, pomyślny - od: być zielonym

33. Strząśnie* jak winorośl^1612 swoje niedojrzałe grona**|HAP, jak oliwka^2132 zrzuci*** swój kwiat^5328.      Iz 18,5; Jr 31,29-30; Ez 18,2

* dosłownie: użyć przemocy, skrzywdzić, postąpić źle - Hi 21,27 Lm 2,6; ** lub: kwaśne grona; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rzucać, odrzucać, strącać

34. Bo^3588 zgromadzenie^5712 obłudników* jest jałowe**|ADJ, a ogień^784 strawi^398 namioty^168 postawione za łapówki***.      Hi 8,13; Hi 13,16; Hi 27,8

* lub: bluźnierca, bezbożnik, człowiek daleki od Boga; ** lub: twardy, uschły, posępny; ADJ Adjective - przymiotnik; *** podarek - Ps 26,10 przypis **

35. Poczęli^2029|INF|ABS krzywdę* i urodzili^3205 nieprawość**, a ich łono^990 przygotowuje^3559 oszustwo***.      Ps 7,14; Iz 59,4; Oz 10,13

INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; * lub: mozół, utrapienie, ucisk, trud, szkoda - Rdz 41,51; ** lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik magii, oszustwo, bałwochwalczy kult - Lb 23,21; *** podstęp - Rdz 27,35 34 13

↑↑

Rozdział 16

1. A Hiob^347 odpowiedział^6030 i rzekł^559*:      Hi 3,1; Hi 9,1; Hi 12,1; Hi 19,1; Hi 21,1; Hi 23,1

* por. Hi 6,1 przypis *

2. Słyszałem^8085 wiele^7227 rzeczy jak te^428; wy wszyscy^3605 jesteście krzywdzącymi* pocieszycielami^5162|PAR.      Hi 13,4; Ps 69,20; Kaz 4,1

* por. Hi 15,35 przypis *; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

3. Czy nastąpi kres^7093 tych słów^1697 z powietrza*? Albo^176 co^4100 cię drażni**, że^3588 tak odpowiadasz^6030?      1Krl 2,8; Mi 2,10

* hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł - por. Hi 15,2; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić chorym - por. Hi 6,25

4. Ja^595 także^1571 mógłbym mówić^1696|KP jak wy, gdyby^3863 chodziło^3426*|ADJ o waszą duszę** zamiast^8478 mojej duszy^5315; mógłbym nagromadzić***|COH słów^4405 przeciwko^5921 wam i potrząsać^5128 głową^7218**** nad^5921 wami.      2Krl 19,21

KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; * dosłownie: bycie, istnienie, istota; ADJ Adjective - przymiotnik; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba, osobowość, gr.: psyche; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - łączyć razem, gromadzić; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; **** dosłownie: w głowie - tu: gest zdziwienia i zaskoczenia nad czymś nieoczekiwanym - Ps 22,8 Jr 18,16

5. Pokrzepiałbym*|COH was swoimi ustami^6310**, a nie szczędziłbym*** drżenia****|HAP moich warg^8193      Pwt 3,28; Hi 4,4; Iz 41,10

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - umacniać, zabezpieczać (dla siebie), utrwalać, czynić uporczywym, zapewniać; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; ** dosłownie: przez, w; *** lub: powstrzymać, zatrzymać dla siebie, oszczędzić; **** współczucie; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

6. Kiedy^518 mówię^1696|KP, nie^3808 ustaje^2820 mój ból*, a jeśli przestanę** – cóż^4100 ode^4480 mnie odejdzie***?      Hi 2,13; Ps 39,2; Iz 17,11; Iz 65,14; Jr 15,18

KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; * lub: smutek; ** zaniechać, powstrzymać, położyć kres; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chodzić, przyjść, odchodzić, iść dalej, poruszać (się)

7. Ale* teraz^6258 On zmęczył** mnie – spustoszyłeś*** całą^3605 moją gromadę****,

* lub: zaiste, z pewnością (emfaza), tylko, lecz, jednak; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - nużyć, wyczerpywać; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - siać zniszczenie, przejmować grozą, niszczyć; **** zebranie, tłum, banda

8. I uczyniłeś moje zmarszczki*! To jest^1961 dowód**|N – moje wychudzenie*** podnosi^6965 się przeciwko mnie i świadczy**** przed moją twarzą^6440|N.      Rdz 31,44; Wj 20,16; Hi 16,8; Ps 59,12; Oz 7,8; Oz 10,13; Oz 11,12; Na 3,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chwyciłeś mnie, tu i Hi 22,16; ** świadek; N nominativ; *** lub: mizerność, niepowodzenie, chorowitość, niedołęstwo, kłamać; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, zaświadczać, odpowiadać jako świadek

9. Jego gniew* mnie rozdziera** i jest mi wrogi***; zgrzyta nade^5921 mną zębami^8127****. Mój ciemiężyciel^6862 wbija***** swój wzrok****** we mnie.      Rdz 49,23; Hi 30,21; Ps 55,3; Hi 14,13

* metaforycznie: fuknąć gniewnie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozszarpać; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - sprzeciwiać się, żywić urazę, nienawidzić - Rdz 27,41; **** tu: jako synonim gniewu - Dz 7,54; ***** dosłownie: ostrzyć - Ps 52,12; ****** dosłownie: oko

10. Rozdziawili* nade^5921 mną swoje usta^6310, z pogardą** uderzali*** w me policzki^3896; razem^3162 gromadzą**** się nade^5921 mną.      1Krl 22,24; Ps 22,13; Ps 35,12; Mi 5,1

* lub: otworzyć szeroko, rozewrzeć, ziać; ** hańba, drwina; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, chłostać, atakować, bić, zabijać; **** tj. koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - gromadzić się przeciwko

11. Bóg wydał* mnie w^412 rękę przewrotnego**|S i wtrącił*** mnie w ręce^3027|DC niegodziwych^7563|P.      Hi 3,17; Hi 8,22; Hi 9,22; Hi 10,3

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zamknąć, uwięzić, wydać; ** człowiek nieprawy, chłopiec - por. Hi 19,18 21,11; S liczba pojedyncza; *** czynić coś gwałtownie, gonić (coś), kierować lekkomyślnie, tu i Lb 22,32; DC dual construct; P Liczba mnoga

12. Żyłem^1961 w spokoju*|ADJ, lecz On mnie skruszył**; schwytał^270 mnie za kark^6203 i roztrzaskał*** mnie, i postawił^6965 mnie sobie za cel^4307.      Hi 7,20; Lm 3,12

* lub: spokojny, swobodny, pomyślny, obfitujący; ADJ Adjective - przymiotnik; ** koniugacja czasownika - pilpel - forma czynno-intensywna - połamać na kawałki, roztrzaskać; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - kruszyć, łamać - Jr 23,19

13. Otoczyli^5437 mnie Jego łucznicy*; przeszywa** moje nerki*** i nie^3808 żałuje****, wylewa^8210 na ziemię^776 moją żółć*****.      Ps 139,13; Jr 50,14

* tu i Jr 50,29; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozciąć całkowicie, przebić; *** nerki w myśli hebr. to miejsce uczuć bądź sumienia - Wj 29,13; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oszczędzić, pożałować, ulitować się; ***** dotyczy zawartości woreczka żółciowego - por. Hi 20,25

14. Rozbija* mnie, dokonując we^5921 mnie wyłomu** za^6440 wyłomem^6556; biegnie^7323 na^5921 mnie jak wojownik***.      Hi 30,14; Jl 2,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyrywać się, przebijać się, robić wyłom, potłuc na kawałki; ** wyrwa, wyłom, dziura, wybuch (gniewu), rana; *** lub: człowiek silny, dzielny, potężny, bohater, tyranᴳᴱˢ

15. Uszyłem* wór** na swoją skórę^1539 i wbiłem*** w proch^6083 moją godność****.      Hi 30,19; Ps 7,5; Ps 75,10; Jr 48,25; Lm 2,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zszyć; ** tj. wór wykonany z włosia koziego - 2Sm 2,10, wkładany jako przejaw żałoby lub podkreślenie znaczenia wypowiedzi - Rdz 37,34 Kpł 11,32; *** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wkładać, ciskać, wrzucać, zbierać; **** dosłownie: róg, wzgórze - Rdz 22,13, metaforycznie siła, honor, godność - 1Sm 2,10

16. Moja twarz* jest zaczerwieniona^2560 od płaczu^1065**, a na^5921 moich powiekach^6079*** jest cień śmierci****.      Hi 3,6; Lm 1,20; Lm 2,11; Jr 13,16

* lub: przed, powierzchnia, twarz, wcześniej, w kierunku; ** spontaniczny i powtarzający się płacz jest jednym z objawów słoniowacizny - por. NETᴷ - por. Hi 2,8; *** tu jako synekdocha - cała twarz; **** hebr.: calmawet - cień śmierci, głęboka ciemność - metaforycznie: miejsce przebywania zmarłych - Iz 9,1 Jr 2,6

17. Choć^5921 nie ma krzywdy* na moich dłoniach^3709, a moja modlitwa^8605 jest szczera^2134**.

* lub: gwałt, okrucieństwo, niesprawiedliwość; ** dosłownie: czysta

18. O, ziemio^776, nie^408 zakrywaj* mojej krwi^1818 i niech nie znajdzie**|JUS się miejsce^4725 dla mojego krzyku***!      Rdz 4,10; Iz 26,21; Ez 24,7-8

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odziać, rozciągnąć na, ogarnąć, zalać; ** dosłownie: być, istnieć, trwać, przebywać; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** lub: wrzawa - Rdz 18,20

19. Jednak* teraz^6258 – spójrz**, mój świadek*** jest w niebiosach^8064, mój obrońca****|N na wysokościach^4791.      Hi 22,12; Rz 1,9; 1Tes 2,5

* lub: także, nawet, zaiste, co więcej, owszem; ** lub: oto, czy; *** dowód; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: tj. świadczyć o kimś na czyjąś korzyść; N nominativ

20. Moi przyjaciele* szydzą**|PAR ze mnie, ale moje oko^5869|CS wylewa^1811 łzy ku^413 Bogu.

* lub: towarzysz, współmieszkaniec, ktoś drugi, kochanek; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - drwić, chełpić się, tłumaczyć z innego języka - Rdz 42,23; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; CS common singular

21. Oby ktoś rozstrzygnął*|JUS spór człowieka** z^5921 Bogiem, a syna^1121 człowieka***|S ze swoim przyjacielem^7453!      Rdz 18,23-32; Hi 9,33; Hi 31,35-37; Ez 22,30

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - decydować, sądzić, wyznaczać, okazywać się słusznym, dowodzić, przekonywać; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** mąż, silny mężczyzna, wojownik, bohater; *** hebr.: adam - imię własne Adam, człowiek, rodzaj ludzki, istota ludzka, mężczyzna; S liczba pojedyncza

22. Gdy^3588 przyjdą^857 odliczone* lata^8141, pójdę^1980 ścieżką^734, z której nie^3808 powrócę**.      Hi 6,18; Hi 13,27

* lub: liczba, ilość, coś ponumerowanego, wejść do spisu; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać się, wracać

↑↑

Rozdział 17

1. Mój duch^7307jest złamany*, moje dni^3117 gasną**, pozostały mi groby***.      Hi 3,22; Hi 5,26; Hi 10,1

* lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być zniszczonym, być połamanym; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: zostać zniszczonym, zostać zgaszonym; *** hebr.: qeber - grób, grobowiec, indywidualne komory grobowe - synonim świata podziemnego - Ps 49,9

2. Czyż^518 szydercy* nie^3808 są przy^5978 mnie? A czy moje oko^5869 musi nocować**|INF|JUS w cieniu ich buntu***?      Ps 22,7; Ps 119,51; Jr 20,7

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: drwina, prześmiewca, szyderstwo; ** lub: przebywać, spędzać noc; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - okazywać nieposłuszeństwo

3. Wyznacz^7760|IMP więc proszę^4994 zastaw***|IMP za mnie u^5973 siebie***. Bo kim^4310 jest ten^1931, który za mnie przyklaśnie**** ręką^3027?      Wj 21,2; Wj 22,6; Pwt 24,10

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zostać poręczycielem, dawać w zastaw, wymieniać, zobowiązać się; ** zwyczaj prawny wyrażany przez uderzenie ręką na zgodę - Prz 6,1 11,15 17,18 22,26; *** Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - z Tobą; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - uderzać, zaręczać

4. Ponieważ^3808 ich serce* ukryłeś^6845 przed zrozumieniem**, dlatego^5921 też^3651 ich nie^3808 wywyższysz***.      Ps 111,10; Kaz 12,8; Kaz 13,15

* lub: wewnętrzny człowiek, rozum, umysł, wola, sumienie; ** lub: roztropność, rozsądek, wgląd, rozeznanie, zrozumienie; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - podnieść wysoko, być zabranym wysoko, umieścić

5. Kto dla pochlebstwa* donosi** na przyjaciół^7453, to oczy jego synów^1121 zgasną*******.

* lub: gładkość, zwodniczość, dział, udział, część, terytorium; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - mówić, ogłaszać, obwieszczać, oznajmiać, donosić; *** lub: (kto) do udziału (lub na ucztę) sprasza przyjaciół, a oczy jego synów gasną (z głodu) - por. EIBᴷ; **** dosłownie: osiągnąć kres, być zużytym, wyczerpanym, zmarnować się, zniknąć, zginąć

6. Wystawił* mnie na przysłowie**|HAP u ludów^5971 i stałem^1961 się splunięciem*** przed**** nimi.      Lb 12,14; Iz 50,6; Iz 53,3; Mt 27,30

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - umieścić, ustawić, ulokować się, przedstawić się; ** lub: powiedzonko, podobieństwo, poezja epigramatyczna; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: plwocina; **** idiom: jestem jak ktoś, komu pluje się w twarz (?)

7. I moje oko^5869 zamgliło* się od smutku**, a wszystkie^3605 moje członki*** są jak cień^6738.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - osłabnąć, przygasnąć, omdleć, być słabym; ** lub: gniew, utrapienie, żal, przygnębienie; *** postać

8. Prawi* są zdumieni** nad^5927 tym^2063, a niewinny*** triumfuje^5782 nad^5921 obłudnikiem****.      Hi 18,20; Hi 21,5

* lub: szczery, sprawiedliwy; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być ogarniętym zgrozą; *** lub: czysty, wolny od winy bądź kary, przejrzysty; **** bluźnierca, bezbożnik, człowiek daleki od Boga

9. A sprawiedliwy* trzyma** się swojej drogi^1870, a kto ma czyste^2835 ręce^3027, nabiera*** sił^555.      2Sm 22,21; Hi 22,30; Ps 24,4

* lub: prawy, słuszny; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chwycić, złapać; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dodać, zwiększyć, zrobić ponownie, nie przerywać działania

10. A jednak^199 wszyscy^3605 wy* zawróćcie** i przyjdźcie^935***|IMP teraz^4994! Bo^3808 mądrego**** wśród was nie^3808 znajduję^4672.

* lub: z nich; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać się, wracać; *** hendiadys - zawróćcie ponownie (?) - por. NETᴷ; IMP imperativus - tryb rozkazujący; **** lub: roztropny, uczony

11. Moje dni^3117 przeminęły^5674, rozwiały* się moje zamiary** – dziedzictwo*** mego serca^3824.

* dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać złamanym, rozdartym na dwoje; ** lub: plan, pomysł; *** własność, posiadanie, życzenie - Iz 14,23 Ab 1,17

12. Noc^3915 zamieniają^7760 w dzień^3117, światłość^216 jest blisko* w obliczu** ciemności^2822.      Ps 37,6

* lub: bliski (o miejscu, czasie), pokrewny; ** przed - idiom: zaciemniają proste znaczenie spraw (?) - por. EIBᴷ

13. Jeśli^518 czekam*? Szeol** moim domem^1004, w*** ciemności^2822 rozłożyłem**** sobie łoże^3326.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wypatrywać z niecierpliwością, czyhać na; ** kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27; *** lub: z .... ; **** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozciągnąć

14. Zawołałem* do dołu**|A: Ty^859 jesteś moim ojcem^1! A do robaka***|A: Moja matko^517 i moja siostro^269!      Hi 3,15; Hi 30,23; Kaz 12,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, głosić, przyzywać, nadawać imię; ** hebr.: szahat - dół, otchłań, grób, zniszczenie - synonim Szeolu - por. Ps 16,10 49,10 103,4 Hi 9,31; A rodzajnik określony; *** synonim zepsucia - Wj 16,24

15. Gdzie^346 jest więcCW teraz^645 moja nadzieja*? Moją nadzieję^8615 – kto^4310 ją ujrzy**?

CW conjunctive waw; * lub: oczekiwanie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - widzieć, oglądać, obserwować

16. Zstąpią*|P do zasuw** Szeolu, gdy^518 razem odpoczniemy*** w prochu.      Hi 7,9; Hi 11,8; Hi 14,13

* może dotyczyć powtórzenia słowa nadzieja z w. 15; P Liczba mnoga; ** lub: rygiel, drążek, belka EIBᴷ - ze mną samym do Szeolu; *** spokój, odpoczynek, zastąpienie (o sądzie), cierpliwość

↑↑

Rozdział 18

1. WtedyCW Bildad^1085* Szuachita^7747 odpowiedział^6030 i rzekł^559:

CW conjunctive waw; * por. Hi 2,11 przypis *****

2. Jak^5704 długo^575 będziecie zastawiać^7760 pułapki* na słowa^4405? Pomyślcie**, a potem^310 przemówimy^1669|KP.      Hi 33,1; Prz 18,13; Jk 1,19

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: sidło, sieć (?) - łapać za słowaᴮᴰᴮ, emendowane na: położyć kres - por. Biblia Brzeska, Pismo Święte ST i NT - Edycja Świętego Pawła EIBᴷ; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostrzegać, nakłaniać ucha, odróżniać, rozważać, mieć rozeznanie, wgląd, zrozumienie; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności

3. Dlaczego^4069 zalicza* się nas do bydła^929? Dlaczego jesteśmy uważani za nieczystych** w waszych oczach^5869?      Rdz 43,9; Ps 119,122; Prz 61,1

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać policzonym, zostać obliczonym, przypisanym; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać zatkanym, być uważanym za głupiegoᴮᴰᴮ

4. Ty, który rozdzierasz*|PAR w gniewie** swoją duszę^3515 – czy z powodu^4616 ciebie ma być wyludniona*** ziemia^776 i skała****|S przesunięta^6275 ze swojego miejsca*****?      Hi 14,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szarpać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** metaforycznie: fuknąć gniewnie; *** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być pozostawionym na, być porzuconym; **** lub: blok kamienny, głaz, skała; S liczba pojedyncza; ***** region, zakątek, kierunek

5. Tak^1571, światło^216 niegodziwych* gaśnie**, i płomień^7632|HAP jego ognia^784 nie^3808 świeci^5050***.      Prz 13,9; Prz 20,20; Prz 24,20

* lub: winny, przestępczy, złoczyńca; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być stłumionym; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** metaforycznie: pomyślności, dobrobytu i szczęścia - KULᴷ NETᴷ

6. Światło^216 przygasa* w jego namiocie** jego lampa*** nad^5921 nim gaśnie^1846****.      Hi 21,17

* dosłownie: być bądź stać się ciemnym, być ciemnego koloru; ** lub: mieszkanie, dom, miejsce przebywania, namiot nomady; *** lub: pochodnia, światło, kaganek; **** być stłumionym

7. Kroki^6806 jego siły^202 będą skrępowane*, i upada** przez własny plan***.      Hi 5,13; Prz 4,12

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiązać, być wąskim, być w tarapatach, osaczyć; ** lub: rzucać, wyrzucać, odrzucać, zrzucać, strącać; *** lub: rada, zamysł, plan jako decyzja Boga - Jr 49,20 Mi 4,12

8. Bo^3588 jego nogi^7272 zapędzają* go w sieć**, i wchodzi^1980***|KHP na^5921 zapadnię****.

* dosłownie: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być odesłanym, odprawionym, być zmuszonym; ** lub: siatka, sidło; *** dosłownie: przemierzać, chodzić tu i tam; KHP koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna; **** dosłownie: sieć, krata, siatka, sidła, ornament siatkowy - 1Krl 7,17

9. Potrzask* chwyta^270 go za piętę^6119 i mocno**|JUS zatrzaskuje się nad^5921 nim pułapka***.

* lub: pułapka na ptaki, sidła; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić silnym, wymóc na, utrzymać; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** lub: sidło, pętla (?) - tu i Hi 5,5

10. W ziemi^776 skryta^2934|PAS|PAR jest na niego pętla*, a pułapka**|HAP nad^5921 jego ścieżką***.

PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * dosłownie: sznur, lina, ból, strapienie, skurcz, zagłada; ** narzędzie do chwytania, sidło; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** przejście, droga - Sdz 5,6

11. Zewsząd^5439 trwożą^1204|KP go zmory*|P, nacierają** na niego na każdym kroku***.

KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; * lub: trwoga, zniszczenie, nieszczęście, straszliwe wydarzenie; P Liczba mnoga; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozproszyć, pchać się, dokuczać; *** stopa

12. Głód^7457*|ADJ niech będzie^1961|JUS osłabieniem jego sił**, a klęska*** jest już gotowa^3559|KN|PAR u jego boku****.      Hi 15,23

* lub: jest głodne jego nieszczęście - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ADJ Adjective - przymiotnik; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** żywotność, wigor, siła fizyczna EIB - Zmarnieje jego rześkość; *** strapienie, brzemię, nieszczęście, dzień klęski; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** żebro, boczne drzwi, deska

13. Pożre^398 kawały* jego skóry^5785, najstraszniejsza^1060 śmierć^4194** pożre^398 jego członki^905.

* dosłownie: część ciała; ** idiom (?): pierworodny śmierci

14. Zostanie on wyrwany* ze swego namiotu^168, swej ufności** i zmuszony do przemaszerowania^6805|KH przed królem^4428 grozy^1091***|F|P.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać odegnanym, zostać wyciągniętym; ** lub: zaufanie, ufność, miejsce ucieczki; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; *** por. w. 11 przypis * - może chodzić o Mota - ugaryckie bóstwo śmierci, babilońskiego - Nergala lub kananejskiego - Molocha - por. EIBᴷ KULᴷ Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; F rodzaj żeński; P Liczba mnoga

15. Osiądzie*|F|S w jego namiocie^168 nienależąca** do niego***, sprawi, że rozrzuci**** po jego niwie***** siarkę^1614.      Rdz 19,24; Ps 11,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przebywać, pozostawać, mieszkać, osiedlić się; F rodzaj żeński; S liczba pojedyncza; ** lub:: zużycie, znoszenie, bez; *** Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - (nie) zamieszka w jego namiocie nic z jego (własności), Biblia Warszawska - .... osiada obcy; **** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być rozciągniętym; ***** lub: siedziba, pastwisko - 2Sm 7,8 miejsca zamieszkania, zielone niwy - Ps 23,2

16. Od spodu* uschną** jego korzenie^8328, a z góry^4605 będzie obcięta*** jego gałąź^7105.      Hi 29,19

* tj. spodnia część, miejsce, na którym się stoi; ** lub: być bez wilgoci; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obrzezać, zostać przyciętym

17. Pamięć* o nim zginie^6 z^4480 ziemi^776 i nie ma już jego imienia** na^5921 obszarze*** kraju****.      Ps 34,16

* lub: wzmianka (imienia) - Wj 3,15 17,14; ** imię - odzwierciedla naturę i charakter osoby je noszącej; *** lub: przed, oblicze, powierzchnia, twarz, wcześniej; **** dosłownie: na zewnątrz, ulica, strona zewnętrzna, dróżka

18. Wypychają* go ze światła^216 do^413 ciemności^2822 i wypędzają** go ze świata***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pchać, popędzać, odrzucać, wyrzucać; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odpędzać, wypłaszać; *** zamieszkała ziemia - 1Sm 9,8

19. Nie^3808 będzie miał potomka*|S i nie^3808 będzie miał potomstwa**|S w swoim ludzie^5971 i nikt nie^369 pozostanie***|N w miejscu jego zamieszkania****|PC.      Lm 2,22

* hebr.: niyn - potomność, potomstwo - Rdz 21,23 Iz 14,22 Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - i nie (ma) on odrośli; S liczba pojedyncza; ** hebr. neked - potomność, potomstwo - Rdz 21,23 Iz 14,22; *** lub: ktoś ocalony, reszta, to, co pozostało; N nominativ; **** miejsce przebywania, pobytu (czasowego); PC plural construct

20. W^5921 dniu^3117 jego sądu zostaną przerażeni* ludzie Zachodu**|P, a mieszkańcy Wschodu*** zostaną ogarnięci**** trwogą*****.      Iz 28,2; Ez 27,35

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być spustoszonym, być ogarniętym zgrozą; ** lub: z tyłu, najdalej położony, zachodni (o umiejscowieniu); P Liczba mnoga; *** lub: dawny, starożytny, wschodni; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chwycić, złapać; ***** lub: przerażenie, groza

21. Tak^389 to jest z tymi^428 namiotami*|PC niegodziwych** i takie^2088 jest miejsce*** tego, który nie^3808 zna^3045**** Boga.      Hi 21,28; Jr 9,3

* lub: miejsce zamieszkania (także Boga), przybytek, namiot na pustyni; PC plural construct; ** ktoś niesprawiedliwy, przewrotny, nieprawy; *** lub: przestrzeń, region; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - poznawać, uznawać

↑↑

Rozdział 19

1. A Hiob^347 odpowiedział^6030 i rzekł^559*:      Hi 3,1; Hi 9,1; Hi 12,1; Hi 16,1; Hi 21,1; Hi 23,1

* por. Hi 6,1 przypis *

2. Jak^5704 długo^575 będziecie zadawać ból* mojej duszy^5315 i kruszyć** mnie słowami^4405?      Sdz 16,16; Hi 8,12; Hi 18,2; Hi 27,2; Ps 13,1

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować boleść, powodować smutek; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - druzgotać, gnębi

3. To^2088 już dziesięć razy* znieważyliście** mnie i nie^3808 wstydzicie*** się mnie krzywdzić****?      Rdz 42,7; Prz 25,8; Ne 4,12; Ps 69,8; Dn 1,20

* idiom: często - por. Rdz 31,7 Lb 14,22; ** ubliżać, upokarzać, narażać na wstyd; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zażenowanym, rozczarowanym; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: postąpić źle z, zadziwiać

4. Lecz* niech tak** będzie, że zbłądziłem***, uchybienie^4879|HAP pozostaje**** ze^854 mną.

* lub: także, zaiste, choć, tym bardziej, co więcej; ** zaprawdę, prawdziwie, z pewnością; *** być odurzonym, mylić się, błądzić, popełniać grzech nieumyślnie; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; **** przebywać

5. A jeśli^518 rzeczywiście^551 chcecie się wynosić* nade^5921 mną i dowodzić** mi^5921 mojej hańby*******;      Ps 35,26; Ps 38,16; Ps 55,12

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić wielkim, uczynić potężnym, wywyższyć, czynić wielkie rzeczy; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sądzić, wyznaczać, okazywać się słusznym, przekonywać, uznawać za winnego, strofować, ganić; *** lub: pogarda, drwina; **** lub: i czynić mi zarzut ze wstydu mego

6. Wiedzcie^3045|IMP zatem^645, że^3588 to Bóg mnie powalił* i swoją sieć** nade^5921 mną rozciągnął***.      Hi 27,2; Lm 3,5; Ez 12,13

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wykrzywić, zgiąć, sfałszować, wypaczyć, zadać kłam; ** lub: sidła, zdobycz złapana w sidła, słowo odnosi się również do trudno dostępnych miejsc górskich i miejsc gromadzenia zapasów na wojnę - 1Sm 22,4 - Masada (?); *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - chodzić naokoło, otaczać, obejmować, ogradzać, zaokrąglać

7. Oto* krzyczę**: Gwałt***! – i nie^3608 uzyskuję odpowiedzi^6030|KN; oto wołam o pomoc**** – a nie ma sprawiedliwości*****.      Jr 20,8; Ha 1,2; Prz 21,13

* lub: jeśli, choć; ** wołać, krzyczeć o pomoc, domagać się; *** lub: krzywda, okrucieństwo, niesprawiedliwość; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - krzyczeć; ***** decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie

8. Zagrodził* mi moją drogę^734 i nie^3808 mogę przejść**, a na^5921 moich ścieżkach^5410 rozpostarł*** ciemność.      Hi 3,23; Ps 88,8

* lub: zamurować, otoczyć murem, odgrodzić, zbudować mur; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść nad, przez, pomiędzy, przemijać, zniknąć; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - układać, umieszczać, kształtować, ustanawiać

9. Odarł* ze^5921 mnie moją chwałę** i zdjął*** koronę**** z mojej głowy^7218.      Ps 89,44

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - obnażyć, obedrzeć ze skóry; ** splendor, majestat, duma, godność; *** usunąć, zabrać, obalić, odłożyć; **** lub: wieniec

10. Niszczy^5422 mnie zewsząd* – i ginę**; moją nadzieję*** wyrwał**** jak drzewo^6086.

* tj. dookoła, ze wszystkich stron; ** dosłownie: iść, odchodzić; *** lub: oczekiwanie; **** wyciągnąć bądź podciągnąć

11. I sprawił, że zapłonął^2734|KH swoim gniewem* przeciwko^5921 mnie i uważa** mnie za jednego ze swoich wrogów***.      Hi 13,24; Hi 16,9

KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; * metaforycznie: fuknąć gniewnie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaliczać, uznać, oceniać, cenić, szanować; *** przeciwnik, wróg, nieprzyjaciel, ciemiężyciel

12. Podeszły^935 razem* Jego hufce** i przygotowały podejścia*** przeciwko^5921 mnie na swoich drogach^1870, i rozbiły**** obóz dokoła^5439 mojego namiotu^168.      Ps 27,3; Iz 29,3; Jr 50,29

* lub: łącznie, wszyscy razem, podobnie, jedność; ** dosłownie: grupa, gromada, oddział, napaść; *** dosłownie: zbudować gościniec, przygotować drogę; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pochylić się, oblegać

13. Moich braci^251 oddalił* ode^5921 mnie, a moi znajomi^3045|PAR również** stronią*** ode^4480 mnie.      Ps 31,11; Ps 38,11; Ps 69,8; Ps 88,8; Ps 88,18

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ustanawiać odległość, odejść daleko, odsunąć; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: zaiste, z pewnością, jednakże; *** budzić odrazę

14. Opuścili* mnie moi krewni**, a moi bliscy przyjaciele***|PAR o mnie zapomnieli****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ustać, zaniechać, powstrzymać, położyć kres; ** bliscy; *** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - powiernik; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przestać się troszczyć

15. Przebywający*|PAR w moim domu^1004 i moje służące** uważają^2803 mnie za obcego***. Stałem^1961 się cudzoziemcem**** w ich oczach^5869.

* lub: bawić gdzieś przez jakiś czas, pozostawać, mieszkać tymczasowo, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek- goście, Biblia Warszawska - domownicy; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** niewolnica, służąca, pomocnica, nałożnica; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - budzić odrazę, być przybyszem, być obcym w Prz 2,16 5,20 o cudzołożnicy - Wj 29,33; **** obcy

16. Przyzywam* mojego sługę**, leczCW on nie^3808 udziela odpowiedzi^6030, chociaż błagam go o życzliwość*** swoimi^1119 ustami^6310.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć; ** niewolnik, poddany; CW conjunctive waw; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hitpalepl - zabiegać o przychylność, współczucie, błagać o łaskę

17. Moim oddechem* brzydzi** się moja żona^802, jestem obrzydzeniem*** dla synów^1121 mojego łona*********.      Pwt 28,53; Ps 69,9; Mi 6,7

* hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł, gr.: pneuma; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - budzić odrazę; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być cuchnącym - por. w. 16 przypis ***, choć błagam ....; **** lub: ciało, łono, metaforycznie: głębiny Szeolu; ***** idiom: dla synów łona, z którego wyszedłem, tj. dla synów mojej matki, czyli: dla moich braci - por. EIBᴷ NETᴷ

18. Nawet^1571 mali chłopcy*|P mną gardzą**; gdyCW wstaję***, mówią^1696**** przeciwko mnie.

* lub: młody mężczyzna, chłopiec tu Hi 21,11; P Liczba mnoga; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odmawiać, odrzucać; CW conjunctive waw; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pojawić się, trwać, rosnąć w siłę; **** lub: drwić - za LXX, TG obracać się plecami - Word Biblical Commentary NETᴷ

19. Brzydzą* się mną wszyscy^3605 moi mężowie** zaufania***, a ci^2088, których kocham^157, zwracają****|KN się przeciwko mnie.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czuć odrazę, uważać za obrzydliwość, sprawić, że coś będzie obrzydliwością; ** człowiek, osoba, kilku ludzi; *** tj. potajemna rada, narada, zgromadzenie, rada mędrców, krąg przyjaciół; **** obrócić się, zawrócić, zmienić się; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

20. W mojej skórze^5785 i w moim ciele* przykleiła** się moja kość^6106***|S, i wymknąłem^4422 się tylko ze skórą moich zębów****.      Sdz 9,2

* hebr.: basar - ciało, skóra - Ps 102,6 mięso, pożywienie 1Sm 2,13 krewni; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przylgnąć do, trwać przy; *** lub: moje życie - Rdz 2,23; S liczba pojedyncza; **** idiom: ze skórą w zębach (tak jak spłoszony drapieżnik umyka drasnąwszy tylko ofiarę) ze skórą na zębach, tzn. (a) z wargami (b) pozostały mi tylko wargi (c) pozostała mi tylko możliwość mówienia (d) z dziąsłami - por. EIBᴷ

21. Okażcie życzliwość^2603*|IMP, okażcie życzliwość^2603|IMP wy^858, moi przyjaciele**, bo^3588 dotknęła*** mnie ręka^3027 Boga.      Hi 1,11; Hi 6,14; Ps 38,2; Prz 17,17

* por. w. 16 przypis ***; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** towarzysz, współmieszkaniec, kochanek; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uderzyć, sięgnąć, wyciągnąć do

22. Dlaczego^4100 mnie prześladujecie* jak Bóg? I nie^3808 możecie nasycić** się widokiem mojego ciała^1320?      Wj 14,14; Iz 1,23; Jr 29,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ścigać, zmuszać do ucieczki, pilnie śledzić, prześladować, dręczyć; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nasyconym, być zaspokojonym, otrzymać swoją porcję, zaspokoić pragnienie, mieć w nadmiarze

23. Kto^4310 da^5414, by zostały zapisane* moje słowa^4405! Kto^4310 da^5414, by zostały utrwalone** w miedzianym zwoju***,      Hi 31,26

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wypisać, wyryć, wpisać do rejestru, zanotować; ** lub: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - wypisać, być utrwalonym; *** książka, orędzie, dokument, list, dekret - Sdz 5,14 Iz 30,8 pisanie na foliach miedzianych znane było w okresie XII-II w. p.n.e. - Word Biblical Commentaryᴷ EIBᴷ

24. By* żelaznym^1270 rylcem** i ołowiem^5777*** zostały na wieczność^5703 wyryte****|KN na skale*****!      Jr 17,1; Ez 11,19

* dosłownie: z; ** tj. żelazny rylec z diamentową końcówką, używany do pisania w kamieniu bądź metalu; *** ołowiem mogły być zalewane wykute litery - por. EIBᴷ, NETᴷ; **** lub: zostać wyciosanym; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ***** blok kamienny

25. A ja^589 wiem*, że mój Odkupiciel** żyje^2416 i że jako ostatni*** nad^5921 prochem**** moim stanie^6965.      Hi 16,19; Prz 23,11; Iz 44,6; Jr 50,34; Obj 1,17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, uznać, rozważać, wiedzieć, rozróżniać; ** lub: wykupić (jako krewny) - Rt 3,13 Kpł 25,48 odkupić (jako Bóg) - Wj 6,6; *** późniejszy, następny, ten drugi, ostatni (o czasie); **** lub: sucha ziemia, grunt, pył, popioły, śmieci, gruz

26. A potem^310, gdy moją skórę^5785 tak^2063 poszarpano*, toCW jednak w swoim ciele^1320** będę oglądał*** Boga.      Ps 17,15; 1Kor 13,12; 1J 3,2

* lub: gdy poszarpali³ᴾ - dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zedrzeć, wycinać, trzebić, rozcinać na kawałki; CW conjunctive waw; ** mając ciało - Biblia Ekumeniczna, w ciele - Biblia Poznańska, NETᴷ inni za Gesenius’ Hebrew Grammar ed. E. Kautsch §119 odczytują przyimek jako „bez” stąd: uwolniony od ciała - Biblia Warszawska, EIB; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - widzieć, dostrzegać, prorokować

27. Ujrzę^2372 Go^834 ja^859 osobiście*, a moje oczy^5869 zobaczą** Go, a nie^3808 ktoś inny***|ADJ. Niszczeją^3615 moje nerki^3629****|P w moim wnętrzu***********!      Ps 73,26; Ps 84,2; Ps 119,81

* lub: sam - w hebr. dodatkowe podkreślenie podmiotu, który został uwypuklony przez użycie zaimka osobowego „ja” - por. SLᴷ; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd; *** dosłownie: być obcym, cudzoziemcem - por. Hi 15,19 przypis ***; ADJ Adjective - przymiotnik; **** nerki w myśli hebr. to miejsce uczuć bądź sumienia - Wj 29,13; P Liczba mnoga; ***** dosłownie: w piersiach (singular construct) w łonie - EIB we mnie - Biblia Warszawska, Biblia Brzeska; ****** idiom: o, jak moje jestestwo za Nim tęskni - por. EIBᴷ

28. Bo^3588 mówicie^559: Dlaczego^4100 go prześladujemy*? SkoroCW korzeń^8328 sprawy|KN znajduje^4672** się we******* mnie?      Ps 69,26

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ścigać, zmuszać do ucieczki, pilnie śledzić, prześladować, dręczyć; CW conjunctive waw; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie; *** lub: por. w. 26 przypis **, tu jako wypowiedź ironiczna (?); **** skoro leży we mnie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek Jak go prześladujemy? Skoro korzeń sprawy znajduje się (odnajdujemy) w nim - SL Jak moglibyśmy go dopaść, tak by dało się znaleźć korzeń sprawy przeciw niemu? - EIB

29. Drżyjcie*|IMP wy przed^6440 mieczem**, bo^3588 gniew*** sprowadzi karę**** mieczem**, abyście^4616 wiedzieli^3045, że jest sąd*****.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - bać się, lękać się, odczuwać bojaźń; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: nóż, narzędzia do cięcia kamienia; *** żar, furia, wściekłość, oburzenie, złość; **** przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość; ***** lub: proces, spór, konflikt

↑↑

Rozdział 20

1. A Sofar^6691 Naamita^5284 odpowiedział^6030 i rzekł^559:      Hi 2,11; Hi 11,1; Hi 42,9

2. Dlatego też^3651 moje rozterki* sprawiają, że odpowiadam^7725|KH i czynię to z powodu^5668 mojego pobudzenia**|INF we mnie.

* lub: niezdecydowanie, niejednoznaczność, sprzeczność, podzielone opinie; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - śpieszyć się, być zbolałym Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - strapienia we mnie A Hebrew and English Lexicon of the Old Testament - (Brown - Driver - Briggs) ...wewnętrznego poruszenia - por. 1Sm 20,38; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

3. Słyszę^8085 zniewagę*, która mnie napomina**, leczCW duch^7307 mój według^4480 mojego zrozumienia*** sprawia, że odpowiadam****:      Hi 19,3; Hi 32,18; Dz 2,20

* lub: wstyd, hańba, zakłopotanie; ** karcenie, kara, pouczenie, ostrzeżenie; CW conjunctive waw; *** lub: rozumienie, rozeznanie, umiejętność oceny i analizy z umiejętnością dokonania właściwego wyboru; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, zaświadczać, odpowiadać jako świadek

4. Czy wiesz^3045 o tym^2063, co od^4480 wieków*, od^4480 umieszczenia**|INF człowieka***|S na^5921 ziemi^776 jest znane,      Rdz 1,28; Rdz 9,1-3; Ps 115,16

* lub: wieczność, stałość, dawna przeszłość, kontynuacja; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - układać, kształtować, ustanawiać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** imię własne Adam, człowiek, rodzaj ludzki, istota ludzka, mężczyzna; S liczba pojedyncza

5. Że^3588 krótkie^7138 jest wiwatowanie* niegodziwych^7563, a radość** obłudnika^2611 trwa tylko*** chwilę^7281?      Hi 8,12-13; Ps 37,35-36; Ps 92,7

* dosłownie: krzyk, okrzyk (radości), śpiew, weselenie się - Ps 100,2; ** lub: pomyślny skutek, szczęśliwy obrót spraw, zadowolenie; *** lub: aż do, aż, podczas, nawet, akurat przed, podczas

6. Choćby^518 jego wyniosłość* dosięgała** niebios^8064|P, a jego głowa^7218 – dotykała^5060 chmury^5645***|A|SC,      Rdz 11,4; Iz 14,13-14; Ab 1,3-4

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: pycha, arogancja, majestat; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść za, odchodzić, cofać się, iść w górę; P Liczba mnoga; *** dosłownie: do chmury, gęstej chmury; A rodzajnik określony; SC singular construct

7. Ginął^6 na zawsze* jak jego odchody**, a widzący^7200|PAR go mówili^559: Gdzie^335 on jest?      Hi 4,20; Ps 90,5-6; Jk 4,14

* lub: trwanie, ciągłość, czas trwania; ** łajno, gnój, kulka gnoju - tu i Ez 4 12.15 So 1,17; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

8. Taki ulatuje* jak sen^2472|A i już go nie^3808 znajdą^4672; zostanie odpędzony** jak nocne^3915 widzenie***.      Hi 5,14; Ps 73,20; Ps 90,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unosić się, latać; A rodzajnik określony; ** koniugacja czasownika - hofal forma bierna - zostać przepłoszonym; *** lub: objawienie, proroctwo - 1Sm 7,17 Iz 22,1.5 Za 13,4

9. Ogląda* go oko^5869 i ponownie tego nie^3808 uczyni**; i nie^3608 ujrzy^7789 go już więcej^5750 jego miejsce***.      Hi 8,18; Ps 103,16

* lub: spostrzegać, patrzeć na; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować dodanie, zrobić coś więcej; *** lub: przestrzeń, region, kraj, odległość

10. Jego synowie^1121 muszą zabiegać o przychylność* ubogich**, jego ręce^3027*** muszą zwrócić^7725 jego bogactwo****.      Hi 5,16

* lub: Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - wynagrodzić ubogim za koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - - zadowalać, spłacać; ** lub: marny, biedny, słaby, chudy; *** idiom: jego synowie - por. WBCᴷ NETᴷ; **** żywotność, wigor, siła fizyczna - Rdz 49,3

11. Choć jego kości^6106 były pełne^4390 młodzieńczej siły*, jednakCW wraz z^5973 nim spoczęła** w prochu^6083.      Hi 7,21; Hi 17,16; Ps 7,5

* lub: młodość, wigor - tu i Hi 33,25 Ps 89,45 Iz 54,4; CW conjunctive waw; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - leżeć, kłaść się, leżeć na, nocować, odpoczywać

12. Choć^518 słodkie* jest w jego ustach^6310 zło** i chociaż chował*** je pod^8478 swoim językiem^3956;      Ps 10,7; Prz 9,17; Prz 20,17

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - nadawać słodki smak - Wj 1525; ** udręka, przeciwność losu, nieszczęście, niegodziwość; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zetrzeć, unicestwić

13. Chociaż zachowywał* je i nie^3088 opuszczał** go, i zatrzymywał^4513 je pośrodku^8432 swojego podniebienia***;

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oszczędzać, żałować; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - porzucić, zaniedbać, sprzeniewierzyć się, uwolnić, wyzwolić, zostawić w tyle; *** lub: usta, smak

14. To jednak jego chleb* we wnętrznościach** przemieniał^2015|KN się i stawał się żółcią^4846*** żmii**** w jego wnętrzu*****.

* lub: żywność, zboże, pokarm; ** narządy wewnętrzne, wnętrzności, brzuch; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; *** coś gorzkiego, gorycz, trucizna, jad; **** kobra; ***** środek, wewnętrzna część wnętrzności zwierząt

15. Połknął^1104 taki bogactwa* i zwymiotował^6958|KH je; Bóg wyparł** je z jego brzucha***.

* lub: siła, zdolność, armia, wpływ finansowy; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ** dosłownie: kh. wywłaszczyć, wydziedziczyć, zniszczyć, doprowadzić do zniszczenia; *** ciało, łono, metaforycznie: głębiny Szeolu - Rdz 25,23-24

16. Wessał* jad** żmii^6620, zabił^2026|KQ go język^3956 węża***.      Pwt 32,33; Prz 23,32

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ssać, jako rzeczownik: osesek, niemowlę; ** żółć, gorycz, trucizna - Pwt 32,32; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; *** jadowita żmija tu i Iz 30,6 59,5

17. Nie^408 zobaczy^7200 już rzek^6390, potoków*, strumieni** miodu^1706 i masła***.      Wj 3,8; Pwt 32,13

* lub: prąd morski, rzeka, potok; ** rwący potok, dolina, wadi, dolina rwącego potoku; *** zsiadłe mleko - Rdz 18,8

18. Musi oddać^7725*|PAR|KH swój zysk**, a nawet nie^3808 przełknął^1104 go; i nie^3808 nacieszy^5965 się wartością^2428*** swego wynagrodzenia****.

* dosłownie: oddając - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: zysk, zarobek Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - owoc trudu, nieuczciwy zysk (?) - EIBᴷ; *** por. w. 15 przypis *; **** lub: to, co jest wymieniane, wymiana, zamiennik, wynagrodzenie - Kpł 27,10.33

19. Bo^3588 gnębił* i opuszczał^5800 w potrzebie ubogich^1800, przemocą zagrabił** dom^1104, którego*** nie^3808 zbudował^1129.      Pwt 28,30; Iz 5,8; Mi 2,2

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - skruszyć na kawałki, dotkliwie uciskać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odebrać, porwać, złupić; *** dosłownie: a nie zbudował go - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

20. Bo^3588 nie znał umiaru* w swoim wnętrzu^990, nie^3808 dał ujść** temu, czego pragnął^2530|PAR|PAS.      Hi 15,29; Prz 17,1; Kaz 5,13

* dosłownie: spokojny, swobodny, pomyślny, prosperujący, obfitujący; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - złożyć, pozwolić uciec, wyzwolić, ocalić (życie); PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; PAS strona bierna

21. Nic^369 nie pozostało* z jego posiłku^400, dlatego^5921 też^3651 nie^3808 ostoi** się jego mienie***.      Hi 18,19; Jr 17,11; Łk 16,24

* lub: ktoś ocalony, reszta, to, co pozostało; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - tańczyć, kręcić się, zwijać się, wirować; *** lub: dobra, rzeczy dobre, dobroć, urodziwość, piękno, radość, zamożność - Rdz 24,10

22. W obfitości*|INF jego dostatku** spadło na niego utrapienie***. Cała^3605 siła**** nieszczęścia*****|N przychodzi^935 do niego.

* lub: być pełnym, napełnić, być dokonanym, być zakończonym; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** lub: bogactwo, samowystarczalność, obfitość (?) w Hi 36,18 - szyderstwo, kpina, uderzenie (?); *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiązać, być wąskim, być w tarapatach, osaczyć, stan niepokoju i strachu; **** dosłownie: ręka; ***** ktoś trudzący się, cierpiący, nieszczęśnik; N nominativ

23. Gdy będzie^1961 miał czym napełnić*|INF swój brzuch^990, Bóg ześle^7971|KP na niego zapalczywość** swojego gniewu***, i ześle^4305|JUS go na niego^5921 i w jego wnętrzności****.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ukończyć, utwierdzić, wypełnić; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; ** wzburzenie, żar, płomień gniewu; *** metaforycznie: fuknąć gniewnie; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); **** Sof 1,17

24. Gdy będzie uciekał* przed żelazną^1270 bronią**, przeszyje*** go strzała z łuku^7198 spiżowego****.      Ps 18,34; Oz 1,5; Mi 4,13

* lub: śpieszyć, przychodzić szybko, iść; ** wyposażenie, oręż, uzbrojenie; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść obok, przejść szybko; **** spiż - twardy stop miedzi z cyną, cynkiem i ołowiem

25. Wyciągnie^8025 ją i wyjdzie^3318 mu z pleców*|HAP takżeCW grot** pokryty*** jego żółcią**** – i przyjdzie^1980|S na niego zgroza*****|P.      Hi 18,11; Hi 27,20; Jr 6,25

* lub: grzbiet, tył; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; CW conjunctive waw; ** coś błyszczącego, piorun - Wj 19,16; *** dosłownie: z żółcią; **** por. w. 14 przypis *** - pęcherzyk żółciowy, żółć; S liczba pojedyncza; ***** lub: przerażenie - Rdz 15,12; P Liczba mnoga

26. Całkowita^3605 ciemność^2822 jest zaczajona*|PAR|PAS, aby skryć jego skarby**. Pożre^398 go ogień^784 przez nikogo nie^3808 wzniecony***, pochłonie****|JUS to, co pozostawione^8300 w jego namiocie^168.      Hi 15,34; Ps 21,9; Ps 50,3

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - schować, ukryć, kłaść potajemnie; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; PAS strona bierna; ** lub: chować, przechowywać jak skarb, zachować, czaić się; *** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być niesionym przez wiatr; **** dosłownie: drżeć, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - zniszczy; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.)

27. Niebiosa^8064 odsłonią* jego nieprawość**, a ziemia^776 powstanie^6965 przeciwko niemu.      Hi 13,23

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - obnażyć, ujawnić, objawić; ** przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość

28. Porwie* zasoby** jego domu^1004, rozpłyną***|KN|PAR się w dniu^3117 Jego gniewu^639.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odsłonić, usunąć, odejść, iść na wygnanie, do niewoli; ** dosłownie: owoc, plon, płody roli; *** lub: wylewać, cieknąć; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

29. Taki^2088 dział* człowieka^120 niegodziwego^7564 jest od Boga^430 i dziedzictwo** zapowiedziane^561|N mu przez Boga^430.      Hi 27,13; Hi 31,2-3

* lub: udział, część, terytorium; ** lub: majątek, własność; N nominativ

↑↑

Rozdział 21

1. A Hiob^347 odpowiedział^6030 i rzekł^559*:      Hi 3,1; Hi 9,1; Hi 12,1; Hi 16,1; Hi 19,1; Hi 23,1

* por. Hi 6,1 przypis *

2. Słuchajcie*|IMP uważnie* mojej mowy**, a to^2063 niech stanie^1961*** się dla mnie waszą pociechą|JUS|P!      Hi 15,11; Ps 94,19; Iz 66,11; Jr 16,7

* hebraizm: słuchajcie, by słuchać - infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** słowo, wypowiedź; *** rzeczownik tylko w l. mn. - waszymi pociechami - por. EIB; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); P Liczba mnoga

3. Znoście*|IMP mnie, gdyCW ja^589 będę mówił^1696, a potem^310, gdy będę mówić^1696|INF, możesz szydzić*****|S!      2Krl 19,21; 2Krn 30,10; Prz 1,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, dźwigać, wspierać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; CW conjunctive waw; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** drwić, wyśmiewać; *** charakterystyczne przejście w Hioba w l.poj. - może dotyczyć mowy Sofara; S liczba pojedyncza

4. Czy ja^595 moją skargę* kieruję do** człowieka^120|S? A jeśli^518 tak***, to dlaczego^4069 nie^3808 miałby mój duch**** być wzburzony*****?

* lub: rozważanie, zaduma, niepokój, zmartwienie; ** przeciwko, na człowieka; S liczba pojedyncza; *** por. WBCᴷ; **** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł; ***** dosłownie: skracać, metaforycznie niepokoić, wyprowadzać z równowagi, irytować, zniecierpliwić się

5. Spójrzcie*|IMP na mnie^413 i zdumiejcie**|IMP się, i połóżcie^7760 rękę^3027 na swoje usta^6310***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwracać się ku, odwracać się od, rozejrzeć się, zbliżać się; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przejmować grozą; *** gest wzywający do milczenia

6. A gdy^518 o tym sobie przypomnę*, jestem przerażony**, a drżenie*** ogarnia**** moje ciało^1320.      Hi 4,14; Ps 55,5; Ps 119,120; Iz 21,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pamiętać; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zaniepokojonym, zatrwożonym; *** lub: dygotanie; **** dosłownie: chwytać, złapać

7. Dlaczego^4069 niegodziwi^7563 żyją^2421, starzeją* się, a nawet^1571 wzrastają** w siłę***?      Hi 12,6; Ps 17,10; Ps 17,14; Ps 73,2; Jr 12,1; Ha 1,16

* lub: posuwać się (w latach), starzeć się i słabnąć; ** dosłownie: być silnym, mocnym, zwyciężyć; *** lub: moc, skuteczność, bogactwo

8. Ich potomstwo* utrwala**|PAR się przed^6440 nimi, a wokół^5973 nich dzieci*** rosną na ich oczach^5869.

* lub: nasienie, sianie; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być utwierdzonym, niewzruszenie ustanowionym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** dosłownie: potomstwo, płód, to, co zostało wydane na świat

9. Ich domy^1004 są bezpieczne*, bez strachu** i nie^3808 ma nad^5921 nimi rózgi*** Boga.      Ps 73,5

* hebr.: szalom - pokój, pełnia, zdrowie, pomyślność; ** lub: trwoga, przerażenie; *** kij, gałąź, berło, ród, plemię

10. Ich byk* pokrywa** i nie^3808 zawodzi***, ich krowa**** cieli^6403 się i nie^3808 roni*****.

* lub: wół; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zapładniać, powodować przejście na drugą stronę; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odrzucić jako odrażające, okazać wstręt, okazywać niechęć, dać się odstręczyć - por. WBCᴷ, SLᴷ,; **** lub: jałówka; ***** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić bezdzietnym, bezpłodnym

11. Wypuszczają^7971 swoich małych chłopców* jak stado owiec^6629, a ich synowie** radośnie skaczą*** wokoło.      Ps 29,6; Ps 114,4; Ps 114,6

* lub: młody mężczyzna, chłopiec tu Hi 19,18; ** lub: syn, młodzieniec, potomstwo; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - tańczyć, skakać - 1Krn 15,29

12. Chwytają^5375*|KQ za bębenek** i harfę*** i weselą**** się przy dźwięku^6963 fletu*****.      Hi 30,31

* lub: podnoszą (głos) przy - WBCᴷ, EIB; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; ** tamburyn - por. Ps 81,2 przypis **; *** tj. instrument szarpany, lira; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zadowolonym, promienieć radością; ***** por. Ps 150,4 przypis ***

13. Spędzają*|Q swoje dni^3117 w dobrobycie**, i w jednej chwili*** zstępują^5181 do Szeolu****.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - doprowadzić do końca, położyć kres, wyczerpać wg ketiv - cieszyć się niezmiernie; Q qere; ** rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, szczęście, obfitość; *** moment, przez chwilę; **** tj. kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki

14. I mówią^559 do Boga: Odejdź*|IMP od^4480 nas, boCW nie^3808 pragniemy** poznania*** Twoich dróg^1870|P.:      Hi 22,17; Ps 95,10; Prz 1,29

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odejść, zejść z drogi, stronić od, zostać usuniętym; IMP imperativus - tryb rozkazujący; CW conjunctive waw; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozkoszować się czymś, pożądać, mieć upodobanie w; *** tylko w Ks. Hioba: przekonanie, poznanie Boga, sąd, opinia; P Liczba mnoga

15. Kim^4100 jest Wszechmogący*, że^3588 winniśmy Mu służyć**? I co^4100 zyskamy***, że^3588 winniśmy spotkać**** się z Nim?      Wj 5,2; Hi 34,9; Ml 3,14

* hebr.: szaddaj - wszechmocny, najpotężniejszy - Rdz 17,1 Hi 5,17; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trudzić się, pracować; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odnieść zysk, korzystać, osiągnąć; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spotkać kogoś, by wnieść prośbę lub błagać - por. Jr 7,16 stąd: wstawiać się, modlić

16. Oto^2005 ich pomyślność* nie^3808 jest w ich ręku^3027. Rada** niegodziwych^7563 daleka*** jest ode mnie.      Hi 22,18; Ps 1,1; Prz 1,10

* lub: dobra, rzeczy dobre, dobroć, urodziwość, piękno, radość, zamożność - Rdz 24,10; ** zamysł; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być odległym

17. Jak często^4100* gaśnie^1846 pochodnia^5216** niegodziwych^7563 i przychodzi^935 na^5921 nich zguba***? Jak często przydziela**** im ból***** w swoim gniewie^639?      Hi 18,5; Prz 13,9; Prz 24,20

* tu: w znaczeniu rzadko (?) - por. SLᴷ; ** idiom oznaczający nieszczęście lub śmierć - por. Hi 6,17; *** katastrofa, ucisk, nieszczęście, klęska; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - podzielić, przyznać, wyznaczyć; ***** lub: lina, region, dziedzictwo, symbolicznie: bóle porodowe - Iz 13,8

18. Jak często są* jak słoma^8401 na** wietrze*** i jak plewa^4671, którą wicher**** porywa^1589?      Ps 1,4; Ps 35,5; Iz 17,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - istnieć, trwać, mieć miejsce, nastać, być; ** przed - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł, gr.: pneuma; **** lub: porywisty wiatr, trąba powietrzna, sirocco (?)

19. Czy* Bóg zachowuje** dla jego synów^1121 jego nieprawość***? Niech odpłaci^7999|KP mu tak, abyCW o tym wiedział****.      Wj 20,5; Jr 31,29; Lm 5,7

* tu: jako pytanie retoryczne (?) - por. WBCᴷ - Pwt 24,16 2Krl 14,6 Jr 31,29 Ez 18,2 Tr 5,7; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chować, przechowywać jak skarb; *** niegodziwość, nieszczęście jako wynik działania magii, oszustwo, bałwochwalczy kult; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; CW conjunctive waw; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, uznać, rozważać, wiedzieć, rozróżniać

20. Niech jego oczy^5869 ujrzą^7200 jego zniszczenie*|HAP i niech wypiją^8354 gniew** Wszechmogącego^7706.      Ps 76,8; Iz 51,17; Iz 19,15; Jr 25,15; Obj 14,10

* lub: ruina, klęska, nieszczęście; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** żar, furia, wściekłość, gorączka, gniew, metaforycznie: trucizna

21. Bo^3588 jakaż^4100 jest jego rozkosz* w jego domu^1004, gdy jest już po nim^310, i gdy liczba^4557 jego miesięcy^2320 osiągnie kres**?

* lub: przyjemność, pragnienie, upodobanie, tęsknota; ** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być odciętym, być u kresu, być podzielonym

22. Czy ktoś może uczyć^3925|KP Boga wiedzy*, gdyCW On^1931 sam sądzi** najwyższych^7311|PAR?      Iz 40,13; Iz 45,9; Rz 11,34; 1Kor 2,16

KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; * lub: postrzeganie, umiejętność, rozeznanie, zrozumienie, mądrość; CW conjunctive waw; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, zarządzać, rozstrzygać spór, karać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

23. Jeden* umiera^4191 w pełni sił**, cały^3605 spokojny*** i beztroski****.

* lub: ten; ** idiom: z nietkniętą kością; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: bezpieczny; **** dostatni, spokojny, swobodny, prosperujący

24. Jego wiadra***|HAP są pełne^4390 mleka^2461, a jego kości*** szpikiem^4221 są nawilżone****.      Hi 15,27

* idiom: piersi pełne mleka; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: kubeł, stos jadalnych oliwek bogatych w oliwę, miejsce, gdzie kładzie się bydło, udoᴳᴱˢ, inni: jego biodra są pełne tłuszczu - por. Biblia Warszawska, Biblia Poznańska, Biblia Ekumeniczna, EIBᴷ; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** lub: ciało; **** dosłownie: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być nawadnianym

25. A drugi^2088 umiera^4191 z goryczą^4751|ADJ w duszy***, a nie^3808 skosztował*** szczęścia****|A.

ADJ Adjective - przymiotnik; * dosłownie: w duszy gorzki - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba, osobowość, gr.: psyche; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - jeść; **** lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość; A rodzajnik określony

26. Razem* leżą^7901 w prochu** i obu pokrywa*** robactwo^7415.      Hi 20,11; Kaz 9,2-3; Iz 14,11

* lub: łącznie, wszyscy razem, podobnie; ** sucha ziemia, pył, grunt, popioły, śmieci, gruz; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zakryć, ukryć, odziać

27. Oto^2005 znam^3045 wasze myśli* i zamiary** przeciwko^5921 mnie, przez które wyrządzacie zło***.      Hi 15,33; Prz 8,36; Jr 13,22

* lub: plan, wymysł, wynalazek; ** plan, spisek, zmowa; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - użyć przemocy, skrzywdzić, postąpić, traktować źle

28. Bo^3588 mówicie^555: Gdzie^346 jest dom^1004 tego dostojnika*? A gdzie^346 jest ten namiot**, w którym zamieszkali***|N niegodziwi^7563?

* tj. ktoś szlachetnie urodzony, książęcego rodu; ** lub: dom, miejsce przebywania; *** przybytek, namiot na pustyni; N nominativ

29. Czy nie^3808 pytaliście^7592 o to przechodzących*|PAR drogą^1870? Czy nie^3808 chcecie poznać** ich dowodów***;      Hi 34,19

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść obok, przekroczyć; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uważać, rozumieć opacznie, przekreślić, wypaczyć, starannie zważać, obserwować, badać, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - uznać; *** dosłownie: znak, znak ostrzegawczy, cud

30. Że^3588 niegodziwy^7451|S jest zachowany* na dzień^3117 nieszczęścia**? Że^3588 na dzień^3117 gniewu*** są oni prowadzeni****|P.      Hi 10,19; Hi 21,32

S liczba pojedyncza; * lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - uśmierzyć, zostać oszczędzonym, trzymać się z daleka - inni: w dniu nieszczęścia jest zachowany - por. EIB, Biblia Warszawska, Biblia Ekumeniczna; ** lub: strapienie, brzemię, klęska, dzień klęski; *** wybuch, wściekłość, gniew, buta; **** koniugacja czasownika - hofal forma bierna - być niesionym, zostać przyprowadzonym, być prowadzonym; P Liczba mnoga

31. Kto^4310 wytyka* mu w twarz^6440 jego drogę**? A kto^4310 mu odpłaci*** za to, co on^1931 uczynił^6213?      Pwt 7,10; Hi 34,11; Ps 62,12; Jr 20,10

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ogłaszać, obwieszczać, oznajmiać, wyjaśniać, donosić; ** hebr.: derek - tu: jako sposób życia - odległość, podróż, metaforycznie bieg życia, charakter moralny; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wynagradzać straty, płacić

32. I on^1931 zostanie zaprowadzony^2986|KHO do grobów* i nad^5921 mogiłą^1430 będzie strzeżony**.

KHO koniugacja czasownika - hofal forma bierna; * tj. na cmentarz - Liczba mnoga - por. Gesenius’ Hebrew Grammar ed. E. Kautsch § 124c; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - baczyć, pilnować

33. Słodkie* są mu bryły** doliny^5158|S i ciągnie*** za^310 sobą każdego^3605 człowieka^120|S; a przed^6440 nim idą niezliczeni369 strong:H4557.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być bądź stać się słodkim, przyjemnym, ssać; ** lub: gruda ziemi, tu i Hi 38,38; S liczba pojedyncza; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wlec, ściągać w dół

34. Jakże* więcCW możecie mnie pocieszać^5162 marnością**, skoroCW w waszych odpowiedziach^8666 pozostaje^7604 fałsz^4604***?

* lub: jak to! - jako wyraz ubolewania bądź zadowolenia; CW conjunctive waw; ** lub: pustka, para, oddech, daremność, określenie obcych bóstw - Jr 2,5 Prz 13,11; *** czyn zdradziecki, wykroczenie

↑↑

Rozdział 22

1. WtedyCW Elifaz^464 Temańczyk^8489 odpowiedział^6030 i rzekł^559:      Hi 2,11; Hi 4,1; Hi 15,1

CW conjunctive waw

2. Czy Bóg ma pożytek* z człowieka**? Czy nawet^3588 mądry***|PAR może przynieść pożytek^5532 dla^5921 samego siebie****?      Hi 35,7; Ps 16,20

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przydatnym, zdatnym, korzystać, odnosić pożytek; ** dosłownie: mąż, silny mężczyzna, wojownik, bohater; *** lub: być roztropnym, postępować mądrze; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** Jemu - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

3. Czy Wszechmogący^7706 ma upodobanie* w tym, że^3588 jesteś sprawiedliwy**? I czy^518 ma zysk*** z tego, że^3588 doskonalisz^8552****|KH swoje drogi^1870?      Hi 34,12

* lub: rozkosz, przyjemność, pożądania, pragnienie, tęsknota; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być prawym; *** dotyczy zysku osiągniętego gwałtem lub bezprawiem - Rdz 37,26; **** dosłownie: skończyć, doprowadzić do doskonałości, uczynić zdrowym; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza

4. Czy będzie cię karał* za twoją bogobojność**|A? Czy wnosi^935 przeciwko^5973 tobie sprawę w sądzie***?      Hi 14,3; Ps 143,2

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sądzić, karać, uznawać za winnego, besztać, ganić; ** lub: strach, szacunek, nabożna cześć, pobożność; A rodzajnik określony; *** lub: decyzja prawna, orzeczenie prawne, roszczenie, wyrok

5. Czy twoja niegodziwość* nie^3588 jest wielka^7227 i nie^3588 mają końca^7093 twoje nieprawości**|P?      Hi 15,5; Ps 19,12; Ps 40,12

* lub: udręka, przeciwność losu, nieszczęście, zło, niedola; ** lub: przewrotność, deprawacja, wina lub kara za nieprawość; P Liczba mnoga

6. Gdyż^3588 bez powodu* brałeś zastaw** od twoich braci^251, a półnagich*** obdzierałeś**** z szat^899.      Wj 22,26-27; Pwt 24,10

* lub: darmo, za nic, niezasłużenie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć porękę; *** dosłownie: nagich; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - obnażyć, obedrzeć ze skóry

7. Nie^3808 dałeś* wody^4325 zmęczonemu** i odmówiłeś*** chleba^3899 głodnemu^7456.      Hi 31,17; Iz 58,7; Ez 18,7; Mt 25,42

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - podlewać, nawadniać, poić wodą; ** lub: osłabiony, wyczerpany, znużony; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wstrzymywać, powściągać, utrudniać

8. LeczCW dla człowieka^376 silnego^2220* była ziemia^776|A, a poważany** mieszkał^3427 w niej.

CW conjunctive waw; * idiom: człowiekowi z ramieniem - tj. silny, zaradny, wpływowy; A rodzajnik określony; ** idiom: mający podniesione oblicze - tj. uprzywilejowany

9. Wdowy^490 odprawiłeś* z niczym^7387, a ramiona^2220 sierot^3490 miażdżyłeś**.      Hi 24,3

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wysłać, odesłać, pozwolić odejść, wypuścić, wyzwolić; ** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być roztrzaskanym, być przywiedzionym do skruchy

10. Dlatego^5921 też^3651 otaczają* cię sidła** i przeraża*** cię nagły**** strach*****.

* lub: naokoło, dookoła, ze wszystkich stron; ** sieci; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przestraszać, śpieszyć się, robić coś pośpiesznie, być poganianym; **** nieoczekiwany; ***** trwoga, przerażenie

11. I* ciemność – nic nie^3808 widzisz**, a masa^8229*** wód^4325 cię okrywa^3680|KP.      Hi 38,34; Ps 69,1

* lub: czy też, lub, czy to, także, wówczas; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd; *** obfitość, mnóstwo; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności

12. Czy Bóg nie^3808 jest na wysokościach*|SC niebios^8064|P? Spójrz^7200|IMP więcCW na wysokość**|N gwiazd^3556, jakże^3588 są wysoko^7311***!

* lub: wywyższenie, świetność, wyniosłość; SC singular construct; P Liczba mnoga; IMP imperativus - tryb rozkazujący; CW conjunctive waw; ** szczyt, wierzchołek (góry), całość, ktoś ważny; N nominativ; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być wywyższonym, wstać

13. A ty mówisz^559: Co Bóg wie*? Czy zza^1157 gęstych chmur** będzie sądził***?      Ps 139,11; Iz 29,15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, uznać, rozważać, wiedzieć, rozróżniać; ** ciężka bądź ciemna chmura, wielka, gęsta ciemność; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, zarządzać, sądzić, rozstrzygać spór, karać

14. Ciemne chmury* są Jego zasłoną**|N, więcCW nie^3808 widzi^7200, gdyCW po sklepieniu*** niebios^8064 się przechadza^1980|KH.      Prz 8,27; Iz 40,22

* lub: ciemność, gęsta chmura, gąszcz; ** osłona, schronienie, kryjówka; N nominativ; CW conjunctive waw; *** okrąg, horyzont, metaforycznie: dach, skraj; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza

15. Czy chcesz się trzymać* starej** ścieżki^734, którą^834 wydeptali*** ludzie^4962 nieprawi****?

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec, czuwać, śledzić, ochraniać, bronić, obserwować; ** długotrwałość, odwieczność, starożytność, na zawsze; *** udeptywać, maszerować, wyginać; **** nieszczęście jako wynik magii, oszustwo, bałwochwalczy kult - Lb 23,21

16. Ci, którzy^834 zostali wyrwani* przed czasem^6256 i rzeka^5104 zalała^3332 ich fundamenty**.      Hi 4,19

* tu: jako eufemizm śmierci, koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - zostać przedwcześnie porwanym, tu i Hi 16,8; ** podstawa, dno - Wj 29,12

17. Mówiący^559|PAR do Boga: Odejdź*|IMP od^4480 nas! I: Co^4100 może im uczynić** Wszechmogący^7706?      Hi 21,14; Ps 95,10; Ps 107,42

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić się ku, zostać usuniętym, zejść z drogi - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zrobić

18. AleCW On^1931 napełniał* ich domy^1004 dobrem**. Ale rada*** niegodziwych^7563 jest daleko**** ode mnie.      Hi 21,16; Ps 1,1; Dz 14,17; Dz 15,16

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zadowolić, wypełnić, dokonać, ukończyć, utwierdzić; ** lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, szczęście, obfitość; *** zamysł; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być odległym, być odsuniętym

19. Widzą^7200 to sprawiedliwi* i cieszą** się, a niewinny*** naśmiewa**** się z nich.      Hi 9,23; Hi 11,3

* lub: prawi; ** być zadowolonym, radować się, promienieć radością; *** czysty, wolny od winy bądź kary, przejrzysty; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - drwić, szydzić, naigrawać się

20. Czyż^518 nasz przeciwnik* nie^3808 zostaje zniszczony**, a ich resztkę*** pochłonął^398 ogień^784?

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: bunt, wróg (?)ᴳᴱˢ, podstawa, istnienie, istota rzeczy, gr.: hipostasis - stąd: mienie, bogactwo, majątek - Biblia Tysiąclecia Biblia Poznańska, Biblia Gdańska, Biblia Brzeska; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być schowanym, zostać startym, zgładzonym; *** lub: pozostałość, bogactwo - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

21. Zaznajom*|IMP się z^5974 Nim, proszę**! I niech będzie wśród was pokój***|IMP, a zawita**** do ciebie dobro^2896.      Prz 3,2; Iz 27,5

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przejawiać harmonię z, znać bardzo dobrze, pojednać - Biblia Poznańska, pogodzić - Biblia Warszawska, inni: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - korzystać, odnosić pożytek - EIB; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: O! upraszam! błagam! (używane w usilnych prośbach lub napomnieniach); *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być spokojnym, żyć spokojnie, być zakończonym, być zdrowym; **** dosłownie: iść, wkraczać

22. Przyjmij*, proszę^4994, Prawo** z Jego ust^6310 i złóż^7760 Jego słowa*** w swoim sercu****.      Ps 119,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - objąć w posiadanie, uprowadzić, otrzymać, przyjąć - imperativus - tryb rozkazujący; ** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj, sposób; *** lub: wypowiedź, mowa, powiedzenie, obietnica, nakaz; **** hebr.: lebab - wewnętrzny człowiek, umysł, wola, serce, rozum, wiedza, pamięć, sumienie - por. hebr.: leb

23. Jeśli^518 zawrócisz* do^5704 Wszechmogącego^7706, zostaniesz odbudowany**, jeśli oddalisz*** nieprawość^5766 od swojego namiotu^168.      Hi 8,5-6; Hi 11,13-14; Iz 31,6; Iz 55,7; Ml 3,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odwracać się, wracać; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być ugruntowanym, utrwalonym, wzmocnionym; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odejść daleko, odsunąć

24. Rzuć*|IMP w^5921 proch^6083 drogocenny kruszec** i między skałę^6697|S potoków*** złoto z Ofiru****.      1Krl 9,28; 1Krl 10,11; 1Krn 29,4; Hi 28,16; Iz 13,12

* lub: położyć, kłaść, ustawiać, rozmieszczać, wykonywać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: złoto, drogocenna ruda, złoty pierścień - tu i w. 25; S liczba pojedyncza; *** lub: rwący potok, dolina, wadi, dolina rwącego potoku, szyb; **** tj. ziemia lub miasto w płd. Arabii na szlaku handlowym Salomona pomiędzy Mekką a Medyną - Mahdadh Dhahab, synonim złota - „Ofir” - obrócony w pył

25. Wszechmogący^7706 stanie^1961 się twoim drogocennym kruszcem^1220 i srebrem^3707 – twoją siłą*|P.      Ps 16,5; Iz 33,6; 2Kor 6,10; Jk 2,5

* dosłownie: wyniosłość (terenu), wysokie rogi, metaforycznie: siła - Lb 23,22 24,8 szczyt - Ps 95,4 kopiec srebra - Word Biblical Commentary, EIBᴷ ruda wybornego srebra z gór Armenii - Word Biblical Commentaryᴷ srebro pełne połysku - Biblia Warszawska, Biblia Ekumeniczna; P Liczba mnoga

26. Tak^3588! Wtedy^227 będziesz się rozkoszować* w^5921 Wszechmogącym^7706 i wzniesiesz^5375 ku^413 Bogu swoje oblicze^6440**.      Hi 27,10; Ps 37,4; Iz 55,2

* lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - być szczęśliwym z powodu czegoś, wielce się czymś rozkoszować, być nawykłym do rzeczy wykwintnych; ** idiom: będziesz mógł z ufnością zbliżyć się do Boga

27. Będziesz błagał* Go, a On cię wysłucha^8085, a ty spełnisz** swoje śluby***.      Ps 50,14-15; Jr 29,12

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zanosić błagania, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - modlić się; ** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wynagradzać straty, płacić, nagradzać; *** przysięgi - tu: w l.mn., uroczysta obietnica złożona Bogu lub innej osobie - Lb 6,2.5.21

28. I gdy podejmiesz* sprawę**, toCW się spełni^6965|JUS, a na twoich drogach^1870|P będzie świecić*** światłość^216.      Ps 20,4; Ps 90,17; Prz 4,18; Iz 30,21; Iz 60,3; Lm 3,37; Dn 12,3; Ml 4,2; J 8,12

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ciąć, dzielić, odcinać, ogłaszać, tu: w idiomie nawiązującym do myśli zawierania przymierza - tu także jako zdanie hipotetyczne - por. Gesenius’ Hebrew Grammar ed. E. Kautsch §159d; ** lub: wypowiedź, mowa, słowo, powiedzenie, obietnica, nakaz; CW conjunctive waw; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); P Liczba mnoga; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - metaforycznie: oświecić

29. Bo^3588 choć poniżono*|3P cię, leczCW jak powiedziałeś^559|CON – pychę**|N! A tego, kto nisko^7807 zwraca oczy^5869***, On wybawia****.      Jk 4,6; 1P 5,5

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - położyć bądź sprowadzić nisko, ustawić na niższym miejscu, uczynić niskim, upokorzyć, usiąść; 3P trzecia osoba l.mn.; CW conjunctive waw; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; ** duma, wywyższenie tu i Hi 33,17, Jr 13,17; N nominativ; *** idiom: uniżonego, pokornego; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, dać zwycięstwo

30. Ocala* także tego, który nie^336|HAP jest niewinny**, a zostanie on wyzwolony*** dzięki czystości**** TwoichAK|BB|BG rąk^3709.      2Sm 22,21; Hi 17,9

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pozwolić uciec, wyzwolić, ocalić (życie), złożyć; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** lub: czysty, wolny od winy bądź kary, przejrzysty; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wyślizgnąć się, uciec; **** nieskazitelność; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; BB Biblia Brzeska; BG Biblia Gdańska

↑↑

Rozdział 23

1. A Hiob^347 odpowiedział^6030 i rzekł^559*:      Hi 3,1; Hi 9,1; Hi 12,1; Hi 16,1; Hi 19,1; Hi 21,1

* por. Hi 6,1 przypis *

2. Również^1571 dziś^3117|N nieprzejednana* jest moja skarga**, a moja*** ręka^3027**** ciąży^3513 na^5921 moim wzdychaniu*****.      Hi 7,11; Hi 10,1

N nominativ; * dosłownie: upór, zaciętość, buntowniczość, emend.: gorzka - WBCᴷ; ** lub: rozważanie, zaduma, niepokój, zmartwienie; *** lub: Jego - Biblia Warszawska, Biblia Poznańska, EIB; **** idiom: choć staram się powstrzymać moje wzdychanie (?) - EIBᴷ; ***** lub: jęczenie - Hi 3,24

3. Kto^4310 dałby^5414, abym wiedział* i mógł Go znaleźć**? Udałbym^935 się wtedy do Jego tronu***?      Hi 13,3; Hi 16,21

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, uznać, rozważać, wiedzieć, rozróżniać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spotkać, przydarzyć się, osiągnąć, dostać; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: przygotowanie, ustalone miejsce, miejsce siedzące

4. Przedstawiłbym* przed^6440 Nim moją sprawę**, a moje usta^6310 napełniłbym^4390|KP argumentami***;      Hi 5,8; Hi 13,18; Hi 35,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ustawiać w szeregu, porządkować, wskazywać po kolei, przedstawiać (sprawę w sądzie); ** decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; *** nagana, upomnienie, kłótnia, oskarżenie - być może oświadczenie stron w procesie sądowym

5. Chciałbym poznać^3045|COH słowa* Jego odpowiedzi** i rozważyć***|COH to, co^4100 mi powie^559.

COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; * lub: słowo, mowa, wypowiedź - 2Sm 23,2; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, zaświadczać, odpowiadać jako świadek; *** lub: rozumieć, wiedzieć, zauważać, zwracać uwagę, nakłaniać ucha, odróżniać, mieć rozeznanie, wgląd, zrozumienie

6. Czy przy swojej wielkiej^7227 mocy^3581 będzie się prawował* ze^5978 mną? Nie^3808! On^1931 na pewno** zważałby*** na mnie.      Hi 13,19; Hi 33,13; Iz 27,4; Iz 45,9

* lub: walczyć, zmagać się, kłócić się, prowadzić, proces (prawny), pozywać do sądu; ** zaiste, z pewnością, lecz, jednak; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ustanawiać, zwracać uwagę, wyjaśniać, postawić (naprzeciw) metaforycznie: okazać miłosierdzie

7. Tam* prawy** może spierać***|PAR się z^5873 Nim i na zawsze^5531 byłbym uwolniony****|COH przez mojego sędziego^8199|PAR.      Hi 13,3; Hi 13,15; Hi 15,3

* lub: wtedy, potem; ** szczery, słuszny; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - przekonywać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - doprowadzić w bezpieczne miejsce, wyzwolić; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.

8. Lecz oto^2005 idę^6924 prosto*, a nie^369 ma Go; cofam** się – a nie^3808 dostrzegam*** Go.      Hi 9,11

* lub: ku wschodowi; ** wstecz, na zachód - Iz 9,11; *** w. 5 przypis ***

9. Z lewej*, gdzie On działa**|INF, a nie^3808 mogę Go dostrzec***|JUS; obrócił^5848**** się ku prawej*****, a nie^3808 widzę^7200 Go.

* lub: na północ; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykonywać, używać, przygotować, postanawiać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - widzieć, oglądać, prorokować, dostarczać; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zakryć, ukryć; ***** na południe, prawica

10. Tak^588, On zna^3845 drogę*, którą kroczę^5978**; gdyby mnie wypróbował***, wyszedłbym^3318|IM czysty jak złoto^2091.      Ps 17,3; Ps 66,10; Ps 139,1; Jk 1,12; 1P 1,7

* hebr.: derek - odległość, podróż, metaforycznie bieg życia, charakter moralny, sposób życia; ** dosłownie: ze mną - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: próbuje (perfectum, czas przeszły), koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - badać, lustrować, sprawdzać, wykazywać, doświadczać; IM imperfect - czas przyszły jako czynność niedokonana

11. Moja stopa^7227 uchwyciła* się Jego śladu**, strzegłem*** Jego drogi^1870 i uważałem, aby z niej nie^3808 zboczyć****|JUS|ESP.      Hi 17,9; Ps 17,5; Ps 44,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - złapać; ** krok, pójście; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec, czuwać, śledzić, ochraniać, ratować życie, obserwować; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zginać, spychać na bok, odpychać, skłaniać; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ESP Pismo Święte ST i NT - Edycja Świętego Pawła

12. Od przykazań*|SC Jego warg^8193 nie** odchodziłem***; bardziej^4480 cenię**** wypowiedzi^561 Jego ust^310 niż moją codzienną rację*****.

* hebr.: micwaʰ - przykazanie, prawo, nakaz; SC singular construct; ** dosłownie: i (conjunctive waw) nie - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, SLᴷ; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - usuwać, zostać usuniętym, ustać; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przechowywać jak skarb, zachować, chować; ***** dosłownie: coś należnego, przyznany dział, przynależna część żywności - Prz 30,8 wyznaczone zadanie - Wj 5,14 przydzielona część - Ez 16,27 ustalony czas - Mi 7,11 zalecenie, reguła, prawo - Hi 28,26

13. A On^1931 jest niezmienny* i któż^4310 zdoła Go zawrócić**? A czego pragnie^183 Jego dusza^5315, toCW czyni^6213|CON;      Ps 115,3; Iz 14,27; Dn 4,35

* dosłownie: w jednym - idiom: jest jeden co do istoty, niezmienny, On pozostaje ciągle ten sam - por. WBCᴷ Gesenius’ Hebrew Grammar ed. E. Kautsch 119i; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przynosić z powrotem, odnawiać, pokonywać, zdać sprawę; CW conjunctive waw; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości

14. Tak^3588, On dopełni* mój wyznaczony czas**; u Niego jest wiele^7227 takich^2007***|P zamiarów.      Mi 7,11

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wykonać, położyć kres; ** por. w. 12 przypis *****, mój los - EIBᴷ, co mi jest przeznaczone - Biblia Warszawska, wypełni zamierzenia swoje - Biblia Poznańska; *** lub: i (takie) jak one - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; P Liczba mnoga

15. Dlatego^5921 też^3651 jestem zatrwożony* przed Jego obliczem^6440; rozważam** i odczuwam lęk*** wobec^4480 Niego.      Hi 4,14; Hi 22,10

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zaniepokojonym, przerażonym, wystraszonym; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - okazać się roztropnym, rozważyć starannie; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odczuwać przerażenie, odczuwać bojaźń

16. A Bóg osłabił* moje serce**, Wszechmogący^7706 mnie zatrwożył***.      Pwt 20,3; Iz 7,4; Jr 51,46

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować bycie słabym, idiom: odebrał mi odwagę; ** wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przerazić, śpieszyć - Ps 2,5 83,16

17. Bo^3588 nie^3808 zostałem uciszony* przed^6440 ciemnością**, aniCW przez to, że twarz^6440 moją ogarnął^3680|KP mrok***.      Hi 19,8; Hi 29,3; Hi 30,26

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać zakończonym, zostać unicestwionym; ** ukryte miejsce, niejasność; CW conjunctive waw; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; *** gęsta ciemność - Hi 3,6 10,22 28,3

↑↑

Rozdział 24

1. Dlaczego^4069 przez Wszechmogącego^7706 nie^3808 są zachowane* czasy^6256|P sądu, a znający^3045|PAR|Q Go, nie^3808 przewidzą** Jego dni^3117?      Kaz 9,12; Iz 2,12; Am 5,18; Dz 1,7

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zostawionym w zapasie, ukryć; P Liczba mnoga; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; Q qere; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - widzieć, dostrzegać, prorokować, dostarczać

2. Niektórzy przesuwają* kamienne granice**, zagarniają*** stado^5739|S i pasą^7462 je.

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dosięgnąć, osiągnąć, być w stanie, zapewnić, przejąć, objąć; ** dotyczy oznaczonego obszaru jako znak własności - Pwt 19,14 27,1; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zrabować, porwać, złupić, odebrać; S Liczba pojedyncza

3. Osła^2543 sierot^3490 pędzą* jako łup i bydlę^7794 wdowy^490 biorą w zastaw**.      Pwt 27,19; Hi 22,9; Hi 31,21

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wieść, prowadzić naprzód, odpędzać, odciągać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć jako porękę, niszczyć, psuć, wiązać

4. Spychają* z drogi^1870 ubogich**, biedni*** ziemi^776 muszą się kryć**** razem^3162.      Sdz 5,6

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - skłaniać, zginać, spychać na bok, odpychać; ** cierpiący ucisk i złe traktowanie, będący w potrzebie - ogólne określenie najniższej warstwy społecznej; *** pokorny, udręczony, słaby, cichy; **** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być zmuszonym do ukrycia się - Rdz 38,10

5. Oto^2005 jak dzikie osły* na pustyni^4057 wychodzą^3318 w swoim trudzie** szukając^7835|PAR żeru***|A. Step^6160 jest mu chlebem**** dla jego młodych*****|A.      Hi 6,5

* lub: zebra (?); ** czyn, dzieło, uczynek, nabycie; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** dosłownie: żywność, pokarm, liść; A rodzajnik określony; **** lub: żywność, zboże, pokarm; ***** dosłownie: chłopiec, sługa

6. Na polu^7704 żną*|Q swoją paszę** i zbierają*** grona w winnicy^3754 niegodziwych****.

* wg qere: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - skracać, wg ketiv: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zbierać żniwo; Q qere; ** tu i Hi 6,5 Iz 30,24; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - gromadzić, zbierać pokłosie, plądrować, zbierać wszystko z, ogołacać; **** bezbożny, zły, winny

7. Nago^6174|ADJ nocują* bez^1097 ubrania** i nie mają okrycia*** w czasie chłodu^7135;      Wj 22,26

ADJ Adjective - przymiotnik; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przebywać, pozostawać; ** odzienie, szata, strój; *** lub: odzienie, zakrycie (w celu ukrycia)

8. Przemoczeni* są ulewą** gór^2022|N|P, nie^1097 mając schronienia1097 strong:H4268*** obejmują^2263****|KP skałę^6697.      Lm 4,5

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: być wilgotnym, być mokrym; ** wylanie, burza z piorunami, potoki deszczu; N nominativ; P Liczba mnoga; *** lub: kryjówka; **** metaforycznie: przytulają się; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności

9. Inni odrywają* sierotę** od piersi^7699 matki i na*** ubogim^6041 biorą go w zastaw****.      Hi 17,3; Prz 17,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odebrać, zrabować, porwać, złupić; ** być może chodzi o półsierotę - 2Krl 4,1; *** por. EIBᴷ; **** w. 3 przypis **

10. Nago^6174 chodzą^1980|KP bez^1097 ubrania^3830, a wygłodzeni^7456 niosą* wiązkę** kłosów.

KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, podnieść, dźwigać, brać, uprowadzić; ** lub: snop - hebr. miara ciał sypkich - 1 omer to ok. 2l tj. 1/10 efy

11. Między^996 dwoma rzędami*|WBC ich** tłoczą oliwę***; tłoczą**** kadzie*****, a jednak są spragnieni^6770|CON.      2Krl 6,27; Iz 5,2; Iz 16,10

* dosłownie: mur, taras, ściana nośna; WBC Word Biblical Commentary; ** może dotyczyć (innych) z w. 9; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - połyskiwać, wytłaczać oliwę; **** dosłownie: deptać, udeptywać w tłoczni; ***** tj. kadź na wino; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości

12. Z miast^5892 dochodzą jęki^5008* ludzi*****, a dusza^3515|S śmiertelnie rannych**** woła o pomoc^7768, leczCW Bóg nie^3808 rozlicza***** tej niestosowności******.      Hi 1,22; Ps 69,26

* tu i Ez 30,24; ** przy zmianie wokalizacji: umierających - EIBᴷ; *** dosłownie: mężczyzna, człowiek (Liczba mnoga); S Liczba pojedyncza; **** lub: zabity, przebity; CW conjunctive waw; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyznaczać, ustanawiać, postanawiać, kształtować, sprawiać, że coś się stanie Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - nie oskarża Biblia Warszawska - nie zważa na; ****** lub: niesmaczność, nieprzyzwoitość, to co puste, głupstwo

13. Tamci^1992|P znów są* pośród buntujących**|PAR się przeciw światłu^216, nie rozpoznają*** Jego dróg^1870 i nie^3808 przebywają**** na Jego ścieżkach^5410.      Ps 1,1; J 3,19-20

P Liczba mnoga; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - istnieć, trwać, mieć miejsce, nastać, być; ** burzyć się; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać uwagę na, rozróżniać, rozumieć, mieć wzgląd na, zauważać; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - siedzieć, mieszkać

14. Morderca* wstaje^6965 przed świtem^216**|A i zabija*** ubogiego**** i potrzebującego^34*****, a w nocy^3915 chce stać^1961|JUS się jak****** złodziej^1590|A.      2Sm 11,14; Ps 10,8; Mi 2,1-2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zgładzać - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - Wj 20,13; ** po świetle dnia - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, za dnia - SLᴷ; A rodzajnik określony; *** zgładzić tu i Hi 13,15 Ps 139,19; **** pokorny, skromny, nędzny, słaby; ***** por. w. 4 przypis **; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ****** por. SLᴷ

15. A oko^5869 cudzołożnika*|PAR wygląda** zmierzchu^5399, aby mówić^559|INF: Nie^3808 zobaczy^7889 mnie nikt*** – i za zasłoną****|N oblicze^6440 swoje ukrywa*****.      Rdz 38,14-15; Prz 7,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - popełnić cudzołóstwo, uprawiać bałwochwalstwo; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zachowywać, mieć pieczę nad, wypatrywać, czekać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** dosłownie: oko; **** lub: osłona, schronienie, kryjówka; N nominativ; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kłaść, umieszczać, sprawiać, że coś się stanie

16. W ciemności^2822 podkopują^2864* domy^1004, za dnia^3119 je oznaczają**|BP – nie^3808 znają^3045 światła^216.

* tj. włamują się do nich - Ez 8,8 oraz Mt 6,19; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zamknąć na klucz, zapieczętować to dla siebie tylko tu w koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - stąd inni: za dnia się zamykają w nich - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, EIB, SLᴷ; BP Biblia Poznańska

17. Bo^3588 dla nich wszystkich* poranek^1242 to cień śmierci**. Bo^3588 znają*** grozę**** cienia śmierci^6757.      Hi 3,5; Ps 73,18-19

* lub: łącznie, wszyscy razem, razem, podobnie, jedność; ** hebr.: calmawet - cień śmierci, głęboka ciemność - metaforycznie: miejsce przebywania zmarłych - Iz 9,1 Jr 2,6; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozumieć, mieć wzgląd na, uważać; **** trwoga, straszliwe wydarzenie

18. Lekki* jest taki^1931 na^5921 powierzchni** wody^4325, przeklęta^7043|KPU jest ich część*** na ziemi^776, nie^3808 kierują**** się drogą^1870 do ich winnic^3754*****.

* lub: chyży, rączy; ** lub: przed, oblicze, obecność, twarz, wcześniej; KPU koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel; *** działka, gładka część, pochlebstwo; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwracać się ku, odwracać się od, rozejrzeć się, zbliżać się; ***** Biblia Warszawska, WBCᴷ - żaden deptacz nie zwraca się do ich winnicy - tj. nikt w niej nie chce pracować

19. Susza^6723 a także^1571 upał^2527 porywają* wody śniegu^7950, tak Szeol** porywa tych, którzy zgrzeszyli^2398.      Hi 7,9

* dosłownie: odebrać, zrabować, porwać, złupić, zdzierać; ** tj. kraina umarłych, grób, dół, pustka

20. Zapomina* o nim łono^7358 matki, robak^7415 ssać będzie go słodko**|HAP. Nikt go więcej^5750 nie^3808 wspomina^2142|KN, a nieprawość^5766 jego zostanie złamana*** jak drzewo^6086.      Wj 9,25; Hi 29,17; Ps 105,33; Prz 10,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przestać się troszczyć; ** słodko karmić, karmić się na nim - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, SLᴷ, słodzi nim sobie robactwo - EIB; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; *** lub: być rozbitym, zniszczonym, zrujnowanym, okaleczonym

21. Wykorzystuje*|PAR niepłodną^6135, która nie^3808 rodziła^3205, a wdowie^490 nie^3808 czyni dobra**.      Pwt 14,26; Hi 22,29; Iz 1,17; Jk 1,27

* dosłownie: łączy się, towarzyszy, EIBᴷ - niszczy, SL - wykorzystuje bezpłodną, WBCᴷ - źle traktuje, nie wzbudza potomstwa - Rdz 38,8; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ucieszyć, sprawić radość, uczynić słusznie, należycie

22. A jednak On przedłuża*|CON w swojej mocy^3581 życie upartych**; gdy taki powstaje^6965***, toCW nie^3808 wierzy**** w swoje życie^2416.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wlec, prowadzić, ściągnąć w dół, napiąć (łuk), iść naprzód, maszerować; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; ** lub: potężny, waleczny, metaforycznie: uparty, tyran; *** domyślnie: z choroby (?) lub gdy (Bóg) powstaje, to uparty nie ma pewności co do...; CW conjunctive waw; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - trwać mocno, być pewnym, ufać

23. Ofiarowuje* mu bezpieczeństwo**|N i może się oprzeć***, a Jego**** oczy czuwają nad^5921 ich drogami^1870.      Hi 11,18; Ps 4,8; Prz 3,24; Prz 15,3; Jr 16,17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dawać, przeznaczać, poświęcić, użyć, przypisać; ** lub: pokładać ufność w, mieć pewność, być bezpiecznym; N nominativ; *** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - opierać się na, ufać, wesprzeć; **** domyślnie: Boga

24. Chwilowo*|ADJ są wywyższeni^7426|CP, a potem ich** nie ma^369|S; zostali poniżeni^4355|CON jak wszyscy^3605 inni i wyrwani***; a jak czubek^7218 kłosa^7641 będą odcięci****.      Hi 14,21; Hi 21,17; Ps 37,10; Ps 106,43

* dosłownie: niewiele, trochę, ledwie; ADJ Adjective - przymiotnik; CP common plural; ** Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - go; S Liczba pojedyncza; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być rozerwanym, być wyrwanym ze śmierci; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obrzezać

25. A jeśli^518 tak nie^3808 jest, to* kto^430 mi wykaże, że jestem kłamcą** i zechce obrócić***|JUS wniwecz^408 moje słowo****?

* dosłownie: zatem, więc - partykuła wskazująca; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić kłamstwo; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kłaść, ustawiać, układać, umieszczać, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - zredukuje do niczego; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); **** hebr.: millaʰ - słowo, mowa, wypowiedź - 2Sm 23,2 poetycki odpowiednik dabar, na 38 razy 34 w Ks. Hioba

↑↑

Rozdział 25

1. A Bildad^1085 Szuachita^7747 odpowiedział^6030 i rzekł^559:      Hi 2,11; Hi 8,1; Hi 18,1

2. Z^5973 Nim są panowanie*|INF|ABS i strach**, On czyni^6213 pokój*** na Jego wysokościach****.      Iz 24,21

* tj. koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawować władzę, spowodować, że ktoś będzie rządził; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; ** lub: trwoga, przerażenie tu: hendiadys; *** hebr.: szalom - pokój, pełnia, zdrowie, pomyślność, cisza; **** Kaz 10,6 przypis ***

3. Czy znana jest liczba* Jego oddziałów**? A nad^5921 kim^4310 nie^3808 wschodzi*** Jego światło^216?      Jk 1,17

* tj. ilość, coś ponumerowane, wejść do spisu; ** lub: grupa, gromada, banda; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pojawiać się, rosnąć w siłę

4. Jak^4100 więcCW może człowiek* być usprawiedliwiony** przed^5973 Bogiem? LubCW jak^4100 może być czystym^2135 ten, kto został zrodzony^3205|PAS|PAR z kobiety^802?      Hi 4,17; Ps 130,3; Ps 143,2

CW conjunctive waw; * hebr.: enosz - człowiek, śmiertelnik, osoba, ludzkość; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć słuszność, być sprawiedliwym, być prawym; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

5. Oto^2005 nawet^5704 księżyc^3394 nie^3808 lśni* i gwiazdy^3556 nie^3808 są w Jego oczach^5869 czyste**;      Hi 4,18; Hi 15,15; Hi 21,22

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być jasnym, jaśnieć; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być czystym

6. Tak^3588! Tym bardziej^637 człowiek^582, który jest jak czerw* i syn^1121 człowieka**|S, który jest jak robak***.      Ps 8,4; Ps 22,6; Iz 41,14

* lub: robak, larwa - Wj 16,24; ** tj. imię własne Adam, człowiek, rodzaj ludzki, istota ludzka, mężczyzna; S Liczba pojedyncza; *** czerw, larwa, owad coccus ilicis, szkarłatny barwnik pozyskiwany z tego owada

↑↑

Rozdział 26

1. A Hiob^347 odpowiedział^6030 i rzekł^559:      Hi 3,1; Hi 9,1; Hi 12,1; Hi 16,1; Hi 19,1; Hi 21,1; Hi 23,1

2. O, jakże^4100 pokrzepiłeś* bezsilnego*****! Jakże wspomogłeś**** osłabione***** ramię^2220!      Hi 4,3; Iz 35,3; Hbr 12,2

* lub: pomagać, wspierać, przybyć na pomoc; ** dosłownie: bez siły; *** wypowiedź ironiczna, mająca charakter emocjonalnego zaprzeczenia, skierowana do Bildada (?) - por. SLᴷ, Hi 25,1; **** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, wybawić od problemów; ***** dosłownie: bez mocy

3. Ależ^4100 przyszedłeś z pomocą^5826* temu, kto nie^3808 ma mądrości**|N? Okazałeś*** w pełni****|N|A rozsądek*****!      Hi 11,6; Ps 73,24; Jk 1,5

* por. w. 2 przypis *; ** lub: zmyślność, roztropność, biegłość, rozsądek; N nominativ; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ujawnić, oznajmić; **** dosłownie: mnóstwo, obfitość, wielkość; A rodzajnik określony; ***** lub: mądrość, rozum, trwałe powodzenie

4. Razem z^854 kim^4310 oznajmiłeś* te wypowiedzi^4405|P? A czyje^4310 tchnienie** wyszło*** z^4480 ciebie?      Hi 4,9; Hi 27,3; Hi 32,8

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ogłaszać, obwieszczać, oznajmiać, wyjaśniać, donosić; P Liczba mnoga; ** lub: oddech, duch (człowieka), tchnienie życia - Rdz 2,7; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść naprzód, podążać do lub w kierunku, odchodzić

5. Cienie martwych*|A|N drżą** spod^8478 wód^4325 i ich mieszkańcy***|PAR.      Obj 20,13

* hebr.: refa’ im duchy, widma, cienie, martwe duchy, umarli - tylko w l.mn. - por. Ps 88,10 przypis * Iz 14,9 Iz 26,14 też: refa(’im) - „olbrzym” - lud zamieszkujący Kanaan - Rdz 15,19 Joz 12,4; A rodzajnik określony; N nominativ; ** dosłownie: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być zmuszonym do zwijania się z bólu, być zmuszonym do rodzenia; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przebywać, osiedlić, pozostawać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

6. Szeol* jest odkryty** przed^5048 Nim; Abaddon*** nie ma^369 okrycia****|N.      Ps 139,8; Ps 139,11; Hbr 4,13

* hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27; ** dosłownie: nagi, goły; *** tj. miejsce zniszczenia, zniszczenie, zguba - tu i Hi 28,22 31,12 Ps 88,11 Prz 15,11 27,20; **** lub: zakrycie (w celu ukrycia); N nominativ

7. Rozciąga*|PAR północ^6828 nad^5921 pustką** i ziemię^776 zawiesza^8518 nad^5921 nicością*******.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ustawiać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** coś pustego, nierzeczywistego, ugór; *** Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - bez niczego; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: to, czego nie ma, nicość

8. Wiąże* wody^4325 w swoich chmurach**, a jednak obłok*** nie^3808 pęka**** pod nimi^8478.

* lub: zamykać, być stłoczonym - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** tj. gęsta chmura; *** lub: gęsta chmura; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być rozłupanym, rozdartym

9. Zasłania*|PAR oblicze^6440 swojego tronu^3678, rozpościeraniem**|INF|ABS nad^5921 nim swojego obłoku^6051.      Rdz 41,40; Wj 11,15; 1Krl 2,19

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - otoczyć, okryć; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: rozciągnąć, rozprzestrzenić; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu

10. Zakreślił* granicę** nad^5921 powierzchnią^6440 wód^4325, aż po^5704 kraniec*** światła^216 przy^5973|SL ciemności^2822.      Hi 38,8; Ps 33,7; Ps 104,9; Prz 8,29

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okrążyć, obrysować kołem, narysować okrąg; ** lub: coś należnego, przyznany dział, ograniczenie, dekret; *** lub: spełnienie, ukończenie, pełnia, doskonałość - Ne 3,21 Hi 11,7; SL Jakub Slawik - „Hiob przed Bogiem”

11. Filary* niebios^8064|P doznają wstrząsu**|HAP i zdumiewają^8539 się Jego naganą^1606.

* tj. słup, kolumna, pionowa podpora, filar - siedem filarów mądrości - Prz 9,1, słup dymu - Sdz 20,40; P Liczba mnoga; ** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel: trząść, chybotać; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

12. On w swojej mocy* wzburza** morze^3220|A, i w swojej roztropności^8394***|Q roztrzaskał^4272 Rahaba****.      Iz 51,15; Jr 31,35

* lub: przez swoją ... por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zakłócać, wywoływać poruszenie, twardnieć, nabrzmiewać, zwężać się, rozdzielać, NETᴷ, EIB - uspokaja; A rodzajnik określony; *** i przez swoją ... ; Q qere; **** tj. „pyszny” - sym. nazwa Egiptu w Iz 30,7 mityczny potwór morski - Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio

13. Przez swoje tchnienie* odsłania piękno**|N niebios^8064, a Jego ręka^3027 przebiła^2490*** wijącego**** się węża^5175.      Hi 3,8; Hi 33,4; Iz 27,1; Iz 43,14

* hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: urodziwość, przejrzystość, piękno; N nominativ; *** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - znieważać, profanować, zanieczyszczać, łamać (przymierze); **** lub: zwinny, uciekający, wywijający się, nieuchwytny, szybki, szybujący - Jakub Slawik - „Hiob przed Bogiem”

14. Oto^2005 te^428|P sprawy, to zaledwie zarys* Jego drogi^1870**|K i niczym^4100 szept*** słyszymy^8085 Jego słowo^1697! Kto^4310 więcCW zdoła zrozumieć**** grom^7482 Jego potęgi^1369?

P Liczba mnoga; * dosłownie: kraniec, całość zawarta między krańcami; ** wg qere: dróg; K ketiv, komentarz; *** lub: niewiele, mało; CW conjunctive waw; **** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - rozważyć starannie

↑↑

Rozdział 27

1. I Hiob^347 ciągnął*|INF dalej** swoją przypowieść***, i rzekł^559:      1Sm 10,12; 1Sm 24,13

* dosłownie: podtrzymywać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować dodanie, zrobić więcej, ponownie; *** lub: przysłowie, porzekadło, poemat, wiersz, maksyma etyczna - zwykle krótka, celna wypowiedź

2. Jak żyje^2416* Bóg, który odmówił** mi słuszności*** i Wszechmogący^7706, który rozgoryczył^4843|KH moją duszę^5315,      Hi 19,6; Hi 34,5

* tu: sformułowanie przyjmuje charakter uroczystej przysięgi - KULᴷ, SLᴷ; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zabrać, odsunąć, odwołać, odrzucić, usunąć; *** lub: decyzja prawna, prawość, słuszność w sądzie; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza

3. Bo^3588 jak długo^3605 jeszcze^5750 tchu* we mnie i tchnienia** Bożego^433 w moich nozdrzach***;      Hi 12,10; Hi 33,4

* lub: oddech, duch (człowieka) - Rdz 2,7; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł; *** lub: nos, twarz, metaforycznie gniew

4. Z pewnością* moje wargi^8193 nie będą mówiły^1696|KP niegodziwości**, a język^3956 mój z pewnością* nie wypowie^1897 fałszu***.

* hebr.: ’ im w przysięgach przyjmuje formę „na pewno nie” - SLᴷ; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; ** lub: przewrotność, zło; *** zdrada, oszustwo - Hi 13,7 przypis **

5. O^518, nie daj Boże*, abym miał wam^853 przyznać słuszność**! Aż do^5704 śmierci*** nie^3808 odsunę^5493|KH mej niewinności**** ode mnie^4488.      Hi 2,3; Hi 2,9; Hi 31,6; Prz 11,3

* lub: w żadnym razie, niech Bóg broni, nie może być - wykrzyknikowo jako silne zaprzeczenie o zabarwieniu emocjonalnym; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić bądź zaprowadzać sprawiedliwość, ogłaszać sprawiedliwym, bronić sprawy, ocalić; *** zgasnąć, umrzeć; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; **** lub: całkowitość, uczciwość tu i Hi 2,3.9 31,6 Prz 11,3

6. Utrzymam* się w swojej sprawiedliwości** i nie^3808 porzucę*** jej; moje serce**** nie^3808 będzie czynić mi wyrzutów^2778|KQ za żaden z moich dni^3137.      Dz 24,16; 1Kor 4,4; Obj 9,11

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić coś silnym, zatrzymać; ** prawość, słuszność; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pozwolić opaść, zostawić, rozluźnić, być cicho; **** lub: wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu

7. Niech mojemu wrogowi^341 będzie^1961|JUS jak niegodziwemu*, a temu, który powstaje^6965|PAR przeciwko mnie, jak nieprawemu**!      Ps 109,6-15; Ps 139,7-9

JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); * lub: winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** tj. ktoś niesprawiedliwy, przewrotny, nieprawy

8. Gdyż^3588 jaką^4100 nadzieję^8615 ma obłudnik*, gdy^3588 zostaje wycięty**, gdy^3588 Bóg zabiera***|JUS jego duszę****?      Mt 16,26; Łk 12,20

* lub: bezbożnik, hipokryta; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - powstrzymać, uzyskać coś niegodziwie; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: wyciągać; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); **** tj. życie - Hi 21,25 przypis **

9. Czy Bóg usłyszy^8085 jego wołanie*|A o pomoc, gdy spadnie** na niego nieszczęście***?

* lub: krzyk (rozpaczy), wrzawa; A rodzajnik określony; ** dosłownie: przyjdzie; *** lub: ciężkie położenie, niedola, kłopot, bieda, niedostatek

10. Czy^518 może rozkoszować* się we^5921 Wszechmogącym^7706? Czy wezwie** Boga w każdym^3605 czasie^6256?      Hi 22,26; Ps 37,4; Iz 55,2

* lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - być szczęśliwym z powodu czegoś, wielce się czymś rozkoszować, być nawykłym do rzeczy wykwintnych; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, głosić, przyzywać, zapraszać

11. Pouczę* was^853 o ręce^3027** Boga, tego^834 co z^5973 Wszechmogącym^7706 – nie^3808 zataję***.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - kierować, rzucać, wskazywać, strzelać (strzałami); ** idiom: mocy Boga - ramię, ręka - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zakryć, schować - Rdz 47,18

12. Oto^2005 wy^859 – wszyscy^3605 z was* – widzieliście** to; więcCW dlaczego^4100 ta^2088|S próżna***|S pusta****|S mowa*****?      Prz 13,11; Jr 2,5

* por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostrzegać, patrzeć, oglądać, prorokować; CW conjunctive waw; S liczba pojedyncza; *** lub: nadaremnie, para, oddech, marność (nominativ) - por. Kaz 1,2 przypis *; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać się próżnym, być całkiem daremnym, mówić o niczymⱽ; ***** hebr. figura retoryczna mająca na celu intensyfikację wypowiedzi - por. WBCᴷ Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - bezsensownie rozmawiacie

13. Taki^2088 jest dział* człowieka^120 niegodziwego^7563 od Boga i takie dziedzictwo** otrzymają^3947 od Wszechmogącego ciemiężcy***.      Hi 20,29

* lub: gładkość, zwodniczość, dział, udział, część, terytorium; ** lub: majątek, mienie, własność, posiadanie; *** lub: ktoś rodzący bojaźń, przejmujący lękiem, wzbudzający trwogę, bezwzględny, potężny - Ps 37,35 Iz 13,11 Jr 15,21

14. Jakkolwiek^518 liczni* są jego synowie^1121, pójdą pod miecz**; a jego potomstwo*** nie^3808 nasyci**** się chlebem^3899.

* lub: być lub stać się licznym, rozmnożyć się, stać się wielkim; ** lub: dla niego miecz - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** płód, to, co zostało wydane na świat; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zaspokojonym, otrzymać swoją porcję

15. Jego ocaleni* w** śmierci^4194 zostaną pogrzebani***|KN, a wdowy^490|P po nim nie^3808 będą płakać****;      Hi 18,19; Ps 78,64; Jr 22,10

* lub: ktoś ocalony, reszta, to, co pozostało; ** przez śmierć - KULᴷ; *** idiom: w czasie zarazy - WBCᴷ, por. - Iz 28,3 Jr 15,2 18,21; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; P Liczba mnoga; **** tj. płakać gorzko z żalu, upokorzenia bądź płakać z radości

16. Choćby^518 nagromadził* srebra^3701 jak prochu^6083|A i przygotował** sobie odzieży^4403 jak glinę***|A;      1Krl 10,27; Hi 22,24

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - układać stertę, układać stos; A rodzajnik określony; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ustalić, ustawiać, określać, uporządkować; *** sterta, kopa, cement, omer

17. To przygotuje^3559, aleCW włoży^3847 je sprawiedliwy*, a niewinny** będzie dzielić*** srebro^3701.      Prz 13,22; Prz 28,8; Kaz 2,26

CW conjunctive waw; * lub: prawy; ** czysty, wolny od winy, przejrzysty; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podzielić, złupić, mieć udział, być gładkim, śliskim

18. Zbuduje* swój dom^1004 jak mól*****|A, jak szałas^5521, który robi^6213 sobie stróż****|PAR.      Hi 4,19; Hi 8,14; Iz 1,8; J 4,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odbudować, wznosić, ustanawiać; ** ćma, mól ubraniowy - por. Hi 13,28 Ps 39,11; *** tj. kokon poczwarki mola; A rodzajnik określony; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zachować, pilnować, strzec, czuwać nad; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

19. Kładzie* się spać – bogaty^6223, lecz nie^3808 zbierze** już plonu; otworzy^6491 swoje oczy^5869, a bogactwa już nie ma***.

* metaforycznie: odpoczywać, odprężać się; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zbierać się, gromadzić się, zostać przyłączonym - tj. umrzeć - Rdz 25,8, zostać zabranym, usuniętym, zginąć; *** lub: nic, nie, nie mieć, bez

20. Ogarnie* go trwoga** jak wody^4325|A, nocą^3915 porywa*** go wicher****.      Hi 18,11; Hi 20,25; Hi 21,18; Ps 83,15; Iz 29,6; Jr 6,25

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dosięgnąć, być w stanie, zapewnić, przejąć, objąć; ** lub: zniszczenie, nieszczęście, straszliwe wydarzenie; A rodzajnik określony; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ukraść, zagrabić, przywłaszczyć, oszukać - Rdz 30,33; **** lub: porywisty wiatr, trąba powietrzna, sirocco (?)

21. Uniesie^5375 go wiatr wschodni* i odejdzie^1980; i daleko** uniesie go z jego miejsca***.

* tj. gorący wiatr pustynny; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - porywać, zostać rozniesionym przez wiatr; *** przestrzeń, region, kraj, miejscowość

22. I rzuci***|JUS się na^5921 niego, i nie^3808 oszczędzi***, a z jego ręki^3027 w popłochu będzie uciekał****.      Wj 14,25-28

* podmiotem czas. może być wiatr z w. 22 lub Bóg; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyrzucać, zrzucać, strącać; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ulitować się; **** hebraizm: uciekać (infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu) ucieka iść, przechodzić (przez), śpieszyć, przychodzić szybko

23. Będzie klaskać^5606* nad^5921 nim w swoje dłonie^3709** i wygwiżdże*** go z jego miejsca^4725.      Lb 24,10; Hi 34,37; Lm 2,15

* tu: przykład personifikacji wiatru (?); ** gest szyderstwa lub braku szacunku - Hi 34,37 Iz 2,6 - por. ten sam gest w Ps 47,1 Na 3,9; *** lub: syczeć - por. 1Krl 9,8

↑↑

Rozdział 28

1. Tak^3588, są^3426 złoża* srebra^3701 i miejsca^4725, gdzie oczyszcza** się złoto^2091.

* lub: kopalnia, miejsce wyjścia, źródło; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przecedzić

2. Żelazo* wydobywa**|PAS się z^4480 ziemi***, a miedź**** wytapia***** się z kamienia^6.      Rdz 4,2; Lb 31,32

* lub: ruda żelaza, narzędzia z żelaza; ** dosłownie: (jest) brane; PAS strona bierna; *** lub: sucha ziemia, grunt, proch, pył, ruda; **** brąz; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wylewać, topić - Hi 29,6 Iz 26,16

3. Człowiek kres* kładzie^7760 ciemności^2822|A i każdy^3605 zakątek** on^1931 przeszukuje***|PAR, w kamieniu^68, w mroku**** i w głębokiej ciemności*****.      Hi 9,3; Ps 23,4; Ps 44,19; Iz 9,2; Jr 2,6

* lub: kraniec, granica, koniec; A rodzajnik określony; ** dosłownie: koniec, spełnienie, ukończenie, pełnia, doskonałość; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - badać, zgłębiać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** lub: ciemność; ***** hebr.: calmawet - cień śmierci, głęboka ciemność - metaforycznie: miejsce przebywania zmarłych - Iz 9,1 Jr 2,6

4. Drąży* szyb** z^4480 dala^5973 od siedzib mieszkańca***, zapomniany^7911|A|KN|PAR przez^4480 stopę^7272 człowieka, kołysze**** się zawieszony^1809 na linach z^4480 dala od ludzi^582.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyrywać się, przebijać się, robić wyrwę, rozewrzeć; ** lub: rwący potok, dolina, wadi, dolina rwącego potoku; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przebywać, bawić gdzieś przez jakiś czas, pozostawać, mieszkać tymczasowo - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą SL - przez lud obcy, Biblia Warszawska - z dala od osiedli; A rodzajnik określony; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - drżeć, huśtać się, dygotać, chybotać się

5. Ziemia^776|F – z^4480 niej pochodzi* chleb^3899, leczCW pod^8478 nią zamieniana**|F jest jakby^3654 w ogień*******.      Ps 104,14; Iz 28,5

F rodzaj żeński; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść naprzód, podążać do; CW conjunctive waw; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - obrócić się, zawrócić, zmienić się, zostać odwróconym; *** płomienie, metaforycznie: gniew; **** tu o metodzie kruszenia skały ogniem - por. Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio

6. Jej skały^68 są miejscem^4725 pochodzenia szafiru*|S i ziarna** złota są w nim***;      Ez 1,26; Obj 21,19

* lub: lapis lazuli, lazuryt - Wj 24,10; S liczba pojedyncza; ** dosłownie: proch, pył, gruz; *** może dotyczyć miejsca, jak i szafiru

7. Ścieżki* do niej nie^3808 zna^3045 sęp** i nie^3808 wypatrzyło*** jej oko^5869 sokoła****.      Hi 28,21-23; Hi 38,24

* lub: wydeptany szlak, droga, przejście; ** drapieżnik żywiący się padliną, ptak spadający lotem nurkowym - Rdz 15,11; *** lub: spostrzegać, patrzeć na tu i Hi 20,9 Pnp 1,6; **** lub: jastrząb, kania - ptaki nieczyste - por. Kpł 11,14 Pwt 14,13

8. Nie kroczą* po niej dumne^7830 zwierzęta^1121**, nie^3808 grasuje*** po^5921 niej lew^7826.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - prowadzić marsz, rozdeptywać; ** idiom: synowie dumy, tu i Hi 41,34; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść dalej, przywdziać

9. Lecz człowiek wyciąga* swoją rękę^3027 po kamień**, wywraca*** góry^2022 od korzenia^8328;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kierować, rozszerzać, wysyłać; ** krzemień; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obalić, zmienić, przemienić, zawrócić, zwrócić

10. Wykuwa* w skałach^6697 sztolnie**, a jego oko^5869 dostrzega^7200 wszystko^3605, co cenne***.

* dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozłupać, rozedrzeć, przełamać; ** kanał, szyb; *** lub: wartość, drogocenność, szacunek, świetność, przepych

11. Wiąże* wody ze^4480 źródeł^5104 strumieni**, a to, co ukryte***|F|S wywodzi^3318|KN na światło^216.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - poskramiać; ** tu: metafora - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, dosłownie: płacz; *** tj. rzecz ukryta, tajemnica, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - jej rzecz - tu i Hi 11,6 Ps 44,21; F rodzaj żeński; S liczba pojedyncza; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

12. A mądrość*|A|F – gdzie^370 może zostać znaleziona^4672|KN? I gdzie^335 jest to^2088 miejsce^4725 zrozumienia**?      Hi 28,20; Prz 16,16; Kaz 7,23-25

* lub: zmyślność, roztropność, biegłość; A rodzajnik określony; F rodzaj żeński; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** rozumienie, rozeznanie, umiejętność oceny i analizy z umiejętnością dokonania właściwego wyboru, prawe działanie

13. Człowiek* nie^3808 zna^3045 jej ceny**|F i nie^3808 może zostać znaleziona*** w ziemi^776 żyjących^2416|A.      Prz 3,14; Prz 8,8; Prz 16,16; Prz 23,23; Prz 3,15

* hebr.: enosz - człowiek, śmiertelnik, osoba, ludzkość; ** lub: porządek, rzeczy ustawione w porządku, sterta, oszacowanie, wycena; F rodzaj żeński; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - mieć w posiadaniu, zostać odkrytym; A rodzajnik określony

14. Głębia* mówi^559: Nie^3808 ma jej^1931 we mnie. I morze^3220 mówi^559: Ze^5978 mną też nie^369 jest.      Pwt 30,11-13; Ps 92,5; Rz 11,33

* hebr.: tehom - głębia (oceanu) - gr.: abyssos - por. Rdz 1,2

15. Nie można dostać^5414|PAS za^8478|F nią czystego złota* aniCW nie^3808 można odważyć^8254|KN srebra^3701 jako cenę zapłaty**|F za nią.      Hi 28,13

PAS strona bierna; F rodzaj żeński; * tj. złota o wysokiej wartości tu i Oz 13,8 przypis ***; CW conjunctive waw; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** lub: opłata za najem, nagroda zysk - 2Sm 24,24 1Krl 10,28

16. Nie^3808 można odważyć*|F za nią złota^3800** Ofiru*** ani drogocennego**** onyksu*****, aniCW szafiru^5601.      1Krl 9,28

* lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być ważonym - w procesie kupowania stąd: kupić ją za złoto ofiru, za onyks ... - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, tu i w.19 Ps 119,18 Lm 1,15; F rodzaj żeński; ** tj. złota ze Wschodu - poetycki synonim dla złota w. 17 i Hi 31,24; *** tj. ziemia lub miasto w płd. Arabii na szlaku handlowym Salomona pomiędzy Mekką a Medyną - Mahdadh Dhahab, synonim złota - „Ofir” - obrócony w pył - por. Hi 22,24 Iz 13,12; **** lub: cenny, drogocenny kamień, kosztowny, rzadki, wspaniały, chwalebny; ***** tj. krzemionka kwarcowa o barwie biało-czarnej, karneol, beryl, malachit - por. Rdz 2,2 Wj 25,7 28,9; CW conjunctive waw

17. Nie^3808 równa*|F się z nią złoto^2091 i kryształ** aniCW jej wymiennikiem^8545|N|F nie jest klejnot***|SC z wybornego złota****.      Ps 119,72; Prz 8,19

* lub: ustawiać w szeregu, porządkować, porównywać; F rodzaj żeński; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: szlachetne szkło, szkło przezroczyste; CW conjunctive waw; N nominativ; *** naczynie, przedmiot, narzędzie, tu w znaczeniu kolektywnym; SC singular construct; **** rodzaj rzadkiego oczyszczonego, szlachetnego złota - Iz 13,12, Pnp 5,11.15

18. Korali* i kryształu górskiego^1378|HAP nie^3808 warto wspominać^2142|KN, a cenność**|N mądrości^2451 przewyższa perły***.      Prz 3,15

* lub: czarne korale, perły, muszle morskie - w Ez 27,16 jako towar w handlu wymiennym; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** lub: woreczek na nasiona - Ps 126,6 - stąd: worek mądrość - SLᴷ; N nominativ; *** drogi kamień, koral, rubin

19. Nie^3808 dorówna^6186* jej topaz** z Kusz***|N, nie^3808 można jej kupić^5541**** nawet za czyste^2889 złoto^3800.      Wj 39,10; Ez 28,13

* por. w. 17 przypis *; ** tj. jasny lub bezbarwny kamień - por. Wj 28,17; *** tj. Etiopia i być może ziemia midiańska - Ha 3,7 i Lb 12,1; N nominativ; **** por. w. 16 przypis *

20. Skąd^370 więcCW pochodzi* ta mądrość^2451|A? I gdzie^335 jest to^2800 miejsce** zrozumienia***?

CW conjunctive waw; * dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wchodzić, wkraczać, przychodzić, dostąpić, być wyliczonym; A rodzajnik określony; ** lub: terytorium; *** lub: siedziba rozumu - EIB

21. Lecz*CW została zakryta** przed*** oczami^5869 wszystkich^3605 żyjących^2416 i zatajona**** została przed ptactwem|SC niebios^8064|A.

* lub: ponieważ, bo - Gesenius’ Hebrew Grammar ed. E. Kautsch §156a jako emfaza - por. §154 - SLᴷ; CW conjunctive waw; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być skrytym, obłudnik - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** z dala od, na zewnątrz, z boku; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - schować się, być schowanym, być ukrytym; SC singular construct; A rodzajnik określony

22. Zniszczenie* i śmierć^4194 mówią^559: Tylko na własne uszy^241 usłyszeliśmy^8085 relację** o niej.      Hi 25,6; Ps 49,14; Prz 27,20

* hebr. abaddon - miejsce zniszczenia, zniszczenie, zguba; ** lub: plotka, sprawozdanie usłyszane przez innych, wieść

23. Bóg rozumie* jej drogę^1870 i tylko** On^1931 zna*** jej miejsce^4725.      Pwt 7,7; Pwt 29,19

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - okazywać względy, zwracać uwagę na; ** por. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski, EIB; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uznać, rozważać, rozróżniać

24. Bo^3588 On^1931 przygląda się* krańcom**|PC ziemi^776|A, widzi^7200 wszystko^3605, co jest pod^8478 niebiosami^8064|A|P.      Prz 15,3; Za 4,10

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - okazywać względy, zwracać uwagę na; ** lub: koniec, całość; PC plural construct; A rodzajnik określony; P Liczba mnoga

25. Gdy określił* wagę^4948** wiatru^7307|SC i odmierzył*** miarką**** wody^4325.      Ps 135,7; Prz 30,4; Iz 40,12

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - postanawiać, powodować, robić, doglądać czegoś; ** również wartość nie dająca się zliczyć - por. 2Krl 25,16 Jr 52,20; SC singular construct; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odważać; **** pomiar, wzrost, rozmiar

26. Gdyż ustanowił^6213 prawo* dla deszczu^4306 i drogę^1870 dla grzmotu** błyskawicy***.      Hi 5,10; Hi 37,6; Hi 38,25

* lub: coś należnego, przyznany dział, ograniczenie, kres, dekret; ** lub: głos, dźwięk, hałas, krzyk; *** silny wiatr, piorun

27. Wtedy^227 właśnie przyjrzał się^7200 jej i ją przeliczył*; przygotował** ją i też^1571 ją przebadał***.      Pwt 13,14; Sdz 18,2

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - policzyć dokładnie, opowiadać, mówić; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - umocnić, utwierdzić, ustalić, zaopatrzyć, zaplanować, uporządkować; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szukać (czego), przeszukiwać, zgłębiać, bada

28. A do człowieka^120|A|S powiedział^559: Oto^2005 bojaźń* PANA^136, ona^1931 jest mądrością^2451, a odstąpienie** od zła^7451 – zrozumieniem^998.      Pwt 4,6; Prz 1,7

A rodzajnik określony; S liczba pojedyncza; * lub: szacunek, nabożna cześć, pobożność; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - inf.: zejść z drogi, stronić od, zwrócić się ku

↑↑

Rozdział 29

1. I Hiob^347 ciągnął*|INF dalej** swoją przypowieść***, i rzekł^559:      1Sm 10,12; 1Sm 24,13

* dosłownie: podtrzymywać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować dodanie, zrobić więcej, ponownie; *** lub: przysłowie, porzekadło, poemat, wiersz, maksyma etyczna - zwykle krótka, celna wypowiedź

2. Kto^4310 da^5414 mi, abym był taki jak za wcześniejszych^6924*** miesięcy^3391, jak za dni^3117, w których Bóg mnie strzegł***;      Hi 11,17; Ps 18,28; Ps 119,105

* tzn.: jak dni, które poprzedzały teraźniejszość; ** hebr.: qedem - wschód, o ludziach wschodu, starożytność, początek, prastare czasy; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec, czuwać, śledzić, bronić

3. Gdy Jego pochodnia* świeciła**|INF mi nad^5921 moją głową^7218, w Jego świetle^216 chodziłem^1980 w ciemności^2822;

* lub: lampa - synonim aramejski: nur - ogień, płomień - Dn 3,27 7,9; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - błyskać światłem; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

4. Taki, jaki^834 byłem^1961 w dniach^3117 mojej dojrzałości***, gdy Bóg w przyjaźni***|ADJ pozostawał nad^5921 moim namiotem^168;      Ps 25,14

* idiom: w dniach mojej jesieni, czyli w dniach moich zbiorów - EIB; ** tj. wczesna jesień, wczesne zbiory inni: wczesny okres życia - SLᴷ; *** lub: potajemna rada, narada, porada, zgromadzenie, rada mędrców, krąg przyjaciół, zebranie, towarzystwo; ADJ Adjective - przymiotnik

5. Gdy Wszechmogący^7706 był jeszcze^5750 ze^5978 mną i otoczeniem*|ADJ moim były moje dzieci**|CS;      Rdz 14,24; Sdz 8,14; 2Sm 19,18

* tj. dookoła, ze wszystkich stron; ADJ Adjective - przymiotnik; ** niemowlę - Wj 2,6 małe dziecko - Jr 1,6 nastolatek - Rdz 37,2 młodzieniec, sługa w l.mn. zarówno kobiety, jak i mężczyźni - por. Hi 1,19 Rt 2,19; CS common singular

6. Gdy moje ścieżki*|HAP opływały^7364 w masło*****, a opoka^6697**** wylewała^6694 dla^5978 mnie strumienie^6388 oliwy^8081;      Hi 20,17; Ps 81,16

* lub: krok; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** zsiadłe mleko, według wokalizacji TM - gniew, jak w Dn 3,13; *** idiom: kiedy wszystko szło jak po maśle - EIBᴷ; **** tj. drzewo oliwne rosnące na skale - Pwt 32,13 - Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio

7. Gdy wychodziłem^3318 do bramy* nad^5921** miastem*** i na rynku**** przygotowałem***** sobie miejsce^4186******.      Pwt 25,7; 2Sm 15,2; 2Krn 32,6

* brama miejska to miejsce spotkań oraz sprawowania władzy; ** por. Pwt 25,7 i Sdz 4,1; *** lub: miasteczko, wieś; **** ulica, plac publiczny, miejsce otwarte - Pwt 13,1; ***** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - utwierdzić, ustalić, umocnić, skierować do; ****** tu: miejsce do siedzenia - 1Sm 20,18

8. Widzieli^7200 mnie młodzieńcy^5288 i milkli*, a starcy^3453** podnosili^6965 się i stali***.

* dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - ukryć się - Rdz 3,10 tu i w. 10 w znaczeniu milczeć (?); ** lub: wiekowy, człowiek w podeszłym wieku - tylko w Ks. Hioba; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zajmować stanowisko, pozostawać bez ruchu

9. Książęta* powstrzymywali** się w swoich mowach^4405*** i kładli^7760 dłoń^3709 na swoich ustach^6310****.      Sdz 18,19; Hi 21,5; Hi 40,4

* lub: władca, wysoki urzędnik, dowódca; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - poskramiać, zatykać; *** por. Hi 12,11 przypis **; **** gest wzywający do milczenia

10. Głos^6963 dostojników* milknął**|KN, a ich język^3956 przylegał*** im do podniebienia^2441.

* lub: przywódca, władca, książę; ** w. 8 przypis *; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trwać przy

11. Tak^3588! Ucho^241, które mnie słyszało^8085, nazywało mnie szczęśliwym*, takżeCW oko^5869 widziało^7200 i świadczyło** o mnie dobrze;

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - prowadzić naprzód, naprawiać zło - Pwt 3,18 Ps 72,12; CW conjunctive waw; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powołać na świadka, stwierdzać uroczyście - Rdz 43,3

12. Bo^3588 wybawiałem* ubogiego**, gdy wołał^7768 o pomoc i sierotę^3490, i tego, kto nie^3808 miał pomocnika***|PAR.      Wj 22,22; Pwt 24,17; Pwt 27,19; Hi 6,27; Hi 31,21; Ps 10,14; Ps 72,12; Prz 21,13

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pozwolić uciec, wyzwolić, ocalić - tu: czynność wielokrotnie powtarzana w przeszłości - SLᴷ; ** pokorny, skromny, nędzny, słaby; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nieść pomoc, wspierać - Rdz 49,25; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

13. Błogosławieństwo* ginącego^6 przychodziło^935 do^5921** mnie, a serce^3820 wdowy^490 rozweselałem***.

* lub: dar; ** dosłownie: nade mną - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować dźwięczenie lub wyśpiewywanie (z radości)

14. Przyoblekłem* się w sprawiedliwość** i okrywała^3847 mnie, moja prawość*** była niczym płaszcz**** i zawój^6797 na głowie.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ubierać się, być ubranym, nosić; ** prawość; *** lub: decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie; **** lub: tunika jako okrycie dostojników - 1Sm 18,4 z frędzlami na dole - Wj 28,34 z otworem na głowę - Wj 39,23 ubiór arcykapłana

15. Byłem* oczami^1961 dla ślepego^5787 i** nogami^7272 dla chromego***.      Iz 35,6; Iz 42,7; Iz 42,16; Mt 11,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - istnieć, trwać, mieć miejsce, nastać; ** dosłownie: i ja; *** tj. osoba zdyskwalifikowana do składania ofiar - Kpł 21,18

16. To ja^589 byłem ojcem^1 dla potrzebujących*|A, a sporną** sprawę tego, którego*** nie^3808 znałem – badałem****.

* lub: cierpiący ucisk i złe traktowanie, będący w potrzebie - ogólne określenie najniższej warstwy społecznej; A rodzajnik określony; ** niesnaski, spór, konflikt, kłótnia, sprawa w sądzie; *** lub: której (?); **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zgłębiać, przeszukiwać

17. I roztrzaskałem* kły**|P niegodziwego***, a z jego zębów^8127 wydzierałem^7993|KH łup****.      Hi 4,10; Ps 3,7; Ps 58,6

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozbić; ** szczęka; P Liczba mnoga; *** ktoś niesprawiedliwy, przewrotny, nieprawy; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; **** zdobycz, ofiara, żer, pokarm ubogich

18. I mówiłem^559: Odejdę* z^5971 moim gniazdem** i jak piasku^2344***|A namnożę^7235 moje dni^3117.      Ps 30,7; Jr 22,23; Ha 2,9

* dosłownie: wydać ostatnie tchnienie, być na progu śmierci, umrzeć; ** tu: metaforycznie bezpieczne miejsce zamieszkania - Lb 24,21; *** inni: za Talmudem: jak feniks - EIBᴷ WBCᴷ GES SLᴷ KULᴷ; A rodzajnik określony

19. Mój korzeń* otwiera^6605|PAS|PAR się ku^413 wodzie^4325, a rosa^2919 nocuje** na moich gałązkach^7105.      Hi 14,9; Ps 1,3; Ez 31,7

* lub: metaforycznie: głębia, ustawiczna świeżość sił - por. Jr 17,7; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spędzić noc, przebywać, pozostawać - Rdz 19,2

20. Moja godność* pozostanie świeża** ze^5978 mną, a mój łuk^7198 odnowi*** się w mojej ręce^3027.      Rdz 49,24; Iz 40,31; Iz 41,1

* lub: splendor, majestat, duma, chwała - Wj 33,18 Ps 72,19; ** lub: nowy; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odmienić, zmienić na lepsze, ukazać świeżość

21. Słuchano* mnie** i czekano*** na mnie, i milczeli**** w oczekiwaniu na^3926 moją radę*****.      1Krl 3,28; Hi 29,9; Hi 32,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozumieć, zgodzić się, okazać posłuszeństwo; ** dosłownie: mnie słuchano; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mieć nadzieję; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nieruchomym, oniemieć; ***** lub: plan, zamysł, akt decyzji - Pwt 32,28 Sdz 20,7

22. Po^310 moim słowie* już nic nie^3808 zmieniano**, moja mowa*** skapywała^5197**** na^5921 nich.      Pwt 32,2

* lub: mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa, słowo; ** lub: powtarzać; *** słowo, wypowiedź - 2Sm 23,2; **** domyślnie: jak deszcz - w. 23

23. Oczekiwali^3176 na mnie jak na deszcz^4306, otwierali* swe usta^6310 jak na późny deszcz**.      Ps 72,6; Za 10,1

* dosłownie: otworzyć szeroko, rozdziawić, rozewrzeć, ziać; ** tj. deszcz późny lub wiosenny (marzec, kwiecień) występujący przed zbiorami - Pwt 11,14, por. Oz 6,3 przypis ****

24. Uśmiechałem*** się do^413 nich, jednak nie^3808 wierzyli***, leczCW światła^216 mojego oblicza^6440 nie^3808 odrzucali^5307****.      1Sm 3,19; Ps 4,7; Ps 89,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - żartować, bawić się, świętować - Jr 30,19; ** uśmiechnięte oblicze władcy oznaczało przychylność - Prz 16,5 rzadka cecha rządzących w oriencie, gdzie godność utożsamiano z powagą - por. SLᴷ; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - trwać mocno być pewnym, ufać; CW conjunctive waw; **** idiom: dbali o to, abym się nie rozgniewał (?) - EIBᴷ WBCᴷ

25. Wybierałem* im drogę^1870 i siadałem^3427 na czele**, a także przybywałem^7931 jak król^4428 pośród zastępu***, jak ten, który^834 pociesza^5162 żałobników****|ADJ.      Rdz 37,5; Ps 35,14

* tj. dokonać wyboru po wnikliwym rozpatrzeniu sprawy; ** lub: wódz, przywódca; *** lub: grupa, gromada, oddział; **** lub: opłakiwanie, żałoba, smutek z powodu nieszczęścia; ADJ Adjective - przymiotnik

↑↑

Rozdział 30

1. A teraz^6258 szydzą* ze^5921 mnie młodsi** ode^4480 mnie wiekiem***, których^834 ojców^1 uważałem za niewartych****, by postawić^7896|INF przy psach^3611***** swojej trzody^6629.      1Sm 17,43; 2Krl 18,31; Iz 56,10

* por. Hi 29,24 przypis * - tu: w znaczeniu śmiać się szyderczo, drwić; ** lub: nic nieznaczący; *** dosłownie: w dniach; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odrzucać, odmawiać, wzgardzać kimś; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ***** tu: jako ciężka obelga

2. Również^1571 siła^3581 ich rąk^3027 – na cóż^4100 mi ona? Odszedł* od^5921 nich ich wigor^3624**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zginąć, umrzeć, zniknąć, zbłądzić; ** żywotność - Hi 5,26

3. Z niedostatku* i z głodu** wyczerpani*** włóczyli****|A|PAR się po wyschłej^6723|N ziemi, niedawno^557***** spustoszonej^7722 i jałowej^4875.

* lub: ubóstwo - tu i Prz 28,22; ** dotkliwy głód - tu i Hi 5,22; *** lub: bezpłodny, jałowy, uschły, posępny; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obgryzać, włóczyć się bez celu; A rodzajnik określony; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; N nominativ; ***** wczoraj, wieczór poprzedniego dnia

4. Zrywają^6998|A|PAR sobie malwę* na krzaku i korzeń^8328 janowca** jest ich pokarmem^3899.

A rodzajnik określony; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * tj. roślina występująca na słonych bagnach, łoboda, solanka kolczasta, ślaz - hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** szczodrzeniec i 1Krl 19,4.5 Ps 120,4

5. Wypędzają* ich ze^4480 wspólnoty**, krzyczą^7321 za^5921 nimi jak za złodziejem^1590|A|S;

* dosłownie: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być odepchniętym; ** społeczność, grupa; A rodzajnik określony; S liczba pojedyncza

6. Osiedlić*|INF musieli się zatem w rozpadlinach**|HAP|N dolin***, w jamach^2356 ziemnych^6083 i skałach^3710.      1Sm 14,11; 2Krl 12,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przebywać, pozostawać, mieszkać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** przepaść, jar, zbocze jako przymiotnik: straszny, budzący grozę - por. EIBᴷ; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; N nominativ; *** tj. dolina, wąwóz, koryto rzeki sezonowej, wadi, potok, dół

7. Między^996 krzakami* wyją**, gromadzą*** się pod^8478 ostami^2738****.      Iz 3,17

* lub: krzew, zarośla, roślina - Rdz 2,5 21,15; ** tu i Hi 6,5 - ryk osła; *** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być połączonym, trzymać się razem; **** lub: pokrzywy, chwasty, być może ciecierzyca - Pwt 24,31 So 2,9

8. To synowie^1121 głupoty*|ADJ, a także^1571 synowie^1121 ludzi bez^1097 sławy^8034**, wygnani*** batem z^4480 ziemi^776.      Prz 26,7; Prz 26,12; Kaz 7,5; Iz 32,5-6

* hebr.: nabal - głupi, nierozumny - synonim słowa: niegodziwiec - por. Ps 14,1; ADJ Adjective - przymiotnik; ** idiom: synowie bez imienia; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - uderzać, chłostać, być wypędzanym - hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

9. A teraz^6258 stałem^1961 się tematem ich przyśpiewki* i jestem^1961 ich^1992 powiedzonkiem**.      Hi 17,6; Ps 35,15; Ps 69,12; Lm 3,14; Lm 3,63

* tj. szydercza, prześmiewcza pieśń, śpiewka, muzyka; ** hebr.: millaʰ - słowo, mowa, wypowiedź - 2Sm 23,2

10. Brzydzą* się mną i są oddaleni** ode^4480 mnie, i przed moim obliczem^6440 nie^3808 powstrzymują*** się z pluciem^7536.      Lb 12,14; Pwt 25,9; Iz 50,6; Mt 26,67; Mt 27,30

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czuć silną odrazę, uważać za obrzydliwość; ** być dalekim; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zatrzymać dla siebie, panować nad

11. Bo On rozluźnił^6605 mój sznur******|Q i upokorzył**** mnie; zrzucili^7971 też uzdę***** przed moim obliczem^6440.      Hi 12,18; Hi 29,20; Ps 32,9

* lub: cięciwa, sznur namiotu, ścięgno; ** idiom: poluźnił sznur namiotu rozwiązałeś sznur życia poluźnił sznur mojego łuku - por. EIBᴷ; *** wg ketiv - swoją cięciwę - tzn. strzelił do mnie; Q qere; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - źle traktować, dręczyć, osłabiać; ***** idiom: przestali się przede mną hamować - por. EIBᴷ

12. Na^5921 prawo^3225|N powstaje^6965|P banda*|HAP wyrostków, przed moimi stopami^7272 zastawiają**|AK pułapkę i wznoszą^5549 przeciwko^5921 mnie ścieżki^734 zniszczenia***.      Hi 16,10; Hi 19,12; Ps 140,4-5

N nominativ; P Liczba mnoga; * lub: motłoch - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, bezmyślny tłum - WBCᴷ; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyzwolić, wyrzucić, zesłać, przewracać, wypędzić, obnażać - KULᴷ, zmusić do ucieczki - SLᴷ zwalić z nóg - Biblia Ekumeniczna, odtrącili ... - Biblia Warszawska; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: nieszczęście, katastrofa, ucisk

13. Zniszczyli*|HAP moją drogę** i przyczynili*** się do mojej zagłady****, nie^3808 potrzebują do tego pomocnika^5826|PAR.      Hi 6,2; Ps 57,1; Prz 19,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zburzyć; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** ścieżka, szlak morski, przejście; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odnosić zysk, zyskiwać, korzystać, osiągać; **** lub: całkowity upadek, zniszczenie, klęska, pożądanie; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

14. Podchodzą^857 jak przez szeroki^7342 wyłom* i toczą** się w miejscu^8478 gruzów***.

* lub: wyrwa, pęknięcie, dziura; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - zwinąć się; *** lub: zniszczenie, ruina, nieużytki, hałas, spustoszenie

15. Dlatego^5921 lęki*|P zwróciły się przeciwko^2015|KHO mnie, jak wiatr^7307|A nęka**|S to moją godność***. Moja pomyślność**** przemija^5674 jak obłok^5645*****.      Hi 18,11; Hi 27,20; Ps 73,19

* dosłownie: trwoga, zniszczenie, nieszczęście, straszliwe wydarzenie; P Liczba mnoga; KHO koniugacja czasownika - hofal forma bierna; A rodzajnik określony; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ścigać, zmuszać do ucieczki, pilnie śledzić, prześladować, dręczyć; S liczba pojedyncza; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: szlachectwo jako pozycja społeczna, honor; **** lub: wybawienie, dobrobyt, zwycięstwo; ***** być może wersety 12-15 przytaczają obraz oblężonego miasta

16. I teraz^6258 wylewa^8210|KHP się we^5921 mnie moja dusza*. Pochwyciły** mnie dni^3117 cierpienia***;      Hi 10,15; Hi 30,27; Hi 36,21; Ps 42,4

KHP koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna; * hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba, osobowość, gr.: psyche; ** lub: złapać, trzymać mocno - Rdz 22,13; *** lub: bieda, nieszczęście, udręka, utrapienie - Rdz 16,11 31,42

17. Noc^3915 dziurawi^5365* moje kości^6106 we^5921 mnie, a dręczące bóle^6207**|PAR|PC nie^3808 dają mi odpoczynku***.      Ps 6,2

* lub: wydłubać (oczy) - Sdz 16,21, ciosać - Iz 51,1; ** por. Hi 30,3 przypis ****; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; PC plural construct; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nocować, leżeć

18. Z wielką^7227 siłą^3581 okrywa* mnie On moją szatą^3830** i jak brzeg^6310 mojej tuniki^3801 przepasuje*** mnie.      Hi 2,7; Hi 7,5; Hi 19,20

* lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - zamaskować, pozwolić na przeszukanie się w poszukiwaniu czegoś; ** być może chodzi o skórę zmienioną chorobą - SLᴷ; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - związać, przepasać do bitwy - 2Krl 1,8 Ps 65,6 Jr 1,17

19. Rzucił^3384 mnie w błoto*|A, upodobniłem** się do prochu^6083 i popiołu^665***.      Hi 2,8; Hi 13,12

* lub: bagno, zaprawa Wj 1,14, glina; A rodzajnik określony; ** koniugacja czasownika - hitpalepl - stać się jak; *** metaforycznie: to, co słabe, ulotne, przemijające - Rdz 18,27 Hi 42,6 Ez 27,30

20. Wołam* do^413 Ciebie, aleCW nie^3808 odpowiadasz**; stoję^5975, a nie zwracasz uwagi***.

* lub: wołać o pomoc, krzyczeć; CW conjunctive waw; ** reagować, zaświadczać, odpowiadać jako świadek; *** koniugacja czasownika - hitpalepl - reagować, zważać, skierować uwagę na coś - Hi 11,11 31,1 zachować się rozumnie

21. Stałeś* się dla mnie okrutny^393**, w sile^6108 swojej ręki^3027 żywisz do mnie wrogość***.

* dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zawrócić, zmienić się, zostać; ** lub: zaciekły - Pwt 32,33; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzić, sprzeciwiać się, żywić urazę

22. Unosisz^5375 mnie na^413 wietrze*, sprawiasz, że go dosiadam^7392** i zmiękczasz*** moje jestestwo****|Q.      Hi 9,17; Ps 83,15; J 1,4

* hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł, gr.: pneuma; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić, że ktoś jedzie, powodować ciągnięcie - Rdz 24,61; *** lub: koniugacja czasownika - poel - rzadka forma dla czasowników nieregularnych - spulchnić, rozproszyć, zmiękczyć (ziemię) - Ps 65,11; **** lub: istota rzeczy, jestestwo, substancja, Biblia Brzeska - bytność w innym wariancie - ciągłe powodzenie, mądrość, wg ketiv - w burzy - za WBCᴷ International Standard Version - wichura huczy Young Literal Translation - niwelujesz mnie; Q qere

23. Gdyż^3588 wiem^3045, że prowadzisz* mnie na śmierć** i sprowadzasz do domu^1004 spotkania*** dla wszystkich^3605 żyjących^2416.      Hi 3,15; Hi 17,13; Kaz 12,5; Hbr 9,27

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przyprowadzać, przynosić z powrotem, zwrócić; ** hebr.: mawet - śmierć, umieranie, choroba śmiertelna, mór; *** lub: miejsce spotkania, wyznaczony czas, punkt zbiorczy

24. Jednak* czy ktoś w ruinie**|HAP|N nie wyciąga^7971|KQ ręki^3027, czy^518 nie woła o pomoc*** w swym nieszczęściu*********.      Sdz 5,21; Hi 12,5; Ps 35,25; Mt 27,39

* lub: z pewnością, tylko, lecz; ** sterta ruin; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; N nominativ; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; *** krzyk - tu i Hi 36,19; **** ruina, katastrofa, zniszczenie - Hi 31,29 Prz 24,22; ***** lub: lecz czy przeciw komuś w ruinie nie wyciąga się ręki, jeśli w swym nieszczęściu woła o pomoc - EIBᴷ

25. Czy^518 nie^3808 płakałem* nad tym, którego dzień^3117 był ciężki*****? Czy moja dusza^5315 nie smuciła****|HAP się nad ubogim*****?

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - płakać gorzko; ** twardy, surowy; *** nad trudem dnia - SLᴷ; **** być zbolałym; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ***** być w potrzebie, cierpieć

26. Tak^3588, oczekiwałem* dobra**, a przyszło^935 zło***; a gdy z nadzieją oczekiwałem^3176|KP|COH światła^216, przyszła^935 ciemność****.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wypatrywać z niecierpliwością, czyhać na; ** korzyść, szczęście; *** nieszczęście, udręka; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; **** lub: mrok

27. Moje wnętrze^4578 zawrzało* i nie uspokoiło** się; spotkały^6923 mnie dni^3117 cierpienia***.

* lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być doprowadzonym do wrzenia, kipieć - Hi 41,34; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - milczeć, być nieruchomym; *** por. w. 16 przypis ***

28. Chodzę^1980 pociemniały*|PAR, ale nie^3808 od słońca^2535; wstaję^6965 i w zgromadzeniu** wołam o pomoc^7768.      Ps 38,6; Ps 42,9; Ps 43,2

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - poszarzeć, być brudnym, być zaniedbanym w stroju żałobnym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** hebr.: kahal - zgromadzenie, wspólnota, zbór JHWH Wj 32,1 35,1 Kpł 8,3 - por. gr.: ekklesia - Obj 22,16 przypis *

29. Stałem^1961 się bratem^251 szakali* i przyjacielem** młodych^1323***|S strusic****|P|F.      Ps 102,6; Rdz 1,21; Wj 7,9-10; Wj 7,12; Pwt 32,33; Ps 44,19; Ps 74,13

* hebr.: tannin - smok, wąż, potwór morski, szakal, krokodyl - Ez 29,3; ** lub: współmieszkaniec, ktoś drugi, kochanek; *** dosłownie: córki; S liczba pojedyncza; **** tj. ptak nieczysty - Kpł 11,16 rodzaj sowy; P Liczba mnoga; F rodzaj żeński

30. Moja skóra^5785 stała się czarna*|HAP na^5921 mnie i moje kość^6106|CS jest spieczona** od^4480 gorączki^2721.      Ps 102,3; Ps 119,83; Lm 3,4; Lm 4,8; Lm 5,10

* tj. ściemniała od choroby; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; CS common singular; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być gorącym, palić się

31. A moja harfa* stała^1961 się pieśnią żałobną**|N, a mój flet*** – krzykiem^6963 płaczących^1058|PAR.      Iz 24,8; Ez 26,13; Mt 11,17

* tj. instrument szarpany, lira; ** dosłownie: żałoba, opłakiwanie, biadanie (nad zmarłymi), szata żałobna, metaforycznie obrzęd żałobny; N nominativ; *** tj. instrument muzyczny, być może flet, piszczałka, fletnia; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

↑↑

Rozdział 31

1. Zawarłem^3772 przymierze* ze swoimi oczami^5869; jakże mógłbym myśleć^995** o^5921 pannie?      Prz 4,25; Iz 33,15; 2P 2,14

* hebr.: berit - sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy; ** lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - reagować, zważać, skierować uwagę na coś - Hi 30,20

2. A jaki^4100 byłby dział* od Boga z góry^4605? I jakie byłoby dziedzictwo** od Wszechmogącego^7706 z wysoka^4791?      Hi 20,29; Hi 27,13; Ps 17,14

* lub: gładkość, zwodniczość, dział, udział, część, terytorium; ** lub: majątek, mienie, własność, posiadanie, spadek, dział

3. Czy klęska* nie^3808 jest przygotowana dla niegodziwych** i nieszczęście*** dla czyniących^6466|PAR nieprawość****?      Hi 21,30; Ps 55,23; Ps 73,18; Prz 1,27; Prz 10,29

* lub: strapienie, brzemię, nieszczęście, dzień klęski; ** ktoś niesprawiedliwy, przewrotny, nieprawy; *** klęska, niedola; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik magii, oszustwo, bałwochwalczy kult - Lb 23,21

4. Czy On^1931 nie^3808 widzi* moich dróg^1870 i nie liczy** wszystkich^3608 moich kroków^6806?      Hi 14,16; Hi 34,21; Prz 5,21

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dokonać zapisu, zliczać, odliczyć, brać pod uwagę

5. Jeśli^518 chodziłem^1980 w fałszu* i jeśli moja noga^7272 śpieszyła^2363 się do^5921 oszustwa**;

* lub: daremność, fałsz, bezwartościowość, próżność; ** lub: podstęp, celowe wprowadzanie w błąd - Rdz 27,35

6. To niech zważy^8254 mnie na rzetelnych^6664* szalach**|DC i niech Bóg pozna*** moją prawość****.      Hi 2,3; Hi 2,9; Hi 6,2; Hi 27,5; Dn 5,27; Mi 6,11

* idiom: na szalach sprawiedliwości, prawości; ** lub: odważniki, szale wagi; DC dual construct; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, uznać, dowiedzieć się, rozróżniać; **** lub: uczciwość, niewinność, całkowitość, doskonałość

7. Jeśli^518 mój krok^838 zboczył* z właściwej drogi^1870 i moje serce** poszło za^310 moimi oczami^5869, i jeśli jakaś zmaza***|Q przylgnęła^1692 do moich rąk^3709;      Lb 15,39; Hi 23,11; Ps 7,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pochylać się, skręcać, skłaniać, wyciągać; ** lub: wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie; *** lub: skaza, defekt, wada fizyczna - Kpł 2,17, wg ketiv - cokolwiek; Q qere

8. Wtedy niech ja sieję*|COH, a inny^312 spożywa^398, a moje plony**|SC niech zostaną wykorzenione***.      Kpł 26,16; Pwt 28,30; Pwt 28,38; Iz 22,24; Iz 65,23

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rodzić nasiona, wydawać nasienie; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; ** dosłownie: potomstwo, płód, to, co zostało wydane na świat, dziecko; SC singular construct; *** dosłownie: być wyrwanym z korzeniami - Hi 5,3 38.12

9. Jeśli^518 moje serce* dało się omamić** przez^5921 inną kobietę^802 i jeśli czyhałem*** u^5921 drzwi^6607 swojego bliźniego****;      Hi 24,15

* lub: wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zwiedzionym, być zwodzonym, być łatwowiernym; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zastawić pułapkę; **** towarzysz, ktoś drugi

10. To niech moja żona^802 mieli* dla innego^312 i niech inni^312 się nad^5921 nią schylają^3766**.      2Sm 12,11; Jr 8,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zgniatać, miażdżyć; ** eufemizm: współżyją z nią

11. Bo^3588 byłaby to^1931|Q|F rzecz haniebna*|F, byłaby to^1931|Q|M nieprawość** do ukarania przez sędziów^6414|P;      Rdz 38,24; Kpł 20,10

Q qere; F rodzaj żeński; * lub: pomysł, plan, rozwiązłość, niegodziwość; M rodzaj męski; ** przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość; P Liczba mnoga

12. Tak^3588! To^1931 byłby ogień^784, który pożera^398 aż do^5704 zniszczenia* i cały^3605 mój plon** wykorzenia***.      Prz 15,11

* lub: aż do Abaddonu - miejsce zniszczenia, zguba - Ps 88,11; ** lub: owoc, zbiory, zysk, przychód, płody rolne - Rdz 47,24; *** por. w. 8 przypis ***

13. Jeśli^518 odrzuciłem* roszczenie prawne** swojego sługi^5650*** i swojej służącej^519 w ich sporze sądowym**** przeciwko^5978 mnie;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odrzucać, odmawiać, traktować jako odrażające; ** lub: decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), słuszność w sądzie; *** niewolnik; **** lub: walczyć, zmagać się, kłócić się, prowadzić sprawę, proces (prawny), pozywać do sądu, złożyć skargę - Rdz 26,20 Wj 17,2

14. Co^4100 wtedyCW zrobię^6213, gdy^3588 Bóg powstanie^6965*? I gdyby^3588 zaczął mnie badać**, co^4100 bym Mu odpowiedział***?      Ps 44,21

CW conjunctive waw; * domyślnie: jako sędzia; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, szukać, karać, odwiedzać; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zdawać sprawę, udzielać odpowiedzi, wracać

15. Czy nie^3808 Ten, który mnie stworzył*|PAR we wnętrzu** matki, nie stworzył^6213 i jego? I czy nie On jeden*** ukształtował**** nas w łonie*****?      Hi 34,19; Prz 14,31; Prz 22,2; Ps 119,73; Ps 139,13; Jr 1,5; Ml 2,10

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - robić, czynić, pracować, wykonywać, zarządzać, postanawiać, powodować; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: brzuch, wnętrze, ciało, łono, metaforycznie Szeol; *** hebr.: echad - jeden, każdy, pewien, jakiś, jeden raz; **** lub: koniugacja czasownika - poel - rzadka forma dla czasowników nieregularnych - ustalić, ustanowić, zrobić, utrwalić; ***** tj. miejsce, w którym rozwija się płód - łono - Rdz 20,18

16. Jeśli^518 odmówiłem* prośbie** ubogich*** i oczy^5869 wdowy^490|F przygasły****;      Hi 22,9; Hi 24,3; Hi 24,21; Hi 29,13

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - powściągać się, zatrzymywać, kontrolować; ** dosłownie: rozkosz, przyjemność, pożądanie, upodobanie, tęsknota; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciśniony, marny, biedny, słaby, chudy; F rodzaj żeński; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyczerpać, zużyć, położyć kres

17. I jeśli sam^905 jadłem^398 swoją kromkę*, chleba, a nie^3808 jadła^398 z^4480 niej sierota^3490|M;      Wj 17,22; Wj 17,24; Pwt 16,11; Pwt 26,12; Ps 10,18; Ps 68,5; Jr 5,28; Oz 14,3; Ml 3,5

* lub: fragment, kawałek, kąsek (chleba), cząstka - Rdz 18,5; M rodzaj męski

18. Bo^3588 od mojej młodości^5271 wychowywałem*|M go** jak ojciec^1 i od łona^990 mojej matki^517 ją*** prowadziłem^5148****;      Iz 7,2

* dosłownie: dorosnąć, stać się silnym - Rdz 21,8; M rodzaj męski; ** domyślnie: o sierocie; *** domyślnie: o wdowie z w. 16; **** lub: stać w gotowości, kierować

19. Jeśli^518 widziałem^7200 ginącego^6|PAR z powodu braku* ubrania^3830 albo biedaka**|A bez^369 okrycia***;      Wj 22,26; Hi 22,6

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: bez, nie, zużycie, znoszenie; ** lub: będący w potrzebie, określenie najniższej warstwy społecznej; A rodzajnik określony; *** ubranie, płaszcz

20. Jeśli^518 nie^3808 błogosławiły mi jego biodra^2504***|Q|P i nie zagrzał*** się dzięki wełnie****|N moich owiec^3522;      Pwt 18,4; Pwt 24,13; Hi 29,11

* tu: jako figura retoryczna (część z całości) - synonim całej osoby - por. kości - Ps 35,10; ** wg. ketiv - biodro - liczba pojedyncza; Q qere; P Liczba mnoga; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozgrzać się; **** tj. drogie odzienie z runa młodych baranów - SLᴷ, strzyc; N nominativ

21. Jeśli^518 wygrażałem* moją ręką^3027 przeciwko^5921 sierocie^3490, nawet gdy^3588 widziałem^7200 w bramie**|A wsparcie^5833 dla mnie;      Hi 5,4; Hi 22,9; Prz 22,22; Iz 29,21

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - kołysać, zataczać, wymachiwać, potrząsać - tu jako gest grożący lub karzący - por. Iz 10,32 11,15; ** brama miejska to miejsce spotkań i sprawowania władzy; A rodzajnik określony

22. To niech odpadnie^5307 moja łopatka* od barku** i niech moje ramię^248 zostanie wyrwane*** ze stawu****.

* lub: bark, łopatka, bok - Wj 27,14; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: łopatka, plecy; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być złamanym, rozbitym, roztrzaskanym; **** tj. staw barkowy

23. Gdyż^3588 grozę* budzi nieszczęście** od Boga na^413 mnie i to, że przed Jego majestatem*** nie^3808 mógłbym się ostać****.      Iz 13,6; Jl 1,15

* lub: trwoga, przerażenie, strach - Rdz 31,42; ** strapienie, brzemię, nieszczęście, dzień klęski; *** godność, wywyższenie, wyniosłość; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wytrwać, zwyciężyć

24. Jeśli^518 złoto^2091 uczyniłem* swoją nadzieją**, a do czystego złota*** mówiłem^559: O, ty moje bezpieczeństwo****!      Ps 52,7; Mt 6,19; Mk 10,24

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - sprawiać, że coś się stanie, postanawiać, wyznaczać; ** lub: ufność; *** tj. złota ze Wschodu - poetycki synonim dla złota tu i Hi 28,16; **** zaufanie, ufność, miejsce ucieczki

25. Jeśli^518 radowałem* się, że^3588 wielkie^7227 było moje bogactwo** i że wiele***|ADJ osiągnęła**** moja ręka^3027.      1Sm 2,4; Hi 3,19; Ps 49,6

* lub: być zadowolonym, radować się, promienieć radością; ** dosłownie: siła, zdolność, armia, wpływ finansowy, skuteczność; *** lub: mocny wielki, potężny; ADJ Adjective - przymiotnik; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostać, wymyślić

26. Jeśli patrzyłem^7200 na światło*, gdy^3588 świeciło** i na księżyc^3394, gdy sunął***|PAR wspaniale****;      Pwt 4,19; Pwt 17,3; Ez 8,16

* dotyczy: światła ciał niebieskich, również słońca; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - błyskać światłem; *** dosłownie: iść, płynąć, poruszać się, iść dalej; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** lub: chwalebny, cenny, ważki, drogi, kosztowny, rzadki

27. A moje serce^3820 dało się uwieść* potajemnie** i całowałem^5401 ustami^6310 moją rękę***, przesyłając im pocałunki;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć otwarty umysł, być prostym, być naiwnym, być zwiedzionym; ** ukryte miejsce, tajemnica, kryjówka; *** dosłownie: całowała ręka moja (w) usta moje, tj. posyłała całusy - SLᴷ

28. Również^1571 to^1931 byłaby nieprawość* do ukarania przez sędziów^6414|P, bo^3588 zaparłbym** się Boga z wysokości^4605.      Hi 31,11

* lub: przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość; P Liczba mnoga; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - fałszywie zaprzeczać, postępować podstępnie, zwodniczo, płaszczyć się, rozczarować, zawodzić, oszukiwać

29. Jeśli^518 radowałem^8055 się z upadku* mojego wroga**|PAR i triumfowałem***, że spotkało**** go nieszczęście^7451, to byłbym winny,

* lub: ruina, katastrofa, zniszczenie; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - nienawidzić, wróg; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - być podnieconym; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znaleźć, dostać

30. LeczCW nie^3808 dałem^5414, by zgrzeszyć*|INF miało moje podniebienie^2441**, aby zabiegać***|INF z przekleństwem**** o jego duszę^5315;

CW conjunctive waw; * lub: chybić celu bądź słuszności i obowiązku, ponieść winę, utracić; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** podniebienie, dziąsła w sensie kosztowania, smakowania; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pytać, prosić, dowiadywać się, radzić się; **** lub: klątwą, przysięga zgodna z prawdą, przymierze z klątwą

31. Czyż^518 mężczyźni* z mojego namiotu^168 nie^3808 mówili^559: Kto^4320 mógłby dać^5414 komuś z mięsa** jego, a nie^3808 zostałby nasycony***?

* dotyczy kilku ludzi, niewielu - mężczyzn; ** lub: ciało - Hi 19,20 przypis *; *** lub: w koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - tylko tu: być zadowolonym, sytym

32. Obcy* nie^3808 nocował^3885 na dworze**, swoje drzwi^1817 otwierałem^6605 podróżnemu***.

* hebr.: ger - przybysz, tymczasowy mieszkaniec bez praw dziedzicznych, chroniony obywatel, obcy, prozelita - Rdz 15,3; ** lub: na zewnątrz, ulica, strona zewnętrzna, dróżka; *** dosłownie: droga, ścieżka, metaforycznie sposób życia, metonimia - wędrowiec

33. Jeśli^518 ukrywałem^3680 swoje przestępstwa* jak Adam**|S, aby schować^2934|INF w zanadrzu*** swoją nieprawość****;

* lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, profanacja; ** imię własne Adam, człowiek, rodzaj ludzki, istota ludzka, mężczyzna; S liczba pojedyncza; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: kieszeń w ubraniu, wnętrze, arameizm - pierś (?); **** por. w. 28 przypis **

34. Jak gdybym^588 miał się lękać* licznego^7227 tłumu**, a pogarda^937*** rodów**** miałaby spowodować moje przerażenie^2865|KH – takCW bym milczał^1826|CON i nie^3808 wychodził^3318 poza drzwi^6607?      Hi 12,5; Ps 107,40; Ps 123,3-4

* lub: drżeć, odczuwać trwogę, powodować drżenie, przerażać; ** lub: ryk, wrzawa, dźwięk, mnóstwo, tumult tłumu, obfitość; *** lub: wstyd - Rdz 38,23; **** klan, rodzina, plemię, lud, naród; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; CW conjunctive waw; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości

35. To kogo^4310 dostałbym^5414*, aby mnie wysłuchał**|PAR! Oto^2005 mój podpis***, a Wszechmogący^7706 niech odpowie^6030 mi i niech napisze^3789 zwój**** z oskarżeniem mój przeciwnik***********.      Hi 16,21; Hi 33,6; Kaz 6,10; Iz 45,9

* dosłownie: dałby mnie - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** wysłuchującego; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** znak - ostatnia litera hebr. - „taw” - por. Ez 9,4-6; **** orędzie, dokument, pismo, list, dekret, akt kupna, akt oskarżenia - Rdz 13,7 Jr 25,31; ***** hebr.: isz - mężczyzna, człowiek, ludzkość, każdy; ****** dosłownie: człowiek sporu, kłótnia, sprawa w sądzie

36. Czy^518 nie^3808 wziąłbym* go** sobie na ramiona^7926 i nie uwieńczyłbym*** nim** siebie jak wieńcami****|P?      Prz 4,9; Prz 12,4; Prz 17,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podnieść, dźwigać, nieść, wspierać, podtrzymywać; ** dotyczy zwoju z oskarżeniem; *** dosłownie: wiązać, związywać, obwiązywać - tu i Prz 6,21; **** lub: diadem, korona - por. SLᴷ; P Liczba mnoga

37. Oznajmiłbym* Mu** liczbę^4557 moich kroków^6806; zbliżyłbym^7126 się blisko do Niego** jak^3644 do księcia*******|AK.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - oznajmiać, wyjaśniać, informować, donosić; ** dotyczy Wszechmogącego z w. 35; *** lub: władca, książę, wódz; **** lub: jak książę - EIB; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

38. Jeśli^518 moja rola*** wołała*** przeciwko^5921 mnie, a razem^3162 z nią płakały^1058 jej zagony^8525;

* lub: ziemia, kraj, kraina, cały zamieszkany obszar ziemi; ** tu przykład personifikacji - por. Rdz 4,10; *** lub: wołać (na pomoc), krzyczeć, zawołać (w potrzebie)

39. Jeśli^518 spożywałem^398 jej plon* bez^1097 zapłaty**, a duszę*** jej właścicieli****|P zgasiłem*****;      Wj 23,10; 1Krl 21,19; Ps 89,11

* dosłownie: jej siłę; ** dosłownie: bez srebra - tj. jako środka płatniczego tamtych czasów; *** lub: życie, oddech; **** hebr.: ba’al - właściciel, pan, mąż tu: jako pluralis excellentiae (?) - stąd: Właściciela - por. KULᴷ; P Liczba mnoga; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować wydech, metaforycznie doprowadzić do gniewu - Ml 1,13, powodować wzdychanie - por. KULᴷ

40. Wtedy zamiast^8478 pszenicy^2406 niech wyjdą^3318 ciernie*, zamiast^8478 jęczmienia^8184 – cuchnące chwasty**. Tu skończyły*** się słowa****|P Hioba^347.      Rdz 3,18; Iz 34,13; Oz 9,6

* lub: jeżyna, krzew ciernisty, zarośla; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: życica - lolium temulentum - por. Mt 13,25 przypis *, bieluń, szczyr roczny; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dojść do kresu, być ukończonym; **** mowy; P Liczba mnoga

↑↑

Rozdział 32

1. I wstrzymali* się od^4480 odpowiedzi^6030**|INF Hiobowi^347 ci^428 trzej^7969 mężczyźni^582|A, ponieważ^3588 był^1931 sprawiedliwy*** we własnych oczach^5869;      Hi 33,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odpocząć, zaniechać (pracy); ** odpowiadać - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; A rodzajnik określony; *** prawy

2. WtedyCW zapłonął^2734|CON gniewem^639 Elihu*, syn^1121 Barakeela**, Buzyta***, z rodu^4940 Ram****; zapłonął^2734 jego gniew^634 na Hioba^347, z powodu^3588 usprawiedliwiania*****|INF jego duszy^5315 bardziej niż^4480 Boga.      Rdz 22,21; Hi 33,32; Jr 3,11; Jr 25,23

CW conjunctive waw; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; * tj. „moim Bogiem jest On”; ** „Bóg błogosławił” tu i w.6; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście „wzgarda”; **** tj. „wysoki” lub „wywyższony”; ***** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - nadawać pozory sprawiedliwości; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

3. TakżeCW przeciwko jego trzem^7969 przyjaciołom* rozpalił^2734 się jego gniew**, za^5921 to^834, że nie^3808 znaleźli^4672 odpowiedzi***, a jednak potępiali**** Hioba*****.      Pwt 15,1

CW conjunctive waw; * lub: towarzysz, współmieszkaniec, ktoś drugi, kochanek; ** dosłownie: nos, metaforycznie: fuknąć gniewnie; *** lub: odzew, riposta; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postępować niegodziwie, potępić jako winnego; ***** poprawka skrybów - tiqqune soferim: Boga stąd: pozwolił, by Bóg postąpił niegodziwie - WBCᴷ

4. A Elihu^453 czekał* na Hioba^347 ze słowami^1697 aż skończy, gdyż^3588 oni^1992 byli od^4480 niego starsi** co do dni^3117.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zwlekać, oczekiwać, być cierpliwym - Dn 12,12; ** por. Hi 12,20

5. A gdy zobaczył*|CON Elihu, że^3588 nie^369 było w ustach^6310 tych trzech mężczyzn**|A odpowiedzi^4617 – zapłonął^2734 gniewem^639.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; ** lub: człowiek, mężczyzna, mąż, ktoś, w Rdz 7,2 - samiec; A rodzajnik określony

6. I odpowiedział^6030|CON Elihu^453, syn^1121 Barakeela^1292, Buzyta^940 i rzekł^559: Ja^589 jestem młody* w dniach^3117, a wy^859 jesteście sędziwi**, dlatego5921 strong:H3651 wahałem***|EIB się i trwożyłem**** się, by przedstawić*****|INF wam^853 swoje zdanie******.      Hi 15,10; Hi 32,10; Hi 32,17; Hi 36,3; Hi 37,16

CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; * lub: nic nie znaczący, lichy, niskiego rodu; ** wiekowy, starzec, być w podeszłym wieku; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - bać się, powstrzymywać się; EIB Ewangeliczny Instytut Biblijny Przekład Starego i Nowego Przymierza - przekład dosłowny - II i III; **** lękać się, być przejętym bojaźnią, czcić, szanować; ***** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oznajmić, pokazać, podać do wiadomości; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ****** lub: wiedza, przekonanie, poznanie Boga, sąd, opinia

7. Myślałem*: Niech przemówią^1696|KP dni^3117, a mnogość^7230 lat^8141 niech ujawni** mądrość***.

* tj. przemawiać wewnątrz siebie - 2Sm 13,32, mówić - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - oznajmić; *** zmyślność, roztropność, biegłość

8. Lecz* to^1931 duch** w człowieku^582 i tchnienie*** Wszechmogącego dają zrozumienie****.      1Krl 3,12; Hi 35,11; Prz 2,6; Kaz 2,26; Dn 1,17; Mt 11,25; Jk 1,5

* lub: z pewnością, prawdziwie, zaiste - silne potwierdzenie, lecz w istocie - podkreślenie kontrastu; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł; *** oddech, duch (człowieka) - Rdz 2,7; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozumieć, sprawić, że ktoś zrozumie, nauczyć

9. Wielcy* nie^3808 zawsze postępują mądrze**, a sędziwi^2205 nie zawsze rozumieją*** to, co słuszne****.      Hi 12,20; Ps 119,100

* lub: wielki, obfitujący w, liczniejszy niż, większy niż, silny; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być mądrym bądź stać się mądrym; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostrzegać, rozpoznawać, wiedzieć, odróżniać, rozważać, mieć rozeznanie; **** lub: sąd, sprawiedliwość, prawość, słuszność w sądzie

10. Dlatego^3651 mówię^559: Posłuchaj***|IMP|S mnie! Ja^589 też^637 przedstawię^2331 swoje zdanie^1843.      Hi 32,6; Hi 32,17; Prz 3,5; Kaz 4,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozumieć, zgodzić się, okazać posłuszeństwo; ** l.poj. sugeruje, że mowa rozpoczęła się od Hioba do przyjaciół; IMP imperativus - tryb rozkazujący; S liczba pojedyncza

11. Oto^2005 czekałem* na wasze słowa^1697 i słuchałem^238|KH podczas^5704 waszych wywodów**|N, aż^5704 zgłębicie*** swoje słowa^4405.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwlekać, mieć nadzieję na; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ** zrozumienie, wgląd, mądre wyrażenia; N nominativ; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szukać, badać, poszukiwać

12. I na^5704 was skierowałem uwagę* i oto^2009 nie^369 było nikogo, kto przekonałby**|PAR Hioba^347 ani kto odpowiedziałby***|PAR na^4480 jego mowy****;      Hi 32,4

* lub: koniugacja czasownika - hitpolel - forma zwrotno-intensywna - okazać się roztropnym bądź uważnym, rozważyć starannie; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dowodzić, przekonywać, uznawać za winnego, karcić, strofować; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, zaświadczać; **** lub: wypowiedzi

13. Abyście nie^6435 powiedzieli^559: Znaleźliśmy* mądrość^2451. Bóg może dać mu odpór**|KQ – nie^3808 człowiek***.      Jr 9,23; 1Kor 1,29

* lub: spotkać, przydarzyć się, osiągnąć, dostać, dowiedzieć się, wymyślić; ** dosłownie: zdmuchnąć, porwać, zniszczyć, rozwiewać; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; *** hebr.: isz - mężczyzna, człowiek, ludzkość, ktokolwiek, każdy

14. LeczCW nie^3808 do^413 mnie skierował* swoje mowy^4405|P, a ja w słowach** waszych mu nie^3808 odpowiem***.      Hi 33,5

CW conjunctive waw; * dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przedstawiać (sprawę w sądzie), ustawić w szeregu; P Liczba mnoga; ** lub: wypowiedź, mowa, powiedzenie, obietnica, nakaz; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zdawać sprawę, pokonywać, zwracać twarz ku

15. Zaniepokoili* się i już** nie odpowiadali^6030; odebrano*** im te^1992 słowa^4405|P.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być zdruzgotanym, przerażonym, wystraszonym; ** lub: nadal, jeszcze, znowu, poza tym, ciągłość, trwałość; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - iść dalej, usuwać, przepisywać - Rdz 12,8; P Liczba mnoga

16. I czy muszę jeszcze czekać^3176, ponieważ^3588 nie^3808 mówią^1696|KP, gdyż^3588 stanęli* i już^5750 więcej nie^3808 odpowiadają^6030.

KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być prostym, zająć stanowisko, zwlekać, trwać

17. Odpowiem^6030 także^637 i ja^589 w mojej części* i ja^589 wyjaśnię** też^637 swoje zdanie^1843.

* lub: dział, udział, terytorium, gładkość, zwodniczość - Hi 17,5; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powiedzieć, oznajmić, pokazać, podać do wiadomości

18. Bo^3588 jestem pełny* słów^4405, przymusza** mnie duch^3701 w moim wnętrzu***.      Ps 68,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - napełnić, być dokonanym, być zakończonym, poświęcić; ** lub: ściskać, naciskać, doprowadzać do niedoli, ograniczać; *** lub: brzuch, ciało, łono, metaforycznie: głębiny Szeolu - Rdz 25,23

19. Oto^2009 moje wnętrze^990 jest jak wino^3196, które nie^3808 ma ujścia*; jak nowe^2319 bukłaki^178 zagrożone pęknięciem*****.      Hi 15,35; Hi 37,1; Prz 20,27

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wypuszczonym, gwałtownie rozwartym; ** lub: być rozłupanym, rozdartym, rozdzielonym; *** być może wyrażenie ironiczne - por. jednak WBCᴷ

20. Muszę mówić^1696|COH, abyCW ulżyć* sobie; muszę otworzyć^6605|COH swoje wargi^8193 i muszę odpowiedzieć^6030|COH.      Jr 22,14

COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oddychać z łatwością, odczuć ulgę - 1Sm 16,23

21. Ach!4994* Nie^3808 będę miał względu** na mężczyznę^376|S i człowiekowi^120|S nie^3808 będę schlebiał***!      Pwt 10,17; Iz 44,5; Iz 45,4

* lub: o!, proszę!; ** idiom: nie będę podnosił oblicza ... - por. Hi 13,8 przypis * EIB; S liczba pojedyncza; *** idiom: ... nie będę nadawał imienia - por. w. 22 przypis * i EIBᴷ

22. Bo^3588 nie^3808 umiem^3045 schlebiać*, gdyż^3588 mój Stwórca^6213|PAR szybko^4592 by mnie uniósł**.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - obdarzyć pochlebnym tytułem, nadać przezwisko; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podnieść, dźwigać, nieść, uprowadzić, zabrać

↑↑

Rozdział 33

1. A jednak* słuchaj^8085|IMP, proszę** Hiobie^347, mojej mowy^4405 i nadstaw ucha***|IMP|S na wszystkie^3605 moje słowa^1697.

* lub: lecz istotnie jako - silne przeciwstawienie; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** o!, błagam!; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - słyszeć, słuchać, wysłuchiwać, być posłusznym; S liczba pojedyncza

2. Ach^4994! Oto^2009 otwieram^6605 moje usta^6310, a mój język^3956 przemawia^1696|KP z podniebienia*.      Hi 6,30; Ps 119,103

KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; * lub: usta, smak, dziąsła

3. Moje wypowiedzi* pochodzą z prawości** mojego serca^3820, a moje wargi^8193 wyraźnie*** wypowiedzą^4448|KP wiedzę****.      1Krl 9,4; Ps 25,21; Ps 119,7

* lub: słowo, mowa, powiedzenie, obietnica, nakaz; ** lub: uczciwość, słuszność, sprawiedliwość; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czyścić, czynić lśniącym, jasnym, wyłaniać, poddawać próbie; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; **** lub: przekonanie, poznanie Boga, sąd, opinia, postrzeganie

4. Duch^7307 Boga^413|N stworzył* mnie i tchnienie^5397 Wszechmogącego^7706 ożywiło** mnie.      Rdz 2,7; Hi 27,3

N nominativ; * lub: robić, wykonywać, pracować, nabywać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zachować przy życiu, dać życie, przywrócić do życia

5. Jeśli^518 możesz*, odpowiedz**|IMP mi! Przygotuj***|IMP się, stań****|IMP przede^6440 mną!

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być w stanie, posiadać zdolność do zrobienia czegoś; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować wracanie, przynosić z powrotem, odmawiać, odwracać, odwoływać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ustawić w szeregu, wskazać po kolei; **** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - ustawić, ulokować się, przedstawić się

6. Oto^2005 ja^589 jestem przed Bogiem takim jak ty*, ja^589 także^1571 jestem z gliny** uformowany^7169|KPU.      Hi 4,19; Hi 10,9; Hi 13,12; Ps 39,15

* idiom: jak twoje usta, tzn. w równej proporcji do ciebie - Wj 16,21 Kpł 25,52 - EIBᴷ; ** sterta, kopa, cement, omer; KPU koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel

7. Oto^2009 strach*|N przede mną niech cię nie^3808 przeraża**, a mój nacisk*** niech nie^3808 zaciąży^3513 nad^5921 tobą.      Hi 20,25; Ps 55,4; Ps 88,15

* lub: przerażenie, groza; N nominativ; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - spaść na, ogarnąć; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: ciśnienie, pilność, brzemię LXX - ręka

8. Jednak^389 ty powiedziałeś^559 mi do uszu^241, słyszałem^8085 brzmienie* twoich wypowiedzi^4405:

* dosłownie: głos, dźwięk, hałas, krzyk, zgiełk

9. Jestem czysty^2134, bez^1097 przestępstwa*, ja^589 jestem niewinny** i nie^3808 ma we mnie nieprawości***.      Hi 9,17; Hi 10,7; Hi 11,4; Hi 16,17; Hi 23,10-11; Hi 27,5; Hi 29,14; Hi 31,1

* lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawola, profanacja; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: czysty; *** przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość

10. Oto^2005 On znajduje^4672 zarzuty* przeciwko^5921 mnie i poczytuje** mnie za swojego wroga***.      Hi 13,24; Hi 19,11; Lm 2,5

* dosłownie: sprzeciw, wyobcowanie, wrogość, argument tu i Lb 14,34; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oceniać, cenić, myśleć, zaliczać; *** nieprzyjaciela

11. Wkłada^7760|JUS moje nogi^7272 w dyby* i śledzi** wszystkie^3605 moje ścieżki^734.      Hi 10,14; Hi 14,16; Ps 130,3

JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); * tj. drewniany klocek na stopy więźnia, w którym znajdowały się nacięcia na założenie żelaznych rygli - Hi 13,27; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czuwać, wypatrywać, obserwować, mieć pieczę nad

12. Otóż^2005 w tym^2063 nie^3808 jesteś sprawiedliwy*. Odpowiem** ci, że^3588 Bóg jest większy*** od człowieka^582.      Hi 4,17; Hi 9,2; Hi 15,14

* lub: prawy; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, zaświadczać, odpowiadać jako świadek; *** być lub stać się licznym, rozmnożyć się

13. Dlaczego^4069 spierałeś* się z Nim, że^3588 na żadne^3605 jego***** słowa^1697 nie^3808 odpowiada^6030?      Hi 9,3; Hi 13,19; Hi 40,2

* lub: walczyć, zmagać się, kłócić się, prowadzić sprawę, proces (prawny), pozywać do sądu, złożyć skargę - Rdz 26,20.21.22; ** tj. człowieka z w. 12; *** lub: z żadnych swoich spraw się nie tłumaczy - EIBᴷ, King James Version

14. Bo^3588 w jednej* sprawie przemawia^1696|KP Bóg i w drugiej^8147, jednak nie^3808 zważa** się na to.      Hi 40,5; Ps 62,11

* hebr.: echad - jeden, każdy, pewien, jakiś; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oglądać, obserwować, patrzeć na, widzieć,pochylić się nad czymś

15. We śnie^2472|A|N, w nocnym^3915 widzeniu*, gdy twardy sen** spada^5307 na^5921 ludzi^376|P, w drzemkach*** na^5921 łożu^4904;      Rdz 15,12; Hi 4,13

A rodzajnik określony; N nominativ; * lub: objawienie, proroctwo - 1Sm 7,17 Iz 22,1 Za 13,4; ** letarg, ekstaza - Rdz 2,21; P Liczba mnoga; *** stan snu lub odpoczynku - Ps 132,4

16. Wtedy^227 otwiera* mężom**|P uszy^241 i pieczętuje^2856 ich pouczenie***;      Hi 4,12; Hi 13,1; Hi 36,10-15

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odsłonić, usunąć, odejść; ** hebr.: enosz - człowiek, śmiertelnik, osoba, ludzkość; P Liczba mnoga; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście ostrzeżenie, karcenie

17. Aby odwieść*|INF człowieka** od złego czynu^4639 i zakryć*** pychę**** siłacza*****.

* lub: zejść z drogi, stronić od, zostać usuniętym; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** imię własne Adam, człowiek, rodzaj ludzki, istota ludzka, mężczyzna; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ukryć, odziać, rozciągnąć na, ogarnąć, zalać; **** lub: duma, wywyższenie tu i Hi 23,29, Jr 13,17; ***** lub: mąż, silny mężczyzna, wojownik, bohater - Wj 10,11

18. Powstrzymuje* jego duszę^5315 od^4480 grobu**, a jego życie^2416 od przeszycia***|INF przez miecz^7973|A.      Hi 33,28-30; Hi 36,16; Ps 30,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zatrzymać dla siebie, oszczędzić, panować nad; ** hebr.: szahat - dół, otchłań, grób, zniszczenie - synonim Szeolu - Ps 16,10 49,10 103,4; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przelecieć, przejść przez, zginąć; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; A rodzajnik określony

19. Karci^3198|KHO go przez cierpienie* na^5921 jego łożu^4904 i nieustannym** drżeniem***|K jego kości^6106;      Hi 7,13; Hi 30,17; Ps 6,2; Ps 38,3; Ps 41,3; Oz 7,14

KHO koniugacja czasownika - hofal forma bierna; * lub: ból, smutek; ** ciągły, trwały, nieprzemijający, niewysychający; *** dosłownie: walką kości wg qere: mnogością; K ketiv, komentarz

20. A jego życiu^2416 brzydnie^2092|HAP|KP nawetchleb^3899, a jego duszy^5315 ulubiony* pokarm^3978.

HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; * lub: tęsknota serca, pożądanie, pragnienie, życzenie

21. Jego ciało^1320 znika*|JUS z widoku**, a wystają***|K jego kości^6106, wcześniej niewidoczne3808 strong:H7200.      Hi 7,5; Hi 13,28; Hi 14,20; Hi 19,20

* lub: zmarnować się, być wyczerpanym, być zużytym; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** spoglądanie, wygląd, widzenie; *** wg qere: stają się widoczne; K ketiv, komentarz

22. A jego dusza^5315 zbliża* się do grobu^7845, a jego życie^2416 do sprowadzających śmierć**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podchodzić; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować śmierć (imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą) - Word Biblical Commentary

23. Jeśli^518 jest* przy^5921 nim jakiś anioł**, pośrednik^3887***|PAR, jeden^259 z^4480 tysiąca^505, aby oznajmić^5046|INF człowiekowi^120|S jego powinność^3476****;      Wj 23,20; Wj 23,23; Ps 34,7; Iz 63,9

* lub: bycie, istnienie, istota, jako czasownik: jest, są; ** hebr.: mal’ak - wysłannik, zwiastun, przedstawiciel; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - tłumacz - Rdz 42,23 ambasador - 2Krn 32,21 rzecznik, reprezentant - Iz 43,27; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; S liczba pojedyncza; **** lub: prawość, słuszność, prostolinijność, to, co należy - Prz 11,24

24. Wtedy okaże mu życzliwość*|CON i powie^559**: Wybaw***|IMP go od zejścia^3381|INF do grobu^7845, bo znalazłem^4672 okup**** za niego.      Wj 30,12; Ps 49,7; Prz 21,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać, łaskę, być łaskawym; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; ** domyślnie: anioł do Boga; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: wyzwolić (?); IMP imperativus - tryb rozkazujący; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** cena za życie, łapówka

25. Jego ciało^1320 niech zostanie odnowione*|PAS jak w młodości**, niech powróci^7725 do dni^3117 jego żywotności***|N.      Pwt 34,7; 2Krl 5,14

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dopiero co urosnąć, stać się świeżym, odnowić, być pulchnym - por. WBCᴷ; PAS strona bierna; ** lub: chłopięce, młode lata; *** lub: młodość, wigor - tu i Hi 20,11 Ps 89,45 Iz 54,4; N nominativ

26. Gdy modli* się do^413 Boga, a Ten jest dla niego łaskawy**|CON i widzi^7200 Jego oblicze^6440 z okrzykiem radości***|S, i przywraca^7725 człowiekowi^582 jego**** sprawiedliwość^6666;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - błagać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć upodobanie w, być życzliwym, zadowolonym, przyjmować życzliwie; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; *** tj. okrzyk wojenny, okrzyk na trwogę lub wyrażający radość; S liczba pojedyncza; **** lub: swoją - EIBᴷ

27. Spojrzy^7789*|JUS na^5921 ludzi^582 i powie^559: Zgrzeszyłem** i wypaczyłem*** to, co prawe^3477|ADJ, a nie^3808 było mi za to odpłacone****;      2Sm 12,13; Prz 28,13; Łk 15,21; 1J 1,9

* por. Holman Christian Standard Bible, King James Version, Biblia Gdańska przy zmianie wokal.: zaśpiewa - 1Sm 18,6 (?) on zaśpiewa - por. Biblia Warszawska EIBᴷ; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** lub: chybić celu bądź słuszności i obowiązku, ponieść winę, utracić; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postępować przewrotnie, popełniać nieprawość, przekręcić, zabłądzić; ADJ Adjective - przymiotnik; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być podobnym, być wystarczającym, odpowiednim

28. On wybawił* moją**|Q duszę^5315 od zejścia^5674|INF do grobu^7845, a moje***|Q życie^2416 ujrzy^7200**** światło^216|A.      Hi 33,18; Hi 36,12

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać okup, ocalić, wyzwolić, pozwolić na wykup; ** wg ketiv - jego; Q qere; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** wg ketiv - jego; **** EIB, Biblia Brzeska, Biblia Ekumeniczna - ogląda; A rodzajnik określony

29. Oto^2005 wszystko^3605 to^428 czyni^6466 Bóg wobec^5973 człowieka* kilkakrotnie**;

* por. w. 17 przypis *****; ** dosłownie: (po) dwakroć, (po) trzykroć - WBCᴷ

30. Aby zawrócić^7725|KH|INF jego duszę* od^4480 zejścia do grobu^7845 i oświecić**|INF go światłem*** życia^2416|N|A.      Ps 56,13; J 1,4; J 1,9

KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba, osobowość; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być rozświetlonym; *** światłość; N nominativ; A rodzajnik określony

31. Zważ*|IMP na to, Hiobie^347, słuchaj**|IMP mnie! Milcz***|IMP, a ja^595 będę mówił^1696|KP.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uważnie słuchać, dawać posłuch, zwracać uwagę na; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozumieć, zgodzić się, okazać posłuszeństwo; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być cicho, uciszyć, być głuchym, być bez ruchu; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności

32. Jeśli^518 jednak masz^3426 słowa^4405 – odpowiedz^7725|IMP mi. Przemów^1696|IMP, bo^3588 chciałbym* cię usprawiedliwić**.      Hi 15,4; Hi 21,27

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozkoszować się czymś, znajdować przyjemność w, pożądać, mieć upodobanie w; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić prawym

33. A jeśli^518 nie^368, to ty^859 wysłuchaj^8085|IMP mnie! Milcz^2790|IMP, a nauczę* cię mądrości**.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * tu i Hi 15,5 35,11 Prz 22,25; ** lub: zmyślność, roztropność

↑↑

Rozdział 34

1. WtedyCW Elihu^453 odpowiedział*|CON i rzekł^559**:      Hi 4,1

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, zaświadczać, odpowiadać jako świadek; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; ** zwrot charakterystyczny dla jęz. hebr. w tym miejscu oznaczający początek wypowiedzi, a niekoniecznie konkretną odpowiedź

2. Słuchajcie^8085|IMP, mądrzy*, moich słów^4405 i wy znawcy**|PAR, nadstawcie mi ucha***|IMP.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: roztropny, uczony, zmyślny, bystry; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, uznać, rozważać, wiedzieć, rozróżniać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - słuchać, słyszeć

3. Bo^3588 ucho^241 bada* słowa^4405|P, jak i podniebienie^2441 smakuje** pokarm^398.      Hi 6,30; Hi 12,11; Hi 34,36

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - lustrować, sprawdzać, wykazywać, próbować; P Liczba mnoga; ** lub: próbować, dostrzegać, jeść - 1Sm 14,24

4. Wybierzmy*|COH dla|AK nas to, co prawe**|N, rozeznajmy^3045|COH między^996 sobą to, co dobre***.      Hi 5,7; Hi 11,12; Hi 12,11; Hi 34,36

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dokonać wyboru na podstawie dokładnej oceny, próbować - por. Iz 48,10, jako synonimiczny paralelizm dla: pożądać, pragnąć - por. Iz 1,29; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), słuszność w sądzie; N nominativ; *** rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, szczęście, obfitość

5. Bo^3588 Hiob^347 powiedział^559: Jestem sprawiedliwy*, leczCW Bóg odrzucił** moją prawość^4941.      Hi 10,7; Hi 27,2; Hi 33,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - prawym; CW conjunctive waw; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować odejście, usunąć, obalić, zabrać, odłożyć

6. Co do sądu^4941|N nade^5921 mną, czy mam uznać kłamstwo***? Nieuleczalna*** jest moja strzała^2671****, jestem bez^1097 winy*****.      Hi 6,28; Hi 24,25

N nominativ; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - kłamać, powiedzieć kłamstwo, oszukiwać, rozczarowywać, zawodzić; ** czy mam kłamać - por. EIBᴷ; *** być chorym, zrozpaczonym, przygnębionym - 2Sm12,15 Iz 17,11 Jr 15,18; **** tj. rana po strzale; ***** lub: przewinienie, bunt

7. Któż^4310 jest mężem* jak Hiob^347, który pije^8354 obelgi**|N jak wodę^4325?      Hi 15,16; Prz 19,28

* lub: człowiek, silny mężczyzna, wojownik, bohater; ** lub: drwina, szyderstwo, jąkanie - Ps 44,13 79,4; N nominativ

8. I który obraca* się też^5973 w towarzystwie^2274|HAP czyniących^6466|PAR nieprawość** i chodzi^1980 z^5973 ludźmi^376 niegodziwymi***?

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podróżować, iść, jako imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - wędrowiec, podróżnik; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik magii, oszustwo, bałwochwalczy kult - Lb 23,21; *** zło, wina, nieprawość

9. Bo^3588 powiedział^559: Człowiek* nie^3808 odnosi korzyści**, że ma upodobanie*** w^5973 Bogu.      Wj 5,2; Hi 21,15; Hi 22,2; Ml 3,14

* lub: mąż, silny mężczyzna, wojownik, bohater - Wj 10,11; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przydatnym, zdatnym, korzystać; *** lub: rozkosz, przyjemność, pożądania, pragnienie, tęsknota

10. Tak więc^3651 posłuchajcie^8085|IMP mnie, ludzie^376 rozumni***: Bóg jest niezmiernie daleki*** od niegodziwości^7562, Wszechmogący^7706 – od nieprawości^5766.      Rdz 18,25; Pwt 32,4; 2Krn 19,7; Hi 8,3; Hi 36,23; Ps 92,15; Rz 9,14

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: mężowie serca; ** hebr.: lebab - wewnętrzny człowiek, umysł, wola, serce, rozum, wiedza, pamięć, sumienie - por. hebr.: leb; *** lub: w żadnym razie, niech Bóg broni, nie może być - wykrzyknikowo - silne zaprzeczenie o zabarwieniu emocjonalnym

11. Bo^3588 odpłaci* człowiekowi** według jego czynów^6467|SC i spowoduje, że człowiek*** znajdzie**** to, co właściwe jego ścieżkom*****.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odnawiać, wynagradzać straty, płacić, czynić bezpiecznym, czynić zdrowym; ** hebr.: adam - liczba pojedyncza; SC singular construct; *** hebr.: isz; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować znalezienie, osiągnąć, zdobyć, przydarzyć się, złożyć (ofiarę); ***** metaforycznie: o sposobie życia

12. Tak*, z pewnością** Bóg nie^3808 postępuje niegodziwie***, Wszechmogący nie^3808 wypacza**** prawa^4941.      2Krn 19,6; Hi 8,3; Ps 9,16

* lub: także, zaiste, choć, tym bardziej, co więcej; ** zaprawdę, prawdziwie; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić się winnym, pozwolić skazać; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wykrzywić, zgiąć, sfałszować, zadać kłam

13. Kto^4310 powierzył* Mu ziemię^776? Kto^4310 urządził** cały^3605 świat***?      Hi 38,4; Iz 40,12

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zajmować się, doglądać, szukać, wyznaczać, przypisywać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - układać, umieszczać, kształtować, ustanawiać; *** lub: zamieszkała ziemia, stały ląd, okrąg ziemi - Hi 37,12

14. Jeśli^518 zwróciłby* ku^413 niemu** swoje serce^3820, gdyby wziął*** do^413 siebie Jego ducha^7307 i Jego tchnienie^5397;      Ps 104,29; Kaz 3,19; Kaz 12,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kłaść na, sprawiać, że coś się stanie - por. w. 13 przypis ** EIB - położyłby to, na swoim sercu; ** domyślnie: ku człowiekowi; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - usuwać, zbierać, przyłączyć, gromadzić, wycofać

15. To zginęłoby* łącznie** wszelkie^3605 ciało***, a człowiek^120|S w^5921 proch^6083 by się obrócił^7725.      Rdz 2,7; Hi 4,19; Hi 10,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydać ostatnie tchnienie, być na progu śmierci; ** lub: wszyscy razem, podobnie; *** idiom: każdy człowiek; S liczba pojedyncza

16. Jeśli^518 więcCW masz rozum*|N, posłuchaj**|IMP tego^2063! Nadstaw uszu***|IMP na głos^6963 moich słów^4405!      Hi 30,23; Ps 90,3

CW conjunctive waw; * lub: rozumienie, rozeznanie, umiejętność oceny i analizy z umiejętnością dokonania właściwego wyboru; N nominativ; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozumieć, zgodzić się, okazać posłuszeństwo; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - słuchać, być posłusznym

17. Czyż istotnie^637 może panować* ten, który nienawidzi** prawa^4941|N? Czy^518 więcCW potępisz^7561 Sprawiedliwego^6662 i Mocnego*******?      Rdz 28,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - opatrywać, owijać wkoło, trzymać lejce - rządzić; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzić (wrogów), oddzielać się, brzydzić się; N nominativ; CW conjunctive waw; *** lub: potężny, wielki tylko w Ks. Hi i Iz - por. Hi 15,10 36,5; **** lub: ... potępisz wielce sprawiedliwego - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski Wszechsprawiedliwego - Biblia Warszawska Mocarza Sprawiedliwego - Biblia Tysiąclecia

18. Czy On nie może do króla^4428 mówić^559: Nikczemniku*? Do książąt**: Bezbożniku***?      Pwt 15,9

* hebr.: belijja’al - bezwartościowość, nieużyteczność, niegodziwość, ruina - por. idiom: „słowo Beliala” w Ps 101,3; ** tj. ktoś szlachetnie urodzony, książęcego rodu; *** złoczyńca

19. Ten, który^834 nie^3808 ma względu* na władców** i nie^3808 wyróżnia*** bogatego^7771 przed^6440 ubogim****? Bo^3588 oni wszyscy^3605 są dziełem^4639|N Jego rąk^3027.      Pwt 10,17; Hi 31,15; Hi 32,21

* idiom: nie podnosi oblicza na; ** lub: książę, wysoki urzędnik, dowódca; *** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uważać, starannie rozważać, badać; **** lub: marny, biedny, słaby, chudy; N nominativ

20. W jednej chwili* umierają^4191, a w środku^2676 nocy^3915 lud^5971 zadrży** i przeminą***|P, a mocarz**** zostanie usunięty^5493|KH bez^3808 udziału ludzkiej ręki^3027*****.      Iz 30,13; Iz 37,38; Dn 2,44-45

* lub: chwila, moment; ** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - zostać wstrząśniętym; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść obok, zniknąć, ginąć, przestać obowiązywać; P Liczba mnoga; **** lub: potężny, uparty; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ***** dosłownie: w (ludzkiej) ręce

21. Bo^3588 Jego oczy^5869 skierowane są na^5921 drogi* człowieka^376 i On widzi** wszystkie^3605 jego kroki^6806.      2Krn 16,9; Hi 31,4; Ps 34,15; Prz 5,21; Prz 15,3; Jr 16,17; Jr 32,19

* hebr.: derek - tu: jako sposób życia - odległość, podróż, sposób, metaforycznie bieg życia, charakter moralny; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obserwować, zwracać uwagę na, dostrzegać

22. Nie ma^369 ciemności^2822 i nie ma^369 cienia śmierci*, tam^8033 gdzie mogliby się ukryć**|INF czyniący^6466|PAR nieprawość***.      Ps 139,12; Am 9,2; Hbr 4,13

* hebr.: calmawet - cień śmierci, głęboka ciemność - metaforycznie: miejsce przebywania zmarłych - Iz 9,1 Jr 2,6; ** lub: schować się; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik magii, oszustwo, bałwochwalczy kult - Lb 23,21

23. Gdyż^3588 nie^3808 wkłada* na^5921 człowieka^376 więcej***** niż to, co słuszne, by stawić****|INF go na sąd^4941 przed^413 Bogiem.      Ps 119,37

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - układać, umieszczać, kształtować, ustanawiać; ** dosłownie: ciągłość, trwałość, jeszcze, jeszcze więcej - por. Biblia Gdańska, King James Version; *** emendowane na: nie ustala (Bóg) terminu - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, ... pory - EIB; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść, chodzić, przyjść, odchodzić, iść dalej, poruszać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

24. Rozbije* mocarzy** bez^3808 przesłuchania***, a innych^312 osadzi**** w ich miejsce^8478.      Hi 12,19; Ps 2,9; Dn 2,21

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - łamać, roztrzaskać; ** por. w. 17 przypis ***; *** lub: poszukiwanie, śledztwo, szukanie, wypytywanie; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postawić, wznieść, wyznaczyć

25. Dlatego^3651 zna* ich czyny^4556|HAP i wywraca** ich nocą^3915, i zostają zmiażdżeni***.      Hi 11,11; Ps 10,14

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać uwagę na, rozróżniać, rozumieć, mieć wzgląd na, zauważać; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obalić, zmienić, przemienić - Rdz 3,24; *** lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - pozwolić na bycie skruszonym

26. Ze względu na^8478 ich niegodziwości*|P uderza** ich w miejscu*** dla wszystkich widzących****|PAR;      Mt 6,6; Dz 20,20; 1Tm 4,1

* lub: winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca; P Liczba mnoga; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podrzucać do góry, uderzać w biodra - Jr 31,19; *** lub: przestrzeń, otwarte miejsce, miejsce postoju, kraj; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć, pilnować, doglądać - por. Rdz 41,22 Iz 30,10; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

27. Za^834 to, że5921 strong:H3651 odwrócili* się od^310 Niego i nie^3808 zważali** na żadne^3605 Jego drogi^1870;      1Sm 15,11; Ps 125,5; So 1,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zboczyć, zwrócić się ku, odejść, zejść z drogi, stronić od; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - poświęcać uwagę, rozważać, zastanawiać się

28. Sprawili, że zaczęło dochodzić*|INF do^5921 Niego wołanie^6818 biednych**, a On wysłuchuje^8085 wołania*** ubogich****.      Wj 22,23; Hi 35,9; Jk 5,4

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wnosić, zgromadzić, sprowadzić przeciwko, sprawić; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** lub: marny, słaby, chudy; *** krzyk rozpaczy; **** pokorny, skromny, nędzny, słaby, udręczony

29. A gdy On^1931 zachowuje pokój*, toCW kto^4310 Go potępi**? A gdy zechce zakryć^5641|JUS swoje oblicze^6440, kto^4310 Go ujrzy^7789? – patrzy On jednak na^5921 naród^1471 i na^5921 człowieka^120 jednakowo***.      Hi 23,8; Ps 13,1; Ps 27,9

* lub: przejawiać spokój, cichość, uspokajać, łagodzić, uśmierzać; CW conjunctive waw; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postępować niegodziwie, potępić jako winnego; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** lub: łącznie, wszyscy razem, podobnie, jedność - 1Sm 11,11

30. By obłudny* człowiek^120 już nie mógł królować**|INF i zastawiać pułapek*** na lud^5971.

* lub: bluźnierca, bezbożnik, człowiek daleki od Boga; ** lub: być lub zostać królem; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** przynęta, wabik, sidła

31. Gdy^3588 do^413 Boga ktośA mówi^559|PER: Poniosłem* karę, nie^3808 będę już gorszyć**.

A rodzajnik określony; PER perfectum, czas przeszły; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, podnieść, dźwigać, nieść, brać, zabrać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - niszczyć, psuć, postępować przewrotnie - por. Hi 17,1

32. Ty^859 mnie naucz*|IMP tego, czego nie^3808 widzę**; jeśli^518 popełniłem^6466 nieprawość***, ponownie^3254 jej nie^3608 popełnię.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - kierować, rzucać, wskazywać, strzelać (strzałami); IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: dostrzegać, patrzeć, oglądać, prorokować - Wj 24,11; *** lub: niesprawiedliwość, zło, wina, przewrotność

33. Czy według^5973 ciebie On winien ci odpłacić*, gdy^3588 brzydzisz** się nieprawością, bo^3588 ty^859 wybierzesz***, a nie^3808 ja^589? AleCW co^4100 wiesz^3045 lepiej – mów^1696|IMP.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić bezpiecznym, czynić dobrym lub zdrowym, odnawiać, płacić; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odrzucać, odmawiać, wzgardzać; *** tj. dokonać wyboru po wnikliwym rozpatrzeniu sprawy; CW conjunctive waw; IMP imperativus - tryb rozkazujący

34. Ludzie* rozumni** powiedzą^559 mi, a człowiek*** mądry**** niech słucha^8085|PAR mnie:

* hebr.: enosz - człowiek, śmiertelnik, osoba, ludzkość; ** hebr.: lebab - wewnętrzny człowiek, umysł, wola, serce, rozum, wiedza, pamięć, sumienie - por. hebr.: leb; *** lub: mąż, silny mężczyzna, wojownik, bohater - Wj 10,11; **** roztropny, uczony; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

35. Hiob^347 mówi^1696 nie^3808 z wiedzą*, a jego słowa^1697 nie^3808 są wypowiadane ze zrozumieniem**|INF.      Hi 35,16; Hi 38,2; Hi 42,3

* tylko w Księdze Hioba: przekonanie, poznanie Boga, sąd, opinia; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - poświęcać uwagę, postępować rozważnie, mądrze; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

36. Oby^15*|HAP Hiob^347 został doświadczony** na^5704 zawsze*** za^5921 odpowiedzi^8666|P właściwe ludziom^376|PC niegodziwym^205|S.      Hi 34,8

* lub: o żeby, pragnąć, tęsknić; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** być sprawdzonym, wypróbowanym; *** lub: trwanie, ciągłość, czas trwania; P Liczba mnoga; PC plural construct; S liczba pojedyncza

37. Bo^3588 dodaje^3254|KH buntu* do^5921 swojego grzechu^2403, klaszcze** pośród^996 nas rękoma i mnoży^7235|JUS swoje słowa^561 przeciwko Bogu.

KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; * lub: przewinienie, wykroczenie dotyczące własności; ** tu: gest szyderstwa lub braku szacunku - por. Hi 27,23 Lm 2,15; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.)

↑↑

Rozdział 35

1. I odpowiedział^6030 Elihu^453 i rzekł^559*:

* zwrot charakterystyczny dla języka hebr. - por. Hi 4,1 przypis *

2. Czy uważasz* to^2063 za słuszne**? Powiedziałeś^559|PER: Moja sprawiedliwość*** pochodzi od^4480 Boga?      Hi 19,6; Hi 32,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oceniać, cenić, myśleć, zaliczać; ** decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie; PER perfectum, czas przeszły; *** prawość, słuszność

3. Jednak^3588 mówisz^559: Cóż^4100 mi to pomoże*? Cóż^4100 za korzyść** z mojego grzechu^2403***?      Hi 9,29; Hi 21,15; Hi 34,9

* lub: być przydatnym, zdatnym, korzystać, odnosić pożytek; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odnieść zysk, korzystać, osiągnąć; *** por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

4. Ja^589 odpowiem* tobie słowami^4405 i twoim towarzyszom** wraz z^5973 tobą.      Hi 34,8

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zdawać sprawę, zwracać twarz ku, odwoływać; ** lub: przyjaciel, współmieszkaniec, ktoś drugi, kochanek

5. Spójrz*|IMP w niebiosa^8064 i zobacz^7200|IMP! Przypatrz**|IMP się obłokom^7834, które są wyżej*** od^4480 ciebie.      Hi 22,12

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - okazywać względy, zwracać uwagę na; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obserwować, patrzeć na, śledzić; *** być wzniosłym, wywyższonym

6. Jeśli^518 zgrzeszysz*, co^4100 zrobisz^6466 przeciwko Niemu? A jeśli pomnożą^7231 się twoje nieprawości**, co^4100 Mu uczynisz^6213?      Hi 7,20

* lub: chybić celu bądź słuszności i obowiązku, ponieść winę, utracić; ** przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawola, profanacja

7. Jeśli^518 jesteś sprawiedliwy*, co^4100 Mu dajesz**? Lub^176 co^4100 On przyjmuje*** z twoich rąk^3027|SC?      Hi 22,3; Hi 41,11; Rz 11,35

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć słuszność, być prawym; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przypisać, użyć, ofiarować, poświęcić; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wziąć do ręki, dostać, zdobyć; SC singular construct

8. Twoja niegodziwość* – dla człowieka^376 takiego jak^3644 ty, a twoja sprawiedliwość^6666 – też dla syna^1121|S człowieka^120|S.

* lub: zło, wina, nieprawość - Pwt 9,27 1Sm 24,13 Hi 34,8.10; S liczba pojedyncza

9. Ludzie krzyczą* z powodu mnóstwa^7230 ucisków**, wołają*** z powodu ramienia**** możnych*****.      Wj 2,23; Hi 24,12; Hi 34,28

* lub: wołać (na pomoc), krzyczeć, zawołać (w potrzebie); ** lub: przymus - tu i Kaz 4,1 Am 3,9; *** wołać o pomoc, krzyczeć; **** ramię, ręka - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13; ***** dowódca, naczelnik, ktoś potężny, silny

10. LeczCW nikt nie^3808 mówi^559: Gdzie^335 jest Bóg, mój Stwórca*|PAR, który w nocy^3915|A daje^5414|PAR pieśni**;      Iz 51,13; Ps 42,8; Ps 77,6; Ps 149,5; Dz 16,25

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykonywać, używać, przygotowywać, postanawiać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; A rodzajnik określony; ** lub: psalm, pieśń - por. PnP 2,12

11. Ten, który uczy* nas bardziej niż polne** zwierzęta*** i czyni nas mądrzejszymi**** niż ptactwo^5775 niebios^8064|A?

* tu i Hi 15,33 33,33 Prz 22,25; ** lub: grunt, gleba, powierzchnia, kraj, obszar; *** dzikie zwierzęta - Pwt 28,26, bydło, zwierzę; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić mądrym, nauczyć mądrości, nauczyć; A rodzajnik określony

12. Wtedy^8033 wołają* – leczCW nie^3808 odpowiada^6030 ze względu na** pychę*** złych****|ADJ.

* lub: krzyczeć o pomoc, domagać się; CW conjunctive waw; ** przed, oblicze, powierzchnia, twarz, wcześniej; *** wywyższenie, arogancja, buta, duma; **** udręka, nieszczęście, niegodziwość, zło; ADJ Adjective - przymiotnik

13. Z pewnością*, Bóg nie^3808 wysłuchuje^8085 pustych** słów i Wszechmogący^7706 na nie nie^3808 zważa***.      Hi 30,20; Ps 102,17; Am 5,22

* lub: zaiste, z pewnością; ** daremność, fałsz, bezwartościowość, próżność; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oglądać, obserwować, patrzeć na

14. Tym bardziej^637, gdy^3588 mówisz^559, że^3588 Go nie^3808 widzisz^7789, że sprawa* twoja jest przed Jego obliczem^6440 i Go wyczekujesz**!      Hi 13,18; Hi 23,4; Hi 31,13

* lub: proces, spór, konflikt, potępienie, sąd; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czekać niecierpliwie, wydawać na świat, kręcić się

15. Teraz jednakCW, gdy^3588 nie^369 nawiedza* cię Jego gniew** i nie^3808 zwrócił zbytniej^3966 uwagi*** na twoją głupotę****|A,

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, szukać, odczuwać brak, nie mieć, odwiedzać; ** metaforycznie: fuknąć gniewnie; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, uznać, rozważać, wiedzieć, rozróżniać, poznawać; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: głupstwo, słabość; A rodzajnik określony

16. ToCW Hiob^347 na próżno* otwiera^6475 swoje usta^6310; mnoży** słowa^4405 bez^1097 poznania***.      Hi 15,2; Hi 21,22; Hi 34,35

CW conjunctive waw; * lub: pustka, para, oddech, daremność, określenie obcych bóstw - Jr 2,5 Prz 13,11; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić licznym, wielkim - hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** lub: przekonanie, poznanie, sąd, opinia

↑↑

Rozdział 36

1. A Elihu^453 mówił^559 dalej*:      Hi 35,1

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zrobić ponownie, nie przerywać działania

2. Wytrzymaj*|IMP ze mną troszkę**, a oznajmię***|COH ci, że jest więcej^5750 słów^4405 od Boga.

* lub: otaczać, być wytrwałym, okrążać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** niewielka ilość, odrobina - Iz 28,10; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pokazać, podać do wiadomości; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.

3. Z daleka* wezmę** moją wiedzę*** i oddam^5414 sprawiedliwość^6664 memu Stwórcy^6466.      Pwt 32,3; Ps 68,34

* lub: z najodleglejszych (czasów) - 2Krl 19,25 Iz 37,26; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, wspierać, podnieść; *** lub: wiedza, przekonanie, poznanie Boga, sąd, opinia

4. Bo^3588 naprawdę* moje słowa^4405 nie^3808 są kłamstwem**, a ktoś z kompletną*** wiedzą^1844 jest przed^5973 tobą.      Pwt 19,18

* lub: zaprawdę, prawdziwie, z pewnością - zwrot charakterystyczny dla Ks. Hioba - Hi 9,2 12,2 19,4 34,12; ** oszustwo, rozczarowanie, podstęp, krzywda; *** być bez skazy, uczciwy

5. Oto^2005 Bóg jest mocny* i nie^3808 gardzi** nikim. On jest potężny^3524 mocą^3581 serca***.      Hi 9,4; Hi 12,13; Hi 37,23; Ps 99,4

* lub: potężny, wielki tylko w Ks. Hi i Iz - por. Hi 15,10 34,17; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odrzucać, odmawiać; *** rozumienie, wewnętrzny człowiek, umysł, wola, sumienie

6. Nie^3808 zachowuje przy życiu* niegodziwych**, a ubogim*** nadaje^5414 prawa****.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - utrzymywać przy życiu, przywrócić do życia, ożywić; ** lub: winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca - Wj 2,13; *** lub: pokorny, skromny, nędzny, słaby; **** decyzja prawna, wyrok, sprawiedliwość, prawość, słuszność w sądzie

7. Nie^3808 odwraca* swoich oczu^5869 od sprawiedliwego^6662, ale sadza** ich na wieki*** razem^854 z królami^4428 na tronie^3678 – i wywyższa**** ich.      Hi 22,3; Hi 34,12

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zmniejszyć, powściągnąć, cofać się; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić, że ktoś usiądzie, zamieszka; *** na zawsze, ciągle; **** być wysokim, być wyższym niż, wzniosłym, być wywyższonym

8. A jeśli^518 są zakuci* okowami**, schwytani^3920 zostali w powrozy*** utrapienia****;      Ps 107,10

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - związać - strona bierna; ** pęta, kajdany; *** sznur; **** lub: bieda, nieszczęście, udręka - Rdz 16,11

9. ToCW wtedy oznajmia*|CON im^1992 ich czyny^6467 i przestępstwa** – bo^3588 się wzmogły^1396.

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ogłaszać, obwieszczać, oznajmiać, wyjaśniać; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; ** lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawola, profanacja

10. I otwiera^1540 ich uszy^241 na pouczenie*, i mówi^559, żeby^3588 odwrócili^7725 się od nieprawości**.      Hi 4,12; Hi 13,1; Hi 33,16

* lub: karcenie, kara, napomnienia, ostrzeżenia; ** niegodziwość, nieszczęście jako wynik magii, bałwochwalczy kult - Lb 23,21

11. Jeśli^518 będą posłuszni* i będą Mu służyć^5647, dopełnią** swoich dni^3117 w dobrobycie***|A, a swoje lata^8141 w rozkoszach****|A.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - słuchać, rozumieć, posłuchać, spełnić prośbę; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - doprowadzić do końca, położyć kres, wypełnić; *** lub: rzecz dobra, korzyść, szczęście, obfitość; A rodzajnik określony; **** przyjemny, ładny, słodki, słodko brzmiący, śliczny, miły - 2Sm1,23

12. AleCW jeśli^518 nie^3808 usłuchają*, od miecza^7973 zginą**, umrą*** bez^1097 poznania****.

CW conjunctive waw; * por. w. 11 przypis *; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znikać, przejść nad, iść ponad, przekroczyć; *** lub: wydać ostatnie tchnienie, oddać ducha, przeminąć; **** lub: przekonanie, poznanie Boga, sąd, opinia - por. Hi 10,7 przypis *

13. LeczCW ludzie obłudnego*|N serca^3820|N gromadzą^7760 gniew**, nie^3808 wołają*** o pomoc, gdy^3588 ich wiąże****.      Ps 117,10; Rz 2,5

CW conjunctive waw; * lub: bluźnierca, bezbożnik, człowiek daleki od Boga; N nominativ; ** metaforycznie: fuknąć gniewnie; *** lub: krzyczeć o pomoc, krzyk rozpaczy; **** wiązać, krępować, okiełznać, przypuszczać atak

14. Niech w młodości* umiera**|JUS ich dusza^5315 i ich życie^2416 zaniknie wśród nierządników***|M.      Pwt 23,17; 1Krl 14,24; 1Krl 22,46; Ps 78,49

* lub: chłopięce, młode lata; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zginąć, zostać zgładzonym - por. Kpł 24,16; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** tj. prostytutka sakralna - Pwt 23,17 1Krl 14,24; M rodzaj męski

15. Wyrywa* ubogiego** w jego utrapieniu*** i otwiera^1540 ich uszy^241 w ucisku****.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyciągnąć, uwolnić; ** pokorny, skromny, nędzny, słaby; *** bieda, nieszczęście; **** strapienie, nacisk

16. I również* ciebie uwodzi** z paszczy*** niedoli**** na miejsce^8478 przestronne*****, gdzie nie^3808 ma ograniczeń^4164, a blat****** twojego stołu^7979 napełni^4390 tłustością*******.      Ps 18,19; Ps 31,8; Ps 118,5

* lub: tym bardziej, co więcej; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - nakłonić, pobudzać, kusić; *** usta; **** lub: trudne położenie, wąski, ciasny; ***** lub: rozległa bądź szeroka przestrzeń - tu i Hi 38,12; ****** lub: odpocznienie, spokój; ******* tłuste popioły, metaforycznie: płodność, błogosławieństwo

17. LeczCW ty jesteś pełen* niegodziwego^7563|ADJ sądu**, sąd^1779 i prawo*** cię powstrzymają^8551.      Hi 16,5; Hi 34,8; Hi 34,36; Rz 1,32; Obj 18,4

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - napełnić, być dokonanym, być zakończonym, poświęcić; ADJ Adjective - przymiotnik; ** sprawa, proces, spór, konflikt, potępienie; *** lub: decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie

18. Tak^3588, aby gniew* nie^6435 nęcił** cię do szyderstwa*** i wielki^7227 okup**** cię nie^408 zwiódł*****.      1Sm 12,3; Ps 26,10; Am 5,12

* lub: żar, furia, wściekłość, gorączka, gniew, metaforycznie: trucizna; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pobudzać, wabić, podżegać, kusić - Pwt 13,6; *** bogactwo, samowystarczalność, obfitość (?) kpina, uderzenie (?) EIB - do klaskania; **** cena za życie, łapówka; ***** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyciągać, obracać, skłaniać, wpływać, odpychać, spychać na bok

19. Czy ułoży* ci to wszystko twoje bogactwo**? Nie^3808 w ucisku***! Nie pomogą teżCW ci wszystkie^605 wysiłki^3981|HAP mocy^3581.      Hi 15,24

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przygotować, układać, wskazywać po kolei, przedstawiać (sprawę w sądzie), ustawiać w szeregu; ** dostatek, obfitość, krzyk - tu i Hi 30,24; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: hebr. becar - złoto, drogocenna ruda, w zwrocie be-car - w trudnym położeniu - New International Version; CW conjunctive waw; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

20. Nie^408 tęsknij* za nocą^3915|A, by usuwać**|INF ludzi*** z ich miejsc^8478.      Hi 3,20; Hi 7,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pożądać, pragnąć, łapczywie nabierać powietrza; A rodzajnik określony; ** lub: iść w górę, wstępować, odchodzić, stawić się przed; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** hebr.: am - naród, krewniak, pobratymiec - por. Jl 2,17 przypis *****

21. Strzeż*|IMP się, abyś nie^408 zwracał**|JUS się ku^413 nieprawości^205, gdyż^3588 to jednak^5921 ją^2088 wybrałeś^997 niż^4480 utrapienie***.      2Krl 22,14

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - mieć pieczę nad, czuwać, wystrzegać się, powstrzymywać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć się ku, odwracać się do; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** bieda, udręka

22. Oto^2005 Bóg działa wzniośle* w swojej potędze**, kto^4300jest takim nauczycielem***|N jak^3644 On?      Hi 35,11; Ps 94,12; Iz 48,17

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postępować wyniośle; ** siła, moc; *** wskazywać, kierować, rzucać, nauczać kogoś - Iz 9,15 30,20 2Krl 17,28; N nominativ

23. Kto^4310 wytycza* dla^5921 Niego drogę^1870? A kto^4310 Mu powie^559: Popełniłeś^6466 nieprawość**?      Hi 34,10; Hi 34,13; Iz 40,13-14; Rz 11,34

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - powierzać jako zadanie, mianować, zobowiązać; ** lub: niesprawiedliwość, zło, wina, przewrotność - Kpł 19,15

24. Pamiętaj*|IMP, abyś wysławiał** Jego dzieło^6467, o którym^834 śpiewali^7891 ludzie^376!      Ps 92,5; Ps 104,33; Obj 15,3

* lub: przypomnieć sobie; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwiększać się, chwalić, rosnąć do wielkich rozmiarów

25. Cała^3605 ludzkość*|S je widzi**, człowiek***|S przypatruje^5027 się im z daleka^7350.

* hebr.: adam - imię własne Adam, człowiek, rodzaj ludzki, istota ludzka, mężczyzna; S liczba pojedyncza; ** obserwować, oglądać, prorokować; *** hebr.: enosz - człowiek, śmiertelnik, osoba, ludzkość, ktoś

26. Oto^2005 Bóg jest wzniosły^7689* i nie^3808 możemy poznać** liczby^4557 Jego lat^8141, a jest ona niezbadana***.      1Kor 13,12

* tu i Hi 37,23; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, uznać, rozważać, wiedzieć, rozróżniać; *** dosłownie: poszukiwanie, śledztwo, szukanie, wypytywanie

27. Bo^3588 On zatrzymuje* krople^5198 wód^4325, które filtrują** deszcz^4306 z Jego mgły***;      Hi 38,28; Ps 147,8

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - cofać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu: przesączyć, oczyścić; *** tu i Rdz 2,6, podziemny ciek wodny nawadniający ziemię - por. NETᴷ Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - oczyszczają deszcz do strumieni jego

28. Którym^834 spływają* chmury^7834, kapią** obficie^7227 na^5921 ludzi^120|S.      Rdz 7,17; Prz 3,20

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - płynąć, sączyć, strumienie, powodzie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cieknąć; S liczba pojedyncza

29. Kto może^518 naprawdę* zrozumieć** rozmieszczenie*** chmur^5645 i grzmoty^8663 Jego namiotu****?      Hi 26,14; Hi 37,16; Ps 104,3; Ps 105,39

* lub: zaiste; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozpoznawać, zauważać, zwracać uwagę, mieć wgląd; *** rozpostarcie tu i Ez 27,7; **** szałas - Kpł 23,42

30. Oto^2005 rozciąga* nad^5921 nim swoją światłość^216 i okrywa** głębiny^8328 morza^3220|A.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozciągać (się), ukazywać, rozprzestrzeniać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zakryć, ukryć, odziać, rozciągnąć na, ogarnąć, zalać; A rodzajnik określony

31. Bo^3588 przez nie sądzi* narody** i daje^5414 im pokarm^400 w obfitości^4342|HAP.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pełnić funkcję sędziego, wydawać wyrok, rządzić; ** hebr.: am - naród, krewniak, pobratymiec - por. Jl 2,17 przypis *****; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

32. W^5921 swoich dłoniach^3709|D ukrywa^3680 błyskawicę* i rozkazuje**, wskazując jej na^5921 cel uderzenia***|PAR.      Ps 147,8; Dz 27,20

D liczba podwójna; * lub: światło, jutrzenka, brzask, świt; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, nakazać, wyznaczyć; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować osiadanie na, przypuszczać atak, dosięgnąć celu, ciągnąć do; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

33. Ogłasza* nad Nim burzęAK Jego** huk***, nawet^637 bydło^4735 ostrzegaAK o^5921 wzmagającej****|PAR się burzyAK.      Jr 10,13

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyjaśniać, donosić, obwieszczać, oznajmiać; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: jego; *** lub: krzyk, ryk - tu i Wj 32,17, Mi 4,9; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść w górę, wstępować, rosnąć potykać, odwiedzać, odchodzić, przewyższać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

↑↑

Rozdział 37

1. Właśnie^637 z tego^2063 powodu drży* moje serce** i wyrywa^5425*** się ze swojego miejsca^4725.      Hi 15,35; Hi 32,19; Prz 20,27; Prz 20,30

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść z drżeniem, być ostrożnym; ** wewnętrzny człowiek, umysł, wola, sumienie; *** dosłownie: skakać, drżeć, rozpiąć

2. Słuchajcie uważnie*|IMP w Jego wzburzeniu** Jego głosu*** i pomruku****, który wychodzi^3318 z Jego ust^6310.      Hi 37,5; Hi 38,1

* hebraizm: słuchajcie (imperativus - tryb rozkazujący), aby słuchać (infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu); IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: podniecenie, wściekłość, utrapienie, niepokój, strach, drżenie; *** lub: dźwięk, hałas, krzyk; **** dosłownie: warczenie, huczenie

3. Wypuszcza* go wszędzie^3605 pod^8478 niebiosami**, a Jego błyskawica*** – dociera na krańce^3671 ziemi^776.      Hi 38,13; Iz 11,12; Ez 7,2

* dosłownie: iść prosto; ** wg myśli hebr. istniały trzy sfery nieba - por. 2Kor 12,2 przypis ****; *** lub: światło, jutrzenka, brzask, świt

4. Po^310 niej* huczy** głos^6963, grzmi^7481|JUS z głosem^6963|AK Jego majestatu*** i nic ich nie^3808 powstrzyma****, gdy słychać^8085|KN Jego głos^6963.

* domyślnie: błyskawicy; ** lub: ryk, krzyk; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: wywyższenie, duma; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyprzeć; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

5. Bóg grzmi^7481|JUS w swoim głosie^6963, czyni^6213 cuda*|PAR, wielkie** rzeczy, których*** nie^3808 rozumiemy****.      Hi 5,9; Hi 9,10; Hi 36,26; Obj 15,3

JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); * lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być cudownym, nadzwyczajnym, zdumiewającym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: rzeczy wzniosłe, wybitne, wielkość; *** dosłownie: a nie ... (ich); **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, uznać, rozważać, wiedzieć, rozróżniać

6. Bo^3588 mówi^559 do śniegu^7950: Padaj*|IMP na ziemię^776! I do ulewnego**|SC deszczu^4306|S, i – Jego potęgi*** – ulewnych^1653|SC deszczów.      Hi 6,16; Hi 24,19; Hi 38,22; Ps 147,16-17

* lub: być, stać się, przejść; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** deszcz; SC singular construct; S liczba pojedyncza; *** moc, siła, zdolność

7. Pieczętuje^2856*|KQ rękę^3027 każdego^3605 człowieka^120, by wszyscy^3605 ludzie^376 poznali^3045|INF Jego dzieło^4639.      Ps 109,27

* idiom: zatrzymuje rękę każdego człowieka (?) - EIBᴷ powstrzymuje od pracy - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek por. Hi 9,7 - koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zamknąć na klucz - Kpł 15,3; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

8. I zwierzęta^2416 także wchodzą^935 do^1119 jaskini* i pozostają** w swoich jamach***.

* lub: jama, legowisko, kryjówka tu i Hi 38,40; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieszkać, przebywać, osiedlić się; *** schronienie, nora, legowisko

9. Z^4480 Jego komnaty*|N wychodzi wicher**, a od wiatrów północnych^4315***|HAP – mróz****.

* lub: najbardziej wewnętrzna część, wnętrze, komnata, izba; N nominativ; ** lub: sztorm, huragan; *** pędzący zimny wiatr; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; **** zimno

10. Od^4480 tchnienia* Boga powstaje** lód*** i szerokie^7341 wody^4325 w swym zamarznięciu****|AK.      Hi 38,29; Ps 147,17

* lub: oddech, duch (człowieka) - Rdz 2,7; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, powodować, wytwarzać, robić, ustanawiać, wymieniać; *** szron; **** lub: skrępowanie, ograniczenie - Hi 36,10, strapienie - Iz 9,1; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

11. Także^637 wilgocią*|HAP nawilża**|HAP chmurę***, rozpędza**** obłok^6051 swoją błyskawicą^216.      Hi 26,8; Hi 36,29; Hi 38,9

* lub: dostawa wody, strumień, obfitość wody (?); HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - obarczyć, ładować w lub na, mozolić się; *** lub: ciemność, gęsta chmura, gąszcz, obłok mgły; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozrzucać

12. I ona^1931*|M|S krąży**|S wokół^4524|PAR według Jego zamysłu***|K, aby czynić^6467|INF|P wszystko^3605 to^834, co im rozkaże****|P na^5921 obliczu^6440 okręgu***** ziemi^776.      Ps 148,8

* może dotyczyć zarówno chmury (rodzaj męski) jak i błyskawicy (rodzaj męski), oraz Boga I On (sprawia), że krąży - por. WBCᴷ; M rodzaj męski; S liczba pojedyncza; ** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - krążyć wokół siebie - Rdz 3,24, krążyć dookoła (miejsca), przemienić się; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** rady, wg qere - rad, zamysłów; K ketiv, komentarz; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; P Liczba mnoga; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozkazać, zlecić, wyznaczyć; ***** lub: zamieszkała ziemia, stały ląd - Hi 34,13, okrąg ziemi

13. Czy^518 to jako rózga*, czy^518 dla swojej ziemi^776, czy^518 dla okazywania** miłosierdzia***.      Wj 9,18; Wj 9,23; 1Sm 12,18-19; Ezd 10,9; Hi 36,31

* lub: buława, berło (jako symbol władzy), kij, rózga, gałąź; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować znalezienie, osiągnąć, zdobyć, przydarzyć się, złożyć (ofiarę); *** dobroć, łaskawość, wierność

14. Nakłoń ku temu^2063 ucha*|IMP, Hiobie^347, zatrzymaj**|IMP się i rozważ***|IMP cudowne****|PAR dzieła Boga.      Ps 111,2

* lub: słuchaj uważnie; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zajmować stanowisko, stać; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozpoznawać, rozumieć; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być nadzwyczajnym, zdumiewającym, cuda; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

15. Czy wiesz*, jak Bóg panuje**|INF nad^5921 nimi i jak rozjaśnia*** błyskawicą**** swoje chmury^6051?      Hi 36,30; Hi 37,11; Hi 38,24

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, uznać, rozważać, wiedzieć, rozróżniać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mianować, ustanawiać, postanawiać, kształtować, wyznaczać, sprawiać, że coś się stanie; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** spowodować świecenie, promienieć, jaśnieć; **** światło dnia, jasność, brzask

16. Czy wiesz^3045, na^5921 czym zawieszone*|PC są chmury^5645|CS – cuda^4652|HAP Doskonałego**|ADJ w swojej wiedzy***|P?      Hi 32,6; Hi 32,10; Hi 32,17; Hi 36,3; Iz 40,22; Jr 10,13

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: kołysanie, zachowywanie równowagi, balansowanie; PC plural construct; CS common singular; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** lub: być bez skazy, być uczciwy, być kompletnym; ADJ Adjective - przymiotnik; *** lub: przekonanie, poznanie Boga, sąd, opinia; P Liczba mnoga

17. Ty, którego^834 szaty* są gorące**|N, gdy ziemia^776 cichnie***|INF od wiatru południa****?

* tj. każdy rodzaj ubrania; ** lub: ciepły tu i Joz 9,12; N nominativ; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przejawiać spokój, cichość, uspokajać, łagodzić; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** lub: kierunek południowy, jako wiatr południa tu i Ez 42,18

18. Czy możesz rozciągnąć* z^5973 Nim niebiosa**|P, które są trwałe*** jak odlane**** zwierciadło^7209|HAP z metalu?      Ps 104,2; Iz 44,24

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić rozpostarcie; ** warstwa chmur, drobny pył, niebo; P Liczba mnoga; *** mocny, niezłomny; **** koniugacja czasownika - hofal forma bierna - być wylanym; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

19. Poucz^3045|KH|IMP nas, co^4100 mamy Mu powiedzieć^559, bo nie^3808 możemy ułożyć* słów z powodu^6440 ciemności^2822.      Hi 9,3; Hi 9,14; Hi 40,2

KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przedstawiać (sprawę w sądzie), ustawiać na miejscu

20. Czy trzeba powiedzieć* Mu, że^3588 chcę mówić^1696? Czy^518 może ktoś** powiedzieć^559, żeby^3588 został pochłonięty^11104|KPU|3M|S?

* lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - zostać opowiedzianym, przekazanym szczegółowo, zrelacjonowanym; ** hebr.: isz - mężczyzna, człowiek, ktokolwiek; KPU koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel; 3M trzecia osoba rodzaj męski; S liczba pojedyncza

21. Teraz* jednakCW nie^3808 widzi się światła^216, jasne**|ADJ jest ono^1931 na niebiosach***, leczCW przychodzi^5674 wiatr^7307 i rozprasza**** je.

* lub: w jednym momencie; CW conjunctive waw; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: świetlisty, lśniący; ADJ Adjective - przymiotnik; *** w. 18 przypis **; **** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oczyścić, wykonać obrzęd oczyszczenia

22. Z północy^6828 przychodzi^857 złoty^2091 blask, Boga otacza^5921 wzbudzający strach*|PAR majestat**.      Wj 15,11; Pwt 7,21; Ha 3,2

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wywołać zdumienie i przestrach, być ogarniętym bojaźnią, natchnąć nabożną czcią, wywołać zdumienie, przejąć lękiem; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** świetność, majestat, splendor, moc - Lb 27,20

23. Wszechmogący* – nie^3808 możemy Go doścignąć**. Potężny^7689|ADJ siłą^3581 i prawością***, a wielki^7230 sprawiedliwością, nie^3808 uciska**** nikogo.      Hi 11,7; 1Tm 6,16

* hebr.: szaddaj - wszechmocny, najpotężniejszy - Rdz 17,1, w Księdze Hioba - 31 razy; ** lub: spotkać, przydarzyć się, osiągnąć, dostać, dowiedzieć się, wymyślić; ADJ Adjective - przymiotnik; *** sąd, słuszność w sądzie; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - upokarzać, źle traktować, dręczyć, osłabiać

24. Stąd też^3651 boją* się Go ludzie^582. On nie^3808 zważa** na wszystkich^3605 mądrych^3045 w swoim własnym sercu^3820.      Prz 3,7; Prz 26,5; Prz 26,12; Mt 10,28

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym bojaźnią, czcić, szanować; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd

↑↑

Rozdział 38

1. A potem JHWH odpowiedział^6030|CON Hiobowi^347 wśród wichru*|A i rzekł^559:      Wj 19,16; Wj 19,18; 1Krl 19,11; Ez 1,4; Na 1,3

CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; * lub: burza, huragan; A rodzajnik określony

2. Kim^4310 jest ten^2088, kto zaciemnia*|PAR mój plan** słowami^4405 bez^1097 poznania***?      Hi 34,35

* lub: uczynić ciemnym, pociemnić, ukryć metaforycznie: gmatwać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: zamysł, rada; *** przekonanie, poznanie Boga, sąd

3. Przepasz*|IMP teraz^247 swoje biodra^2504 jak mężczyzna**, będę cię pytał***|COH, a ty mi odpowiedz****|IMP.      Hi 34,35; Hi 35,16; Hi 42,3

* idiom: przygotowanie się do wyruszenia lub innego trudnego zadania - por. Jr 1,17 Iz 5,27 1Krl 18,46 1P 1,13; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: silny mężczyzna, mąż, bohater; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - domagać się, prosić; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ujawnić, poinformować, dać komuś o czymś znać

4. Gdzie^375 byłeś^1961, gdy posadawiałem*|INF ziemię^776? Powiedz**|IMP, jeśli^518 to wiesz*** i rozumiesz****.      Ps 104,5; Prz 8,29; Prz 30,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zakładać, ustanawiać, rozpoczynać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ogłaszać, obwieszczać, wyjaśniać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, umieć, poznawać; **** lub: rozeznanie, umiejętność oceny i analizy z umiejętnością dokonania właściwego wyboru - Pwt 4,6 1Krn 12,32 Hi 20,3

5. Kto wyznaczył* jej rozmiary^4461|HAP? Czy na pewno^3588 wiesz^3045? Albo^176 kto^4310 rozciągnął** nad^5921 nią sznur*** mierniczy?      Ps 19,4; Iz 28,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - układać, umieszczać, kształtować, ustanawiać; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyprostowywać, pochylać się, skręcać, skłaniać; *** lub: lina miernicza - 1Krl 7,23, metaforycznie standard - 2Krl 21,13

6. Na^5921 czym^4100 osadzone* są jej podstawy**|PC? Albo^176 kto^4310 położył^3384 jej kamień^68 węgielny***;      Hi 1,19; Ps 118,22; Prz 7,12

* dosłownie: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - sprawić zatopienie; ** lub: cokół, postument; PC plural construct; *** tj. kamień w narożu ściany wieńcowej - węgielny

7. Gdy gwiazdy^3556 poranne^1242 razem^3162 radośnie wołały*|INF, a okrzyk radości** wznieśli wszyscy^3605 synowie^1121 Boga?      Rdz 6,2; Rdz 6,4; Hi 1,6; Hi 2,1

* lub: wydawać okrzyk uniesienia bądź udręki; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** lub: wydawać okrzyk wojenny, dawać sygnał do wojny, krzyczeć triumfalnie (nad wrogami), wiwatować, wołać w udręce

8. A kto zasłonił* drzwiami^1871 morze^3320, gdy burząc**|INF się wyszło^3318 z łona***?      Rdz 1,9; Ps 33,7; Prz 8,28; Jr 5,22

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zakryć; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - buchnąć; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** tj. miejsce, w którym rozwija się płód - łono - Rdz 20,18

9. Gdy obłok^6051 uczyniłem*|INF jego ubraniem^3830 i gęstą chmurę** pieluszkami^2854|HAP;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - układać, kształtować, ustanawiać, mianować; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** tj. ciężka bądź ciemna chmura, wielka, gęsta ciemność; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

10. Gdy ustaliłem* dla^5921 niego mój dekret** i umieściłem^7760 zasuwę*** i drzwi^1817;      Hi 26,10

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rodzić się - Iz 66,9, rozbijać na kawałki, rozdzielać gwałtownie; ** lub: coś należnego, przyznany dział, ograniczenie, prawo, granica; *** pręt, belka, sztaba, rygiel

11. I powiedziałem^559: Aż^5706 dotąd^6311 dojdziesz^935, a nie^3808 dalej^3254; i tu^6311 zatrzymasz* swoje nadęte** fale^1530.      Ps 89,9; Ps 93,4

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - położyć, ustawiać, rozmieszczać, wykonywać, zajmować stanowisko; ** wywyższenie, arogancja, buta, duma

12. Czy od^4480 początku twoich dni^3117|A rozkazywałeś* świtowi^1242, by zaistniał i czy zorzy^7837|A|Q wskazałeś** jej miejsce***,      Ps 74,16; Ps 148,5

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, nakazać, wyznaczyć; Q qere; ** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - podać do wiadomości, dać poznać; *** lub: stanowisko, przestrzeń, odległość, region, kierunek

13. Tak, aby sięgnąć*|INF po krańce***** ziemi^776 i aby niegodziwi**** zostali z^4480 niej strząśnięci^5287|KN?      1Sm 2,10; Hi 28,24; Ps 22,28; Ps 46,10; Ps 67,8; Ps 98,3

* dosłownie: chwycić, złapać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** kończyna, skraj, róg; *** Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - w brzegi; **** lub: winny, przestępczy, złoczyńca; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

14. Ona zmienia* się jak glina^2563 pod pieczęcią**, a wszystko, co na niej jest, staje***|P jakby^3644 w nowej szacie^3830.      Ps 104,2; Ps 104,6

* lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - obracać się tu i tam, przemienić się Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - przybiera kształt; ** sygnet, pierścień z sygnetem; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hitpalepl - ulokować się, umieścić, ustawić, stać (wytrwale) na swoim miejscu; P Liczba mnoga

15. Niegodziwi^7563 zostali pozbawieni* swojego światła^216, a wyniosłe**|PAR ramię^2220*** zostało złamane****.      Ps 10,15; Ps 37,17; Ez 30,22

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wstrzymywanym, pozbawić; ** być umieszczonym wysoko, być wzniesionym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** ramię, ręka - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być rozbitym

16. Czy dotarłeś^935 aż do^5704 źródeł^5033|HAP morza^3220 i przechadzałeś* się po skrytościach**|N otchłani***?      Ps 77,19

HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; * lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - przemierzać, chodzić tu i tam; ** dosłownie: poszukiwanie, śledztwo, szukanie, wypytywanie, coś wyszukiwanego; N nominativ; *** hebr.: tehom - głębia (oceanu) - gr.: abyssos - por. Rdz 1,2

17. Czy bramy^8179 śmierci* zostały przed tobą odkryte**? Czy widziałeś^7200 bramy^8179 cienia śmierci***?      Ps 9,13; Ps 23,4; Ps 107,18; Iz 38,10; Am 5,8

* hebr.: mawet - śmierć, umieranie, choroba śmiertelna, mór; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być usuniętym, być objawionym, być odkrytym; *** hebr.: calmawet - cień śmierci, głęboka ciemność - metaforycznie: miejsce przebywania zmarłych - Iz 9,1 Jr 2,6

18. Czy pojąłeś* rozmiary^5704** ziemi^776? Powiedz^5046|IMP, jeśli^518 to wszystko^3605 wiesz^3045!      Ps 74,17; Ps 89,12; Iz 40,28

* lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - okazać się roztropnym lub uważnym, rozważyć starannie; ** zakres czegoś - Pwt 2,5 w odniesieniu do przestrzeni - Rdz 11,31 do czasu - Rdz 3,19; IMP imperativus - tryb rozkazujący

19. Którędy^335 prowadzi ta^2088 droga^1980|A gdzie mieszka* światło^216? A ciemność**|N? Gdzie^335 jest jej^2088 miejsce***;      Iz 45,7; J 1,9; J 8,12; Mt 27,45

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - osiedlić się, przebywać, pozostawać, zamieszkiwać; ** lub: niejasność, ukryte miejsce; N nominativ; *** por. w. 12 przypis ***

20. Tak^3588*, abyś mógł zabrać** ją***|S do^413 jej granic**** i poznać^995***** ścieżki^5410|PC do jej domu^1004?      Hi 26,10

* lub: naprawdę, czy weźmiesz - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek ... granic ich zaprowadzić - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - objąć w posiadanie, uprowadzić, otrzymać, przyjąć; *** dotyczy: ciemności (?); S liczba pojedyncza; **** lub: terytorium, region; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwracać uwagę, mieć wgląd; PC plural construct

21. Wiesz^3045, bo^3588 wtedy^227 zostałeś zrodzony^3205|KN i liczba* twoich dni^3117 jest wielka*****?

KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; * lub: ilość, coś ponumerowane, wejść do spisu, relacja; ** lub: niezmiernie, obfitujący; *** zdanie ironiczne (?) - KULᴷ

22. Czy dotarłeś* do^413 skarbnic** śniegu^7950 i widziałeś^7200 skarbnice^214 gradu^1259,      Ps 147,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wchodzić, wkraczać, przychodzić, iść, dostąpić; ** lub: składnica, magazyn, arsenał, spichlerz, zasoby, zapasy

23. Który* zachowuję** na czas^6256 ucisku***, na dzień^3117 bitwy**** i wojny^4421?      Wj 9,18; Joz 10,11; Iz 30,30; Ez 13,11; Obj 16,21

* lub: które; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zatrzymać dla siebie, oszczędzić, panować nad, chronić przed; *** udręka, ciemiężyciel, nieprzyjaciel, niedola; **** tu i 2Sm 11,17

24. Którędy^335 prowadzi droga^1870|A, tam^2088 gdzie rozdziela* się światło^216 i wypuszczany**|JUS jest wiatr wschodni*** na^5921 ziemię^776?

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać podzielonym, wyznaczyć; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozrzucać; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** hebr.: qadim - parzący, spalający wiatr wsch. - Wj 10,13

25. Kto^4310 wyrąbał* koryto** dla ulewy*** i drogę^1870 dla grzmotu****|N pioruna*****|SC;

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - dzielić, rozdzielać, rozłupywać; ** kanał, ciek wodny, rów; *** powódź, potop; **** głos, dźwięk, hałas, krzyk; N nominativ; ***** lub: błyskawica, burza, chmura, grom - tu i Hi 28,26 Za 10,1; SC singular construct

26. Aby padał deszcz*|JUS na^5921 ziemię^776, w której nikogo** nie^3808 ma, i na pustynię***, gdzie nie^3808 ma człowieka^120|S;      Ps 104,10

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zesłać grad; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** mężczyzna, mąż; *** pustkowie; S liczba pojedyncza

27. Aby nasycić*|INF nieużytki** i ugory*** i zazielenić****|INF rosnącą^4161 tam trawę*****?

* lub: zaspokajać, wzbogacać, przeładowywać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** spustoszenie, ruina, dewastacja; *** ziemia jałowa, bezużyteczna - Hi 30,3; **** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować wzrost, powodować kiełkowanie; ***** lub: młoda trawa, zioła, roślinność, młode zwierzę - Rdz 1,11

28. Czy deszcz^4306 ma^3426 ojca^1? Albo^176 kto^4310 zrodził* krople^96|HAP rosy**?      Ps 147,8; Jr 14,22

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spłodzić, przynosić owoc; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** lekki deszcz, mgła, opary

29. Z^4480 czyjego^4310 łona* wychodzi lód^7140|A? I kto zrodził^3205 szron^3713** niebios^8064?      Ps 147,16

* lub: ciało, brzuch, wybrzuszenie, metaforycznie: głębiny Szeolu; A rodzajnik określony; ** mróz

30. Wody^4325 twardnieją* jak kamień^68, gdyCW powierzchnia^6440 głębiny** zamarza***.

* lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - schować się, wycofać się, złączyć, zagęścić; CW conjunctive waw; ** hebr.: tehom - głębia (oceanu) - gr.: abyssos - por. Rdz 1,2; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hitpalepl - chwycić się jeden drugiego - por. Hi 41,17

31. Czy możesz związać* pęki**|PC Plejad*** albo^176 rozluźnić**** sznur^4189|HAP Oriona*****?      Iz 47,13

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - związywać mocno, przywiązywać do siebie; ** lub: łańcuchy, więzy, więzi - por. 1Sm 15,32; PC plural construct; *** konstelacja 7 gwiazd zawsze w połączeniu z Orionem - tu i Hi 9,8 Am 5,8; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uwalniać, wyzwalać, rozwiązać, otwierać; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ***** tj. gwiazdozbiór Oriona - por. Iz 13,10

32. Czy możesz spowodować wyprowadzenie* konstelacji**|P|HAP w ich czasie^6256? Czy poprowadzisz^5148 Niedźwiedzicę*** z jej synami^1121****?      2Krl 23,5

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować pójście bądź wyjście, wywieść, wyzwolić; ** hebr.: mazzaroth - gwiazda wieczorna (?) Wenus - KULᴷ, znaki zodiaku (?) - EIBᴷ Hiady, gwiazda Arktur, gwiazdozbiory; P Liczba mnoga; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** tj. Wielka Niedźwiedzica, gwiazda Arktur tu i Hi 9,9; **** tj. Mała Niedźwiedzica (?)

33. Czy znasz^3045 prawa*|AK niebios^8064? Czy^518 możesz ustanowić^7760 jego panowanie**|N|HAP na ziemi^776?      Jr 31,35

* lub: ustawa, zarządzenie, postanowienie, coś nakazanego; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: władztwo; N nominativ; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

34. Czy podniesiesz^7311 swój głos^6963 ku chmurom*, abyCW cię okrył^3680 nawał** wód^4325?

* lub: ciemność, gęsta chmura, gąszcz; CW conjunctive waw; ** obfitość, duża ilość

35. Czy możesz wypuścić* błyskawice**, aby przyszły^1980 i mówiły^559 do ciebie: Oto^2005 jesteśmy!?      Wj 19,16; Ps 18,14; Ps 97,4

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odprawić, odesłać, wysłać, przekazać, wyzwolić; ** lub: piorun

36. Kto^4310 włożył^7896 we wnętrze* człowieka mądrość**? Kto^4310 dał^5414 umysłowi***|HAP rozum*********?      Hi 18,20; Hi 28,12; Ps 51,6; Ez 2,26

* lub: wewnętrzne obszary, głębia, ukryte zakamarki; ** zmyślność, roztropność, biegłość; *** niebiańskie zjawisko, umysł, samiec ptaka, kogut; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; **** rozumienie, rozeznanie, umiejętność oceny i analizy z umiejętnością dokonania właściwego wyboru; ***** lub: kogutowi umiejętność piania o oznaczonej porze - EIBᴷ

37. Kto^4310 zdoła policzyć dokładnie* w mądrości^2451 obłoki**? A kto^4310 uspokoi*** łagwie**** deszczu z niebios^8064;      Ps 147,4

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - opowiadać, powtarzać, ogłaszać; ** tj. warstwa chmur, drobny pył, niebo; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować położenie się; **** tj. bukłak (skórzany), dzban (gliniany), instrument muzyczny

38. Gdy twardnieje*|INF|AK w odlew** proch*** ziemi, a grudy**** przylegają***** do siebie?

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - lać (się), wylewać (się), płynąć, odlewać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: odlany metal, tu i 1Krl 7,37; *** sucha ziemia, pył, grunt, popioły, gruz - Ne 4,2.10; **** grudy ziemi; ***** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - złączyć się razem

39. Czy polujesz^6679 na łup* dla lwicy^3833 i zaspokajasz** głód^2416 lwiątek^3715;      Ps 104,21; Ps 145,15

* lub: zdobycz, żer, owoce, liście - Ez 17,9; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zadowolić

40. Gdy^3588 kulą* się w swoich legowiskach** i siedzą*** w gąszczu**** swoich jam*****?

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zgiętym w pokłonie, ukorzyć się, pochylać się; ** lub: domostwo, schronienie, nora - rodzajnik określony; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pozostawać, mieszkać; **** zarośla, kryjówka, szałas; ***** kryjówka

41. Kto^4310 dostarcza* dla kruka** jego żer^6718, gdy^3588 jego młode^3206***|Q wołają**** do^410 Boga i chwieją***** się na nogach bez^1097 pożywienia^400?      1Krl 17,4; Ps 147,9; Mt 6,26; Łk 12,24

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zaopatrzyć, umocnić, przygotować; ** gatunek dużych wron; *** dosłownie: dzieci; Q qere; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wołać (o pomoc), krzyczeć; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mylić się, błąkać się, zataczać się, być odurzonym, schodzić na manowce

↑↑

Rozdział 39

1. Czy znasz^3045 czas^6256, kiedy mają rodzić^3205|INF kozice* górskie**? Czy obserwujesz^8104***, kiedy rodzą****|INF łanie*****?      2Sm 22,34; Ps 22,1

INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * hebr.: ja’el - kozica górska, kozioł śnieżny - tu i Ps 104,18; ** tj. pionowa lub stroma skała, klif, urwisko; *** pilnujesz (czasu) rodzenia; **** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - bóle porodowe, być wydanym na świat; ***** lub: łania Daniela - Rdz 49,21

2. Czy możesz zliczyć* miesiące^3391, aż wypełni** się czas ciążyAK? Czy znasz^3045 czas^6256 ich porodu^3205?

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - brać pod uwagę; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - napełnić (się), wypełnić, dokonać, ukończyć; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

3. Przykucają*, przebijają się** ich młode***, bóle ich porodu**** zakończyły***** się;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kłaniać się, zginać się, kulić się; ** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozciąć całkowicie, przebić; *** dosłownie: dzieci; **** lub: bóle, strapienie, skurcz; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pozwolić odejść, wyzwolić, odprawić

4. Ich młode* wzmacniają** się, rosną*** w polu****, odchodzą^3318 i nie^3808 wracają^7725 do nich.      Prz 11,26

* dosłownie: syn, dziecko; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stawać się silnym, być zdrowym; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać się licznym, rozmnożyć się; **** ziarno, zboże, otwarte pola

5. Kto^4310 wypuścił^7971 zebrę* na wolność^2670 i kto^4310 rozwiązał** pęta*** osła****|BP?      Rdz 16,12

* lub: dziki osioł; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uwalniać, wyzwalać, wypuszczać; *** lub: więzy, okowy, sznur; **** aramejski: górski osioł; BP Biblia Poznańska

6. Tego, któremu^834 przeznaczyłem* step** na dom^1004 i słone*** miejsca na mieszkanie****.      Hi 24,5; Jr 2,24; Oz 8,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - układać, umieszczać, kształtować, ustanawiać; ** lub: pustkowie, pustynna równina; *** jałowość, niepłodna ziemia, miejsce bez życia; **** miejsce zamieszkania, przybytek, namiot na pustyni

7. On naśmiewa* się ze zgiełku** miasta^7151 i nie słucha*** krzyku^8663 poganiacza****|PAR.

* por. Hi 29,24 przypis * - tu: w znaczeniu śmiać się szyderczo, drwić; ** lub: ryk, wrzawa, dźwięk, mnóstwo, tumult tłumu, obfitość; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać posłuszeństwo, słyszeć; **** koniugacja czasownika - qal - naciskać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

8. Przemierza*|HAP góry^2022 szukając pastwiska** i zabiega*** o^320**** wszelką^3605 zieloną trawę^3387|HAP.      Hi 40,15; Ps 145,15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pozostanie, wędrowanie, szukanie; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** wypas; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szukać, deptać, starać się o, wywiadywać się; **** dosłownie: i za

9. Czy dziki bawół* zechce^14 ci służyć^5647 lub^518 nocować** przy twoim żłobie***?      Lb 23,22; Pwt 33,17

* lub: wielki tur bądź dziki byk (?); ** przebywać, pozostawać; *** lub: szopa, koryto do karmienia - Pwt 14,4

10. Czy dzikiego bawołu^7214 przywiążesz^7194 jego powrozem* do bruzdy**|SC? Czy^518 będzie bronował*** doliny^6010 za^310 tobą?      Lb 24,8

* lub: olinowanie, łańcuch, sznur, plątanina liści; ** zagon; SC singular construct; *** lub: rozdrabniać i wyrównywać grudy ziemi - Iz 28,24

11. Czy zaufasz* mu, ponieważ^3588 jego siła^3581 jest wielka^7227? I chcesz złożyć**|KR na^413 niego swój trud***?      Iz 30,6; Iz 46,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pokładać ufność w, mieć pewność, być bezpiecznym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pozostawić, opuścić, uwolnić; KR Przekład Józefa Kruszyńskiego prof. KUL; *** praca, mozół

12. Czy zawierzysz* mu, że^3588 zwiezie**|Q twoje ziarno^2233 i zgromadzi*** je w twoim spichlerzu****?      Ne 13,15; Ag 2,19

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być pewnym w, trwać mocno; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać twarz ku, przyprowadzać, przynosić, wg ketiv: że powróci - NEBᴷ; Q qere; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zbierać, przyłączać; **** klepisko, puste miejsce

13. Skrzydła^3671|SC strusicy*|HAP trzepoczą^5965|KN radośnie^5965, lecz^518 nie mogą się równaćAK z lotką** i piórem^5133 bociana^2624***?      Ps 104,17; Jr 8,7; Za 5,9

SC singular construct; * lub: paw, ptak wydający przeszywający krzyk; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** skrzydło, metaforycznie - skrzydło Boga - por. Ps 91,4; *** lub: ... lecz czy to skrzydła i pióra bociana? - EIB

14. Bo^3588 składa* swoje jaja^1000 na ziemię^776 i ogrzewa^2552** je w prochu^6083***;      Jr 8,7

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pozostawić, opuścić; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozgrzewać; *** ziemia

15. I zapomina*, że^3588 stopa^7272 może je rozgnieść**, a dzikie zwierzę*** zdeptać****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przestać się troszczyć; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cisnąć, wygniatać; *** dosłownie: zwierzę pola; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - tratować, młócić

16. Twardo postępuje* ze swoimi synami^1121, jak nie^3808 ze swoimi. Nie^1097 boi** się, że jej trud^3018 jest daremny***;      Lm 4,3

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - traktować surowo - tu i Iz 63,17; ** trwoga, przerażenie, strach; *** pusty, próżny, nie mający zasad - Rdz 37,24

17. Bo^3588 Bóg pozbawił* ją mądrości** i nie^3808 udzielił^2505 jej rozumu***.      Hi 35,11; Hi 38,36

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - nie przywoływać na myśl, nie pozwalać, by coś zdominowało myślenie, dopuścić do bycia zapomnianym - Rdz 4,51; ** lub: zmyślność, roztropność; *** rozumienie, rozeznanie

18. Lecz w czasie^6256, gdy podnosi wysoko^4791 swoje skrzydła***, naśmiewa*** się z konia^5483|A i z jego jeźdźca^7292|PAR.      Pwt 1,26; Ps 104,26

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - trzepotać skrzydłami, tu i So 3,1; ** tj. podrywa się do lotu; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - żartować, bawić się, szydzić - Sdz 16,25 Jr 30,19; A rodzajnik określony; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

19. Czy dajesz^5414|KQ koniowi^5483 moc^1369? Czy grzywą*|N|HAP ozdobiłeś** jego szyję^6677?

KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; * lub: drżenie, dygotanie, falowanie (?); N nominativ; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przystroić

20. Czy możesz przestraszyć***|KR go jak szarańczę***? Wigor****|N jego rżenia^5170 wzbudza postrach^367.      Rdz 15,12; Jr 22,18; Za 10,3

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować trzęsienie się, powodować skakanie; ** czy sprawiasz, że skacze jak ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; KR Przekład Józefa Kruszyńskiego prof. KUL; *** szarańcza, szczególnie szarańcza wędrowna wszystkożerna w uskrzydlonym stadium - Kpł 11,22 Jr 46,23; **** majestat, świetność, władza, duma; N nominativ

21. Biją*|P kopytami w ziemi**|A i cieszy^7797 się on swoją siłą***, wybiega**** na spotkanie oręża*****|N.      Ps 140,8

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szukać, kopać, zgłębiać; P Liczba mnoga; ** dosłownie: dolina, otwarty teren; A rodzajnik określony; *** w swojej sile; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść naprzód, podążać do; ***** broń, szyk bojowy; N nominativ

22. Śmieje^7832 się z trwogi^6343 i nie boi* się, i nie^3808 ustępuje** przed ostrzem*** miecza^2719.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zgnębionym, być przerażonym; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać się, wracać; *** lub: przed obliczem

23. Kołczan^827 na^5921* nim chrzęści**|HAP, błyszczy*** oszczep^3851 i dzida^3591.      Joz 8,18

* lub: przy nim - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** zadźwięczy - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** ostrze, płomień

24. Z tętentem* i gniewem** pochłania^1572*** ziemię^776 i nie^3808 ustoi spokojnie****, gdy^3588 słychaćAK głos^6963 trąby*****.      Hi 3,26; Hi 14,1

* lub: trzęsienie ziemi, huk, drżenie; ** wściekłość, podniecenie, stan wzburzenia lub wrzawy - Iz 14,3 Ha 3,2; *** tu: w znaczeniu: przemierza; **** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - trwać mocno; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ***** róg - Jl 2,1 przypis *

25. Gdy tylko* słyszy trąbę^7782 rży**: Haa***; z daleka^7350 czuje zapach^7306|KH bitwy^4421, głos**** dowódców^8269 i okrzyk bojowy^8643.

* dosłownie: dość, wystarczająca ilość; ** dosłownie: mówi; *** tj. dźwięk wyrażający zadowolenie, jako wtrącenie - aha; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; **** dosłownie: grzmot, grom

26. Czy dzięki twojemu rozumowi* wznosi**|HAP|JUS się jastrząb*** i rozciąga^6566 swoje skrzydła^3671|Q|PC ku południu^8486****?      Pwt 14,15

* lub: rozumienie, rozeznanie, umiejętność oceny i analizy z umiejętnością dokonania właściwego wyboru; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - podnosić skrzydła; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** lub: sokół (?); Q qere; PC plural construct; **** dotyczy okresowej wędrówki ptaków

27. Czy^518 na^5921 twój rozkaz* orzeł^5404** wzbija się i*** umieszcza wysoko^7311 swoje gniazdo****?      Jr 49,16; Ab 1,4

* idiom: na twoje usta; ** lub: sęp; *** dosłownie: i gdy, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - i naprawdę; **** metaforycznie bezpieczne miejsce zamieszkania - Lb 24,21

28. Mieszka^7931 na skale* i przebywa** na^5921 iglicach*** skalnych^5553 i graniach****.

* tj. pionowa lub stroma skała, klif, urwisko; ** koniugacja czasownika - hitpalepl - mieszkać; *** tj. ostry wystający kamień, poszarpany klif, ząb - 1Sm 14,4; **** lub: trudno dostępne miejsce w górach - Ps 31,2 przypis ***

29. Stamtąd^8033 wypatruje* sobie żeru**, jego oczy^5869 widzą*** daleko^7358.      Hi 9,26; Ha 1,8

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kopać, wyszukiwać, zgłębiać; ** tj. pokarmu; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - patrzeć, spoglądać, zwracać uwagę na, obserwować

30. Jego młode^667|PC|Q ssą*|HAP krew^1818, a tam gdzie^834 są przebici**|P, tam^8033 jest i on^1931.

PC plural construct; Q qere; * lub: pić (?), EIB - chciwie piją Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski - chłepczą łapczywie; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** lub: być śmiertelnie zranionym, zabitym, splamionym; P Liczba mnoga

↑↑

Rozdział 40

1. A JHWH odpowiadał6030 strong:H853|CON dalej Hiobowi^347 i rzekł^559:      Hi 38,1

CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości

2. Czy ten, kto wiedzie spór*|INF|ABS z Wszechmogącym^7706, będzie Jego krytykiem**|N|HAP? Oskarżyciel*** Boga niech na to|F odpowie^6030!      Hi 3,11; Hi 10,3; Ez 18,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - procesować, dochodzić racji przed sądem, złożyć skargę; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; ** człowiek szukający dziury w całym, krytykant, ten, który gani, tropiący winę; N nominativ; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uznawać za winnego, karcić, besztać, strofować, ganić, sądzić - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; F rodzaj żeński

3. WtedyCW Hiob odpowiedział^6030|CON JHWH:

CW conjunctive waw; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości

4. Oto^2005 jestem niczym*, cóż^4100 Ci odpowiem**? Kładę^7760 swoją rękę na^3926 moich ustach^6310***.      Hi 42,6; Ezd 9,6; Ps 5,4; Rz 7,24

* lub: być drobnym, niewielkim, błahym, nie mieć większego znaczenia; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zdawać sprawę, odwracać, odwoływać; *** gest wzywający do milczenia - por. Hi 21,5

5. Raz* przemówiłem^1696|KP, leczCW już nie^3808 zareaguję** i drugi^8147 raz – nic nie dodam***.

* hebr.: echad - jeden, każdy, pewien, jakiś; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; CW conjunctive waw; ** odpowiadać, zaświadczać, odpowiadać jako świadek, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - lecz nie (mam) odpowiedzi; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić coś ponownie, spowodować dodanie

6. Wtedyconjunctive waw JHWH odpowiedział6030 strong:H853|CON Hiobowi^347 spośród^4480 wichru*|Q i rzekł^559:

CW conjunctive waw; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; * lub: burza, wichura, huragan, nawałnica - 2Krl 2,1.11; Q qere

7. Przepasz^247*|IMP teraz** swoje biodra^2504 jak mężczyzna***; będę cię pytał^7592****, a ty mnie poucz^3045*****|IMP.      2Krl 1,8; Ps 65,6; Iz 8,9

* idiom: przygotowanie się do wyruszenia lub innego trudnego zadania - por. Jr 1,17 Iz 5,27 1Krl 18,46 1P 1,13; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: O! upraszam! błagam!; *** bohater, wojownik, silny mężczyzna; **** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić, by prośba była spełniona; ***** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - oznajmić

8. Czy rzeczywiście* chcesz podważać** mój sąd^4991? Czy potępisz*** mnie, aby^4616 usprawiedliwić**** samego siebie?      Rz 3,4

* lub: także, zaiste, choć, tym bardziej, co więcej; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - łamać, naruszać, udaremnić, zniweczyć skutki; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postępować niegodziwie, potępić jako winnego; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć słuszność

9. Czy^518 masz ramię* jak Bóg^410? I możesz zagrzmieć**|JUS głosem*** jak^3644 On?      Hi 9,4; Hi 23,6

* ramię, ręka - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydać odgłos gromu; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** dosłownie: i z głosem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

10. Przywdziej^5710|IMP się teraz* w majestat** i wzniosłość***, przyoblecz^3847 się w chwałę**** i dostojność*****!      Ps 93,1; Ps 104,1-2; Iz 59,17

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: por. w. 7 przypis **; ** wywyższenie, arogancja, buta, duma; *** lub: wywyższenie, świetność, wyniosłość; **** majestat, władza, świetność, splendor; ***** ozdoba, świetność, majestat

11. Rozlej*|IMP wybuch** swojego gniewu***, i spójrz^7200|IMP na każdego^3605 pysznego****, i poniż*****|IMP go!      Hi 10,23; Ps 78,49; Ps 144,6

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozproszyć, pchać się, dokuczać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: wściekłość, gniew; *** metaforycznie: fuknąć gniewnie; **** lub: dumny, wyniosły, arogancki; ***** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - położyć bądź sprowadzić nisko, ustawić na niższym miejscu, upokorzyć, usiąść

12. Spójrz^7200|IMP na każdego^3605 pysznego^1343 i upokórz*|IMP go, i zdepcz**|IMP|HAP niegodziwych*** na ich miejscu^8478!      Iz 2,12; Dn 4,37

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - podbić; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zrzucić; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** zły, winny, złoczyńca

13. Zagrzeb*|IMP ich wszystkich razem** w prochu^6083, zamknij***|IMP w grobie****|AK|PAS|PAR ich oblicza^6440.      Hi 14,13; Ps 49,14; Iz 2,10

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ukryć, kłaść potajemnie; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: łącznie, razem, podobnie, jedność; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiązać; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zakopywać; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

14. Wtedy^1571 i Ja^589 ci przyznam*, że^3588 twoja prawica^3225 może cię wybawić^3467**.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wysławiać, wyznawać; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, dać zwycięstwo

15. Spójrz* teraz^4994 na dzikie zwierzę**|HAP, które^834 uczyniłem*** wraz^5973 z tobą; je^398 trawę^2682 jak wół****.      Hi 40,20; Ps 50,10; Ps 104,14

* lub: oto, czy - partykuła wskazująca; ** hebr.: behemot - bardzo duże zwierzę, hipopotam lub krokodyl; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykonywać, przygotować, postanawiać, zarządzać, sprawiać; **** bydło, trzoda

16. Spójrz^2009 teraz^4994 – jego siła* jest w jego biodrach^4975, a jego żywotność** w mięśniach*** jego cielska****.      Hi 41,22

* lub: potęga; ** wigor, siła fizyczna; *** ścięgna, pępek; **** lub: brzuch, łono, organy wewnętrzne metaforycznie: głębiny Szeolu

17. Zwiesza* swój ogon^2180 jak gałązka cedru**, ścięgna^1517 jego ud^6344|HAP są splecione***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - schylać, wieszać, trzymać prosto - por. EIBᴷ; ** tj. cedry Libanu - cenny materiał budowlany, sym. dostojeństwa, siły i majestatu - Ez 31,2; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** lub: mocno splecione - Lm 1,14

18. Jego kości^6106 jak rury^650 spiżowe*; jego kończyny**|AK jak drągi^4300|HAP żelazne^1270.

* spiż - twardy stop miedzi z cyną, cynkiem i ołowiem; ** lub: kość, siła - Rdz 49,14 gołe stopnie schodów - 2Krl 9,13; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

19. On^1931 jest początkiem^7225* dróg^1870 Boga. Jego Stwórca^6310|A|PAR może podejść**|JUS do niego ze swoim mieczem^2719.      Ps 104,24

* tu jako: coś pierwszego, najlepszego; A rodzajnik określony; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przyprowadzić; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.)

20. Tak^3588, góry^2022 dostarczają^5375 mu żywność*, a karmi się, tam^8033 gdzie wszystkie^3605 zwierzęta^2416 pola**|N hasają***.      Ps 104,14

* lub: płody rolne, owoce, kawałek drewna - tu i Iz 44,19; ** tj. dzikie zwierzęta; N nominativ; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - robić sobie żarty, bawić się, grać, śpiewać

21. Wyleguje* się pod^8478 krzewami lotosu**, w ukryciu^5643 trzciny^7070|S i bagien^1207***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ułożyć się w pozycji leżącej do snu, odpoczywać; ** lub: krzew jeżyny, lilia wodna, cienisty krzew; S liczba pojedyncza; *** por. Hi 8,11 przypis **

22. Krzewy lotosu^6628 osłaniają* go swoim cieniem^6752, wierzby** nadrzeczne***|N otaczają^5437 go.      Kpł 23,40; Iz 15,7; Ez 17,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zamykać w środku, ochraniać, ogradzać, zasłonić; ** lub: topola - Iz 44,4; *** rwący potok, dolina, wadi, szyb; N nominativ

23. Oto^2005 nie^3808 płoszy* go rzeka^5104 i nie reaguje w pośpiechu**, jest bezpieczny***, choćby^3588 Jordan**** chlusnął***** mu do^413 paszczy^6310.      Rdz 13,10; Lb 32,19; Pwt 3,25

* dosłownie: uciskać, krzywdzić, wymuszać; ** lub: trwożyć się; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ufać, pokładać ufność w, mieć pewność; **** tj. „zstępujący” - rzeka w Izraelu, płynąca z Antylibanu do Morza Martwego o długości ok. 320 km, por. - Iz 10,34 Jr 25,34-38 Ez 27,5-6; ***** lub: buchnąć, sprowadzić, przynieść - Hi 38,8 Ps 22,9

24. Czy można go złapać* od przodu** w pułapkach^4170|P|AK? Czy można mu przebić*** nozdrza^639?      Hi 41,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wziąć do ręki, uprowadzić, objąć w posiadanie; ** dosłownie: za oczy, por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, ujarzmić wzrokiem (?) - por. BPᴷ; P Liczba mnoga; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: wiercić, oznaczać

↑↑

Rozdział 41

1. Czy lewiatana* wyciągniesz^4900 hakiem^2443? I czy w pętlę liny^2256 włożysz** jego język^3956?      Ps 104,26; Iz 19,8; Ha 1,15

* hebr.: liwjatan - ogromne zwierzę morskie, zwierzę morskie z wieloma głowami, waleń, krokodyl - potwór morski uosabiający siły chaosu ujarzmione przez Boga - Ps 74,14 Iz 27,1; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - opadać, powodować osiadanie, metaforycznie upaść - Jr 51,64

2. Czy włożysz* sitowie** w jego nozdrza^639 i kolcem*** przebijesz^5344 jego szczęki****?      2Krl 19,28; Hi 40,24; Iz 37,29

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - układać, umieszczać, ustanawiać; ** lub: sitowie, używane też jako sznur czy lina; *** kółko, pęta, cierń; **** policzek, podgardle

3. Czy pomnoży* prośby^8469 do ciebie^413? Czy^518 będzie z tobą^413 rozmawiał^1696 łagodnie**|ADJ?

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić licznym, mieć wiele, znacznie przekroczyć; ** lub: wrażliwy, czuły, miękki, delikatny, słaby, strachliwy; ADJ Adjective - przymiotnik

4. Czy zawrze^3772 z^5973 tobą przymierze*? Czy weźmiesz^3947 go za sługę^5650 na zawsze^5769?

* hebr.: berit - sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy

5. Czy możesz się z nim bawić* jak z ptaszkiem**|A lubCW uwiązać^7194 go do zabawy dla swych córek***?

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - robić sobie żarty, igrać; ** dotyczy ptaka drapieżnego (?) - Ez 39,4; A rodzajnik określony; CW conjunctive waw; *** dziewczynka, panna

6. Czy handlują^3738*** nim cechy***|HAP|P rybackie? Czy podzielą^2673 go między^996 siebie kupcy****?      Prz 31,24; Za 14,21

* por. Hi 6,27 przypis ***; ** lub: czy wymienią na towar - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: wspólnik (w interesach), partner w ugodzie handlowej, członek cechu; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; P Liczba mnoga; **** tj. „gorliwy” - Kananejczyk, kupiec, handlarz - Rdz 10,18

7. Czy możesz podziurawić* jego skórę^5785** grotami^7905|HAP lubCW jego głowę^7218 harpunem^6767 rybackim^1709|N|P?

* dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wypełnić się, dokonać, ukończyć, utwierdzić; ** por. idiom - Hbr 19,20 przypis ****; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; CW conjunctive waw; N nominativ; P Liczba mnoga

8. Połóż^7760|IMP na^5921 nim swoją dłoń* i pamiętaj**|IMP o walce^4421, a nie^408 będziesz chciał tego uczynić ponownie***|JUS.      Łk 14,31-32

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: ręka, płaska część stopy, dłoni; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wspominać, mieć w pamięci; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować dodanie, zrobić więcej; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.)

9. Oto^2005 nadzieja* pokonania go okazuje się fałszywa**. Nadto^1571, czyż nie^408 na jego widok***|N każdy jestAK powalony****?

* lub: oczekiwanie na; ** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - okazać się kłamcą, mieć dowiedzione kłamstwo; *** pojawienie się, wizja, widzenie; N nominativ; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** lub: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - zostać ciśniętym, wyrzuconym, zrzuconym

10. Nikt nie^3808 jest zuchwały*|ADJ, żeby^3588 go podrażnić**. Kto^4310 więc^1931 zdoła stanąć*** przede^6440 Mną****?      Hi 3,8; Jr 50,44

* dosłownie: okrutny, zaciekły - por. Hi 30,21 przypis **; ADJ Adjective - przymiotnik; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pobudzać, obudzić; *** koniugacja czasownika - hitpalepl - umieścić, ulokować się, przedstawić się; **** wtrącone zdanie Boga lub personifikacja lewiatana - EIBᴷ

11. Kto^4310 mi wystąpi*, abymCW mu odpłacił**? Każdy^3605, kto znajduje się pod^8478 niebiosami^8064 – on^1931 do mnie*** należy!      Rz 11,35

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyjść naprzód, stanąć twarzą w twarz, uprzedzać; CW conjunctive waw; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odnawiać, wynagradzać straty, płacić, nagradzać; *** dosłownie: do mnie on EIB - pod całym ... nie ma takiego!

12. Nie^3808|Q mogę zamilczeć* o jego członkach^905 i o sprawie^1696 jego sił^1369|P, aniCW o jego wspaniałych**|HAP proporcjach***.      Hi 28,13

Q qere; * lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być cicho, uciszyć, być głuchym; P Liczba mnoga; CW conjunctive waw; ** piękno, wdzięk; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** lub: porządek, rzeczy ustawione w porządku, sterta, wycena

13. Kto^4310 odkryje^1540 wierzch^6440* jego szaty**? Kto^4310 przystąpi^935 do niego z podwójnym^3718 wędzidłem***|AK?      Hi 11,6; Jr 46,4; Jr 51,3

* dosłownie: powierzchnia; ** lub: kolczuga, pancerz - 1Sm17,5 Ez 38,4 - por. EIBᴷ; *** uzda, postronek, szczęka krokodyla - Hi 30,11; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

14. Kto^4310 otworzy^6605 wrota^1817 jego paszczy*? Jego zęby^8127 sieją wokół zgrozę**|BE.      Prz 30,14

* dosłownie: przed, oblicze, powierzchnia, twarz; ** przerażenie; BE Biblia Ekumeniczna

15. Pycha*|N – rzędami**|AK|P jego łusek***, ściśle****|ADJ spięte*****|PAR|PAS są pieczęcią^2368.

* lub: duma, majestat, buta, wyniosłość; N nominativ; ** dosłownie: kanał, koryto, rury (kości); AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; P Liczba mnoga; *** lub: tarcze, ozdoby, metaforycznie: ochrona; **** lub: ciasno; ADJ Adjective - przymiotnik; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zamykać, zamykać dokładnie; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; PAS strona bierna

16. Jedna do drugiej* przylgnęły**|P, pomiędzy^996 nimi nie^3808 przejdzie^935 podmuch***.

* dosłownie: jedna w jedną; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przysunąć się, zbliżać się; P Liczba mnoga; *** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł, gr.: pneuma

17. Każda* z nich z drugą** jest spojona^1692, złączone*** i nie^3808 można ich rozdzielić^6504.

* hebr.: isz - mężczyzna, człowiek, ludzkość; ** dosłownie: brat, krewny; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hitpalepl - chwycić się jeden drugiego - por. Hi 38,30 przypis ***

18. Jego parsknięcie*|HAP|N błyska^1984 światłem^216, a jego oczy^5869 są jak powieki** świtu.

* lub: kichnięcie; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; N nominativ; ** Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - jak promienie świtu

19. Z jego paszczy^6310* wychodzą^1980 pochodnie**, tryskają*** iskry^3590|HAP ognia^784.

* dosłownie: usta; ** lub: błysk pioruna; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hitpalepl - wymknąć się; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

20. Z jego nozdrzy^5156|HAP wychodzi^3318 dym^6227 jak z wrzącego*|PAS|AK kotła** lubCW znad sitowia***.      2Sm 22,9; Ps 18,8; Hi 39,20

HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; * dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - tchnąć, wiać; PAS strona bierna; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** tj. dwuuchwytowy garnek do gotowania - 1Sm 2,14, kosz - Jr 24,2; CW conjunctive waw; *** trzcina, sznur z trzcin, tu i Iz 58,5

21. Jego oddech* rozpala** węgle^1513, z jego paszczy^6310 wychodzi^3318 płomień^3851.

* hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba, osobowość; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przypiekać, palić (się), gorzeć

22. W jego karku^6677 spoczywa* moc^5797, a przed^6440 nim zatacza**|HAP się trwoga***|HAP.

* lub: przebywać, spędzać noc; ** tańczy - EIBᴷ; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** smutek

23. Fałdy* jego cielska** są złączone***, utwardzone**** na^5921 nim, nie^1077 mogą zostać poruszone*****.      Ps 125,1; Iz 24,29; Iz 54,10

* por. Am 8,6 przypis ***; ** dosłownie: ciała; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przylgnąć do, trwać przy; **** dosłownie: odlane - jak w procesie wylewania stopionego metalu; ***** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wstrząśniętym, zostać obalonym

24. Jego serce* jest utwardzone^3332|PAS|PAR jak^3644 kamień^68, takCW jest utwardzone^3332|PAS|PAR jak część^6400 dolnego kamienia młyńskiego**.

* lub: wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; CW conjunctive waw; ** lub: niski, niższy, najniższy - por. Ef 4,9, pieczary, doliny, podziemne przejścia - Iz 44,23, niższe części Szeolu - Pwt 32,22

25. Wobec jego wyniosłości*|N drżą** najdzielniejsi***|P, ich złamane****|P szeregi – są zagubione*****.      Rdz 4,7; Rdz 49,3

* dosłownie: wyniesienie, godność; N nominativ; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być ogarniętym bojaźnią; *** hebr.: elim - bogowie, bóstwo, mocarz, ktoś potężny, anioł, słynny bohater; P Liczba mnoga; **** pęknięcie, skruszenie, wyrwa, wyłom, rozbicie, ruina; ***** koniugacja czasownika - hitpalepl - zatracić się, zabłądzić z drogi

26. Miecz^2719, który go dosięga^5381|PAR, nie^1097 ostoi^6965* się, ani włócznia**, ani strzała*** i pancerz****.      1Sm 13,19; Ps 57,4

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spełnić się - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek ... (jest) bez skutku; ** lub: oszczep; *** grot, pocisk tu i 1Krl 6,7; **** napierśnik, zbroja łuskowa, kolczuga, uprząż

27. Żelazo^1270 uważa* za słomę**, a miedź*** za zbutwiałe****|HAP drewno^6086.      Hi 21,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaliczać, uznać, oceniać, cenić; ** tj. słomę wymłóconą - K&Dᴷ; *** lub: brąz; **** zgnilizna, rozkład; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

28. Strzała łucznika* nie^3808 zmusi go do ucieczki**, a kamienie^68 z procy^7050 zmieniają*** się mu w ściernisko^7179****.      Jr 13,24

* idiom: syn łuku; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przechodzić (przez), przeganiać; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - obrócić się, zawrócić; **** suche kikuty zboża - Hi 13,25

29. Maczugę*|HAP uważa^2803 za ściernisko^7179 i drwi** sobie z potrząsania*** dzidą****.

* lub: oręż, broń, pałka bądź buława (?); HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** szydzić, radować się, świętować; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - grzechotanie, dygotanie, drżenie; **** lub: krótki miecz, strzałka, część zbroi osłaniająca gardło

30. Od spodu*** ma ostre***|N|HAP skorupy****; zostawia*****|AK ślad jak brona****** w^5921 błocie^2916.      Iz 41,15; Am 1,3

* lub: spodnia część, miejsce, na którym się stoi; ** dotyczy ogona - por. K&Dᴷ; *** ostro zakończony, zaostrzony; N nominativ; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; **** ceramika gliniana, naczynie z gliny; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozciągać, rozpościerać; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ****** lub: fosa miejska, sanie młockarskie, okaleczenie, coś ostrego, poetycko - złoto

31. Sprawia, że głębiny* wrą^7570** jak kocioł^5518, a morze^3220*** podnosi**** jak maź*****.

* tj. głębokość, głębia, głębina morska - por. Wj 15,5 Ne 9,11; ** tu i Hi 30,27 Ez 24,5; *** Nil jest także zwany morzem - Na 3,8 Iz 18,2 K&Dᴷ; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ustawiać, kształtować, sprawiać; ***** dosłownie: naczynie z maścią, garnek z przyprawami - Ez 24,10

32. Zostawia za sobą^310 świetlany* szlak**, tak że myślałby^2803 ktoś, że głębia*** jest jak siwizna^7872.      Pwt 16,31; Oz 7,9

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawiać, że coś zaświeci, dawać światło, świecić, rozpalać; ** ścieżka, droga, coś deptanego stopami, przejście; *** hebr.: tehom - głębia (oceanu) - gr.: abyssos - por. Rdz 1,2

33. Nie^369 ma na^5921 prochu* ziemi jemu podobnego** – stworzonego*** bez trwogi^2844.

* lub: gruz - Ne 4,2.10, sucha ziemia, grunt; ** panować, władać - stąd: władcy ( jak on - LXX) - por. Za 9,10 WBCᴷ, K&Dᴷ; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykonywać, używać, przygotować, postanawiać

34. Na wszystko^3605|SC co^853 wyniosłe*|ADJ, patrzy^7200 z góry, on^1931, król^4428 nad^5921 wszystkimi^3605|SC synami^1121 pychy*****.      1Sm 16,7; Iz 5,15

SC singular construct; * lub: wysoki, wywyższony, dumny, wyniosły; ADJ Adjective - przymiotnik; ** godność; *** idiom: nad wszystkimi dumnymi zwierzętami - por. Hi 28,8

↑↑

Rozdział 42

1. I Hiob^347 odpowiedział^6030*|CON JHWH:      Hi 3,1; Hi 9,1; Hi 12,1; Hi 16,1; Hi 21,1; Hi 23,1

* por. Hi 6,1 przypis *; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości

2. Wiem***|Q, że^3588 Ty możesz^3201 wszystko^3605, a nie^3808 może żaden Twój***|AK zamysł**** zostać udaremniony*****.      Rdz 18,14; Jr 23,20; Mt 19,26

* wg ketiv: wiesz; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, uznać, rozważać, wiedzieć; Q qere; *** dosłownie: od Ciebie; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** lub: plan, myśl, zmowa; ***** być powstrzymanym, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - pokrzyżowanym, EIB - zbyt trudnym

3. Pytałeś: Kim^4310 jest ten^2088, który zaciemnia*|PAR mój zamysł** bez^1097 zrozumienia***? To ja, dlatego^3651 obwieszczałem^5046|KH to, czego nie^3808 rozumiałem****; to dla^4480 mnie zbyt cudowne^6381|KN – i nic^3808 o tym nie wiem^3045.

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ukrywać, chować, zataić, zasłaniać - 1Sm 12,3; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: rada; *** tylko w Księdze Hioba: przekonanie, poznanie Boga, sąd, opinia; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; **** dostrzegać, rozumieć, wiedzieć; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

4. Powiedziałeś: Wysłuchaj^8085|IMP teraz^4994, a ja^595 będę mówił^1696; będę cię pytał*, a ty mi odpowiedz**|IMP.      Hi 38,3; Hi 40,7

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - prosić, dowiadywać się, radzić się, zabiegać o; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ujawnić, poinformować, dać komuś o czymś znać

5. Tylko ze słuchania*|N|AK uchem^241 zasłyszałem** o Tobie, leczCW teraz*** moje oko^5896 Cię ujrzało****.      Hi 19,27; Ps 123,1-2; Ps 141,8

* dosłownie: przez słuch; N nominativ; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** doniesienie, posłuchanie, relacja; CW conjunctive waw; *** lub: właśnie teraz, odtąd, i wkrótce; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozważać, zwracać uwagę na, rozeznawać, doznawać, mieć widzenie

6. Dlatego^5921 też^3651 gardzę* sobą i kajam** się w^5921 prochu^6083 i popiele^665.      Za 8,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odrzucać, odmawiać EIB - odrzucam (moje słowa); ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - żałować, smucić się, przepraszać, mścić się na sobie

7. I stało się*|CON po tym^310, gdy JHWH wypowiedział^1696 te^428|A słowa^1697|P do^413 Hioba^347, powiedział^559 JHWH do^413 Elifaza^464 z Temanu^8489: Mój gniew** zapłonął*** przeciw tobie i dwom^8147 twoim przyjaciołom****, ponieważ^3588 nie^3808 mówiliście^1696 o mnie^413 właściwie***** jak mój sługa^5650 Hiob^347.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - istnieć, trwać, mieć miejsce, nastać, być; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; A rodzajnik określony; P Liczba mnoga; ** metaforycznie: fuknąć gniewnie; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozpalić; **** towarzysz, współmieszkaniec, ktoś drugi, kochanek; ***** dosłownie: być ustalonym, niezłomnym, prawidłowo kierowanym, być pewnym Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - (to co) słuszne Biblia Warszawska - o mnie prawdy - por. NETᴷ Biblia Poznańska - tak prawdziwie

8. Teraz^6258 więcCW weźcie^3947|IMP sobie siedem^7651 cielców* i siedem^7651 baranów^352, idźcie^1980|IMP do mojego sługi^5650 Hioba^347 i ofiarujcie** całopalenie*** za siebie; a Hiob^347, mój sługa^5650, będzie się modlił**** za^5921 was, bo^3588|K jego oblicze^6440 przyjmę*****, abym^1115 nie uczynił^6213 z wami według waszej głupoty******. Ponieważ^3588 nie^3808 mówiliście^1696 o mnie właściwie^3559|KN jak mój sługa^5650 Hiob.      Rdz 20,17; Lb 23,1; 1J 5,16

CW conjunctive waw; IMP imperativus - tryb rozkazujący; * tj. młody byk, byk; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pobudzić, wywyższyć, spowodować wejście na górę - stąd wznieść (dym) ofiary całopalnej - por. Sdz 20,38; *** tj. ofiarę wyrażającą wdzięczność - por. Kpł 1,9.13.17; **** lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - wstawiać się; K ketiv, komentarz; ***** dosłownie: unieść, podnieść - por. idiom: spadło oblicze w Rdz 4,6-7 i Hi 29,24 Jr 3,12; ****** lub: brak rozumu, haniebny wstyd, hańba; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

9. Poszli^1980 więcCW Elifaz^464 Temanita^8489|A i Bildad^1085 Szuachita^7747|A, Sofar^6691 Naamanita^5284|A i uczynili^6213|CON to, co^834 JHWH do^413 nich powiedział*. JHWH takżeCW przyjął^5375 oblicze^6440 Hioba^347.      Hi 2,11

CW conjunctive waw; A rodzajnik określony; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mówić, obiecywać, polecić, rozkazać

10. JHWH więcCW przywrócił* to^853, co zostało zabrane**|N Hiobowi, gdy się modlił***|INF za swoich przyjaciół^7453. JHWH takżeCW pomnożył**** Hiobowi^347 w dwójnasób^4932 wszystko^3605, co^834 miał.      Ps 14,7; Ps 126,1

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać się, wracać; ** dosłownie: niewola, jeńcy - por. WBCᴷ oraz paralelizm w Ez 16,53 stąd: przywrócił Hiobowi powodzenie, szczęście EIBᴷ - przywrócił Hioba z niewoli; N nominativ; *** lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - wstawiać się; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwiększyć, zrobić więcej

11. WtedyCW przybyli^935|CON do^413 niego wszyscy^3605 jego bracia^251, wszystkie jego siostry^269 i wszyscy^3605 znający^3045|KQ|PAR go przedtem^6440 i jedli^398 z^5973 nim chleb^3899 w jego domu^1004. Ubolewali* nad nim i pocieszali^5162|KP go^853 z powodu^5921 wszystkich^3605 nieszczęść**, które^834 JHWH sprowadził*** na^5921 niego. Każdy**** dał^5414 mu po jednej^259 kesicie***** i każdy^376 po jednym^259 złotym^2091 kolczyku^5141******.      Rdz 24,22; Rdz 33,19; Rdz 35,4; Oz 2,13; Joz 24,32

CW conjunctive waw; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - biadać, okazywać żal, współczucie; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; ** udręka, przeciwność losu, nieszczęście, niegodziwość; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić, że coś się stanie, sprowadzić przeciwko, wnosić, zgromadzić; **** hebr.: isz - mężczyzna, człowiek, ludzkość, ktokolwiek, każdy; ***** tj. kawałek srebra - 1,43 kg (?) tu i Rdz 33,19 Joz 24,32; ****** lub: pierścień wkładany na nadgarstek, w nos lub ucho

12. I tak JHWH błogosławił* ostatnie** lata Hioba^347 bardziej niż początkowe^7225. I stało^1961*** się, że miał on czternaście tysięcy**** owiec^6629, sześć^8337 tysięcy^505 wielbłądów^1581, tysiąc jarzm***** wołu^1241 i tysiąc^505 oślic^860|F.      Hi 1,3; Hi 8,7; Jk 5,11

* hebr.: barak - koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - błogosławić, w koniugacji czasownika - qal - w formie podstawowej opartej na rdzeniu - napełnić mocą, pełny, chwalony, wielbiony, zawiera ideę klęknięcia przed Bogiem; ** tj. ostatni czas, dalsza część, koniec, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - drugą część (życia); *** Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - i było dla niego; **** Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - cztery dziesięć tysięcy; ***** tj. para, zaprzęg; F rodzaj żeński

13. I miał*|CON on też siedmiu**|HAP synów^1121 i trzy^7969 córki^1323.      Hi 1,2

* Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - i było dla niego; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; ** forma pauzalna lub archaiczna liczby siedem (?) - Ges. §97c, a nie czternaście - jak Biblia Poznańska i Targumy - WBCᴷ; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

14. I nadał* pierwszej^259 imię^8034 Jemima**, drugiej^8145 imię^8034 Kesja*** i trzeciej^7992 imię^8034 Kerenhappuk****|HAP.      Ps 45,8; Pnp 2,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać; ** tj. „dzień po dniu” lub „gołąbek” - hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** „kasja, miły zapach, strzała” - EIB hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; **** „rożek antymonu” (do makijażu); HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

15. I nie^3808 można było w całej^3605 tej ziemi^776|A znaleźć* kobiet^802 tak pięknych**, jak córki^1323 Hioba^347. Ich ojciec^1 dał^5414 im^1992 dziedzictwo*** wśród^8432 ich braci^251.      Lb 27,7; Joz 15,18-19; Joz 18,4; Ps 144,12

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - mieć w posiadaniu, zostać napotkanym, zostać odkrytym, pojawić się, być obecnym, okazać się; ** urodziwy, piękny, przystojny; *** majątek, własność, część, dział, spadek

16. Potem310 strong:H2053*|P Hiob żył^2421 jeszczeCW sto^3967 czterdzieści^705 lat^8141 i oglądał**|Q swoich synów^1121 i synów^1121 swoich synów^1121 aż do czwartego^702 pokolenia***.      Hi 5,26; Prz 3,16

* dosłownie: po tych (wydarzeniach); P Liczba mnoga; CW conjunctive waw; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, patrzeć na; Q qere; *** lub: okres, wiek, generacja, siedziba (rodu) - Rdz 7,1

17. I umarł^4194 Hiob^347 stary* i syty** dni^3117.      Rdz 25,8; Rdz 32,29; 1Krn 29,28

* lub: sędziwy; ** pełen, zaspokojony, obficie najedzony

Księga Psalmów

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ 16 ] [ 17 ] [ 18 ] [ 19 ] [ 20 ] [ 21 ] [ 22 ] [ 23 ] [ 24 ] [ 25 ] [ 26 ] [ 27 ] [ 28 ] [ 29 ] [ 30 ] [ 31 ] [ 32 ] [ 33 ] [ 34 ] [ 35 ] [ 36 ] [ 37 ] [ 38 ] [ 39 ] [ 40 ] [ 41 ] [ 42 ] [ 43 ] [ 44 ] [ 45 ] [ 46 ] [ 47 ] [ 48 ] [ 49 ] [ 50 ] [ 51 ] [ 52 ] [ 53 ] [ 54 ] [ 55 ] [ 56 ] [ 57 ] [ 58 ] [ 59 ] [ 60 ] [ 61 ] [ 62 ] [ 63 ] [ 64 ] [ 65 ] [ 66 ] [ 67 ] [ 68 ] [ 69 ] [ 70 ] [ 71 ] [ 72 ] [ 73 ] [ 74 ] [ 75 ] [ 76 ] [ 77 ] [ 78 ] [ 79 ] [ 80 ] [ 81 ] [ 82 ] [ 83 ] [ 84 ] [ 85 ] [ 86 ] [ 87 ] [ 88 ] [ 89 ] [ 90 ] [ 91 ] [ 92 ] [ 93 ] [ 94 ] [ 95 ] [ 96 ] [ 97 ] [ 98 ] [ 99 ] [ 100 ] [ 101 ] [ 102 ] [ 103 ] [ 104 ] [ 105 ] [ 106 ] [ 107 ] [ 108 ] [ 109 ] [ 110 ] [ 111 ] [ 112 ] [ 113 ] [ 114 ] [ 115 ] [ 116 ] [ 117 ] [ 118 ] [ 119 ] [ 120 ] [ 121 ] [ 122 ] [ 123 ] [ 124 ] [ 125 ] [ 126 ] [ 127 ] [ 128 ] [ 129 ] [ 130 ] [ 131 ] [ 132 ] [ 133 ] [ 134 ] [ 135 ] [ 136 ] [ 137 ] [ 138 ] [ 139 ] [ 140 ] [ 141 ] [ 142 ] [ 143 ] [ 144 ] [ 145 ] [ 146 ] [ 147 ] [ 148 ] [ 149 ] [ 150 ]

Psalm 1

1. Błogosławiony* człowiek, który nie idzie za radą^6098 niegodziwych^7563, nie stoi^5975 na drodze^1870** grzeszników^2400 i nie siedzi^3427 w gronie szyderców***;      Ps 32,1; Ps 112,1; Rz 4,8; Jk 1,12; Prz 13,20

* lub: szczęśliwy, błogosławiony, często w wykrzykniku; ** tu: jako sposób życia; *** lub: szydzić, kpić

2. Lecz^518 jego upodobanie* jest w Prawie** JHWH i nad Jego Prawem^8451 rozmyśla*** we dnie^3119 i w nocy^3915.      Pwt 17,19; Joz 1,8; Ps 19,7; Ezd 7,10; Am 2,4

* lub: rozkosz, przyjemność; ** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj, sposób; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wypowiadać, rozważać, czytać szeptem

3. Bo będzie on jak drzewo^6086 zasadzone^8362 nad strumieniami^6388 wód, które wydaje swój owoc w swoim czasie; jego liść nie zwiędnie* i wszystko, co robi, powiedzie się**.      Jr 17,7

* dosłownie: opadnie; ** lub: osiągnąć cel, rozwinąć się pomyślnie

4. Nie tak jest z niegodziwymi^7563; są oni jak plewa^4671, którą wiatr^7307 rozwiewa^5086.      Hi 21,18

5. Dlatego też niegodziwi* nie podniosą** się na sądzie ani grzesznicy^2400 w zgromadzeniu^5712 sprawiedliwych***.      Ps 5,5; Ps 9,16; Ps 130,3; Jr 25,31

* lub: winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca; ** lub: (nawet) nie podniosą się; *** prawych

6. Bo^3588 JHWH zna^3045 drogę^1870 sprawiedliwych^6662, ale droga* niegodziwych^7563 zginie**.      2Tm 2,19; 2P 2,9

* tu: jako sposób życia; ** lub: zaginie, zniknąć, zbłądzić

↑↑

Psalm 2

1. Dlaczego poganie^1471 się buntują*, a narody^3816 knują** próżne^7385 zamysły?      Ps 46,6; Ps 83,4; Ps 4,2; Iz 30,7; Jr 51,58; Ha 2,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być ogarniętym wrzawą lub zamieszaniem; ** lub: pomrukują na próżno

2. Królowie^4428 ziemi^776 powstają*, a władcy^7336 naradzają^3245 się wspólnie przeciwko JHWH i Jego Pomazańcowi**, mówiąc:      Ps 105,15; Łk 23,11; Ps 45,7; Iz 61,1; 1Sm 2,10

* tu: powstawać do wojny - por. 1Sm 17,16 Jr 46,4; ** lub: Mesjaszowi

3. Zerwijmy^5423 ich więzy^4147 i zrzućmy z siebie ich pęta^5688.      Ps 116,16; Iz 28,22; Jr 27,2

4. Lecz Ten, który mieszka* w niebiosach, będzie się śmiał, PAN^136 będzie z nich kpił**.      Ps 37,13; Ps 59,8; Prz 1,24; Dz 2,34; Hbr 4,14; Hbr 8,1

* lub: siedzi; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - drwić, szydzić, wyśmiewać się

5. Wtedy* przemówi do nich w swoim gniewie^639 i swoją zapalczywością** ich przerazi^926:      Ps 90,7

* lub: kiedyś; ** wzburzenie, żar, płomień gniewu

6. Ja ustanowiłem* mojego króla^4428 na Syjonie^6726, mojej świętej^6944 górze**.      Ps 69,35

* tj. przez akt namaszczenia; ** lub: górze mojej świętości

7. Ogłoszę^5608 ten* dekret**: JHWH powiedział do mnie: Ty jesteś moim Synem^1121, ja ciebie dziś zrodziłem^3205.      Mt 3,7; Łk 3,22; Dz 13,33; Hbr 1,5; Hbr 5,5

* tu: jako pewność, według (zasady); ** lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna

8. Proś* mnie, a dam ci narody^1471 w dziedzictwo** i krańce ziemi^776 na własność^272.      Ga 4,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dopytywać się, dowiadywać się dokładnie, żądać, błagać, domagać się, radzić; ** majątek, dziedzictwo, mienie

9. Złamiesz* je laską żelazną, jak naczynie gliniane je pokruszysz^5310.      Rdz 49,10; 2Sm 23,21; Ps 45,6; Obj 2,26; Obj 12,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - połamać na kawałki

10. Teraz więc, królowie, zrozumcie*, przyjmijcie napomnienia**, sędziowie^8199 ziemi!      Pwt 25,1; Sdz 16,31; Ps 75,7

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - mieć wgląd, patrzeć na, rozważać, zastanawiać się; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - poddawać się karceniu

11. Służcie^5647 JHWH z bojaźnią* i radujcie się^1523 z drżeniem^7461.      Pwt 10,13; Ps 89,7; Ps 100,2; Kol 3,24

* lub: szacunek, nabożna cześć, respekt

12. Pocałujcie* Syna, by się nie rozgniewał i nie zniszczył^6 drogi**, gdyby Jego gniew^639 choćby trochę*** zapłonął^1197. Błogosławieni**** wszyscy, którzy Mu ufają*****.      Iz 26,3; Jr 17,7

* tj. akt oddania szczerego hołdu - 1Sm 10,1 Oz 13,2; ** por. Ps 1,1 przypis **; *** lub: w niewielkiej części, niewiele, trochę; **** Ps 1,1 przypis *; ***** lub: szukają u Niego schronienia

↑↑

Psalm 3

Psalm^4210 Dawida*, gdy uciekał^1272 sprzed oblicza^6440 swojego syna^1121 Absaloma^53**.

lub: Dawidowy;tj. „mój ojciec pokojem”

1. JHWH, jak liczni^7231 są moi wrogowie***, jak wielu^7227 powstaje**** przeciwko mnie!      Ps 17,7; Mt 10,21

*** lub: ciemiężyciel, nieprzyjaciel; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rosnąć w siłę przeciwko, utwierdzać się

2. Wielu mówi^559 o mojej duszy*: Nie ma dla niego ocalenia u Boga. Sela**.      Ps 42,3; Ps 42,10; Mt 27,43

* hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *; ** hebr.: selaʰ - termin muzyczny (?) - akcent, pauza, przerwanie, zmiana tonacji, zmiana głosu, zaznaczenie stylu muzyki

3. A jednak Ty, JHWH, jesteś moją tarczą, moją chwałą*, tym, który podnosi moją głowę**.      Wj 15,1; Ps 84,9

* lub: cześć, godność, szacunek; ** idiom: dać zwycięstwo, powodzenie, wyróżnić, policzyć, ułaskawić - por. Rdz 40,13.20 Ps 110,7 Jr 54,31 Łk 21,28

4. Podniosę* swój głos^6963 do JHWH, a On mi odpowie** ze swojej świętej^6944 góry. Sela^5542.      Wj 4,27; Wj 18,5; Lb 10,33

* dosł: będę wołał, a On mi odpowie wołam, a On odpowiedział; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zareagować, zaświadczyć

5. Ja położyłem się i zasnąłem; obudziłem się, bo JHWH mnie wspierał*.      Kpł 26,6; Ps 4,8; Ps 127,2; Prz 3,24

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podtrzymywać, wspierać

6. Nie ulęknę się dziesiątków tysięcy ludzi*, którzy dookoła na mnie nastają**.      2Krl 6,15

* lub: naród, lud, lud uzbrojony - Sdz 20,10 Iz 36,11; ** lub: dookoła ustawili się naprzeciw mnie

7. Powstań, JHWH! Wybaw* mnie, mój Boże! Uderzyłeś^5221 bowiem w szczękę wszystkich moich wrogów^341 i połamałeś zęby niegodziwych**.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, wybawić; ** lub: winny, niegodziwy, przestępca, złoczyńca

8. Od JHWH jest zbawienie*. Twoje błogosławieństwo** jest nad Twoim ludem. Sela.

* lub: wybawienie, dobrobyt, pomyślność, zwycięstwo; ** hebr.: berakaʰ - błogosławieństwo, dar, poddanie, uległość

↑↑

Psalm 4

Dla przewodnika^5329* chóru, z grą na strunach^5058**. Psalm Dawida.

lub: przewodnikowi - nadzorować, przewodzićhebr.: neginaʰ - muzyka (wykonywana na instrumencie strunowym), pieśń, szydercza pieśń

1. Odpowiedz*** mi, gdy Cię wołam****, Boże mojej sprawiedliwości! Ty wyzwoliłeś***** mnie w czasie ucisku^6862. Okaż mi przychylność****** i wysłuchaj^8085 mojej modlitwy^8605.

*** por. Ps 3,4 przypis **; **** lub: w wołaniu moim; ***** poszerzyć, powiększyć Biblia Gdańska - sprawiłeś przestrzeń; ****** lub: łaskę, miłosierdzie

2. Synowie ludzcy*, jak długo będziecie znieważać^3639 moją chwałę**? Jak długo będziecie miłować^157 marność^7385 i pożądać^1245 będziecie ułudy***? Sela.      Ps 3,3; Ps 14,6; Jr 2,11; 1Kor 1,31

* dosłownie: bene isz - synowie człowieka - emfatycznie ludzie możni (?), wpływowi versus bene adam - pospolici, nic nie znaczący (?); ** lub: cześć, godność, szacunek; *** lub: będziecie szukać kłamstwa

3. Wiedzcie^3045, że JHWH oddzielił^6395 dla siebie pobożnego*. JHWH wysłucha^8085, gdy zawołam^7121 do Niego.      Wj 33,16; 1Sm 2,9; Ps 86,2

* hebr.: chasid - wierny, bogobojny, dobry, pobożny, święty

4. Zadrżyjcie* i nie grzeszcie. Rozmyślajcie w swoim sercu na łożu i uciszcie się**. Sela.      1Kor 15,34; Ef 4,26; 1J 2,1

* lub: bądźcie poruszeni; ** lub: być spokojnym, zamilknąć, możliwe - płakać tu: tryb rozkazujący do wszystkich czasowników w tym w

5. Składajcie ofiary sprawiedliwości i pokładajcie ufność* w JHWH.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pewność

6. Wielu mówi: Któż pokaże nam dobro^2896? JHWH, wznieś^5375 nad nami światło Twojego oblicza*.

* idiom: uśmiechnij się, bądź zadowolony z nas

7. Dałeś mojemu sercu* więcej radości niż w czasie obfitości ich ziarna i ich moszczu.

* tj. wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie

8. W pokoju* się położę i zasnę, bo Ty sam, JHWH, sprawiasz, że mieszkam** bezpiecznie^983.      Hi 11,18; Ps 3,5; Za 8,17

* hebr.: szalom - pokój, pełnia, zdrowie, pomyślność; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przebywać, spoczywać

↑↑

Psalm 5

Dla przewodnika^5329 chóru, z grą na fletach^5155*. Psalm^4210 Dawida.

hebr.: nehilat

1. Nakłoń ucha** ku moim słowom, JHWH, zważ^995 na moje westchnienie***.      Ps 38,9

** lub: wysłuchać; *** szept, rozmyślanie, westchnienie

2. Zwróć uwagę^7181 na głos mojego wołania*, mój Królu^4428 i mój Boże, bo modlę** się do Ciebie.      Ps 10,16; Ps 47,7; 1Tm 1,17; Obj 15,3

* lub: krzyku; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - wstawiać się, interweniować

3. JHWH, o poranku usłyszysz^8085 mój głos, o poranku zaniosę* do Ciebie modlitwę i będę czekał**.      Ps 33,6; Ps 59,17; Ps 88,14; Iz 44,7

* lub: składać (ofiarę), układać (słowa); ** lub: czuwać

4. Ty bowiem nie jesteś Bogiem, który ma upodobanie* w nieprawości, zły** z Tobą nie zamieszka^1481.      Ps 130,3; Prz 3,32; Ha 1,13; 1Krl 13,33; 1Krl 17,20; Ps 15,1

* lub: rozkoszować się, znajdować przyjemność, pożądać; ** lub: niegodziwy, winny

5. Wyniośli* nie ostoją^3320 się przed Twoimi oczyma^5869. Nienawidzisz** wszystkich czyniących^6466 nieprawość^205.      Ps 15,1-7; Ps 73,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - jaśnieć, wynosić się, chełpić się, koniugacja czasownika - hitpolel - forma zwrotno-intensywna - szaleć; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzić (wrogów), oddzielać się, brzydzić się

6. Wytracisz^6 tych, którzy mówią^1696 kłamstwa^3577. JHWH brzydzi^8581 się człowiekiem^376 krwi* i podstępu**.      Ps 101,7; Obj 21,8; Obj 21,27; Obj 22,15

* idiom: zbrodniarz; ** lub: oszustwo, intryga

7. Lecz ja dzięki obfitości^7230 Twojego miłosierdzia* wejdę do Twojego domu^1004 i skłonię^7812 się ku Twojemu świętemu^6944 przybytkowi** w Twojej bojaźni***.      Ps 17,5; Ps 55,16; Ps 138,2

* lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; ** lub: świątyni Twojej świętości; *** głęboka cześć, respekt

8. Prowadź mnie, JHWH w swojej sprawiedliwości* ze względu na moich wrogów^8324; wyrównaj przed moim obliczem Twoją drogę.      Prz 16,31; Iz 63,1; Oz 10,12

* hebr.: cedaka - oznacza także okazanie łaskawości i przyjście z pomocą

9. Bo w ich ustach^6310 nie ma wierności*, ich wnętrze^7130 pełne zepsucia**, ich gardło jest grobem^6913 otwartym, swoim językiem schlebiają***.      Iz 65,4; Rz 3,13

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być stabilnym, utwierdzonym; ** lub: ruina, zepsucie; *** dosłownie: wygładzić

10. Uznaj ich za winnych, Boże! Niech upadną przez własne zamiary^4156. Z powodu* ich licznych przestępstw^6588 odtrąć ich, ponieważ buntują** się przeciwko Tobie.      Ps 9,6; Ps 141,10; Mt 13,41

* lub: stosownie do, dla; ** być nieposłusznym

11. Lecz niech się radują^8055 wszyscy, którzy Tobie ufają^2620; niech zawsze wykrzykują^7442 z radości, bo ich osłonisz*. Niech rozradują^5970 się w Tobie ci, którzy miłują^157 Twoje imię^8034.      Ps 69,36; Rz 8,28; 1Kor 2,9

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zakrywać, zasłaniać, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spleść razem

12. Ty bowiem, JHWH, będziesz błogosławił^1288 sprawiedliwego^6662, osłonisz* go dobrocią^7522 jak tarczą**.      Ps 3,3; Ps 84,11; Ps 115,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - otoczyć, okrążyć, ukoronować; ** tj. duża tarcza zasłaniająca całego człowieka - Ef 6,16 przypis **

↑↑

Psalm 6

Dla przewodnika^5329 chóru, z grą na strunach^5058* i na oktawę^8067**. Psalm Dawida.

hebr.: neginaʰ - muzyka (wykonywana na instrumencie strunowym), pieśń, szydercza pieśńhebr.: seminit - o oktawę (niżej?)

1. JHWH, nie karć*** mnie w swoim gniewie i nie karz**** mnie w swojej zapalczywości^2534.      Pwt 29,2; Ps 38,2; Jr 10,24

*** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - sądzić, besztać, uznać za winnego, karcić; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - karcić, chłostać

2. Zmiłuj się nade mną, JHWH, bo jestem słaby*; uzdrów^7495 mnie, JHWH, bo moje kości drżą**;

* lub: chory; ** zatrwożyć, zaniepokoić

3. I moja dusza^5315 bardzo się zatrwożyła*; lecz Ty, JHWH, jak długo jeszcze będziesz zwlekał?      Hi 9,28; Ps 13,1; Ps 35,17; J 12,27

* por. w. 2 przypis **

4. Zawróć, JHWH, ocal* moją duszę**, wybaw^2502 mnie ze względu na Twoje miłosierdzie***.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyciągnąć, wyrwać, uwolnić; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *; *** lub: dobroć, łaskawość, wierność, przychylność

5. W śmierci* bowiem nie ma pamięci o Tobie, a w Szeolu** któż będzie Cię wysławiać?      Ps 30,9; Ps 115,17; Iz 38,18-19; Kaz 9,10; J 9,4

* hebr.: mawet - śmierć, umieranie, choroba śmiertelna, mór; ** hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27

6. Zmęczyłem^3021 się moim wzdychaniem*, całą^3605 noc płynie** potok łez na moje posłanie^4296, moje łoże^6210 rozpuszcza^4529 się od łez^1832.

* lub: jęk; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - powodować pływanie, obmyć

7. Moje oko osłabło* od smutku^3708, zestarzało się z powodu wszystkich moich wrogów.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zmarnieć, zacząć zawodzić

8. Odstąpcie ode mnie wszyscy czyniący^6466 nieprawość*, bo JHWH usłyszał^8085 głos mojego płaczu^1065.      Ps 18,6; Ps 34,6; Ps 40,1; Ps 119,115; 2Kor 6,14-18

* lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik działania magii, oszustwo, bałwochwalczy kult

9. JHWH usłyszał^8085 moją prośbę* o przychylność, JHWH przyjął^3947 moją modlitwę.

* lub: błaganie o przychylność, o łaskawość

10. Niech się zawstydzą* i niech się bardzo przestraszą^926 wszyscy moi wrogowie^341, niech zawrócą^7725 i nagle** okryją się wstydem*.      Ps 40,14; Ps 43,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być rozczarowanym, wstydzić się, być zażenowanym; ** lub: w jednym momencie, już teraz

↑↑

Psalm 7

Skarga^7692* Dawida, którą śpiewał^7891 JHWH z powodu słów Kusza Beniaminity.

hebr.: sziggajon - skarga, apelacja, pieśń żałobna

1. JHWH, mój Boże, Tobie ufam**, wybaw^3467 mnie od wszystkich moich prześladowców^7291 i wyzwól*** mnie;      Ps 3,7; Jr 15,15; Jr 20,11; 1P 4,19

** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaufać, szukać schronienia, szukać ucieczki, złożyć nadzieję w (Bogu); *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyrwać, odzyskać

2. By nikt jak lew nie porwał^6561 mojej duszy* i nie rozszarpał^6561, gdy nie będzie nikogo, kto by ją ocalił^5337.      Ps 57,4; Iz 5,29

* hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *

3. JHWH, mój Boże, jeśli to zrobiłem^6213, jeśli nieprawość* jest na moich dłoniach^3709;

* lub: niesprawiedliwość, zło, wina, przewrotność

4. Jeśli złem^7451 odpłaciłem^1580 temu, kto żył* ze mną w pokoju^7999, jeśli nie wyratowałem^2502 tego, który mnie dręczył^6887 bez powodu**;      Rdz 44,4; Ps 109,5; Jr 18,20; Rz 12,17; 1Tes 5,15; 1P 3,9

* lub: kto żyje; ** lub: jeśli bez powodu ograbiłem wroga

5. To niech nieprzyjaciel^341 prześladuje moją duszę i niech pochwyci i wdepcze w ziemię moje życie^2416, niech moją chwałę* w proch obróci. Sela.      Ps 94,1-2

* lub: godność, cześć, honor

6. Powstań, JHWH, w swoim gniewie; podnieś się przeciwko wściekłości* moich wrogów**. Przebudź*** się w mojej obronie, bo Ty zarządziłeś^6680 sąd.      Ps 90,1; Ps 94,1; Iz 6,1

* lub: furii; ** lub: tych, którzy mnie uciskają, dręczą, powodują niedolę; *** tu w znaczeniu militarnym - baczność, naprzód - Sdz 5,12

7. Wtedy otoczy Cię zgromadzenie^5712 narodów*, a Ty powróć** na wysokość^4791 ze względu na nich.

* hebr.: le’om - lud, naród; ** Biblia Hebraica Stuttgartensia - zasiądź tu: w znaczeniu uniesienia się znad Arki Przymierza (?)

8. JHWH będzie sądził^1777 narody*. Osądź^8199 mnie, JHWH, według mojej sprawiedliwości^6664 i według mojej niewinności**, która jest we mnie.      Ps 9,8; Ps 96,13; Rdz 18,25; Dz 17,31

* hebr.: am - naród, lud, członek tego samego ludu, krewniak; ** lub: doskonałość, całość, prostota, uczciwość

9. Niech zakończy się zło^7451 niegodziwych^7563, a umocnij* sprawiedliwego^6662; Ty, który badasz** serca i nerki***, Boże sprawiedliwy^6662.      Hi 7,18; Ps 11,4

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - utwierdzić, utrwalić, uczynić nieugiętym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doświadczać, poddawać próbie; *** nerki w myśli hebrajskiej to miejsce uczuć bądź sumienia

10. Moja obrona* jest od Boga**, który wybawia^3467 ludzi prawego*** serca.

* dosłownie: tarcza; ** lub: Bóg jest moją tarczą; *** szczerego, prostolinijnego

11. Bóg jest sędzią^8199 sprawiedliwym i Bóg gniewa* się każdego dnia.      J 3,36; Rz 14,10; 1Kor 3,12-15; 2Kor 5,10; 2Tm 4,1

* lub: oburza nie uwzględniając wokalizacji Tekstu Masoreckiego można także oddać: Bóg sędzią sprawiedliwym i nie gniewa się każdego dnia - Ps 7,12 EIB

12. Jeśli^518 człowiek się nie nawróci^7725, On swój miecz^2719 naostrzy^3913; swój łuk^7198 naciągnął^1869 i przygotował^3559 go.      Jr 4,5-9; Jr 25,29

13. Przygotował^3559 na niego narzędzia^3627 śmierci*, a swoje strzały^2671 sporządził na prześladowców**.      Wj 10,17; Prz 12,28; Lm 4,19

* lub: broń śmiertelna; ** uczynić zapalającymi

14. Oto bezbożny wyda na świat* nieprawość^205 i będzie** w ciąży z krzywdą^5999 i urodzi oszustwo^8267.

* lub: pocznie; ** i stał się brzemienny z

15. Wykopał^3738 dół^953 i pogłębił^2658 go, lecz sam wpadnie^5307 do jamy*, którą uczynił^6466.

* hebr.: szahat - dół, otchłań, grób, zniszczenie

16. Krzywda^5999, którą wyrządzał, wróci^7725 na jego głowę^7218, a jego nieprawość* spadnie^3381 na jego skroń**.      1Sm 25,39; 1Krl 2,33; Est 9,25; Prz 5,22

* lub: gwałt; ** dosłownie: na czubek jego głowy

17. Będę wysławiał* JHWH według Jego sprawiedliwości^6664, będę śpiewał** imieniu^8034 JHWH Najwyższego^5945.

* lub: składać dziękczynienie; ** wysławiać śpiewem

↑↑

Psalm 8

Dla przewodnika^5329 chóru. Na Gittyt^1665*. Psalm Dawida**.

lub: na melodię z Gat - tj. przy tłoczeniu wina (?), pieśń radościlub: dla Dawida

1. O, JHWH, nasz PANIE***, jak sławne^117 jest Twoje imię na całej ziemi! Ty, który swoją chwałę**** wyniosłeś^5921 nad niebiosa.      Ps 138,2; Obj 15,4

*** hebr.: adonenu - Panie nasz - rzadki termin tylko 5 razy w Starym Przymierzu; **** lub: splendor, majestat, świetność, moc

2. Z ust niemowląt i ssących* ugruntowałeś swą moc** z powodu Twoich wrogów, aby poskromić*** nieprzyjaciela^341 i mściciela^5358.      Mt 11,25; Mt 21,16; Łk 10,21

* tj. karmionych piersią; ** lub: potęgę; *** lub: aby zaprzestał działania, aby położyć kres

3. Gdy przypatruję się Twoim niebiosom*, dziełu Twoich palców, księżycowi i gwiazdom, które rozmieściłeś**;      Ps 19,1; Ps 33,6; J 1,1-3; Rz 1,20; Hbr 11,3

* tu i w. 1 w l.mn.; ** lub: ustawiłeś

4. To myślę: Kim* jest człowiek^582, że o nim pamiętasz, albo syn człowieczy^120, że troszczysz** się o niego?      Ps 144,3; Hbr 2,6

* dosłownie: czymże; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odwiedzać, starać się, opiekować, skupiać (uwagę)

5. Uczyniłeś go bowiem niewiele mniejszym od aniołów*, chwałą** i czcią*** go ukoronowałeś.

* lub: bogów, istot duchowych, aniołów - hebr.: elohim; ** lub: chwała, splendor, majestat; *** lub: dostojeństwem

6. Dałeś* mu władzę** nad dziełami Twoich rąk, wszystko poddałeś^7896 pod jego stopy^7272:      Rdz 1,26

* lub: dasz; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rządzić, władać, królować

7. Owce* i wszelkie bydło^504, a także zwierzęta^929 polne;      Rdz 1,28

* lub: trzody

8. Ptaki* niebios i ryby^1709 morskie, co przemierzają** szlakami^734 mórz.

* dosłownie: ptaka; ** lub: i ryby morskie, i (wszystko), co przemierza szlakami wód

9. O, JHWH, nasz PANIE*, jak wielkie** jest Twoje imię^8034 na całej ziemi^776!      Ne 10,29; Dz 2,34; 1Tm 6,15; Obj 19,16

* hebr.: adonenu - Panie nasz - rzadki termin tylko 5 razy w Starym Przymierzu; ** lub: dostojne, potężne

↑↑

Psalm 9

Dla przewodnika^5329 chóru. Na Halmutlabben*. Psalm Dawida.

lub: umrzyj za syna

1. Będę wysławiał^3034, JHWH, całym^3605 moim sercem^3820, będę wyliczał^5608 wszystkie Twoje^3605 cudowne** dzieła.      Iz 12,1; Hbr 13,15

** lub: niezwykłościach, zdumiewających, niezrównanych, nadzwyczajnych, trudnych do pojęcia dziełach

2. Będę się cieszył^8055 i radował Tobą*, będę śpiewał** Twojemu imieniu, o Najwyższy^5945!

* lub: niech się rozraduję i raduję w Tobie; ** wysławiać śpiewem

3. Gdy cofną* się moi nieprzyjaciele, to potkną się i zginą** przed Twoim obliczem^6440.

* dosłownie: cofną w tył; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znikną, zbłądzą, zostaną zgładzeni

4. Ty bowiem^3588 przeprowadziłeś mój sąd^4941 i moją sprawę, zasiadłeś^3427 na tronie, by sądzić^8199 sprawiedliwie^6664.      Obj 5,13; Obj 6,16; Obj 20,11

5. Skarciłeś* pogan**, wytraciłeś niegodziwych, wymazałeś ich imię na wieki wieków***.      Iz 17,3; Za 13,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zgromić, napomnieć; ** lub: poganie, narody, nie-Żydzi; *** na zawsze

6. O, nieprzyjacielu^341! zniszczony* zostałeś całkowicie^8552, na zawsze^5331 – ruina^2723, zburzone^5428 miasta, pamięć o nich zginie^6.

* lub: twoje spustoszenia skończyły się na zawsze

7. Ale JHWH trwa* na wieki, ustawił^3559 swój tron^3678 na sąd^4941.      Hbr 1,11

* dosłownie: zasiada, tj. rządzi

8. On będzie sądził^8199 świat^8398 sprawiedliwie^6664 i wyda* na narody^3816 wyrok* prawy**.      Rdz 18,25; Ps 96,13; Iz 11,4; Dz 17,31

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pełnić funkcję sędziego; ** lub: słusznie, sprawiedliwie

9. I będzie JHWH ucieczką* dla uciśnionego^1790, i ucieczką* w czasie utrapienia^6869.

* lub: wyżyna, wysokość, bezpieczne miejsce na wysokości, twierdza

10. I będą ufać^982 Tobie ci, którzy znają^3045 Twoje imię, bo nie opuszczasz, JHWH, tych, którzy Cię szukają^1875.      Wj 34,5; 1Krl 8,43; Prz 18,10

11. Śpiewajcie* JHWH, który mieszka na Syjonie**, opowiadajcie wśród narodów o Jego dziełach.

* lub: wysławiać śpiewem; ** por. Ps 20,2 przypis ***

12. Bo On szuka* krwi i pamięta o nich, i nie zapomina wołania strapionych**.      Łk 11,50; 2Sm 16,8; Ps 12,5; Prz 1,11

* lub: dopomina się krwi - myśl nawiązuje do Mściciela krwi? w Księdze Liczb 39,9-34? lub do Rdz 9,5; ** lub: poniżonych, biednych

13. Zmiłuj* się nade mną, JHWH, spójrz, jak mnie uciskają^6040 ci, którzy mnie nienawidzą, Ty, który podnosisz mnie z bram** śmierci^4194;      Hi 38,11; Ps 107,18; Iz 38,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać przychylność, łaskawość, miłosierdzie; ** tj. bramy Szeolu - por. Mt 16,18 porównaj kontrastowe zestawienie z „bramami córki Syjonu” z w. 14-tego

14. Bym głosił wszelką Twoją chwałę w bramach córki Syjonu*, będę się radował Twoim zbawieniem^3444.      2Krl 19,21; Iz 1,8; Iz 37,22

* tj. w bramach Jerozolimy, określenie pada tylko raz w Ps

15. Poganie* wpadli w dół^7845, który wykopali; w sidłach^7668, które skrycie^2934 zastawili, uwięzła^3920 ich noga^7272.      Ezd 6,21; Ps 35,8; Ps 43,1; Prz 26,27

* lub: narody, ludy, grupy etniczne, nie-Żydzi

16. JHWH dał się poznać^3045, gdy odbył sąd, w dzieła^6467 swoich rąk wpadł niegodziwy^7563. Higgajon*. Sela^5542.      Ps 19,15; Ps 92,3; Lm 3,62

* lub: rzecz godna rozmyślania, rozważania, zadumy

17. Niegodziwi zawrócą do Szeolu*, wszystkie narody**, które zapominają^7913 Boga.      Ps 55,15; Mt 5,29; Łk 12,5; 2Tes 1,7

* hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27; ** w. 15 przypis *

18. Bo ubogi nie będzie zapomniany na zawsze, nadzieja nędzarzy nie zginie na wieki.

19. Powstań^6965|IMP, JHWH! Niech nie triumfuje* człowiek^376, niech narody^1471 zostaną osądzone^8199|KN przed Twoim obliczem^6440.      2Krn 14,11; Hi 4,17

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: aby człowiek nie był mocny; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

20. JHWH, ześlij^7896 na nie przerażenie^4172, aby narody^1471 poznały^3045, że są tylko ludźmi^582. Sela^5542.      Iz 31,3; Ez 28,2; Ez 28,9; Dz 12,22-23

↑↑

Psalm 10

1. Dlaczego JHWH stoisz^5975 z daleka? Dlaczego ukrywasz* się w czasie niedoli?

* lub: będziesz stał w odległości, będziesz się ukrywał

2. Ubogi płonie* z powodu pychy** niegodziwego^7563, niech niegodziwi zostaną schwytani^8610 w knowania***, które obmyślili^2803.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - palić, żarliwie zabiegać; ** lub: wyniosłości; *** lub: intrygi, podstępne plany, zamysły, zmowy, rozwaga

3. Bo niegodziwy^7563 pyszni się pragnieniem swojej duszy, a chciwiec^1214 błogosławi* i pogardza^5006 JHWH.

* eufemizm: bluźni? - por. Hi 2,5

4. Niegodziwy z wyniosłością* na twarzy, nie będzie dociekał**! Nie ma Boga, taka jest cała jego roztropność***.      Wj 5,2; Ps 14,1; Ps 53,1; J 5,40

* idiom: z powodu zadzierania swojego nosa; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szukać (Boga), dowiadywać się, radzić; *** w. 2 przypis ***

5. Jego drogi zawsze są pokrętne*, Twoje sądy^4941 są daleko od niego, sapie na wszystkich swoich wrogów.

* lub: powodujące ból - Young Literal Translation

6. Mówi w swoim sercu: Nie zachwieję się*, nie zaznam udręki** z pokolenia na pokolenie.

* lub: nie będę poruszony; ** zło, niedola, krzywda

7. Jego usta pełne są przekleństw, zdrady^4820 i podstępu^8496, pod jego językiem gnieździ się krzywda^5999 i nieprawość^205.      Rz 3,14

8. Siedzi w zasadzce w osadach*, z ukrycia morduje niewinnego^5355, jego oczy wypatrują nieszczęśliwego^2489.      Ps 17,11; Ps 64,4; Ps 94,6; Prz 28,15

* tj. siedziba, wieś, miasto, osada

9. Będzie czyhał^693 w kryjówce* jak lew^738 w zaroślach; czyha^693, by schwytać ubogiego**, porywa i wciąga ubogiego** w swoją sieć.

* lub: tajemnym miejscu; ** biedny, udręczony

10. Schyla się, zniża się*, w jego moc wpada nieszczęśnik^2489.

* lub: chytrze się korzy (uniża)

11. Mówi w swoim sercu: Bóg zapomniał, zakrył swoje oblicze, nigdy* nie zobaczy^7200.      Ps 64,5; Ps 73,11; Hi 22,13-14

* lub: nie zobaczy do końca życia

12. Powstań^6965, JHWH Boże, podnieś swoją rękę*; nie zapominaj o ubogich**.      Mi 5,9

* idiom: zacznij działać; ** lub: o uciśnionych

13. Dlaczego niegodziwy* znieważa Boga? Mówi w swoim sercu: Nie będziesz prowadził dochodzenia^1875.      Ps 74,10; Ps 74,18; Łk 10,16

* lub: bezbożny, nieprawy, winny, przestępczy

14. Lecz Ty widzisz utrapienie i patrzysz na krzywdę, aby wziąć* sprawę w swoje ręce**. Na Ciebie zdaje*** się nieszczęśnik^2489, Ty przychodzisz z pomocą^5826 sierocie^3490.

* lub: położyć na; ** dosłownie: rękę; *** dosłownie: przy Tobie zostawi (siebie)

15. Złam ramię* niegodziwego i złego, dochodź^1875 jego nieprawości^7562, aż się jej nie znajdzie**.

* idiom: pozbaw siły; ** lub: aby go nie było

16. JHWH jest Królem na wieki wieków, z Jego ziemi zginęły* narody**.      Ps 29,10; Iz 33,22

* lub: zginą; ** poganie, narody, nie-Żydzi

17. Ty rozumiesz^8085 pragnienia pokornych*, JHWH, utwierdzisz^3559 ich serca^3820, nakłonisz^7181 swoje ucho^241;

* lub: uniżony, biedny, słaby

18. Aby bronić sieroty^3490 i udręczonego, by śmiertelny* człowiek^582 już więcej nie wzbudzał strachu**.      Pwt 10,18; Jk 1,27

* dosłownie: człowiek z ziemi; ** lub: powodował drżenia

↑↑

Psalm 11

1. Przewodnikowi chóru. Psalm Dawida. W JHWH pokładam ufność*: Jakże więc możecie mówić^559 mojej duszy**: Uciekaj jak ptak na swoją górę***?      Ps 2,12; Ps 25,2

* lub: szukam ucieczki - Ps 7,1 przypis **; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *; *** lub: kryj się ptaku na swojej górze, ...na górze jak ptak

2. Bo oto niegodziwi^7563 napinają łuk, kładą strzałę na cięciwę^3499, aby w ciemności strzelać do tych, którzy są prawego* serca^3820.      Ps 7,10

* lub: prostolinijnego, szczerego, sprawiedliwego

3. Gdy* zburzone są fundamenty**, co uczyni sprawiedliwy***?      Ps 82,5; 2Tm 2,19; Ez 30,4

* lub: gdyż; ** lub: podstawa, wsparcie, podpora; *** lub: prawy, pobożny, zgodny z prawem, słuszny

4. JHWH jest w swoim świętym przybytku*, tron JHWH jest w niebie, Jego oczy patrzą, Jego powieki badają^974 synów ludzkich**.      Ps 2,4; Ps 103,19; Iz 66,1; Mt 5,34; Obj 4,2

* lub: w świątyni Jego świętości; ** dosłownie: człowieka - l. poj. hebr.: adam

5. JHWH doświadcza* sprawiedliwego, ale znienawidził duszę** niegodziwego^7563 i tego, kto kocha^157 bezprawie***.      Ps 26,2; Ps 139,1-2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - badać, doświadczać, próbować, przeprowadzać próbę; ** lub: ... Jego dusza nienawidzi niegodziwego ...; *** lub: gwałt, krzywda, okrucieństwo, niesprawiedliwość

6. Ześle deszcz^4305 na niegodziwych^7563 pułapkę* ognia i siarki, a palący^2152 wicher** będzie udziałem ich kielicha.      Rdz 19,24; Ez 38,22

* lub: sidło, pułapka na ptaki, potrzask; ** hebr.: ruaʰ - Rdz 8,1*

7. Bo sprawiedliwy JHWH kocha sprawiedliwość^6666, prawy^3477 ujrzy^2372 Jego oblicze*.      Ps 45,7

* lub: prawi będą wpatrywać się w Jego oblicze

↑↑

Psalm 12

Dla przewodnika chóru. Na Seminit^8067*. Psalm Dawida.

na (lub o) oktawę (niżej?)

1. Ratuj**, JHWH, bo już nie ma pobożnego^2623, zniknęli*** wierni^539 spośród synów ludzkich****.      Iz 59,4; Rz 11,3

** lub: zbaw, wyzwól, ocal; *** zabraknąć, osiągnąć kres; **** dosłownie: człowieka - l. poj. hebr.: adam

2. Wszyscy ludzie* mówią kłamstwo^7723 do bliźniego, mówią schlebiającymi wargami i z rozdwojonym** sercem^3820.      1Krn 12,33; Jk 1,8; Jk 4,8

* dosłownie: (każdy) człowiek - l.poj; ** idiom: (jednym) w sercu i sercem (innym) tj. obłudnie, nieszczerze, oszukańczo, kłamliwie

3. Niech JHWH wytnie^3772 wszystkie wargi schlebiające* i język mówiący wyniośle**.      Ps 58,7-10

* dosłownie: gładkie; ** szorstki, straszny, wielki

4. Którzy powiedzieli: Naszym językiem zwyciężymy*, nasze wargi są naszą własnością**, kto jest naszym panem^113?      Wj 5,2; Jr 18,18; Jk 3,5

* lub: nasz język jest silny; ** nasze wargi są za nami

5. Ze względu na ucisk ubogich^6041 i jęk nędzarzy^34 teraz powstanę – mówi JHWH – postawię w bezpiecznym* miejscu tego, który wzdycha^6315 za nim**.

* lub: wyzwolenie, dobrobyt, zwycięstwo, ratunek; ** domyślnie: o bezpiecznym ...

6. Słowa JHWH to słowa czyste^2889 jak srebro^3701 wypróbowane^6884 w ziemnym tyglu*, siedmiokrotnie** oczyszczone^2212.      2Sm 22,31; Ps 18,30; Prz 30,5

* lub: w glinianym piecu; ** czyli całkowicie, w myśli hebrajskiej liczba 7 oznacza pełnię

7. Ty, JHWH, będziesz ich strzegł^8104; zachowasz^5341 od tego złego pokolenia^1755 aż na wieki^5769.      Ps 119,89; Mt 24,35; Łk 21,33

8. Niegodziwi^7563 krążą wokoło^5439, gdy podłość^2149 synów ludzkich* zostaje wywyższona**.

* dosłownie: człowieka - por. w. 1 przypis ****; ** lub: podnosi się

↑↑

Psalm 13

1. Dla przewodnika chóru. Psalm Dawida. Jak długo, JHWH? Czy zawsze^5331 będziesz o mnie zapominał? Jak długo będziesz ukrywał przede mną swoje oblicze?

2. Jak długo będę układał^7896 plany* w swojej duszy^5315 i codziennie nosił smutek** w sercu? Jak długo mój wróg będzie się wynosił^7311 nade mną?

* szukał rady; ** lub: żal, ból, udrękę

3. Spójrz i wysłuchaj mnie, JHWH, mój Boże! Oświeć* moje oczy, bym nie zasnął w śnie śmierci**;      Mt 9,24; Dz 13,36

* lub: rozjaśnij; ** dosłownie: zasnął śmiercią - idiom: umarł - por. J 11,11 1Kor 15,34

4. By mój wróg^341 nie mówił^559: Zwyciężyłem* go! Aby moi nieprzyjaciele** nie radowali^1523 się, gdy się zachwieję^4131.      Ps 22,8; Ps 89,42

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przemóc, pokonać; ** ci, którzy mnie uciskają

5. Lecz ja^589 zaufałem^982 Twojemu miłosierdziu*; niech raduje^1523|JUS się moje serce^3820 w Twoim zbawieniu**.

* lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** lub: Twoim ocaleniem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

6. Będę śpiewał^7891 JHWH, bo^3588 obdarzył* mnie dobrem*.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazał wspaniałomyślność

↑↑

Psalm 14

1. Dla przewodnika^5329 chóru. Dawidowy. Głupi powiedział w swoim sercu: Nie ma Boga. Są zepsuci*, popełniają obrzydliwe** czyny. Nie ma nikogo, kto by czynił dobro.      Ps 53,1; Rz 3,10-12

* dosłownie: zepsuli się; ** lub: ohydne

2. JHWH spojrzał z niebios na synów ludzkich*, aby zobaczyć, czy jest ktoś rozumny i szukający Boga.      Ps 11,4; Ps 102,20

* dosłownie: człowieka

3. Wszyscy zboczyli* z drogi, wszyscy razem** znikczemnieli^444|KN. Nie ma nikogo, kto by czynił^6213|PAR dobro^2896, nie ma ani jednego.      Ps 53,4; Ps 119,176; Hi 15,16; Prz 20,9; Kaz 7,20; Iz 53,6; Rz 3,10-13

* lub: odwrócili się; ** równocześnie; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

4. Czy nie mają poznania* wszyscy czyniący nieprawość, jedzący mój lud, tak jak zjedli chleb, a JHWH nie wzywają?      Ps 79,6; Iz 64,7; Jr 10,25; Mi 3,2-3

* dosłownie: czy nie poznali, czy nie wiedzą

5. Tam zadrżeli z przerażenia*, gdyż Bóg jest pośród sprawiedliwego^6662 pokolenia**.

* lub: strach, bojaźń, przerażenie; ** rodu, generacji

6. Szydzicie z rady^6098 ubogiego, ale* JHWH jest jego ucieczką**.      Ps 46,1; Prz 14,26; Jr 17,17; Jl 3,16

* lub: gdyż, tak!; ** schronieniem

7. Kto* da z Syjonu zbawienie^3444 Izraela? Gdy** JHWH odwróci niewolę swojego ludu, niech raduje*** się Jakub^3290 i rozweseli**** się Izrael^3478.      Ps 53,6

* lub: oby; ** kiedy; *** por. Ps 53,6 przypis ****; **** lub: być zadowolonym, unosić się radością, promienieć

↑↑

Psalm 15

1. Psalm^4210 Dawida. JHWH! Kto będzie przebywał* w Twoim namiocie**? Kto będzie mieszkał^7931 na Twojej świętej górze?      Ps 27,4; Ps 61,4; Dn 9,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przebywać tymczasowo; ** myśl nawiązuje do świątyni (przybytku) na pustyni - Hbr 8,2 przypis **

2. Ten, kto chodzi* nienagannie^8549 i czyni|PAR sprawiedliwość^6664, mówi prawdę^571 w swoim sercu^3820;      Ps 1,1; Prz 28,18; Iz 33,15-16; Ef 2,10

* metafora sposobu życia, postępowania, dokonanie wyborów - Rz 6,4 przypis **; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

3. Kto nie obmawia^7270 swoim językiem^3956, nie czyni^6213 swojemu bliźniemu^7453 zła^7451, nie znieważa* swojego sąsiada**.      Prz 3,29; Prz 10,18

* lub: nie podniósł się; ** być blisko, być spokrewniony

4. Wzgardzonego^3988 w jego oczach – odrzuca*, a uczci** tych, co się boją JHWH; choć przysięga^7650 na własną niekorzyść***, to nie zmieni^4171 przysięgi;      Rdz 24,37; Wj 13,11; Ps 128,1; Prz 14,2; Dz 10,2

* lub: nie traktować z szacunkiem, gardzić; ** otoczyć chwałą; *** lub: wyrządza sobie zło

5. Nie daje^5414 srebra* na lichwę** i nie bierze łapówki*** przeciwko niewinnemu^5355. Tak postępujący, nigdy^5769 się nie zachwieje^4131.      Pwt 23,19; Ne 5,2; Ps 16,8; Iz 33,15; Mt 26,15

* idiom: srebra jako środka płatniczego; ** tj. pożyczania na procent - por. Wj 22,24 lub na wysoki procent - por. Kpł 25,35-37; *** lub: daru

↑↑

Psalm 16

1. Miktam* Dawida. Strzeż^8104 mnie, Boże, bo Tobie ufam**!

* lub: złoty psalm, złota myśl; ** lub: w Tobie szukam schronienia - Ps 7,1 przypis **

2. Powiem* do JHWH: Mój PANIE^136, Ty jesteś moim dobrem^2896, nie ma nikogo^1077 ponad^5921 Ciebie**;      Ps 73,25

* dosłownie: powiedziałaś (duszo?) - por. Ps 42,6 43,5; ** lub: dobroć moja nie przynosi Ci korzyści - w. 3 przypis *

3. W świętych*, którzy są na ziemi, i dostojnych**, w nich jest całe moje upodobanie^2656.

* lub: lecz świętym (domyślnie: przynosi korzyść); ** i wielcy

4. Rozmnożą się cierpienia^6094 tych, którzy chodzą za obcymi bogami. Nie wyleję im* ofiar z krwi i nie wymówię** ich imion swoimi ustami***.

* tj. obcym bogom; ** dosłownie: nie wezmę; *** wyrażenie odnosi się do składania przysięgi? - Wj 20,7 Pwt 5,11

5. JHWH jest działem mojego dziedzictwa* i kielicha**; Ty mocno trzymasz*** mój los****.

* lub: dział, udział, część, terytorium, mienie, nagroda; ** idiom: moim zabezpieczeniem i powodzeniem - Ps 23,5; *** idiom: chronisz, podtrzymujesz; **** tj. przeznaczenie

6. Sznury miernicze wyznaczyły* mi bardzo przyjemne miejsca i miłe jest moje dziedzictwo**.

* dosłownie: upadły - myśl nawiązuje do rzucania losów; ** lub: majątek, dziedzictwo, mienie, własność, posiadanie

7. Będę błogosławił* JHWH, który^834 udzielił mi rady^3289, bo nawet w nocy^3915 pouczają^3256 mnie moje nerki**.      Obj 2,23

* lub: sławił - Rdz 9,26*; ** w myśli hebrajskiej nerki to siedlisko uczuć lub sumienia

8. Stawiam^7737 JHWH zawsze przed oczami*; skoro On jest po mojej prawicy, nie zachwieję** się.

* lub: przed sobą; ** nie będę poruszony

9. Dlatego cieszy^8055 się moje serce^3820 i wykrzykuje z radości^1523 moje wnętrze^3519, a moje ciało odpocznie^7931 bezpiecznie.      Ps 30,12; Dz 2,25

10. Nie pozostawisz bowiem mojej duszy^5315 w Szeolu* ani nie dopuścisz swojemu świętemu**, aby zobaczył zniszczenie***.      Mt 12,40; Dz 2,27

* por. Ps 6,5 przypis **; ** lub: Świętemu - psalm proroczy wskazujący na Mesjasza; *** lub: grób

11. Dasz mi poznać drogę* życia, pełnię radości przed Twoim obliczem, rozkosze** po Twojej prawicy na zawsze***.      Hi 36,11; Obj 22,4

* por. Ps 1,1 przypis **; ** lub: słodycz; *** na wieki

↑↑

Psalm 17

1. Modlitwa* Dawida. Wysłuchaj JHWH mojej słusznej^6664 sprawy, zważ^7181 na moje wołanie^7440, nakłoń^238 ucha na modlitwę* płynącą z moich niepodstępnych^4820 ust!

* termin szczególnie na początku psalmów o charakterze poetyckim

2. Niech wyrok* o mnie wyjdzie sprzed Twojego oblicza^6440, niech Twoje oczy^5869 ujrzą to, co prawe^4339.

* lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie

3. Doświadczyłeś* moje serce, nawiedziłeś^6485 mnie nocą, wypróbowałeś mnie ogniem^6884, ale nic nie znalazłeś. Postanowiłem, że moje usta nie dopuszczą się wykroczenia**.      Dn 9,11

* lub: poddałeś próbie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść, przekroczyć (prawo)

4. Co do czynów^6468 ludzkich*, dzięki słowom Twoich ust ustrzegłem^8104 się dróg przestępcy**.

* dosłownie: człowieka; ** lub: człowieka gwałtownego

5. Zatrzymaj^8551 moje kroki na Twoich drogach, aby nie zachwiały^4131 się moje stopy*.      Hi 23,11

* lub: oby trzymały się kroki moje ...

6. Wołam* do Ciebie, Boże^410, bo mi odpowiesz^6030. Nakłoń ku mnie swoje ucho, usłysz** moje słowa^565.      Ps 99,6

* lub: wzywam; ** wysłuchaj

7. Okaż swoje miłosierdzie^2617, Ty, który wybawiasz* ufających^2620 Tobie od tych, którzy powstają^6965 przeciwko Twojej prawicy**.      Wj 15,11-13

* dosłownie: Zbawco ufających; ** idiom: przeciwko Twojej mocy, autorytetowi, władzy

8. Strzeż^8104 mnie jak źrenicy oka*, ukryj^5641 mnie w cieniu swoich skrzydeł**;      Pwt 32,10; Za 2,12

* dosłownie: małej córki twojego oka - idiom: czyli źrenicy oka; ** symbol ochrony lub schronienia - por. Sdz 9,15 Mt 23,37

9. Przed obliczem^6440 niegodziwych^7563, którzy mnie gnębią, przed wrogami^341 mojej duszy, którzy mnie otaczają*.

* lub: chodzić wokół, ogradzać, w koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zedrzeć (skórę)

10. Okryli się swoim tłuszczem*, wyniośle** mówią swoimi ustami.      Pwt 32,15

* idiom: w swoim tłuszczu się zamknęli - w buncie?; ** lub: zuchwale

11. Gdy ruszamy* – otaczają^5437 nas, swoimi oczami wodzą**, by nas powalić na ziemię.

* dosłownie: na nasze kroki teraz; ** lub: kierują na, zwracają, kładą

12. Podobni są do lwa^738 pragnącego łupu^2963, do lwiątka^3715 siedzącego^3427 w ukryciu^4565.

13. Powstań*, JHWH, wystąp przeciwko jego obliczu^6440 i powal** go, swoim mieczem^2719 uratuj*** moją duszę^5315 przed niegodziwym^7563;

* por. Ps 3,1 przypis ****; ** lub: rzuć go na kolana, skłoń do ugięcia się; *** lub: pomóż uciec, doprowadź w bezpieczne miejsce, ocal

14. A swoją ręką JHWH, od ludzi, od ludzi tego świata*, których dział^2506 jest w tym życiu^2416, a których brzuch** napełniasz swoimi skarbami***, tak że nasycą się synowie^1121, a nadmiar**** pozostawią swoim dzieciom^5768.

* lub: ludzi tego wieku (okresu czasu) - por. Ef 2,2 przypis **; ** lub: ciało, głębiny; *** (tym co) ukryte, a Twój skarb - (czyli Twoi wierni) - napełnisz ich brzuch - EIB; **** lub: resztę

15. Ja natomiast ze względu na sprawiedliwość* ujrzę^2372 Twoje oblicze, a gdy się obudzę^6974, nasycę się Twoim podobieństwem**.      Iz 26,19; Ez 37,1-14; Dn 12,2

* dosłownie: w sprawiedliwości; ** kształt, obraz, forma, widok

↑↑

Psalm 18

1. Dla przewodnika^5329 chóru. Psalm sługi^5650 JHWH, Dawida, który wypowiedział do JHWH słowa tej pieśni, w dniu gdy go JHWH ocalił^5337 z rąk wszystkich jego wrogów^341 i z ręki Saula*. Powiedział wtedy: Będę Cię miłował^7355, JHWH, mocy^2391 moja.      2Sm 22,1-51; Ps 36,1; Ps 144,10

* tj. „upragniony”

2. JHWH moją skałą, moją twierdzą i wybawicielem^6403. Mój Bóg moją opoką, której będę ufał^2620, moją tarczą i rogiem* mojego zbawienia, moją warownią**.      Wj 27,2; Pwt 33,17; 2Sm 22,2; Ps 28,1; Jr 48,25; Łk 1,69

* symbol zwycięskiej władzy i mocy; ** lub: twierdzą wysoko położoną

3. Zawołam^7121 do JHWH, który jest godny chwały^1984, a będę wybawiony^3467 od moich wrogów^341.      1Krn 23,30; Ps 8,2; Iz 63,1

4. Ogarnęły mnie powrozy^2256 śmierci i zatrwożyły^1204 mnie potoki bezbożnych*.      Ps 116,3

* dosłownie: Beliala - idiom: ludzie niegodziwi, bezbożni, bezwartościowi

5. Powrozy Szeolu^7585 mnie oplotły, pochwyciły mnie sidła^4170 śmierci^4194.      Ps 32,6; Dz 2,27

6. W moim utrapieniu^6862 wzywałem JHWH i wołałem do mojego Boga. Ze swojej świątyni usłyszał mój głos, a moje wołanie dotarło przed Jego oblicze^6440, do Jego uszu.

7. Wtedy ziemia poruszyła się i zadrżała, a posady* gór zatrzęsły się i zachwiały, bo On się rozgniewał**.      Wj 19,18; Pwt 33,2; Ps 68,8

* lub: fundamenty; ** ponieważ rozpalił się Jego gniew

8. Z Jego nozdrzy* unosił się dym, z Jego ust buchnął ogień trawiący, węgle zapaliły się od niego.      Ps 89,46; Iz 5,24; Ez 22,31; Ez 38,19

* obrazy metaforyczne porównaj podobne w: Oz 13,7 Iz 31,5 Lb 24,8

9. Nachylił niebiosa i zstąpił, a chmura burzowa^6205 była pod Jego stopami.

10. Dosiadł cheruba* i latał^5774; pomknął^1675 na skrzydłach^3671 wiatru^7307.      Ps 99,1; 2Sm 22,11

* stworzenie duchowe przedstawiane jako stróż Edenu reprezentujące chwałę Bożą i Jego majestat - Rdz 3,24 Ez 10,3

11. Z ciemności^2822 zrobił sobie ukrycie^5643, namiotem^5521 wokół Niego były ciemne wody i gęste obłoki niebios^7834.      Pwt 4,11; Ps 27,5; Ps 97,2

12. Przed* Jego blaskiem^5051 rozeszły^5674 się Jego obłoki, grad i węgle ogniste^784.      Ha 3,4

* lub: od jasności (która jest przed Nim) rozeszły się Jego chmury

13. I zagrzmiał JHWH na* niebiosach, Najwyższy^5945 wydał swój głos^6963, grad i węgle^1513 ogniste^784.      Rdz 14,18; Lb 24,16

* lub: w niebiosach

14. Wypuścił swoje strzały i rozproszył ich, cisnął^7232 błyskawice i ich rozgromił*.      Ps 144,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zmieszać, wprowadzić w zamęt - por. Wj 14,24

15. I ukazały się łożyska^650 wód, i odsłoniły się fundamenty^4146 świata^8398* od Twojego napomnienia**, JHWH, i od podmuchu tchnienia^7307 Twoich nozdrzy***.      2Sm 22,16; Ps 50,14; Kaz 7,5; Iz 30,17

* hebr.: tebel - świat, zamieszkała ziemia, stały ląd; ** lub: nagany, groźby, zagrożenia; *** lub: nos, gniew, metaforycznie - fuknąć gniewnie

16. Posłał z wysoka, chwycił^3947 mnie, wyciągnął^4871 mnie z wielkich* wód.

* lub: ogromu

17. Ocalił* mnie przed mym potężnym^5794 wrogiem^341 i od tych, którzy mnie nienawidzą^8130, ponieważ byli silniejsi^553 ode mnie.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyzwolić, wyratować, wyswobodzić, wyrwać

18. Wystąpili* przeciwko mnie w dniu^3117 mojego utrapienia^343, lecz JHWH był moją podporą^4937.

* lub: stawić czoła, stanąć twarzą w twarz

19. Wyprowadził^3318 mnie na miejsce przestronne*, wybawił^2502 mnie, bo mnie sobie upodobał**.      Ps 31,8; Ps 118,5

* lub: szerokie, obszerne; ** lub: rozkoszować się czymś, mieć przyjemność w

20. JHWH nagrodził^1580 mnie według mojej sprawiedliwości^6664, oddał^7725 mi według czystości* moich rąk^3027.      Ps 18,24; Ps 58,11

* lub: nieskazitelności - słowo używane najczęściej w znaczeniu czystości duchowej a nie fizycznej - Hi 9,30 22,30

21. Strzegłem* bowiem dróg JHWH i nie odstąpiłem niegodziwie^7561 od mojego Boga.      2Sm 22,22; Ps 18,21

* lub: ponieważ zachowywałem

22. Bo miałem przed oczami wszystkie Jego nakazy* i nie odrzucałem od siebie Jego ustaw^2708.

* lub: sądy (decyzje prawne), wyroki, prawa

23. Byłem przed Nim nienaganny* i ustrzegłem^8104 się przed występkiem^5771.

* lub: bez skazy, posiadający uczciwość, być kompletnym

24. Dlatego JHWH oddał mi zgodnie z moją sprawiedliwością^6664, zgodnie z czystością^1252 moich rąk przed Jego oczami.      Ps 24,4

25. Z wiernym* będziesz postępował wiernie^2616, a z człowiekiem^1399 nienagannym** będziesz postępował nienagannie^8552.      Mt 18,33; Łk 6,36-37

* hebr.: chasid - święty, bogobojny, wierny; ** lub: bez skazy, posiadający uczciwość, być kompletnym

26. Z czystym^1305 okażesz się czysty, a względem przewrotnego^6141 postąpisz sprytnie*.      Ps 101,4; Tt 1,15

* lub: zmagać się, być skręconym, być sprytnym, działać zawile, prowadzić wielkie zmaganie - Rdz 30,8 w koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna udowodnić nieszczerość, przebiegłość

27. Gdyż Ty wybawisz lud^5971 strapiony*, a wyniosłe^7311 oczy poniżysz**.

* lub: biedny, udręczony; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - skierować w dół, upokorzyć, stać się niskim

28. Bo Ty zapalisz moją pochodnię*; JHWH, Bóg mój, rozjaśni^5050 moje ciemności.      2Sm 22,29; Hi 18,6

* idiom: przywrócisz pomyślność, uwolnisz z ucisków

29. Bo z Tobą zaatakuję* drużynę**, z moim Bogiem przeskoczę^1801 mur^7791.      Rdz 41,40; Ne 2,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - biec, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyruszyć śpiesznie przeciwko; ** tj. ogólnie o grupie zbrojnej, banda, oddział, napadać

30. Droga Boża jest doskonała^8549, Słowo^565 JHWH w ogniu wypróbowane^6884. On jest tarczą dla wszystkich, którzy Mu ufają*.      Ps 12,6; Ps 19,7; Ps 144,2; Prz 30,5

* lub: zaufali, szukają schronienia, szukają ucieczki, złożą nadzieję w (Bogu)

31. Bo któż jest Bogiem oprócz JHWH? Któż skałą^6697 oprócz Boga naszego?      Ps 78,35; Iz 45,5

32. To Bóg, który przepasuje* mnie mocą^2428 i czyni^5414 moją drogę^1870 doskonałą^8549.      Ps 65,6; Jr 1,17

* lub: uzbraja

33. Moje nogi czyni zwinne jak u łani* i stawia mnie na moich wyżynach**.      Hi 39,1; Ha 3,19

* tj. kozica górska, nubijska dzika kozica, gazela - metaforycznie oznaczająca pewność i szybkie kroki; ** lub: wysokich miejscach

34. Ćwiczy moje ręce do walki, tak że mogę* nagiąć^5181 spiżowy** łuk swoimi ramionami.

* lub: ćwiczy moje ręce do walki i naciągania spiżowego ...; ** spiż - twardy stop miedzi z cyną, cynkiem i ołowiem

35. Dałeś mi tarczę^4043 swojego zbawienia^3468 i Twoja prawa^3225 ręka mnie wsparła, a Twoje uniżenie* uczyniło mnie wielkim**.      Ps 45,4

* lub: pokora, cichość, łagodność; ** wyniosło mnie

36. Rozszerzyłeś miejsce pode mną dla moich kroków, tak że moje stopy* się nie zachwiały^4571.

* dosłownie: moje kostki (w nodze), stawy

37. Będę ścigał^291 moich wrogów i dogonię^5381 ich, nie zawrócę^7725, aż ich nie zniszczę*.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zostać zniszczonym, dojść do kresu, zginąć

38. Uderzę* ich tak, że nie będą mogli powstać^3201, upadną^5307 pod moje stopy^7272.      Sdz 5,26

* lub: ciężko raniłem, przebiłem, zdruzgotałem

39. Przepasałeś^247 mnie mocą^2428 do walki*, powaliłeś pod moje stopy moich przeciwników**.

* lub: bitwy, wojny; ** dosłownie: powstających przeciwko

40. Zmuszałeś^5414 mych wrogów^341 do ucieczki*, abym zniszczył** tych, którzy mnie nienawidzą^8130.      Hi 6,17; Hi 23,17; Ps 54,5; Ps 69,5; Ps 101,5; Ps 101,8

* idiom: dałeś mi kark (plecy) moich wrogów; ** lub: wykorzenić, położyć kres, zgładzić, zmusić do milczenia

41. Wołali^7768 o pomoc, lecz nie ma wybawcy^3467; wołali do JHWH, lecz im nie odpowiedział^6030.      2Sm 22,42; Prz 1,28; Iz 59,1-2; Mi 3,4; Łk 13,25

42. Rozproszę* ich jak proch^6083 na** wietrze^7307 i usunę^7324 ich jak błoto^2916 na ulicy^2351.

* lub: rozcierać, zmielić, sproszkować; ** dosłownie: przed obliczem

43. Wyzwoliłeś mnie od ludzkich sporów^7379, ustanowiłeś mnie głową* narodów^1471. Będzie mi służył^5647 lud, którego nie znałem^3045.      Iz 52,15; Iz 55,5; Rz 5,12; Ef 1,22

* metafora: stawiasz na czele

44. Jak tylko usłyszą o mnie, będą mi posłuszni^8085, synowie^1121 obcych* będą obłudnie ulegli^3584.

* lub: cudzoziemców

45. Synowie obcych* staną się słabi** i będą drżeć w swoich warowniach***.

* lub: cudzoziemców; ** lub: zmarnieją, uschną, będą wycieńczeni, zgłupieją; *** lub: wychodząc ze swoich warownych miejsc

46. JHWH żyje*, niech będzie błogosławiona** moja Skała, niech będzie wywyższony^7311 Bóg mojego zbawienia^3468.      Ps 25,5; Iz 12,2; Jr 10,10

* lub: niech żyje; ** wysławiany, wychwalany - Rdz 9,26*

47. Bóg dokonuje^5414 za mnie pomsty^5360 i poddaje* mi** narody^5971.      Ps 149,7; Jr 51,15

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zmusić do ucieczki, podbić; ** pode mnie

48. On wyzwala^6403 mnie od moich wrogów; Ty wywyższyłeś^7311 mnie ponad tych, którzy powstają^6965 przeciwko mnie, ocaliłeś^5337 mnie od człowieka^376 gwałtownego^2555.

49. Dlatego będę* Cię, JHWH, sławił wśród narodów i będę* śpiewał^2167 Twojemu imieniu^8034.      2Sm 22,50; 1Tm 2,1; Hbr 13,15

* lub: obym - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

50. Bo dajesz wielkie wybawienie^3444 swojemu królowi^4428 i na wieki* okazujesz miłosierdzie^2617 swojemu pomazańcowi^4899 Dawidowi^1732 i jego potomstwu^2233.

* lub: na zawsze

↑↑

Psalm 19

Dla przewodnika chóru. Psalm Dawida*.

lub: dla Dawida - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - tu i w innych miejscach

1. Niebiosa ogłaszają** chwałę^3519 Boga, a firmament obwieszcza*** dzieło Jego rąk****.      Rz 1,19

** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powtarzać, zliczać, przekazywać szczegółowo; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - oznajmiać, rzucać w oczy, mówić; **** dosłownie: ręki - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

2. Dzień^3117 dniowi przekazuje* słowo**, a noc nocy^3915 oznajmia wiedzę^1847.      Ps 24,7; Ps 78,3

* dosłownie: wylewa, kipi, płynie, tryska; ** wypowiedź, nakaz

3. Bez mowy^562 i bez słów^1697, nie słychać^8085 ich głosu*.

* lub: dźwięk, hałas, głos

4. Po całej ziemi^776 rozciąga się ich dźwięk* i na krańce świata^8398 ich przekaz^4405. Na nich wystawił^7760 namiot^168 słońcu^8121.      Rz 1,19-20; Rz 10,18

* lub: sznur, struna?, miara, pion (budowlany), dźwięk, prawo - w sensie uporządkowania, harmonii

5. A ono wychodzi jak pan młody^2860 ze swojej komnaty^2646, wykrzykuje z radości^7797 jak bohater*, który rozpoczyna swoją drogę^734.      Kaz 1,5; Jr 32,37

* lub: człowiek silny, potężny, dzielny

6. Jego wschód^4161 na krańcu niebios i obiega* je na ich krańcach^7097, a nic nie ukryje się przed jego żarem^2535.

* lub: okrążenie, obieg, zakręt

7. Prawo^8451 JHWH jest doskonałe*, nawracające^7725 duszę; świadectwo** JHWH pewne, czyni mądrym^2449 prostodusznego***.      Wj 25,16; 2Krl 11,12; Ps 1,2; Ps 119,9; J 15,3; 2Tm 3,15; Obj 19,10

* lub: kompletne - Ps 18,23 przypis *; ** lub: świadectwo jako dowód, dowód, ustawa, prawne zabezpieczenie, warunki przymierza; *** lub: o otwartym umyśle, niepouczony, młody, naiwny

8. Ustawy* JHWH są prawe^3477, radujące^8055 serce^3820; przykazanie^4687 JHWH wyraźne**, oświecające^215 oczy^5869.      Ps 12,6; Prz 30,5

* lub: nakazy; ** lub: przejrzyste, klarowne, czyste

9. Bojaźń JHWH jest czysta^2889, trwająca^5975 na wieki; sądy* JHWH prawdziwe**, wszystkie są słuszne^6663,      2Krn 19,7-9; Hi 28,28; Ps 111,10

* lub: wyroki, orzeczenia; ** wierne, godne zaufania

10. Bardziej pożądane^2530 niż złoto^2091, niż mnóstwo szczerego złota*, i słodsze^4966 niż miód^1706, nawet niż plaster** miodu.      Ps 119,72; Ps 119,127

* tj. szczególny rodzaj wartościowego złota - Prz 8,19 Iz 13,12; ** lub: ściekający miód z plastra - Prz 5,3 24,13

11. Także Twój sługa^5650 jest przez nie oświecony*, a kto je przestrzega, otrzymuje wielką nagrodę.

* lub: pouczony, napomniany, ostrzeżony

12. Kto zrozumie^995 własne błędy^7691? Oczyść mnie od tych ukrytych^5641 przede mną.      Kpł 4,2

13. Chroń też swojego sługę od zuchwałych*, aby nie panowali^4910 nade mną. Wtedy będę prawym^8552 i wolnym^5352 od wielkiego^7227 przestępstwa^6588.

* lub: od zuchwałych (grzechów) - King James Version

14. Niech będą miłe* słowa^561 moich ust^6310 i rozmyślanie^1902 mojego serca^3820 przed Twoim obliczem^6440, JHWH, moja Skało^6697 i mój Odkupicielu^1350!      Ps 78,35; Ps 104,3

* lub: przynosić przyjemność, rozkosz, upodobanie, łaskę

↑↑

Psalm 20

1. Dla przewodnika^5329 chóru. Psalm Dawida*. Niech cię wysłucha^6030 JHWH w dniu utrapienia^6869, niech cię chroni** imię Boga Jakuba***!      Rdz 49,24

* Ps 19,1 przypis *; ** idiom - stawia wysoko, podnosi, wywyższa; *** tj. „trzymajpięta” - Rdz 29,26

2. Niech* ci ześle pomoc^5828 ze świątyni^6944 i niech cię wesprze** z Syjonu***.      Ps 110,2; Ps 128,5

* lub: oby - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, tu i w wierszach od 2 do 3; ** wzmocni; *** tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35

3. Niech pamięta^2142 wszystkie twoje ofiary* i niech przyjmie** twoje ofiary całopalne. Sela***.      Rdz 4,4; Ps 119,108; 1P 2,5

* tj. ofiary z mąki i mięsne lub wyraz hołdu; ** idiom: uzna za tłuste - tj. godne przyjęcia; *** hebr.: selaʰ - termin muzyczny (?) - akcent, pauza, przerwanie, zmiana tonacji, zmiana głosu, zaznaczenie stylu muzyki

4. Niech da ci wszystko według twojego serca^3824, i wszelki twój zamysł* niech wypełni.      Ps 21,2; Ps 145,19

* lub: plan, rada, zamysł, akt decyzji

5. Będziemy* wykrzykiwać z radości z powodu Twojego zbawienia i w imię naszego Boga podniesiemy sztandary. Niech* JHWH spełni wszystkie twoje prośby^4862.

* lub: oby - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

6. Teraz wiem, że JHWH wybawia swojego pomazańca^4899 i odpowie mu ze świętych^6944 swoich niebios^8064, zbawczą mocą* swojej prawicy**.      Ps 28,8; Ps 98,1; Ps 118,15

* lub: siła, moc, dzielność, potęga (Boża); ** lub: i odpowie mu z niebios (ze) Świątyni swojej, w potędze ocalenia swojej prawicy - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

7. Jedni w rydwanach^7393, inni w koniach^5483 pokładają nadzieję, lecz my będziemy mieć w pamięci* imię^8034 JHWH, naszego Boga.      2Krn 32,8; Ps 33,17; Iz 31,1

* lub: pamiętać, wspominać

8. Tym zgięły się kolana^3766 i upadli^5307, a my powstaliśmy^6965 i stoimy prosto^5749.      Iz 2,11

9. JHWH, ocal^3467 króla^4428, obyś wysłuchał^6030 nas w dniu^3117 naszego wołania*.      Ps 18,50

* lub: JHWH zbaw, niech król odpowie w dniu naszego ...

↑↑

Psalm 21

1. Przewodnikowi chóru. Psalm Dawida. JHWH! Król^4428 będzie się cieszyć^8055 z Twojej mocy^5797 i jakże bardzo radować^1523 się będzie Twoim zbawieniem*!      Ps 2,6; Iz 9,6; Mt 2,2

* lub: zwycięstwem

2. Spełniłeś* pragnienie jego serca i prośbie** jego ust nie odmówiłeś^4513. Sela.      Prz 13,12

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, przekazać, ustanowić; ** lub: pragnieniu

3. Wyszedłeś mu bowiem naprzeciw z obfitymi* błogosławieństwami^1293, koronę z czystego złota** włożyłeś^7896 mu na głowę^7218.      2Sm 12,30

* lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość; ** tj. oczyszczone bądź czyste złoto, (chryzolit?)

4. Prosił^7592 Cię o życie^2416 i dałeś mu je, długie^753 dni na wieki^5769 wieków^5703.      Ps 61,6; Ps 91,16

5. Wielka jest jego chwała^3519 dzięki Twojemu zbawieniu^3444, okryłeś go sławą* i dostojeństwem**;      Ps 8,5; Ps 96,6

* lub: świetność, majestat, blask; ** lub: ozdoba, świetność, cześć, chwała

6. Bo uczyniłeś go błogosławieństwem^1293 na zawsze*, rozweseliłeś go radością** swojego oblicza^6440.

* lub: na wieki; ** idiom: dałeś mu pełnię radości

7. Król^4428 bowiem w JHWH pokłada ufność* i nie zachwieje** się dzięki miłosierdziu^2617 Najwyższego^5945.      Ps 10,6; Ps 16,8; Ps 62,6; Iz 10,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pewność, być śmiałym, być bezpiecznym; ** lub: nie będzie poruszony, nie upadnie, będzie niewzruszony

8. Twoja* ręka znajdzie wszystkich Twoich* wrogów^341; Twoja* prawica dosięgnie wszystkich, którzy Cię nienawidzą^8130.      Wj 15,6; Ps 60,5; Ps 63,8; Ps 77,10

* może również chodzić o osobę króla

9. Umieścisz^7896 ich jakby w piecu ognistym^784 w czasie Twojego oblicza*; JHWH w swojej zapalczywości^639 ich pochłonie^1104, a ogień^784 ich strawi.

* lub: przed Twoim obliczem - EIB Ps 21,10

10. Wytracisz^6 z ziemi^776 ich owoc*, a ich potomstwo^2233 spośród synów^1121 ludzkich**.

* owoc (bioder?) - Rdz 30,2, lub rezultat czynów; ** dosłownie: człowieka

11. Bo uknuli* zło przeciwko Tobie, wymyślili^2803 spisek**, którego nie mogli wykonać.

* lub: wyciągnąć (ręce?), zrobić coś napastliwie, idiom: działać wrogo; ** lub: plan, spisek, zmowa, wrogi zamysł

12. Dlatego zmusisz ich do ucieczki*, cięciwy będą napięte** przeciwko nim***.      Ps 7,12; Ps 18,40

* idiom: położyłeś im plecy; ** dosłownie: gotowe, ustawione, idiom: napięte strzały będą zwrócone przeciwko nim lub łuki naciągnięte przeciwko ...; *** dosłownie: ich twarzom

13. Powstań*, JHWH, w swojej mocy^5797; będziemy śpiewać i grać** na chwałę Twojej potęgi^1369.      Ps 33,2; Ps 71,22; Jr 20,13

* lub: bądź wywyższony; ** lub: śpiewać przy wtórze instrumentów, słowo występuje często ze słowem oddawać chwałę stąd: chwalić śpiewem

↑↑

Psalm 22

Dla przewodnika^5329 chóru. Na melodię: Łania o poranku*. Psalm Dawida**.

hebr: ajjelet haszszahar;dla Dawida - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek;

1. Boże mój, Boże mój, dlaczego mnie opuściłeś? Dalekie^7350 od mego wybawienia^3444 są słowa^1697 mojego jęku***?      Mt 27,46; Mk 15,34

*** ryku

2. Boże mój, wołam za dnia, a nie odpowiadasz^6030 mi; w nocy, a nie mogę się uspokoić*.      Ps 39,2; Ps 65,1

* lub: nie ma ciszy dla mnie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

3. Ale Ty jesteś Święty^6918, zasiadasz* ponad pieśniami chwały** Izraela^3478.      Ps 99,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przebywać, mieszkać, ustawiać, umieszczać; ** lub: chwała, sława, rozgłos, pieśń lub hymn pochwalny

4. Tobie ufali^982 nasi ojcowie, ufali i dałeś im uwolnienie*.      Ps 44,1; Jr 44,14

* lub: wyzwolenie

5. Do Ciebie wołali^2199 i zostali wyzwoleni*, Tobie ufali^982 i nie doznali zawstydzenia**.      Rdz 9,17; 1Sm 9,10; Ps 124,7

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wyślizgnąć się, uciec, zostać wyzwolonym lub: do Ciebie się uciekali, Ty ich ratowałeś; ** lub: rozczarowania, zażenowania, wstydu

6. Ale ja jestem robakiem*, a nie człowiekiem^376, szyderstwem** ludzi*** i wzgardą^959 ludu^5971.      Hi 25,6; Ps 109,25; Iz 66,24; Mt 27,39; Mk 9,44

* lub: robak, czerw, larwa - coccus ilicis - owad, z którego otrzymywano szkarłatny lub karmazynowy barwnik; ** lub: hańba, pogarda, drwina; *** dosłownie: dla człowieka

7. Wszyscy^3605, którzy mnie widzą^7200, szydzą* ze mnie, wykrzywiają usta**, potrząsają^5128 głową***, mówiąc:      Hi 16,10; Ps 35,15-16; Mt 27,29

* lub: naigrywać się, drwić; ** idiom: kpią; *** tj. gest zdziwienia i zaskoczenia nad czymś nieoczekiwanym

8. Zaufał* JHWH, niech go wyzwoli^6403, niech go ocali^5337, skoro ma w nim upodobanie**.      Mt 27,42-43

* dosłownie: pokulał się do, zwinął się do; ** lub: rozkoszować się czymś, mieć przyjemność

9. Ale to Ty mnie wydobyłeś z łona*, uczyniłeś bezpiecznym** jeszcze u piersi mojej matki.      Ps 71,6

* lub: z brzucha; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - skłoniłeś do ufności

10. Tobie zostałem powierzony* od narodzenia**, od łona^990 matki Ty jesteś moim Bogiem.

* dosłownie: rzucony; ** dosłownie: od (wyjścia) z łona

11. Nie oddalaj się* ode mnie, bo utrapienie^6869 jest bliskie, ponieważ nie ma pomocnika**.

* lub: obyś był blisko - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** wspomożyciela emfatycznie: A tu tymczasem brakuje pomocnika - EIB Ps 22,11

12. Otoczyło^5437 mnie mnóstwo cielców*, osaczyły mnie byki** Baszanu***.      Pwt 32,14; Ps 68,30; Ez 39,18; Am 4,1

* tj. młodych byków; ** dosłownie: mocne; *** region na płn.- wsch. od Jordanu - dziedzictwo Manassesa

13. Rozwarły na mnie swoje paszcze* jak lew, rozszarpujący** i ryczący.      Hi 16,10; Lm 2,16; Na 2,12

* dosłownie: usta; ** lub: rozdzierający na kawałki

14. Rozlany^8210 zostałem jak woda* i rozłączyły^6504 się wszystkie moje kości^6106; moje serce^3820 stało się jak wosk^1749, roztopiło^4549 się w środku^8432 mojego wnętrza**.      Hi 4,14; Hi 30,16; Ps 6,2; Na 2,10

* metafora: poczucie całkowitego wyczerpania i osłabienia; ** lub: metaforycznie serce - Iz 16,11, brzuch, łono, jelita

15. Moja siła^3581 wyschła jak skorupa^2789, a mój język przylgnął* do podniebienia^4455; złożyłeś^8239 mnie w prochu śmierci**.      J 19,28

* lub: przykleić się, połączyć, przywrzeć, trzymać się mocno; ** idiom: bliskość śmierci, rychłe zstąpienie do grobu - hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

16. Psy bowiem mnie otoczyły, banda* złoczyńców^7489; przebili** moje ręce i nogi.      Za 12,10; Mt 7,6; Mt 27,35; J 19,37; J 20,25-27; Flp 3,2

* zgromadzenie, tłum, banda, wspólnoty religijno - kultyczne; ** hebr.: ka’ari - niczym lew, może być odczytane jako karah - kopać, drążyć, zrobić dziurę, wyciosać - por. gr.: orysso - LXX lub: karu - związać stąd: związali moje ręce i nogi - Biblia Lubelska Ps 22,16

17. Mogę* policzyć wszystkie moje kości^6106, a oni patrzą^5027 i wpatrują^7200 się we mnie.      Łk 23,35

* lub: mógłbym policzyć

18. Dzielą między siebie moje szaty* i o moją suknię** rzucają losy^1486.      Mt 27,35; Mk 15,24; J 19,23

* lub: odzież, okrycie, szata ceremonialna, bielizna; ** lub: odzież, szata, strój, ubiór zarówno kobiety i mężczyzny

19. Ale Ty, JHWH, nie oddalaj się*; mój Wspomożycielu**, przyjdź szybko^2363 mi z pomocą^5833.      Ps 10,1; Ps 70,5

* lub: nie (stój) daleko ode mnie - por. w. 12; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: mocy moja, moja pomoc

20. Ocal^5337 od miecza* moją duszę^5315, od mocy** psa^3611 moją duszę jedyną***.      Jr 39,18

* lub: noża; ** ręki, dłoni; *** jedyną w swoim rodzaju

21. Wybaw^3467 mnie z paszczy lwa i od rogów dzikiego woła^7214. Ty mi odpowiedziałeś^6030.

22. Będę* głosił^5608 Twoje imię^8034 moim braciom, będę* Cię chwalił^1984 pośród zgromadzenia^6951.      Ps 69,8; Mt 12,48; J 20,17

* lub: obym - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

23. Chwalcie^1984 JHWH, wy, którzy się Go boicie; oddawajcie mu cześć* wszyscy potomkowie^2233 Jakuba; bójcie^1481 się Go wszyscy potomkowie^2233 Izraela**.      Ps 115,11; Ps 135,20

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - otoczyć chwałą, uczcić, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być czcigodnym, ciężkim; ** hebr.: jisra’el - „ten, który zmagał się z Bogiem” - Rdz 32,28

24. Bo nie wzgardził^959 ani nie brzydził^8262 się udręką* ubogiego^6041, ani nie ukrył^5641 przed nim swojego oblicza**, lecz gdy ten do niego wołał, wysłuchał^8085 go.      Ps 27,9; Ps 88,14

* lub: potrzebą, utrapieniem, cierpieniem, nędzą; ** idiom: nie odrzucił go, nie odwrócił się od niego

25. Od Ciebie* pochodzi moja pieśń chwały^8416 w wielkim zgromadzeniu**; wypełnię^7999 moje śluby*** wobec tych, którzy się Ciebie boją^3373.      Lb 20,4; Pwt 33,4; 2Krn 20,5; Ps 61,8

* lub: o Tobie mój hymn (kieruję) w ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** hebr.: kahal - zgromadzenie, wspólnota, zbór JHWH - por. gr.: ekklesia - Obj 22,16 przypis *; *** lub: przysięgi - tu w l.mn., uroczysta obietnica złożona Bogu lub innej osobie - Lb 6,2.5.21

26. Ubodzy będą jeść i nasycą się, chwalić^1984 JHWH będą ci, którzy Go szukają; ich serce^3824 będzie* żyć** na wieki***.

* lub: oby żyło - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: w koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wrócić do życia, zachować życie; *** na zawsze

27. Przypomną sobie i zawrócą^7725 do JHWH wszystkie krańce ziemi i oddadzą pokłon^7812 przed Twoim obliczem wszystkie rodziny^4940 narodów*.      Ps 2,8; Ps 98,3; Iz 45,22; Rz 10,18

* lub: pogan

28. Do JHWH bowiem należy królestwo^4410 i On rządzi* narodami^1471.      Ps 47,7; Dn 7,14; Ab 1,21; Za 14,9; Obj 11,15

* lub: królestwo i rządy narodów

29. Wszyscy możni* ziemi będą jeść i oddawać Mu pokłon**, upadną przed Jego obliczem wszyscy, którzy zstępują do prochu, i ten, którego dusza^5315 nie pozostanie żywa.

* lub: bogaci, zdrowi, dostatni, krzepcy, zasobni w tłuszcz; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - padać na twarz, bić czołem, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - leżeć płasko

30. Potomstwo^2233 będzie Mu służyć. I będzie opowiadane* o PANU** kolejnemu pokoleniu.      Iz 53,10; Mt 23,36; Łk 1,50

* lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - relacjonować szczegółowo, opowiadać; ** hebr.: adonaj - Pan, mój Pan lub: i będzie policzone Panu za pokolenie - King James Version, Biblia Gdańska, Young Literal Translation

31. Przyjdą i ludowi, który się narodzi*, ogłoszą** Jego sprawiedliwość^6666 – ponieważ On tak uczynił.

* koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - sugeruje czas przyszły; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - oznajmiać, wyjaśniać, ogłaszać, informować

↑↑

Psalm 23

1. Psalm Dawida. JHWH jest moim Pasterzem^7462 niczego mi nie zabraknie*.      Ps 78,52; Jr 31,10; Ez 34,11; J 10,11

* lub: nie brakuje

2. Położył* mnie na zielonych** pastwiskach, prowadzi mnie nad spokojne*** wody.

* lub: położy - czas przyszły - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** tj. na świeżej, zielonej, odświeżonej przez deszcz trawie; *** ciche (cicho płynące)

3. Odnawia* moją duszę^5315, prowadzi mnie ścieżkami sprawiedliwości** ze względu*** na swoje imię^8034.      Ps 106,8; 1J 2,12

* tu: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - w koniugacja czasownika - poel - rzadka forma dla czasowników nieregularnych - ożywiać, odświeżać, przyprowadzać z powrotem; ** lub: właściwy, prawy, słuszny; *** lub: z powodu

4. Nawet kiedy będę szedł^1516 doliną* cienia śmierci**, nie będę się bał złego***, bo Ty jesteś ze mną; Twoja laska i Twój kij, te mnie pocieszają****.      Ps 3,6; Ps 27,1; Ps 118,6; Iz 43,2

* idiom: miejsca niebezpieczne, groźne dla życia; ** por. Ps 44,19 przypis ***; *** zło, udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odczuwać ulgę, pocieszać, usatysfakcjonować, dodawać otuchy (?)

5. Każesz przygotować* przede mną stół wobec moich wrogów^6887, namaszczasz^1878 mi głowę olejkiem, mój kielich** się przelewa^7310.      Ps 16,5; Ps 92,10

* hebr.: arak - nakazywać, zarządzać, ustawiać w szeregu, wskazywać po kolei; ** por. Ps 16,5 przypis **

6. Z pewnością* dobroć i miłosierdzie** pójdą w ślad za mną po wszystkie dni mojego życia^2416 i powrócę*** do domu JHWH na długie dni^3117.      Wj 34,6; 1Krn 16,34; Ps 27,13; Ps 107,8

* lub: o tak; ** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; *** lub: ja wrócę - TM, zamieszkam - King James Version, LXX, SYR, TG

↑↑

Psalm 24

1. Dawidowy. Psalm. Do JHWH należy ziemia^776 i wszystko, co ją napełnia^4393, świat^8398 i ci, co na nim mieszkają*.

* lub: mieszkać, pozostawać, siadać, ustawić, sprawić coś

2. Ponieważ On na morzach postawił jego fundamenty^3245 i utwierdził^3559 go na rzekach.

3. Któż wstąpi^5927 na górę^2022 JHWH? Kto stanie* w Jego świętym** miejscu^4725?      Ps 15,1; Iz 2,23; Iz 33,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pojawić się, trwać, rosnąć w siłę, utwierdzić się; ** lub: w miejscu Jego świętości - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

4. Ten, kto ma niewinne* ręce^3709 i czyste^1249 serce, ten, kto nie unosi** swojej duszy^5315 ku marności*** i nie przysięga^7650 kłamliwie^4820.      Ps 73,1

* lub: czysty, wolny od winy, przejrzysty, niewinny; ** lub: podnosić, dźwigać, brać, nieść; *** temu, co czcze

5. Ten weźmie* błogosławieństwo** od JHWH i sprawiedliwość^6666 od Boga, swojego Zbawiciela***.      Iz 48,18

* lub: otrzyma - por. w. 4 przypis **; ** hebr.: berakaʰ - błogosławieństwo, dar, poddanie, uległość; *** lub: od Boga Jego ocalenia - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

6. Oto jest pokolenie tych, którzy Go szukają, którzy pragną* Twojego oblicza. Tak, Jakubie**! Sela^5542.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zabiegają, żądają, poszukują; ** lub: tych z Jakuba - EIB - Ps 24,6, z (pokoleń) Jakuba - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

7. Podnieście^5375, o bramy*, wasze szczyty**; podnieście*** się wrota^6607 odwieczne^5769, oby wszedł Król chwały^3519.      Ps 118,19-20; Iz 26,2

* bramy Syjonu?; ** lub: głowy, tu element architektoniczny konstrukcji bramy - belka lub występ spełniający rolę gzymsu? lub metaforycznie postawa radości w geście wznoszenia głowy; *** por. w. 9 przypis *

8. Któż jest tym Królem chwały^3519? JHWH mocny i potężny*, JHWH potężny* w bitwie**.

* lub: człowiek silny, potężny, dzielny; ** w wojnie

9. Podnieście, o bramy, wasze szczyty, podnieście* się wrota odwieczne**, oby wszedł Król^4428 chwały^3519.

* lub: w w. 7 czasownik jest w koniugacji czasownika - hifil forma sprawcza, co sugerowałoby oddanie go w trybie rozkazującym lub sprawić by się podniósł, Tekst Masorecki - i podnieście; ** lub: starożytne, prastare podwoje

10. Któż jest tym Królem chwały? JHWH Zastępów*! On jest Królem^4428 chwały^3519. Sela.      Iz 54,5; Oz 12,5

* hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa

↑↑

Psalm 25

1. Dawidowy. Psalm*. Do Ciebie, JHWH, wznoszę^5375 moją duszę^5315.      Ps 38,15; Ps 86,4

* psalm ma konstrukcję akrostyczną - Ps 34

2. Mój Boże, Tobie ufam*, niech nie doznam wstydu^954; niech moi wrogowie^341 nie triumfują** nade mną.      Ps 13,4; Ps 31,1; Ps 41,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pewność, być śmiałym, być bezpiecznym; ** lub: niech nie unoszą się radością nade mną

3. Tak*! Nikt, kto Ciebie oczekuje, nie dozna wstydu^954; zawstydzą się ci, którzy bez powodu** postępują zdradziecko***.      Prz 2,22; Iz 49,23

* lub: także, nawet, również, zaiste, jednak, choć; ** lub: próżno, pusto, daremnie; *** wiarołomnie, podstępnie

4. JHWH, daj mi poznać^3045 Twoje drogi, naucz* mnie Twoich ścieżek.      Ps 5,8; Ps 27,11

* lub: uczyć się, ćwiczyć się do walki, mieć doświadczenie wojenne

5. Spraw, abym chodził* w Twojej prawdzie^571 i nauczaj^3925 mnie, bo Ty Boże jesteś moim zbawieniem^3468; Ciebie co dzień** oczekuję***.      Wj 15,2; Ps 18,6; Ps 40,1; Ha 3,18; J 16,13

* lub: prowadź - tryb rozkazujący stąd: spraw ...; ** lub: każdego dnia, po wszystkie dni; *** w koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wypatrywać z niecierpliwością, mieć nadzieję, oczekiwać z ufnością

6. Pamiętaj o swoim miłosierdziu*, JHWH, i o Twoich łaskach**, które są od wieków^5769.

* hebr.: raham - miłosierdzie i; ** hesed - łaska - to terminy synonimiczne - por. Ps 40,2 51,1 103,4 Oz 2,21

7. I nie pamiętaj grzechów^2403 mojej młodości* i przejawów mojego buntu**; pamiętaj o mnie według Twojego miłosierdzia^2617, ze względu na Twoją dobroć^2898, JHWH.      Jr 3,25; Hbr 8,12

* grzechy młodości - por. Hi 13,26 Ez 23,21 Jr 3,25 Hbr 8,12; ** lub: przestępstw, zbrodni, swawolności, sprzeniewierzeń

8. JHWH jest dobry^2896 i prawy^3477, dlatego grzesznikom^2400 pokazuje* drogę^1870.      Ne 1,7

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - kierować, rzucać, wskazywać, strzelać (strzałami)

9. Poprowadzi pokornych* w sprawiedliwości**, pokornych* nauczy^3925 swojej drogi.      Ps 147,6

* lub: uniżony, biedny, słaby, uciśniony; ** lub: sąd, orzeczenie prawne, sprawiedliwość, przywilej

10. Wszystkie^3605 ścieżki^734 JHWH to miłosierdzie^2617 i prawda* dla tych, którzy strzegą^5341 Jego przymierza** i świadectwa**.

* hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność; ** hendiadys (?) - świadectw Jego przymierza - EIB Ps 25,10

11. JHWH, przez wzgląd na Twoje imię przebacz^5545 moje przewinienie*, bo jest wielkie.      Ps 31,3; Ps 109,21; Ps 79,9; Iz 48,9; 1J 2,12

* lub: przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość

12. Kim jest ów człowiek*, który boi^3373 się JHWH? Takiego naucza^3384 drogi**, którą ma wybrać^977.      Prz 31,30; Iz 50,10

* dosłownie: ten człowiek; ** lub: naucza go o drodze poucza go jak wybierać w drodze

13. Jego dusza^5315 będzie przebywać* w dobroci^2896 i jego potomstwo odziedziczy ziemię.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieszkać, przebywać, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić, by ktoś odpoczął

14. Tajemnica* JHWH odkryta jest dla tych, którzy się Go boją^3373, daje im poznać^3045 swoje przymierze**.      Hi 29,4; Prz 25,9; J 7,17

* lub: poufna rada, poufna relacja, przyjaźń, spisek; ** hebr.: berit - sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy

15. Moje oczy zawsze^8548 skierowane są na* JHWH, bo On wyrwie z sidła^7568 moje nogi.

* idiom: od Ciebie oczekuję pomocy - EIB Ps 25,15

16. Zwróć^6437 się ku mnie i zmiłuj^2603 się nade mną, bo jestem samotny^3173 i opuszczony*.

* lub: biedny, udręczony, słaby, pokorny, skromny, nędzny

17. Utrapienia^6869 mojego serca^3820 rozmnożyły* się, wyprowadź** mnie z moich udręk***.

* dosłownie: rozszerzyły się; ** Biblia Hebraica Stuttgartensia - ulżyj; *** lub: tarapatów

18. Spójrz^7200 na moje utrapienie* i trud^5999 i zabierz** wszystkie^3605 moje grzechy^2403.      Ps 51,9; Iz 38,17; 1J 1,9

* lub: opresja, bieda, nieszczęście; ** lub: przenieść (ponoszenie grzechu za kogoś - por. Wj 28,43) usunąć czyjąś winę - Kpł 10,17 przebaczyć - Rdz 18,24

19. Spójrz*, jak liczni^7231 stali się moi wrogowie^341, jak bardzo mnie nienawidzą**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd; ** dosłownie: okrutną nienawiścią mnie nienawidzą - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

20. Strzeż* mojej duszy^5315 i ocal** mnie, bym nie doznał wstydu^954; w Tobie bowiem pokładam nadzieję^2620.      Ps 17,8; Ps 31,15; Ps 86,2

* lub: zachowaj, miej pieczę, czuwaj, chroń, broń mnie; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyrwać, wyratować, odzyskać, wyzwolić

21. Niech mnie chronią* uczciwość^8537 i prawość^3476, bo na Ciebie czekałem^6960.      Rdz 20,5; 1Krl 9,4; Hi 2,3; Prz 20,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zachować, pilnować, strzec

22. Boże, wykup* Izraela ze wszystkich^3605 jego udręczeń^6869.      Wj 14,30; Ps 130,8; Iz 59,20

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać okup, ocalić, wyzwolić, pozwolić na wykup

↑↑

Psalm 26

1. Dawidowy^1732. Psalm. JHWH, osądź* mnie, bo chodziłem uczciwie^8537, zaufałem^982 też JHWH, więc się nie zachwieję!

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, oczyścić z zarzutów, rozstrzygnąć spór, sądzić

2. Zbadaj^974 mnie JHWH i doświadcz* mnie; poddaj próbie^6884 moje nerki^3629 i serce**.

* lub: poddawać próbie, oznaczający próbę metalu, badać; ** por. Ps 7,9

3. Mam bowiem Twoje miłosierdzie^2617 przed oczyma^5869 i chodzę^1980 w Twojej prawdzie^571.

4. Nie zasiadałem^3427 z ludźmi^4962 próżnymi* i nie chodzę z obłudnikami^5956.      Ps 5,5; Ps 11,5; Ps 31,6

* lub: pustka, próżność, marność, fałsz, bezwartościowość eufemizm określający kultu obcych bogów lub wróżbiarstwa? - Hi 11,11

5. Nienawidzę^8130 zgromadzenia^6951 złoczyńców* i z niegodziwymi^7563 nie usiądę^3427.      Ps 139,21; Prz 6,16; Łk 16,13

* lub: być złym, nikczemnym

6. Umyję w niewinności* swoje ręce i obejdę^5437 wokół Twój ołtarz**, JHWH;      Ps 43,4; Ps 73,13

* idiom: oddalić od siebie posądzenie o występek lub zrzucić odpowiedzialność - por. Pwt 21,6 Mt 27,24; ** kontekst sugeruje, że obchodzenie ołtarza to raczej symbol manifestacji czystości i wierności, a nie rytuał z 1Krl 18,26

7. By rozbrzmiał głośno* głos dziękczynienia^8426 i by wyliczać^5608 wszystkie^3605 Twoje cudowne** dzieła.      Ps 9,1; J 2,8; J 4,54

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować słyszenie, rozbrzmiewać głośno; ** lub: cuda

8. JHWH, miłuję^157 mieszkanie^4583 w Twoim domu* i miejsce^4725, gdzie przebywa^4908 Twoja chwała^3519.      1Krl 8,10-11; Ps 27,4

* lub: umiłowałem siedzibę Twojego domu - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

9. Nie zabieraj mojej duszy^5315 z grzesznikami^2400 ani mojego życia z ludźmi żądnymi rozlewu krwi*;      Ps 40,17; Ps 69,17

* idiom: ze zbrodniarzami

10. W ich rękach jest zbrodniczy plan*, a ich prawa ręka pełna jest przekupstwa**.      Wj 23,8

* lub: niegodziwy pomysł, bałwochwalstwo; ** lub: słowo określające dawanie daru jako próby wpłynięcia na sposób myślenia i działania w określonym kierunku - łapówka

11. Lecz ja będę chodzić^1980 w swojej niewinności^8537, odkup* mnie i okaż nade mną miłosierdzie^2603.      Hi 31,6; Ps 7,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać okup, ocalić, wyzwolić, pozwolić na wykup

12. Moja noga stoi na równym^4334 gruncie^4334, będę błogosławił^1288 JHWH podczas zgromadzeń*.

* lub: w zgromadzeniach, z chórem - Ps 68,26

↑↑

Psalm 27

1. Dawidowy. Psalm. JHWH jest moją światłością^216 i moim zbawieniem^3468. Kogo mam się bać^3372? JHWH jest twierdzą* mojego życia^2416, przed kim mam odczuwać przerażenie^6342?      Wj 15,2; Iz 60,19; Mi 7,7; Ha 3,18

* lub: miejsce schronienia, ucieczka, warownia

2. Gdy złoczyńcy^7489, natarli^7126 przeciwko^5921 mnie*, by pożreć moje ciało**, moi przeciwnicy^341 i wrogowie^6862, ci zachwiali się*** i upadli.

* lub: zbliżają się do mnie, nacierają na mnie; ** idiom: wyrażenie określające okrutne postępowanie wrogów - por. Jr 30,16 50,17; *** lub: potknęli, zataczali się

3. Choćby rozbili naprzeciwko mnie obóz wojenny^4264, moje serce^3820 nie będzie się bało^3372, choćby wybuchła^6965 przeciwko mnie wojna^4421, nawet wtedy będę ufał*.      2Krl 6,15; Ps 3,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być bezpieczny, śmiały, mieć pewność

4. O jedno proszę^7592 JHWH i tego poszukuję*: aby zamieszkać^3427|INF w domu^1004 JHWH przez wszystkie dni mojego życia^2416, aby oglądać^2372|INF piękno** JHWH i szukać^1239|INF Go w Jego świątyni^1964.      Ps 23,6; Ps 26,8; Ps 90,17; Ml 3,1

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać, dążyć do czegoś, pragnąć, wymagać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** lub: łaskawość, rozkoszność, przyjazne zachowanie

5. Skryje^6845 mnie bowiem w dniu niedoli^7451 w swoim szałasie^5520; schowa mnie w ukrytym miejscu^5643 swojego przybytku* i wyniesie** mnie wysoko na skałę^6697.      Ps 31,20; Ps 91,1; Iz 25,4

* lub: namiot, namiot nomady symbolizujący tymczasowość, przybytek (dom, miejsce zamieszkania JHWH); ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - podnieść wysoko, być zabranym wysoko, umieścić

6. A teraz moja głowa podniesie się^7311 nad moimi wrogami^341, którzy mnie otaczają^5439; będę składał w Jego przybytku^168 ofiary^2076 radosnego wykrzykiwania ze zwycięstwa*, będę śpiewał^7891 i oddawał JHWH chwałę**.      Ps 4,5; Ps 51,17; Ps 107,22; Jr 17,26; Hbr 13,15

* tj. głośny krzyk radości ze zwycięstwa - 1Sm 4,5-6 okrzyk wojenny - Am 1,14 dźwięk trąby wyrażający radość; ** lub: śpiewać przy wtórze instrumentów, słowo występuje często ze słowem oddawać chwałę stąd: chwalić śpiewem

7. Usłysz*, JHWH, mój głos gdy zawołam**; zmiłuj^2603 się nade mną i odpowiedz^6030 mi.      Ps 4,3; Ps 30,10

* lub: wysłuchaj; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać

8. O Tobie rozmyśla* moje serce^3820: szukajcie^1245 mojego oblicza**; Twojego oblicza^6440, JHWH, będę szukał^1245.      Ps 105,4; Jr 29,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mówić, myśleć; ** o Tobie powiedziało moje serce: szukajcie (tryb rozkazujący) oblicza mojego. Twojego oblicza ...

9. Nie ukrywaj^5641 przede mną swojego oblicza^6440 ani nie odtrącaj^5186 w gniewie^639 swojego sługi^5650; Ty jesteś moją pomocą^5833, nie opuszczaj mnie i nie pozostawiaj* mnie, Boże mojego zbawienia^3468.      Ps 69,17

* lub: nie odchodź

10. Choćby ojciec^1 i matka^517 mnie pozostawili^5800, to JHWH mnie przygarnie*.      Iz 40,11

* lub: zbierać, przyjmować, gromadzić, przyłączyć do

11. Wskaż* mi, JHWH, Twoją drogę^1870 i prowadź mnie ścieżką^734 prostą ze względu na moich nieprzyjaciół^8324.      Ps 25,4; Ps 86,11

* lub: naucz lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - kierować, rzucać, wskazywać, strzelać (strzałami)

12. Nie poddawaj mnie woli* moich nieprzyjaciół^6862, bo powstali^6965 przeciwko mnie fałszywi^8267 świadkowie^5707 i ten, który dyszy okrucieństwem**,      1Sm 22,9; 2Sm 16,7; Ps 35,11

* idiom - nie wydaj mnie duszy - na wolę, zamysły, decyzje; ** lub: gwałt, krzywda, niesprawiedliwość, okrucieństwo

13. Ja jednak* wierzę**, że zobaczę dobroć^2898 JHWH w ziemi^776 żyjących^2416.      Iz 38,11

* hebr.: lule - chyba że, jeśli nie, pewnie (potwierdzenie); ** lub: jednak wierzę tak bym nie wierzył - EIB dlatego zawierzyłem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek co by ze mną było, gdybym nie wierzył - Amplified Bible

14. Oczekuj^6960 JHWH, bądź dzielny* a On niech umocni** twoje serce, i oczekuj JHWH.      Ps 31,24; Ps 130,5; Iz 40,31; 1Kor 15,58

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być silnym, odważnym, pewnym, niezłomnym; ** tu: tryb rozkazujący 3 osoba l.poj.

↑↑

Psalm 28

1. Dawidowy. Psalm. Do Ciebie wołam, JHWH, Skało^6697 moja; nie milcz^2790 przede mną, abym, jeśli będziesz milczał*, nie stał się podobny do zstępujących** do dołu***.      2Sm 22,2-3; Ps 18,2; Ps 62,2

* Tekst Masorecki, Biblia Hebraica Stuttgartensia; ** lub: schodzić w dół, upadać, zejść; *** dół, studnia, cysterna

2. Usłysz^8085 głos mojego błagania, gdy wołam* do Ciebie, gdy podnoszę moje ręce** ku Twojemu miejscu najświętszemu***.      Lb 7,89; 1Krl 6,16; Ps 63,4; Ps 134,2; 1Tm 2,8

* lub: głośno krzyczę; ** gest proszącego o ochronę, gest zwycięstwa, gest w modlitwie; *** tj. świętemu świętych - por. 1Krl 6,15.16 2Krn 3,16 Hbr 9,3-5

3. Nie pochwyć* mnie z niegodziwymi^7563 i z czyniącymi nieprawość^205, którzy mówią o pokoju** z bliźnimi^7453, a zło^7451 jest w ich sercach^3820.      Ps 26,9-10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ciągnąć, wlec, chwytać; ** lub: pomyślność, pełnia, bezpieczeństwo, pokój, przyjaźń

4. Odpłać^5414 im zgodnie z ich czynami^6467, i zgodnie ze złem^7455 ich poczynań; zgodnie z czynem ich rąk odpłać im, oddaj^5415 im to, co im się należy*.      Ps 9,16; Jr 50,29; 2Tm 4,14; Obj 18,6

* lub: zwróć im ich zapłatę - Biblia Gdańska spraw, aby zwróciło się ich postępowanie do nich - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek zwróć im, ich zapłatę - EIB

5. Skoro nie zważają* na czyny^6468 JHWH ani na dzieła^4639 Jego rąk, On zburzy** ich i nie odbuduje^1129.      Iz 5,12

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozumieć, zwracać uwagę na; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zburzyć, strącić, przełamać, odłamać

6. Błogosławiony^1288 niech będzie JHWH, bo wysłuchał^8085 głosu^6963 mojego błagania*.      Ps 6,9; Ps 31,22

* lub: błaganie o przychylność tu: w l.mn.

7. JHWH jest moją siłą i tarczą, moje serce w Nim położyło ufność* i otrzymałem pomoc; dlatego moje serce się rozweseliło** i moją pieśnią będę Go chwalił^3034.

* lub: Jemu zaufało; ** lub: unosić się radością, bardzo się radować, triumfować

8. JHWH jest siłą^5797 dla nas* i twierdzą^4581 zbawienia^3444 Jego pomazańca^4899.      Ps 20,6; Ps 27,1; Ps 89,39; Ps 132,10

* lub: siłą swego (ludu)

9. Wybaw^3467 Twój lud^5971, błogosław Twojemu dziedzictwu*, paś^7462 ich i nieś^5375 ich aż do^5704 wieczności^5769.      Ps 33,12; Iz 40,11; Mi 5,2-4

* lub: własność, majątek, dziedzictwo, mienie

↑↑

Psalm 29

1. Psalm Dawida^1732. Oddajcie^3051 JHWH, synowie^1121 Boży*, oddajcie^3051 JHWH chwałę^3519 i moc^5797!      Ps 82,1; Ps 89,6

* hebr.: el - Bóg, mocarz, słynny bohater, anioł, siła, moc – por. określenie synowie Boży w Rdz 6,2 Hi 1,6 38,7 Ps 89,7

2. Oddajcie JHWH chwałę^3519 należną Jego imieniu^8034, oddajcie JHWH pokłon w ozdobie* świętości^6944.      Pwt 16,10; 1Krn 16,28; Ps 96,7; Mt 4,10

* lub: chwała, przyozdobienie, dostojeństwo, majestat Boga

3. Głos JHWH nad wodami; zagrzmiał* Bóg chwały^3519, JHWH nad wielkimi wodami**.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydać odgłos gromu, powodować trzęsienie się; ** tj. Morze Śródziemne - Ez 26,19 27,26, idiom - tłum zbuntowanych ludzi - por. Ps 18,17 32,6 77,20 Iz 17,13 - EIB Ps 29,3

4. Głos JHWH potężny*, głos JHWH pełen** majestatu^1926.      Jr 51,16; Ez 10,5

* lub: moc, siła, potęga, moc jako zdolność; ** partykuła wzmacniająca - hebr.: be

5. Głos^6963 JHWH łamie* cedry, JHWH roztrzaskał^7665 cedry** Libanu^3844;

* dosłownie: łamiący; ** tj. cedry Libanu - cenny materiał budowlany, symbol dostojeństwa, siły i majestatu - por. Ez 31,2-9 Ps 92,12-13

6. I sprawia, że skaczą* jak cielę^5695, Liban i Sirion** jak młody bawół***.

* lub: poruszają się szybko - Na 3,2? (falują w biegu?) z powodu trzęsienia ziemi?; ** tj. fenicka nazwa góry Hermon na płn. Izraela, zimą i wiosną szczyt góry jest ośnieżony - Pwt 3,9; *** lub: dziki byk

7. Głos JHWH rozłupuje* strzałami** ognia.      Oz 7,6

* lub: dzieli na kawałki; ** grot włóczni, płomień

8. Głos JHWH wstrząsa* pustynią**, JHWH wstrząsa^2342 pustynią^4057 Kadesz***.

* dosłownie: powodować drżenie, zwijać się z bólu, rodzić; ** lub: na głos Pana z bólem pustynia rodzi - Biblia Gdańska; *** tj. teren i miasto na południu Judy (kadesz - święty) - Kadesz Barnea

9. Głos JHWH sprawia, że z bólem rodzą^2342 łanie i obnażają* się lasy, a w Jego świątyni** wszystko woła***: Chwała!      Hi 39,1; Iz 24,1; Iz 24,3

* lub: czynić nagim, zrzucić liście, obdzierać, obnażać się; ** lub: pałac, świątynia, przybytek; *** dosłownie: mówi, wie

10. JHWH zasiadł^3427 nad potopem*, JHWH zasiadł^3427 jako Król na wieki.      Ps 10,16

* lub: powódź, potop, zalew, niebiańskie morze

11. JHWH da^5414 siłę^5797 swojemu ludowi^5971, JHWH pobłogosławi^1288 swój lud pokojem^7965.

↑↑

Psalm 30

Psalm^4210 i pieśń^7892 na poświęcenie^2598* domu^1004**. Dawidowy^1732.

hebr.: hanukkaʰ - akt odnowienia, poświęcenia (oddzielenia) - por. Lb 7, 10-11; Pwt 20,5;hebr.: bait - dom, mieszkanie

1. JHWH, będę Cię wywyższać^7311, bo wyciągnąłeś^1802 mnie*** i nie pozwoliłeś moim wrogom^341 radować^8055 się z mojego powodu.      Ps 3,3; Ps 25,2; Ps 35,19

*** domyślnie: z Szeolu? - por. w. 3

2. JHWH, Boże^430 mój, wołałem^7768 do Ciebie i uzdrowiłeś* mnie.      Wj 15,26; Ps 6,2

* lub: przywróciłeś mi zdrowie - w aspekcie fizycznym i duchowym por. Rdz 20,17 Iz 53,5 Oz 5,13 Za 11,16

3. JHWH, wyprowadziłeś moją duszę z Szeolu^7585, zachowałeś mnie przy życiu*, abym nie zstąpił do dołu**.      Hi 33,28; Ps 16,10; Ps 56,13; Iz 38,17

* lub: w koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - dać życie, ożywić, przywrócić do życia, odrodzić; ** lub: schodzić w dół, upadać, zejść, Biblia Hebraica Stuttgartensia do studni, dołu

4. Śpiewajcie* JHWH, święci^2623 Jego i wysławiajcie^3034 Go, pamiętając^2143 o Jego świętości^6944.      Wj 15,1; 1Krl 16,23; Ps 50,5; Jr 20,13

* lub: wysławiajcie śpiewem przy wtórze instrumentów

5. Jego gniew* trwa bowiem tylko chwilę^7281, a Jego łaskawość** przez całe życie; wieczorem zagości*** płacz, a rankiem okrzyk radości^7440.      Ps 103,9; Iz 54,7

* lub: metaforycznie - fuknąć gniewnie; ** lub: przynosić przyjemność, rozkosz, upodobanie, łaskę; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nocować, przebywać, pozostawać - por. Ps 25,13 przypis *

6. A ja powiedziałem^559 w czasie mej pomyślności*: Nigdy** się nie zachwieję***.      Ps 62,2; Ps 62,6

* lub: swobody, łatwości, obfitości, bezpieczeństwa; ** dosłownie: na wieki; *** lub: nie będę poruszony - Ps 21,7 przypis **

7. JHWH, w swojej łaskawości^7522 umocniłeś* moją górę; ale gdy ukryłeś^5641 swoje oblicze^6440, byłem przerażony^926.      Ps 20,8; Ps 104,29

* lub: uczyniłeś, że stoi mocno, uczyniłeś mnie mocnym jak góra - Holman Christian Standard Bible Ps 30,7 ³⁰⋅⁶⁻⁷, na potężnej górze - EIB Ps 30,8

8. Wołałem^7121 do Ciebie, JHWH, prosiłem* JHWH o miłosierdzie*.

* lub: błagałem o życzliwość

9. Jaki zysk^1215 z mojej krwi^1818, z mojego zstąpienia^3381 do grobu*? Czy proch^6083 będzie Cię chwalił^3034? Czy będzie oznajmiał^5046 Twoją wierność**?      Ps 6,5; Ps 88,10-12

* hebr.: szahat - dół, otchłań, grób, zniszczenie - synonim Szeolu - por. Ps 16,10 49,10 103,4; ** lub: prawdę

10. Usłysz*, JHWH, i zmiłuj** się nade mną; JHWH, bądź moim wsparciem***.

* lub: wysłuchaj; ** okaż łaskę; *** przynosić pomoc

11. Mój płacz* zmieniłeś^2015 w taniec**, rozwiązałeś mój wór*** żałobny, a przepasałeś^247 mnie radością^8057;      Ps 126,1-2; Iz 61,3

* lub: zawodzenie podczas rytuału pogrzebowego; ** tj. radosny sposób wielbienia, często przy dźwięku instrumentów muzycznych - por. Ps 149,3 150,4 Jr 31,4.13 Lm 5,15; *** tj. wór wykonany z włosia koziego - 2Sm 2,10 zakładany jako przejaw żałoby lub dla podkreślenia znaczenia wypowiedzi - Rdz 37,34

12. Aby moje wnętrze* śpiewało Ci i nie zamilkło^1826; JHWH, mój Boże, będę Cię wysławiał^3034 na wieki^5769.      Ps 44,8; Ps 108,1

* hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat, godność, szacunek - a także: ludzie - Rdz 34,13 Hi 19,9 Ps 8,5 21,5 - por. EIB Ps 30,13ᴷ

↑↑

Psalm 31

1. Dla przewodnika chóru. Psalm Dawida. W Tobie, JHWH, pokładam nadzieję^2620, obym nigdy* nie został zawstydzony^954, wyzwól^6403 mnie w swojej sprawiedliwości^6666.      Ps 9,13; Ps 23,3; Ps 25,2

* dosłownie: na wieki

2. Skłoń^5186 ku mnie swoje ucho, jak najszybciej* mnie ocal^5337; bądź mi ufortyfikowaną** skałą^6697, miejscem^1004 warownym***, abyś mnie wybawił^3467.

* lub: śpiesznie, szybko, bez zwłoki; ** miejsce schronienia, ucieczka, warownia, twierdza; *** słowo odnosi się do trudno dostępnych miejsc górskich i miejsc gromadzenia zapasów na wojnę - 1Sm 22,4-5 - Masada (?)

3. Ty^859 bowiem jesteś moją ścianą skalną* i warownią^4686; dlatego przez wzgląd na Twoje imię^8034 kieruj** mną i prowadź***.      1Sm 12,22; Obj 2,3

* tj. pionowa lub stroma skała, klif, urwisko; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wiedź; *** lub: przyprowadzać do miejsca odpoczynku

4. Wyciągnij^3318 mnie z sieci^7568, którą zastawili na mnie, bo Ty jesteś moją twierdzą^4581.

5. W Twoje ręce powierzę mojego ducha*; odkupiłeś^6299 mnie, JHWH, Boże wierny^571.      Łk 23,46; Dz 7,59

* hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18 przypis * tu w znaczeniu antropomorficznym

6. Znienawidziłem^8130 tych, którzy zważają* na próżne marności**, bo ja w JHWH pokładam ufność^982.      Prz 8,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, świętować, strzec, mieć pieczę nad; ** lub: określenie kultu obcych bogów - por. Jr 2,5 Prz 13,11

7. Będę się radował* i weselił** w Twoim miłosierdziu^2617, bo widziałeś^7200 moje utrapienie^6040 i poznałeś^3045 udręki^6869 mojej duszy^5315;

* lub: obym rozradował się, obym ... Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** być zadowolonym, radować się, unosić się radością, promienie

8. I nie wydałeś* mnie w ręce** wroga^341, postawiłeś^5975 moje nogi^7272 na miejscu przestronnym^4800.

* dosłownie: i nie zamknąłeś mnie w ręku; ** Liczba mnoga

9. Bądź dla mnie miłosierny^2603, JHWH, bo jestem udręczony*, z żalu^3708 słabnie^6244 moje oko, a także moja dusza^5315 i moje wnętrze^990.

* lub: być związany, być w niedoli, w ucisku, okazywać wrogość

10. W bólu* bowiem wypełniło^3615 się moje życie^2416, a moje lata** na wzdychaniu^585; moja siła^3581 osłabła*** z powodu mojej nieprawości^5771, a moje kości wyschły^6244.      Ps 33,3; Ps 38,3; Ps 102,3

* lub: w smutku, żalu, udręce; ** rok, z roku na rok; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - potknęła się, zatoczyła, koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - osłabnąć

11. Stałem się pośmiewiskiem^2781 dla wszystkich moich wrogów*, a zwłaszcza** dla moich sąsiadów^7934, i przerażeniem^6343 dla tych, którzy mnie znają^3045; ci, którzy mnie widzą^7200 na ulicy***, uciekają^5704 przede mną.      Hi 9,13; Ps 38,11; Ps 88,8; Ps 88,18

* lub: tych, którzy mnie uciskają, dręczą, powodują niedolę; ** lub: moc, siła, obfitość, niezmiernie dużo, bardzo; *** lub: na zewnątrz, ulica, zewnętrzna strona

12. Zostałem zapomniany^7911 jak umarły^4191, w sercu* stałem się jak rozbite** naczynie^3627.

* lub: usunięty jestem z serca jako umarły - Biblia Lubelska Ps 31,13 wypadłem z pamięci w sercach ... - Biblia Brzeska w 12.; ** dosłownie: zniszczone

13. Słyszę^8085 bowiem złowrogi szept* wielu; groza^4032 dookoła; gdy razem^3162 naradzają^3245 się przeciwko^5921 mnie, knują**, jak odebrać^3947 mi życie***.      Ps 88,5; Jr 6,25; Jr 20,10; Jr 46,5

* lub: szeptanie, zniesławianie, oczernianie, zła sława; ** lub: wpaść na pomysł, planować, uknuć w złym zamiarze; *** lub: duszę

14. Ale ja zaufałem^982 Tobie, JHWH; powiedziałem: Ty jesteś moim Bogiem.      Ps 22,10; Ps 63,1

15. Mój czas jest w Twoim ręku*, wyrwij^5337 mnie z ręki moich wrogów^341 i od tych, którzy mnie prześladują^7291.      1Sm 26,10; Ps 139,16; Kaz 3,1-8

* idiom: moja przyszłość należy do Ciebie

16. Rozjaśnij* swoje oblicze^6440 nad Twoim sługą^5650, wybaw^3467 mnie w Twoim miłosierdziu^2617.      Ps 6,4; Ps 44,26; Ne 9,31

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dawać światło, świecić, rozświetlać, rozpalać

17. JHWH, niech nie doznam wstydu^954, ponieważ* Cię wzywałem; niech niegodziwi^7563 się zawstydzą i niech zamilkną^1826 w Szeolu^7585.

* lub: dlatego że, gdyż, ponieważ, jako że

18. Niech zaniemówią* wargi^8193 wypowiadające kłamstwo^8267, które zuchwale**, butnie*** z pogardą^937 mówią przeciwko sprawiedliwemu^6662.      Hi 14,5; Ps 94,17; Ps 115,17

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być związanym, być niemym; ** lub: arogancko, bezczelnie, butnie; *** wyniośle, majestatycznie, dumnie

19. Jak wielka^7227 jest Twoja dobroć^2898, którą gromadzisz* dla bojących^3373 się Ciebie i okazujesz** ją tym, co ufają^2620 Tobie wobec synów^1121 ludzkich***.      Ps 25,7

* lub: przechowywać jako zapas, zachować w tajemnicy, ukryć wielką wartość, chronić; ** dosłownie: uczyniłeś; *** dosłownie: człowieka

20. Schowasz^5641 ich pod osłoną* Twojej obecności^6440 przed atakiem** człowieka^376, ochronisz^6845 ich w namiocie^5521 przed kłótliwym^7379 językiem^3956.      Ps 27,5; Ps 32,7

* lub: ukryte miejsce, tajemnica, kryjówka; ** lub: sidła, spisek, atak, obelga, banda, pułapka

21. Błogosławiony^1288 niech będzie JHWH, ponieważ okazał mi cudownie* swoją łaskę^2617 w mieście warownym**.      Rdz 9,26; Ps 28,6; Łk 1,68

* ponieważ uczynił cuda - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** oblężonym? - EIB

22. A ja powiedziałem w moim popłochu*: Odrzuciłeś** mnie sprzed Twoich oczu^5869; a jednak^403 wysłuchałeś głosu moich błagań o przychylność^8469, gdy wołałem do Ciebie.

* lub: przerażeniu, pośpiechu; ** dosłownie: jestem odcięty

23. Miłujcie^157 JHWH, wszyscy Jego święci*, bo JHWH strzeże wiernych**, a postępującemu dumnie*** odpłaci^7999 obficie^3499.      Ps 97,10; Ps 116,1; Joz 23,11; Łk 10,27; 1J 4,19

* lub: wierny, bogobojny, dobry, pobożny, święty; ** lub: wiarygodnych, utwierdzonych w wierze, zaufanych; *** lub: wyniośle, butnie

24. Bądźcie mocni* i niech wasze serce^3820 będzie odważne**, wy wszyscy^3605, którzy pokładacie nadzieję^3176 w JHWH.      Joz 1,6; 2Sm 10,12; Ezd 10,4; Iz 41,6

* lub: wzmocnić się, być utwierdzonym, pewnym, niezłomnym lub: Bądźcie dzielni, a On niech umocni wasze serce; ** być odważnym, dzielnym, silnym, stałym

↑↑

Psalm 32

1. Dawidowy. Pieśń pouczająca*. Błogosławiony^835 ten, któremu przebaczono^5375 występek**, komu zakryto^3680 grzech^2401!

* hebr.: maskil - pouczenie, pieśń wyjaśniająca, rozmyślanie, pieśń mądrości (dobrze napisana - 2Krn 30,22), przysłowia; ** lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawola, profanacja

2. Błogosławiony^835 człowiek, któremu JHWH nie zalicza^2803 nieprawości^5771, a w jego duchu* nie ma podstępu**.      Iz 43,25; Iz 44,22; Mi 7,18; Rz 4,6-8

* hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18 przypis *; ** lub: zdrada, oszustwo, gnuśność, robić coś niedbale

3. Gdy milczałem^2790, zużyły* się moje kości^6106 od jęczenia** każdego dnia***.      Ps 31,10; Ps 38,8

* lub: zestarzały się, być znoszonym, wyniszczyć ciało; ** krzyk udręki, ryk (lwa); *** przez cały dzień

4. Bo we dnie i w nocy ciążyła na mnie Twoja ręka, moja soczystość* zmieniła się w upałach^2725 lata**. Sela^5542.

* lub: świeżość, żywotność, sok; ** lub: obróciła się wilgotność moja w suszę letnią - por. Biblia Gdańska, Biblia Brzeska

5. Ujawniłem^3045 Ci mój grzech^2403 i nie ukryłem^3680 mojej nieprawości*. Powiedziałem^559: Wyznam^3034 moje występki** JHWH, a wtedy Ty przebaczyłeś nieprawość^5771 mojego grzechu^2403. Sela.      Kpł 26,39; Joz 7,19; 1J 1,9

* lub: przewrotność, deprawacja, wina lub kara za nieprawość; ** uznam nade mną mój bunt przed ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, wyznam JHWH swe występki przeciw sobie - EIB, wyznam na się - Biblia Gdańska

6. Dlatego do Ciebie będzie się modlił^6419 każdy pobożny^2623 w czasie, gdy można Cię znaleźć^4672; w czasie powodzi^7858 największych* wód^4325, one na pewno^7535 go nie dosięgną**.      Ps 18,17; Mt 28,27

* dosłownie: wielkich; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dotknąć

7. Ty jesteś moim schronieniem*, zachowasz^5341 mnie od ucisku^6862; otaczasz^5437 mnie okrzykiem** wybawienia^6405. Sela^5542.      Ps 31,20; Ps 91,1; Ps 121,7

* lub: w ukrytym miejscu, tajemnicą, kryjówką; ** lub: krzyk, okrzyk radości, pieśń

8. Pouczę* cię i wskażę** ci drogę^1870, którą masz iść, dam ci radę^3289, na tobie spocznie moje oko***.      Ps 25,8; Ps 25,12; Ps 33,18; Ps 73,24

* lub: dam ci zrozumienie; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - kierować, rzucać, wskazywać, strzelać (strzałami); *** idiom: będę się troszczył i opiekował tobą

9. Nie bądźcie nierozumni^995 jak koń^5483 czy jak muł^6505, których pyski^5716 trzeba powstrzymać^1102 uzdą^7448 i wędzidłem^5716, aby się do ciebie nie zbliżały^7126.      Prz 26,3; Jr 31,18; Jk 3,3

10. Wiele cierpień* spada na niegodziwego^7563, lecz ufającego^982 JHWH otoczy^5437 miłosierdzie^2617.      Ps 16,4

* lub: ból, smutek, cierpienie

11. Weselcie^8055 się w JHWH i radujcie^1523 się sprawiedliwi^6662, wykrzykujcie z radości^7442, wszyscy prawego^3477 serca.      Ps 5,11; Ps 35,27; Ps 132,9

↑↑

Psalm 33

1. Wykrzykujcie z radości^7442 JHWH, sprawiedliwi^6662, bo prawym* przystoi** pieśń chwały***.      Ps 97,12; Flp 3,1; Flp 4,4

* lub: dla prawych; ** odpowiedni, zachęcający, piękny; *** lub: chwała, sława, rozgłos, pieśń lub hymn pochwalny

2. Wysławiajcie^3034 JHWH na cytrze*, śpiewajcie^2167 Mu przy wtórze dziesięciostrunowej harfy**.      Ps 43,4; Ps 71,22

* tj. instrument szarpany, lira; ** lub: grajcie na harfie i dziesięciostrunowym instrumencie

3. Śpiewajcie^7891 dla Niego nową pieśń, grajcie pięknie^3190 i z okrzykiem* radości.      Ps 98,4

* tj. głośny krzyk radości ze zwycięstwa - 1Sm 4,5-6 okrzyk wojenny - Am 1,14 dźwięk trąby wyrażający radość

4. Ponieważ Słowo^1697 JHWH jest prawe^3477 i wszystkie Jego dzieła* są dokonane w prawdzie**.      Pwt 32,4; Ps 12,6-8; Ps 19,8; Prz 30,5; Iz 45,19

* lub: czyn, działanie, praca, przedsięwzięcie, wytwór; ** lub: wierność, zaufanie, stałość, pewność, stabilność, prawda

5. On kocha sprawiedliwość^6666 i sąd*, ziemia^776 jest pełna^4390 miłosierdzia^2617 JHWH.

* lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie

6. Na* Słowo^1697 JHWH zostały uczynione^6213 niebiosa^8064 i tchnieniem** Jego ust wszystkie ich zastępy***.      Rdz 1,1-31; Rdz 2,7; Hi 26,13; J 1,1; 2P 3,5

* lub: przez, w Słowie Rdz 1,1-31 2,7; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - Ga 6,18 przypis *; *** hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa

7. On gromadzi^3664 wody^4325 morskie w stos* i w zbiornikach** kładzie^5414 głębię*** wód.

* lub: w stertę; ** w skarbcach, magazynach, spichlerzach; *** hebr.: tehom - głębia (oceanu) - gr.: abyssos - por. Rdz 1,2

8. Niech cała ziemia boi* się JHWH, niech się Go lękają** wszyscy mieszkańcy świata^8398.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym bojaźnią, lękać się, czcić, szanować; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - lękać się, być ogarniętym bojaźnią, odczuwać bojaźń z powodu tymczasowości, przemijalności, niestabilności (?)

9. On bowiem przemówił^559 – i stało^1961 się; On rozkazał* – i stoi trwale**.      Ps 148,5; Iz 55,11

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, nakazać, wyznaczyć; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać mocno, trwać, wytrzymać, zajmować stanowisko

10. JHWH miażdży^6331 zamysły* narodów^1471, niweczy^5106 plany** ludów^5971.      Ps 13,2; Iz 8,10; Iz 19,3

* lub: plan, rada, zamysł, akt decyzji; ** wymysły, plany, zamiary, wynalazki, myśli

11. Zamysł^6098 JHWH trwa^5975 na wieki, myśli^4284 Jego serca^3820 z pokolenia na pokolenie.

12. Błogosławiony^835 naród^1471, którego Bogiem jest JHWH; lud^5971, który On wybrał^977 sobie na dziedzictwo*.      Ps 139,17; Ps 144,15; Prz 19,21; Iz 55,8

* lub: majątek, dziedzictwo, mienie

13. JHWH patrzy^5027 z niebios, widzi wszystkich synów ludzkich*.      Rdz 6,12; 2Krn 16,9; Ps 11,4; Ps 14,2; Ps 102,19; Prz 15,3; Jr 23,23; Hbr 4,13

* dosłownie: człowieka

14. Z miejsca, w którym przebywa, przypatruje^7688 się wszystkim mieszkańcom ziemi^776.

15. Ukształtował* serce^3820 każdego z nich, zwraca uwagę** na wszystkie ich czyny^4639.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nadawać formę, kształtować, planować - Rdz 2,7; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozumieć, nauczyć, zwracać uwagę na

16. Nie wybawi^3467 króla liczne^7230 wojsko^2428 ani nie ocali^5337 bohatera* wielka siła**.      Wj 15,1; Ps 44,6; Ps 60,11

* lub: człowiek silny, dzielny, potężny, bohater; ** lub: siła, potęga, moc jako zdolność

17. Koń^5483 jest zwodniczy* w wybawieniu^8668, nie ocali^4422 swoją wielką siłą^2428.

* hebr.: seqer - kłamstwo, rozczarowanie, oszustwo, fałsz

18. Oto oko* JHWH nad tymi, którzy się Go boją^3373, nad tymi, którzy pokładają nadzieję** w Jego miłosierdziu^2617;      Hi 36,7; Ps 34,15; Ps 56,13

* por. Ps 32,8 przypis ***; ** lub: czekać, mieć nadzieję, spodziewać się

19. Aby ocalić^5337 od śmierci^4194 ich duszę^5315 i zachować ich przy życiu^2421 w czasie głodu.

20. Nasze dusze* oczekują^2442 JHWH, On jest naszą pomocą** i tarczą^4043.      Ps 130,6; Iz 8,17

* dosłownie: nasza dusza - l.poj.; ** pomocnikiem, wsparciem

21. W Nim bowiem rozraduje^8055 się nasze serce, bo zaufaliśmy* Jego świętemu imieniu.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pewność, być śmiałym, być bezpiecznym

22. Niech będzie nad nami Twoje miłosierdzie^2617, JHWH, według pokładanej w Tobie nadziei^3176.      Ps 130,7; Ps 147,11

↑↑

Psalm 34

Dawidowy*, gdy zmienił^8138 swoje zachowanie^2940** przed Abimelekiem^40*** i wypędzony^1644 przez niego, odszedł.

psalm ma konstrukcję akrostyczną - por. Ps 25dosłownie: smak, sąd, decyzję (zachowania?), grać rolę, symulować szaleństwo;tj. „mój ojciec jest królem” imię własne lub nazwa ogólna dla królów filistyńskich - Dz 8,27 przypis 34

1. Będę błogosławił^1288 JHWH w każdym^3605 czasie^6256, Jego chwała**** zawsze^8548 będzie na moich ustach^6310.      Ps 62,8; 2Tm 4,2

**** lub: chwała, sława, rozgłos, pieśń lub hymn pochwalny

2. Moja dusza^5315 będzie się chlubić* JHWH; pokorni^6035 to usłyszą^8085 i rozradują^8055 się.

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - chlubić się, przechwalać się, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - jaśnieć, świecić

3. Wywyższajcie*|IMP JHWH ze mną i wspólnie^3162 czyńmy wielkim** Jego imię^8034.      Ps 69,30; Łk 1,46

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić wielkim, potężnym, wywyższać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być wielkim, wywyższać, stawiać na górze

4. Szukałem^1875 JHWH, a On mnie wysłuchał* i uwolnił^5337 od wszystkich^3605 moich lęków**.      Ps 17,19

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odpowiadać, zareagować, zaświadczyć, mówić; ** lub: strach, przerażenie, groza - tu l.mn.

5. Spojrzeli^5027 na Niego i rozpromienili* się, a ich oblicza^6440 nie doznały wstydu**.      Ps 25,3; Iz 60,5

* lub: świecić, promienieć, oświecać, płonąć; ** lub: być zmieszanym, wstydzić się, metaforycznie rumienić się

6. Ten oto biedak* wołał^7121, a JHWH wysłuchał^8085 i wybawił^3467 go ze wszystkich^3605 jego utrapień**.      Ps 10,12

* lub: słaby, udręczony, nędzny, pokorny; ** lub: ciężkie położenie, niedola, kłopot

7. Anioł JHWH rozbija obóz* dookoła tych, którzy się Go boją^3373, i ratuje^2502 ich.      Ps 91,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pochylić się (nad kimś), rozbić obóz, oblegać

8. Skosztujcie* i zobaczcie^7200 jak dobry^2896 jest JHWH: Błogosławiony^835 człowiek**, który Mu ufa^2620.      Ps 119,103; Hbr 6,5; 1P 2,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - próbować, smakować, dostrzegać, jeść; ** lub: mocarz, wojownik, bohater - Wj 10,11 Jr 17,5.7

9. Bójcie^3372 się JHWH, Jego święci*, bo niczego nie braknie** tym, którzy się Go boją^3373.

* hebr.: qadosz - święty, oddzielony (od) poświęcony (dla); ** lub: niedostatek, ubóstwo, potrzeba, rzecz, brak

10. Lwięta zbiedniały^7326 i cierpią głód^7456, lecz szukającym^1875 JHWH nie zabraknie* żadnego^3605 dobra^2896.      Hi 4,10; Ps 84,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejawiać brak, odczuwać brak, zmniejszać się

11. Chodźcie, synowie^1121, słuchajcie* mnie; nauczę^3925 was bojaźni^3374 JHWH.      Ps 66,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - słuchać, posłuchać, okazać posłuszeństwo

12. Któż* jest tym mężem^376, rozkoszującym** się życiem, miłującym^157 wiele dni^3117, by móc oglądać^7200 dobro^2896?      Kaz 3,13

* lub: kto człowiekiem; ** lub: pożądający, rozkoszujący się, znajdujący przyjemność

13. Strzeż* swojego języka od zła^7451, a swoich warg od mówienia tego, co zwodnicze^4820.

* lub: strzec, pilnować, zachowywać, czuwać nad

14. Odwróć* się od zła^7451 i czyń dobrze, szukaj pokoju^7965 i dąż** do niego.      Prz 16,6; Jk 3,4-6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zejść z drogi, zawrócić, stronić od, zostać usuniętym; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - gonić zawzięcie za, dążyć gorliwie, zabiegać usilnie wszystkie czasowniki w w. 13 i 14 są w trybie rozkazującym

15. Oczy^5869 JHWH są zwrócone na sprawiedliwych^6662, a Jego uszy otwarte na ich krzyk o pomoc*;      Hi 36,7; Ps 33,18; 1P 3,12

* lub: wołanie, błaganie, krzyk o pomoc - Wj 2,23, Lm 3,56

16. Lecz oblicze^6440 JHWH jest przeciwko czyniącym zło^7451, aby pamięć^2143 o nich wymazać* z ziemi^776.      Ps 9,6-7; Prz 10,7

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyciąć, zniszczyć, pozwolić na zgubę

17. Wołają^6817 sprawiedliwi, a JHWH wysłuchuje^8085 ich i uwalnia^5337 z wszelkiego^3605 utrapienia^6869.      Ps 51,19; Ps 145,17

18. Bliski^7138 jest JHWH tym, których serce jest złamane^7665 i uwalnia^3467 skruszonego^1793 ducha*.      Ps 51,17; Ps 147,3

* lub: skruszonych na duchu

19. Liczne są cierpienia* sprawiedliwego^6662, ale JHWH uwalnia^5337 go od nich wszystkich.

* lub: zło, udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły

20. Strzeże* wszystkich jego kości; ani jedna z nich się nie złamała^7665.      Wj 12,46; Ps 91,12; J 19,36

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, strzec, mieć pieczę nad

21. Zło^7451 zabije niegodziwego^7563 i ci, którzy nienawidzą^8130 sprawiedliwego^6662, będą uznani za winnych*;      Ps 94,23; Ps 104,11; Prz 24,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być winnym, być oskarżonym, popełnić zło, wyrządzić krzywdę, czynić źle, naruszyć prawo

22. JHWH odkupi* dusze swoich sług^5650 i nie będą uznani za winnych ci, którzy Mu ufają.      Ps 71,23

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać okup, koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wykupionym

↑↑

Psalm 35

1. Psalm Dawida. Zmagaj* się, JHWH, z moimi przeciwnikami^3401, walcz** z tymi, którzy walczą^3898 ze mną!      Wj 14,25; Iz 49,25

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - prowadzić sprawę sporną w sądzie, walczyć, zmagać się, wnieść skargę, zaatakować kogoś (wymówkami); ** lub: prowadzić bitwę, toczyć wojnę, walczyć

2. Chwyć* tarczę i puklerz** i powstań mi na pomoc^5833!      Ps 5,12

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - złapać, wzmocnić, uczynić silnym; ** lub: duża tarcza zakrywająca całą postać, puklerz (?) - mała okrągła tarcza o spiczastym środku

3. Wyciągnij* włócznię^2595 i zagrodź** drogę moim prześladowcom. Powiedz mojej duszy: Ja jestem twoim zbawieniem^3444!      Ps 13,15; Ps 40,17

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - trzymać pustym - (stąd: domyślnie wyciągnąć z pochwy), wylewać, opróżniać - Kpł 26,33, Ps 18,42, Ml 3,10; ** hebr. rdzeń s-g-r można odczytać - dzidę lub topór - EIB Ps 35,3

4. Niech będą zawstydzeni^954 i upokorzeni* ci, którzy szukają mojej** duszy^5315! Niech się obrócą i odejdą zmieszani^2659 ci, którzy planują*** wyrządzić mi krzywdę^7451!      Ps 40,14; Ps 70,2; Ps 129,5

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać upokorzonym, wstydzić się; ** idiom: nastają na moje życie; *** lub: planują, liczą, sądzą

5. Niech będą jak plewy na wietrze i niech anioł JHWH ich rozproszy*.      Rdz 16,7; Rdz 22,11; Za 1,12; Mt 28,2; Dz 12,7

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pchnąć, pchnąć gwałtownie

6. Niech droga^1870 ich będzie ciemna i śliska i niech anioł JHWH ich ściga*.      Ps 73,19; Jr 23,12

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ścigać kogoś w sposób wrogi, prześladować, nękać

7. Bez powodu bowiem skrycie^2934 przygotowali na mnie w dole^2934 sieć^7568, bez powodu wykopali dół na moją duszę^5315.      Ps 7,15; Ps 9,15; Ps 31,4

8. Niech bezwiednie* przyjdzie na takiego zniszczenie**; i niech złapie^3920 go jego własna sieć^7568, którą ukrył^2934. Niech*** w nią wpadnie^5307 ku zniszczeniu^7722.      Hi 8,18; Ps 7,5

* dosłownie: nie pozna - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: ruina, pustkowie; *** oby - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

9. A moja dusza^5315 rozraduje^1523 się w JHWH, będzie się weselić^7797 Jego zbawieniem*.      Ps 5,11; Iz 61,10

* lub: wybawienie, dobrobyt, pomyślność

10. Wszystkie moje kości powiedzą: JHWH, któż jest jak Ty, który wyrywasz* ubogiego** z ręki silniejszego^2389 od niego, ubogiego i będącego w potrzebie*** z ręki grabiącego^1497?      Wj 15,11

* lub: wyzwolić, wyratować, wyswobodzić, wyrwać; ** lub: biedny, udręczony, słaby, pokorny, skromny, nędzny; *** lub: być ubogim, bardzo biednym, być w potrzebie, nędza

11. Powstają okrutni^2555 świadkowie^5707 i będą mnie pytać* o to, czego nie wiem**.      Ps 27,12; Prz 19,5; Prz 19,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wypytywać, domagać się (odpowiedzi), dowiadywać się dokładnie; ** lub: nie znam

12. Odpłacili^7999 mi złem^7451 w zamian za dobro^2896, osieroceniem* mojej duszy^5315.      Ps 28,20; Jr 18,20

* lub: być bezdzietnym wskutek utraty dzieci, być pogrążonym w żałobie, być pozbawionym dzieci

13. Lecz ja, gdy oni chorowali^2470, ubierałem się w wór*, dręczyłem^2631 postem moją duszę i moja modlitwa^8605 wracała na moją pierś**.

* tj. wór wykonany z włosia koziego - 2Sm 2,10 wkładany jako przejawianie żałoby lub podkreślenie znaczenia wypowiedzi - Rdz 37,34; ** idiom: wciąż się za nimi modliłem

14. Postępowałem jak z przyjacielem^7453, jak z bratem^251, chodziłem jak w żałobie po matce, zasępiony* i zgięty**

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - sczerniały, ciemny, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować opłakiwanie; ** lub: pochylony, uniżony

15. Lecz gdy ja kulałem*, oni się radowali^8055 i zbierali^622 się, zbierali^622 się przeciwko mnie, pobici** – o czym nie wiedziałem^3045 – szarpią*** mnie i nie milczą^1826.      Ps 38,17; Jr 20,10

* lub: kuleć, upadać; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: uderzony, porażony; *** dosłownie: drzeć na kawałki (szatę), rozrywać, odzierać

16. Między obłudnikami^2611 i prześmiewcami^3934, za jedzenie* zgrzytali na mnie zębami**.

* hebr.: ma’og - ciasto, jedzenie - 1Krl 17,12, szydercy uczt - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** idiom: zgrzytanie zębami to objaw złości i nienawiści

17. PANIE^136, jak długo^4100 będziesz na to patrzeć^7200? Odnów* z ruin^7722 moją duszę^5315, od młodych lwów^3715 ocal drogą** duszę moją.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ożywić, odświeżyć, odwrócić, przyprowadzić z powrotem; ** lub: jedyną w swoim rodzaju - por. Ps 22,20-21

18. Będę* Ci dziękował^3034 w wielkim zgromadzeniu^6951, wśród licznego^6099 ludu będę* Cię chwalił^1984.      Ps 22,22; Ps 22,25; Hbr 2,12

* lub: obym - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

19. Niech się nie cieszą^8055 ze mnie moi zakłamani* wrogowie^341, nienawidzący^8130 mnie bez powodu. Niech nie mrugają^7169 okiem**.      Ps 13,14; Ps 30,1; Ps 38,19; J 15,25

* lub: oszustwo, krzywda, podstęp, kłamstwo, fałsz; ** idiom: wyraz szyderstwa lub sposobu porozumiewania się - por. Prz 6,13 10,10

20. Nie mówią^1696 bowiem o pokoju^7965, lecz przeciwko spokojnym* tej ziemi** obmyślają^2803 zdradliwe^4820 słowa^1697.      Ps 55,21; Jr 9,8; Mi 6,12

* lub: (mieszkającym) w ciszy - poetyckie określenie zgromadzenia wiernych lub narodu wybranego - por. Word Biblical Commentary Ps 35,20 - hapax legomenon; ** lub: spokojnym w kraju

21. Rozwierają* na mnie swoje usta^6310, mówiąc^559: Ha, ha**! Widziały^7200 to nasze oczy^5869.

* dosłownie: poszerzają; ** wyrażenie radości - Iz 46,16, radości złośliwej, - Ez 25,3, rżenie konia - Hi 39,25

22. Widziałeś to, JHWH, nie milcz*; PANIE^136, nie bądź ode mnie daleki^7368.

* obyś nie milczał - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

23. Ocknij^5782 się i obudź^6974 się na mój sąd^4941, mój Boże^430 i PANIE^136! Powstań do sporu* o mnie.      Ps 7,6; Ps 44,23; Ps 59,4

* lub: sprawa w sądzie, konflikt, spór, kłótnia, niesnaska

24. Osądź^8199 mnie według swojej sprawiedliwości^6664, JHWH, mój Boże! Niech się nie radują^8055 ze mnie.      Ps 26,1; Ps 43,1

25. Niech nie mówią w swoim sercu^3820: Ha*! Nasza dusza^5315 górą**! Niech nie mówią^559: Pochłonęliśmy^1104 go!      Ps 124,3; Lm 2,16

* por. w. 21 przypis **; ** idiom: stała się nasza wola, spełniło się nasze pragnienie

26. Niech się zawstydzą^954 i zmieszają^2659 ci, którzy razem^3162 cieszą^8056 się z mojego nieszczęścia^7451; niech się okryją^3847 wstydem^1322 i hańbą* ci, którzy się nade mnie wynoszą**.

* lub: wstyd, hańba, zakłopotanie, zniewaga; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić się wielkim, potężnym, wywyższać się

27. Ale niech wykrzykują z radości^7442 i niech ucieszą^8055 się ci, którzy pragną* mojej sprawiedliwości^6664; niech mówią nieustannie^8548: Niech będzie wywyższony^1431 JHWH, który pragnie* pokoju^7965 dla swojego sługi^5650.

* lub: pożądać, rozkoszować się, znajdować przyjemność

28. A mój język przez cały dzień będzie rozgłaszał^1897 Twoją sprawiedliwość^6664 i Twoją chwałę^8416.      2Sm 7,26; Ps 34,1; Ps 40,16; Ps 70,4; Ps 138,2; Ps 145,21

↑↑

Psalm 36

Dla przewodnika chóru. Psalm Dawida*, sługi^5650 JHWH.

dosłownie: Dawidowy

1. Oświadczenie**: Przestępstwo*** bezbożnego^7563 mówi w głębi^7130 mojego serca****: Nie ma bojaźni^6343 Bożej przed jego oczyma.      Rz 3,18

** lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka) - 2Sm 23,1 w Starym Przymierzu ten rodzaj składni zdania występuje tylko jeden raz; *** lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawolność, profanacja; **** lub: przestępstwo bezbożnego (jest) we wnętrzu mojego serca

2. Schlebia* sobie bowiem w swoich oczach, by szukać^4672 swej nieprawości^5771 i** nienawidzić^8130.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - schlebiać, być gładkim; ** dosłownie: by

3. Słowa jego ust to niegodziwość^205 i podstęp^4820, zaniechał* roztropności** i czynienia dobra^3190.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - położyć kres, zrzec się, przestać, ustać; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - mieć wgląd, patrzeć na, rozważać, zastanawiać się

4. Na swoim posłaniu^4904 obmyśla^2803 nieprawość*, postawił^3320 się na niedobrej^2896 drodze i nie wzgardzi** złem^7451.      Ps 10,7; Prz 4,6; Iz 65,2

* lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik działania magii, oszustwo, bałwochwalczy kult; ** nie odrzuci, nie odmówi

5. JHWH, Twoje miłosierdzie^2617 sięga niebios*, Twoja wierność^530 aż do obłoków^7834.      Ps 57,10; Ps 103,11; Ps 108,4

* dosłownie: w niebiosach

6. Twoja sprawiedliwość^6666 jak potężne^410 góry, Twoje orzeczenia* jak wielka głębia^8415; Ty, JHWH, wybawiasz** ludzi i zwierzęta^929!      Ps 71,19; Ps 104,14-15

* lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wybawić, ocalić, wyzwolić, dać zwycięstwo

7. Jak cenne^3368 jest Twoje miłosierdzie^2617, Boże! Dlatego synowie ludzcy* chronią^2620 się w cieniu Twoich skrzydeł**.      Rt 2,12; Ps 17,8; Ps 51,7; Ps 91,4

* dosłownie: człowieka - hebr.: adam; ** tj. symbol ochrony lub schronienia - por. Sdz 9,15 Mt 23,37

8. Nasycą się tłustością* Twojego domu, napoisz ich strumieniem^5158 Twoich rozkoszy**.

* tj. tłuszcz pomieszany z popiołem spalonych ofiar - metaforycznie obfitość, błogosławieństwo - por. Kpł 1,16 1Krl 13,3 Iz 55,2; ** lub: zbytek, luksus, specjał, rozkosz, biżuteria

9. Ponieważ^3588 u Ciebie jest źródło* życia**, w Twojej światłości^216 ujrzymy światłość^216.      Ps 4,7; Prz 13,14; Prz 14,27; J 4,14

* lub: krynica, zdrój, źródło; ** lub: odrodzenie, pragnienie, utrzymanie, życie

10. Roztocz* swoje miłosierdzie^2617 nad tymi, którzy Ciebie znają^3045, a Twoją sprawiedliwość^6666 nad ludźmi prawego** serca.      Wj 33,13; Jr 10,25; Ez 28,19; Mt 7,21; J 17,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ściągnąć, schwytać, zostawić za sobą (ziarno podczas zasiewu), koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - zostać wydłużonym; ** lub: szczerego, prostolinijnego

11. Niech nie zdepcze* mnie stopa^7272 pysznego**, niech mnie nie wygania*** ręka niegodziwego^7563.      Ps 38,16; Ps 119,122

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wchodzić, wkraczać, iść, dostąpić; ** lub: być wyniosłym, majestatycznym, dumnym; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować wędrowanie bez celu

12. Tam upadli^5307, czyniący^6466 nieprawość^205 zostali powaleni* i nie będą zdolni** powstać.

* lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być ciśniętym w dół; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć moc, być zdolnym

↑↑

Psalm 37

1. Dawidowy^1732. Psalm. Nie płoń* gniewem na złych^7489, nie zazdrość^7065 czyniącym^6213 nieprawość^5766.      Ps 73,3; Prz 23,17

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - rozpalać się z udręki, koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - pałać gniewem

2. Jak trawa^2682 bowiem szybko^4120 zostaną podcięci^5243 i zwiędną^5034 jak młoda trawa*.      Ps 92,7; Jk 1,11

* lub: trawa, zioła, roślinność, młoda trawa

3. Ufaj* JHWH i czyń^6213 dobrze^2896; będziesz mieszkał na ziemi^776 i na pewno będziesz nakarmiony**.      Ps 4,5; Ps 31,6; Ps 115,11; Ps 118,8; Jk 4,17; 1P 3,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pewność, być śmiałym, być bezpiecznym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, pilnować, paść się, karmić się

4. Rozkoszuj* się JHWH, a On spełni^5414 prośby** twojego serca^3820.      Ps 4,6; Ps 21,12; Ps 145,19; Iz 58,14

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - być nawykłym do rzeczy wykwintnych, wielce się czymś rozkoszować, być rozpieszczanym, doznawać przyjemności, być odświeżonym; ** lub: prośba, usilna prośba, pragnienie

5. Skieruj* do JHWH swoje kroki** i zaufaj^982 Mu, a On będzie działał^6213;      Ps 55,22; Prz 16,3; 1P 5,7

* dosłownie: pokulać się do, zwinąć się do, rzucić się do; ** drogę

6. I wyniesie^3318 twoją sprawiedliwość^6664 jak światłość^216, a twoją prawość* jak południe^6672.

* lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie

7. Umilknij* przed JHWH i oczekuj** Go; nie płoń^2734 gniewem na tego, komu powodzi^6743 się w drodze^1870, na człowieka^376, który spełnia^6213 swoje złe zamiary^4209.      Ps 21,11; Ps 62,1; Jr 12,1; Lm 3,26

* dosłownie: bądź milczący - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - milczeć, oniemieć, być nieruchomym; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - czekać z utęsknieniem

8. Zaprzestań* gniewu^639 i porzuć zapalczywość**; nie płoń gniewem jedynie^389 po to, aby wyrządzać krzywdę^7489.      Ef 4,26; Ef 4,31; Jk 1,20

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odstąpić, pozwolić opaść, rozluźnić, być cicho; ** lub: żar, furia, wściekłość, gorączka, oburzenie, złość

9. Złoczyńcy^7489 bowiem będą odcięci^3772, a ci, którzy oczekują^6960 JHWH, odziedziczą* ziemię^776.      Ps 25,13; Mt 5,5

* lub: objąć w posiadanie, zająć

10. Jeszcze chwila*, a nie będzie niegodziwego^7563; spojrzysz** na jego miejsce^4725, a już go nie będzie.      Hi 7,10

* lub: trochę, niewielka ilość, ledwie; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hitpolel - forma zwrotno-intensywna - okazać się uważnym, rozważyć starannie

11. Lecz pokorni* odziedziczą^3423 ziemię i będą się rozkoszować^6026 obfitością^7230 pokoju^7965.      Ps 37,9; Mt 5,5

* lub: uciśniony, uniżony, biedny, słaby

12. Niegodziwy^7563 knuje* przeciwko sprawiedliwemu i zgrzyta^2786 na niego zębami**.

* lub: wpaść na pomysł, planować, uknuć w złym zamiarze; ** idiom: zgrzytanie zębami to objaw złości i nienawiści

13. Lecz PAN^136 będzie się śmiał^7832 z niego, bo widzi, że nadchodzi^935 jego dzień^3117.      Ps 2,4

14. Niegodziwi^7563 dobyli miecza^2719 i napięli swój łuk^7198, aby powalić^5307 ubogiego^6041 i będącego w potrzebie*, aby zamordować** tych, którzy idą prawą^3477 drogą^1870;      Ps 11,2; Lm 2,14

* lub: być ubogim, bardzo biednym, być w potrzebie, nędza; ** lub: zarżnąć, zgładzić, zabić bez litości, wymordować

15. Lecz ich miecz^2719 przeniknie* ich własne serce^3820, a ich łuk zostanie złamany^7665.      1Sm 2,4; Ps 46,9

* dosłownie: miecz przyjdzie na ich własne serce

16. Lepsza^2896 jest odrobina* u sprawiedliwego^6662, niż wielkie bogactwo** wielu niegodziwych^7563;      Prz 15,16; Prz 16,8; Kaz 4,6; 1Tm 6,5

* lub: niewielka ilość, trochę; ** lub: obfitość, wielka liczba, bogactwo

17. Ramiona niegodziwych^7563 będą bowiem połamane*, a podtrzymującym** sprawiedliwego^6662 jest JHWH.      Ps 145,14; Prz 10,2

* idiom: niegodziwi zostaną pozbawieni swojej siły; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wspierać, podtrzymywać, utrzymywać, spocząć na

18. JHWH zna dni nienagannych*, ich dziedzictwo** będzie trwać^1961 na wieki^5769.      Ps 1,6; Kaz 8,12

* lub: bez skazy, posiadający uczciwość, być kompletnym; ** lub: własność, majątek, dziedzictwo, mienie

19. W czasie nieszczęścia* nie doznają wstydu^954, a w dniach głodu^7459 będą nasyceni**.

* lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły (czas); ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zaspokojonym, być najedzonym w nadmiarze

20. Ponieważ niegodziwi^7563 zginą, a wrogowie^341 JHWH znikną^3615 jak okazałe^3368 barany*, znikną^3615 jak dym^6227**.      Kpł 9,24; Ps 68,2; Oz 13,3

* lub: pastwisko, łąka, baran, jagnię, baranek; ** znikną jak wspaniałość (cenne, drogie) pastwiska - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, EIB

21. Niegodziwy^7563 pożyczył^3867 i nie zwraca*, sprawiedliwy okazuje łaskę** i obdarowuje^5414.      Łk 6,30

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wynagradzać straty, płacić, nagradzać, skończyć; ** lub: okazywać łaskę, przychylność, miłosierdzie

22. Ponieważ błogosławieni^1288 przez Niego odziedziczą* ziemię^776, a przeklęci** przez Niego zostaną odcięci***.      Pwt 28,12; Pwt 28,44; Prz 3,33

* lub: objąć w posiadanie, zająć, odziedziczyć; ** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być traktowanym jako przeklęty, być bez wartości; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać odciętym, zostać zużytym, ponieść fiasko

23. JHWH umacnia kroki* człowieka**, a w drodze^1870 jego będzie miał upodobanie^2654.      1Sm 2,9; Ps 66,9; Prz 16,9; Prz 24,16; Jr 10,23

* dosłownie: od JHWH kroki męża są umacniane lub przez JHWH kierowane są kroki ...; ** lub: mocarz, wojownik, bohater

24. Gdy upadnie^5307, nie będzie porzucony*, bo JHWH podtrzymuje^5564 go swoją ręką**.      Ps 145,14

* lub: ciskać, rzucać, wyrzucać, uprowadzić; ** lub: podtrzymuje, wspiera, utrzymuje jego rękę

25. Byłem młodzieńcem^5289, a teraz się zestarzałem^2204, lecz nie widziałem sprawiedliwego^6662, aby był opuszczony^5800, ani jego potomstwa^2233 proszącego* o chleb^3899.      Iz 41,17

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać, dążyć, błagać, prosić, pragnąć, żądać

26. Każdego dnia okazuje łaskę* i pożycza, a jego potomstwo^2233 jest błogosławione**.      Pwt 15,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać łaskę, przychylność, miłosierdzie; ** lub: jest w błogosławieństwie - por. Biblia Brzeska, Biblia Hebraica Stuttgartensia 5 th. ed., King James Version versification

27. Odwróć* się od złego^7451 i czyń dobrze^2896, i mieszkaj** na wieki^5769.      Hi 28,28; Ps 34,14; Ps 37,3; Iz 1,16; 2Tm 2,19

* lub: odejść, zejść z drogi, stronić; ** lub: osiedlić, przebywać, pozostawać, zamieszkiwać

28. JHWH bowiem miłuje^157 prawość* i nie opuszcza swoich świętych**, strzeże^8104 ich na wieki^5769; a potomstwo^2233 niegodziwych^7563 zostanie odcięte^3772.      Pwt 31,6; Ps 21,10; Hbr 13,5

* lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie; ** lub: wierny, bogobojny, dobry, pobożny, święty

29. Sprawiedliwi^6662 odziedziczą* ziemię^776 i będą w niej mieszkać^7931 na zawsze**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - objąć w posiadanie, odziedziczyć; ** lub: wieczność, stałość, dawna przeszłość, kontynuacja

30. Usta^6310 sprawiedliwego^6662 rozważają* mądrość**, a jego język^3956 mówi^1696 o sądzie^4941.      Ps 49,3; Ps 119,13; Prz 10,13

* por. Ps 1,2 przypis *** - hebr.: hagaʰ; ** lub: zmyślność, roztropność, biegłość, mądrość

31. Prawo^8451 jego Boga jest w jego sercu, jego kroki się nie zachwieją^4571.      Ps 1,2; Ps 19,7; Ps 119,1

32. Niegodziwy^7563 czyha^6822 na sprawiedliwego i szuka* sposobu, aby go zabić**.      Ps 10,8; Ps 17,11

* lub: szukać, dążyć do czegoś, pragnąć, wymagać; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zabić, uśmiercić, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zostać zgładzonym, zginąć

33. Lecz JHWH nie zostawi^5800 go w jego ręku* i nie uzna za winnego^7561 w czasie, gdy będzie sądzić**.      Ps 34,22; Ps 109,31; 2P 2,9

* idiom: pozostawić kogoś w mocy decyzji drugiej osoby; ** lub: nie (dopuści by mu) wyrządzono zło w (chwili) sądu

34. Oczekuj* JHWH i strzeż^8104 Jego drogi^1870, a On cię wywyższy**, abyś odziedziczył^3423 ziemię^776; zobaczysz^7200 jak odetnie^3772 niegodziwych^7563.      Ps 27,14; Ps 52,5-6; Ps 91,8; Prz 20,22; Iz 40,31

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czekać, wypatrywać z niecierpliwością koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć nadzieję; ** dosłownie: podniesie wysoko

35. Widziałem^7200 niegodziwego^7563 napawającego przerażeniem* i rozpierającego** się jak zielone*** drzewo w rodzimej glebie****.      Hi 5,3; Jr 12,2

* lub: rodzący bojaźń, przejmujący lękiem, wzbudzający trwogę, bezwzględny, potężny - Ps 37,35 Iz 13,11 Jr 15,21; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - rozszerzyć, rozlać się, uczynić nagim; *** lub: bujny, kwitnący, zielony; **** dosłownie: wynurzający się z ziemi, stąd: rdzenny mieszkaniec, tubylec, miejscowy

36. Lecz przeminął^5674 i oto już go nie ma; szukałem^1245 go i nie znalazłem^4672.

37. Spójrz* na nienagannego^8535 i przypatruj^7200 się prawemu^3477, bo przyszłość** takiego człowieka^376 to pokój^7965.      Hi 1,1; Ez 14,14; Łk 2,25

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, świętować, strzec, mieć pieczę nad; ** lub: koniec, czas późniejszy, ostatni, przyszłość, potomstwo

38. Lecz buntujący* się razem^3162 zostali zniszczeni^8045, potomstwo^319 niegodziwych^7563 zostało odcięte^319.      Ps 1,4-6; Ps 109,13; Prz 2,22

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - buntować się, wzniecać bunt, naruszać (Prawo)

39. Jednak* zbawienie^8668 sprawiedliwych^6662 jest od JHWH; On jest ich twierdzą** w czasie utrapienia***.      Ps 3,8; Ps 9,9; Ps 62,1; Iz 12,2; Jo 2,9

* dosłownie: a zbawienie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: miejscem schronienia, ucieczką, warownią; *** lub: ciężkie położenie, niedola, kłopot

40. JHWH ich wspomoże^5826 i wyzwoli^6403; wyzwoli^6403 ich od niegodziwych^7563 i wybawi^3467, bo w Nim pokładają nadzieję*.      Ps 5,11; Ps 7,1; Ps 22,4; Ps 34,22; Ps 54,4; Łk 18,7-8

* lub: zaufać, szukać schronienia, szukać ucieczki, złożyć nadzieję w (Bogu)

↑↑

Psalm 38

Psalm Dawida^1732 dla przypomnienia^2142*.

lub: dla pamięci, dla upamiętnienia

1. JHWH, nie karć** mnie w swoim gniewie^7110 i nie karz^3256 mnie w swojej zapalczywości***.      Ps 6,1

** lub: nie sądź, nie besztaj, nie uznawaj za winnego; *** lub: żar, furia, wściekłość, gorączka, oburzenie, złość

2. Twoje strzały^2671 utkwiły^5181 bowiem^3588 we mnie i ciężko spadła* na mnie Twoja ręka**.

* dosłownie: zeszła; ** lub: (ciśnie) mnie w dół Twoja ręka

3. Na skutek* Twojego gniewu^2195, nie ma nic zdrowego** w moim ciele^1320, nie ma odpoczynku*** dla moich kości^6106 z powodu* mojego grzechu^2403.      Hi 33,19; Ps 31,10; Ps 102,10

* dosłownie: od oblicza; ** lub: nic całego, kompletnego, normalnego stanu (ciała); *** lub: pokój, pełnia, zdrowie, pomyślność

4. Bo moje winy* sięgają** ponad moją głowę***, są jak wielkie brzemię**** zbyt ciężkie^3513 dla mnie.

* lub: przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przechodzić nad, przez; *** idiom: moje grzechy przerastają mnie; **** hebr.: masa - ciężar, brzemię, ładunek, wypowiedź - słowo często rozpoczynające wypowiedź proroka - Iz 13,1 14,28

5. Cuchną* i ropieją** moje rany^2250 z powodu mojej głupoty^200.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydzielać odrażający odór; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - gnić, rozkładać się, ropieć, rozpadać się, marnieć

6. Jestem zgarbiony* i bardzo** się pochyliłem^7817, przez cały dzień chodzę smutny***.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zgiętym, pochylonym, wykręconym; ** lub: wielce, niezmiernie, bardzo; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - sczerniały, ciemny, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować opłakiwanie, stąd: smutny

7. Moje lędźwie* bowiem napełniły^4390 się żarem** i nie ma nic zdrowego*** w moim ciele^1320.      Lm 1,13

* lub: bok, lędźwie, biodro(?); ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być płonącym, spalonym; *** lub: nic całego, kompletnego, normalnego stanu (ciała)

8. Jestem odrętwiały^6313 i* bardzo przygnębiony**, zawodzę*** z powodu jęku^5100 mojego serca.      Hi 3,24; Lm 2,11

* lub: tak bardzo - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zdruzgotany, skruszony, zgnębiony; *** dosłownie: ryczę, wyję

9. PANIE*, przed Tobą są wszystkie^3605 moje pragnienia** i moje wzdychanie*** nie jest przed Tobą ukryte^5641.

* lub: Panie mój - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: tęsknota serca, pożądanie, pragnienie, życzenie; *** lub: jęczenie w wyrazie żalu lub fizycznego bólu

10. Moje serce^3820 się miota*, opuściła^5800 mnie siła^3581 i światła^216 moich oczu^5869 również nie ma** ze mną.      Ps 6,7; Ps 69,3; Ps 88,9; Lm 2,11; Lm 5,16

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - dygotać, trzepotać; ** idiom: ciemnieje mi w oczach ze zmęczenia - 1Sm 14,27-29, uchodzi ze mnie życie - Ps 13,3, coraz gorzej widzę - Prz 29,23 - EIB Ps 38,11

11. Kochający^157 mnie i przyjaciele^7453 trzymają^5975 się z daleka^5048 od moich ran*, a moi bliscy^7138 stoją^5975 w oddali.      Hi 19,13; Mt 26,56; Łk 23,49

* lub: znak na ciele jako oznaka trądu - Kpł 13,2.4, udar, cios, plaga, choroba, plamka na ciele będąca efektem zarazy

12. Ci, którzy szukają^1245 mojej duszy^5315, zastawiają sidła^5367, a ci, którzy zabiegają^1875 o moją krzywdę*, mówią^1696 o zniszczeniu** i przez cały dzień obmyślają^1897 podstęp^4820.      Ps 35,4

* lub: zło, udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły; ** lub: całkowity upadek, zniszczenie, klęska

13. Lecz ja nie słyszę jak głuchy^2795, jestem jak niemy^483, który nie otwiera swoich ust.

14. I stałem się jak człowiek, który nie słyszy i nie ma w swoich ustach napomnienia*.

* lub: nagana, upomnienie, wyrzut, kara, kłótnia, spór

15. Ciebie bowiem, JHWH, oczekiwałem*; Ty mi odpowiesz, PANIE^136, mój Boże.      Ps 39,7; Ps 138,3

* lub: czekać, mieć nadzieję, spodziewać się

16. Bo powiedziałem: Niech się nie cieszą^8055 z mojego powodu; gdy moja noga się poślizgnie*, niech nie wynoszą** się nade mnie.      Ps 34,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chwiać się, zsuwać się, trząść się; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić wielkim, potężnym, wywyższyć się

17. Ja bowiem jestem przygotowany^3559 na potknięcie* i mój ból^4341 zawsze^8548 jest przede mną.

* lub: kuleć, upadać, potykać się

18. Wyznaję* więc^3588 moją nieprawość^5771 i niepokoję^1672 się swoim grzechem.      Ps 51,3; 2Kor 7,7; 1J 1,9

* lub: oznajmiać, rzucać w oczy, mówić

19. Lecz moi wrogowie^341, którzy żyją^2416, stali się silni^6105; liczni^7231 stali się ci, którzy podstępnie* mnie nienawidzą^8130.

* lub: oszustwo, krzywda, podstęp, kłamstwo, fałsz

20. Odpłacają^7999 mi złem^7451 za dobro^2896 i przeciwstawiają* się mi, bo kroczę** za dobrem^2896.      Rdz 44,4; 1Sm 25,21; Ps 35,12; Ps 109,5; Prz 17,13

* hebr.: satan - być przeciwnikiem, opierać się, przeciwstawiać; ** lub: ścigać, gonić, chodzić za kimś, pilnie śledzić

21. Nie* opuszczaj mnie, JHWH, mój Boże, nie oddalaj** się ode mnie.

* lub: obyś mnie nie... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** nie bądź ode mnie daleki

22. Pośpiesz^2363 mi z pomocą, PANIE^136, moje zbawienie*.

* lub: mój ratunek, moje wybawienie

↑↑

Psalm 39

Dla przewodnika^5329* chóru. Dla Jedutuna^3038**. Psalm^4210 Dawida.

lub: przewodnikowi - nadzorować, przewodzićhebr.: jedutun - „sławiący, wdzięczny” - imię własne - 1Krn 25,1 lub imieniem tym nazwano grupę śpiewaków

1. Powiedziałem: Będę strzegł moich dróg, abym nie zgrzeszył^2398 językiem^3956; nałożę*** na usta^6310 wędzidło^4269, dopóki niegodziwy^7563 będzie naprzeciwko^5048 mnie.      Ps 34,13; Jk 3,5-12

*** dosłownie: będę strzegł moich ust wędzidłem

2. Zaniemówiłem w milczeniu, przestałem mówić* o dobru, lecz mój ból** był rujnujący***.

* dosłownie: zamilkłem; ** tj. ból fizyczny lub umysłowy, smutek; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zakłóconym, nieszczęście, być zrujnowanym

3. Zapłonęło^2552 we mnie serce^3820; gdy rozmyślałem^1901, zapłonął^1197 ogień*, a wtedy przemówiłem swoim językiem tak:      Jr 20,9; Łk 24,32

* idiom: wzburzyły się we mnie moje emocje - Pwt 19,6

4. JHWH, oznajmij* mi mój kres^7093 i miarę^4060 moich dni, abym** poznał^3045, jak bardzo jestem przemijający***.      Hi 14,5; Ps 90,12; Ps 119,84

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - oznajmić, ujawnić, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, poznawać; ** obym - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: ulotny, przejściowy, krótkotrwały

5. Oto darowałeś* mi moje dni^3117 na szerokość dłoni^2947**, a okres mojego życia*** jest niczym przed^5048 Tobą; O tak^389, każdy człowiek^120, nawet wysoko postawiony^5324, jest tylko parą****. Sela^5542.      Ps 62,9; Ps 89,47; Ps 144,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, zezwolić, ofiarować, położyć, przeznaczyć; ** tj. szerokość czterech palców - idiom: uczyniłeś go bardzo krótkim; *** lub: wiek, długość życia, świat; **** na próżno, marność

6. O tak*, człowiek^376 porusza^1980 się jak cień; doprawdy^389 na próżno^1892 się martwi**; gromadzi^6651, a nie wie, kto to zabierze.      Ps 49,10; 1Kor 7,31; Jk 4,14

* partykuła potwierdzająca - o tak, z pewnością, doprawdy, zaiste lub ograniczająca - tylko, jednakże, lecz; ** lub: być niespokojnym, być zmartwionym, pałać gniewem

7. A teraz czego mam oczekiwać^6960, PANIE^136? W Tobie jest moja nadzieja^8431.      Ps 38,15

8. Uwolnij* mnie od wszystkich moich występków**, nie wystawiaj^7760 mnie na pośmiewisko^2781 głupca^5036.      Ps 44,13; Ps 79,4; Ps 119,22

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyrwać, wyratować, odzyskać, wyzwolić; ** lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawolność, profanacja

9. Jestem niemy* i nie otwieram moich ust**, bo Ty to uczyniłeś^6213.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być związany, niemy; ** idiom: ponieważ moja kara pochodzi od Ciebie (?)

10. Oddal^5493 ode mnie Twój cios^5061, bo ginę^3615 od wrogości* Twojej ręki**.      Hi 9,34; Hi 13,21

* lub: spór, niesnaski, wrogość, konflikt; ** lub: gdy Twoja ręka porusza się przeciwko mnie, ginę, lub: pod naporem Twojej ręki

11. Gdy karą^8433 dyscyplinujesz* człowieka^376 za nieprawość^5771, to jak mól niszczysz^4529 to, czego pragnie**; O tak^389, parą^1892 jest każdy człowiek^120. Sela^5542.      Iz 50,9; Ps 39,5

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - utrzymywać w karności, karcić, karać, chłostać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pragnąć, skarb, lub: jego piękno - King James Version, EIB

12. Wysłuchaj mojej modlitwy, JHWH, i nakłoń ucha na moje wołanie*; nie bądź głuchy na moje łzy, bo jestem przybyszem** dla Ciebie i przychodniem***, jak wszyscy moi ojcowie^1.      Kpł 25,23; 1Krn 29,15; Ps 119,19; 2Kor 5,6; Hbr 11,13; 1P 1,17; 1P 2,11

* lub: błaganie, krzyk o pomoc - Wj 2,23, Lm 3,5; ** hebr.: ger - przybysz, tymczasowy mieszkaniec bez praw dziedzicznych, chroniony obywatel, obcy, prozelita; *** hebr.: toszaw - przybysz, cudzoziemiec, obcy

13. Odwróć^8159 wzrok ode mnie, abym się rozpromienił*, zanim odejdę^1980 i już mnie nie będzie^369.      Hi 10,20-21

* lub: tylko w koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozpromienić się, uśmiechać, wyglądać ładnie, spowodować wybuch (radości), odzyskać siłę

↑↑

Psalm 40

1. Dla przewodnika chóru. Dawidowy. Psalm. Cierpliwie oczekiwałem* na JHWH i skłonił się ku mnie, i wysłuchał mojego wołania**.      Ps 27,14; Ps 34,15

* hebraizm - wyczekując wyczekiwałem - por. Dz 7,4; ** lub: wołanie (krzyk) o pomoc

2. I sprawił, że wyszedłem* z dołu^953 zagłady** i z błota^3121 bagiennego***; sprawił, że postawiłem^6965 moje stopy na skale^5553 i wzmocnił^3559 moje kroki^838.      Ps 27,5; Ps 69,14

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować wejście na górę, przyprowadzić w górę; ** dosłownie: wrzask, łoskot, ryk (związany z bitwą); *** lub: muł, torfowisko, błoto - lepkie, śliskie, grząskie - Ps 69,2

3. I włożył* w moje usta nową^2319 pieśń^7892, pieśń chwały** dla naszego Boga. Wielu^7227 to zobaczy^7200 i ulęknie^3372 się, i zaufa*** JHWH.      Ps 33,3; Obj 5,9; Obj 14,3

* dosłownie: dał, spowodował; ** lub: chwała, sława, rozgłos, pieśń lub hymn pochwalny; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pewność, być śmiałym, być bezpiecznym

4. Błogosławiony^835 człowiek*, który pokłada w JHWH swoją nadzieję**, a nie zwraca*** swoich oczu w kierunku dumnych^7295 ani na tych, którzy oplatają**** się kłamstwem.      Hi 23,11; Ps 2,12; Ps 34,8; Ps 84,12

* lub: mocarz, wojownik, bohater - Wj 10,11 Jr 17,5.7; ** lub: zaufanie, ufność, miejsce ucieczki; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwracać się ku, rozejrzeć się, odwracać się; **** lub: gwałtownie skręcać, oddawać się

5. Wiele cudownych^6381 dzieł uczyniłeś^6213, Ty JHWH, mój Boże, a Twoich zamysłów* wobec nas nikt nie może wymienić w kolejności** przed^413 Tobą; gdybym chciał je opowiedzieć^5046 i ogłosić^1696, są zbyt liczne^6105, nie można ich policzyć^5608.      Hi 5,9; Ps 71,15; Ps 139,17-18

* lub: myśl, plan, zamysł, wynalazek, wymysł; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - porządkować, ustawić w szeregu, wskazywać po kolei, porównywać, lub: nie ma porównania ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

6. W ofierze krwawej^2077 i w darze z pokarmu^4503 nie miałeś upodobania^2654, lecz przekłułeś* mi uszy**; nie pytałeś^7592 się o całopalenia^5930 i ofiary za grzech^2401.      1Sm 15,22; Oz 6,6; Hbr 10,5

* hebr.: karaʰ - kopać, drążyć, zrobić dziurę, wyciosać; ** myśl nawiązuje do oddania się w niewolę (w całkowite posłuszeństwo) - por. Wj 21,6 przez akt przekłucia ucha (?)

7. Wtedy powiedziałem^559: Oto przybyłem^935, w zwoju^4039 dokumentu* napisano^3789 o mnie.      Łk 24,44; J 5,39; Dz 10,43; Hbr 10,7

* lub: zwój, dokument prawny, inskrypcja (rozpoczynająca tekst?), coś spisanego

8. Z upodobaniem* czynię^6213 to, w czym Ty znajdujesz przyjemność**, mój Boże, a Twoje Prawo^8451 jest w głębi^8432 mojego wnętrza^4578.

* lub: przyjemność, upodobanie, rozkosz, przychylność, łaska; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozkoszować się czymś, mieć przyjemność w, pragnąć, zachwycać się czymś, być ochoczym hebr.: hapes - LXX thelema - wola, pragnienie - por. Mt 12,50 przypis *

9. Ogłosiłem* jako dobrą nowinę Twoją sprawiedliwość^6664 w wielkim zgromadzeniu^6951. Oto^2009, nie będę zamykał** moich ust; JHWH, Ty o tym wiesz^3045.      Ps 22,22; Ps 22,25; Ps 35,18

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ucieszyć się dobrą nowiną, ogłaszać radosną wieść; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trzymać w ryzach, powściągać, zamykać

10. Twojej sprawiedliwości^6666 nie skrywałem^3680 w głębi^8432 serca^3820, opowiadałem^559 o Twojej wierności* i Twoim zbawieniu^8668; nie ukryłem^3582 Twojego miłosierdzia^2617 i Twojej prawdy** w wielkim zgromadzeniu***.

* lub: wierność, zaufanie, stałość, pewność, stabilność, prawda; ** lub: wierność, prawda, pewność, wiarygodność; *** hebr.: kahal - zgromadzenie, wspólnota, zbór JHWH - por. gr.: ekklesia - Obj 22,16 przypis *

11. Dlatego Ty, JHWH, nie odmawiaj^3607 mi swojej litości*; Twoje miłosierdzie^2617 i prawda^571 niech mnie zawsze strzegą**.      Ps 36,5; Ps 57,3; Ps 61,7

* lub: współczucie, litość, łono (wnętrze?); ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pilnować, czuwać nad, zachować, strzec - tu l.mn.

12. Ponieważ otoczyły^661 mnie nieszczęścia*, których nie można policzyć**; dosięgły^5381 mnie moje nieprawości^5771, tak że nie mogę ich dostrzec***; stały się liczniejsze^6105 niż włosy na mojej głowie^7218, a moje serce^3820 mnie zawodzi****.      Ps 38,4; Ps 65,3

* lub: zło, udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły; ** dosłownie: dla których nie ma liczby; *** lub: rozróżnić; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pozostawić, zaniedbać, odejść, zmienić nastawienie, dać się ponieść

13. Bądź łaskawy*, JHWH, zechciej mnie ocalić^5337; JHWH, pośpiesz^2363 mi na pomoc^5833.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć upodobanie, być łaskawym, życzliwym

14. Niech się zawstydzą* i zmieszają** wszyscy, którzy razem^3162 szukają^1245 mojej duszy by ją zniszczyć***; niech odstąpią^5472 do tyłu^268 i zostaną upokorzeni**** ci, którzy znajdują przyjemność^2655 w moim nieszczęściu^7451.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być rozczarowanym, wstydzić się, być zażenowanym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wstydzić się (rumienić), być zmieszanym; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zmieść, porwać, zostać porwanym; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać upokorzonym, zhańbionym, wstydzić się

15. Niech będą ogarnięci grozą* z powodu swojej hańby^1322 ci, którzy mówią: Ha**, ha!

* lub: być spustoszonym, być porażonym strachem, być ogarniętym zgrozą, być zeszpeconym; ** wyrażenie radości - Iz 46,16, radości złośliwej - Ez 25,3, rżenie konia - Hi 39,25

16. Niech się radują^7797 i niech będą zadowoleni* w Tobie, ci wszyscy, którzy Ciebie szukają^1245; niech ci, którzy miłują^157 Twoje zbawienie^8668, zawsze^8548 mówią: Niech JHWH będzie wywyższony**,      Ps 35,27; Ps 70,4

* lub: być zadowolonym, radować się, unosić się radością, promienieć; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać się wielkim, wywyższonym

17. Ja wprawdzie jestem ubogi^6041 i nędzny*, lecz PAN^136 myśli^2803 o mnie. Ty jesteś moją pomocą^5833 i tym, który mnie wyzwala**, mój Boże, nie zwlekaj***.      Ps 35,10; Ps 37,14; Ps 86,1; Ps 109,22

* lub: być ubogim, bardzo biednym, być w potrzebie, nędza; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - doprowadzić w bezpieczne miejsce, wyzwolić, zostać wyzwolonym, wyślizgnąć się; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - spóźniać, czekać

↑↑

Psalm 41

1. Dla przewodnika^5329 chóru. Psalm Dawida. Błogosławiony^835 ten, który poświęca uwagę* ubogiemu**, JHWH go wybawi^4422 w dniu niedoli^7451.      Ps 82,3-4; Prz 14,21; Prz 19,17

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - patrzeć na, mieć wgląd, poświęcać uwagę, nauczać lub: błogosławiony, który postępuje mądrze z ...- hebr.: maskil por. Ps 32,1 przypis *; ** lub: marny, biedny, słaby, chudy

2. JHWH będzie go strzegł*, zachowa przy życiu^2421 i uczyni szczęśliwym^833 w tej ziemi^776 i nie wyda^5414 go na wolę** jego wrogów^341.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, czuwać, ochraniać, ratować życie; ** idiom - nie wyda go duszy - na wolę, zamysły, decyzje

3. JHWH wzmocni* go na łożu choroby^1741, w cierpieniu^2483 poprawi całe jego posłanie**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wspierać, podtrzymywać, wzmocnić, pocieszyć; ** idiom: przywróci mu pełne zdrowie? - por. EIB Ps 41,1

4. Ja powiedziałem: JHWH, zmiłuj* się nade mną, uzdrów** moją duszę^5315, bo zgrzeszyłem^2398 przeciwko Tobie.      Sdz 10,10; 1Krl 8,33; Jr 14,7; Dn 9,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać łaskę, przychylność, miłosierdzie; ** lub: przywróć mi zdrowie - w aspekcie fizycznym i duchowym - por. Rdz 20,17 Iz 53,5 Oz 5,13 Za 11,16

5. Moi wrogowie^341 powiedzą o mnie źle^7451: Kiedy on umrze^4191 i zginie^6 jego imię^8034?

6. A jeśliby ktoś przyszedł mnie zobaczyć*, powie puste** słowa; jego serce^3820 gromadzi^6908 sobie nieprawość^205, a gdy wyjdzie^3318 na zewnątrz^2351, będzie o niej*** mówił^1696.      Ps 7,10-11

* lub: zwrócić uwagę na, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd; ** lub: pustka, daremność, próżność, fałsz, bezwartościowość; *** domyślnie: będzie mówił o nieprawości

7. Wszyscy, którzy mnie nienawidzą^8130, szepczą* razem^3162 przeciwko mnie, przeciwko mnie obmyślają** zło^7451;      Ps 56,5

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - szeptać między sobą, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rzucać uroki; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - planować, wymyślać, oceniać, zamierzać, uznać

8. Mówiąc: Spadła na niego okropna rzecz*, położył się i nie zrobi nic więcej^3254 by się podnieść^6965.

* idiom: słowo Beliala spadło na niego lub: zaraza złośliwa nim zawładnęła - Biblia Tysiąclecia II, Word Biblical Commentary Ps 41,8

9. Nawet mój przyjaciel*, któremu ufałem^982, który jadł^398 mój chleb^3899, podniósł przeciwko mnie piętę**.      Ps 55,12; Mt 26,14; Mt 26,21; Mt 26,47-50; J 13,21

* dosłownie: człowiek mojego pokoju (dobrobytu, powodzenia); ** idiom: przyczynił się zdradliwie do mojego upadku - Jr 38,22, Ab 1,7, lub: stał się dla mnie przeszkodą - EIB Ps 41,10

10. Ale Ty, JHWH, zmiłuj* się nade mną i podnieś^6965 mnie, abym** im odpłacił***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać łaskę, przychylność, miłosierdzie; ** lub: obym im odpłacił - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wynagradzać straty, płacić, nagradzać, odnawiać, skończyć

11. Po tym ja poznałem^3045, że masz we mnie upodobanie*, bo^3588 mój wróg^341 nie będzie już krzyczał z radości** przeciwko^5921 mnie.      Ps 21,6; Ps 37,17

* lub: rozkoszować się czymś, mieć przyjemność w, pragnąć, zachwycać się czymś, być ochoczym; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydawać okrzyk wojenny, krzyczeć triumfalnie (nad wrogami), wiwatować, wydać sygnał do wojny (zadąć w róg)

12. Lecz Ty wsparłeś* mnie przez wzgląd na moją uczciwość** i na wieki*** postawiłeś mnie przed swoim obliczem.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trzymać, chwytać, podpierać, podtrzymywać; ** lub: całość, niepodzielność, niewinność, prostota, uczciwość; *** lub: na zawsze

13. Błogosławiony^1288 JHWH, Bóg Izraela^3478, od wieków^5769 aż na wieki^5769. Amen i amen*.      1Krn 29,10; Ps 18,46; Ps 28,16; Ps 72,18

* lub: naprawdę, istotnie, godne wiary, niech tak będzie

↑↑

Psalm 42

Dla przewodnika^5329 chóru. Pieśń pouczająca^4905* synów Koracha.

hebr.: maskil - pouczenie, pieśń wyjaśniająca, rozmyślanie, pieśń mądrości (dobrze napisana - 2Krn 30,22), przysłowia

1. Jak jeleń** pragnie^6165 wód strumieni^650, tak moja dusza^5315 pragnie^6165 Ciebie, Boże.

** lub: łania, jeleń, samiec jelenia, daniel - cervus capreolus

2. Moja dusza^5315 jest spragniona^6770 Boga, Boga żywego^2416. Kiedy przyjdę^935 i będę się mógł wpatrywać* w oblicze Boga**?      Ps 63,1

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd; ** tu: pytanie retoryczne wyrażające silne pragnienie bycia przed Bogiem

3. Łza^1832 stała się dla mnie chlebem^3899 za dnia^3119 i nocą^3915, bo mówią^559 do mnie cały dzień^3117: Gdzie jest twój Bóg?      Ps 80,5; Ps 102,9

4. To wspominam* i wylewam na siebie** moją duszę^5315, jak podróżując^5674 w tłumie^5519, szedłem^1718 z nimi do domu^1004 Bożego wśród okrzyków*** radości i dziękczynienia****, pośród świętującego***** mnóstwa^1995.      Rdz 28,17; 1Krn 6,48; Kaz 5,1; Mt 12,4; 1Tm 3,15; 1P 4,17

* lub: to pamiętam; ** idiom - kiedy płaczę - por. Hi 30,16; *** lub: głos, dźwięk, hałas; **** wyznanie, chwała, dziękczynienie; ***** obchodzić święto, pielgrzymować, tańczyć

5. Dlaczego^4100 się smucisz*, moja duszo^5315, i dlaczego jesteś we mnie zatrwożona**? Zaufaj^3176 Bogu, bo jeszcze będę Go wysławiał^3034 za zwycięstwo*** Jego oblicza^6440.

* lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - być zrozpaczonym, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zgiętym w pokłonie, paść na twarz, ukorzyć się, pochylać, kulić się; ** być niespokojnym, poruszonym, opłakiwać, pałać gniewem, hałasować; *** lub: ocalenie, dobrobyt, zbawienie, pomyślność, zwycięstwo

6. Mój Boże, smuci^7817 się we mnie moja dusza^5315, dlatego wspominam* Cię z ziemi^776 Jordanu i szczytu Hermonu**, z góry Misar***.

* lub: pamiętam o Tobie; ** Góra Hermon na płn. Izraela, zimą i wiosną szczyt góry jest ośnieżony; *** góra najprawdopodobniej w płn. części Zajordania w pobliżu Hermonu

7. Głębia* woła do głębi^8415, szumem^6963 Twoich wodospadów**; wszystkie Twoje fale^4867 i nawałnice^1530 przeszły^5674 nade mną.

* hebr.: tehom - głębia (oceanu) - gr.: abyssos - por. Rdz 1,2; ** lub: ujście (wód), tunel, podziemny kanał prowadzący od źródła Gichon?, wodospad, szybko płynący strumień

8. Lecz za dnia JHWH wyznacza* swoje miłosierdzie^2617, a w nocy będzie we mnie** Jego pieśń***, modlitwa^8605 moja do Boga mojego życia^2416.      Hi 32,10; Ps 44,4; Ps 77,6; Ps 133,3

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć nadzór, wyznaczyć, zlecić, rozkazać; ** lub: u mnie; *** będzie Mu śpiewać u mnie, modlitwa ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

9. Powiem^559 do Boga: Moja skało*, dlaczego o mnie zapomniałeś^7911? Dlaczego^4100 chodzę zasępiony^6937 z powodu ucisku** wroga^341?      Pwt 32,4; 1Sm 2,2; Ps 18,3; Ps 22,2; Ps 38,3

* tj. pionowa lub stroma skała, klif, urwisko; ** lub: ucisk, strapienie, nacisk

10. Jak przy łamaniu* moich kości^6106, tak mi urągają** moi wrogowie***, gdy mówią do mnie cały dzień^3117: Gdzie jest twój Bóg?      Jl 2,17

* dosłownie: roztrzaskanie miażdżyć, zgrzytać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić wyrzuty, przeciwstawiać się, urągać; *** lub: ci, którzy mnie uciskają, dręczą, powodują niedolę

11. Dlaczego się smucisz^7817, moja duszo^5315, i dlaczego jesteś we mnie zatrwożona^1993? Zaufaj^3176 Bogu, bo jeszcze będę Go wysławiał^3034, On jest ocaleniem* mojego oblicza^6440 i On moim Bogiem.      Ps 42,6; Ps 43,5

* lub: ocalenie, dobrobyt, zbawienie, pomyślność, zwycięstwo

↑↑

Psalm 43

1. Osądź^8199 mnie, Boże, i rozstrzygnij^7378 mój spór* z tym nieświętym^2623 narodem^1471! Och! Wybaw^6403 mnie od człowieka^376 fałszywego^4820 i niesprawiedliwego^5766!

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - prowadzić sprawę sporną w sądzie, walczyć, zmagać się, wnieść skargę, zaatakować kogoś (wymówkami)

2. Bo Ty jesteś Bogiem mojej twierdzy*. Dlaczego mnie odrzuciłeś**? Dlaczego chodzę zasępiony*** z powodu ucisku^3906 wroga^341?      Ps 42,9; Ps 88,14

* lub: miejsce schronienia, ucieczka, warownia; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odtrącić, odrzucić, w koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odrzucić kogoś siłą; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - sczerniały, ciemny, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować opłakiwanie stąd: zasępiony, smutny, płaczący

3. Ześlij^7971 Twoje światło^216 i Twoją prawdę^571, niech mnie przyprowadzą^5148 i wprowadzą^935 na Twoją świętą górę* i do Twojego miejsca zamieszkania**.      Iz 66,20; Dn 9,16; Jl 2,1; Za 8,3

* tj. na górę Syjon - por. Ps 2,6 15,1; ** lub: namiot, miejsce zamieszkania, przybytek, tu: w l.poj. - por. Ps 27,5 przypis *

4. Wtedy* przyjdę** do ołtarza^4196 Bożego, do Boga mojego wesela*** i radości^1524; będę Cię wysławiał^3034 na cytrze****, Boże, mój Boże.      Ps 33,2; Ps 57,8; Ps 71,22; J 20,28

* lub: obym przystąpił - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wejść, wkraczać, iść, przychodzić; *** zadowolenie, radość, pomyślny skutek, szczęśliwy obrót spraw; **** tj. instrument szarpany, lira

5. Dlaczego^4100 się smucisz*, moja duszo^5315, i dlaczego jesteś we mnie zatrwożona^1993? Zaufaj^3176 Bogu, bo jeszcze będę Go wysławiał^3034, On jest ocaleniem^3444 mojego oblicza^6440 i On moim Bogiem.

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - być zrozpaczonym, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zgiętym w pokłonie, paść na twarz, ukorzyć się, pochylać, kulić się

↑↑

Psalm 44

Dla przewodnika^5329 chóru. Pieśń pouczająca^4905* synów Koracha.

hebr.: maskil - pouczenie, pieśń wyjaśniająca, rozmyślanie, pieśń mądrości (dobrze napisana - 2Krn 30,22), przysłowia

1. Boże, na własne uszy usłyszeliśmy^8085, nasi ojcowie opowiadali^5608 nam o tym, czego dokonałeś za ich dni^3117, za dni^3117, dawnych**.      Ps 78,3; Wj 12,24

** lub: starożytność, początek, prastare czasy

2. Ty własną ręką^3027 wziąłeś w posiadanie^3423 narody*, a ich osadziłeś**; zadałeś rany^7489 ludom*** i wyrzuciłeś^7971 je.      2Sm 7,10; Ps 78,55; Ps 80,8

* hebr.: goim - poganie, narody, nie-Żydzi; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zasadzić, ugruntować; *** hebr.: le’om - lud, naród

3. Bo nie zajęli^3423 ziemi^776 swoim mieczem^2719 ani nie wybawiło^3467 ich własne ramię^2220, lecz Twoja prawica^3225 i Twoje ramię^2220, i światło^216 Twojego oblicza^6440, bo upodobałeś* ich sobie**.      Lb 6,25; Pwt 4,37; Pwt 7,7-8; Ps 17,7; Ps 20,7; Ps 89,16; Dn 9,17

* lub: mieć upodobanie, być łaskawym, życzliwym; ** lub: bo im okazałeś przychylność

4. Ty sam* jesteś moim Królem, o Boże; zarządź** zwycięstwo^3444 Jakuba.      Ps 89,18; Iz 33,22; Mt 2,2; Mt 21,5; J 1,49

* lub: Ty (jesteś) nim - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozkazać, zarządzić, powierzyć odpowiedzialność, wyznaczyć

5. Dzięki Tobie napieramy* na naszych wrogów^6862, za sprawą Twojego imienia zdepczemy^947 tych, którzy powstają** przeciwko nam.      Ps 60,12

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - popychać, szturchać kogoś, podrzucać rogami; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stawać, powstawać, rosnąć w siłę

6. Nie zaufam^982 bowiem mojemu łukowi^7198 i nie wybawi^3467 mnie mój miecz^2719;      Ps 20,7; Oz 1,7

7. Lecz^3588 Ty nas wybawiłeś^3467 od naszych wrogów* i zawstydziłeś** tych, którzy nas nienawidzą***.

* lub: ciemiężyciel, nieprzyjaciel; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zawstydzić się, być zażenowanym, rozczarowanym; *** w koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - nienawidzący (wrogów), koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oddzielać się, brzydzić

8. Każdego dnia^3117 chlubimy^1984 się w Bogu, a Twoje imię^8034 będziemy sławić* na wieki**. Sela***.      Ps 34,2; Jr 9,24

* obyśmy sławili - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: na zawsze; *** hebr.: selaʰ - termin muzyczny (?) - akcent, pauza, przerwanie, zmiana tonacji, zmiana głosu, stylu muzyki

9. A jednak odrzuciłeś* i zawstydziłeś** nas, i nie wyruszasz^3318 z naszymi wojskami^6635.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odtrącić, odrzucić, w koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odrzucić kogoś siłą; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zawstydzać, ubliżać, upokarzać, narażać na wstyd

10. Sprawiłeś, że poddaliśmy* tyły^268 przed wrogiem^6862, a ci, którzy nas nienawidzą^8130, zdobyli sobie łup**.      Kpł 26,17; Pwt 28,25; Joz 7,8; Joz 7,12

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować wracanie, pozwalać wrócić, odnawiać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - łupić, plądrować, brać łupy

11. Wydałeś^5414 nas jak owce^6629 na żer* i rozproszyłeś^2219 nas wśród pogan**.      Kpł 26,33; Pwt 4,27

* dosłownie: na żywność, jedzenie; ** lub: narodów

12. Sprzedałeś^4376 swój lud za bezcen* i nie powiększyłeś** na nich zysku***.

* lub: za darmo, za nic, bez wartości; ** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić wielkim, powiększyć; *** lub: cena, nagroda, zysk, opłata

13. Wystawiłeś^7760 nas na wzgardę* naszym sąsiadom^7934, na szyderstwo** i pośmiewisko*** tym, którzy nas otaczają^5439.      Pwt 28,37; 1Krl 9,7; Ps 79,4

* lub: hańba, pogarda, drwina; ** drwienie, szydzenie, jąkanie; *** kpina, pośmiewisko

14. Sprawiłeś, że staliśmy* się przysłowiem** wśród pogan^1471, potrząsaniem*** głową^7218 pośród ludów^3816.      Hi 17,6; Ps 109,26; Jr 24,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kłaść, ustawiać, wyznaczyć, wystawić, sprawiać, że coś się stanie; ** hebr.: masal - przypowieść, maksyma etyczna, porzekadło, aforyzm, poemat, żart; *** tj. gest zdziwienia i zaskoczenia nad czymś nieoczekiwanym

15. Cały dzień moja hańba* jest przede mną, a wstyd^1322 okrywa mi twarz^6440;      2Krn 33,21; Ps 69,7

* lub: wstyd, hańba, zakłopotanie, zniewaga

16. Z powodu głosu^6963 tego, który gardzi* i bluźni**, z powodu wroga^341 i tego, który się mści^5358.      Ps 8,2; Ps 74,10

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić wyrzuty, przeciwstawiać się; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - urągać ludziom, bluźnić Bogu

17. To wszystko na nas przyszło^935, a jednak nie zapomnieliśmy^7911 o Tobie i nie sprzeniewierzyliśmy* się Twojemu przymierzu**.      Hi 13,15; Dn 9,13

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - postępować fałszywie, zdradzić; ** hebr.: berit - sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy

18. Nasze serce^3820 nie odwróciło się wstecz, ani nasze kroki^838 nie zboczyły^5186 z Twojej ścieżki^734;      Ps 17,15; Ps 23,3; Ps 25,4; Ps 78,57

19. Chociaż rozbiłeś* nas w miejscu^4725 szakali** i okryłeś^3680 nas cieniem śmierci***.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zgnieść, rozbić na kawałki; ** hebr.: tannin - wąż, potwór morski, smok, szakal, krokodyl - Ez 29,3; *** idiom: bliskość niebezpieczeństwa groźnego dla życia hebr.: calmawet - cień śmierci, głęboka ciemność - metafora: miejsce przebywania zmarłych - Hi 3,5 10,21-22 Iz 9,1 Jr 2,6

20. Gdybyśmy zapomnieli^7911 imienia^8034 naszego Boga* i wyciągnęli^6566 nasze ręce** do obcego^2114 boga;      Wj 29,9; 1Krl 8,22; 2Krn 6,12

* idiom: gdybyśmy Go odrzucili - por. EIB Ps 44,21; ** idiom: zwrócili się w modlitwie do ... EIB Ps 44,21

21. Czy Bóg by tego nie odkrył*? Przecież On zna^3045 tajemnice** serca^3820.      Ps 7,10; Ps 139,23

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szukać, zgłębiać, zbadać; ** rzecz ukryta, tajemna

22. Lecz z powodu^5921 Ciebie przez cały^3605 dzień^3117 jesteśmy mordowani*, policzyli** nas jak owce^6629 przeznaczone na rzeź^2878.      Jr 12,3; Rz 8,36

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zabić, zgładzić, zniszczyć, zamordować; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać policzonym, przypisanym, pomyślanym

23. Przebudź się^5782; dlaczego śpisz, PANIE? Obudź^6974 się, nie odrzucaj* nas na wieki**.      Ps 7,6; Ps 35,23; Ps 78,65

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odtrącić, odrzucić; ** na zawsze

24. Dlaczego^4100 ukrywasz^5641 swoje oblicze^6440 i zapominasz^7911 o naszym utrapieniu* i ucisku^3906?      Hi 13,24; Ps 88,14

* lub: udręka, bieda, nieszczęście

25. Ponieważ nasza dusza^5315 zanurzyła* się w prochu, nasz brzuch przylgnął do ziemi.      Ps 119,25

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zapadać się, schylać, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być przygnębionym

26. Powstań^6965 nam na pomoc^5833, odkup* nas ze względu na Twoje miłosierdzie.      Ps 6,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać okup, ocalić, wyzwolić, pozwolić na wykup

↑↑

Psalm 45

Dla przewodnika^5329 chóru. Na nutę: „Lilie”7799*. Pieśń pouczająca^4905** dla synów Koracha. Pieśń^7892 miłosna***.

lilie - (?) - początek słów pieśni, na którą psalm był śpiewanyhebr.: maskil - pouczenie, pieśń wyjaśniająca, rozmyślanie, pieśń mądrości (dobrze napisana - 2Krn 30,22), przysłowiatreść psalmu wskazuje na pieśń weselną pary królewskiej

1. Moje serce zostało poruszone^7370 dobrym słowem^1697; dzieła****, które wypowiadam^559, są dla króla; mój język będzie rysikiem***** biegłego****** pisarza^5608.      Ezd 7,6

**** lub: dzieło, praca, zajęcie, wytwór - tu: jako dzieło literackie; ***** tj. żelazny rylec z twardą końcówką używany do pisania w kamieniu lub metalu, trzcinowe pióro do pisania po zwoju; ****** dosłownie: szybki, gotowy

2. Ty jesteś piękniejszy^3302 od^4480 synów ludzkich*; na twoich wargach rozlał się wdzięk**, dlatego Bóg pobłogosławił^1288 cię na wieki***.      Łk 4,22

* dosłownie: synów człowieka (adam); ** idiom: twoje słowa są pełne wdzięku; *** lub: na zawsze

3. Przypasz do biodra^3409 swój miecz, mocarzu*, w swojej chwale^1935 i dostojeństwie**.

* lub: człowiek silny, potężny, dzielny, bohater; ** lub: ozdoba, świetność, cześć, chwała, dostojeństwo

4. A w swoim dostojeństwie^1926 rozwijaj się pomyślnie*, wyruszysz** ze słowem prawdy^571, łagodnej*** sprawiedliwości^6664 i niech twoja prawica wskaże**** ci zdumiewające***** dzieła.      Ps 65,5; Ps 98,1

* lub: czynić postępy, osiągnąć cel, postępować naprzód; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - kierować, uczyć, wskazywać, strzelać strzałami; *** lub: pokora, cichość; **** wskaże ci na; ***** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wywołać zdumienie, nabożną cześć, przejąć lękiem

5. Twoje strzały^2671 są ostre^8150, narody* pod tobą^8478 upadną^5307, skierowane są w serce^3820 wrogów^341 króla^4428,

* lub: naród, lud, lud zbrojny

6. Twój tron^3678, o Boże*, trwa na wieki^5769 wieczne^5703, berłem** Twojego królestwa*** jest berło^7626 sprawiedliwości****.      Ps 93,2; Iz 9,6; Łk 1,33

* lub: tronem twoim Bóg - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** buława, berło (jako symbol władzy), kij, rózga, gałąź; *** władza królewska, panowanie (czas), królestwo (terytorium); **** iść prostą drogą, płaskowyż, metaforycznie - prawość, sprawiedliwość, prostolinijność

7. Umiłowałeś^157 sprawiedliwość^6664, a brzydzisz* się nieprawością^7562, dlatego namaścił^4886 cię, o Boże, twój Bóg olejkiem^8081 radości** bardziej niż twoich towarzyszy***.      Ps 33,5; Hbr 1,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oddzielać się, brzydzić, w koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - nienawidzący (wrogów); ** lub: zadowolenie, wesele, radosne uniesienie; *** współpracownik, towarzysz, kompan, naśladowca

8. Wszystkie twoje szaty^899 pachną mirrą*, aloesem** i kasją***; płynąca z pałaców^1964 z kości^8127 słoniowej^8127 gra na strunach**** czyni cię radosnym^8055.      Lb 24,6; Pnp 1,3; Pnp 4,14; Mt 2,11

* tj. żywica z kory drzewa arabskiego; ** drzewo aloesowe, lodowa roślina tworząca bujne kępy; *** strączyniec - przyprawa, sproszkowana kora o smaku podobnym do cynamonu; **** tj. dział, część, akord muzyczny wykonany na instrumencie strunowym

9. Córki królów są wśród cenionych* przez ciebie kobiet, królowa^7694 w złocie^3800 z Ofiru** stanęła^5324 po twojej prawicy^3225.      Rdz 10,29; Hi 22,24; Iz 13,12

* lub: drogi, kosztowny, ceniony, wspaniały, chwalebny; ** tj. ziemia lub miasto w płd. Arabii na szlaku handlowym Salomona pomiędzy Mekką a Medyną - Mahdadh Dhahab, synonim złota - „Ofir” - obrócony w pył

10. Posłuchaj^8085 córko^1323, spójrz^7200 i nakłoń ucha*, zapomnij** o swoim ludzie^5971 i o domu^1004 swojego ojca^1;      Rdz 12,1

* idiom: skieruj swoją uwagę, słuchaj uważnie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przestać się troszczyć, zapomnieć - por. Rt 1,16-17

11. A król zapragnie* twojego piękna^3308, bo on jest twoim panem^113; oddaj mu pokłon**.      Ps 95,6; Iz 54,5; Iz 62,4; Ef 5,26

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pragnąć, tęsknić za, żywić pożądanie; ** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - padać na twarz, oddawać pokłon

12. Także córka^1323 Tyru* przyjdzie z darami^4503, najbogatsi z ludu^5971 będą prosić^2470 o przychylność twojego oblicza**.

* tj. miasto fenickie na wybrzeżu Morza Śródziemnego - „skała”; ** lub: twarz, oblicze, obecność, osoba, powierzchnia (ziemi)

13. W środku* córka^1323 królewska w całej^3605 swojej świetności**, a jej szata^3830 przetykana*** złotem.      Iz 61,10; Obj 19,7

* lub: w wnętrzu, twarzą ku; ** lub: obfitość, bogactwo, majątek, chwalebność, świetność; *** tj. wyrób pleciony, filigranowy lub kratkowany na którym można umieszczać klejnoty - por. Wj 28,11.13 39,6.13

14. W kolorowej* szacie będą ją prowadzić^2986 do króla, za nią dziewice**, jej towarzyszki***, są prowadzone^310 do ciebie.

* lub: coś pstrego, haftowanego, szaty barwione, kolorowe; ** hebr.: betulaʰ - dziewica: pochodzenie od słowa „oddzielać”; *** tj. ktoś towarzyszący (o służących) - Sdz 11,37, przyjaciel

15. Prowadzą^2986 je z weselem* i z radością**, i wejdą do pałacu^1964 króla^4428.      Jr 22,4

* lub: zadowolenie, radość, pomyślny skutek, szczęśliwy obrót spraw; ** tj. stan szczęścia w przeciwieństwie do wcześniejszego stanu smutku - por. Hi 3,22 Ps 43,4 65,12

16. Zamiast* twoich ojców^1, będą twoi synowie^1121, których ustanowisz** książętami^8269 po całej ziemi^776.

* lub: w miejsce, ze względu; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - położyć (ręce na) ustawiać, rozmieszczać, wyznaczać

17. Upamiętnię* twoje imię^8034 po wszystkie pokolenia**; dlatego narody^5971 będą cię wysławiać^3034 na wieki^5769 wieczne^5703.      Ml 1,11

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wspominać, odnotować, pamiętać, upamiętnić; ** dosłownie: w każdym pokoleniu i pokoleniu - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek Ps 45,18

↑↑

Psalm 46

Dla przewodnika^5329 chóru. Dla synów Koracha. Pieśń^7892 na nutę: Dziewice^5961*.

hebr.: ’al-’alamot - panny, dziewice, pieśń na głosy żeńskie

1. Bóg jest naszym schronieniem** i siłą^5797, niezmierną^3966 pomocą dającą się znaleźć*** w czasie utrapienia****.      Ps 62,7; Ps 142,5

** lub: kryjówka, miejsce schronienia, ucieczka; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać znalezionym, mieć w posiadaniu, być obecnym; **** lub: w trudzie

2. Dlatego nie będziemy się bać^3372, choćby się zapadła* ziemia, choćby się zsunęły** góry^2022 w samo wnętrze*** mórz^3220;      Ps 18,7; Iz 24,19; Iz 54,10

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zmienić, odmienić, wymienić, zapaść się; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chwiać się, trząść, zsunąć się; *** lub: serce, umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek

3. Choćby zaszumiały^1993 i zawrzały* ich wody, i zatrzęsły się góry od jego** wzburzenia***. Sela^5542.      Ps 93,3-4; Jr 5,22

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wrzeć, kipieć; ** Jego; *** duma, majestat, wzniesienie się (o morzu), buta

4. Jest rzeka^5104, której nurty* rozweselą^8055 miasto^5892 Boże, święte^6918 mieszkanie** Najwyższego^5945.      Ez 47,1-12; Obj 22,1-3

* dosłownie: kanał, koryto; ** lub: namiot, miejsce zamieszkania, przybytek, tu: w l.mn.

5. Bóg jest wewnątrz* niego, nie będzie się ono chwiać^4131; Bóg wspomoże^5826 je gdy będzie zbliżał** się poranek^1242.      Pwt 23,14; Iz 12,6; Ez 43,7; Oz 11,9; So 3,15; Za 2,5

* lub: wewnątrz, w głębi, w środku; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwracać się ku, odwracać się od, zbliżać się

6. Wzburzyły* się narody^1471, zachwiały^4131 się królestwa, gdy On wydał swój głos, rozpłynęła** się ziemia.      Ps 8,14; Ps 68,34; Jl 3,21

* lub: być niespokojnym, być zmartwionym, pałać gniewem; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - topnieć, mdleć, powodować topnienie

7. JHWH Zastępów* jest z nami; Bóg Jakuba^3290 jest naszą twierdzą**. Sela.      2Krn 13,12; Iz 8,10; Rz 8,31

* hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa; ** lub: wyżyna, wysokość, bezpieczne miejsce na wysokości, twierdza

8. Chodźcie*, zobaczcie^2372 dzieła^4659 JHWH, którymi dokonał spustoszenia** na ziemi^776.      Pwt 28,37; Ps 66,6; Jr 8,21; Jr 19,8

* tryb rozkazujący; ** lub: przerażenie, groza, zdumienie, pustkowie, nieużytki lub: którego dokonania budzą lęk na ziemi - EIB Ps 46,9

9. On położył kres^7673 wojnom^4421 aż po krańce ziemi*, kruszy** łuk^7198 i łamie włócznie^7112, a wozy^5699 spali w ogniu^784.      Iz 2,4; Ps 76,3; Mi 4,3

* idiom: na całym świecie; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - roztrzaskać, rozbić

10. Uciszcie* się i uznajcie**, że Ja jestem Bogiem; będę wywyższony^7311 wśród narodów^1471, będę wywyższony^7311 na ziemi.      Ps 100,3

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być cicho, być spokojnym, powstrzymać, rozluźnić; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, poznawać, uznać, rozważać

11. JHWH Zastępów^6635 jest z nami, Bóg^430 Jakuba jest naszą twierdzą^4869. Sela.      Ps 46,7

↑↑

Psalm 47

Dla przewodnika chóru. Dla synów Koracha^7141*. Psalm.

hebr.: qorah - „łysy”

1. Klaszczcie^8628 w dłonie wszystkie narody^5971, wykrzykujcie triumfalnie** Bogu głosem radosnym^7440.      2Krn 13,15; Ezd 3,11; Ps 32,11; Iz 12,6

** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydawać okrzyk wojenny, krzyczeć triumfalnie (nad wrogami), wiwatować, wydać sygnał do wojny (zadąć w róg)

2. Gdyż JHWH Najwyższy^5945, który wzbudza lęk*, jest wielkim^1419 Królem nad całą ziemią^776.      Pwt 7,21; Pwt 10,17; Ne 9,32; Ps 66,5

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wywołać zdumienie i przestrach, przejąć lękiem

3. Podda* nam ludy** i narody^3816 rzuci pod nasze stopy^7272.      Ps 2,8; Ps 18,47; Ps 44,6

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zmuszać do ucieczki, odwodzić; ** ludzi

4. On nam wybierze^977 nasze dziedzictwo*, chlubę^1347 Jakuba, którego umiłował^157. Sela.      Am 8,7; Na 2,2; 1P 1,4

* lub: majątek, dziedzictwo, mienie

5. Wstąpił Bóg wśród okrzyków radości^8643, JHWH przy dźwięku^6963 trąby*.

* dosłownie: rogu

6. Śpiewajcie* Bogu, śpiewajcie*; śpiewajcie* naszemu Królowi^4428, śpiewajcie*.

* lub: śpiewać przy wtórze instrumentów, słowo występuje często ze słowem oddawać chwałę, stąd: chwalić śpiewem

7. Bóg bowiem jest Królem^4428 całej ziemi^776, śpiewajcie^2167 pieśni ze zrozumieniem*.      Za 14,9

* hebr.: maskil - pouczenie, pieśń wyjaśniająca, rozmyślanie, pieśń mądrości (dobrze napisana - 2Krn 30,22), przysłowia

8. Bóg króluje^4427 nad narodami^1471, Bóg zasiada^3427 na swoim świętym^6944 tronie.      Mt 25,31

9. Książęta* narodów zebrali^622 się z ludem Boga Abrahama, bo do Boga należą tarcze** ziemi; On jest wielce wywyższony^5927.

* lub: ktoś szlachetnie urodzony, książęcego rodu; ** tj. władcy (?) por. Oz 4,18 lub jako idiom: obrońcy

↑↑

Psalm 48

Pieśń. Psalm dla synów Koracha^7141.

1. Wielki^1419 jest JHWH i godny wielkiej* chwały^1984 w mieście^5892 naszego Boga, na swojej świętej^6944 górze.      1Krn 16,25; Ps 145,3

* lub: wielce, niezmiernie, bardzo, obfitość, wielka ilość

2. Piękne^3303 wzniesienie, radość^4885 dla całej ziemi. Góra Syjon* szczyt północy**, miasto^7151 Wielkiego^7227 Króla^4428.      Mt 5,35

* tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35; ** lub: na krańcach, szczyt, idiom: szczyt świętości

3. Bóg w swoich pałacach^759 jest uznany* za twierdzę**.      Ps 46,7; Ps 50,2

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać ujawnionym, objawionym, dać się poznać; ** lub: wyżyna, wysokość, bezpieczne miejsce na wysokości, twierdza

4. Bo oto^2009 zgromadzili^3259 się królowie^4428 i razem^3162 się zeszli^5674.      2Sm 10,6-19

5. Lecz gdy zobaczyli, zdumieli^8539 się, przerazili^926 się i w popłochu uciekli^2648.

6. Drżenie* tam ich ogarnęło i ból^2427, jak rodzącą^3205 kobietę.

* lub: strach, bojaźń, trwoga

7. Wiatrem^7307 wschodnim rozbijasz^7665 okręty* Tarszisz**.      1Krl 10,22; Iz 23,1; Iz 23,14; Ez 27,25

* idiom: okręty pełnomorskie; ** tj. fenickie miasto handlowe przy ujściu rzeki Gwadalkiwiru w płd.- zach. Hiszpanii (?)

8. To, co usłyszeliśmy^8085, to także zobaczyliśmy w mieście^5892 JHWH Zastępów*, w mieście** naszego Boga; Bóg je utrwali*** na wieki^5769. Sela^5542.      Ps 24,10; Ps 46,7; Ps 87,5; Iz 2,2; Mi 4,1

* hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa; ** tj. miasto jako mocno ufortyfikowane miejsce zamieszkania; *** lub: koniugacja czasownika - poel - rzadka forma dla czasowników nieregularnych - ustalić, ustanowić, utrwalić, zrobić

9. Rozważyliśmy*, o Boże, Twoje miłosierdzie** we wnętrzu^7130 Twojej świątyni^1964.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - myśleć, porównywać, wyobrażać sobie; ** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość

10. Jak Twoje imię*, Boże, tak też chwała** Twoja sięga aż po krańce ziemi; Twoja prawica*** pełna jest sprawiedliwości.      Ps 54,1; Ps 66,4; Ps 138,2

* imię reprezentuje charakter i autorytet Boga; ** lub: chwała, sława, rozgłos, pieśń lub hymn pochwalny; *** słowo prawica odnosi się do Bożej mocy i władzy rządzenia - metafora: jesteś sprawiedliwy, gdy rządzisz

11. Niech się weseli^8055 góra Syjon*, niech się radują^1523 córki** Judy z powodu Twoich sądów***.

* por. Ps 48,2; ** idiom: inne miasta Judy; *** lub: sąd, orzeczenie prawne, sprawiedliwość, przywilej

12. Okrążcie* Syjon^6726 i obejdźcie** go, policzcie^5608 jego wieże^4026.      Ne 12,27-30; Ps 78,5

* tryb rozkazujący tu i w kolejnych 5 czasownikach w w. 11-12; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - chodzić na około, otaczać, obejmować

13. Zwróćcie* swoje wnętrze^3820 ku jego umocnieniom**, oglądajcie jego pałace^759, abyście mogli opowiadać*** o tym przyszłemu^314 pokoleniu^1755.      Obj 21,9; Obj 22,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - położyć (ręce na) ustawiać, rozmieszczać, wyznaczać, zajmować stanowisko, idiom: przypatrzyć się w szczegółach?; ** lub: bastion, okopy, wał, twierdza; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ogłosić

14. Bo ten Bóg jest naszym Bogiem na wieki^5769 wieków^5703, On będzie nas prowadził^5090 aż* do samej śmierci^4192.      Ps 16,2; Ps 31,14; Mk 12,29

* lub: dopóki nie umrzemy aż poza śmierć - EIB Ps 48,15

↑↑

Psalm 49

Dla przewodnika^5329 chóru. Psalm^4210 dla synów^1121 Koracha^7141*.

hebr.: qorah - „łysy”

1. Słuchajcie^8085 tego wszystkie^3605 narody^5971, nakłońcie uszy** wszyscy^3605 mieszkańcy^3427 świata^2465.      Ps 78,1; Mi 1,2

** tryb rozkazujący tylko w koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - nakłaniać ucha, być posłusznym

2. Zarówno wy, synowie^1121 ludzcy*, jak i wy**, synowie człowieka***; razem^3162 bogaty^6223, jak i ubogi^34.      Ps 4,2; Ps 62,9

* dosłownie: bene adam - synowie adama - pospolici, nic nie znaczący (?); ** dosłownie: zarówno; *** bene isz - synowie człowieka - emfatycznie ludzie możni (?)

3. Moje usta wypowiedzą mądrość^2454, a rozmyślaniem* mojego serca^3820 będzie roztropność**.

* lub: zaduma, refleksja, rozmyślanie, wypowiedź; ** lub: czyn rozumny, władze rozumienia, przedmiot poznania

4. Skłonię^5186 ucho do przypowieści*, przy harfie^3658 rozwiążę^6605 moją zagadkę**.      Lb 12,8; Mt 13,35

* hebr.: masal - przypowieść, maksyma etyczna, porzekadło, aforyzm, poemat, żart; ** lub: kłopotliwe powiedzenie, zagadka, przypowieść, trudne pytanie

5. Dlaczego mam się bać^3372 w dniach złych*, gdy otacza mnie nieprawość^5771 moich zdrajców**,      Ps 23,4; Ps 27,1

* lub: zła, niedoli, krzywdy; ** lub: ten, który przechytrzył, ten, który wyparł - tu l.mn.

6. Ufających^982 swojej sile* i chlubiących^1984 się swoim wielkim bogactwem**?      Prz 23,5; Mk 10,24; Łk 12,19; 1Tm 6,17

* lub: moc, skuteczność, siła, bogactwo; ** lub: majątek, bogactwo, dobrobyt

7. Człowiek^376 nie może* odkupić** swojego brata ani nie da Bogu za niego okupu***;      Mt 16,26; 1Tm 2,6; 1P 1,18

* dosłownie: brat nie wykupi, wykupi męża - hebraizm - por. Ps 40,1 przypis *; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać okup, ocalić, wyzwolić, pozwolić na wykup; *** lub: cena za życie, okup, łapówka

8. Kosztowny^3365 bowiem jest okup* za ich dusze^5315 i nigdy^5769 się nie zdarzy**;      Ef 1,7; Kol 1,14; Hbr 9,12

* lub: odkupienie, okup, cena wykupu; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przestać, ustać, zrzec się, położyć kres

9. Aby taki żył^2421 nadal^5750, na zawsze^5331 i nie zobaczył* zniszczenia**.      Hi 33,38; Ps 16,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd; ** hebr.: szahat - dół, otchłań, grób, zniszczenie - synonim Szeolu - por. Ps 7,15 16,10 103,4 Iz 38,17 Ez 19,4.8

10. Ponieważ widzi^7200, że mądrzy^2450 umrą, tak samo^3162 zginie^6 głupiec^3684 i prostak*, i zostawią innym** swoje bogactwa^2428.

* lub: tępota, głupota, tępy (człowiek); ** kolejnym, następnym, dalszym, kolejni potomkowie, obcy

11. We wnętrzu* myślą, że ich domy^1004 są na wieki^5769, a ich mieszkania^4908 z pokolenia na pokolenie^1755; od własnych imion^8034 nazywają^7121 ziemię^127**.      2Sm 18,18; Ps 5,9; Ps 10,6

* lub: środek, wewnętrzna część, ośrodek myśli i uczuć; ** idiom: ziemia jest ich własnością

12. Lecz człowiek^120, choć otoczony przepychem*, nie pozostanie^3885; podobny jest do bydląt^929, które giną**.      Kaz 3,19

* lub: wartość, cena, cześć, szacunek, świetność, przepych; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być odciętym, być niegodnym, zniszczonym

13. To jest ich droga^1870 – głupota*, i tych, co po nich pochwalają^7521 ich mowę**. Sela.      Ps 31,23; Prz 16,18

* hebr.: kesel - pewność (siebie), (przesadna) ufność, głupota; ** idiom: mają upodobanie w swoich ustach

14. Jak owce^6629 będą złożeni^8371 w Szeolu*, śmierć będzie ich paść**; prawi^3477 będą nad nimi panować o poranku***, ich postać^6736 zostanie zniszczona****, Szeol* jest miejscem jego zamieszkania^2073.      Hi 24,19; Ps 9,7; Mt 13,43; Obj 2,26

* hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, pilnować, paść, karmić się, prowadzić; *** idiom: w dniu odpłaty - por. Ps 30,6 46,6 59,17 Iz 17,14; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zużyć się całkowicie, wykorzystać w pełni

15. Ale Bóg wykupi^6299 moją duszę z mocy* Szeolu, bo mnie przyjmie** do siebie. Sela.      Ps 16,10; Ps 31,5; Ps 73,24; Ps 86,13; Ps 89,48; Oz 13,14; Dz 7,59

* idiom: z ręki; ** lub: weźmie, przyjmie na własność

16. Nie bój^3372 się, gdy się ktoś* wzbogaci, gdy się rozmnoży** chwała^3519 jego domu^1004;

* dosłownie: człowiek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać się licznym, być wielkim

17. Bo w godzinie swojej śmierci^4194 niczego ze sobą nie weźmie^3947 i nie zejdzie* za nim jego chwała^3519.      Hi 1,21; Kaz 5,15; Łk 12,20; 1Tm 6,7

* lub: schodzić w dół, upadać, zejść

18. Choćby za życia^2416 błogosławił^1288 swojej duszy^5315 i chwalono^3034 by go, gdyż uczyniłby dla siebie dobrze*;      Pwt 29,19; Ps 10,3

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ucieszyć się, sprawić radość, uczynić coś dobrym

19. Dołączy* jednak do pokolenia^1755 swoich ojców^1; na zawsze** nie ujrzą^7200 światła^216.

* dosłownie: pójdzie; ** lub: trwanie, ciągłość, czas trwania

20. Człowiek^120 otoczony przepychem^3366 nie zrozumie* tego, podobny** jest do bydląt^929, które giną***.      Hi 4,21; Kaz 3,18-19

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostrzegać, rozpoznawać, zwracać uwagę, rozumieć, mieć rozeznanie; ** przyrównać, być jak; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być odciętym, być niegodnym, zniszczonym

↑↑

Psalm 50

1. Psalm^4210 Asafa*. Bóg^410 nad bogami^430, JHWH przemówił i wezwał ziemię^776 od wschodu^4217 słońca aż do jego zachodu**.

* lub: psalm dla Asafa - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek Asaf - „ten, który gromadzi”; ** idiom: wszędzie na ziemi lub przez cały dzień - por. Word Biblical Commentary Ps 50,1

2. Z Syjonu^6726, doskonałego* piękna^3308, zajaśniał** Bóg.      Pwt 33,2; Ps 48,2; Iz 33,17; Lm 2,15

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: pełnia, doskonałość, doskonała piękność; ** lub: z Syjonu pełnia światła, Bóg sprawił, że zaświeciło - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

3. Nasz Bóg przyjdzie i nie będzie milczał^2790; ogień będzie trawił^398 wszystko przed Jego obliczem^6440 i wokół Niego sroży* się bardzo^3966.      Kpł 10,2; Lb 16,35; Ps 18,12; Ps 97,3; Dn 7,10

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być burzliwym, gwałtownym, porywistym (o burzy) lub: wokół Niego (panuje) wielka burza - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, sroży - EIB

4. Wezwie* z góry niebiosa^8064 i ziemię, aby sądzić** swój lud^5971:      Pwt 4,26; Pwt 31,28; Pwt 32,1; Iz 1,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pełnić funkcję sędziego, wydawać decyzję, bronić

5. Zgromadźcie* dla mnie moich świętych**, zawierających ze mną przymierze*** przez ofiarę****.      Mt 24,31; 1Tes 4,16-17; 2Tes 2,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zbierać razem, przyjmować, gromadzić, przyłączyć do; ** lub: wierny, bogobojny, dobry, pobożny, święty; *** tj. zawierających przymierze w sensie odnowy przymierza - Pwt 27,11-13 lub będących już w przymierzu - EIB Ps 50,5; **** tj. przez ofiarę krwawą - por. Wj 19,5-6 24,8

6. Wtedy niebiosa ogłoszą* Jego sprawiedliwość^6664, bo sam Bóg jest sędzią^8199. Sela.      Ps 97,6

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - obwieszczać, oznajmiać, ogłaszać, mówić

7. Słuchaj^8085, mój ludu, a będę mówił; słuchaj, Izraelu^3478, a będę świadczył* o tobie**: Ja jestem Bogiem, twoim Bogiem.      Wj 20,2; Pwt 10,21

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać świadectwo, powołać na świadka; ** lub: będę świadczył przeciwko tobie chcę ci uroczyście powiedzieć - por. Biblia Lubelska Ps 50,7

8. Nie będę cię strofował* za twoje ofiary** ani za twoje całopalenia***, które zawsze^8548 są przede^5048 mną.      1Sm 5,22; Ps 40,6; Ps 51,16

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sądzić, dowodzić, napominać, karcić, besztać, ganić; ** tj. ofiara krwawa - por. Ps 50,5 przypis ****; *** por. Kpł 1,9.13.17

9. Nie przyjmę* cielca** z twojego domu^1004 ani kozłów^6260 z twoich zagród^4356.      Ps 22,12; Ps 69,31

* lub: nie wezmę; ** tj. młodego byka

10. Do mnie bowiem należy wszelkie dzikie zwierzę^2416 leśne i tysiące bydła* na górach.      Wj 19,5; Ps 104,24

* lub: zwierzyna - por. Ps 104,14

11. Znam* wszelkie ptactwo^5775 górskie i moje są zwierzęta^2123 polne^7704.

* idiom: posiadam - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, poznawać, rozróżniać

12. Gdybym był głodny^7456, nie mówiłbym^559 ci o tym, bo mój jest świat* i wszystko, co go napełnia**.      Wj 19,5; Pwt 10,14; Hi 41,11; Ps 24,1; 1Kor 10,26

* lub: zamieszkała ziemia, świat; ** lub: pełnia, mnóstwo, cała zawartość

13. Czyż jadam^398 mięso^1320 wołów^47 lub piję^8354 krew^1818 kozłów^6260?      Iz 1,11

14. Ofiaruj* Bogu^430 dziękczynienie** i spełnij^7999 swoje śluby*** wobec Najwyższego^5945;      Ps 107,22; Hbr 13,15; 1P 2,9

* dosłownie: złóż krwawą ofiarę; ** lub: wyznanie, chwała, dziękczynienie, ofiara dziękczynna w. 23; *** lub: przysięgi - tu w l.mn., uroczysta obietnica złożona Bogu lub innej osobie - por. Lb 6,2.5.21

15. I wzywaj* mnie w dniu utrapienia^6869; wtedy cię wybawię^2502, a ty mnie uwielbisz**.      Hi 22,27; Ps 91,15; Ps 107,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczcić, otoczyć chwałą

16. Lecz do niegodziwego^7563 Bóg^430 powiedział^559: W jakim celu^4100 wyliczasz* moje prawa** i bierzesz na swoje wargi moje przymierze***?      Iz 29,13; Iz 48,22; Iz 55,7; Ez 18,27

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyliczać dokładnie, powtarzać, mówić, opowiadać; ** lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna; *** idiom: powołujesz się na warunki przymierza?

17. Lecz ty znienawidziłeś^8130 karność* i rzuciłeś^7993 za siebie moje słowa^1697**?      Prz 5,12; Prz 12,1

* lub: karcenie, dyscyplinę, karność, ostrzeżenie, pouczenie; ** idiom: lekceważyć, odrzucać słowa niczym śmieci

18. Gdy widziałeś złodzieja^1590, przyjmowałeś go życzliwie* i dział^2506 swój miałeś z cudzołożącymi**.      Rz 1,32; 1Tm 5,22

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć upodobanie, przyjmować życzliwie; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - popełnić cudzołóstwo, uprawiać bałwochwalstwo

19. Rozszerzyłeś* swoje usta^6310 ku złemu^7451, a twój język^3956 knuje^6775 podstęp^4820.      Ps 10,7; Ps 36,3; Ps 52,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - puszczać, wysyłać, kierować, rozszerzać idiom: zawsze mówisz złe rzeczy

20. Siedzisz i mówisz* przeciwko swojemu bratu, przypisujesz** winę*** synowi^1121 swojej matki^517.      Rdz 42,21; Hi 19,18; Mt 10,21

* lub: ciągle mówisz; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dawać, powodować, przypisywać, wymieniać; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: wada, wina

21. To czyniłeś^6213, a ja milczałem^2790, myślałeś, że stałem się tobie podobnym*, ale będę cię napominał** i postawię ci to przed oczy***.      Kaz 8,11; Iz 26,10; Iz 42,14; Iz 57,11; Rz 2,4-5

* lub: gdybym milczał, stałbym się podobnym, aby stać się podobny jak ty - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - hebraizm - por. Dz 7,4 Ps 40,1 przypis *; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uznawać za winnego, karcić, strofować; *** idiom: zwrócę ci na to uwagę

22. Zrozumcie* to teraz wy, którzy zapominacie^7911 Boga, bym was nie rozszarpał^2963, i nie będzie, kto by was ocalił**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozpoznawać, rozumieć, wiedzieć, nakłaniać ucha; ** dosłownie: ratującego - koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyrwać, wyzwolić

23. Kto mi ofiaruje* dziękczynienie**, ten mnie uwielbi^3513; a temu, kto wyznacza*** drogę^1870, ukażę^7200 Boże zbawienie^3468.

* tj. składać krwawą ofiarę; ** lub: wyznanie, chwała, dziękczynienie, ofiara dziękczynna; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kłaść, wyznaczać, ustanawiać, kształtować, wyznaczać drogę, odległość - Rdz 30,36

↑↑

Psalm 51

1. Dla przewodnika^5329 chóru. Psalm Dawida, gdy przyszedł^935 do niego prorok* Natan** po popełnionym cudzołóstwie*** z Batszebą^1339.      2Sm 1,1-27; 2Sm 2,1-14

* dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi; ** Nathan - „Dawca”; *** dosłownie: po tym jak wszedł (on) do Batszeby

2. Zmiłuj* się nade mną, Boże, według Twojego miłosierdzia**; według Twojej wielkiej litości*** wymaż^4229 moje występki^6588.      Lb 14,19; Iz 43,25; Mi 7,18-19; J 1,29; Dz 3,19

* lub: okaż łaskę, miłosierdzie; ** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; *** lub: współczucie, litość, łono (wnętrze?)

3. Obmyj^3526 mnie zupełnie* z mojej nieprawości^5771 i oczyść** mnie z mojego grzechu^2403.      Iz 1,16; Jr 33,8

* dosłownie: wielce, obficie, bardzo; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oczyścić, ogłosić czystym, wykonać obrzęd oczyszczenia

4. Gdyż ja znam* moje występki**, a mój grzech^2403 zawsze*** jest przede mną.      Ps 32,5; Prz 28,13; Iz 38,18; 1J 1,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uznawać, wiedzieć, poznawać, dostrzegać; ** lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawolność, profanacja; *** lub: stale

5. Przeciwko Tobie, Tobie samemu^905, zgrzeszyłem* i zło^7451 uczyniłem na Twoich oczach, dlatego** że Ty jesteś prawy^6663 w swoim słowie^1696 i czysty^2135 w swoim sądzie***.      Rdz 39,9; Wj 9,27; 2Sm 12,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - grzeszyć, chybić celu, utracić, ponieść karę za grzech; ** lub: abyś był prawy - EIB - Ps 51,5; *** lub: rządzić, oczyścić z zarzutów, rozstrzygnąć spór, sądzić

6. Oto^2005 zostałem zrodzony* w nieprawości** i w grzechu^2399 poczęła^3179 mnie moja matka^517.      Hi 14,4; Hi 15,14-16; Ps 58,3; J 3,6; Rz 5,12; Ef 2,3

* lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być wydanym na świat; ** przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość

7. Oto^2005 rozkoszujesz^2654 się prawdą^2654 we wnętrzu* i oznajmiłeś mi ukrytą** mądrość^2451.

* lub: wewnętrzne obszary, ukryte zakamarki; ** w ukryciu

8. Oczyść mnie z grzechu^2398 hizopem*, a będę oczyszczony^2891; obmyj^3526 mnie, a stanę się bielszy od śniegu^7950.      Iz 1,18; Hbr 9,19; Obj 7,14

* wg Majmonidesa roślina o silnych właściwościach aseptycznych (tymianek, oregano) - lebioda syryjska, z której wytwarzano kropidło - por. Wj 12,22 Kpł 14,33-35 Lb 19,6 1Krl 5,13

9. Daj mi usłyszeć radość* i wesele**; niech się rozradują^1523 kości^6106, które skruszyłeś^1794.

* lub: zadowolenie, wesele, radosne uniesienie; ** zadowolenie, radość, pomyślny skutek, szczęśliwy obrót spraw

10. Zakryj* swoje oblicze^6440 przed moimi grzechami^2399 i zmaż** wszystkie^3605 moje nieprawości^5771.      Lb 5,23; Iz 25,6; Jr 16,17; Ez 6,6

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ukryć, schować; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ścierać, zmazać, zetrzeć, wyniszczyć

11. Stwórz^1254 we mnie serce^3820 czyste^2889, o Boże, i odnów^2318 we mnie ducha^7307 niezłomnego*.      Prz 20,9; Ez 36,26; Dz 15,9

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być utwierdzonym, utrwalonym, nieugiętym, być niezłomnym, być stałym, pewnym, być gotowym

12. Nie odrzucaj* mnie sprzed Twojego oblicza^6440 i nie odbieraj** mi swojego Ducha^7307 Świętego^6944.      2Krl 13,23; Ps 71,9; Ef 4,30

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rzucać, wyrzucać, zrzucać, strącać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odebrać, uprowadzić, zabrać, objąć w posiadanie

13. Przywróć^7725 mi radość^8342 z Twojego zbawienia^3468 i wesprzyj* mnie duchem^7307 ochoczym**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oprzeć na, podtrzymywać, wspierać; ** lub: skłonny, chętny, szlachetny - por Ps 47,9 przypis *

14. Wtedy będę nauczał^3925 buntowników* Twoich dróg^1870 i grzesznicy^2400 nawrócą** się do Ciebie.      Wj 33,13; Ps 19,7; Ps 22,13; Mt 18,3; Dz 3,19; Jk 5,19-20

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - buntować się, wzniecać bunt, naruszać (Prawo); ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać, wrócić

15. Uwolnij^5337 mnie od winy za przelanie krwi^1818, o Boże, Boże mojego zbawienia^8668, a mój język^3956 będzie radośnie wysławiał* Twoją sprawiedliwość^6666.      Ps 26,9; Ps 35,28; Ps 71,15

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wydać okrzyk (radości, pochwały)

16. PANIE^136, otwórz^6605 moje wargi^8193, a moje usta^6310 będą głosić* Twoją chwałę**.      Ps 50,6

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - obwieszczać, oznajmiać, ogłaszać, mówić; ** lub: chwała, sława, rozgłos, pieśń lub hymn pochwalny

17. Bo^3588 Ty nie rozkoszujesz się* ofiarą^2077, a choćbym chciał^5414 złożyć ofiarę całopalną** nie przyjmiesz*** jej.      Kpł 22,18-20; 1Sm 7,9-10

* lub: rozkoszować się czymś, mieć przyjemność, upodobanie; ** tj. ofiarę wyrażającą wdzięczność - por. Kpł 1,9.13.17; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć upodobanie, być łaskawym, życzliwym

18. Ofiarą* miłą dla Boga jest duch^7307 skruszony**; sercem skruszonym^7665 i zgnębionym*** nie wzgardzisz****, o Boże!      Ps 107,22; Mk 12,33; Rz 12,1; Hbr 13,16; 1P 2,5

* dosłownie: ofiarami; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być złamanym, rozbitym, skruszonym skruchy - EIB; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zdruzgotanym; **** traktować z pogardą

19. Czyń dobrze^3190 Syjonowi^6726 według Twojego upodobania*; odbuduj^1129 mury Jerozolimy**.      Ps 69,35; Ps 102,16; Ps 147,2

* lub: przynosić przyjemność, rozkosz, upodobanie, łaskę; ** hebr.: Jeruszalajim - „nauczanie pokoju”

19!b. | 20. Wtedy będziesz się rozkoszował^2654 ofiarami^2077 sprawiedliwości^6664, ofiarą ogniową* i całopalną^5930; wtedy będą składać cielce** na Twoim ołtarzu^4196.

* tj. ofiara ogniowa spożyta w całości i całopalna to być może synonimy - 1Sm 7,9 Kpł 6,22 Pwt 33,10; ** tj. młode byki

↑↑

Psalm 52

1. Dla przewodnika^5329 chóru. Pieśń pouczająca* Dawida.      Ps 32,1; Ps 41,1; Ps 45,14; Ps 46,7

* hebr.: maskil - pouczenie, pieśń wyjaśniająca, rozmyślanie, pieśń mądrości (dobrze napisana - 2Krn 30,22), przysłowia

2. Gdy przybył^935 Doeg* Edomita** i oznajmił^5046 Saulowi***: Dawid wszedł^935 do domu^1004 Achimeleka****.      1Sm 22,9

* Doeg - „lękający się”; ** od Edom - „czerwony”, jeden z potomków Ezawa, kraina na południe i południowy wschód od Judei; *** Saul - „upragniony”; **** Achimelek - „mój brat jest królem”

3. Czemu chlubisz* się złem^7451, bohaterze**? Miłosierdzie^2617 Boże trwa nieustannie***.

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - chlubić się, przechwalać się, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - jaśnieć, świecić; ** lub: człowiek silny, potężny, dzielny, bohater; *** dosłownie: na każdy dzień - idiom: stale, nieustanie, ciągle

4. Twój język knuje^2803 zniszczenie*, ostry^3913 jak brzytwa^8593, działający^6213 podstępnie**.      Ps 101,7

* lub: całkowity upadek, zniszczenie, klęska; ** lub: zdrada, oszustwo, gnuśność, robić coś niedbale

5. Miłujesz zło^7451 bardziej niż dobro; kłamstwo^8267 bardziej niż mówienie^1696 o sprawiedliwości^6664. Sela*.      Jr 4,22; 2Tm 3,4

* hebr.: selaʰ - termin muzyczny (?) - akcent, pauza, przerwanie, zmiana tonacji, zmiana głosu, stylu muzyki

6. Miłujesz^157 wszelkie słowa^1697 pożerające*, podstępny** języku^3956.      Ps 10,7; Prz 17,4; Rz 3,13; Jk 1,26; Jk 3,5-6

* lub: rzecz połknięta, wchłonięcie, to co zostało połknięte; ** lub: oszustwo, intryga

7. Lecz^1571 Bóg zniszczy* cię na wieki^5331, pochwyci^2846 cię i wyrwie** z namiotu^168, i wykorzeni*** cię z ziemi^776 żyjących^2416. Sela^5542.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zburzyć, zniszczyć; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odrywać, zdzierać; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyrwać z korzeniami, wykorzenić

8. Zobaczą^7200 to sprawiedliwi^6662 i zlękną* się, i roześmieją** się nad^5921 nim:      Ps 126,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym bojaźnią, lękać się, czcić, szanować; ** tj. wyrażą radość z długo oczekiwanej sprawiedliwości - Ps 58,11

9. Oto bohater^1397, który nie uczynił^7760 Boga swoją twierdzą*, ale ufał** swoim wielkim^7239 bogactwom^6239 i umacniał*** się w swoich groźbach**** wobec innych.      Hi 31,24-25; Ps 9,19; Ps 62,10; 1Tm 6,17

* lub: miejsce schronienia, ucieczka, warownia; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pokładać ufność, mieć pewność, być bezpiecznym; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być silnym, zyskiwać przewagę; **** lub: całkowity upadek, zniszczenie, klęska, groźba

9!b. 10 Ja natomiast jestem jak zielone^7488 drzewo oliwne^2132 w domu^1004 Bożym, zaufałem^982 miłosierdziu* Boga na wieki^5769 wieków**.

* lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; ** dosłownie: na wieki, na zawsze

9!c. | 11. Będę Cię wysławiał* na wieki^5769, że to uczyniłeś, i będę oczekiwał^6960 Twojego imienia**, gdyż jest dobre^2896 w oczach^5048 Twoich świętych***.

* lub: chwalił, składał dziękczynienie; ** imię reprezentuje charakter i autorytet Boga; *** hebr.: chasid - święty, bogobojny, wierny

↑↑

Psalm 53

Dla przewodnika^5329 chóru, podczas choroby^4257*. Pieśń pouczająca^4905** Dawida

hebr.: machalat, na flecie - pieśń żałobna - Jr 48,36; Ps 88,1hebr.: maskil - pouczenie, pieśń wyjaśniająca - por. Ps 52,1 przypis 1

1. Głupi*** mówi^559 w swoim sercu^3820: Nie ma Boga. Są zepsuci**** i czynią obrzydliwą***** nieprawość^5766; nie ma nikogo^369, kto by czynił^6213 dobro^2896.      Hi 15,16; Ps 10,4-13; Ps 14,1-3; Kaz 7,20; Mk 10,18; Rz 1,21; Rz 1,28; Rz 3,10-12

*** hebr.: nabal - głupi, nierozumny; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zrujnować, zepsuć, wypaczyć, być niegodziwym; ***** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić ohydnie, postępować obrzydliwie

2. Bóg spojrzał w dół z niebios^8064 na synów ludzkich*, aby zobaczyć, czy jest ktoś rozumny** i szukający^1875 Boga.      1Krn 28,9; Ps 10,4; Ps 11,4; Ps 33,13; Jr 16,17; Jr 23,24; Jr 27,8; Iz 55,6; Rz 3,11

* dosłownie: człowieka; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - mieć wgląd, patrzeć na, rozważać, zastanawiać się

3. Każdy z nich zboczył* z drogi i razem^3162 znikczemnieli**; nie ma nikogo^369, kto by czynił^6213 dobro^2896, nie ma ani jednego^259.      Rz 3,10-31

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - schodzić na złą drogę, odwracać się; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być skażonym, być zepsutym moralnie - Hi 15,16

4. Czy nie mają poznania* wszyscy^3605 czyniący nieprawość^205, jedzący mój lud, tak jak zjedli chleb^3899, do Boga^430 nie zawołali^7121.      Jr 10,25; Mi 3,2-3

* dosłownie: czy nie poznali, czy nie wiedzą

5. Tam zadrżeli^6343 ze strachu*, gdzie właśnie nie było strachu^6343, Bóg^430 bowiem już rozrzucił^6340 kości** tych, którzy cię oblegali^2583; ty ich zawstydziłeś***, bo Bóg^430 nimi wzgardził^3988.      Ps 14,5; Ps 79,6; Iz 64,7

* hebraizm: zlękli się ze strachu - (ogarnął) ich wielki strach; ** idiom: Bóg zniszczy całkowicie ... ; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zhańbić

6. Kto* da^5415 z Syjonu** zbawienie^3444 Izraelowi^3478? Gdy Bóg odwróci^7725 niewolę^7622 swojego ludu^5971, niech Jakub*** się rozraduje**** i rozweseli***** się Izrael.      Ps 14,7

* lub: oby - EIB; ** tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35; *** tj. „trzymający piętę”, nazwa własna 12 plemion Izraela; **** lub: radować się, weselić się, cieszyć się, trząść się; ***** lub: być zadowolonym, radować się, unosić się radością, promienieć - por. Ps 40,16 45,8 46,4

↑↑

Psalm 54

Dla przewodnika^5329 chóru, z grą na strunach^5058*. Pieśń pouczająca^4905** Dawida. Gdy przyszli Zyfici^2130*** i powiedzieli do Saula: Dawid się u nas ukrywa^5641.

hebr.: neginaʰ - muzyka (wykonywana na instrumencie strunowym), pieśń, szydercza pieśń;hebr.: maskil - pouczenie, pieśń wyjaśniająca, rozmyślanie, pieśń mądrości (dobrze napisana - 2Krn 30,22), przysłowiatj. mieszkańcy Zif - „wytapiacze” - miasto należące do pokolenia Judy na płd.-wsch. od Hebronu - Joz 15,55; 2Krn 11,9

1. Boże, wybaw^3467 mnie przez Twoje imię**** i Twoją potęgą^1369 broń***** mojej sprawy.      Ps 6,1; Ps 7,8; Ps 25,24

**** imię reprezentuje charakter i autorytet Boga; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pełnić funkcję sędziego, wydawać decyzję, bronić

2. Boże, wysłuchaj* mojej modlitwy^8605, nakłoń ucha** ku słowom moich ust.      Ps 4,1; Ps 39,12; Ps 102,1; Ps 143,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spełnić prośbę, słyszeć, rozumieć; ** idiom: posłuchaj moich słów, zważ na moje słowa

3. Gdyż obcy* powstali** przeciwko mnie, a okrutnicy*** czyhają na moją duszę^5315; nie mają Boga przed oczami****. Sela.      Ps 86,14; Ps 143,3

* hebr.: zur, zarim - l.mn. - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - budzić odrazę, być przybyszem tu: przymiotnik; ** metonimia - przygotowują się, by mnie zaatakować; *** lub: rodzący bojaźń, przejmujący lękiem, wzbudzający trwogę, bezwzględny, potężny - Ps 37,35 Iz 13,11 Jr 15,21; **** idiom: nie zwracają uwagi na Boga, ignorują Go

4. Oto Bóg mi pomaga*; PAN^136 podtrzymuje** moją duszę^5315.      Ps 118,7; Iz 41,10; Hbr 13,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - wspomagający mnie; ** tu: l. mn. koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oprzeć się, wspierać, spocząć, podtrzymywać

5. Niech* odwróci** zło*** na moich nieprzyjaciół^8324; w Twojej prawdzie^571 wytrać^6789 ich.      2Tm 4,14

* wg ketiv: oby - hebr. jasob, wg qere: niech - hebr. jasib; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować wracanie, przynosić z powrotem; *** lub: zło, udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły

6. Będę Ci dobrowolnie^5071 składał ofiary*, będę wysławiał** Twoje imię, JHWH, bo jest dobre^2896.      Hi 13,3; Ps 9,7

* tj. składać krwawą ofiarę; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - chwalić, składać dziękczynienie, wysławiać

7. Uwolniłeś^5337 mnie bowiem^3588 z każdego utrapienia*, a moje oko spojrzało triumfalnie na moich wrogów^341.      Ps 59,7; Ps 92,11; Ps 112,8; Ps 118,7

* lub: ciężkie położenie, niedola, kłopot

↑↑

Psalm 55

Dla przewodnika^5329 chóru, z grą na strunach^5058*. Pieśń pouczająca^4905** Dawida.

hebr.: neginaʰ - muzyka (wykonywana na instrumencie strunowym), pieśń, szydercza pieśń;hebr.: maskil - pouczenie, pieśń wyjaśniająca, rozmyślanie, pieśń mądrości (dobrze napisana - 2Krn 30,22), przysłowia

1. Boże, nakłoń ucha*** ku mojej modlitwie^8605 i nie ukrywaj^5956 się przed moją prośbą****.      Ps 6,9; Ps 10,1

*** idiom: wysłuchaj mojej modlitwy; **** lub: błaganie o przychylność, o łaskawość

2. Zwróć na mnie uwagę* i wysłuchaj mnie; miotam** się w swoim zmartwieniu*** i nie dożywam spokoju****;      Ps 64,1; Ps 142,2

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać uwagę, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wysłuchać, nastawiać uszu; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być niespokojnym, uwolnić się, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wędrować; *** lub: rozważanie, zaduma, niepokój, zmartwienie, skarga; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - szemrać, okazywać niepokój, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zbitym z tropu

3. Z powodu głosu^6963 wroga^341, z powodu ucisku^6125 niegodziwego^7563 zwalają* na mnie nieprawość** i w gniewie^639 mi się sprzeciwiają***.      Ps 6,8

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - usuwać, upuścić, zrzucić; ** lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik działania magii, oszustwo, bałwochwalczy kult; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzić, sprzeciwiać się, żywić urazę, czuć i żywić wrogość - por. Rdz 27,41

4. Moje serce^3820 wije* się z bólu i w moim wnętrzu** ogarnęły*** mnie lęki**** przed śmiercią^4194.      Joz 2,9; Hi 21,6; Hi 39,20; Ps 38,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kręcić się, zwijać się (z bólu), wirować, tańczyć; ** lub: w głębi, w środku; *** dosłownie: spadły na mnie; **** lub: przerażenie, strach - tu: w l.mn - por. Rdz 15,12 Wj 15,16

5. Bojaźń^3374 i drżenie^7461 wkroczyły* we mnie i ogarnęło^3680 mnie przerażenie^6427.      Ps 18,4; Ps 116,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przybyć, wkroczyć, nadejść, iść

6. I powiedziałem^559: Och, kto^4310 da^5414 mi skrzydła* jak u gołębicy, wtedy bym uleciał^5774 i spoczął**.

* lub: gdybym dostał skrzydła - Biblia Lubelska Ps 55,6; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zamieszkać, przebywać, pozostawać, osiedlić

7. Oto^2009 bym uciekł* daleko i pozostał** na pustyni^4057. Sela***.      Iz 4,16; Jr 9,2; Obj 12,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odchodzić, uciekać, błąkać się, trzepotać (o ptakach); ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spędzać noc, nocować, przebywać, pozostawać; *** hebr.: selaʰ - termin muzyczny (?) - akcent, pauza - por. Ps 3,2 przypis **

8. Pośpiesznie^2363 znalazłbym sobie miejsce ucieczki^4655 przed porywistym* wiatrem^7307 i huraganem^5591.

* tj. dmuchać gwałtownie

9. Pochłoń* ich PANIE^136, podziel ich języki**, bo widzę przemoc*** i niezgodę**** w mieście.      Rdz 10,25; 1Kor 1,11; 1Kor 14,9

* dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - łykać, trwonić (metafora), koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pochłaniać; ** idiom: udaremnij ich plany - por. Rdz 11,7; *** lub: gwałt, krzywda, okrucieństwo, przemoc; **** lub: niesnaski, spór, konflikt, kłótnia, sprawa w sądzie

10. Dniem^3119 i nocą krążą^5437 wokoło po jego murach, a wewnątrz^7130 niego zło^205 i ucisk*.

* lub: mozół, utrapienie, ucisk, trud, szkoda, krzywda

11. Wewnątrz niego jest zepsucie*, a z jego ulic** nie znika oszustwo*** i podstęp****.

* lub: całkowity upadek, zniszczenie, klęska; ** placów; *** lub: oszustwo, intryga; **** rana, krzywda, ciemiężyciel

12. Bo to nie wróg^341 mi urąga* – to** zniósłbym^5375; nie wywyższa*** się przeciwko^5921 mnie ten, który mnie nienawidzi^8130 – ukryłbym^5641 się przed nim;      Ps 41,9; J 13,18

* dosłownie: i to; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić wyrzuty, przeciwstawiać się, urągać; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić wielkim, wywyższyć, czynić wielkie rzeczy

13. Ale ty, człowiek^582 mi równy^6187, mój przyjaciel*, który mnie zna**.      2Sm 15,12; 2Sm 16,23; Jr 9,4

* od przymiotnika: przyjacielski, łagodny, miły; ** dosłownie: znający mnie - koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być znanym, wiadomym

14. Z którym przyjaźnie* naradzaliśmy** się i w tłumie^7285 chodziliśmy do domu Bożego^430.      Ps 42,4; Ps 122,1; 1Tm 3,15

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - nadawać słodki smak; ** lub: tworzyć krąg przyjaciół, narada, zebranie

15. Niech śmierć^4194 ich spustoszy*, oby żywi zstąpili do Szeolu**, bo w ich siedzibach^4033 i pośród nich mieszka zło^7451.      Pwt 32,22; Ps 9,17; Iz 14,15; Mt 10,28; Mk 9,43-48

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - omamić, oszukać; ** idiom: niech szybko (nagle) umrą

16. Ja natomiast zawołam* do Boga i JHWH mnie wybawi^3467.      Rz 10,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać

17. Wieczorem^6153, rano i w południe będę skarżyć* się i głośno wołać**, a On wysłucha^8085 mojego głosu^6963.      Ps 64,1; Ps 92,2; Ps 142,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozmyślać nad, dumać, wypowiadać, skarżyć się; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - opłakiwać głośno, być niespokojnym, mamrotać

18. On odkupił* moją duszę^5315 w pokoju^7965 od walki^7128 przeciwko mnie, ponieważ bardzo licznie** przeciwko mnie wystąpili.      2Krn 32,7-9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać okup, ocalić, wyzwolić, pozwolić na wykup; ** dosłownie: w wielkiej liczbie

19. Bóg usłyszy^8085 i poniży* ich, Ten, który trwa^3427 od początku**. Sela^5542. Bo nie ma w nich zmiany*** i nie boją^3372 się Boga.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zostać poniżony, być przygnębiony, garbić się; ** lub: starożytność, wschód, początek, prastare czasy; *** lub: zmiana, zastąpienie, uwolnienie (od śmierci)

20. Podniósł* swoją rękę na swój pokój**; zbezcześcił*** swoje przymierze.

* lub: wyciągnął; ** lub: wyciągnął swoją rękę w swoim dobrobycie (pokoju) - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - znieważać, profanować, kalać, gwałcić, bezcześcić

21. Gładsze niż masło* były słowa jego ust, lecz w sercu miał walkę^7128; miększe^7401 niż oliwa^8081 jego słowa**, ale one są jak obnażone miecze^6609.      Ps 28,3; Ps 64,2; Prz 5,3-4; Prz 12,18

* dosłownie: gładsze od zsiadłego mleka jego usta - nieszczere, obłudne; ** porównanie: kojące, miłe, pomocne

22. Zrzuć* swoje brzemię** na JHWH, a On cię podtrzyma^3557; nie dopuści^5414 by sprawiedliwy^6662 zachwiał^4131 się na wieki***.      Ps 37,5; 1P 5,7

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rzucać, wyrzucać, zrzucać, strącać; ** lub: los, brzemię (to, co jest dane); *** lub: nigdy lub: nigdy nie dopuści, aby sprawiedliwy się zachwiał

23. Ale Ty, Boże, wtrącisz ich w dół* zatracenia**; ludzie żądni krwi^1818 i podstępni^4820 nie dożyją połowy swoich dni; ja natomiast zaufam^982 Tobie.      Lb 16,30; Hi 33,18-30

* lub: studnia, dół, źródło; ** hebr.: szahat - dół, otchłań, grób, zniszczenie - synonim Szeolu - por. Ps 7,15 16,10 103,4 Iz 38,17 Ez 19,4.8

↑↑

Psalm 56

Dla przewodnika^5329 chóru. Na nutę: „Cicha gołębica^3123 w dali”*. Miktam^4387** Dawida, gdy Filistyni pojmali go w Gat***.

hebr.: Jonat elem rechokim - cicha gołębica – oddalenilub: złoty psalm, złota myślGat - „tłocznia wina” - stolica 5 miast filistyńskich - Gaza, Ekron, Aszdod, Aszkelon, Gat - por. Joz 13,3; 1Sm 27, 2; 1Krn 18,1; 1Sm 15,18 - z Gat pochodził Goliat i jego brat Lachmi - Anakici

1. Zmiłuj**** się nade mną, Boże, bo prześladuje***** mnie człowiek^582; napiera****** na mnie walcząc^3898 każdego dnia*******.

**** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać przychylność, łaskawość, miłosierdzie; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - miażdżyć; ****** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ściskać, naciskać, uciskać; ******* lub: cały dzień

2. Moi wrogowie^8324 każdego dnia chcą mnie zmiażdżyć*; wielu bowiem walczy** przeciwko mnie, o Najwyższy^4791.      Ps 35,1; Ps 57,3; Ps 92,8; Iz 38,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zmiażdżyć, deptać, kruszyć, dyszeć; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - walczyć, prowadzić wojnę, używać jako pokarmu

3. W dniu^3117, gdy będę się lękał*, zaufam** Tobie.      1Sm 30,6; 2Krn 20,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym bojaźnią, lękać się, czcić, szanować; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pewność, być śmiałym, być bezpiecznym, ufać

4. W Bogu będę wysławiać* Jego słowo^1697; Bogu ufam^982 i nie będę się lękał^3372, co zrobi mi człowiek**?      Ps 12,6-8; Ps 138,2; Hbr 13,6

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chwalić się, wygłosić pochwałę, chełpić się; ** dosłownie: ciało - hebr.: basar - idiom: rodzaj ludzki, człowiek

5. Każdego dnia* przekręcają** moje słowa^1697, przeciwko mnie wszelkie ich złe^7451 zamysły***.      Ps 41,7; 2P 3,16

* lub: przez cały dzień; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - kształtować, formować, dręczyć; *** lub: myśl, plan, zamysł, wynalazek, wymysł

6. Wszczynają kłótnie* wobec mnie, w tajemnicy** śledzą moje kroki***, czyhając^6960 na moją duszę^5315.      Ps 10,8-10; Ps 59,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wszcząć spory, kłócić się, bać się, przebywać razem; ** lub: przechowywać jako zapas, zachować w tajemnicy, ukryć wielką wartość, chronić; *** lub: odgłos kroków, pięta

7. Czy uciekną* pomimo^5921 nieprawości^205? Boże, powal** te narody^5971 w swoim gniewie^639.

* lub: wyzwolenie, ucieczka - z powodu zła ucieczka dla mnie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, z powodu niegodziwości oni uciekają - Young Literal Translation; ** lub: schodzić w dół, upadać, zejść - por. Ps 28,1 przypis ** 30,3 przypis **

8. Ty policzyłeś^5608 dni mojej tułaczki^5112, Ty sam* umieść^7760 moje łzy^1832 w Twoim bukłaku**; czyż nie są one spisane w Twoim zwoju^5612?      2Krl 20,5; Ps 139,16; Ml 3,16; Mt 10,30; Obj 20,12

* lub: Ty zebrałeś w swój bukłak moje łzy - por. K&D Ps 56,8; ** lub: butla uszczelniona smołą, naciągnięta skórą - na wino, mleko i wodę

9. Kiedy zawrócą* na tyły^268 moi wrogowie; wtedy zawołam**: To wiem^3045, z pewnością*** Bóg jest ze mną!      Rz 8,31

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać; *** partykuła twierdząca: czyli, z pewnością, na pewno, ponieważ

10. W Bogu będę wysławiać^1984 Jego słowo*, w JHWH będę chwalić^1984 Jego słowo^1697.

* lub: słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa

11. Bogu ufam^982 i nie będę się lękał^3372, co zrobi^6213 mi człowiek^120.      Ps 27,1; Mt 10,28; Rz 8,35-39

12. Tobie, Boże, złożyłem śluby*, dlatego też Tobie oddam^7999 chwałę^8426.      Ps 50,14

* lub: przysięgi - tu w l.mn., uroczysta obietnica złożona Bogu lub innej osobie - Lb 6,2.5.21

13. Ponieważ^3588 wyrwałeś* moją duszę^5315 od śmierci^4194, czyż nie uchroniłeś mych nóg** od upadku***, abym przechadzał**** się przed Bogiem w światłości^216 życia*****?      Ps 116,8; Jk 5,20

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyrwać, wyzwolić; ** dosłownie: mojej stopy, nogi, kroku - l. poj.; *** potknięcie, upadek; **** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - chodzić tu i tam, przemierzać, przechadzać się; ***** metonimia: pełnia życia - tu kontrast wobec ciemności Szeolu

↑↑

Psalm 57

Dla przewodnika^5329 chóru. Na nutę: „Nie doprowadzaj do zniszczenia”*. Miktam^4387 Dawida, gdy uciekał sprzed oblicza^6440** Saula^7586 do jaskini^4631.

aramejski: al-taszchet - koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - nie niszcz, nie zatracaj - Ps 58,1; 59,1; 75,1lub: twarz, oblicze, obecność, osoba, powierzchnia (ziemi)

1. Zmiłuj*** się nade mną, Boże, zmiłuj*** się nade mną, bo moja dusza ufa**** Tobie; w cień Twoich skrzydeł***** będę uciekał^2620, aż przeminą nieszczęścia^1942******.      Pwt 31,11; Ps 51,1; Ps 61,5; Mt 23,37

*** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać łaskę, przychylność, miłosierdzie; **** lub: zaufać, szukać schronienia, szukać ucieczki, złożyć nadzieję w (Bogu); ***** symbol ochrony lub schronienia - Ps 17,8 przypis **; ****** złe pragnienia

2. Będę wołał* do Boga Najwyższego^5945, do Boga osiągającego swój cel** wobec mnie***.      Rdz 14,18; Ps 7,17; Mk 5,7; Flp 1,6; Hbr 7,1; Hbr 13,21

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zakończyć się, osiągnąć kres, zaprzestać, odpłacać; *** lub: Boga, mojego Stróża, Dobroczyńcy, Mściciela - Word Biblical Commentary Ps 57,3ᴮ

3. On pośle pomoc z niebios^8064 i wybawi^3467. Bo urągał* mi ten, który chce mnie zmiażdżyć**. Sela. Bóg pośle^7971 mi swoje miłosierdzie^2617 i prawdę^571.      Ps 25,10; Ps 85,10; Prz 16,6; Prz 20,28

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić wyrzuty, przeciwstawiać się, urągać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - miażdżyć, deptać po, kruszyć, dyszeć

4. Moja dusza^5315 przebywa pośrodku lwów; spoczywam* pośród zapalczywych**, pośród synów ludzkich***, których zęby są jak włócznie**** i strzały, a język jak ostry^2299 miecz^2719.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - leżeć, nocować, kłaść się, leżeć na; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - gorejący koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przypiekać, palić, gorzeć; *** dosłownie: człowieka; **** l.poj.

5. Bądź wywyższony*, Boże, ponad niebiosa^8064, a Twoja chwała** ponad całą ziemię^776.      Ps 148,13; Hi 19,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wstać, powstać, być wywyższonym; ** hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat, godność, szacunek - a także: ludzie - Rdz 34,13 Hi 19,9 Ps 8,5 21,5 - por. EIB Ps 30,13

6. Zastawili^3559 sieć* na moje kroki, zgięli** moją duszę^5315, wykopali^3738 przede mną*** dół, lecz wpadli^5307 do środka^8432 niego. Sela^5542.

* lub: sieć, siatka, sidło, metafora: o przywódcach prowadzących do grzechu, o sądzie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - schylać, uginać; *** obliczem

7. Utwierdzone* jest moje serce^3820, Boże, utwierdzone^3559 jest moje serce^3820; będę śpiewał^7891 i oddawał Ci chwałę**.      Ps 59,17; Ps 108,1; Ps 112,7

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być nieugiętym, być gotowym, utwierdzonym; ** lub: wysławiać śpiewem przy wtórze instrumentów - w. 9 przypis **

8. Obudź^5782 się, moja chwało^3519, obudź^5782 się, cytro* i harfo**; chcę obudzić^5782 jutrzenkę***.      Ps 33,2; Ps 43,4; Ps 71,22

* lub: harfa, lutnia, kitara, instrument muzyczny; ** tj. instrument szarpany, lira; *** lub: świt, pierwszy brzask dnia, gwiazda poranna

9. Będę Cię wysławiał* wśród ludów^5971, PANIE^136, będę Ci śpiewał** wśród narodów^3816.      2Sm 22,50

* lub: chwalić, składać dziękczynienie, wysławiać; ** lub: śpiewać przy wtórze instrumentów, słowo występuje często ze słowem oddawać chwałę stąd: chwalić śpiewem

10. Bo wielkie jest Twoje miłosierdzie*, aż do niebios^8064, i aż pod obłoki^7834 Twoja prawda**.

* lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; ** hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność

11. Bądź wywyższony^7311 ponad niebiosa^8064, Boże, a ponad całą ziemię Twoja chwała^3519.

↑↑

Psalm 58

Dla przewodnika^5329 chóru. Na nutę: „Nie doprowadzaj do zniszczenia”*. Miktam^4387 Dawida**.

aramejski: al-taszchet - koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - nie niszcz, nie zatracaj - Ps 57,1; 59,1; 75,1lub: dla Dawida - Ps 57,1

1. Czy rzeczywiście przez milczenie*** mówicie to, co sprawiedliwe? Czy słusznie^4339 sądzicie****, synowie ludzcy*****?

*** hebr.: elem - cisza, w milczeniu, lub: elim - sędziowie, możni; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, oczyścić z zarzutów, rozstrzygnąć spór; ***** dosłownie: adamowi - l.mn.

2. Raczej^637 już w sercu^3820 czynicie* nieprawość^5766, a wasze ręce^3027 wymierzają** gwałt*** na ziemi^776.      Ps 94,20; Iz 10,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - robić, czynić; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ważyć, równoważyć, wyrównywać, gładzić; *** lub: okrucieństwo, niesprawiedliwość, gwałt, krzywda

3. Niegodziwi* budzą odrazę** już od łona^7358 matki, od urodzenia*** błądzą^8582, mówiąc kłamstwo^3577.      Hi 15,14; Ps 51,5; Rz 5,12

* lub: winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca; ** lub: pierwotne znaczenie - odejść z miejsca zamieszkania, stąd: być obcym, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być rozdzielonym, budzić odrazę; *** dosłownie: (od wyjścia) z brzucha (matki)

4. Ich jad* podobny do jadu węża^5175, są jak głucha żmija, ich** ucho zostało zatkane***.

* lub: żar, furia, wściekłość, złość, gniew, metafora: jad, trucizna; ** lub: której; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - lub koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zatkać czyjeś ucho

5. Aby nie słyszeć głosu rzucających uroki* ani biegle** zaklinających*** czarowników^2267.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zaklinającego, czarującego, rzucającego uroki; ** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - stać się mądrym; *** dosłownie: czarujących czarowników - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - złączyć się, zjednoczyć, czarować

6. Boże, połam* zęby w ich ustach; JHWH, zniszcz** kły*** lwiątek^3715.      Hi 4,10; Hi 29,17; Ps 3,7; Ps 17,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zburzyć, strącić, przełamać, odłamać; ** zburzyć; *** lub: ząb, wielki ząb, siekacz - tu w l.mn.

7. Niech się rozpłyną^3988 jak wody^4325, które przepływają^1980, a kiedy napną łuk*, strzały^2671 jego niech będą jakby obcięto** im grot.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kroczyć drogą, wyginać (łuk); ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zostać odciętym

8. Niech przeminą* jak rozpływający** się ślimak***, niech nie zobaczą^2372 słońca^8121, podobnie jak poroniony płód^5309 kobiety^802.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść, przejść, odchodzić, żyć, umrzeć; ** lub: rozpuszczanie, topnienie, roztapianie; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

9. Zanim wasze ciernie* wypuszczą** kolce^329, gdy jeszcze są zielone^2416, zmiecie je wicher*** Jego**** wzburzenia^2740.      Hi 27,21; Prz 10,25; Kaz 6,3

* lub: ciernisty krzew, haczyk, garnek; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostrzegać, zrozumieć, wiedzieć, zauważać; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zmiatać, roznosić (o burzy); **** domyślnie: Boga

10. Będzie się radował^8055 sprawiedliwy^6662, bo ujrzał pomstę^5359; swoje stopy obmyje we krwi niegodziwego^7563.      Pwt 32,35; Obj 14,18; Obj 18,20

11. A ludzie* powiedzą^559: Doprawdy** jest plon*** dla sprawiedliwego^6662; doprawdy jest Bóg, który sądzi^8199 na ziemi^776.      Ps 50,6; 1Kor 3,8; Kol 3,24; 1Tm 5,18; Hbr 11,6

* dosłownie: a człowiek powie; ** lub: z pewnością; *** lub: owoc (ziemi, łona), nagroda

↑↑

Psalm 59

Dla przewodnika^5329 chóru. Na nutę: „Nie doprowadzaj do zniszczenia”*. Miktam^4387 Dawida. Gdy Saul posłał, by pilnowano jego domu i by go zabito^4191.

aramejski: al-taszchet - koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - nie niszcz, nie zatracaj - Ps 57,1; 58,1; 75,1

1. Wyrwij** mnie od moich wrogów^341, mój Boże; odsuń*** mnie od tych, którzy powstają^6965 przeciwko mnie.      Ps 143,9

** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyrwać, odzyskać; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być umieszczonym wysoko - tzn. być bezpiecznym, wywyższonym

2. Wyrwij^5337 mnie od czyniących^6466 nieprawość* i wybaw** mnie od ludzi*** żądnych krwi****.      Ps 5,6; Ps 17,7

* lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik działania magii, oszustwo, bałwochwalczy kult; ** ocalić, wyzwolić; *** lub: mężczyzn, osób; **** idiom: wybaw mnie od zbrodniarzy - Ps 26,9 55,23

3. Oto bowiem czyhają* na moją duszę^5315; zbierają^1481 się przeciwko mnie ludzie potężni**, chociaż nie zawiniłem^6588 ani nie zgrzeszyłem^2403, JHWH.      1Sm 24,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zastawiać pułapkę, zasadzać się, czyhać; ** lub: mocni, zaciekli, wpływowi, potężni, mający władzę

4. Chociaż jestem bez winy*, biegną i ustawiają** się; powstań***, by mnie spotkać^7125 i zobacz^7200 to.      Ps 7,3-4; Ps 69,4

* lub: przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość; ** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - być ustanowionym; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ocknąć się, obudzić, pobudzać się - stąd: powstać

5. Ty, JHWH, Boże Zastępów*, Boże Izraela^3478, obudź się^6974, aby ukarać^6485 wszystkie narody^1471; nie lituj^2603 się nad żadnym z tych podstępnych** przestępców^205. Sela^5542.      Jk 2,13

* hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - postępować zdradziecko, podstępnie, gorszyć

6. Wracają^7725 wieczorem, ujadają* jak pies i okrążają miasto^5892.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - warczeć, krzyczeć

7. Oto, co wypluwają* ich usta, miecze^2719 na ich wargach**. Mówią bowiem: Któż usłyszy?

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wylewać, wydzielać, buchać, powodować kipienie; ** idiom: wypowiadać się agresywnie, by zadać ludziom ból

8. A Ty, JHWH, będziesz się z nich śmiał^7832, będziesz kpił* ze wszystkich narodów^1471.      Ps 2,4; Ps 37,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - drwić, szydzić, wyśmiewać się

9. Moja* Mocy, będę się trzymał^8104 Ciebie, bo Bóg jest moją twierdzą**.      Ps 28,8; Jr 16,19

* dosłownie: Jego mocy będę strzegł dla Ciebie u Ciebie zostawiam swoją siłę - por. Wj 22,7 Rdz 2,15 Hi 2,6 - patrz Word Biblical Commentary Ps 59,10ᴬ; ** lub: wyżyna, wysokość, bezpieczne miejsce na wysokości, twierdza

10. Mój miłosierny* Bóg wyjdzie^6923 mi naprzeciw^6923, Bóg sprawi, że zobaczę** klęskę moich wrogów^8324.      Ps 54,7; Ps 92,11; Ps 112,8

* lub: Bóg mojej łaskawości - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek Mój Bóg. Jego łaska ... EIB Ps 59,11; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować zobaczenie, pokazać, oglądać

11. Nie zabijaj^2026 ich nagle*, aby mój lud^5971 nie zapomniał, lecz wstrząśnij** ich w swojej mocy^2428 i powal^3381, o PANIE^136, nasza tarczo***.      Pwt 33,29; 2Sm 22,3; 2Sm 22,31; Ps 3,3

* por. Word Biblical Commentary - Ps 59,12ᴬ; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - miotać się tu i tam, trząść, spowodować chwianie; *** metonimia: nasz obrońca, ten, który nas chroni

12. Za grzech^2403 ich ust, za słowa^1697, które wypowiadają wargami^8193, niech będą schwytani^3920 w swojej pysze*; za złorzeczenia** i za kłamstwa^3585, które rozgłaszają***.      Ps 10,7

* lub: wywyższenie, arogancja, buta, majestat, duma; ** lub: klątwa, przekleństwo, oświadczenie pod przysięgą; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - opowiadać, powtarzać, ogłaszać, mówić

13. Skończ* z nimi w gniewie**, skończ*, by już ich nie było***. Niech poznają^3045, że Bóg panuje**** w Jakubie aż po krańce^657 ziemi. Sela^5542.      Ps 22,17; Ps 59,7; Ps 83,18; Iz 56,10; Obj 22,15

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - doprowadzić do końca, zniszczyć, skończyć, zgubić; ** lub: żar, furia, wściekłość, gorączka, oburzenie, złość; *** lub: i nie ma ich - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, władać, panować

14. Wracają^7725 wieczorem, ujadają* jak pies** i okrążają^5437 miasto.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - warczeć, krzyczeć; ** w symbolice biblijnej pies oznacza osoby nieczyste - por. Flp 3,2 przypis **

15. Miotają* się, szukając pokarmu^398; warczą**, gdy się nie nasycą^7646.      Hi 15,23; Ps 109,10

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować drżenie, wędrowanie, miotać się to tu, to tam; ** lub: szemrać, narzekać, pozostać, spędzić noc

16. Ale ja będę śpiewał^7891 o Twojej mocy^5797, rankiem będę wykrzykiwał z radości* o Twoim miłosierdziu^2617, bo Ty stałeś się dla mnie twierdzą^4869 i ucieczką** w dniu^3117 mojego ucisku***.      Ps 5,3; Ps 88,13; Ps 92,2; Iz 25,4; Na 1,7

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wydać okrzyk (radości, pochwały) - por. Ps 33,1; ** lub: schronienie, miejsce ucieczki, ucieczka; *** lub: trudne położenie, niedola, wróg, nieprzyjaciel

17. Moja* Mocy, Tobie będę śpiewał**; bo Ty, Boże, jesteś moją twierdzą^4869, Boże mój miłosierny***.      Ps 28,8; Jr 16,19

* por. w. 9. hebr.: uzzo - Jego moc, tu hebr.: uzzi - Moja Moc; ** lub: śpiewać przy wtórze instrumentów, słowo występuje często ze słowem oddawać chwałę stąd: chwalić śpiewem; *** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość

↑↑

Psalm 60

Dla przewodnika^5329 chóru. Na nutę: „Lilia świadectwa”7802*. Miktam^4387** Dawida. Dla pouczenia^3925, gdy walczył^5327 z Aram-Nacharaim*** i z Aram Sobą****, gdy Joab, wracając, pobił^5221 dwanaście tysięcy Edomitów^123 w Dolinie Soli*****.

hebr.: susan edut - świadectwa, przymierza, pouczenia, zachętylub: złoty psalm, złota myśl;tj. Mezopotamia - 2Sm 8,3państwo aramejskie za czasów Dawida położone na zboczach Antylibanu na granicy Syrii i Libanu - por. Word Biblical Commentary Ps 60,1położenie bliżej nieznane, prawdopodobnie nad Morzem Martwym w granicach Edomu - por. Word Biblical Commentary Ps 60,1ᶜ

1. Boże^430, odrzuciłeś^2186 nas, złamałeś****** nas i rozgniewałeś^599 się; odnów******* nas!      Ps 44,9; Rz 11,1-3

****** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - robić wyłom, przebić, potłuc na kawałki, rozedrzeć; ******* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odnowić, zawrócić, przywrócić

2. Wstrząsnąłeś^7493 ziemią^776 i rozdarłeś* ją; ulecz^7495 jej rozpadliny**, bo się chwieje***.      Ps 18,7; Jr 10,10

* lub: rozdzielać bądź otwierać na oścież, pęknąć - hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** lub: złamanie, pęknięcie, skruszenie, rozbicie, ruina; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chwiać się, trząść, zsunąć się

3. Wskazałeś* Twojemu ludowi^5971 twardy^7186 los, napoiłeś^8248 nas winem^3196 powodującym chwiejny krok**.      Iz 51,17-23; Jr 25,15-17

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować zobaczenie, pokazać, oglądać; ** lub: zataczanie się, chwianie, kielich zataczania

4. Dałeś sztandar* tym, którzy się Ciebie boją^3373, aby mogli schronić** się z powodu prawdy***. Sela^5542.      Iz 5,26; Iz 11,12; Iz 13,2

* lub: znak, coś podniesionego w górę, drzewiec, chorągiew tu jako idiom: miejsce wspólnego zgromadzenia lub ochrony; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - rzucać się do ucieczki, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pędzić do ataku - Iz 30,16, uciec w bezpieczne miejsce - Rdz 19,20 Sdz 7,21 Jr 48,44; *** hebr.: qoset - prawda, łuk, pewność - Prz 22,21, łucznictwo inni: aby mogli uciec przed łukiem - Biblia Lubelska, EIB, Biblia Poznańska

5. Aby byli ocaleni^2502 Twoi umiłowani*, wybaw^3467 ich swoją prawicą i odpowiedz** mi.      Ps 17,7; Ps 20,6; Ps 138,7

* lub: ukochany, umiłowany, piękny, śliczny; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odpowiadać, reagować

6. Bóg przemówił^1696 w swojej świętości*; Z radością^5937 rozdzielę^2505 Sychem** i wymierzę^4058 dolinę^6010 Sukkot***.      Ps 108,8; Am 4,2

* lub: w swoim miejscu świętym - por. Ps 89,35 105,43 Jr 23,9; ** hebr.: Szekem - miasto pomiędzy górą Ebal a górą Gerazim, miejsce schronienia - Joz 20,7 pierwsza stolica Królestwa Płn.; *** miasto na wschód od Jordanu, 1,6 km na płn. od potoku Jabbok - Joz 13,27 Rdz 32,17 32,30 33,17 pierwszy obóz po wyjściu Izraela z Egiptu - Wj 12,27, miejsce wytopu metali - 1Krl 7,46

7. Mój jest Gilead*, mój i Manasses, Efraim** osłoną^4581 mojej głowy^7218, Juda^3063 moim prawodawcą***.      Pwt 33,17; Joz 13,31

* określenie obszaru różnie definiowanego w zależności od kontekstu - górzyste tereny na wsch. od Jordanu na płd. od rzeki Jarmuk; ** nazwa całego Królestwa Płn.; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - nakazać prawem

8. Moab* moją misą^7366 do mycia**, na Edom rzucę mój sandał***; wiwatuj^7321 nad^5921 Filisteą****.      2Sm 8,1; Ps 108,9; Kaz 11,9

* tj. obszar na wschód od Morza Martwego między rzeką Zered a rzeką Arnon; ** metafora upokorzenia i poddania; *** idiom: przejmować na własność - por. Pwt 11,24 Rt 4,7; **** obszar śródziemnomorskiej niziny przybrzeżnej - Ps 56,ᴺ przypis ***

9. Kto mnie wprowadzi^2986 do warownego^4692 miasta? Kto mnie doprowadzi^5148 do Edomu?

10. Czy nie Ty, o Boże, który nas odrzuciłeś* i już nie wyruszasz^3318, Boże, z naszymi zastępami**?      Ps 44,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odtrącać, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odrzucić kogoś siłą; ** hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp

11. Zapewnij^3051 nam pomoc^5833 w utrapieniu*, bo próżne** jest wsparcie*** człowieka^120.      Ps 108,12; Ps 118,8

* lub: trudne położenie, niedola, ucisk, wróg; ** lub: pustka, próżność, marność, fałsz, bezwartościowość; *** lub: pomoc, wybawienie, zbawienie, zwycięstwo

12. W Bogu^430 uczynimy^6213 potężne* rzeczy, a On podepcze^947 naszych nieprzyjaciół^6862.      1Krn 19,13

* lub: siła, moc, skuteczność

↑↑

Psalm 61

Dla przewodnika^5329 chóru, z grą na strunach^5058*. Psalm Dawida**.

hebr.: neginaʰ - muzyka (wykonywana na instrumencie strunowym), pieśń, szydercza pieśń;lub: dla Dawida

1. Wysłuchaj, Boże, mojego wołania***, zwróć uwagę**** na moją modlitwę^8605.      Ps 17,1; Ps 88,2; Ps 142,6

*** lub: krzyk błagania, okrzyk radości, chwały, obwieszczenie; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać uwagę, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wysłuchać, nastawiać uszu

2. Z krańca ziemi wołam^7121 do Ciebie w słabości* mojego serca^3820; wprowadź^5148 mnie na skałę^6697, wyższą^7311 ode mnie**.      Ps 42,7; Ps 62,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być omdlałym, być osłabionym, omdlewać (z troski); ** metafora: wprowadź mnie na miejsce chroniące przed wrogiem

3. Ty bowiem jesteś moją ucieczką* i wieżą warowną** przed obliczem^6440 wroga^341.      Ps 46,1

* lub: kryjówka, miejsce schronienia, ucieczka; ** lub: siła, moc, miejsce obwarowane, wały obronne

4. Będę mieszkał^1481 w Twoim przybytku* na wieki**, chroniąc^5643 się pod osłoną^5643 Twoich skrzydeł***. Sela^5542.      Ps 17,8; Ps 36,7; Ps 57,1

* lub: namiot, namiot nomady symbolicznie tymczasowość, przybytek (dom, miejsce zamieszkania JHWH); ** na zawsze; *** tj. symbol ochrony lub schronienia - por. Sdz 9,15 Mt 23,37

5. Bo Ty, Boże, wysłuchałeś moich ślubów*; dałeś dziedzictwo** tym, którzy się boją^3373 Twojego imienia^8034.      Ml 4,2; Obj 11,18

* lub: przysięgi - tu w l.mn., uroczysta obietnica złożona Bogu lub innej osobie - Lb 6,2.5.21; ** lub: posiadanie, własność, prawo własności - Jr 32,8

6. Dodaj^3254 dni^3117 do dni króla*, a jego lata^8141 niech trwają jak z pokolenia** na pokolenie.      1Sm 10,24; 1Krl 1,15; Ne 2,3

* idiom: daj pomyślność panowaniu króla, zachowaj ciągłość dynastii - por. 2Krl 20,6 Ps 45,6; ** lub: generacja, okres, wiek, pokolenie, siedziba, czas życia

7. Będzie trwał* na wieki^5769 przed obliczem Boga; ustanów** miłosierdzie*** i prawdę****, niech go strzegą^5341.      Ps 19,9; Ps 25,10; Ps 57,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - siedzieć, przebywać, mieszkać, pozostawać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyznacz, ustanów; *** hebr.: chesed i; **** emet - termin często występujące razem - por. Ps 25,10 40,10.11 57,3

8. Tak więc będę śpiewał* Twojemu imieniu^8034 na wieki^5703 i będę spełniał^7999 moje śluby^5088 każdego dnia**.      Ps 7,17; Ps 9,2; Ps 18,49; Ps 66,13; Ps 145,1-2

* lub: śpiewać przy wtórze instrumentów, słowo występuje często ze słowem oddawać chwałę stąd: chwalić śpiewem; ** dosłownie: dzień po dniu - idiom: codziennie

↑↑

Psalm 62

Dla przewodnika^5329* chóru. Dla Jedutuna^3038**. Psalm^4210 Dawida.

lub: przewodnikowi - nadzorować, przewodzićhebr.: jedutun - „sławiący, wdzięczny” - imię własne - 1Krn 25,1 lub imieniem tym nazwano grupę śpiewaków

1. Tylko*** w Bogu ma uciszenie**** moja dusza^5315, od Niego pochodzi moje zbawienie^3444.      Ps 33,20

*** partykuła potwierdzająca - o tak, z pewnością, doprawdy, zaiste lub ograniczająca - tylko, jednakże, lecz; **** lub: cisza, spokój, spokojne oczekiwanie, odpoczynek

2. Tylko^389 On jest moją skałą i zbawieniem*, moją twierdzą**; nic mną mocno*** nie zachwieje^4131.      Pwt 32,31; Ps 18,2; Ps 73,25; Mt 16,18; 1Kor 10,4

* lub: ocalenie, dobrobyt, zbawienie, pomyślność, zwycięstwo; ** lub: wyżyna, wysokość, bezpieczne miejsce na wysokości, twierdza; *** lub: wielki, obfitujący, wystarczający, liczny, silny

3. Jak długo będziecie napadać* na człowieka^376 i będziecie go zabijać^7523? Wy wszyscy jesteście jak pochylona^5186 ściana i jak walący^1760 się mur**.      Wj 16,28; Hi 8,21; Ps 13,2; Iz 30,13

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być wściekłym, napadać na, przytłoczyć naganami; ** lub: wy wszyscy mordujecie jak pochylona ściana, jak mur niemal przewrócony - por. EIB Ps 62,4 będziecie obalać (się), wy wszyscy jak mur pochyły ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

4. Tylko^389 naradzają^3289 się, jak pozbawić* go godności**; mają upodobanie^7521 w kłamstwie^3577, swoimi ustami błogosławią^1288, ale we wnętrzu^7130 złorzeczą***. Sela^5542.      Ps 4,2; Ps 55,21

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - strącić; ** lub: wyniosłość, godność, wywyższenie; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić nikczemnym, przeklinać

5. Tylko^389 w Bogu ucisz się* moja duszo^5315, od Niego pochodzi moja nadzieja**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - milczeć, być nieruchomym, oniemieć - tryb rozkazujący; ** hebr.: tiqwaʰ - nadzieja, oczekiwanie, sznur - Joz 2,18

6. Tylko On jest moją skałą^6697 i zbawieniem, moją twierdzą^4869; nie zachwieję* się.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - nie zachwieje się, nie upadnie, będzie niewzruszony

7. W Bogu moje wybawienie^3468 i moja chwała*; skała mojej mocy^5797, moje schronienie** jest w Bogu***.      Ps 18,2; Ps 27,2; Ps 28,1; Ps 31,2

* lub: cześć, godność, szacunek; ** kryjówka, miejsce schronienia, ucieczka; *** w hebr.: od skała ... - struktura chiastyczna ABBA

8. Ludu*, ufajcie^982 Mu w każdym czasie^6256, wylewajcie^8210 przed Jego obliczem^6440 wasze serca^3824; Bóg jest naszym schronieniem^4268. Sela^5542.      1Sm 1,15; Iz 26,4; Iz 26,16; 1Tm 6,17

* lub: naród, lud, krewniak, lud uzbrojony - Sdz 20,10 Iz 36,1

9. Tylko tchnieniem^1892 są synowie ludzcy*, synowie człowieka** – kłamstwem***; położeni na szalach^3976, wszyscy razem^3162 podnoszą się w górę^5927 bardziej niż tchnienie^1892.

* hebr.: bene adam - synowie adama - pospolici, nic nie znaczący(?); ** bene isz - synowie człowieka - emfatycznie ludzie możni (?); *** lub: kłamstwo, nieprawda, fałsz, coś zwodniczego

10. Nie pokładajcie ufności^982 w wyzysku* ani daremnej** nadziei w grabieży^1498; a gdyby bogactwo^2428 kwitło***, nie umacniajcie^7896 nim serca^3820.      Hi 31,24; Mk 4,19; 1Tm 6,10-17; Jk 2,6

* lub: ucisk, wymuszenie, szkoda; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać się próżnym, być daremnym, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - napełnić daremnymi nadziejami; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przynosić owoc, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić kwitnienie

11. Bóg raz przemówił^1696, dwa razy to słyszałem^8085, że moc^5797 należy do Boga;      Mt 6,13

12. I u Ciebie, PANIE^136, jest łaska*, bo Ty odpłacisz** każdemu zgodnie z jego czynem^4639.

* lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - skończyć, wynagradzać straty, płacić, nagradzać

↑↑

Psalm 63

Psalm^4210 Dawida, gdy był na Pustyni Judzkiej*.

tj. większości roku jałowy obszar pustynny od 16 do 24 km długości, od wsch. zbocza Gór Judzkich aż do brzegów Morza Martwego

1. Boże, Ty jesteś moim Bogiem, Ciebie gorliwie szukam**; Ciebie zapragnęła^6770 moja dusza^5315, zatęskniło*** do Ciebie moje ciało^1320 na ziemi suchej^6723 i spragnionej^5889, bez wody;      Ps 5,3; Prz 8,17

** lub: szukać gorliwie, zabiegać, szukać o brzasku - Biblia Lubelska; *** lub: omdlewać z tęsknoty, tęsknić za

2. Tak^3651 właśnie ujrzałem^2372 Cię w świątyni*, widząc** Twoją moc^5797 i chwałę^3519.      Ps 68,24

* lub: w miejscu świętym - por. Ps 89,35 105,43 Jr 23,9; ** lub: wypatrywałem Cię ...aby ujrzeć Twoją moc i chwałę - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

3. Bo^3588 Twoje miłosierdzie* lepsze^2896 jest niż życie, tak więc będę Cię wysławiać** moimi wargami^8193***.      Ps 30,5; Flp 1,23

* lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wysławiać, zachwalać, wyrażać podziw; *** tj. całą swoją osobą

4. Tak błogosławić* Cię będę dopóki żyję^2416, wzniosę swoje ręce** w imieniu*** Twoim.      Ps 134,2; Ps 141,2; Ps 145,1; Ps 146,2; Ne 8,6

* lub: sławił - Rdz 9,26; ** gest proszącego o ochronę, gest zwycięstwa, gest w modlitwie; *** lub: w imię - imię reprezentuje charakter i autorytet Boga

5. Jak tłuszczem* i szpikiem** będzie nasycona*** moja dusza^5315, moje usta^8193 będą Cię chwalić^1984 radosnymi wargami^6310;

* tj. tłuszczem składanej Bogu ofiary - Kpł 3,16 7,23; ** dosłownie: tłustością - metafora płodności, zatłuszczony popiół; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zaspokojonym, spełnionym, mieć w nadmiarze

6. Gdy wspominam^2142 Ciebie na moim posłaniu^3326 i rozmyślam* o Tobie podczas nocnych straży**.      Ps 42,8; Ps 119,55

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wypowiadać, rozważać, czytać szeptem, rozmyślać; ** tj. hebrajski podział nocy na 3 straże - por. Sdz 7,19 Wj 14,24

7. Ponieważ byłeś mi pomocą^5833, w cieniu^6738 Twoich skrzydeł* będę radośnie wykrzykiwał**.      Ps 17,8; Ps 27,9; Ps 36,7; Ps 40,17; Ps 57,1

* symbol ochrony lub schronienia - Ps 17,8 przypis ** Sdz 9,15 Mt 23,37; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wydać okrzyk (radości, pochwały) - por. Ps 33,1

8. Moja dusza przylgnęła* do Ciebie, Twoja prawica** mnie podtrzymuje^8551.

* lub: przykleić się, połączyć, przywrzeć, trzymać się mocno; ** słowo prawica odnosi się do Bożej mocy i władzy rządzenia

9. Ale ci, którzy szukają* zguby^7722 mojej duszy^5315, niech pójdą w głębiny** ziemi^776.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać, dążyć do czegoś, pragnąć, wymagać; ** dosłownie: niski, niższy, najniższy - por. Ef 4,9 - zwrot może oznaczać pieczary, doliny, podziemne przejścia - Iz 44,23

10. Będą wydani pod ostrze* miecza, staną się łupem^4521 szakali**.      Sdz 15,4; Lm 5,18; Ez 13,4

* idiom: zostać wydanym w dłoń miecza - Hi 16,11 Jr 18,21; ** lub: lis, zwierzę mieszkające w jamie, szakal

11. Lecz król^4428 będzie się weselił* w Bogu, niech się szczyci** każdy, kto na Niego przysięga^7650, a usta^6310 mówiących kłamstwo^8267 zostaną zamknięte^5534.      Ps 21,1; Ps 107,42; Rz 3,19

* lub: być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - chlubić się, przechwalać się, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - jaśnieć, świecić

↑↑

Psalm 64

Dla przewodnika^5329 chóru. Psalm^4210 Dawida*.

lub: dla Dawida - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

1. Wysłuchaj, o Boże, mojego głosu^6963, gdy się skarżę**; zachowaj*** moje życie^2416 od lęku^6343 przed wrogiem^341.      Ps 55,2; Ps 140,1

** lub: rozważanie, zaduma, niepokój, skarga, zmartwienie; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - strzec, pilnować, czuwać, zachować

2. Ukryj^5641 mnie przed tajemną radą* czyniących zło**, przed zgrają*** czyniących nieprawość****;      Ps 22,16; Ps 26,5; Ps 35,20; Ps 37,12

* lub: potajemna rada, narada, zgromadzenie, zebranie; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zadać ranę, wyrządzić krzywdę, czynić niegodziwość; *** lub: ciżba, tłum, towarzystwo; **** niegodziwość, nieszczęście jako wynik działania magii, oszustwo, bałwochwalczy kult

3. Którzy naostrzyli swoje języki jak miecz*, wypuścili** swoje strzały^2671 – gorzkie*** słowa;

* metonimia - ostre słowa, które wypowiadają - ranią; ** dosłownie: napięli - wyginać (łuk), deptać, maszerować; *** lub: gorzki (w smaku), gorzkie (uczucia), zgorzknienie

4. Aby ugodzić* z ukrycia^4565 w niewinnego**; nagle^6597 strzelić^3384 do niego, i to bez lęku^3372.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - strzelać, koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać trafiony strzałą; ** lub: moralnie niewinny, uczciwy, pełny, skończony

5. Utwierdzają* się w złym zamiarze**, rozmawiają^5608, jak zastawiać potajemnie^2934 sidła^4170 i mówią^559: Któż je zobaczy^7200?      Ps 10,11

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić silnym, wzmocnić się, podtrzymać, utwierdzić; ** lub: słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa

6. Szukają^2664 nieprawości*, są gotowi^8552, mają obmyślony** chytry plan***. Wnętrze^7130 i serce^3820 człowieka^376 – niezgłębione****.

* lub: niesprawiedliwość, nieprawość, zło; ** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - zostać wyszukanym, w poszukiwaniu czegoś, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obmyślać, szukać; *** podstęp, spisek, chytry plan; **** głębokie, tajemnicze

7. Ale Bóg wypuści^3384 na nich strzałę^2671, nagle* będą^1961 zranieni^4347;

* lub: niespodziewanie

8. Ich własny język sprowadzi na nich upadek*; wszyscy, którzy ich zobaczą, uciekną**.      Hi 15,6; Łk 19,22

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprowadzić krzywdę, spowodować potknięcie; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - uchodzić, uciekać

9. I przestraszy* się cała ludzkość**, będą opowiadali^5046 o dziele^6467 Boga i będą rozważali*** Jego czyn^4639.      Ps 40,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - lękać, bać się, być przejętym bojaźnią, czcić; ** hebr.: adam - imię własne, człowiek, rodzaj ludzki, istota; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - poświęcać uwagę, rozważać, zastanawiać

10. A sprawiedliwy^6662 będzie się weselił* w JHWH i w Nim będzie szukał schronienia**; a wszyscy prawego^3477 serca^3820 będą się Nim szczycić***.      Ps 2,12; Ps 32,11; Ps 58,10; Ps 68,3; Ps 97,11-12

* lub: być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; ** lub: zaufać, szukać schronienia, szukać ucieczki, złożyć nadzieję w (Bogu); *** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - chlubić się, przechwalać się, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - jaśnieć

↑↑

Psalm 65

Dla przewodnika^5329 chóru. Psalm^4210 Dawida^1732. Pieśń^7892*.

tj. pieśń, oda, hymn

1. Dla Ciebie ciche oczekiwanie** jest hymnem chwały^8416, Boże^430 na Syjonie*** i Tobie trzeba spełnić^7999 śluby^5088.      Ps 50,14; Ps 116,18

** lub: cisza, spokój, spokojne oczekiwanie, odpoczynek; *** tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35

2. Ty wysłuchujesz^8085 modlitwę*, dlatego do Ciebie przyjdzie^935 wszelkie ciało**.      2Krn 7,14; Prz 15,29

* termin szczególnie na początku psalmów o charakterze poetyckim; ** idiom: każdy człowiek - por. Łk 3,6 przypis *

3. Spisy* naszych nieprawości** górują nad*** nami; Ty jednak przebaczasz**** nasze występki*****.      Ps 38,14; Ps 40,12; Ps 79,9

* lub: słowa; ** lub: przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość; *** zwyciężają nad (nami); **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zakrywać, uśmierzać, dokonywać przebłagania; ***** lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawolność, profanacja

4. Błogosławiony^835 ten, którego Ty wybierasz^977 i przyprowadzasz blisko* do siebie, aby mieszkał w Twoich dziedzińcach**; będziemy nasyceni*** dobrem^2898 Twojego domu^1004, Twojej świętej^6918 świątyni^1964.      Ps 27,4; Ps 84,4

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - spowodować zbliżenie się, przywieść blisko; ** lub: siedziba, ogrodzony teren, dziedziniec; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zaspokojonym, spełnionym, mieć w nadmiarze

5. W prawości* odpowiadasz^6030 nam czynami przejmującymi lękiem**, Boże naszego zbawienia^3468. Ty, źródło ufności*** wszystkich krańców ziemi i odległego morza****.      Pwt 10,21; 2Sm 7,23; Ps 46,8

* lub: sprawiedliwość, słuszność, prawość; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być przerażonym, wywołać zdumienie, natchnąć pobożną czcią; *** zaufanie, ufność, miejsce ucieczki; **** metonimia: wszyscy ludzie żyjący na całej ziemi

6. Ty, który utwierdzasz* góry^2022 swoją mocą^3581, przepasany potęgą**;      Ps 93,1; Am 4,13

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zaopatrzyć, ustalić, utwierdzić, uporządkować; ** lub: siła, moc, dzielność, potęga (czynów Boga)

7. Ty, który uśmierzasz* szum morza, szum jego fal^1530 i wzburzenie** narodów^3816;

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uciszający, uspokajający (imiesłów); ** lub: mamrotanie, ryk, wrzawa, dźwięk, tłum, mnóstwo

8. Mieszkający^3427 na krańcach^7098 ziemi boją się z powodu Twoich znaków*; Ty napełniasz radością** tam, gdzie nastaje^4161 poranek^1242 i zapada wieczór^6153.      Ps 2,8; Ps 139,9; Iz 24,16

* tj. znak - jako sygnał ogniowy, zapowiedź, sztandar, sygnał; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować dźwięczenie bądź wyśpiewywanie (z radości), koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydać okrzyk radości, uniesienia, wołać głośno

9. Doglądasz* ziemię i obficie wylewasz^7783 na nią wodę, wielce^7227 się wzbogaciła**. Strumień Boży jest pełen wód. Przygotowujesz^3559 im zboże, gdyż tak przygotowujesz*** ziemię.      Pwt 11,11; Ps 46,4

* lub: odwiedzić, starać się, opiekować, skupiać (uwagę); ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zdobyć bogactwa, wzbogacić się; *** lub: utwierdzić, ustalić, dokonać, zrobić, przygotować

10. Nawadniasz* jej zagony^8525, wyrównujesz** jej skiby^1417, zmiękczasz^4127 ją deszczami i błogosławisz^1288 jej pędom***.

* lub: przemoczyć, napoić obficie, nasączyć, być pijanym; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - sprawiać zstępowanie, naciskać, napinać (łuk); *** lub: latorośl, coś co wyrosło, gałąź, młody pęd

11. Wieńczysz* rok swoją dobrocią**, a Twoje ścieżki ociekają^7491 tłustością***.      Ps 103,4

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - koronować, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - otaczać; ** rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość, szczęście, dobro moralne; *** metafora: gdziekolwiek idzie, tam znajduje się obfitość

12. Skrapiasz* pustynne** pastwiska^4999, a pagórki*** przepasują**** się radością^1524.      Hi 38,26-27; Iz 55,12; Jl 2,22

* lub: cieknąć, kapać; ** pustkowie, pustynia, niezamieszkana ziemia; *** wzgórza; **** wkładają pas

13. Łąki^3733 przyodziewają^3847 się stadami^6629, a doliny okrywają się zbożem; wykrzykują radośnie*, tak** na głos śpiewają^7891.      Ps 72,16; Iz 30,23

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydawać okrzyk wojenny, krzyczeć triumfalnie (nad wrogami), wiwatować, wydać sygnał do wojny (zadąć w róg); ** lub: także, zaiste, choć, tym bardziej, co więcej

↑↑

Psalm 66

Dla przewodnika^5329 chóru. Pieśń^7892. Psalm^4210.

1. Radośnie wykrzykujcie^7321 Bogu, ludzie całej^3605 ziemi^776;      Ps 81,1; Ps 95,2; Ps 100,1

2. Śpiewajcie* na chwałę^3519 Jego imienia, oddawajcie^7760 Mu chwałę^3519 pieśnią chwały**.      1Krn 16,29; Ps 22,3; Ps 48,10

* lub: śpiewać, chwalić śpiewem, grać na instrumencie muzycznym; ** chwała, sława, rozgłos, pieśń lub hymn pochwalny

3. Powiedzcie* Bogu: Jak przerażające** są Twoje dzieła^4639! Z powodu Twojej wielkiej^7230 mocy^5797 będą płaszczyć*** się przed Tobą Twoi wrogowie^341.      Ps 47,2; Ps 65,5

* tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wywołać zdumienie i lęk, być przerażonym; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - płaszczyć się, zawodzić, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pochylać się

4. Cała ziemia^776 odda Ci pokłon* i wysławiać Cię będzie śpiewem^2167; śpiewać^2617 będzie Twojemu imieniu^8034. Sela^5542.      Ps 22,27

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - padać na twarz, oddawać pokłon, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - leżeć płasko i pozwolić by oprawcy przeszli po grzbiecie - Iz 51,23

5. Chodźcie* i przypatrujcie^7200 się dziełom^4659 Boga, przerażający^3372 czyn^5949 wobec** synów ludzkich***:

* tryb rozkazujący; ** lub: wobec, z powodu, nad, ze względu, na; *** dosłownie: synów adama, człowieka

6. Zamienił^2015 morze na suchy ląd*, pieszo przeszli^5674 przez rzekę^5104; aż dotąd** radujmy się w Nim***.      Wj 14,21; Joz 3,14-16

* lub: sucha ziemia; ** tam, w tamtą stronę, stąd, dotąd; *** tam radujemy się w Nim - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, dlatego cieszymy się z tego - Biblia Lubelska

7. Włada* w swojej potędze^1369 na wieki**, Jego oczy patrzą^6822 na narody^1471, buntujący*** się nie będą wywyższeni****. Sela.      Ps 11,4; Ps 33,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - sprawować władzę, władać, królować; ** na zawsze; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być upartym, nieposłusznym, buntować się; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być wysoko, być wywyższonym, wstać

8. Błogosławcie*, narody**, naszego Boga i spowodujcie, by usłyszano*** głos**** na Jego chwałę*****.

* tryb rozkazujący; ** lub: naród, lud, lud zbrojny; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować słyszenie, wzywać do słuchania; **** lub: hałas, głos, dźwięk, krzyk, szum; ***** por. w. 2

9. Zachował* wśród żywych^2416 naszą duszę^5315 i nie dał się zachwiać** naszym nogom.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kłaść, ustawić, umieścić, wyznaczać, sprawiać, że coś się stanie, postanawiać, kształtować; ** trząść się

10. Istotnie^3588, doświadczyłeś* nas, Boże, wypróbowałeś** nas ogniem, tak jak srebro jest próbowane^6884.      Za 13,9; 1P 1,7

* lub: poddawać próbie; ** tj. koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wytapiać (topić w ogniu), oczyszczać, próbować

11. Wprowadziłeś^935 nas w sidła*, włożyłeś^7760 ucisk** na nasze biodra***.

* lub: sieć, zdobycz złapana w sieć - Ez 12,13, twierdza, twierdza tj. więzienie, pustkowie, step - Lm 4,18 - Word Biblical Commentary Ps 66,11ᴬ; ** lub: strapienie - hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście, LXX - thlipsis - ucisk - Mt 24,9; *** metafora: położyłeś ciężkie brzemiona na naszych plecach

12. Pozwoliłeś człowiekowi* jeździć^7392 po naszych głowach**, przeszliśmy przez ogień i wodę***, ale nas wyprowadziłeś na miejsce obfitości****.      Ps 18,19; Iz 43,2

* hebr.: enosz - człowiek; ** lub: ponad naszymi głowami - ilustracja pokonania walczących na polu bitwy i stratowania ich przez jazdę konną lub rydwany (?); *** metaforycznie przeszliśmy przez próby codziennych doświadczeń; **** lub: nasycenie, przesączenie, obfitość, zaspokojenie

13. Wejdę^935 więc do Twojego domu z ofiarami całopalnymi^5930 i wypełnię* dla Ciebie moje ślubowania**;      Rdz 28,20; Kpł 7,16; Ps 22,25; Ps 116,14; Kaz 5,4

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - skończyć, odnawiać, nagradzać, odpłacić; ** lub: przysięgi - tu w l.mn., uroczysta obietnica złożona Bogu lub innej osobie - Lb 6,2.5.21

14. Które złożyły* moje wargi^8193 i wypowiedziały^1696 moje usta^6310 w mojej niedoli**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - otwierać (usta), wyzwalać, wypowiadać, oddzielać; ** lub: trudne położenie, niedola, wróg, nieprzyjaciel

15. Ofiaruję* Ci ofiary całopalne^5930 z tucznych zwierząt^4220 wraz z wonnością** baranów^352, ofiaruję^6213 Ci woły^1241 i kozły^6260. Sela.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ofiarować, wywyższyć, przyprowadzić w górę; ** lub: kadzidło, przyjemna woń spalanej ofiary, wonność

16. Chodźcie*, słuchajcie^8085 wszyscy, którzy się boicie^3373 Boga, a opowiem**, co uczynił^6213 dla mojej duszy***.      Ps 34,2; 1J 1,3

* tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyliczać dokładnie, powtarzać, mówić, opowiadać; *** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *

17. Do Niego wołałem* moimi ustami i wywyższałem** Go moim*** językiem^3956.      Ps 35,28

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać; ** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - pochwała, uwielbienie, wywyższenie, wyniesienie; *** dosłownie: wywyższenie pod moim językiem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

18. Jeśli rozważałem* nieprawość** w swoim sercu^3820, to PAN^36 mnie nie wysłucha^8085.      Hi 27,8-9; Prz 15,9; Prz 28,9; Iz 1,15; J 9,31; Jk 1,7; Jk 4,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, rozważać; ** lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik działania magii, oszustwo, bałwochwalczy kult

19. Doprawdy*, Bóg wysłuchał**, przychylił*** się do głosu^6963 mojej modlitwy****.

* lub: z pewnością, prawdziwie, zaiste (mocne potwierdzenie), lecz, w istocie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - słuchać, posłuchać; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać uwagę, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nakłaniać ucha, słuchać uważnie; **** por. Ps 17,1 przypis *

20. Błogosławiony^1288 Bóg, który nie odrzucił* mojej modlitwy^8605 i nie odmówił mi swojego miłosierdzia**.      Ps 22,24; Ps 68,35

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować odejście, usunąć, zabrać, odsunąć; ** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość

↑↑

Psalm 67

Dla przewodnika^5329 chóru, z grą na strunach^5058*. Psalm^4210. Pieśń^7892.

hebr.: neginaʰ - muzyka (wykonywana na instrumencie strunowym), pieśń, szydercza pieśń

1. Niech Bóg się zmiłuje^2603 nad nami i błogosławi^1288 nam, niech rozjaśni** nad nami swoje oblicze^6440. Sela^5542.      Lb 6,25; Ps 4,6; Ps 80,3-7; Ps 80,19

** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dawać światło, świecić, rozświetlać, rozpalać

2. Aby poznano* na ziemi^776 Twoją drogę**, wśród wszystkich narodów*** Twoje zbawienie^3444.      Jr 33,9; Mt 28,19

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, poznawać, uznać, rozważać; ** metafora: znać sposób postępowania lub objawić wielkość swojej mocy i panowania - por. Am 8,14 Prz 31,3; *** hebr.: goim - poganie, narody, nie-Żydzi

3. Niech Cię wysławiają* ludy^5971, o Boże, niech Cię wysławiają^3034 wszystkie ludy^5971.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - chwalić, składać dziękczynienie, wysławiać

4. Niech narody^3816 się radują* i wykrzykują z radości^7442, bo Ty będziesz sądził** ludy^5971 sprawiedliwie*** i będziesz prowadził**** narody***** na ziemi^776. Sela^5542.      Dz 17,31; Rz 2,5

* lub: być zadowolonym, radować się, unosić się radością, promienieć - por. Ps 40,16 45,8 46,4; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, oczyścić z zarzutów, rozstrzygnąć spór, sądzić; *** w prawości; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wieść; ***** hebr.: ’am - ludy i goim - narody - w. 2, to pojęcia zamienne - por. Rdz 25,33 Wj 15,14 Iz 1,4 - Wj 19,5-6

5. Niech Cię wysławiają^3034 ludy^5971, o Boże, niech Cię wysławiają^3034 wszystkie ludy^5971.

6. Ziemia^776 wydała^5414 swój plon*. Bóg, nasz Bóg, będzie nam błogosławił**.      Kpł 26,3-4; Ps 85,15; Ez 34,26-27; Oz 2,20

* lub: owoc, plon, płody roli; ** lub: nadal nam błogosław - por. WBCᴷ Ps 21,7

7. Niech nam Bóg błogosławi^1288 i niech się Go boją* wszystkie krańce ziemi^776.      2Krn 6,33

* lub: lękać się, być przejętym bojaźnią, czcić, szanować

↑↑

Psalm 68

Dla przewodnika^5329 chóru. Psalm^4210 Dawida^1732. Pieśń^7892*.

tj. pieśń, oda, hymn

1. Niech Bóg się pojawi**, a rozproszeni^6327 będą Jego wrogowie^341; niech pierzchną^5127 przed Jego obliczem*** ci, którzy Go nienawidzą****.      Lb 10,35; Ps 7,6; Ez 30,26

** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stawać, pojawiać, rosnąć w siłę, powstawać; *** lub: twarz, oblicze, obecność, osoba, powierzchnia (ziemi); **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wróg

2. Jak rozwianie^5086 się dymu^6227, tak ich rozwiejesz^5086; jak rozpłynięcie^4549 się wosku^1749 w obecności^6440 ognia, tak niegodziwi* niech zginą** przed obliczem^6440 Boga.      Ps 97,5; Mi 1,4

* lub: winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zostać zgładzonym, zginąć, umrzeć, być zgubionym

3. A sprawiedliwi^6662 będą się weselić* i cieszyć^5970 przed obliczem^6440 Boga, i będą się radować^7797 niezmiernie**.

* lub: unosić się radością; ** lub: zadowolenie, pomyślny skutek, szczęśliwy obrót spraw hebraizm: rozradowywać się, w radości - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

4. Śpiewajcie^7891 Bogu, śpiewajcie* psalmy Jego imieniu^8034, wywyższajcie** Tego, który przemierza*** niebiosa****; JH[WH]***** to Jego imię, radujcie^5937 się przed Jego obliczem^6440.      Wj 3,14; Wj 6,3; Pwt 33,26

* lub: śpiewać przy wtórze instrumentów, słowo występuje często ze słowem oddawać chwałę stąd: chwalić śpiewem; ** lub: przygotować drogę, wznosić (pieśń) - tryb rozkazujący; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - jechać, dosiadać (konia); **** określenie doliny Jordanu - Lb 22,1 wybrzeża Morza Martwego - 1Sm 23,24, miejsc jałowych, suchych - Iz 33,9, niebios - por. myśl w w. 17 oraz Word Biblical Commentary Ps 68,5ᴷ; ***** tj. skrócona forma imienia JHWH

5. Ojcem* dla sierot** i sędzią*** wdów^490 jest Bóg w swoim świętym**** miejscu zamieszkania*****.      Ps 10,14; Ps 146,9

* hebr.: ab - ojciec, głowa domu, protoplasta, przodek; ** lub: ktoś bez ojca; *** tj. sędzią stającym w obronie; **** lub: w swoim miejscu świętym - por. Ps 89,35 105,43 Jr 23,9; ***** mieszkanie, domostwo

6. Bóg^430 samotnym^3173 daje^3427* dom**, więźniów^615 uwalnia*** do pomyślności****, ale buntujący się***** mieszkają^7931 w suchej ziemi^6707.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić, że ktoś zamieszka, poślubić; ** rodzina; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować wyjście, wyzwolić, wyprowadzić; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: pomyślność, szczęście, w pieśniach pochwalnych; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - buntować się, być upartym

7. Boże, gdy wyruszałeś^3318 przed obliczem^6440 swojego ludu^5971, gdy kroczyłeś* przez pustynię** – Sela^5542 –      Wj 13,21; 1Kor 10,4

* lub: kroczyć zamaszyście, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stąpać, maszerować; ** hebr.: jesimon - tereny pustynne opisane w Pwt 32,10 Iz 43,19-20

8. Ziemia^776 zadrżała^7493, także^637 niebiosa^8064 spuściły* deszcz przed obliczem^6440 Boga na** ten Synaj*** przed obliczem^6440 Boga, Boga Izraela^3478.      Wj 19,16-18; Sdz 5,4-5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spuszczać, kapać; ** lub: Tego z Synaju - domyślnie: Boga, lub: (jak) ten Synaj; *** według Józefa Flawiusza góra w krainie Midian w Arabii, dziś płn.- zach. Arabia Saudyjska - por. Ga 4,25

9. Obfity deszcz^1653 ofiarowałeś* dobrowolnie**, Boże, Ty sam umocniłeś*** swoje dziedzictwo^5159, gdy było zmęczone^3811.      Kpł 26,4; Ez 34,26

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ofiarować, kołysać (ofiarą), rozsiewać, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kropić; ** lub: dobrowolność, ofiara złożona z własnej woli; *** lub: utwierdzić, wzmocnić, ustanowić, przygotować

10. Twoje zastępy* zamieszkały^3427 w niej**; Ty, Boże, w swojej dobroci^2896 przygotowałeś^3559 ją** dla ubogiego***.      Ps 74,19; Ps 78,20; Ps 107,9

* lub: lud, rodzina, coś żywego, zastęp zbrojny - por. 2Sm 2,13; ** domyślnie: ziemi z w. 8 lub: w nim - dziedzictwa z w. 9; *** lub: w swojej dobroci wzmocniłeś ubogiego - Biblia Lubelska

11. PAN^136 dał^5414 słowo*, wielki^7227 jest zastęp** przynoszących^1319 dobre wieści***.      Wj 4,15; 1Sm 18,6; Jr 7,1; 2Tm 3,16

* lub: wypowiedź, słowo, nakaz, wiadomość; ** hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ucieszyć dobrą nowiną, ogłaszać (zbawienie) jako dobrą nowinę, przynosić wiadomość, LXX - euangelidzo w tekście hebr. imiesłów w rodzaju żeńskim stąd niektórzy: liczny jest zastęp zwiastunek dobrej wieści - por. Biblia Poznańska, Biblia Warszawska, Holman Christian Standard Bible

12. Królowie^4428 zastępów^6635 uciekną, uciekną^5074; a mieszkanka* domu^1004 dzielić^2505 będzie łupy**.      Joz 10,16; Sdz 5,29-30; Jr 6,2

* lub: miejsce zamieszkania, pastwisko, piękna kobieta (piękność z danego domu); ** łup, zdobycz, zysk

13. Dlaczego* macie odpoczywać^7901 między obozowymi garnkami**, skoro skrzydła^3671 gołębicy^3123 zostały pokryte^2645 srebrem^3701, a jej pióra^84 żółtozielonym^3422 złotem^2742.

* partykuła: jeśli, czy, bądź, ponieważ, lecz, raczej; ** znaczenie niepewne - palik o kształcie haczyka, garnek, mur - Ez 40,43, obrzeża, opłotki, płaskie kamienie paleniska, zagrody dla owiec

14. Gdy Wszechmogący* rozproszył w niej** królów^4425, była biała jak*** śnieg^7949 na górze Salmon****.      Rdz 17,1; Rdz 49,15; Wj 6,3; Lb 24,4; Lb 24,14; Obj 1,8

* hebr.: saddaj - wszechmocny, najpotężniejszy; ** domyślnie: ziemi z w. 8 lub: w nim - dziedzictwa z w. 9; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: spadł śnieg; **** góra w pobliżu Sychem - por. Sdz 9,48 rzadko ośnieżona

15. Góra Boża* to** góra^2022 Baszan^1316, górą o wielu szczytach*** jest góra Baszan****.

* domyślnie: to góra Syjon - Ps 132,13-14, hebr. elohim w stopniu najwyższym można oddać - potężny stąd: potężna góra to ...; ** lub: jest jak - International Standard Version, Biblia Brzeska, New English Translation; *** szczyty, wzgórza - Kpł 21,20, zaokrąglony wierzchołek; **** góra na wysokości płaskowyżu na wsch. od Jeziora Galilejskiego - dziś Wzgórza Golan - Pwt 3,3 Joz 12,4

16. Dlaczego przyglądacie się zazdrośnie* szczyty^1386 górskie^2022, górze**, na której Bóg zapragnął*** zamieszkać^3427. Tak^637, JHWH zamieszka^7931 tam na wieki****.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przyglądać się z wrogością, obserwować zazdrośnie; ** lub: na górę - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** pragnąć, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - znajdować wielką rozkosz; **** lub: na zawsze

17. Rydwanów* Bożych jest miriady**, tysiące** razy powtórzone***; PAN^136 pośród nich jak na Synaju^5514, w świętym^6944 świętych.

* lub: zaprzęg, rydwan, oddział wojska, jeźdźcy (na koniach); ** hebr.: ribbo - dziesięć tysięcy, miriada; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: tysiąc, powtarzające się tysiące, ogromna, niezliczona ilość

18. Wstąpiłeś^5927 na wysokość^4791, wziąłeś do niewoli^7617 jeńców^7628, przyniosłeś^3947 dary dla ludzi, także^637 dla buntujących* się, którzy mogą** tam zamieszkać^7931 – JH[WH]*** Boże.      Ef 4,8-10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - buntować się, być opornym, nieposłusznym; ** lub: są gotowi - por. Word Biblical Commentary Ps 69,19ᴮ; *** por. w. 4 przypis *****

19. Błogosławiony^1288 PAN^136, który dzień^3117 po dniu^3117 niesie* nam dary. Bóg naszym zbawieniem**. Sela^5542.      Wj 15,2; Ps 79,9; Iz 63,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podnosić, nieść - Ne 4,11 Iz 46,3 Za 12,3, ładować, nieść ładunek też: codziennie nosi nasze ciężary; ** lub: wybawienie, dobrobyt, pomyślność, zwycięstwo

20. Nasz Bóg jest Bogiem ocalenia*, JHWH PAN^136 wybawia** od śmierci***.      Ps 142,4; Iz 63,5; J 4,42; 1Kor 10,13; Hbr 2,14; Obj 1,17; Obj 21,3

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: akt ocalenia, wyswobodzenie; ** lub: wyjście, ucieczka (od śmierci) - tu l.m.: (licznych, kolejnych) ocaleń; *** hebr.: mawet - śmierć, umieranie, choroba śmiertelna, mór

21. Lecz^389 Bóg roztrzaska* głowę^7218 swoich wrogów^341 i włochaty^8181 czubek głowy** chodzącego^1980 w swoich grzechach***.      Rdz 3,15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ciężko zranić, przebić, roztrzaskać, zdruzgotać; ** lub: głowa, czubek głowy, owłosiona skóra; *** przestępstwo, przewinienie, grzech, wina, ofiara za winę

22. PAN^136 powiedział: Wyprowadzę* ponownie swoich z Baszanu^1316, wyprowadzę ich ponownie z głębin^4688 morskich;      Lb 21,33; Am 9,1

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować wracanie, przyprowadzić, odnowić

23. Aby* twoja stopa^7272 ich zdruzgotała^4272 a język^3956 twoich psów^3611 miał część** we krwi^1818 wrogów^341.      1Krl 9,36; 1Krl 21,19; 1Krl 22,38; Ps 58,10; Jr 15,3

* lub: cel, zamysł, aby, z powodu tego że, z myślą o tym; ** lub: dział, część, udział

24. Widzieli^7200 Twoje wymarsze*, Boże; wymarsze^1979 mojego Boga^430, mojego Króla^4428 w miejscu świętym**.      Ps 24,7-10; Ps 47,7; Obj 17,14

* lub: marsz, pochód, karawana, grupa podróżująca; ** lub: przymiotnikowo - w świętości - podobnie w w. 17

25. Na przedzie idą^6923 śpiewacy*, za nimi grający na instrumentach**, pośród nich grające*** dziewczęta^5959.      Wj 15,20; Sdz 11,34; 1Sm 18,6

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - (ci co) są śpiewający; ** tu: w koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - w koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - grać na instrumencie strunowym; *** lub: grające na (tamburynie)

26. W zgromadzeniach* błogosławcie Boga, JHWH, wy, którzy pochodzicie ze źródła** Izraela.

* lub: zgromadzenie, chór, tylko tu i w Ps 26,12; ** lub: źródło, zdrój, krynica, tj. wy, prawdziwi Izraelici (?)

27. Tam kroczy najmłodszy* Beniamin, panujący** nad nimi, władcy*** Judy z dowódcami****, władcy Zebulona i władcy Neftalego.      Sdz 5,14; Sdz 5,18; 1Sm 9,21

* dosłownie: młody - w znaczeniu najmniejszy, najmłodszy, nic nie znaczący - Mi 5,1 1Sm 9,21; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - panować, rządzić; *** lub: książę, władca, wysoki urzędnik, naczelnik, dowódca; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: sterta kamieni, metaforycznie tłum, głośny tłum, dowódca, mówca

28. Twój Bóg^430 ustanowił* twoją potęgę^5797; wzmacniaj**, Boże, to^2098 co dla nas uczyniłeś^6466.      Ps 44,4; Iz 26,12

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, nakazać, zlecić, wyznaczyć, przekazać dowództwo; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być silnym, zyskiwać przewagę, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - umocnij, (tę) którą działałeś dla nas

29. Ze względu na Twoją świątynię* w Jerozolimie** królowie^4428 będą przynosić^2986 Ci dary^7862.      Ps 72,10; Iz 18,7; Ag 2,7

* lub: pałac, świątynia, przybytek; ** hebr.: Jeruszalajim - „nauczanie pokoju”

30. Zgrom* zwierzynę^2416 w trzcinie**, zgromadzenie^5712 mocnych^47 byczków narodów^5971, depczących*** kawałki srebra^3701. Rozprosz^967 narody rozkoszujące się**** wojną^7128.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ganić, napominać, psuć; ** idiom: mieszkańców Egiptu (?) - por. Biblia Lubelska, EIB Ps 68,31 - por. Ps 106,9, Na 1,4; *** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - deptać, paść na twarz, ukorzyć się - por. Prz 6,3; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozkoszować się czymś, znajdować przyjemność

31. Przyjdą^857 dostojnicy* z Egiptu; Kusz** szybko wyciągnie*** swoje ręce^3027 do Boga.      Lm 3,41

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: ambasadorzy, przedmioty z brązu; ** tj. Etiopia i być może ziemia midiańska - Ha 3,7 i Lb 12,1; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - szybko przynosić, poruszać śpiesznie, śpieszyć

32. Śpiewajcie^7891 Bogu, królestwa^4467 ziemi. Och, wysławiajcie* PANA^136. Sela^5542.      Ps 100,2

* lub: wysławiać śpiewem przy wtórze instrumentów

33. Który przemierza* odwieczne** niebiosa niebios***; oto wyda On swój głos^6963, głos potężny^5797.      Pwt 10,14; Ps 29,3-5; Ps 46,6; Ps 148,4; Iz 30,30

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dosiadać, jechać tu jako imiesłów - jadący ...; ** lub: starożytność, początek, prastare czasy; *** tj. najwyższe niebiosa - por. 2Kor 12,2 przypis **** Rdz 1,1 Pwt 10,14

34. Uznajcie* potęgę^5797 Boga, Jego majestat** nad Izraelem^3478 i Jego potęgę w obłokach^7834.      Ps 29,1; Ps 150,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, przyznać, użyć, poddać się komuś - Lm 3,30; ** lub: duma, majestat, wzniesienie się (o morzu), buta

35. Bóg napawa lękiem*, ze swojej świątyni**; Bóg Izraela^3478, On daje moc^5797 i siłę^8592 swojemu ludowi^5971. Bóg niech będzie błogosławiony^1288.      Pwt 10,21; Ps 29,11; Iz 40,29

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wywoływać lęk, zdumienie, natchnąć nabożną czcią; ** lub: święte miejsce, przybytek, sanktuarium - tu w l. mn. - miejsc świętych - por. Wj 26,31-33 Hbr 9,3 10,19 przypis ***

↑↑

Psalm 69

Dla przewodnika^5329 chóru. Na nutę: „Lilie”7799*. Psalm Dawida**.

lilie - (?) - początek słów pieśni, na którą psalm był śpiewanylub: dla Dawida

1. Wybaw*** mnie, Boże, bo wody doszły^935 aż do mojego gardła****.      Ps 45,1; Ps 60,1; Ps 80,1; Hi 22,11; Ps 32,6; Lm 3,54; Jo 2,5

*** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wybawić, ocalić, wyzwolić, dać zwycięstwo; **** metafora: czuję, że tonę w wodach hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość - gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *

2. Grzęznę* w głębokim błocie^3121, gdzie nie ma oparcia**; dostałem się w głębie^4615 wód i porywa*** mnie płynący strumień^7641.      Ps 40,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - tonąć, zapadać się, zanurzać się, utkwić; ** lub: oparcie dla stóp, mocna podstawa; *** przepełnia

3. Zmęczyłem^3021 się wołaniem*, moje gardło^1627 jest wyschnięte; słabną** moje oczy^5869, gdy czekam^3176 na mojego Boga.      Ps 6,6; Ps 31,9; Ps 38,10; Ps 119,82

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - marnieć, dojść do kresu, być zużytym

4. Ci, którzy mnie nienawidzą^8130 bez przyczyny* są liczniejsi^7231 niż włosy** na mojej głowie; są potężni^6105 ci, którzy mnie niszczą*** – moi wrogowie^341 oddani kłamstwu****; muszę zwrócić^7725 to, czego nie zrabowałem^1497.      Ps 35,19; J 15,25

* lub: darmo, bez powodu, za nic, bezcelowo; ** dosłownie: pojedynczy włos - por. Sdz 20,16 1Sm 14,45; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyniszczyć, unicestwić; **** lub: oszustwo, rozczarowanie, fałsz, podstęp, krzywda

5. Boże, Ty znasz^3045 moją głupotę*, a moje grzechy** nie są ukryte^3582 przed^4480 Tobą.      Jr 16,17

* lub: działać bezmyślnie, paplać bezmyślnie, głupota; ** lub: wina, przewinienie, przestępstwo, występek

6. Niech nie będą zawstydzeni* przeze mnie ci, którzy na Ciebie czekają**, PANIE^136 JHWH Zastępów^6635, niech nie zostaną upokorzeni*** przeze mnie ci, którzy Ciebie szukają^1245, Boże Izraela^3478.      Ps 2,12; Ps 8,10; Ps 14,2; Ps 18,30; Ps 25,2-3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wstydzić się, być zażenowanym, rozczarowanym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oczekiwać, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wypatrywać z niecierpliwością; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać zawstydzonym, upokorzonym, zhańbionym

7. Bo dla Ciebie znoszę^5375 pogardę^2781, hańba* okrywa** moją twarz^6440.      Ps 45,15; Iz 50,6; Jr 51,51

* lub: hańba, wstyd, zakłopotanie, zniewaga; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zakryć, odziać, rozciągnąć na, ogarnąć, zalać

8. Stałem się obcy* dla moich braci^251 i cudzoziemcem** dla synów^1121 mojej matki^517;      Mt 13,55

* lub: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - być odtrąconym, obcym, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - budzić odrazę; ** lub: cudzoziemski, obcy metaforycznie nieznajomy, nieznany

9. Bo gorliwość* o Twój dom pożarła** mnie, a drwiny*** lżących^2778 Ciebie spadły na mnie.      Ps 89,50; J 2,14-16; Rz 15,3

* lub: żarliwość, zapał, zazdrość, namiętność; ** lub: pożera, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pochłaniać, trawić, wyniszczać, gładzić; *** lub: pogarda, drwina, hańba

10. Gdy wypłakiwałem* w poście^6685 swoją duszę^5315, stało się to dla mnie hańbą^2781.      Ps 35,13; Dn 9,13; 1Kor 7,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - płakać, płakać gorzko z żalu, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - lamentować

11. Gdy założyłem^5414 szatę jako wór* to stałem się dla nich przysłowiem**.      Ps 35,13; Ps 44,14

* tj. wór wykonany z włosia koziego - 2Sm 2,10 zakładany jako przejaw żałoby lub dla podkreślenia znaczenia wypowiedzi - Rdz 37,34; ** hebr.: masal - przypowieść, maksyma etyczna, porzekadło, aforyzm, poemat, żart

12. Opowiadają^7878 o mnie siedzący w bramie* i wyśpiewują** pijący^8354 sycerę^7941***.      Hi 17,6; Hi 30,9; Jr 24,9

* brama miejska to miejsce spotkań oraz sprawowania władzy; ** lub: śpiewają szyderczą pieśń; *** hebr.: sekar - napój odurzający (piwo?) - por. Prz 20,1 przypis ** Łk 1,15

13. Ale ja^589 wznoszę modlitwę^8605 do Ciebie, JHWH, w czasie^6256 Twojej łaskawości*; Boże, wysłuchaj mnie według Twojego wielkiego^7230 miłosierdzia**, w wierności*** Twojego zbawienia^3468.      Ps 3,4; Iz 49,8; Mt 6,9; 2Kor 6,2

* lub: przynosić przyjemność, rozkosz, upodobanie, łaskę; ** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; *** hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność

14. Wyrwij^5337* mnie z błota^2916, abym się nie zapadł^2883; spraw, bym został wyrwany** z rąk tych, którzy mnie nienawidzą***, i z wód głębokich**** ocal mnie.      Ps 144,7

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyrwać, odzyskać; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wyrwanym; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzić (wrogów), oddzielać się, brzydzić; **** metafora mówiąca o byciu w wielkim niebezpieczeństwie

15. Niech nie porwie* mnie strumień^7641 wód i nie pochłonie^1104 głębina^4688, a studnia** niech nie zamknie^332 nade mną swoich ust.      Ps 55,24

* dosłownie: przepełni; ** lub: dół, źródło, studnia

16. Odpowiedz^6030 mi, JHWH, bo dobre^2896 jest Twoje miłosierdzie^2617, według Twojej wielkiej^7230 litości* zwróć** się ku mnie.      Ps 25,16; Ps 109,21

* lub: współczucie, litość, łono (wnętrze?); ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwracać się ku, mieć się ku, zbliżać się

17. Nie zakrywaj* Twojego oblicza^6440 przed swoim sługą**, bo jestem w utrapieniu^6887; śpiesznie*** mi odpowiedz^6030.      Ps 27,9; Ps 102,2

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - schować, ukryć; ** hebr.: ebed - sługa, niewolnik, poddany - czciciel Boga - por. z aramejski: abad - Ezd 4,11 Dn 2,4.7; *** lub: szybko, błyskawicznie, pędzący bardzo szybko, śpiesznie

18. Zbliż^7126 się do mojej duszy^5315 i wybaw* ją, odkup** mnie z powodu^4616 moich wrogów.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykupić (jako krewny) odkupić (jako Bóg); ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać okup, ocalić, wyzwolić, pozwolić na wykup

19. Ty znasz^3045 moją hańbę^2781, mój wstyd^1322 i zniewagę*, przed** Tobą są wszyscy^3605 ci, którzy mnie dręczą^6887.      Ps 6,10; Ps 22,5; Jr 15,15

* lub: hańba, wstyd, zakłopotanie, zniewaga; ** coś, co rzuca się w oczy, przeciwległy, z pewnej odległości, przed

20. Hańba^2781 złamała* moje serce^3820, jestem chory^5136; oczekiwałem^6960 na współczucie**, ale go nie było; i na pocieszających***, ale nie znalazłem^4672.      Hi 42,11; Ps 142,4; Iz 51,19

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozbijać, rozdzierać gwałtownie, kruszyć, gasić; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać żal, współczucie, litość, ubolewać; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pocieszać, koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - ulitować się, odczuć ulgę, smucić się

21. Zamiast pokarmu^1267 dali mi żółć*, a w moim pragnieniu, napoili^8248 mnie octem^2558.      Mt 27,34; Mk 15,36

* lub: jad węży - Pwt 32,33 Hi 20,16, gorzkie trujące zioło - Pwt 29,17 Lm 3,19, żółć, trucizna

22. Niech ich stół^7979 przed nimi* stanie się dla nich sidłem**, a ich pomyślność*** – pułapką****.      Ps 35,4; Rz 11,9; 1Tes 5,3

* lub: przed obliczem; ** lub: pułapka na ptaki, sidło, potrzask, metaforycznie sprawca nieszczęścia; *** pomyślność, pełnia, bezpieczeństwo, pokój, przyjaźń; **** przynęta umieszczona w pułapce

23. Niech zaćmią^2821 się ich oczy^5869, aby nie widzieli*, i spraw**, by ich biodra^4975 wciąż drżały***.      Iz 6,10; Ez 29,7; Dn 5,6; Rz 11,10

* metafora: spraw, aby nic nie widzieli; ** tryb rozkazujący; *** drżenie bioder (lędźwi) to metafora niepewności i słabości

24. Wylej* na nich swoje oburzenie** i niech dosięgnie^5381 ich żar*** Twojego gniewu****.      Ps 79,6; Ez 21,31; So 3,8

* tryb rozkazujący; ** lub: gniew; *** gniew, żar, płomień gniewu (zawsze Boga); **** nos, gniew, metaforycznie: fuknąć gniewnie

25. Niech ich obozowisko* będzie spustoszone^8074, w ich namiotach** niech nikt nie mieszka^3427.      Mt 23,38; Dz 1,20

* lub: obóz, obozowisko chronione murem; ** por. Ps 27,5 przypis *

26. Bo prześladują* tego, którego Ty uderzyłeś** i rozpowiadają^5608 o bólu*** tego, którego przebiłeś****.      2Krn 28,9; Iz 53,4; Za 1,15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dręczyć, ścigać, pilnie śledzić; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, uderzyć, pokonywać, ujarzmiać; *** smutek, ból; **** zranić

27. Dodaj* winę** do ich winy** i niech nie chodzą*** w Twojej sprawiedliwości****.

* tryb rozkazujący; ** lub: przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wchodzić, iść, wkraczać, dostąpić, być wliczonym; **** prawość

28. Niech zostaną wymazani* ze zwoju żyjących** i niech nie będą zapisani^3789 ze sprawiedliwymi^6662.      Wj 32,32; Ml 3,16; Flp 4,3; Obj 3,5; Obj 22,19

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać startym, wymazanym, wyniszczonym; ** zwój żyjących zawiera imiona wszystkich żyjących ludzi

29. Ja natomiast jestem utrapiony* i zbolały**; niech Twoje zbawienie^3444, Boże, podniesie*** mnie.      Ps 20,1; Ps 70,5

* lub: biedny, utrapiony, słaby, nędzny, skromny; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cierpieć ból zarówno duchowy, jak i fizyczny; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wywyższać

30. Będę chwalił^1984 imię^8034 Boga pieśnią*, będę Go wywyższał** dziękczynieniem***.      Kpł 22,29; Ps 34,3; Ps 100,4

* lub: pieśń, oda, hymn; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - sprawiać wzrost, czynić wielkim, potężnym, wywyższać; *** wyznanie, chwała, dziękczynienie

31. I będzie to miłe^3190 dla* JHWH bardziej niż wół^7794 lub cielec** rogaty^7160 z rozdzielonymi^6536 kopytami.      Ps 50,13-14; Ps 50,23; 1Tes 5,18; Hbr 13,15; 1P 2,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cieszyć się, radować się, być miłym dla; ** tj. młody wół, byk

32. To oglądają^7200 pokorni* i będą się radować**, ożyje^2421 serce^3824 szukających^1875 Boga.      Ps 22,26; Ps 34,2

* lub: biedny, pokorny, udręczony, słaby, cichy; ** lub: być zadowolonym, radować się, unosić się radością, promienieć - por. Ps 40,16 45,8 46,4

33. JHWH bowiem wysłuchuje^8085 ubogich* i nie gardzi** swoimi więźniami***.

* lub: ktoś będący w potrzebie, cierpiący ucisk, potrzebujący pomocy, określenie najniższej warstwy społecznej; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - gardzić, traktować z pogardą; *** więzień, jeniec, niewolnik

34. Niech Go chwalą* niebiosa^8064 i ziemia^776, morze i wszystko, co się w nich porusza^7430.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chwalić się, wygłosić pochwałę, chełpić się

35. Bóg bowiem^3588 wybawi* Syjon** i odbuduje miasta Judy^3063; będą tam mieszkać^3427 i posiądą*** tę ziemię.      Ps 51,18; Ps 147,2; Iz 44,26

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wybawić, ocalić, wyzwolić, dać zwycięstwo; ** tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35; *** lub: objąć w posiadanie, zająć

36. Także i potomstwo Jego sług* obejmie ją w posiadanie** i zamieszkają w niej ci, którzy miłują^157 Jego imię^8034.      Ps 102,28; Iz 65,9

* hebr.: ebed - sługa, niewolnik, poddany - czciciel Boga; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odziedziczyć, otrzymać, objąć w posiadanie

↑↑

Psalm 70

Dla przewodnika^5329 chóru. Psalm Dawida. Dla przypomnienia^2142*.

lub: przy ofierze pamiątkowej - Kpł 2,2.9.16; Lb 5,26

1. Boże, wyrwij** mnie; JHWH, pośpiesz*** mi na pomoc****.      Ps 22,20; Ps 38,22

** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyratować, odzyskać, wyzwolić, odebrać, wyrwać; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - śpieszyć - tryb rozkazujący; **** lub: pomocy moja, pośpiesz! - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

2. Niech się zawstydzą^954 i zarumienią* ci, którzy szukają^1245 mojej duszy^5315; niech zostaną odciągnięci** w tył^268 i upokorzeni*** ci, którzy pragną^2655 mojej krzywdy^7451.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zmieszanym, wstydzić się, metaforycznie rumienić się; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać zawróconym, odciągniętym, odepchniętym; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wprawionym w zakłopotanie, upokorzonym

3. Niech się cofną^7725 z^6118 powodu^5921 swojej hańby* ci, którzy mówią^559: Ha**, ha!      Ps 35,21; Ps 40,15

* lub: wstyd; ** wyrażenie radości - Iz 46,16, radości złośliwej - Ez 25,3, rżenie konia - Hi 39,25

4. Niech się weselą^7797 i radują* w Tobie wszyscy^3605, którzy Cię szukają^1245; niech ci, którzy miłują^157 Twoje zbawienie**, mówią^559 stale^8548: Niech Bóg będzie wywyższony***!      Ps 35,27; Ps 77,13

* lub: być zadowolonym, radować się, unosić się radością, promienieć - por. Ps 40,16 45,8 46,4; ** hebr.: jeszuaʰ; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać się wielkim, wywyższonym

5. Ja natomiast jestem nędzny^6041 i ubogi*, Boże, pośpiesz** mi na pomoc^5828! Ty jesteś tym, który mnie wyzwala***; JHWH, nie zwlekaj****.      Ps 40,17; Ps 140,1

* lub: być ubogim, bardzo biednym, być w potrzebie, nędza; ** tryb rozkazujący; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - doprowadzić w bezpieczne miejsce, wyzwolić, zostać wyzwolonym, wyślizgnąć się; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - opóźniać się

↑↑

Psalm 71

1. W Tobie, JHWH, pokładam ufność*, niech nigdy** nie będę zawstydzony***!      Ps 25,20

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaufać, szukać schronienia, szukać ucieczki, złożyć nadzieję w (Bogu); ** tu jako rzeczownik - długotrwałość, starożytność, odwieczność, przyszłość, jako przymiotnik wiecznie, na zawsze; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być rozczarowanym

2. W swojej sprawiedliwości^6666 wyrwij* mnie i wyzwól^6403; nakłoń ku mnie swojego ucha i wybaw** mnie.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyzwolić, ogołocić, złupić; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wybawić, ocalić, wyzwolić, dać zwycięstwo

3. Bądź dla mnie skałą^6697, schronieniem^4583 do którego zawsze^8548 będę mógł wkroczyć*. Przykazałeś^6680, aby mnie wybawiono^3467, bo Ty jesteś moją ścianą skalną** i twierdzą***.      Ps 17,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść, wchodzić, przychodzić, dostąpić, wkraczać; ** tj. pionowa lub stroma skała, klif, urwisko; *** słowo odnosi się do trudno dostępnych miejsc górskich i miejsc gromadzenia zapasów na wojnę - 1Sm 22,4-5 - Masada (?)

4. Mój Boże, wyzwól^6403 mnie z ręki niegodziwego*, z ręki czyniącego zło^5765 i tego, kto ciemięży^2556.

* lub: winny, niegodziwy, przestępczy

5. Ty bowiem jesteś moją nadzieją*, JHWH PANIE^136, moją ufnością** od młodości^5271.      Ps 39,7; Jr 17,13

* hebr.: tiqwaʰ - nadzieja, oczekiwanie, sznur - Joz 2,18; ** lub: zaufanie, ufność, miejsce ucieczki

6. Na Tobie wspieram^5564 się już od wyjścia z łona*, Ty mnie odciąłeś^1491 od wnętrza** mojej matki^517; w Tobie zawsze^8548 jest moja chwała***.      Ps 22,9-10; Iz 46,3

* lub: brzuch, łono, ciało, metaforycznie głębiny Szeolu; ** narządy wewnętrzne, wnętrzności, brzuch, łono, siedziba emocji; *** lub: chwała, sława, rozgłos, pieśń lub hymn pochwalny

7. Dla wielu^7227 jestem jakby znakiem*, lecz Ty jesteś moim potężnym^5797 schronieniem**.      Iz 8,18; 1Kor 4,9

* lub: dziw, znak, cud; ** kryjówka

8. Niech moje usta^6310 zostaną napełnione^4390 Twoją chwałą^8416, Twoją wspaniałością* każdego dnia**.      Ps 35,28; Ps 63,5

* lub: piękno, świetność, chwała, cześć, chluba; ** lub: przez cały dzień

9. Nie odrzucaj* mnie w czasie starości^2209; nie pozostaw** mnie, gdy ustanie^3615 moja siła,      Iz 46,3

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rzucać, wyrzucać, zrzucać, strącać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pozostawić, sprzeniewierzyć się, zaniedbać, odejść

10. Moi wrogowie^341 bowiem mówią przeciwko mnie*, a ci, którzy czyhają** na moją duszę^5315, wspólnie^3162 się naradzają***;

* lub: o mnie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - śledzić, obserwować, czekać na; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wymieniać się radami, naradzać się, namawiać

11. Mówiąc: Bóg go opuścił^5800, ścigajcie^7291 go i złapcie*, bo nie ma^369 nikogo, kto by go wyzwolił**.      Ps 3,2

* lub: brać, porywać, zatrzymać; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyrwać, wyzwolić, odzyskać

12. Boże, nie bądź daleko^7368 ode mnie; mój Boże, pośpiesz* mi na pomoc^5833.      Ps 70,5

* lub: tryb rozkazujący - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - śpieszyć się, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przychodzić szybko

13. Niech się zawstydzą* i zginą** przeciwnicy^7853 mojej duszy^5315, niech się okryją hańbą*** i wstydem**** ci, którzy szukają^1245 mojej krzywdy^7451.      Ps 70,2; Ps 71,24

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zażenowanym, rozczarowanym, wstydzić się; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - marnieć, dojść do kresu, być zużytym; *** lub: drwina, pogarda, hańba; **** zniewaga, hańba

14. Ja natomiast wciąż będę ufał* i pomnożę** wszelką^3605 Twoją chwałę^8416.      Ps 84,4; Ps 130,7

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oczekiwać wytrwale, ufać, mieć nadzieję; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować dodanie, zwiększyć, zrobić więcej

15. Moje usta ogłaszać* będą Twoją sprawiedliwość^6666 przez cały dzień^3117 i Twoje zbawienie^8668, choć nie znam^3045 ich miary**.      Ps 35,28; Ps 40,5

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ogłaszać, opowiadać, powtarzać, policzyć dokładnie; ** dosłownie: liczba, numer - tu w l.mn. - hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

16. Przyjdę^935 w potędze* JHWH PANA^136, będę wspominał** tylko^905 Twoją sprawiedliwość***.

* lub: siła, moc, dzielność; ** lub: przypomnieć, wspomnieć, pamiętać, odnotować; *** prawość

17. Boże, uczyłeś^3925 mnie od mojej młodości^5271 i aż dotąd ogłaszam* Twoje cudowne** dzieła.      Pwt 4,5; Pwt 6,7; Ps 9,1; Ps 40,5; 2Tm 3,15

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ogłaszać, obwieszczać, oznajmiać, informować - będę ogłaszał - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - niezwykłe, zdumiewające, niezrównane, nadzwyczajne, trudne do pojęcia (dzieła)

18. Również^1571 do starości^2209 i siwizny* nie opuszczaj^5800 mnie, Boże, dopóki o Twoim ramieniu** nie oznajmię^5046 temu pokoleniu*** i każdemu przychodzącemu**** o Twojej potędze^1369.      Ps 22,30-31; Ps 78,4; Ps 78,6

* lub: hendiadys - do siwej starości; ** ramię to symbol siły; *** lub: generacja, okres, wiek, pokolenie, siedziba, czas życia; **** tu o przyszłym potomstwie (?) - por. Rdz 6,4 16,2 Pwt 22,13

19. Twoja sprawiedliwość^6666, Boże, sięga aż do wyżyn* nieba, uczyniłeś wielkie rzeczy**; Boże, któż jest podobny*** do Ciebie?      Wj 15,11; Ps 86,8

* lub: wysokość, wzniesienie, wyniesienie; ** lub: uczyniłeś (ją, sprawiedliwość) wielką - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, tu l.mn.; *** lub: taki jak Ty - według tego jak, jako, jak gdyby, kiedy

20. Ty, który sprawiłeś, że doświadczyliśmy* wiele^7227 trudności^6869 i nieszczęść^7451, ponownie** przywrócisz mnie do życia^2421 i ponownie podniesiesz^5927 mnie z głębin ziemi***.      Ps 85,6; Oz 6,1-3

* wg ketiv - doświadczyliśmy, wg qere - doświadczyłem lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować zobaczenie, wpatrywanie, oglądać; ** czy ponownie - Word Biblical Commentary Ps 71,20ᴰ; *** głębiny ziemi to synonim Szeolu

21. Pomnożysz* moją wielkość** i otoczysz^5437 mnie opieką.      Ps 86,17; Iz 12,1; Iz 49,13

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić licznym, mieć wiele, zwiększać, pomnożyć; ** lub: obdarzać honorem - Est 6,3, wielkość

22. A ja na harfie* będę wysławiał** Ciebie i Twoją wierność^571, mój Boże; będę Ci grał*** na cytrze****, Święty Izraela^3478!      Ps 16,10; Ps 89,19; Ps 33,2; Ps 43,4; Mk 1,24

* lub: harfa, lutnia, kitara, instrument muzyczny; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - chwalić, składać dziękczynienie, wysławiać; *** lub: wysławiać śpiewem przy wtórze instrumentów; **** tj. instrument szarpany, lira

23. Rozradują* się moje wargi, gdy będę Ci śpiewał^2167, i moja dusza, którą odkupiłeś**.      Ps 51,15

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wydać okrzyk (radości, pochwały); ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać okup, ocalić, wyzwolić, pozwolić na wykup

24. Również mój język będzie głosił* przez cały dzień** Twoją sprawiedliwość^6666, bo okryli się wstydem^954 i hańbą^2659 ci, którzy szukają^1245 mojej krzywdy***.      Ps 35,28; Ps 71,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wypowiadać, rozważać, czytać szeptem, rozmyślać; ** lub: każdego dnia; *** zło, niedola, krzywda, udręka

↑↑

Psalm 72

1. Salomonowy*. Boże! Daj królowi swoje rozstrzygnięcia** i swoją sprawiedliwość^6666 synowi^1121 króla^4428.      Kpł 18,5; Pwt 4,5-8; Ps 19,9; Ps 119,75; Rz 11,33

* lub: dla Salomona - por. w. 20; ** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie, sprawiedliwość, przywilej, wyrok, prawość, słuszność w sądzie

2. Będzie sądził* Twój lud^5971 w sprawiedliwości**, a Twoich ubogich*** zgodnie z prawem^4941.      Iz 9,7; Iz 11,2-5; Iz 32,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pełnić funkcję sędziego, wydawać wyrok, bronić jakiejś sprawy, wymierzyć sąd; ** prawości; *** lub: biedny, utrapiony, słaby, nędzny, skromny

3. Góry przyniosą^5375 ludowi^5971 pokój*, a pagórki** sprawiedliwość^6666.      Iz 11,9; Iz 52,7; Iz 55,12

* lub: pomyślność, pełnia, bezpieczeństwo, pokój, przyjaźń; ** metonimia: niech ludzie żyją w pokoju i cieszą się sprawiedliwością

4. Będzie sądził* ubogich^6041 z ludu^5971, wybawi^3467 synów potrzebującego**, a zgniecie*** tego, co ciemięży****.      Ps 109,31; Iz 11,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zarządzać, rozstrzygać spór, sprawować sąd, oczyszczać z zarzutów, karać; ** określenie najniższej warstwy społecznej; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zdruzgotać, zgnębić; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciskać, wymuszać

5. Będą się bali* ciebie, jak długo^5973 trwać będzie słońce przed obliczem^6440 księżyca**, z pokolenia na pokolenia^1755.      1Sm 12,18; Ps 89,36

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym czcią, szanować; ** por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - Ps 72,5

6. Zstąpi^3381 jak deszcz^4306 na skoszoną trawę^1488, jak ulewny deszcz^7241 nawadniający* ziemię.

* lub: kapanie, nasiąkanie, kropla, namoczenie

7. Za jego dni^3117 zakwitnie sprawiedliwy^6662 i będzie obfitość^7230 pokoju*, dopóki^5704 nie zabraknie** księżyca^3394.

* lub: pomyślność, pełnia, bezpieczeństwo, pokój, przyjaźń; ** lub: zużyć, znosić

8. Będzie panował* od morza^3220 do morza**, i od rzeki*** aż po krańce^657 ziemi^776.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - panować, rządzić, podporządkowywać, udeptywać; ** tj. od Morza Martwego do Śródziemnego - Am 8,12 Za 9,10; *** tj. Eufrat (?) - Rdz 15,18 31,21 lub rzeka z Syjonu - Ps 46,5 Ez 47

9. Przed obliczem^6440 jego upadną* mieszkańcy pustyni^6728**, a jego wrogowie^341 będą lizać^3897 proch^6083.      Ps 22,29; Iz 49,23; Mi 7,17

* lub: kłaniać się, zginać się, kulić się, pochylać się; ** tj. dzikie zwierzęta mieszkające na pustyni lub dzikie plemiona zamieszkujące pustynię - por. Ps 74,14 Iz 13,21 Jr 50,39

10. Królowie Tarszisz* i wysp przyniosą dary^4503, królowie Szeby** i Saby*** złożą daninę.

* tj. fenickie miasto handlowe przy ujściu rzeki Gwadalkiwiru w płd.-zach. Hiszpanii (?); ** królestwo w południowej Arabii (Saba) słynące ze złota, wonności i kadzidła - Iz 60,6 Jr 6,20 Ez 27,22; *** królestwo na terenie dzisiejszego Jemenu lub kolonia Szeby w Afryce Północnej - por. Rdz 10,7 Iz 43,3 Jl 4,8 1Krn 1,9

11. I oddadzą mu pokłon* wszyscy^3605 królowie^4428; będą mu służyć** wszystkie narody^1471.      Ps 86,9; Ps 138,4; Iz 49,22-23

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - padać na twarz, oddawać pokłon; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trudzić się, pracować, służyć

12. Wyzwoli^5337 bowiem ubogiego*, gdy zawoła** o ratunek, i nędznego***, który nie ma pomocy****.      Hi 29,12-17; Ps 70,5

* lub: być ubogim, bardzo biednym, być w potrzebie, nędza; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - krzyczeć, wołać o pomoc; *** biedny, udręczony, słaby, pokorny, skromny, nędzny; **** (dla którego) nie ma ...

13. Zmiłuje* się nad biedakiem** i potrzebującym^34 i wyzwoli*** dusze potrzebujących^34.      Prz 19,17; Prz 28,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - litować się, okazywać miłosierdzie, spoglądać litościwie na; ** marny, biedny, słaby, chudy; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, dać zwycięstwo

14. Wykupi^1350 ich dusze^5315 od ucisku* i gwałtu**, bo ich krew^1818 będzie kosztowna*** w jego oczach^5869.      1Sm 26,21; 1Krl 1,29; 2Krl 1,13; Ps 45,8; Ps 49,15

* lub: rana, krzywda, ucisk, podstęp, oszustwo; ** gwałt, krzywda, okrucieństwo, przemoc; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być cennym

15. I będzie żył^2421, i dadzą^5414 mu złoto^2091 z Szeby*; nieustannie^8548 będą się za niego modlić** i codziennie*** mu błogosławić^1288.

* por. w. 10 przypis **; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - wstawiać się, modlić; *** cały dzień

16. I będzie obfitość* zboża^1250 w ziemi^776 na szczytach gór, jego plon** zaszumi jak Liban***, a mieszkańcy miast^5892 zakwitną^6692 jak trawa^6212 ziemi^776.      Hi 5,25; Ps 104,16

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: obfitość, pełnia, mnóstwo, część, przydział, kawałek - gdy się wrzuci garść zboża do ziemi na ... - Biblia Gdańska, King James Version; ** lub: owoc (ziemi, łona), nagroda; *** metafora odnosząca się do szumu potężnych lasów cedrowych na Libanie - Ps 92,12

17. Niech jego imię* trwa na wieki^5769 przed obliczem^6440 słońca^8121, niech wzrasta** jego imię^8034; niech błogosławią*** sobie w nim wszystkie narody^1471, i niech nazwą go szczęśliwym^833.      Wj 3,15; Ps 89,36; Ps 135,13; Łk 1,48

* tj. imię reprezentuje charakter i autorytet; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - ciągnąć (robić dalej), wzrastać, szerzyć, niech ma następców jego imię - EIB; *** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - błogosławić sobie

18. Błogosławiony^1288 niech będzie JHWH Bóg, Bóg Izraela, który sam jeden* czyni^6213 cuda**.      Hi 9,10; Ps 86,10; Ps 136,4

* lub: tylko, sam; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - niezwykłe, zdumiewające, niezrównane, nadzwyczajne, trudne do pojęcia (dzieła)

19. I błogosławione^1288 na wieki imię^8034 Jego chwały*; niech cała ziemia^776 zostanie napełniona^4390 Jego chwałą^3519. Amen**, amen.      Ne 8,6; Dn 2,20

* lub: cześć, godność, szacunek; ** lub: naprawdę, istotnie, godne wiary, niech tak będzie

20. I tu zakończyły^3615 się modlitwy* Dawida^1732, syna^1121 Jessego**.      2Sm 23,1; Iz 11,1; Iz 11,10

* hebr.: tepillaʰ - modlitwa - por. Ps 17,1 przypis *; ** hebr.: jisaj - „posiadam”

↑↑

Psalm 73

1. Psalm Asafa*. Doprawdy** Bóg jest dobry^2896 dla Izraela; dla tych, którzy są czystego^1249 serca^3824.      Pwt 7,7; Pwt 9,1-5; Mt 5,8

* lub: dla Asafa - „ten, który gromadzi”; ** o jakże, zaiste

2. Ale moje nogi o mało^4592 się nie potknęły*, omal nie poślizgnęły** się moje kroki^838;

* lub: uginać, skręcać; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozlały

3. Bo zazdrościłem* chełpliwym**, widząc^7200 pomyślność^7965 niegodziwych^7563.      Ps 37,1; Prz 3,31; Jr 12,1; Jk 4,5

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być zawistnym, być gorliwym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - jaśnieć, chełpić się, wynosić się, koniugacja czasownika - hitpolel - forma zwrotno-intensywna - szaleć

4. Nie mają bowiem bólów* aż do śmierci^4194, i tłuste** jest ich ciało***.      Hi 21,23-24

* lub: więź, więzy, skurcz, ból; ** gruby, tłusty, obfity, bujny; *** por. ciało - Ps 72,4, ludzie majętni, wysoka ranga - 1Krl 24,15

5. Nie doznają trudu* ludzkiego** ani nie są porażeni*** przez chorobę jak^5973 inni ludzie****.      Hi 21,4; Hi 21,9

* lub: mozół, utrapienie, ucisk, trud, szkoda, krzywda; ** dosłownie: człowieka; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być porażonym; **** hebr.: adam - tu: l.poj. - por. Ps 4,2 przypis *

6. Dlatego pycha* służy im jako naszyjnik** i okryci^5848 są okrucieństwem*** jak szatą^7897.

* lub: duma, majestat, wzniesienie się (o morzu), buta; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - upiększać za pomocą ozdoby - tylko tu i Pwt 15,14; *** lub: gwałt, krzywda, okrucieństwo, przemoc

7. Ich oko^5869 wyłupiaste* od tłuszczu^2459; mają więcej** niż serce mogłoby sobie wyobrazić***.      Jr 5,28

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wychodzić, iść naprzód, podążać do; ** lub: przekroczyć, rozmnożyć, przejść ponad; *** hebr.: maskit - wyobraźnia, obraz, posążek, bożek

8. Szydzą* i mówią^1696 złośliwie**, o ucisku^6233 mówią wyniośle^4791.      Ps 17,10; Prz 6,17; 2P 2,10; Jud 1,16

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: kpić, szydzić, drwić; ** zło, udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły

9. Swoje usta ustawiają* na niebiosach**, a ich język będzie chodził^1980 po ziemi.      Obj 13,6

* lub: ustanawiać, mianować - por. Ps 49,14; ** karykatura aroganckiego mówienia o sobie jako olbrzymach przypisujących sobie władzę nad ziemią - por. Word Biblical Commentary Ps 72,10, EIB

10. Dlatego swój lud zawraca* tutaj** i obfite*** pochłoną**** ich wody^4325;      Hi 15,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać się, wracać; ** wg qere - dlatego Jego (domyślnie: Boga?) lud sprowadza tutaj; *** dosłownie: w pełni; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wysuszonym, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - osączać, chłeptać

11. Bo mówią: W jaki sposób Bóg się o tym dowiedział*? Czy Najwyższy^5945 ma mądrość**?      Hi 22,13; Ps 10,11; Ps 94,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, poznawać; ** lub: z acc. wiedza - Iz 11,8 mądrość - Iz 28,9 Jr 3,15

12. Patrz*! Tacy są niegodziwi^7563, zawsze^5769 beztroscy** i wciąż zwiększają^7685 bogactwo***.      Ps 49,6; Jr 49,31

* lub: oto, czy, spójrz - partykuła wskazująca tu: wykrzyknikowo; ** lub: spokojny, swobodny, pomyślny, prosperujący; *** lub: moc, skuteczność, siła, bogactwo

13. Czy rzeczywiście* na próżno^7385 oczyściłem** swoje serce^3824 i w niewinności^5356 obmywałem^7364 swoje ręce***?      Hi 21,15; Hi 34,9; Hi 35,3; Ml 3,14

* partykuła potwierdzająca - o tak, z pewnością, doprawdy, zaiste lub ograniczająca - tylko, jednakże, lecz; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić czystym, oczyścić, utrzymywać w czystości; *** idiom: por. Ps 26,6 przypis * - Pwt 21,6 Mt 27,24

14. Cały dzień* jestem uderzany** i co rano jestem karany***.      Hi 33,19; Ps 118,18

* lub: każdego dnia; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dotknąć, uderzyć, sięgnąć, wyciągnąć do; *** lub: nagana, upomnienie, wyrzut, kara, kłótnia, spór

15. Gdybym powiedział^559: Będę mówił* tak jak^3644 oni, zdradziłbym^898 ród** Twoich synów.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mówić, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - brać pod uwagę; ** pokolenie

16. Rozmyślałem*, by to zrozumieć**, ale było to zbyt trudne^5999 w moich oczach***;

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozmyślać o, rozważać, mieć w pamięci; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, umieć, posiadać wiedzę; *** idiom: dla mnie

17. Dopóki^5704 nie wejdę do świątyni* Bożej, by tu zrozumieć** ich koniec***.      Kaz 8,12; Jr 5,31; Łk 12,20

* lub: święte miejsce, przybytek, sanktuarium - tu w l. mn. - miejsc świętych - por. Wj 26,31-33 Hbr 9,3 10,19 przypis ***; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozpoznawać, rozumieć, mieć rozeznanie, obym zrozumiał ich koniec - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek i zrozumiałem ich koniec - EIB; *** lub: czas późniejszy, ostatni (u proroków o przyszłości)

18. Doprawdy^389, stawiasz^7896 ich na śliskim* gruncie i sprawiasz, że popadają** w ruinę***.

* lub: gładka część, gładkość, pochlebstwo, działka, dział; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować upadek, zrzucić, powalić; *** lub: spustoszenie, upadek, ruina - tylko tu i Ps 74,3

19. O, jak^349 nagle stali^1961 się przerażeniem*! W jednej chwili^7281, w trwodze** zostali doprowadzeni do kresu***.      Iz 17,14; Ez 26,21

* lub: przerażenie, groza, odraza, zdumienie; ** zniszczenie, nieszczęście, straszliwe wydarzenie; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - osiągnąć kres

20. Jak sen^2472 po przebudzeniu^6974, PANIE^136. Ty, gdy się ockniesz*, wzgardzisz** ich obrazem***.      Ps 35,23; Ps 59,5; Ps 78,65

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pobudzić, rozniecić, okazywać podniecenie, budzić; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - gardzić, traktować z pogardą, koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być podłym; *** lub: wizerunek, wyobrażenie pogańskiego bożka, obraz

21. Gdy rozgoryczone* było moje serce^3824, a w nerkach** czułem kłucie***;      Ps 109,22

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - być zasmuconym; ** nerki w myśli hebrajskiej to miejsce emocji i uczuć; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hitpolel - forma zwrotno-intensywna - byłem przebity

22. Byłem* głupi** i nic nie rozumiałem***, byłem przed^5973 Tobą jak zwierzę^929.      Hi 11,12

* dosłownie: ja - tu jako podkreślenie; ** lub: tępota, głupota, tępy; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, poznawać, umieć, rozważać

23. A ja^589 jednak bez przerwy^8548 jestem z Tobą, bo mnie pochwyciłeś* za prawą rękę.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chwycić, złapać... - to obraz stabilności i pewności

24. Poprowadzisz^5148 mnie według swojej rady*, a potem weźmiesz** mnie do chwały^3519.      Ps 149,5; Mk 10,37; 1Kor 15,41-43; 2Kor 5,8

* lub: zamysł, rada, plan, decyzja; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wziąć, wziąć do ręki, zabrać ze sobą, objąć w posiadanie, przyjąć - Rdz 5,24

25. Kogo mam* w niebiosach^8064? Poza^589 Tobą, nic nie cieszy** mnie na ziemi.      Łk 14,26

* lub: kto (jest) dla mnie... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozkoszować się czymś, znajdować przyjemność w, pożądać, mieć upodobanie w lub: kogo innego mam w niebie, jeśli nie Ciebie. I na ziemi w nikim innym nie mam upodobania - Biblia Warszawska

26. Wyczerpuje* się moje ciało^7607 i serce^3824. Bóg jest skałą** mojego serca*** i moim dziedzictwem**** na wieki^5769.      Ps 16,5; Ps 38,10; Ps 84,2

* lub: wyczerpało - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być wyczerpanym, dojść do kresu, zniknąć, być ukończonym; ** blok kamienny, głaz, skała; *** hebr.: lebab - wewnętrzny człowiek, umysł, wola, serce, rozum, wiedza, pamięć, sumienie - por. hebr.: leb; **** lub: dział, udział, część, terytorium, mienie, nagroda

27. Oto* bowiem ci, którzy się oddalają** od Ciebie, zginą^6; wytracasz*** wszystkich, którzy cudzołożą^2181 względem^4480 Ciebie.      1Krn 5,25; Ps 37,20

* lub: oto, czy, spójrz - partykuła wskazująca tu: wykrzyknikowo; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: usuwający, odchodzący, oddalony, daleki; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyniszczyć, unicestwić

28. A ja^589? Dla mnie szczęściem* jest być blisko** Boga; JHWH PANA^136 uczyniłem^7896 moim schronieniem***, by opowiadać wszystkie Jego dzieła^4399.      Pwt 1,5; 1Krn 16,24; Ps 40,5; Ps 64,9; Ps 118,17

* lub: rzecz dobra, korzyść, szczęście, dobro moralne; ** lub: podejście, przybliżenie, zbliżenie, bliskość, sąsiedztwo (?) - tu i Iz 58,2; *** kryjówka

↑↑

Psalm 74

Pieśń pouczająca^4905*. Psalm Asafa^623.

hebr.: maskil - pouczenie, pieśń wyjaśniająca, rozmyślanie, pieśń mądrości (dobrze napisana - 2Krn 30,22)

1. Boże^430, dlaczego odrzuciłeś** nas na zawsze? Dlaczego Twój gniew*** bucha jak dym**** przeciwko owcom^6629 Twojego pastwiska^4830?

** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odtrącić, odrzucić, w koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odrzucić kogoś siłą; *** lub: nos, gniew, metaforycznie: fuknąć gniewnie; **** dosłownie: dymi

2. Wspomnij* na swoje zgromadzenie**, które dawno nabyłeś^7069; na ród^7626 Twojego dziedzictwa^5159, który wykupiłeś^1350 na własność***; na górę Syjon^6726, na której mieszkasz^7931.      Iz 63,17; Jr 10,16; Jr 51,19

* lub: pamiętaj - tryb rozkazujący; ** zgromadzenie, tłum, wspólnoty religijno - kultyczne, banda; *** lub: własność, majątek, dziedzictwo, mienie

3. Skieruj* swoje kroki^6471 do miejsca ciągłych^5331 ruin**. Wróg^341 zniszczył*** wszystko w świątyni****!      Ps 79,1; Iz 61,4

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wznosić, podnosić, zabierać, ustawiać, wywyższać, dokładać, usuwać; ** lub: spustoszenie, upadek - Ps 73,18; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zadać ranę, wyrządzić krzywdę, postąpić niegodziwie; **** miejscu świętym - por. Ps 89,35 105,43 Jr 23,9

4. Ryczeli* Twoi ciemiężcy** pośrodku*** Twojego miejsca spotkania****, a na znak^226 ustawili^7760 swoje sztandary*****.      Lm 2,7

* ryczeć - o lwie, zdobywcy, krzyku udręki; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciskać, dręczyć, powodować niedolę; *** wewnątrz, wewnętrzna część; **** lub: namiot spotkania, wyznaczony czas, znak, sygnał; ***** lub: sztandar, znak wojskowy - Lb 2,2, ostrzeżenie, dowód

5. Można było dostrzec* jak wznoszono^935 wysoko^4605 topory^7134 w gęstwinie** drzew.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać ujawnionym, stać się znanym, być dostrzeganym; ** dosłownie: w zaroślach - por. Rdz 22,13 Iz 9,18 10,34

6. I teraz* już jej** ozdoby*** wszyscy razem^3162 powalają^1986 siekierą^3781 i łomami.

* lub: wg ketiv - i teraz, wg qere - i wtedy; ** domyślnie: o świątyni; *** tj. ozdoba grawerowana w kamieniu i w drewnie - Wj 28,11 1Krl 6,29

7. Wydali^7971 na pastwę ognia^784 Twoją świątynię* do gruntu**, zbezcześcili*** miejsce zamieszkania^4908 Twojego imienia^8034.

* lub: miejsce święte - por. Ps 68,35 105,42 Jr 23,9; ** lub: (obalili) na ziemię; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - profanować, kalać

8. Powiedzieli w swoich sercach^3820: Stłamsimy* je** wszystkie razem^3162! Spalili wszystkie wyznaczone miejsca*** Boga na ziemi^776.      Dz 22,19; Dz 26,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciskać, stłamsić, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - traktować okrutnie; ** domyślnie: o miejscach spotkań (zgromadzeń); *** lub: namiot spotkania, wyznaczony czas, znak, sygnał

9. Nie widzimy naszych* znaków^226; już dłużej^5750 nie ma proroka** i nikogo wiedzącego spośród^854 nas, jak długo^5704 to*** ma trwać?      1Sm 3,1; Am 8,11

* lub: dla siebie - EIB; ** dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi; *** w jakim celu, dlaczego

10. Jak długo^5704, Boże, przeciwnik^6862 będzie urągał*? Czy wróg będzie wiecznie** pogardzał*** Twoim imieniem?      Jk 2,7; Obj 13,6; Obj 16,9; Obj 16,11; Obj 16,21

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić wyrzuty, przeciwstawiać się, urągać; ** lub: na zawsze; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odtrącać, powodować pogardę

11. Dlaczego cofasz^7725 swoją rękę^3027, a swojej prawicy z zanadrza* nie wyjmiesz i nie zniszczysz** ich***?

* lub: łono, wgłębienie, dno, środek; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - doprowadzić do końca, zniszczyć, skończyć, zgubić; *** lub: z zanadrza (ją wyjmij i) skończ - EIB Ps 74,11

12. Bóg jest moim Królem^4428 od dawna*, dokonującym^6466 zbawienia** pośrodku*** ziemi.      Ps 44,4; Ps 47,6; Ps 95,3; Jr 10,10

* lub: starożytność, początek, prastare czasy; ** lub: ocalenie, dobrobyt, zbawienie, pomyślność, zwycięstwo; *** lub: wewnątrz, w głębi, w środku

13. Ty swoją mocą^5797 rozdzieliłeś^6565 morze, roztrzaskałeś* głowy potworów morskich** w*** wodach^4325.      Wj 14,21; Iz 51,9

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozbić, roztrzaskać; ** hebr.: tannin - smok, wąż, potwór morski, szakal - Rdz 1,21 Wj 7,9 Hi 7,12 Ps 44,19; *** lub: nad

14. Ty skruszyłeś^7533 głowy Lewiatana*, dałeś go na pokarm mieszkańcom** pustyni***.      Hi 41,1-34

* hebr.: liwjatan - ogromne zwierzę morskie, zwierzę morskie z wieloma głowami, waleń, krokodyl; ** dosłownie: ludowi; *** lub: dzikie zwierzę - mieszkające na pustyni lub w ruinach miast - Iz 13,21, ludzie pustyni - Ps 72,9

15. Ty rozłupałeś* przejście dla źródła^4599 i potoku**, Ty osuszyłeś^3001 rzeki ciągle*** płynące.      Wj 17,5; Lb 20,11; Joz 3,13; Ps 105,41; Iz 48,21

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozłupać, rozrąbać, przełamać, połamać na; ** lub: rwący potok, wadi, dolina rwącego potoku, szyb; *** lub: trwały, nieprzemijający, niewysychający (o potoku)

16. Twój jest dzień^3117, o tak^637, Twoja jest noc^3915, Ty ustanowiłeś* światło^3974 i słońce^8121.      Rdz 1,4; Rdz 1,14

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - utwierdzić, ustalić, uporządkować

17. Ty wyznaczyłeś* wszystkie granice^1367 ziemi, Ty zaplanowałeś** lato^7019 i zimę***.      Rdz 8,22; Hi 38,10; Dz 17,26

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postawić, ustawić, spowodować, ustanowić; ** lub: kształtować, nadawać formę, zaplanować; *** hebr.: horep - czas żniw, jesień, zima

18. Pamiętaj^2142 o tym, że wróg^341 przeciwstawia* się Tobie, JHWH, a głupi^5036 lud^5971 pogardza** Twoim imieniem.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przeciwstawiać się, urągać, czynić wyrzuty; ** ub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odtrącać

19. Nie wydawaj^5415 zwierzętom* duszy^5315 Twojej gołębicy**, nie zapominaj^7911 nigdy*** o życiu^2416 Twoich ubogich****.      Ps 9,18; Ps 68,10

* lub: życie, istota żywa, zwierzę, pragnienie, żądza; ** tj. dziki gołąb, turkawka - metaforyczny obraz ludu Bożego - por. Pnp 2,12-14; *** lub: na wieki, na zawsze; **** lub: biedny, udręczony, słaby, pokorny, skromny, nędzny

20. Zwróć uwagę^5027 na* Twoje przymierze**, bo ciemne zakątki^4285 ziemi pełne^4390 są siedzib^4999 przemocy***.      Rdz 9,12; Rdz 15,18; Rdz 17,7-8; Pwt 5,2

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - patrzeć, spoglądać, okazywać komuś względy; ** hebr.: berit - sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy; *** lub: gwałt, krzywda, okrucieństwo, niesprawiedliwość

21. Niech uciśniony^1790 nie wraca^7725 upokorzony*, niech ubogi^6041 i będący w potrzebie** chwali^1984 Twoje imię^8034.      Ps 9,9; Ps 103,6; Iz 41,7

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać upokorzonym, zhańbionym, zakłopotanym; ** lub: być ubogim, bardzo biednym, być w potrzebie, nędza

22. Powstań*, Boże, prowadź** swoją sprawę; pamiętaj, że głupiec^5036 znieważał*** Cię każdego dnia****.      Ps 9,19; Ps 82,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stawać, pojawiać, rosnąć w siłę, powstawać; ** lub: prowadzić sprawę w sądzie, walczyć, pozywać do sądu; *** dosłownie: o zniewadze, hańbie, pogardzie, drwinie ze (strony); **** lub: przez cały dzień

23. Nie zapominaj głosu* Twoich przeciwników**, nieustannie^8548 rosnącego w siłę^6965 ryku*** powstających^5927 przeciwko Tobie.      Ps 65,7

* lub: głos, dźwięk, hałas; ** okazujących Ci wrogość; *** lub: ryk, łoskot, trzask, wrzawa

↑↑

Psalm 75

Dla przewodnika^5329 chóru. Na nutę: „Nie doprowadzaj do zniszczenia”*. Psalm Asafa**. Pieśń.

aramejski: al-taszchet - koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - nie niszcz, nie zatracaj - Ps 58,1; 59,1lub: dla Asafa

1. Wysławiamy*** Ciebie, Boże, wysławiamy, bo bliskie^7138 jest Twoje imię; opowiadają**** to Twoje cudowne^6381 dzieła.      Pwt 4,7; Ps 26,7; Ps 145,18

*** lub: chwalić, składać dziękczynienie, wysławiać; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - opowiadać, ogłaszać, mówić, policzyć dokładnie

2. Gdy wybiorę^3947 odpowiedni czas*, ja będę sądzić^8199 sprawiedliwie**.      Ps 9,8; Ps 96,10; Dz 17,31

* lub: wyznaczone miejsce, wyznaczony czas, wyznaczone spotkanie, wyznaczony sygnał; ** słusznie, prawość

3. Roztopiła* się ziemia^776 i wszyscy ją zamieszkujący^3427, ale ja umacniam** jej filary***. Sela.      Hi 26,11; Ga 2,9; 1Tm 3,15; 2P 3,10-12; Obj 3,12

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - stopnieć, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - topnieć, mdleć, koniugacja czasownika - poel - rzadka forma dla czasowników nieregularnych - zmiękczyć; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odważać, odmierzać, koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać przystosowanym do normy; *** słup, kolumna, pionowa podpora, filar - siedem filarów mądrości - Prz 9,1, słup dymu - Sdz 20,40

4. Powiedziałem^559 szalejącym*: Nie szalejcie*, a niegodziwym**: Nie podnoście rogu***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - jaśnieć, wynosić się, chełpić się, koniugacja czasownika - hitpolel - forma zwrotno-intensywna - szaleć; ** lub: winny, niegodziwy, przestępca, złoczyńca; *** symbol siły - Hi 16,5, mocy - 1Sm 2,10, godności i chwały - Ps 89,19

5. Nie podnoście^7311 wysoko^4791 swojego rogu* i nie mówcie** z nieugiętym^6277 karkiem^6677;      Ps 94,4

* symbol siły - Hi 16,5, mocy - 1Sm 2,10, godności i chwały - Ps 89,19; ** idiom: przemawiać arogancko, wyniośle

6. Bo nie ze wschodu^4161 ani z zachodu^4628, ani z pustyni* przychodzi wywyższenie**.

* lub: odludzie, step, usta, często konkretna pustynia - Lb 4,16; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wznosić, podnosić, ustawiać, wywyższać, dokładać

7. Lecz Bóg jest tym, który sądzi*; tego poniży**, a tamtego wywyższy^7311.      Ps 50,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, zarządzać, sądzić, rozstrzygać spór, sprawować sąd; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - położyć bądź sprowadzić nisko, ustawić na niższym miejscu, uczynić niskim, upokorzyć, usiąść

8. Bo w ręku JHWH jest kielich^3563 pieniącego* wina, pełnego przypraw**; z niego nalewa tak^389, że wszyscy niegodziwi^7563 ziemi wypiją^8354 nawet osad***.      Hi 21,20; Ps 60,3; Jr 25,15; Obj 14,10; Obj 16,19

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wrzeć, kipieć, pienić się; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: mieszanina wina z przyprawami; *** fusy, męty

9. Ja^589 natomiast będę zawsze* ogłaszał**, będę śpiewał*** Bogu Jakuba.

* lub: na wieki; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - mówić, ogłaszać, obwieszczać, wyjaśniać; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - śpiewać, chwalić śpiewem, grać na instrumencie

10. I odetnę* wszystkie^3605 rogi^7161 niegodziwych^7563, a rogi sprawiedliwego** będą wywyższone^7311.      Ps 89,17; Ps 148,14; Jr 48,25

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odciąć bądź przeciąć na pół, przerąbać na pół; ** lub: prawego

↑↑

Psalm 76

Dla przewodnika^5329 chóru, z grą na strunach^5058*. Psalm^4210 Asafa**. Pieśń^7892.

hebr.: neginaʰ - muzyka (wykonywana na instrumencie strunowym), pieśń, szydercza pieśń;lub: dla Asafa

1. Bóg znany*** jest w Judzie^3063, Jego imię^8034 jest wielkie**** w Izraelu^3478.      Ps 48,1

*** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać ujawnionym, zostać objawionym, dać się poznać, być dostrzeganym; **** potężny, wybitny

2. I w Salem* powstał^1961 Jego przybytek**, a Jego mieszkanie*** na Syjonie****.

* hebr.: salem - miasto króla Melchizedeka, prastara nazwa Jerozolimy (?) - por. Rdz 14,18 33,18; ** dosłownie: szałas, kryjówka; *** lub: domostwo, schronienie; **** „twierdza” - słowo odnosi się do wzgórza świątyni - Ps 9,11 i do Jerozolimy - 2Sm 5,7

3. Tam^8033 połamał* ogniste strzały łuku^7198, tarczę^4043 i miecz^2719 oraz** narzędzia wojny***. Sela.      Iz 2,4

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - roztrzaskać, rozbić; ** dosłownie: i; *** lub: wojna, bitwa, walka, rodzaje broni

4. Olśniewający* jesteś i dostojniejszy** niż góry^2042 pełne zdobyczy***.      Iz 14,25; Na 2,13

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być oświetlonym, być rozświetlonym; ** wielki, potężny, dostojny, wspaniały; *** łup, pożywienie

5. Uparci* sercem zostali złupieni**, drzemią*** we śnie^8142, wszyscy waleczni ludzie**** nie znaleźli siły^2428 w swoich rękach^3027.

* lub: potężny, waleczny, w przenośni - uparty - por. Iz 46,12; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - zostać złupionym, zostać splądrowanym; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - drzemać, być sennym, spać; **** hebr.: enosz - człowiek, śmiertelnik, osoba, ludzkość

6. Od Twojego napomnienia*, Boże Jakuba, pogrążył się we śnie** woźnica*** i koń^5483.      Na 2,13

* lub: nagana; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - mocno spać, zapaść w głęboki sen; *** lub: zaprzęg, rydwan, oddział wojska - jeździec

7. Ty napawasz lękiem*, Ty sam i kto się ostoi** przed Twoim obliczem^6440 w czasie^227 Twojego gniewu^639?      Ps 1,5; Ps 130,3; Na 1,6

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wywołać zdumienie i przestrach, natchnąć nabożną czcią, bojaźnią; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, wytrzymać, trwać

8. Z niebios^8064 dajesz słyszeć swój wyrok*, ziemia się zlękła^3372 i zamilkła**;      2Krn 20,29; Ps 33,8; Ha 2,20

* lub: sąd, sprawa, proces, potępienie; ** lub: być cichym, być spokojnym, być niezmąconym

9. Gdy Bóg powstał^6965 na sąd^4941, aby wybawić* wszystkich pokornych** ziemi. Sela^5542.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, wybawić, dać zwycięstwo; ** lub: biedny, pokorny, udręczony, słaby, cichy

10. Bo nawet gniew* człowieka^120 będzie Ciebie chwalił**, a pozostałością^7611 gniewu^2534 opaszesz się^2296.      Wj 14,4; Rz 9,17; Jk 1,20

* lub: żar, furia, wściekłość, oburzenie, złość, gniew; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać dziękczynienie, wysławiać, chwalić

11. Składajcie śluby* i odnawiajcie** je wobec JHWH, waszego Boga; wszyscy otaczający^5439 Go, przynoście dary*** Temu, który jest Straszny****.      Ps 50,14; Ps 68,29; Iz 18,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przysięgać, składać śluby - l.mn.; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - skończyć, czynić bezpiecznym, odnawiać, płacić, nagradzać; *** lub: podarek, dar ofiarowywany w hołdzie - Ps 68,29 Iz 18,7; **** lub: strach, trwoga, cześć, szacunek - Rdz 9,2 Pwt 4,34

12. On odcina* ducha** książąt***, On napawa lękiem^3372 królów^4428 ziemi^776.      Ps 47,3; Iz 52,13-15; Jr 20,11; Dn 4,37

* lub: odetnie - tu czasownik w koniugacji czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czas przyszły (niedokonany); ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - Ga 6,18 przypis *, tu w znaczeniu antropomorficznym; *** lub: władca, książę, wódz, dowódca, nadzorca

↑↑

Psalm 77

Dla przewodnika chóru. Według Jedutuna^3038*. Psalm Asafa^623**.

hebr.: jedutun - „sławiący, wdzięczny” - imię własne - 1Krn 25,1 lub imieniem tym nazwano grupę śpiewakówlub: dla Asafa

1. Wzniosę mój głos^6963 do Boga i zawołam***; wzniosę mój głos^6963 do Boga, a On mnie wysłucha****.      Ps 3,4; Ps 142,1

*** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, wołać o pomoc, głośno domagać się; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - słyszeć, słuchać, nakłaniać ucha, być posłusznym, słyszeć modlitwy, wysłuchiwać modlitwy

2. W dniu^3117 mojego utrapienia* szukałem PANA^136, moja ręka** wyciągnięta^5064 jest w nocy*** i nie drętwieje^6313, moja dusza**** odmawia^3985 pocieszenia^5162.      Rdz 37,35; Hi 11,13; Jr 31,15

* lub: ciężkie położenie, niedola, kłopot, trud; ** ręka, metaforycznie siła - moja siła została wylana w nocy; *** tj. modliłem się z wyciągniętymi rękami w nocy; **** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *

3. Gdy* wspominam^2142 Boga, to jęczę**; gdy rozmyślam*** – mój duch^7307 słabnie****. Sela^5542.

* lub: obym pamiętał (wspominał), obym rozmyślał - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, być niespokojnym, wzburzonym, jęczeć; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozmyślać nad, zgłębiać, rozważać; **** omdlewa

4. Ty trzymałeś^270 otwarte powieki^8109 moich oczu^5869; byłem tak znękany*, że nie^3808 mogłem mówić^1696.      Ps 39,9

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być bitym, być nękanym, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przymusić

5. Rozmyślam* o dniach dawnych** i latach odwiecznych***.      Ps 39,2-3

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozważać, mieć w pamięci, zamyślać, planować; ** lub: starożytność, początek, prastare czasy; *** lub: starożytność, długotrwałość

6. Przypominam* sobie mój śpiew**; nocą rozważam^7878 w sercu i mój duch*** docieka****:

* lub: wspominam; ** muzykę (grę na strunach); *** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - Ga 6,18 przypis *, tu w znaczeniu antropomorficznym; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać, przeszukiwać, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - badać

7. Czy PAN^136 odrzuci* na wieki** i już więcej nie będzie miał upodobania***?      Ps 44,9; Ps 44,23; Ps 74,1; Lm 2,7; Lm 3,31

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odtrącić, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odrzucić kogoś siłą, śmierdzieć; ** lub: czy na zawsze; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być łaskawym, mieć upodobanie, przyjmować życzliwie, być zadowolonym

8. Czy Jego miłosierdzie* ustało na zawsze** i Jego obietnica*** skończyła^1584 się z pokolenia na pokolenie****?      Ps 33,11; Ps 85,5

* lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; ** lub: na wieki; *** lub: wypowiedź, mowa, słowo, powiedzenie, obietnica, nakaz; **** lub: czy skończyło się słowo z pokolenia na pokolenie

9. Czy Bóg zapomniał o litości*? Czy w gniewie^639 zamknął^7092 swoją łaskawość^7356? Sela.      Iz 49,15

* lub: prośba, łaskawość - tu i Hi 19,17

10. I powiedziałem^559: Jestem słaby*; to^1931 jednak będę wspominał lata** prawicy^3225 Najwyższego^5945.      Wj 15,6; Ps 31,22; Ps 73,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być chorym, być słabym, odczuwać ból, koniugacja czasownika - hofal forma bierna - być zranionym; ** hebr.: sanaʰ - rzeczownik - rok, życie (lata życia) sanah - czasownik, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zmieniać się, powtarzać lub: jestem zraniony, to odwróciła się prawica Najwyższego - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

11. Będę wspominał^2142 dzieła^4611 JH[WH]*, z pewnością^3588 wspomnę^2142 Twoje dawne** cuda^6382.      Ps 105,5; Ps 143,5

* tj. skrócona forma imienia JHWH; ** lub: prastare

12. Będę rozmyślał* o wszystkich^3605 Twoich dziełach** i o Twoich czynach^5949 będę mówił.      Ps 9,11; Ps 90,16; Ps 145,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wypowiadać, rozważać, czytać szeptem, rozmyślać; ** lub: czyn, dzieło, uczynek

13. Boże, święta* jest Twoja droga^1870; który bóg^410 jest tak wielki**, jak nasz Bóg^430?      Wj 15,11; Iz 40,18

* hebr.: qodes - świętość, oddzielenie, l.mn. - ofiary wotywne, dosłownie: w świętości - por. Ps 60,6 przypis *; ** lub: ogromny, starszy, wybitny, wzniosły, głośny

14. Ty jesteś Bogiem^410, który czyni cuda*; oznajmiłeś** narodom*** swoją potęgę^5797.      Ps 72,18; Ps 106,8

* lub: coś nadzwyczajnego, dziw, cud; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ujawnić, oznajmić, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, poznać; *** lub: lud, naród, członek tego samego ludu, krewniak

15. Odkupiłeś* swoim ramieniem^2220 Twój lud^5971, synów Jakuba i Józefa**. Sela^5542.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykupić (jako krewny) odkupić (jako Bóg); ** tj. „niech JHWH doda” - syn Jakuba i Racheli - Rdz 30,24

16. Ujrzały* Cię wody^4325, o Boże, ujrzały^7200 Cię wody i wzburzyły** się, zatrzęsły^7264 się głębiny*** oceanu.      Ps 114,3; Ha 3,8; Ha 3,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kręcić się, wirować, koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być zmuszonym do zwijania się z bólu; *** hebr.: tehom - głębia (oceanu) - gr.: abyssos

17. Gęste chmury^5645 wylały^2229 wody, obłoki* wydały^5414 głos. Tak^637 poleciały** Twoje strzały***.      Ps 18,14; Ha 3,11; Za 9,14

* lub: chmura, obłok; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - przemierzać, chodzić tu i tam, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - poruszać się, iść; *** strzały to metafora błyskawic

18. Głos^6963 Twego grzmotu^7482 słychać w wirze* zawieruchy*, przez błyskawicę^1300 został oświetlony** świat***, zatrzęsła^7264 się i zadrżała^7493 ziemia^776.

* lub: (huku) trąby powietrznej - Iz 5,8, koło, wir, wirowanie; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dawać światło, rozświetlać, sprawiać, że coś zaświeci; *** lub: zamieszkała ziemia

19. Twoja droga prowadzi przez morze^3220, Twoje ścieżki* przez wielkie wody^4325 i nie można było dostrzec** Twoich śladów***.      Iz 43,16

* wg ketiv - Twoje ścieżki, wg qere - Twoja ścieżka; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać ujawnionym, stać się znanym, dać się poznać, być dostrzeganym; *** odcisk stopy na ziemi, pięta

20. Prowadziłeś* swój lud jak stado** owiec ręką Mojżesza*** i Aarona****.      Wj 13,21; Ps 78,52; Ps 80,1; Iz 63,11; Oz 12,13; Dz 7,35-36

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyprowadzać, przywodzić, prowadzić; ** lub: drobne bydło, owce, kozy, trzoda, stada; *** hebr.: moseʰ - „wyciągnięty” (z wody); **** hebr.: aharon - „przynoszący światło”

↑↑

Psalm 78

1. Pieśń pouczająca*. Asafa^623. Słuchaj**, mój ludu, mojego Prawa***, skłońcie^5186 ucho**** ku słowom moich ust.      Mt 4,4

* hebr.: maskil - pouczenie, pieśń wyjaśniająca, rozmyślanie, pieśń mądrości (dobrze napisana - 2Krn 30,22), przysłowia; ** lub: tryb rozkazujący koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być posłusznym, nakłaniać ucha; *** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj; **** metafora: tryb rozkazujący przysłuchiwać się czemuś z uwagą

2. Pragnę* otworzyć^6605 moje usta w przypowieści**, sprawię*, że wytrysną*** prastare^6924 zagadki****;      Mt 13,13; Mt 13,35; Ps 49,4; Prz 1,6

* IMP cohort. - wyrażający życzenie lub prośbę; ** hebr.: masal - przypowieść, maksyma etyczna, porzekadło, aforyzm, poemat, żart; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wylewać, buchać, powodować kipienie; **** lub: zagadka, trudne pytanie, przypowieść, kłopotliwe powiedzenie bądź zapytanie

3. Co usłyszeliśmy^8085 i poznaliśmy* i co nam opowiedzieli** nasi ojcowie^1.      Ps 44,1; 1J 1,1-4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, umieć, posiadać wiedzę, być mądrym, dowiadywać się, poznawać, dostrzegać, rozróżniać, rozpoznawać, uznawać, rozważać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - opowiadać, powtarzać, ogłaszać, mówić

4. Nie ukryjemy* tego przed ich synami**, opowiadając^5608 przyszłemu^314 pokoleniu^1755 o chwale*** JHWH, o Jego potędze^5807 i cudach****, które uczynił^6213.      Pwt 6,7; Pwt 11,19; Ps 145,4

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zakryć, schować; ** hebr.: ben - syn, dziecko, wnuk; *** lub: sława, rozgłos, hymn pochwalny; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - niezwykłe, zdumiewające, niezrównane, trudne do pojęcia (dzieła)

5. Utwierdził* bowiem świadectwo** w Jakubie, ustanowił^7760 Prawo^8451 w Izraelu i nakazał*** naszym ojcom^1, aby je oznajmiali^3045 swoim synom^1121;      Pwt 4,9; Pwt 6,7; Ps 147,19; Rz 3,1-2

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - podnosić, wzbudzić, ustanawiać, utwierdzać; ** lub: orzeczenie, postanowienie, norma prawna - Ps 25,10 132,12, przekazywana następnym pokoleniom - Wj 10,2 Pwt 4,9 6,20-25, obietnica - Ps 93,5; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyznaczyć, zlecić, nakazać

6. Aby poznało* je przyszłe^314 pokolenie^1755, synowie, którzy się urodzą^3205; by powstali^6965 i przekazali** je swoim synom^1121;      Pwt 11,19

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, poznać, rozróżniać, uznawać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powtarzać, ogłaszać, rozmawiać, policzyć dokładnie

7. Aby pokładali^7760 nadzieję* w Bogu i nie zapominali^7911 o dziełach^4611 Boga, lecz strzegli** Jego przykazań***;      Pwt 4,9; Pwt 8,11; Ps 130,7; Jr 17,7; 1P 1,21

* metafora: ufność, nadzieja; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - strzec, pilnować, czuwać nad, zachowywać; *** lub: przykazanie, prawo, nakaz

8. Żeby nie stali^1961 się jak ich ojcowie^1, pokoleniem^1755 buntującym* się i nieposłusznym**; pokoleniem^1755, które nie przygotowało*** swojego serca^3820 i którego duch^7307 nie był wierny**** Bogu.      Pwt 31,27; 2Krl 17,14; 2Krn 30,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być upartym, krnąbrnym, nieposłusznym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nieposłusznym, zbuntowanym, nie słuchać; *** lub: umocnić, przygotować, skierować do, uporządkować; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być utwierdzonym, wiernym, pewnym, trwałym

9. Synowie^1121 Efraima*, uzbrojeni^5401 i strzelający^7411 z łuku**, w dniu bitwy wycofali*** się.      Rdz 46,20; Ps 44,10

* tj. „podwójna sterta popiołu” lub „będę podwójnie owocny” - syn Józefa - Rdz 41,52 - nazwa płn. Królestwa Izraela; ** lub: zbrojni, porzucając łuk poddali tyły ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawrócić, obalić, zmienić, wywrócić

10. Ponieważ nie strzegli* przymierza** Boga i odmówili*** chodzenia**** według Jego Prawa^8451.      2Sm 28,23; 2Krl 17,15; Iz 1,20; Jr 3,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, świętować, strzec, mieć pieczę nad; ** hebr.: berit - sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy; *** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odmawiać zrobienia czegoś, odrzucać; **** metafora: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - o sposobie życia - Rz 6,4 przypis **, żyć, iść dalej, chodzić

11. Zapomnieli* o Jego dziełach^5949 i cudach^6381, które im ukazał**.      Ps 106,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przestać się troszczyć; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - które zobaczyli

12. Przed ich ojcami^1 uczynił cud^6382 w ziemi^776 Egiptu*, na polu** Soanu***.      Ez 30,14

* hebr.: micraijm - „ziemia Koptów”; ** pola, równina, obszar; *** tj. miasto w płn.-wsch. części Egiptu, teren zamieszkania Izraelitów podczas pobytu w Egipcie - Lb 13,22 Iz 19,11 - znane jako Avaris lub Ramses (?) występujące w Wj 1,11 - Word Biblical Commentary Ps 78,12ᴬ

13. Rozdzielił* morze i przeprowadził^5674 ich, i ustawił** wody^4325 jak ścianę***.      Ps 78,43

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozłupać, rozrąbać, przełamać, połamać na; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ustawić, postawić, spowodować stanięcie prosto; *** lub: w stertę - por. Wj 15,8 Joz 3,13.16 Ps 33,7 Iz 17,11

14. I prowadził* ich w obłoku^6051 za dnia^3119, i całą noc w blasku** ognia.      Wj 13,21; Ps 105,39; Ne 9,19

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - prowadzić, wieść, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przywodzić; ** w świetle

15. Rozszczepił* skały^6697 na pustyni^4057 i dał im pić** niczym z wielkich^7227 głębin^8415.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozłupać, rozrąbać, przełamać, połamać na; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odlewać, nawadniać, poić wodą

16. Wydobył* wartkie strumienie^5140 ze skały** i kazał wodom spłynąć*** niczym rzekom.      Pwt 8,15; Ps 105,41; Ps 114,8; 1Kor 10,4

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować pójście bądź wyjście, wyprowadzić, wywieść, wyzwolić; ** tj. pionowa lub stroma skała, klif, urwisko; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ściągnąć, zdjąć, zerwać, zesłać, spuścić

17. Lecz oni wciąż^5750 coraz bardziej* grzeszyli** wobec Niego, buntując*** się przeciw Najwyższemu^5945 na pustyni^6723;      2Sm 22,14; Mk 5,7; Hbr 7,1

* lub: dodać, zwiększyć, zrobić więcej, uczynić ponownie; ** lub: chybić celu bądź słuszności i obowiązku, utracić; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przejawiać bunt, okazywać nieposłuszeństwo, nie słuchać, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być krnąbrnym

18. I wystawiali Boga w swoich sercach^3824 na próbę*, zabiegając** o pokarm^400 według swojego pragnienia***.      Wj 16,3; Lb 14,22; Pwt 6,16; 1Kor 10,9; Hbr 3,9; Jk 1,13-14

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - próbować, badać, kusić, oznaczać próbę metali, poddawać próbie, badaniu; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - prosić, wypytywać o, szukać, zabiegać o; *** hebr.: nefesz - dusza, oddech, istota żyjąca, człowiek, tu jako przejaw osobowości - wola, zamysły, pragnienia - Ps 66,16 przypis *** lub: zabiegając o pokarm dla swoich dusz - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

19. I mówili^1696 przeciwko Bogu, tak się wypowiadając*: Czy Bóg może^3201 przygotować** stół*** na tej pustyni^4057?      Lb 11,4; Lb 21,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mówić w sercu, myśleć, odpowiadać, mówić; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ustawić w szeregu, przygotować, wskazać po kolei; *** lub: skóra rozkładana na ziemi - 1Krl 13,20, stół

20. Oto^2005, uderzył* skałę** i wytrysnęły^2100 wody, i wypłynęły^7857 potoki***! Ale czy także będzie mógł dać^5414 chleb^3899? Czy przygotuje^3559 mięso**** swojemu ludowi^5971?      Ps 23,5

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, uderzać, szturchać, bić, atakować; ** lub: blok kamienny, głaz, skała; *** rwący potok, wadi, dolina rwącego potoku, szyb; **** ciało, mięso

21. Gdy* JHWH to usłyszał^8085, rozgniewał** się i ogień^784 zapłonął*** przeciw Jakubowi^3290, i również^1571 gniew^639 wybuchnął**** przeciw Izraelowi^3478;

* lub: dlatego, tak więc, zatem, stąd też; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - przejść ponad, okazać gniew - Prz 14,16; *** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - został zapalony; **** dosłownie: iść w górę, wyrastać

22. Bo^3588 nie uwierzyli* Bogu i nie zaufali** Jego ocaleniu***;      1J 5,10; Jud 1,5

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - trwać mocno, ufać, być pewnym, wierzyć w; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pokładać ufność w, mieć pewność, być śmiałym; *** lub: zbawieniu

23. I rozkazał* więc chmurom^7834 w górze^4605, i otworzył^6605 bramy^1817 niebios^8064.      Rdz 7,11

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, rozkazać, wyznaczyć

24. I zesłał im jak deszcz^4305 mannę* do jedzenia^398, dał^5414 im zboże** z niebios^8064.      Ps 105,40; J 6,31

* hebr.: man - wg Piliniusza 16,20 gatunek tamaryszku z żółto-białymi kulkami o słodkim smaku, powstałymi wskutek ukłucia przez owad liści krzewu i ssania soku, a później wytworzenia krystalizującej wydzieliny - Biblia Lubelska Ps 78,24ᴷ - Wj 16,31 Lb 11,6.9 Pwt 8,3; ** hebr.: dagan - pszenica, zboże, ziarno

25. Człowiek^376 jadł chleb^3899 anielski*; zesłał^7971 im pokarm** do syta***.      Wj 16,3

* hebr.: ’abbir - potężny, waleczny (o ludziach i aniołach) - Ps 103,20 o Bogu - Rdz 49,24 Ps 132,2.5 Iz 1,24; ** lub: zaopatrzenie, żywność; *** sytość, obfitość, pełnia

26. Wzbudził* na niebiosach wiatr wschodni^6921 i sprowadził** swoją mocą*** wiatr południowy^8486.      Lb 11,31

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować wyruszenie, wyprowadzić, wydobyć; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyprowadzać, prowadzić naprzód, przewodzić; *** lub: potęgą

27. I zesłał* na nich mięso^7607 jak pył** i ptactwo skrzydlate*** jak piasek morski****.

* lub: zesłać deszcz, zesłać grad; ** proch, pył, popiół; *** tj. przepiórki - por. Wj 16,13; **** dosłownie: piasek mórz

28. I sprawił, że spadło* ono pośrodku Jego obozu**, wokół ich namiotów***.      Ps 105,40

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować upadek, powalić, zrzucić, zwalić; ** hebr.: mahaneʰ - obóz, obozowisko, obóz wojskowy - Pwt 23,10; *** lub: miejsce zamieszkania, przybytek, namiot tu: w l. mn.

29. Jedli i w pełni* się nasycili**, i sprowadził^935 im to, czego pożądali***.      Lb 4,34

* lub: niezmiernie, dużo, bardzo duża ilość; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nasyconym, być spełnionym, być najedzonym ponad miarę; *** lub: pragnienie, pożądanie, życzenie, tęsknota serca, żądza

30. A gdy jeszcze nie wyzbyli* się swojego pożądania^8378, gdy jeszcze pokarm^400 był w ich ustach^6310;      Lb 11,33-34; Hi 20,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być rozdzielonym, odseparowanym, budzić odrazę

31. Podniósł^5927 się na nich gniew* Boga^430 i zabił^2026 najtęższych** z nich, a młodzieńców*** z Izraela powalił^3766.

* lub: nos, gniew, metaforycznie - fuknąć gniewnie; ** lub: postawny, gruby człowiek, tłustość, oliwa; *** lub: młodych ludzi

32. W tym wszystkim^3605 nadal^5750 grzeszyli* i nie wierzyli** Jego cudom^6381;      Lb 14,16-17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - grzeszyć, chybić celu, utracić, ponieść karę za grzech; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - trwać mocno, ufać, być pewnym, wierzyć w

33. Dlatego doprowadził do końca* ich dni jak tchnienie**, a ich lata – w trwodze***.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - doprowadzić do końca, położyć kres, skończyć, dokonać, wypełnić, wyczerpać, zużyć, zniszczyć, wygubić; ** lub: pustka, para, oddech, daremność; *** przerażenie

34. Gdy ich zabijał^2026, szukali* Go; nawracali** się i o świcie zabiegali*** o Boga;      Lb 21,7; Oz 5,15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciekać się do, radzić się, zabiegać o, starać się o; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odwracać się, wracać; *** szukać gorliwie

35. Przypominali sobie, że Bóg^430 jest ich skałą*, że Bóg^410 Najwyższy^5945 – ich Odkupicielem**;      Pwt 32,4; 1Sm 2,2; Ps 18,31; Iz 44,6; Iz 44,8

* lub: blok kamienny, głaz, skała; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykupić (jako krewny), odkupić (jako Bóg)

36. Pochlebiali* Mu jednak swoimi ustami^6310 i okłamywali** Go swoim językiem;      Iz 29,13; Mt 15,8

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - namawiać, kusić, zwodzić, przekonywać - Prz 1,10, próbować przekonać, schlebiać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oszukiwać, rozczarowywać, zawodzić, kłamać

37. A ich serce^3820 nie trwało* w Nim niezłomnie, i nie byli wierni** Jego przymierzu^1285.      Ps 51,10; Ps 78,8; Dz 8,21

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być ustalonym, utwierdzonym, niewzruszenie ustanowionym, być godnym zaufania, szczerym, pewnym; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wiernym, godnym zaufania, trwałym

38. Lecz On, będąc miłosiernym*, przykrywał** ich winę^5771 i nie wytracał ich; wiele razy^7235 odwracał^7725 swój gniew^639 i nie pobudzał^5782 całej swojej zapalczywości***;      Lb 14,18

* hebr.: rahum - współczujący, miłosierny; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zakrywać, uśmierzać, przejednywać, dokonywać przebłagania za grzech; *** lub: żar, furia, wściekłość, oburzenie, złość

39. Pamiętał^2142, że oni są tylko ciałem^1320; tchnieniem*, które ulatuje i nie powraca.      Ps 103,14; J 3,6; Jk 4,14

* hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18 przypis * tu w znaczeniu antropomorficznym

40. Jak często^4100 buntowali* się na pustyni i zadawali** Mu ból na pustkowiu^3452!

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przejawiać bunt, okazywać nieposłuszeństwo, nie słuchać, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być krnąbrnym; ** tu: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza, w koniugacji czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - zasmucać

41. Odwracali* się i wystawiali Boga na próbę^5254, i stawiali granice** Świętemu*** Izraela.      Lb 14,4; Iz 43,3; Łk 4,34

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odwrócić się i zawrócić, opuścić, zrobić zwrot; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - stawiać znak, zadawać ból, ograniczać; *** hebr.: qadosz - oddzielony od tego, co pospolite, wspaniały, poświęcony dla, święty

42. Nie pamiętali^2142 o mocy Jego ręki* ani dnia, w którym ich wykupił** od ciemiężcy***;

* ramię, ręka - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać okup, ocalić, wyzwolić, pozwolić na wykup; *** lub: trudne położenie, niedola, wróg, nieprzyjaciel

43. Gdy czynił^7760 swoje znaki* w Egipcie^4714 i swoje cuda** na polu^7704 Soanu***;

* tj. znak - jako sygnał ogniowy, zapowiedź, sztandar, sygnał; ** lub: dziw, znak, cud, zapowiedź - Wj 4,21 Ps 71,7 Jl 3,3; *** tj. miasto w płn.-wsch. części Egiptu, teren zamieszkania Izraelitów podczas pobytu w Egipcie - Lb 13,22 Iz 19,11 - znane jako Avaris lub Ramses (?) występujące w Wj 1,11 - Word Biblical Commentary Ps 78,12ᴬ

44. I zamienił^2015 w krew^1818 ich kanały Nilu* i ich strumienie**, tak że nie mogli z nich pić.

* lub: rzeka, strumień, kanał, Nil, kanał Nilu - Rdz 41,1 Wj 1,22; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - płynąć, sączyć, strumienie, powodzie (tu: imiesłów)

45. Posłał^7971 przeciwko nim rój* owadów, aby ich żarły**, i żaby^6854, aby ich niszczyły***;      Wj 8,16-17; Wj 8,20-24; Ps 105,31; Jl 1,4

* tu: l. poj. - rój - Wj 8,21, szczególnie typ muchy - zwłaszcza końska; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - jeść, żreć, pochłaniać (o ogniu), trawić, wyniszczać; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zepsuć, zniszczyć, zrujnować, wypaczyć

46. I dał^5414 gąsienicom* ich plon**, a owoc ich pracy*** – szarańczy****.

* tj. szarańczy na pewnym etapie cyklu jej życia lub karaluchom; ** lub: owoc, plon, płody roli; *** lub: trudu; **** tj. szarańcza, szczególnie szarańcza wędrowna w uskrzydlonym stadium

47. Zniszczył^2026 gradem^1259 ich krzewy winne*, a drzewa sykomory** mrozem***.      Ps 105,32

* lub: winorośl; ** figowiec - drzewo używane w budownictwie - Iz 9,9, uprawiane dla owoców i cienia - Am 7,14 1Krn 27,28; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: mróz, deszcz ze śniegiem (?), niszcząca powódź

48. Ich bydło^1165 wydał na pastwę gradu^1259, a ich stada* błyskawicom**.      Wj 12,23

* lub: bydło, trzoda (krowy, owce, kozy), własność (ziemi); ** lub: płomień, rozbłysk, iskra, żar, strzała - metaforycznie błyskawica

49. I zesłał^7971 na nich żar* swojego gniewu^639, zapalczywość, oburzenie^2195 i udrękę^6869, oddział^4917 aniołów** niegodziwości***.      2Sm 24,16; 1Krl 22,21-22; 2Krl 19,35; Hi 1,12

* lub: gniew, żar, płomień gniewu (zawsze o gniewie Boga); ** hebr.: mal’ak - wysłannik, zwiastun, przedstawiciel, anioł; *** lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły (czas)

50. Utorował* drogę** dla swojego gniewu^639, nie ochronił^2820 ich duszy*** od śmierci^4194, a ich życie^2416 wydał zarazie****;      Wj 9,1; Wj 12,29-30

* dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - równoważyć, wyrównywać, wygładzać, czyścić; ** lub: przejście; *** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *; **** lub: plaga, pomór, zaraza wśród bydła

51. Wybił* wszystko^3605, co pierworodne^1060 w Egipcie^4714, początek ich mocy** w namiotach Chama***;      Wj 13,15

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, uderzać, niszczyć, zabijać, pokonywać; ** idiom: męska witalność seksualna - por. Word Biblical Commentary Ps 78,51ᴬ; *** potomkowie Chama - Rdz 10,6 mieszkający w Egipcie Ps 105,23.27

52. A swój lud^5971 wyprowadził* jak owce** i wiódł*** ich po pustyni^4057 jak stado^5739.

* por. w. 26 przypis *; ** drobne bydło, owce, kozy, trzoda, stada; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyprowadzać, prowadzić naprzód, przewodzić

53. Prowadził* ich bezpiecznie**, tak że nie odczuwali trwogi***, a ich wrogów^341 przykryło^3680 morze^3220;      Wj 14,24-31; Joz 24,7; Ps 106,11

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wiódł; ** niezakłócenie; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odczuwać przerażenie, odczuwać bojaźń, zadrżeć, zbliżać się z trwogą

54. I wprowadził* ich do swojego świętego^6944 terytorium**, do góry^2022, którą nabył*** swoją prawicą^3225.      Wj 15,17; Ps 74,2

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wprowadzać, wnosić, zgromadzić, postawić przed; ** lub: granica, region; *** ...do granic Jego świętości - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

55. Wypędził* przed ich obliczem^6440 narody^1471, sznurem^2256 wyznaczył** im dziedzictwo***, żeby plemiona^7626 Izraela^3478 mieszkały w swoich namiotach^168.      Joz 11,16-23; Ps 16,6; Ps 136,21

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odpędzić, przegnać; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić, że przypadnie coś w udziale, przydzielić przez losowanie, rzucić, spowodować upadek - myśl nawiązuje do rzucania losów; *** lub: majątek, dziedzictwo, mienie, własność, posiadanie

56. Oni jednak wystawiali Go na próbę^5254 i buntowali* się przeciwko Bogu Najwyższemu^5945, i nie strzegli** Jego świadectw***.      Wj 23,21; Sdz 2,11; Za 8,14; Hbr 3,16

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przejawiać bunt, okazywać nieposłuszeństwo, nie słuchać, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być krnąbrnym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nie zachowywali; *** tj. Bożych praw

57. Lecz odwrócili* się i postępowali przewrotnie** jak ich ojcowie, zawiedli*** jak łuk z rozluźnioną^7423 cięciwą.      Ez 20,27-28; Oz 7,16

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać odwróconym lub odciągniętym, zostać odepchniętym, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - schodzić na złą drogę, okazać się odstępcą; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - postępować zdradziecko, wiarołomnie, gorszyć; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zmienić się, odwrócić, spaść, przestać działać

58. I pobudzali Go do gniewu^3707 przez swoje wyżyny* i rytymi wizerunkami^6456 bożków wzbudzali Jego zazdrość^7065.      Kpł 26,30; Pwt 12,2; Pwt 32,16; Pwt 32,21; Jr 8,19; 1Kor 10,22

* hebr.: bamaʰ - miejsca bałwochwalczego kultu na wyżynach, kopiec, wysoka góra, grań

59. Bóg to usłyszał^8085, rozgniewał się* i bardzo** wzgardził*** Izraelem^3478.      Ps 78,21; Ps 106,40; Am 6,8

* dosłownie: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - przejść ponad, okazać gniew - Prz 14,16; ** lub: moc, siła, obfitość, niezmiernie dużo, bardzo; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odrzucać, odmawiać, wzgardzać

60. I opuścił przybytek* w Szilo**; namiot***, który rozbił wśród ludzi****;      Sdz 18,31; 1Sm 1,3; 1Sm 14,3; 2Krl 17,1-41; Jr 7,12; Jr 7,14; Jr 26,6; Jr 26,9; Jr 41,5; Ez 33,24

* lub: miejsce zamieszkania, przybytek, namiot; ** Szilo - „miejsce odpoczynku” miasto zniszczone przez Filistynów ok 1050 r. p.n.e. miejsce przebywania Arki Przymierza - Joz 18,1; *** lub: namiot, namiot nomady symbolizujący tymczasowość, przybytek (dom, miejsce zamieszkania JHWH); **** dosłownie: adama - l.poj.

61. I oddał w niewolę^7628 swoją moc^5797 i swoje piękno* w ręce wroga^6862.      1Sm 4,17

* hebr.: tiparaʰ - piękno, chwała, cześć, chluba - „moc i chwała” to synonimy Arki Przymierza - por. Ps 132,8 1Sm 4,3-8.17

62. Wydał* swój lud^5971 pod miecz** i rozgniewał^5674 się na swoje dziedzictwo***.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zamknął; ** metonimia: wydał na śmierć w czasie wojny; *** lub: majątek, dziedzictwo, mienie, własność, posiadanie

63. Jego młodzieńców^970 pochłonął^398 ogień, Jego dziewic* nie wysławiano**.      Lm 2,21

* hebr.: betulaʰ - dziewica - Rdz 24,16 młoda dziewczyna - Jl 1,8, personifikacja miasta - Iz 37,22 Jr 31,3 Am 5,2; ** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być chwalonym, być godnym pochwały - dotyczy również wysławiania pieśnią weselną - por. J 7,34 16,9 stąd: Jego dziewic nie wydawano za mąż - King James Version, NKJ, MKJV, International Standard Version

64. Jego kapłani* padli od miecza, a Jego wdowy^490 nie lamentowały**.      Hi 27,15; Ez 24,23

* hebr.: kohen - kapłan - członek rodu Aarona z pokolenia Lewiego - Wj 28,1 Kpł 1,5.8 3,2, główny urzędnik, władca; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - płakać - gorzko, z żalu, upokorzenia bądź radości

65. Lecz potem PAN^136 ocknął^3364 się jak ze snu, jak mocarz* radujący** się winem^3196.      Ps 73,20; Ps 121,4; Iz 42,13

* lub: człowiek silny, potężny, dzielny, bohater; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - radujący się, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydać okrzyk radości, uniesienia, wołać głośno przywołując, wołać przeraźliwie

66. I uderzył w tył* swoich nieprzyjaciół^6862, okrył ich wieczną^5769 hańbą^2781.      Ps 40,14

* lub: tylna strona, tył - tu l.poj. - być może aluzja do 1Sm 5,6

67. Wzgardził* namiotem^168 Józefa^3130 i pokolenia^7626 Efraima^669 nie wybrał^977;      Ps 87,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odrzucać, odmawiać, wzgardzać

68. Jednak* wybrał^977 pokolenie Judy**, Górę Syjon^6726, którą umiłował***.      Ps 132,13

* dosłownie: i wybrał; ** hebr.: jehudaʰ - „chwalony” lub „niech On będzie uwielbiony” - syn Jakuba i Lei - por. Rdz 29,35; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kochać, lubić, pragnąć, pożądać, w koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - cudny

69. I zbudował^1129 swoją świątynię^4720 niczym na wysokościach*; jak ziemię^776, którą** założył*** na wieki^5769.      Ps 132,13-18

* tu: l.mn. koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być wysoko, być wzniesionym - Ps 148,1; ** lub: ... jak ziemię ugruntował ją (świątynię?) na wieki - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: ustanawiać, rozpoczynać, położyć fundament

70. I wybrał^977 też Dawida, swojego sługę*; wziął go z owczych zagród^6629;      1Sm 16,11; 2Sm 7,8

* hebr.: ebed - sługa, niewolnik, poddany - czciciel Boga

71. Sprowadził^935 go, gdy chodził za^310 karmiącymi* owcami, aby pasł** Jakuba, Jego lud^5971, i Izraela, Jego dziedzictwo^5159.      Ps 28,9; Iz 40,11

* dosłownie: sprowadził go od karmiących (owiec); ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, pilnować, paść, prowadzić, karmić się

72. A on ich pasł^7462 w prostocie* swojego serca i prowadził^5148 ich roztropną** ręką^3709.      Joz 24,14; Sdz 9,16; Sdz 9,19; 1Krl 9,4; Hi 1,1; Hi 1,8; Ps 101,2

* lub: niewinność, prostota, uczciwość, pełnia, doskonałość; ** lub: zrozumienie, rozum, przenikliwość, zdolność, biegłość

↑↑

Psalm 79

1. Psalm Asafa*. Boże! Poganie** wkroczyli^935 do Twojego dziedzictwa^5159, skalali*** Twoją świętą^6944 świątynię****, Jerozolimę^3389 uczynili^7760 ruiną.      2Krl 25,9; 2Krn 36,19; Mi 3,12

* lub: dla Asafa; ** hebr.: goim - poganie, narody, nie-Żydzi; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - skalać (w sensie rytualnym), uznać za nieczystego, ogłosić nieczystym; **** pałac, świątynia, przybytek

2. Zwłoki^5038 Twoich sług^5650 dali na żer^3978 ptactwu nieba*, ciała** Twoich świętych*** zwierzętom**** ziemi^776.      Pwt 28,26; Jr 7,33; Jr 16,4

* dosłownie: niebios; ** ciało; *** hebr.: chasid - wierny, bogobojny, pobożny, święty; **** lub: bestia, dzikie zwierzę

3. Rozlali ich krew^1818 jak wodę^4325 wokół Jerozolimy^3389 i nie było nikogo, kto by ich pogrzebał*.      Jr 14,16; Jr 16,4; Jr 22,19

* dosłownie: grzebiącego

4. Staliśmy się hańbą* dla naszych sąsiadów^7934, pośmiewiskiem** i drwiną*** dla tych, którzy są wokoło^5439 nas.      Ps 44,13; Ps 80,6; Dn 9,16

* lub: pogarda, drwina, hańba; ** drwienie, szydzenie, jąkanie; *** kpina, pośmiewisko

5. Jak długo, JHWH? Czy wiecznie* będziesz się gniewał^599? Czy Twoja zazdrość** będzie płonąć^1197 jak ogień?      Ps 74,10

* lub: czy na zawsze; ** lub: żarliwość, zapał, zazdrość, namiętność

6. Wylej^8210 swoją zapalczywość* na pogan**, którzy Cię nie uznają***, i na królestwa^4467, które nie wzywają^7121 Twojego imienia^8034.      Iz 45,4; Mt 7,23; 2Tes 1,8

* lub: żar, furia, wściekłość, oburzenie, złość, gniew; ** hebr.: goim - poganie, narody, nie-Żydzi; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, być mądrym, dowiadywać się, rozważać, troszczyć się, uznać

7. Pożarli* bowiem Jakuba^3290 i spustoszyli** jego mieszkanie^5116.      Ps 53,4

* lub: jeść, żreć, pochłaniać (o ogniu), trawić, wyniszczać, gładzić (o mieczu), tu: pożarł - l.poj. - lecz por. Jr 10,25; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - niszczyć, pustoszyć, przejmować grozą

8. Nie pamiętaj^2142 nam dawnych* naszych nieprawości**, niech jak najszybciej^4118 spotka^6923 nas Twoje miłosierdzie^7356, bo jesteśmy bardzo^3966 wynędzniali***.      Ps 142,6; Iz 64,9

* lub: poprzednich, wcześniejszych, pierwszych (w czasie) lub: ... nam win naszych przodków - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, Biblia Tysiąclecia, por. Word Biblical Commentary Ps 79,8ᴮ; ** lub: przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być niskim, być przygnębionym (metafora), marnieć

9. Pomóż^5826 nam, Boże naszego zbawienia*, dla sprawy** chwały^3519 Twojego imienia^8034 ocal^5337 nas i przebacz*** nam grzechy^2403 ze względu na Twoje imię^8034.      1Sm 12,22; Ps 25,11; Jr 14,7; Mt 19,29

* lub: wyzwolenie, dobrobyt, zwycięstwo, ratunek; ** hebr.: dabar - mowa, słowo, rzecz, zajęcie, sprawa; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zakrywać, uśmierzać, dokonywać przebłagania

10. Dlaczego poganie^1471 mają mówić: Gdzie jest ich Bóg^430? Niech będzie na naszych oczach^5869 znana* wśród pogan pomsta** za przelaną^8210 krew Twoich sług^5650.      Ps 42,3; Ps 115,2

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - 3 osoba rodzaju żeńskiego - zostać ujawnionym, stać się znanym; ** lub: (ludzki) odwet, (boska) odpłata, zemsta

11. Niech dojdzie^935 przed Twoje oblicze^6440 jęk* więźniów, według potęgi Twojego ramienia** zachowaj*** przy życiu synów^1121 skazanych na śmierć****.      Ps 12,6; Ps 102,20

* lub: płakanie, jęczenie, opłakiwanie; ** por. Ps 84,13; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odłożyć, zostawić, oszczędzić, zachować żywego; **** idiom - zachowaj synów śmierci

12. I odpłać* naszym sąsiadom^7934 siedmiokrotnie** w ich zanadrze*** za drwinę****, którą Ci urągali*****, PANIE^136!      Ps 18,22; Ps 74,10

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wynagradzać, płacić (zadośćuczynienie), pokonywać, zwracać twarz ku, odrzucać, odmawiać; ** w symbolice hebrajskiej liczba siedem oznacza pełnię; *** lub: do wnętrza, do środka, wgłębienie, fałda w ubraniu, dolna zew. część ciała, gdzie ukochani (dzieci) są przyciskane, łono - Lb 11,12; **** lub: pogarda, drwina, hańba; ***** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić wyrzuty

13. A my, Twój lud^5971 i owce^6629 Twojego pastwiska^4830, będziemy Cię wysławiać* na wieki, będziemy głosić** Twoją chwałę*** z pokolenia^1755 na pokolenie^1755.      Ps 100,3; J 10,14-16

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać dziękczynienie, chwalić, wyznawać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powtarzać, zliczać, wyliczać dokładnie; *** lub: chwała, sława, rozgłos, pieśń lub hymn pochwalny

↑↑

Psalm 80

Dla przewodnika^5329 chóru. Na nutę: „Lilie świadectwa”7802*. Asafa^623. Psalm.

hebr.: susan edut - świadectwa, przymierza, pouczenia, zachęty

1. Posłuchaj^238, Pasterzu** Izraela^3478, Ty, który prowadzisz^5090 Józefa jak stado owiec; Ty, który zasiadasz między cherubinami***, zajaśniej^3313.      Ps 23,1; Ps 99,1; J 10,14; 1P 2,25; 1P 5,4

** dosłownie: pasący - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, pilnować, prowadzić, karmić się; *** stworzenie duchowe przedstawiane jako stróż Edenu reprezentujące chwałę Bożą i Jego majestat - Rdz 3,24 Ez 10,3

2. Przed obliczem^6440 Efraima^669, Beniamina* i Manassesa** wzbudź^5782 swoją moc*** i przyjdź nas zbawić^3444.      Lb 2,17-24; Ps 106,47

* hebr.: binjamin - „syn prawicy” - syn Jakuba - Rdz 35,18; ** hebr.: menasseʰ - „powodujący zapomnienie” - syn Józefa Rdz 41,47; *** lub: potęgę

3. Boże, odnów* nas, rozjaśnij** nad nami swoje oblicze^6440, a zostaniemy wybawieni^3467.      Ps 4,6

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować wracanie, przyprowadzać, odnawiać; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dawać światło, świecić, oświetlać, rozświetlać

4. JHWH, Boże^430 Zastępów*, jak długo będziesz się gniewał^6225 na modlitwę** swojego ludu^5971?      Iz 1,15; Jr 11,14; Jr 14,12; Ez 8,18; Łk 18,11

* hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa; ** w modlitwie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, pomimo modlitwy - EIB‚ przeciwko - Ps 74,1 - por. Word Biblical Commentary Ps 80,5ᴮ

5. Karmiłeś^398 ich chlebem z łez^1832 i napoiłeś* ich łzami^1832 w pełnej mierze**.      Iz 30,20

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odlewać, nawadniać, poić wodą; ** idiom: w trzeciej trzeciej miary (tzn. w ostatniej z trzech części miary) Iz 40,12 - EIB

6. Uczyniłeś nas kością niezgody* dla naszych sąsiadów^7934, a nasi wrogowie^341 szydzą** z nas.      Ps 44,13; Ps 79,4

* lub: przedmiot sporów, niezgoda, kłótnia; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - drwić, szydzić, naigrawać się

7. Boże Zastępów*, odnów^7725 nas, rozjaśnij^215 nad nami swoje oblicze^6440, a zostaniemy wybawieni**.

* zwrot: „Boże Zastępów” - pada tylko tu i w. 14; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać uwolnionym, ocalonym, odnieść zwycięstwo

8. Wyrwałeś* winorośl z Egiptu^4714; wygnałeś** pogan^1471, a ją zasadziłeś^5193.      Iz 5,1; Iz 5,7; Jr 2,21; Jr 32,41

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyprowadzić, usunąć, wyrwać z korzeniami; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odpędzić, przegnać

9. Oczyściłeś* dla niej grunt i sprawiłeś, że zapuściła** swoje korzenie^8328 i napełniła^4390 ziemię.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odsunąć na bok, oczyścić, uprzątnąć; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zakorzeniać się, powodować zapuszczanie korzeni

10. Góry^2022 zostały okryte^3680 jej cieniem^6738, a jej gałęziami^6057 potężne* cedry.      Ez 17,22-24

* hebr.: el - Bóg, bożek, anioł, mocarz, słynny bohater, potężne zjawiska w przyrodzie, siła, moc - stąd: Boże cedry

11. Wypuściła^7971 swoją latorośl* aż do Morza** i swoje pędy*** aż do Rzeki****.      Wj 23,31

* lub: gałąź, młoda latorośl wyrastająca z pnia, wskazująca na rozwijające się życie - Hi 14,9; ** tj. Morze Śródziemne; *** delikatne pędy z gałązek szczytów drzew - Ez 17,22; **** tj. Eufrat

12. Dlaczego więc rozwaliłeś* jej ogrodzenie**, tak że zrywają^717 z niej wszyscy, którzy przechodzą^5674 drogą?      Ps 89,40; Iz 5,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - robić wyłom, wyrwę, rozewrzeć na oścież, połamać, wyrwać, przebijać się; ** płot, mur, ogrodzenie

13. Obgryza* ją dzik z lasu**, a zwierzę^2123 polne karmi się*** nią.      Jr 5,6

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozdzierać, odrywać, niszczyć; ** lub: dzik leśny - zwierzę nieczyste; *** paść, zaganiać, karmić się

14. Boże Zastępów*, powróć**, spójrz^5027 z niebios^8064 i zobacz, zwróć uwagę*** na tę winorośl^1612;      Ps 33,13; Iz 63,15; J 3,13

* hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać się, wracać; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odwiedzać, zwracać uwagę, doglądać, zajmować

15. I na pęd*, który zasadziła^5193 Twoja prawica, na^5921 syna**, którego umocniłeś*** dla siebie.

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: wsparcie (drzewa), korzeń, pęd (?); ** hebr.: ben - syn, wnuk, dziecko, członek rodziny; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - umacniać, zabezpieczać (dla siebie), zapewniać

16. Spalona^8313 jest ogniem^784 i wycięta^3683; poginą* z powodu grozy** Twojego oblicza^6440.      Iz 33,12

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zginąć, umrzeć, zostać zgładzonym, zniknąć; ** lub: nagana, napomnienie, karcić, grozić, zagrażać

17. Niech Twoja ręka* będzie nad mężem^376 Twojej prawicy, nad synem^1121 człowieczym**, którego umocniłeś^553 dla siebie.      Ps 110,1; Dz 7,55; Rz 8,34; Hbr 10,12

* ręka, ramię - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13; ** dosłownie: synem człowieka - l.poj.

18. A nie odstąpimy* od Ciebie; ożyw** nas, a będziemy wzywać^7121 Twojego imienia^8034.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - schodzić na złą drogę, odwracać się, być odstępcą; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zachować przy życiu, przywrócić do życia, ożywić

19. JHWH, Boże Zastępów*, odnów^7725 nas, rozjaśnij** nad nami swoje oblicze, a będziemy wybawieni***.

* hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dawać światło, świecić, oświetlać, rozświetlać; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać uwolnionym, ocalonym, odnieść zwycięstwo

↑↑

Psalm 81

Dla przewodnika^5329 chóru. Na nutę: „Tłoczący wino”1665*. Psalm Asafa^623.

hebr.: „al-haggittit” - na melodię gatyjską, na melodię śpiewaną przy tłoczeniu wina w Gat, na instrument z Gat

1. Radośnie śpiewajcie** Bogu, naszej mocy***; radośnie wykrzykujcie**** Bogu Jakuba.

** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - tryb rozkazujący powodować śpiew z radości; *** lub: potędze; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydać okrzyk wojenny, krzyczeć triumfalnie (nad wrogami), wiwatować, dawać sygnał

2. Podnieście^5375 śpiew*, przynieście tamburyn**, słodko brzmiącą^5273 harfę^3658 i cytrę^5035.      2Krn 5,12; Ezd 3,10; Ps 98,5

* lub: muzyka, melodia, pieśń; ** lub: instrument muzyczny szczególnie używany przez kobiety, Wj 15,20 Sdz 11,34 1Sm 18,6 prawdopodobnie nie używany w samej świątyni, lecz na zewnątrz lub na jej dziedzińcach

3. Zadmijcie w róg* w czas nowiu**, w czasie pełni^3677, w dniu naszego uroczystego święta^2282.

* hebr.: szofar - róg, róg barani - Wj 19,16 Kpł 25,9; ** tj. nów księżyca w 7 miesiącu i Święto Szałasów rozpoczynające się w czasie pełni tego miesiąca (?) - Lb 29,1 1Krl 8,2

4. Taki bowiem jest dekret*, o Izraelu^3478, decyzja** Boga Jakuba^3290.      Kpł 23,24; Lb 10,10; 1Krn 16,17; Ps 105,10

* lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna; ** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie

5. Ustanowił^7760 to świadectwem* w pokoleniu Józefa**, gdy wyruszył*** przeciw**** ziemi Egiptu – słyszę^8085 język^8193, którego nie znałem*****:      Wj 11,4; Ps 78,5

* lub: świadectwo jako dowód, ustawa, prawne zabezpieczenie, warunki przymierza; ** hebr.: Jehosef - hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście - w TM lub: świadectwo na Józefa położył to ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: iść naprzód, podążać do; **** hebr.: al - przeciw (wrogo) - Rdz 34,27; ***** lub: nie rozumiałem

6. Usunąłem^5493 ciężar* z jego barku^7926, a jego ręce^3709 zostały uwolnione^5674 od dźwigania kosza^1731.      Iz 9,4; Iz 10,27

* lub: brzemię, ciężar, ładunek

7. Wzywałeś* mnie w ucisku^6869 i wybawiłem^2502 cię; odpowiedziałem^6030 ci w tajemniczości** grzmotu^7482, doświadczyłem*** cię u wód Meriba****. Sela^5542.      Wj 2,23; Wj 14,10; Lb 20,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, wydawać głośny dźwięk, przyzywać; ** lub: osłona, schronienie, kryjówka, skrytość, tajemniczość; *** lub: wypróbować, poddać próbie; **** hebr.: meribaʰ - „niesnaski”, „spór” - zdrój w Refidim na pustyni Sin - Wj 17,7

8. Słuchaj* mnie, mój ludu^5971, bo składam przeciwko tobie świadectwo**: O, Izraelu^3478! Jeśli*** mnie posłuchasz^8085,      Ps 50,7

* tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - upomnieć, skład. świadectwo przeciw lub: bo cię napominam! Izraelu, obyś mnie posłuchał - EIB; *** obyś - EIB

9. Nie będzie u ciebie cudzego* boga^410 ani nie oddasz pokłonu** obcemu^5236 bogu^410;      Pwt 5,8-9; Pwt 32,12; Iz 43,12

* lub: obcy, budzący odrazę; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - padać na twarz, bić czołem, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - leżeć płasko

10. Ja, JHWH, jestem twoim Bogiem, który cię wyprowadził* z ziemi Egiptu; otwórz szeroko^7337 usta, a ja je napełnię**.      Wj 20,2

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przyprowadzić w górę, spowodować wejście w górę, wywyższyć; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - napełnić, zadowolić, utwierdzić

11. Lecz mój lud^5971 nie usłuchał* mojego głosu^6963, a Izrael** nie był mi uległy***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - słuchać, posłuchać, okazać posłuszeństwo; ** hebr.: jisra’el - „ten, który zmagał się z Bogiem” - Rdz 32,28; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być chętnym, zgodzić się, ulec, uznać, pragnąć

12. Dlatego wydałem* go zatwardziałości** ich serca^3820 i postępowali*** według swoich zamysłów****.      Dz 7,42; Dz 14,16; Rz 1,24-26

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pozwolić odejść, przekazać, wydać, wyrzucić, zesłać; ** lub: upór, hardość, nieugiętość; *** chodzili - Ps 56,13 przypis ****; **** lub: rada, plan, zasada, pomysł, zamiar

13. O, gdyby* mój lud^5971 mnie posłuchał^8085, a Izrael^3478 chodził moimi drogami^1870!      Pwt 5,29; Iz 48,18; Mt 23,37

* partykuła warunkowa: jeśli, oby! gdyby tylko!

14. Szybko* upokorzyłbym** ich wrogów^341 i zwróciłbym swoją rękę*** przeciwko ich nieprzyjaciołom^6862.

* dosłownie: mało, trochę, niewielka ilość (czasu); ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - podbić; *** rękę - por. Ps 78,42 przypis *

15. Nienawidzący^8130 JHWH, płaszczyliby się*, a taki ich los** trwałby^1961 wiecznie^5769.      Pwt 32,35; Ps 18,44; Ps 66,3; Rz 1,30

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oszukiwać, fałszywie zaprzeczać, postępować podstępnie, zwodniczo, płaszczyć się, rozczarować, zawodzić lub: ...choć obłudnie poddać by się im musieli ... - por. Biblia Gdańska; ** domyślnie: czas ludu (?) - czas, doświadczenie, los, wydarzenie, zdarzenie

16. I karmiłbym^398 ich wyborną* pszenicą^2406, a nasyciłbym^7646 cię miodem ze skały**.

* lub: najlepsza część, obfitość (plonów w kraju), tłustość; ** ze skały - aluzja (?) do JHWH - por. Hi 29,6 Pwt 32,13

↑↑

Psalm 82

1. Psalm Asafa*. Bóg powstaje w zgromadzeniu Bożym**, pośród bogów*** będzie sądził****:      Wj 15,11; 1Krn 16,5; Hi 1,6; Hi 38,7; Ps 136,2

* lub: dla Asafa; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście - w TM - por. „Zgromadzenie JHWH” - Lb 27,17 31,16; *** hebr.: elohim - Bóg Najwyższy, bożek - 1Sm 5,7 istota duchowa, anioł - Ps 97,7 władca, sędzia - Wj 22,8-9; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, zarządzać, sądzić, rozstrzygać spór, karać

2. Jak długo^4970 będziecie sądzić^8199 niesprawiedliwie* i wspierać** osoby*** niegodziwe^7563? Sela^5542.

* lub: nieprawość, zło, niesprawiedliwość; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, dźwigać, nieść, wspierać, podtrzymywać; *** twarz, oblicze, obecność, osoba, powierzchnia (ziemi)

3. BierzcieIMP w obronę^8199 ubogiego* i sierotę^3490, oddajcieIMP sprawiedliwość^6663 strapionemu** i będącemu w potrzebie***.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: marny, biedny, słaby, chudy; ** biedny, utrapiony, słaby, nędzny, skromny; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cierpieć niedostatek bądź głód

4. Wyzwólcie^6403|IMP biedaka^1800 i nędzarza*, ocalcie^5337|IMP go z ręki niegodziwych*****.      Hi 29,12; Prz 24,11

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: ktoś będący w potrzebie, cierpiący ucisk, potrzebujący pomocy, określenie najniższej warstwy społecznej; ** lub: winny, niegodziwy, przestępca, złoczyńca; *** w wersetach 3 i 4 główne czasowniki są w trybie rozkazujący

5. Lecz oni nic nie wiedzą* i nie rozumieją**, ciągle chodzą w ciemności^2825; zostały wstrząśnięte^4131 wszystkie^3605 fundamenty*** ziemi^776.      Prz 2,13; Iz 44,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, umieć - por. Ps 78,3 przypis *; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostrzegać, rozpoznawać, zwracać uwagę, rozumieć; *** hebr.: mosad - fundament tylko tu i Pwt 32,22 Ps 8,29

6. Ja^589 więc powiedziałem^559: Jesteście bogami^430 i wszyscy wy jesteście synami* Najwyższego^5945.      Rdz 3,5; Wj 7,1; J 10,35; 1Kor 8,5; Ga 4,8

* hebr.: ben - syn, wnuk, dziecko, członek rodziny

7. Jednak* umrzecie^4191 jak człowiek** i upadniecie*** jak jeden^259 z książąt****.      Ps 49,12

* lub: z pewnością, prawdziwie, zaiste (mocne potwierdzenie), lecz, w istocie, jednak - jako kontrast do wcześniejszej wypowiedzi; ** dosłownie: jak adam - l.poj.; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - paść na twarz przed kimś, paść (o gwałtownej śmierci), odchodzić do, zawodzić; **** lub: władca, przywódca, wysoki urzędnik, dowódca

8. Powstań^6965, Boże, osądź^8199 ziemię, bo Ty weźmiesz w dziedzictwo* wszystkie narody^1471.      Ps 2,8; Obj 11,15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odziedziczyć, otrzymać, objąć w posiadanie, wziąć na własność - por. Lb 18,20 Joz 19,49

↑↑

Psalm 83

Pieśń^7892. Psalm^4210 Asafa*.

lub: dla Asafa

1. Boże^430, nie pozostawaj w ciszy**; nie milcz*** i nie bądź bezczynny****, Boże^410!      Ps 28,1; Iz 62,1

** lub: ustanie, spokój, odpoczynek, cisza, przerwa; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - milczeć, być głuchym; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być cichym, być spokojnym, być niezmąconym, być bezczynnym

2. Bo oto burzą* się Twoi wrogowie^341, a ci, którzy Cię nienawidzą^8130, podnoszą głowę**.      Ps 2,1; Iz 17,12

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mamrotać, warczeć, ryczeć, krzyczeć, pałać gniewem; ** idiom: bunt lub arogancja względem Boga

3. Przeciwko^5921 Twojemu ludowi^5971 podstępnie* spiskują** i naradzają^3289 się przeciwko chronionym przez Ciebie***;      Hi 5,12; Ps 37,12

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być podstępnym, być bystrym; ** potajemna rada; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chować, przechowywać jak skarb, zachować

4. I mówili: Chodźcie*, wymażmy** ich jako naród^1471, aby więcej^5750 nie wspominano*** imienia^8034 Izraela^3478.      Est 3,6-9; Jr 31,3

* tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - schować, zetrzeć, unicestwić; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być przypomnianym, być przedmiotem myśli

5. Bo jednomyślnie^3162 naradzali* się ze sobą**, przeciwko Tobie zawarli*** przymierze^1285.

* lub: naradzać się, wymieniać się radami, przemyśliwać, namawiać się; ** dosłownie: (w) sercu - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przecięli - myśl nawiązuje do rytuału zawierania przymierza przez złożenie (przecięcie ofiary) - Rdz 15,9-18

6. Namioty^168 Edomu* i Izmaelitów**, Moab*** i Hagaryci****;      Rdz 25,12

* tj. „czerwony” - por. Ps 52,2 przypis **; ** tj. „Bóg usłyszy” - syn Abrahama i Hagar - Rdz 16,15 Ga 4,42; *** tj. „syn Ojca” - syn Lota i jego najstarszej córki - Rdz 19,36; **** tj. „wędrowiec, tułacz” - lud żyjący na wsch. od Jordanu

7. Gebal*, Ammon** i Amalek***; Filistyni**** z mieszkańcami Tyru*****.      Joz 13,5; 1Sm 15,2

* tj. „granica” - górzysty rejon na płd. Morza Martwego lub miasto Byblos - Ez 27,9; ** tj. „plemienny” - potomek Lota - Rdz 19,36; *** tj. „mieszkaniec doliny” - potomkowie Ezawa - Rdz 36,12 Lb 24,20 żyjący na płd. pustyni Negew walczący z Izraelem - Wj 17,8; **** tj. „kraj przybyszów” - por. walki Izraela w Sdz 14-16; ***** tj. „skała” - miasto fenickie na wybrzeżu Morza Śródziemnego

8. Także^1571 Asyryjczyk* przyłączył^3867 się do nich, stał^1961 się ramieniem** dla synów^1121 Lota***. Sela^5542.      Rdz 2,14; 2Krl 15,19

* tj. „krok” - drugi syn Sema - Rdz 10,21 lud i imperium Asyrii - Iz 10,5.12 plemię arabskie (?) - por. Rdz 25,18; ** ramię, ręka - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13; *** być może Moab i Ammon stanowili trzon koalicji

9. Uczyń im tak, jak Midianowi*, jak Syserze**, jak Jabinowi*** nad potokiem Kiszon****;

* tj. „niesnaski” - syn Abrahama i Ketury - Rdz 25,1 - lud zamieszkały na półwyspie Arabskim, tu wydarzenia z Sdz 7,25; ** tj. „szyk bitewny” - wódz wojska króla Jabina - Sdz 4,15-24; *** tj. „którego Bóg obserwuje” - król Chasoru - por. Sdz 4,2-24; **** tj. mała rzeka płynąca przez równiny Megiddo - 1Krl 18,40

10. Którzy zostali wytępieni^8045 w Endor* stali się jak nawóz** dla ziemi.      Joz 17,11; 1Sm 28,7

* tj. „źródło osada” - miejscowość w ziemi Issachara, położona 6,5 km od góry Tabor; ** lub: łajno, gnój (zawsze o zwłokach)

11. Z ich dostojnikami* postąp jak z Orebem** i Zeebem***, jak z Zebachem**** i Salmunną*****, ze wszystkimi ich książętami^5257;      Sdz 7,25

* lub: ktoś szlachetnie urodzony, książęcego rodu; ** tj. „kruk”; *** tj. „wilk” - wodzowie wojsk Midianitów; **** tj. „pozbawiony ochrony”; ***** tj. „pozbawiony ochrony” - królowie Midianitów zabici przez Gedeona - Sdz 8,12

12. Którzy powiedzieli^559: Weźmy sobie w posiadanie* siedziby** Boga.      2Krn 20,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - objąć w posiadanie, odziedziczyć, zubożyć; ** lub: łąka, pastwisko, miejsce pobytu pasterza, siedziba

13. Mój Boże, uczyń^7896 ich jak wichurę* i jak plewę** przed obliczem^6440 wiatru^7307.      Prz 20,26; Iz 28,28

* lub: koło, wir, trąba powietrzna, wirowanie, liście ostu galgal, którego wysuszone łodygi skręcają się i wywołują wrażenie toczących się kul na polu - Biblia Lubelska; ** ściernisko, plewa

14. Jak ogień^784, który pali las^3293, i jak płomień^3852, który przypieka* góry^2022;      Iz 9,18; Iz 10,16-19

* lub: przypiekać, palić (się), gorzeć

15. Tak Ty ich ścigaj* swoją nawałnicą^5591 i swoją burzą^5492 ogarnij ich przerażeniem**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ścigać, biec, gonić kogoś, pilnie śledzić, iść za; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przestraszać, przerażać, śpieszyć się, być poganianym

16. Okryj* ich twarze^6440 hańbą**, aby szukali*** Twojego imienia^8034, JHWH!      Ps 109,29; Ps 132,18

* dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - napełnić; ** lub: wstyd, hańba, ujma, upokorzenie; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać, dążyć do czegoś, pragnąć, żądać, prosić

17. Niech się zawstydzą* i zatrwożą^926 na zawsze^5703, niech będą pohańbieni** i zginą^6.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zażenowanym, rozczarowanym, wstydzić się; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wstydzić się, być zmieszanym, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - obnażać hańbę

18. Niech poznają*, że jedynie^905 Ty, którego imię** jest JHWH, Ty jesteś Najwyższy^5945 ponad^5921 całą ziemią.      Wj 6,3; Ps 148,13; Iz 42,8; Iz 54,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, poznawać, uznać, rozważać; ** tj. imię reprezentuje charakter i autorytet Boga

↑↑

Psalm 84

Dla przewodnika^5329 chóru. Na nutę: „Tłoczący wino”1665*. Psalm synów** Koracha^7141***.

hebr.: „al-haggittit” - na melodię gatyjską, na melodię śpiewaną przy tłoczeniu wina w Gat, na instrument z Gatlub: dla synów;tj. „łysy” - por. Ps 47,1 przypis 1

1. O, jak piękne**** są Twoje przybytki*****, JHWH Zastępów******!      Ps 27,4; Ps 43,3; Ps 132,5

**** lub: umiłowany, kochany, piękny, śliczny; ***** lub: namiot, miejsce zamieszkania, przybytek - por. Ps 27,5 przypis *; ****** hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa

2. Moja dusza* gorąco tęskni^3700, o tak^1571 wysycha** z tęsknoty do dziedzińców^2691 JHWH; moje serce^3820 i ciało^1320 wołają*** radośnie^7442 do Boga żywego^2416.

* hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *; ** dosłownie: być zużytym, wyczerpanym, dojść do kresu, zginąć; *** lub: krzyczą - por. Ps 51,15 przypis *

3. Wróbel* też znalazł sobie dom^1004 i jaskółka** gniazdo^7064, gdzie składa^7896 swoje pisklęta^667, u Twoich ołtarzy^4196, JHWH Zastępów***, mój Królu^4428 i mój Boże!      Ps 5,2; Ps 24,10; Ps 33,3; Ps 43,4; Mt 8,20

* dosłownie: ptak, dziki ptak; ** lub: ptak, jaskółka, gołąb; *** hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa

4. Błogosławieni* ci, którzy mieszkają w Twoim domu^1004, nieustannie** będą Cię chwalić***. Sela.

* lub: szczęśliwy; ** ciągłość, trwałość, nadal, jeszcze; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wygłosić pochwałę, chełpić się

5. Błogosławiony^835 człowiek*, którego siła** jest w Tobie, w którego sercu^3824 są Twoje drogi***;      Ps 119,2; Ps 122,1

* hebr.: adam - por. Ps 64,9 przypis **; ** lub: moc; *** dosłownie: bity trakt, droga utwardzona kamieniami - myśl nawiązuje do pielgrzymowania na Syjon - w. 7

6. Przechodząc^5674 przez dolinę Baka*, czynią^7896 ją źródłem^4599, a wczesny deszcz** okrywa^5844 ją też błogosławieństwem***.      2Sm 5,23; Sdz 2,1; Sdz 2,5; Ez 34,26

* tj.„płacz” - hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: dolina pomiędzy Akko a strumieniem Merom (?), droga znad obszaru M. Martwego przez Dolinę Achor - Joz 7,24-26, dolina, w której cieknie - stąd: „dolina płaczu”; ** tj. wczesny deszcz jesienny - Jl 2,23 w odróżnieniu od ostatniego deszczu wiosennego; *** hebr.: berakaʰ - błogosławieństwo, dar, poddanie, uległość

7. Idąc^1980 z mocy* w moc^2428 wzrastają, aż ukażą^7200 się przed^413 Bogiem na Syjonie**.

* lub: siła, bogactwo, skuteczność, własność, zdolność; ** tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35

8. O, JHWH! Boże Zastępów^6635, wysłuchaj* mojej modlitwy**, nakłoń ucha***, Boże Jakuba^3290. Sela^5542.      Ps 39,12; Ps 54,2; Ps 86,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - słuchać, posłuchać, być posłusznym - tu: tryb rozkazujący; ** termin szczególnie na początku psalmów o charakterze poetyckim; *** por. Ps 77,1 przypis ****

9. Nasza tarczo*, spójrz^7200 Boże^430 i zwróć uwagę** na oblicze^6440 Twojego pomazańca***.      Rdz 15,1

* lub: tarcza ze skóry natarta oliwą - 2Sm 1,21, łuski; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - patrzeć, spoglądać, okazywać komuś względy; *** tj. ktoś namaszczony, pomazaniec, gr.: christos - por. Mt 1,16 przypis *

10. Lepszy bowiem jest jeden dzień w Twoich przedsionkach* niż tysiąc gdzie indziej; wybrałem^977 raczej strzec** progów domu^1004 mojego Boga, niż mieszkać*** w namiotach^168 niegodziwców^7562.      Ps 4,8; Ps 5,4; Ps 15,1; Ps 23,6; Ps 27,4

* lub: dziedziniec bez ścian, ogrodzony teren, siedziba, osada; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - stać przy wejściu, strzec drzwi, leżeć na progu jak żebrak; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: przebywać w domu, mieszkać

11. JHWH Bóg bowiem jest słońcem* i tarczą^4043, JHWH daje łaskę** i chwałę***, nie odmawia dobra**** tym, którzy chodzą^1980 nienagannie^8549.      Iz 60,1; Ml 4,2; Obj 21,23

* metafora: obdarza światłem i chroni; ** lub: przychylność, łaska, uznanie; *** chwała, splendor, majestat - por. Ps 30,12 przypis *; **** por. Ps 65,11 przypis **

12. JHWH Zastępów^6635, błogosławiony^835 człowiek^120, który ufa* Tobie.      Ps 2,12; Ps 34,8; Jr 17,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pokładać ufność w, mieć pewność, być śmiałym

↑↑

Psalm 85

Dla przewodnika chóru. Psalm synów* Koracha^7141**.

lub: dla synów;hebr.: qorah - „łysy”

1. JHWH, okazałeś łaskę*** swojej ziemi^776, przywróciłeś**** z niewoli***** Jakuba^3290.      Ezd 1,11; Ezd 2,1; Ps 14,7; Jr 30,18; Jr 31,23; Ez 39,25; Jl 3,1

*** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być łaskawym, mieć upodobanie, przyjmować życzliwie, być zadowolonym; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać, wrócić; ***** wg ketiv: z niewoli wg noty marginalnej w TM - powodzenie

2. Przebaczyłeś* nieprawość** Twojego ludu, zakryłeś*** wszystkie ich grzechy^2403. Sela^5542.      Ps 32,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, dźwigać, nieść, wspierać, przebaczać; ** lub: przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zakryć, odziać, rozciągnąć na, ogarnąć, zalać

3. Uśmierzyłeś* cały wybuch** swojej wściekłości**, odwróciłeś^7725 się od zapalczywości*** swojego gniewu^639.      Ps 69,24; Ps 78,38; Ps 106,23; J 3,9

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - usuwać, wycofać; ** przelanie, wybuch, nadmiar, wściekłość, gniew; *** żar, płomień gniewu

4. Przywróć* nas, Boże^430 naszego zbawienia^3468, i odwróć** od nas swoje rozdrażnienie***.      Ps 27,9; Ps 80,3; Ps 80,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać, wrócić; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - łamać, naruszać, udaremnić, przerwać, zniweczyć skutki; *** gniew, utrapienie, rozdrażnienie, smutek, żal, przygnębienie

5. Czy wiecznie^5769 będziesz z nas niezadowolony*? Czy rozciągniesz** swój gniew*** z pokolenia^1755 na pokolenie^1755?      Ps 74,1; Ps 79,5; Ps 80,4

* lub: gniewać się, być niezadowolonym, oddychać ciężko; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyciągnąć, wlec, prowadzić, ściągnąć w dół; *** lub: gniew, metaforyczne - fuknąć gniewnie

6. Czy to nie Ty przywrócisz^7725 nas do życia*, aby Twój lud rozradował** się w Tobie?

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wrócić do życia, zachować życie; ** być zadowolonym, radować się, unosić się radością, promienieć

7. Daj nam zobaczyć^7200*, JHWH, Twoje miłosierdzie** i daj^5414 nam swoje zbawienie***.

* tryb. rozkazujący; ** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; *** wyzwolenie, dobrobyt, zwycięstwo

8. Chcę słuchać^8085, co powie^1969 Bóg, JHWH; Oto^3588, ogłosi* pokój** swojemu ludowi i swoim*** świętym^2623, i niech nie wracają^7725 do swojej głupoty****.      Ag 2,9; Za 9,10

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - obiecać; ** hebr.: szalom - pełnia, zdrowie, dobrobyt, pomyślność, pokój; *** hendiadys: swojemu świętemu ludowi; **** hebr.: kislaʰ - głupota - tylko tu i w Hi 4,6 jako - ufność

9. O tak*, Jego zbawienie^3468 jest blisko tych, którzy się Go boją**, tak aby Jego chwała^3519 mogła zamieszkać w naszej ziemi.      Ps 103,11; Iz 46,13; Łk 1,50; J 1,14

* partykuła potwierdzająca - o tak, z pewnością, doprawdy, zaiste lub ograniczająca - tylko, jednakże, lecz; ** lub: pełen bojaźni, pełen czci, wystraszony

10. Miłosierdzie^2617 i prawda* spotkają się razem, sprawiedliwość^6664 i pokój^7965 pocałują^5401 się.      Ps 25,10; Ps 100,5; Ps 115,1; Prz 3,3; Prz 16,6; Prz 20,28; Rz 14,17

* lub: wierność, prawda, pewność, wiarygodność

11. Prawda^571 wyrośnie* z ziemi, a sprawiedliwość^6664 spojrzy w dół** z niebios^8064.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kiełkować, wyrastać (o roślinach, metaforycznie o mowie); ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - pochylać się nad (i patrzeć), patrzeć w dół

12. JHWH także^1571 obdaruje* dobrem, a nasza ziemia^776 wyda^5414 swój plon^2981.      Ps 67,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, ofiarować, użyć, odpłacić, wynagrodzić

13. Sprawiedliwość* przed Nim pójdzie^1980 i będzie wyznaczać^7760 drogę Jego krokom^6471.

* lub: słuszność, prawość, prawowity, dokładność, lojalność

↑↑

Psalm 86

Modlitwa Dawida*.

lub: dla Dawida - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

1. Nakłoń^5186 swojego ucha^241, JHWH, odpowiedz** mi, bo ja jestem nędzny*** i ubogi****.      Ps 17,6; Ps 31,2; Ps 70,5

** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odpowiadać, reagować, dać dowód czasowniki rozpoczynające wiersze 1, 2, 3, 4, 6, 11, 16, 17 - są w trybie rozkazującym; *** lub: biedny, utrapiony, słaby, nędzny, skromny; **** lub: ktoś będący w potrzebie, cierpiący ucisk, potrzebujący pomocy, określenie najniższej warstwy społecznej

2. Strzeż* mojej duszy^5315, bo ja^589 jestem Ci wierny**; Ty^859 Boże, wybaw^3467 Twojego sługę, który ufa*** Tobie.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, czuwać, ochraniać, zachować; ** hebr.: chasid - wierny, bogobojny, dobry, pobożny, święty; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pewność, być śmiałym, być bezpiecznym

3. Zmiłuj* się nade mną, PANIE^136, bo^3588 do Ciebie codziennie** wołam***.      Ps 25,5; Ps 88,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać przychylność, łaskę, być łaskawym, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zmiłować się; ** przez cały dzień; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, wołać

4. Rozraduj* duszę^5315 Twojego sługi^5650, bo do Ciebie, PANIE^136, wznoszę** swoją duszę.      Ps 25,1; Ps 143,8

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powodować radość, cieszyć, radować; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, podnieść, dźwigać, nieść, wspierać

5. Bo Ty, PANIE^136, jesteś dobry* i gotowy przebaczać^5546, i pełen^7227 miłosierdzia^2617 dla wszystkich, którzy Cię wzywają**.      Wj 34,6; Ps 25,8; Ps 119,68; Ps 145,9; Jl 2,13

* tj. rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość, szczęście, dobro moralne; ** por. w. 3 przypis ***

6. Wysłuchaj^238, JHWH, mojej modlitwy^8605 i zważ* na głos^6963 mojego błagania**.      Ps 55,1-2

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać uwagę, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nakłaniać ucha, słuchać uważnie; ** lub: błaganie o przychylność

7. Wzywam^7121 Cię w dniu^3117 mojego ucisku*, bo Ty mi odpowiesz**.      Rdz 35,3; Ps 17,6; Ps 20,1

* lub: ciężkie położenie, niedola, kłopot; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odpowiadać, reagować, dać dowód

8. Nie ma wśród bogów^430 takiego jak^3644 Ty, PANIE^136, i nie ma dzieł^4639 takich jak Twoje.      Wj 20,3; Wj 20,23; Pwt 3,24; 1Sm 28,13; 1Sm 96,5; Iz 40,18; Jr 10,6

9. Wszystkie narody^1471, które stworzyłeś*, przyjdą^935 i złożą pokłon** przed Twoim obliczem, PANIE^136, i będą wielbić*** Twoje imię****;      Ps 22,27-31; Ps 72,11; Iz 66,18; Ml 3,12

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uczynić, wykonać, nabywać; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - padać na twarz, schylać się, kłaniać się, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - leżeć płasko; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczcić, otoczyć chwałą; **** imię - reprezentuje charakter i autorytet Boga - por. Ps 48,10

10. Bo^3588 Ty jesteś wielki* i czynisz cuda**; tylko^905 Ty jesteś Bogiem^430.      2Krl 19,15; Jr 10,6

* lub: ogromny, straszny, wielki, wybitny; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - niezwykłe, zdumiewające, niezrównane, trudne do pojęcia (dzieła)

11. Naucz* mnie, JHWH, Twojej drogi, abym chodził w Twojej prawdzie**; skup*** moje serce^3824 na bojaźni^3372 Twojego imienia^8034.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pouczać, kierować, wskazać, uczyć, strzelać strzałami - metaforycznie pokazywać kierunek; ** hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zjednoczyć się

12. Będę Cię chwalił*, PANIE^136, mój Boże, z całego^3605 serca i będę wielbił** Twoje imię na wieki***;      Ps 25,4-5; Ps 26,3; Ps 111,1

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - chwalić, składać dziękczynienie, wysławiać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczcić, otoczyć chwałą, zaszczycić; *** lub: na zawsze

13. Bo wielkie^1419 jest Twoje miłosierdzie^2617 dla mnie; Ty wyrwałeś* moją duszę^5315 z najgłębszego^8482 Szeolu**.      Pwt 32,22

* lub: odebrać, wyrwać, wyratować, odzyskać, wyzwolić; ** hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27

14. Boże, butni* powstali^6965 przeciwko mnie i banda^5712 okrutników** pożąda*** mojej duszy^5315, a nie stawiają^7760 Ciebie**** przed oczyma^5048.      Ps 16,18; Ps 54,3; Ps 74,2

* lub: osoba butna, dumna, zuchwała, zarozumiała; ** lub: rodzący bojaźń, wzbudzający trwogę, bezwzględny; *** lub: szuka, pragnie; **** idiom: nie zważają na Ciebie, lekceważą Bożą wolę - Ps 119,30

15. Lecz Ty, PANIE^136, jesteś Bogiem współczującym* i łaskawym^2587, nieskorym** do gniewu***, pełnym miłosierdzia**** i prawdy*****.      Wj 34,6; Lb 14,18

* hebr.: rahum - współczujący, miłosierny; ** lub: cierpliwy, nieskory do gniewu; *** metafora: fuknąć gniewnie w. 5; **** hebr.: chesed i; ***** emet - terminy często występujące razem - por. Ps 25,10 40,10.11 57,3

16. Zwróć się* ku mnie i zmiłuj** się nade mną, udziel^5414 swojej mocy^5797 Twojemu słudze^5650 i wybaw*** syna^1121 Twojej służebnicy^519.      Ps 25,16; Ps 68,35; Mt 20,26-28; Łk 1,38; Obj 6,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć się ku, zbliżać się, zwrócić ku; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać przychylność, łaskę, być łaskawym - tryb rozkazującym; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, wybawić, dać zwycięstwo

17. Uczyń^6213 dla mnie znak* Twojej dobroci^2896, aby nienawidzący** mnie, zobaczyli^7200 i zawstydzili^954 się, bo^3588 Ty, JHWH, pomogłeś^5826 mi i mnie pocieszyłeś***.      Ps 112,10; Ps 132,18

* tj. znak - jako sygnał ogniowy, zapowiedź, sztandar, sygnał; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzić (wrogów), oddzielać się, brzydzić; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pocieszać, koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - ulitować się, odczuć ulgę

↑↑

Psalm 87

Psalm^4210 i pieśń^7892 synów* Koracha.

lub: dla synów - Przekład Interlinearny - opracowanie i redakcja - Anna Kuśmierek - por. Ps 85,1 przypis 1; 84,1

1. Jego** fundament*** jest na świętych^6944 górach^2042.      Ps 78,69; Iz 28,16

** domyślnie: o JHWH - por. Biblia Poznańska Ps 81,1ᴷ lub mieście lub: Budowla Jego – na świętych górach - por. Biblia Lubelska Ps 81,1ᴷ; *** lub: założenie (miasta), fundament

2. JHWH miłuje^157 bramy* Syjonu^6726 bardziej niż wszystkie przybytki** Jakuba^3290.

* brama miejska to miejsce spotkań oraz sprawowania władzy; ** lub: miejsce zamieszkania, przybytek, namiot tu: w l. mn.

3. Wspaniałe* rzeczy mówione** są o tobie – miasto*** Boże. Sela.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zaszczyconym, cieszyć się czcią, zyskać chwałę; ** lub: śpiewane; *** tu: strzeżone miasto, umocniony obóz, twierdza

4. Odnotuję^2142 Rahab* i Babilon** jako tych, którzy Mnie znają^3045; oto^2009 Filistea*** i Tyr****, i Kusz*****: Ten został tam zrodzony^3205.      Ps 89,10; Iz 27,1

* tj. „pyszałek” - symbol Egiptu - por. Iz 30,7 potwór morski - Hi 9,13 26,12; ** tj. „pomieszanie” - stolica Babilonii położona nad Eufratem; *** tj. „kraj przybyszów” - zachodnie wybrzeże M. Śródziemnego; **** tj. „skała” - miasto fenickie na wybrzeżu Morza Śródziemnego; ***** tj. Etiopia i być może ziemia midiańska - Ha 3,7 i Lb 12,1

5. O Syjonie* też będą mówić^559: Ten i tamten** został zrodzony^3205 na nim; a On^1931 sam – Najwyższy go utwierdzi***!      Ps 48,8; Iz 2,2; Ga 4,26; Obj 14,1

* tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35; ** idiom: człowiek i człowiek; *** czas przyszły - koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - trwale ustanowić, trwale wyznaczyć

6. JHWH policzy*, spisując** narody^5971: Ten tam został zrodzony^3205. Sela^5542.      Ez 13,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - liczyć, brać pod uwagę; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pisać, wyryć, zapisać, zarejestrować, wpisać do rejestru, zanotować, ogłosić

7. I śpiewający^7891 podczas tańca* zanucą: W Tobie są wszystkie^3605 moje źródła**.

* lub: a śpiewający jak tancerze - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - grać na fujarce lub flecie, myśl nawiązuje do tańczącego pochodu (?) - 2Sm 6,19 - Biblia Lubelska; ** myśl nawiązuje do JHWH jako źródła - por. Jr 2,13 Iz 12,3

↑↑

Psalm 88

Pieśń^7892. Psalm^4210 dla synów Koracha. Dla przewodnika chóru. Podczas choroby^4257*, ściszonym głosem^6031**. Pieśń pouczająca^4905. Hemana^1968*** Ezrachity.

hebr.: al-machalat - na flecie tj. gra przy pieśniach żałobnych - por. Jr 48,36; Mt 9,23 lub dosłownie: nad chorobą - WBCᴷle‘annot - ściszonym głosem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - upokarzać, dręczyć, osłabiać - stąd: w uniżeniu jako postawie pokuty - WBCᴷtj. „wierny” - syn Joela, wnuk Samuela, lewita - 1Krn 6,44

1. JHWH, Boże mojego zbawienia****, wołam***** za dnia i w nocy staję przed^5048 Tobą.      Łk 18,7

**** lub: wybawienie, dobrobyt, pomyślność, zwycięstwo; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, wołać o pomoc, głośno domagać się

2. Niech* dojdzie^935 przed Twoje oblicze^6440 moja modlitwa**, nakłoń^5186 swojego ucha na moje błaganie***.      Ps 18,6; Ps 31,2; Ps 86,1

* tryb rozkazujący; ** termin szczególnie na początku psalmów o charakterze poetyckim; *** lub: krzyk błagania, okrzyk radości, chwały, obwieszczenie

3. Moja dusza* bowiem nasycona** jest utrapieniem^7451, a moje życie zbliża się do Szeolu***.      Hi 33,22; Ps 116,3

* hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być napełnionym, otrzymać swoją porcję; *** hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27

4. Zostałem zaliczony* do tych, którzy zstępują^3381 do dołu**; stałem^1961 się jak mocarz*** bez siły^353.      Ps 28,1; Ps 30,9; Iz 38,17-18; Ez 26,20

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać policzonym, zostać przypisanym; ** lub: dół, studnia, cysterna - tu: synonim grobu; *** lub: mocarz, wojownik, bohater - Wj 10,11 Jr 17,5.7

5. Wolny* wśród umarłych^4191; tak jak zabici^2491, leżący w grobie**, których już więcej^5750 nie wspominasz^2142, bo*** oni zostali odcięci od Twojej ręki****.      Ps 31,12; Ps 31,22; Iz 53,8

* lub: uwolniony, wolny, zwolniony; ** hebr.: qeber - grób, grobowiec - synonim świata podziemnego - Ps 49,9 przypis **; *** dosłownie: i; **** metafora: nie doznają już więcej Twojej pomocy - por. Ps 18,35

6. Położyłeś* mnie w najgłębszym^8482 dole**, w ciemności i w głębinach***.      Ez 26,20

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - położyć, kłaść (ręce na), ustawiać; ** por. w. 4 przypis **; *** tj. głębokość, głębia, głębina morska - por. Wj 15,5 Ne 9,11

7. Twój gniew* spoczął^5564 na mnie i utrapiłeś** mnie wszystkimi^3605 Twoimi nawałnicami***. Sela^5542.      Ps 32,4; Ps 39,10; Ps 42,7

* lub: żar, furia, wściekłość, gorączka, oburzenie, złość; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - upokarzać, źle traktować, dręczyć, osłabiać; *** tj. rozbijanie się (fal morskich o brzeg) - Ps 42,7

8. Odsunąłeś* ode mnie moich znajomych^3045, uczyniłeś^7896 mnie dla nich ohydą**; zostałem zamknięty^3607 i nie wyjdę^3318.      Lm 3,7

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić odległość, odejść daleko, odsunąć; ** lub: coś obrzydliwego, ohyda, nieczystość rytualna

9. Moje oko^5869 słabnie* z powodu utrapienia**; wzywam*** Cię, JHWH, każdego dnia^3117 wyciągam do Ciebie swoje ręce****.      Ps 6,7; Ps 31,9; Ps 86,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - marnieć, zanikać, podupaść - Jr 31,12; ** lub: udręka, bieda, nieszczęście; *** krzyczę; **** gest proszącego o ochronę, gest zwycięstwa, gest w modlitwie

10. Czy dla umarłych^4191 uczynisz^6213 cud^6382? Czy cienie* powstaną**, aby Cię wysławiać^3034? Sela^5542.      Hi 19,25-27; Ps 6,5; Ps 115,17; Iz 38,18-19

* lub: hebr.: refa’ im duchy, widma, cienie, martwe duchy, umarli - tylko w l.mn. - por. Hi 26,5 Iz 14,9 Iz 26,14 też: refa (’im) - „olbrzym” - lud zamieszkujący Kanaan - Rdz 15,19 Joz 12,4; ** tj. powstaną (z martwych) - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wstawać, wznosić się

11. Czy w grobie^6913 opowiada* się o Twoim miłosierdziu^2617, a o Twojej wierności^530 – w miejscu zniszczenia**?      Hi 26,6; Prz 15,11; Prz 27,20

* lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - zostać przekazanym szczegółowo, zrelacjonowanym; ** hebr.: abaddon - miejsce zniszczenia, zguba - por. Obj 9,11

12. Czy Twój cud^6382 da się dostrzec* w ciemności**, a Twoją sprawiedliwość^6666 w kraju^776 zapomnienia***?      Hi 7,9-10; Kaz 9,5

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać ujawnionym, być dostrzeganym, dać się poznać, stać się znanym; ** lub: miejsce ukryte; *** lub: niepamięci

13. Lecz ja, JHWH, do Ciebie wołam*; rankiem^1242 moja modlitwa** staje*** przed Tobą.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wołać (o pomoc), krzyczeć - Hi 19,7 Iz 58,9; ** termin szczególnie na początku psalmów o charakterze poetyckim; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - stanąć twarzą w twarz, przyjść na spotkanie

14. Dlaczego, JHWH, odrzucasz* moją duszę^5315 i ukrywasz** przede mną swoje oblicze?      Mt 27,46; Mk 15,34

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odtrącić, odrzucić, w koniugacji czasownika - hifil forma sprawcza - odrzucić kogoś siłą; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ukryć, schować

15. Ja jestem ubogi* i umierający^1478; od młodości dźwigam^5375 lęk** przed Tobą i jestem zrozpaczony***.

* lub: biedny, udręczony, słaby, pokorny, skromny, nędzny; ** lub: przerażenie, strach, trwoga; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zmieszany, rozkojarzony, zrozpaczony (?)

16. Przeszły^5674 nade^5921 mną fale Twojego srogiego gniewu*, a trwoga** przed Tobą niszczy*** mnie.      Hi 6,4; Hi 9,34

* lub: gniew, żar, płomień gniewu (zawsze Boga) tu: w l.mn.; ** lub: trwoga, popłoch (spowodowane przez Boga) tu i Hi 6,4; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - położyć kres, ... a groźby Twoje zniszczyły mnie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

17. Ogarniają* mnie co dzień** jak wody^4325, wszystkie^3605 razem^3162 mnie otaczają***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chodzić dookoła, krążyć, otaczać, zbliżać; ** lub: każdego dnia; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - otaczać, obejmować, okrążać

18. Oddaliłeś* ode mnie tego, który mnie miłuje** i przyjaciela***, a jest mi znany**** tylko mrok*****.      Hi 19,12; Ps 31,11; Ps 38,11

* por. w. 8 przypis *; ** dosłownie: miłującego mnie - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - miłować (kochać), lubić, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przyjaciele; *** lub: kompan, towarzysz, współmieszkaniec; **** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być znanym; ***** mroczne miejsce, kryjówka, grób

↑↑

Psalm 89

Pieśń pouczająca^4905*. Etana** Ezrachity***.

hebr.: maskil - pouczenie, pieśń wyjaśniająca, rozmyślanie, pieśń mądrości (dobrze napisana - 2Krn 30,22)tj. „trwający”;Ezrachita - synonim Zerachitów (?) - potomków Judy - 1Krn 2,3-6 i Lb 26,20 lub Lewita - 1Krn 15,17,19 - por. Ps 88,1

1. Będę śpiewał^7891 o dziełach łaski**** JHWH na wieki^5769, swoimi ustami będę oznajmiał^3045 Twoją wierność***** z pokolenia na pokolenie^1755.

**** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie - tu w l.mn.; ***** lub: wierność, zaufanie, stałość, pewność, stabilność, prawda

2. Ponieważ powiedziałem^559: Łaska^2617 będzie utrwalona* na wieki^5769. Niebiosa^8064 – w nich utwierdziłeś** swoją wierność^530.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być ugruntowanym, utrwalonym, budowanym; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - utwierdzić, ustalić, umocnić, przygotować

3. Zawarłem* przymierze** z moim wybrańcem^972; przysiągłem^7650 Dawidowi***, swojemu słudze^5650;      2Sm 7,10-16; Jr 30,9; Ez 34,23; Oz 3,5

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przeciąć - myśl nawiązuje do rytuału zawierania przymierza przez złożenie (przecięcie ofiary) - Rdz 15,9-18; ** lub: sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy; *** tj. „ukochany” - najmłodszy syn Jessego, drugi król Izraela

4. Na wieki^5769 utwierdzę* twoje potomstwo** i zbuduję*** twój tron**** z pokolenia na pokolenie. Sela*****.      Rdz 13,15; Jr 33,17-21; Łk 1,32-33; Hbr 1,8

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - utwierdzić, ustalić, umocnić, przygotować; ** nasienie; *** por. w. 2 przypis * - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - budować, budować dom (tj. zakładać rodzinę); **** metonimia: tron reprezentuje moc i ciągłość sprawowania władzy królewskiej; ***** hebr.: selaʰ - termin muzyczny (?) - akcent, pauza, przerwanie, zmiana tonacji, zmiana głosu, zaznaczenie stylu muzyki

5. Tak*, JHWH, niebiosa wysławiają** Twoje cuda^6382, a także Twoją wierność^530 w zgromadzeniu*** świętych****.      Ps 19,1; Ps 97,6; Ps 149,1

* dosłownie: i; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać dziękczynienie, chwalić, wyznawać; *** hebr.: kahal - zgromadzenie, wspólnota, zbór JHWH - por. gr.: ekklesia - Obj 22,16 przypis *; **** hebr.: qadosz - święty, oddzielony (od) poświęcony (dla) wzbudzający szacunek, wspaniały

6. Kto bowiem na nieboskłonie* może się równać** z JHWH? Kto pośród synów^1121 mocarzy*** jest podobny^6186 do JHWH?      Wj 15,11; Ps 71,19; Ps 86,8

* lub: pył, chmura, obłok, niebo, metaforycznie narody - Iz 40,15; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - porządkować, ustawić w szeregu, wskazywać po kolei, porównywać; *** hebr.: el - por. Ps 29,1 przypis *

7. Bóg jest przerażającym* w gronie** świętych^6918 i wielce^7227 przejmujący lękiem*** wśród wszystkich, którzy są wokół^5439 Niego.      Ps 96,4

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być przerażającym, być strasznym; ** lub: narada, porada, zgromadzenie, krąg przyjaciół, zebranie, towarzystwo - por. w. 5 przypis ***; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wywołać zdumienie lub przestrach, natchnąć nabożną czcią, przejąć lękiem

8. JHWH, Boże Zastępów*, kto jest taki, jak Ty? JH[WH]** potężny***! I otacza^5439 Cię Twoja wierność^530.      1Sm 2,2; Ps 35,10; Iz 40,25-26

* hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa; ** tj. skrócona forma imienia JHWH; *** mocny

9. Ty panujesz* nad wzburzonym** morzem; gdy się podnoszą^7721 jego fale^1530, Ty je uspokajasz***.      Ps 65,7; Ps 93,3-4; Ps 107,29; Mt 8,26; Mk 4,39

* lub: rządzić, władać; ** dosłownie: majestat, duma, wyniesienie; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uśmierzać, uspokajać, uciszać

10. Ty zdruzgotałeś^1792 Rahaba* – jak kogoś zabitego**. Mocą Twojego ramienia*** rozproszyłeś^6340 swoich wrogów^341.      Ps 87,4; Iz 51,9

* tj. „pyszałek” - symbol Egiptu - por. Iz 30,7 potwór morski - Hi 9,13 26,12; ** lub: śmiertelnie zraniony, przebity, zabity; *** ramię, ręka - symbol mocy, władzy i autorytetu - por. w. 13

11. Twoje są niebiosa^8064, a także Twoja jest ziemia^776; Ty ugruntowałeś* świat** i wszystko, co go napełnia***.      1Krn 29,11; Ps 24,1

* lub: ustanawiać, rozpoczynać, położyć fundament; ** hebr.: tebel - świat, zamieszkała ziemia, stały ląd; *** ... świat i to, co go napełnia, Ty uczyniłeś je trwałymi - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

12. Ty stworzyłeś* północ^6828 i południe**; Tabor*** i Hermon^2768 radośnie wykrzykują^7442 w Twoim imieniu^8034.      Joz 19,22; Sdz 4,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kształtować, formować, stwarzać (zawsze czynność Boga); ** dosłownie: prawica, prawa strona, po prawej stronie gdy stoi się twarzą w kierunku wschodnim, stąd: południe; *** tj. „ kopiec” - charakterystyczna góra na równinie Jezreel - Joz 19,12 por. Ps 42,6 przypis **

13. Ty masz potężne ramię^2220, Twoja ręka^3027 mocna*, a Twoja prawica^3225 wzniesiona**.

* lub: ramię z mocą - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** symbol posiadania władzy i mocy

14. Sprawiedliwość^6664 i sąd* są podstawą^4349 Twojego tronu^3678, miłosierdzie** i prawda^571 idą^6923 przed Twoim obliczem^6440.

* lub: zarządzenie, orzeczenie, decyzja (prawna), słuszność; ** por. Ps 61,7 przypis ***

15. Błogosławiony* lud^5971, który wie^3045 co to jest okrzyk radości**; będzie chodzić*** w światłości**** Twojego oblicza^6440, JHWH.      Ps 56,13; 1J 1,7

* lub: szczęśliwy, tu: w wykrzykniku; ** wezwanie do bitwy, okrzyk wojenny, alarm, okrzyk wyrażający radość - Hi 8,21; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chodzić tu jako metafora sposobu życia - por. Ef 4,1 przypis *; **** lub: chodzą w blasku Twojego oblicza - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

16. W Twoim imieniu^8034 będą się weselić* każdego dnia**, a w Twojej sprawiedliwości^6666 będą wywyższeni***.      Ps 105,3

* tj. radować się, weselić, cieszyć, trząść się (z radości) - Ps 2,11; ** lub: codziennie; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być umieszczonym wysoko, wzniesionym, wstać

17. Ty bowiem jesteś pięknem* ich mocy^5797 i z Twojej łaski** nasz róg*** będzie wzniesiony^7311.      Ps 18,2; Ps 28,8; Ps 75,10; Ps 148,14

* lub: piękno - Iz 3,18, świetność, chwała, cześć, chluba; ** lub: przynosić przyjemność, rozkosz, upodobanie, łaskę; *** tj. symbol zwycięskiej władzy i mocy - por. 2Sm 22,3

18. Bo JHWH jest naszą tarczą*, a Święty^6918 Izraela naszym królem^4428.      Ps 78,41; Iz 17,7; Iz 30,15; Mk 1,24; Dz 3,14

* metonimia: nasz obrońca, Ten, który nas chroni

19. Wtedy* powiedziałeś w widzeniu** swojemu świętemu*** te słowa****: Udzieliłem pomocy^5828 mocarzowi*****, wywyższyłem^7311 wybranego z ludu^5971.      2Sm 17,10; 1Krl 11,34; 2Sm 7,4; Ps 78,70

* lub: w tym czasie; ** widzenie, wizja (w uniesieniu, w ekstazie), wyrocznia, proroctwo; *** hebr.: chasid - święty, bogobojny - tu domyślnie: o Natanie - 2Sm 7,4; **** idiom: i powiedziałeś; ***** lub: odważny, silny, potężny, bohater

20. Znalazłem Dawida^1732, mojego sługę^5650, namaściłem^4886 go moim świętym^6944 olejem*.      1Sm 16,12-13; Iz 61,1; Dz 13,22

* lub: mojej świętości - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, symboliczny akt ustanowienia króla, kapłana i proroka

21. Jego* utwierdzę** swoją ręką^3027. O tak***, umocni**** go moje ramię^2220.      Ps 18,35; Ps 80,17

* lub: którego, to, co - ta ręka moja ... z nim - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być utwierdzonym, utrwalonym, niewzruszenie ustanowionym, być prawidłowo kierowanym, być nieugiętym; *** także, zaiste, tym bardziej, co więcej; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zabezpieczać (dla siebie)

22. Nie będzie go nękać* wróg^341, a syn^1121 nieprawości** go nie pognębi^6031.

* lub: postępować jak wierzyciel - stąd: nękać, wymusić; ** lub: niesprawiedliwość, zło, wina, przewrotność

23. Zgniotę* przed jego obliczem^6440 jego przeciwników^6862, a nienawidzących^8130 go, porażę**.

* lub: rozgniatać na proszek, bić, walić; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uderzyć, wyrządzić szkodę przez uderzenie

24. A moja wierność* i miłosierdzie^2617 będą z nim, a w moim imieniu^8034 wzniesie^7311 się jego róg**.      Ps 21,7; Ps 132,17

* lub: wierność, zaufanie, stałość, pewność, stabilność, prawda; ** tj. symbol zwycięskiej władzy i mocy - por. 2Sm 22,3

25. I położę* na morzu** jego rękę^3027, i na rzekach*** jego prawicę^3225.      Ps 72,8; Obj 20,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kłaść, ustawiać, układać, umieszczać; ** tj. Morze Śródziemne na zach.(?); *** Tygrys i Eufrat na wsch. (?)

26. On zawoła* do mnie: Ty jesteś moim ojcem^1, moim Bogiem i skałą** mojego zbawienia***!      2Sm 7,14; 2Sm 22,40; 1Krn 22,10

* lub: wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać, głosić; ** blok kamienny, głaz, skała; *** ocalenie, pomyślność

27. Ja więc^637 uczynię go pierworodnym^1060 i najwyższym^5945 wśród królów^4428 ziemi^776.

28. Na wieki* zachowam** dla niego swoje miłosierdzie^2617, a moje przymierze^1285 z nim będzie trwałe***.      2Sm 7,15; Jr 33,20

* lub: na zawsze; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec, czuwać, ochraniać; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być utwierdzonym, wiernym, uczynić pewnym

29. Jego potomstwo* utrwalę** na wieki*** a jego tron^3678 – jak dni niebios****.      Iz 9,7; Jr 33,17

* lub: nasienie - por. w. 4; ** umieszczać, postanawiać, wyznaczać; *** wieczność, stałość, dawna przeszłość; **** metonimia: władza będzie trwać tak długo jak trwać będą niebiosa

30. Ale jeśli jego synowie^1121 porzucą* moje Prawo** i nie będą postępowali*** według moich rozstrzygnięć****;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pozostawić, sprzeniewierzyć się, zaniedbać, odejść; ** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj; *** dosłownie: chodzić; **** lub: sąd, orzeczenie prawne, sprawiedliwość, przywilej

31. Jeśli moje ustawy* znieważą^2490, a moich przykazań** nie będą przestrzegać***;

* lub: ustawa, zarządzenie, postanowienie, coś nakazanego; ** lub: prawo, nakaz; *** mieć pieczę nad, strzec - w. 28 przypis **

32. Wtedy ja nawiedzę* rózgą^7626 ich przestępstwo**, a ich nieprawość^5771 plagami***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę na, odwiedzać, karać; ** lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawolność, profanacja; *** lub: plaga, choroba, znak na ciele (objaw trądu)

33. Lecz nie odbiorę* mu mojego miłosierdzia^2617 ani nie zdradzę** mojej wierności^530.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - łamać, rozbijać, kruszyć, miażdżyć; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - postępować fałszywie, zdradzić, zerwać

34. Nie złamię* mojego przymierza^1285 ani nie zmienię** tego, co wyszło^4161 z moich ust.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - znieważać, profanować, kalać, gwałcić (przymierze); ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odmieniać, zmieniać, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - robić jeszcze raz

35. Raz^259 przysiągłem* w swojej świętości**, że nie zawiodę*** Dawida****.      Am 4,2

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - składać ślub; ** ... na moją świętość - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - kłamać, oszukiwać, rozczarowywać, zawodzić; **** tj. „ukochany” - najmłodszy syn Jessego, drugi król Izraela

36. Jego potomstwo* będzie istnieć** na wieki^5769, a jego tron jak słońce*** przede mną;      Ps 72,5; Ps 72,17

* lub: nasienie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, stać, zajmować miejsce, istnieć, trwać, przebywać, nastąpić; *** por. w. 29 przypis ****

37. Jak księżyc^3394 będzie utwierdzone* na wieki i jak wierny^539 świadek** na nieboskłonie***. Sela^5542.      Hi 16,19; Łk 1,33

* domyślnie: potomstwo lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być nieugiętym, być gotowym, utwierdzonym; ** lub: świadek, świadectwo, dowód, ... ( jest on) świadkiem - na niebie niewzruszonym - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** obłok, niebo - w. 27

38. Lecz Ty^859 odrzuciłeś*, wzgardziłeś** i wybuchnąłeś gniewem*** na Twojego pomazańca^4899.      1Krn 28,9; Ps 44,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odtrącić, odrzucić, w koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odrzucić kogoś siłą; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odrzucać, odmawiać, wzgardzać; *** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - przejść nad, wybuchnąć gniewem

39. Odrzuciłeś* przymierze^1285 z Twoim sługą^5650, znieważyłeś** strącając na ziemię^776 jego koronę***.      Ps 74,7; Lm 2,7; Lm 5,16

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - brzydzić się, czuć odrazę, odrzucać - tu i Lm 2,7; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - znieważać, kalać, bezcześcić, gwałcić (przymierze); *** strącić na ziemię, to symboliczny akt wielkiego upokorzenia

40. Rozbiłeś* wszystkie jego mury^1448 i doprowadziłeś^7760 do ruiny** jego umocnienia***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - robić wyłom, przebić, potłuc na kawałki, rozedrzeć; ** lub: zniszczyć; *** warowne miasto, twierdza, warownia

41. Ograbili* go wszyscy^3605 przechodzący^5674 drogą, stał^1961 się pogardą** dla swoich sąsiadów***.      Ps 80,12; Jr 30,16

* lub: splądrować; ** lub: pogarda, drwina, hańba; *** tj. ościennych narodów

42. Podniosłeś^7311 prawicę^3225 jego przeciwników*, sprawiłeś radość^8055 wszystkim jego wrogom^341.      Ps 13,4

* tj. wzmocniłeś pozycję jego wrogów lub: ciemiężyciel, wróg, nieprzyjaciel, przeciwnik

43. Odrzuciłeś* też^637 ostrze** jego miecza^2719 i nie wsparłeś^6965 go w bitwie^4421.      Ps 44,10

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odmawiać, odrzucać, odwracać, odwoływać; ** dosłownie: blok kamienny, głaz, skraj - być może idiomatyczne określenie pochodzące od ostrzenia kamiennego noża - por. Word Biblical Commentary

44. Położyłeś kres* jego czystości**, a jego tron^3678 obaliłeś^4048 na ziemię^776***.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować zaprzestanie; ** czystość, jasność; *** por. w. 39 przypis ***

45. Skróciłeś^7114 dni^3117 jego młodości*, okryłeś^5844 go hańbą**. Sela^5542.      Iz 54,4; Ez 7,18

* lub: wigor, młodość, młodzieńcza siła - por. Hi 20,11 33,25; ** lub: wstyd, hańba - por. Ez 7,1 Ab 1,10 Mi 7,10

46. Jak^5704 długo^4100, JHWH? Czy wiecznie* będziesz się ukrywał**? Czy Twoja zapalczywość*** będzie płonąć^1197 jak ogień^784?

* lub: na zawsze; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - schować się, rzeczy tajemne; *** lub: żar, furia, wściekłość, oburzenie, złość, gniew

47. Wspomnij* na mnie, jak krótkie jest moje życie**; czy^4100 na próżno^7723 stworzyłeś*** wszystkich synów^1121 ludzkich****?      Ps 39,5; Ps 144,14; Jk 4,14

* lub: pamiętaj; ** wiek, długość życia, świat ... na trwanie, które jest jak nicość - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek jak znikomymi ... - EIB; *** hebr.: bara - ukształtować, stworzyć - l. poj., czynność odnosząca się wyłącznie do Boga - Rdz 1,1; **** dosłownie: człowieka - l.poj.

48. Gdzie^4310 jest bohater*, który może żyć^2421 i nie ujrzeć^7200 śmierci**? I który wyrwie swoją duszę z ręki*** Szeolu****? Sela.      Hbr 9,27

* lub: mocarz, wojownik, bohater - Wj 10,11 Jr 17,5.7; ** hebr.: mawet - śmierć, umieranie, choroba śmiertelna, mór; *** lub: mocy; **** hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27

49. Gdzie są, o PANIE^136, Twoje wcześniejsze* dzieła łaski**, które przysiągłeś^7650 Dawidowi w swojej wierności***?      Ps 6,3; Ps 13,1; Ps 35,17; Ps 79,5

* lub: wcześniejszy (w czasie), pierwszy, z początku, główny; ** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie - tu w l.mn.; *** lub: wierność, zaufanie, stałość, pewność, stabilność - w. 1 przypis *****

50. Pamiętaj^2142, PANIE^136, o zniewadze* Twoich sług**, którą noszę w moim wnętrzu***, doznaną od wszystkich licznych**** narodów;

* lub: hańba, pogarda, drwina; ** hebr.: ebed - Ps 69,36 przypis * tu być może pluralis maiestatis - l.m. majestatu - podkreślająca króla jako sługę - tj. Dawida por. Word Biblical Commentary; *** łono, wgłębienie, środek; **** lub: wielki, obfitujący, wystarczający, liczny, silny

51. Które* Twoi wrogowie^341 znieważają^2778, JHWH, ci, którzy znieważają^2778 kroki** Twojego pomazańca^4899.      Ps 69,9; Ps 74,10; Ps 74,18; Ps 74,22

* domyślnie: dzieła łaski z w. 49 (?) lub ... od licznych narodów, które znieważają Twoi wrogowie ... ; ** dosłownie: odcisk stopy, pięta

52. Błogosławiony^1288 niech będzie JHWH na wieki*. Amen**, amen***.

* lub: na zawsze; ** lub: naprawdę, istotnie, godne wiary, niech tak będzie; *** podwójne amen to koniec mniejszego zbioru (?) - Ps 41,13 72,19

↑↑

Psalm 90

Modlitwa^8605* Mojżesza, męża Bożego.

termin szczególnie na początku psalmów o charakterze poetyckim

1. PANIE^136, Ty byłeś dla nas schronieniem** z pokolenia w pokolenie***.

** lub: mieszkanie, domostwo, schronienie, kryjówka; *** lub: generacja, okres, wiek, pokolenie, siedziba, czas życia

2. Zanim^2962 zostały zrodzone^3205 góry^2022, zanim^2962 ukształtowałeś* ziemię^776 i świat**, od wieków^5769 na wieki Ty jesteś Bogiem.      Prz 8,25-26; Ps 86,10; Iz 45,18; Iz 57,15; Dz 4,24

* lub: koniugacja czasownika - poel - rzadka forma dla czasowników nieregularnych - być zmuszonym do wydania na świat, do zwijania się z bólu w trakcie porodu, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wirować, zwijać; ** hebr.: tebel - świat, zamieszkała ziemia, stały ląd

3. Ty obracasz^7725 człowieka* w proch** i mówisz: Wracajcie***, synowie ludzcy****.      Rdz 1,26; Ps 4,2; Ps 62,9

* hebr.: enosz - człowiek; ** lub: pył, proch, skruszony, pełen skruchy - Ps 34,18 Iz 57,15; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wracać - tryb rozkazujący, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać ku, odwracać; **** hebr.: adam - imię własne Adam, człowiek, rodzaj ludzki, istota - tu w l.poj.

4. Tysiąc^505 lat* bowiem w Twoich oczach^5869 jest jak dzień** wczorajszy^865, który minął^5674, i jak straż nocna***.      Mt 14,25; 2P 3,8

* hebr.: sanaʰ - rok, życie (lata życia); ** jom - dzień, rok, czas, okres; *** tj. ok. 4 godz., hebrajski podział nocy to 3 straże

5. Porywasz* ich jak nurt powodzi, są** jak sen i jak trawa^2682, która przemija***.      Iz 40,6; Jk 1,10-11; 1P 1,24

* lub: wylać, zalać - tylko tu i Ps 77,17 wylałeś ich snem, będą o poranku ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stają się; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść szybko dalej, umrzeć (zniknąć), pojawić się

6. Rano* rozkwita^6692 i rośnie^2498, a wieczorem** zostaje skoszona i usycha***.      Hi 14,1-2; Ps 37,2; Ps 103,15-16

* lub: brzask, wschód słońca, świtanie, początek dnia; ** lub: zachód słońca, wieczór, noc; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być suchym, być wyschniętym, być bez wilgoci

7. Giniemy* bowiem od Twojego gniewu^639 i przeraża^926 nas Twoja zapalczywość**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - marnieć, dojść do kresu, być zużytym, zginąć; ** lub: żar, furia, wściekłość, gorączka, oburzenie, złość

8. Postawiłeś* przed sobą nasze nieprawości^5771, nasze ukryte** grzechy w świetle^3974 Twojego oblicza***.      Ps 19,12; Ps 50,21; Kaz 12,14; Jr 16,17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - położyć (ręce na) ustawiać, rozmieszczać, wyznaczać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - potajemny, będący w ukryciu (imiesłów) - wg tradycji targumicznej - grzechy młodości - WBCᴷ; *** metafora: żaden grzech nie pozostanie ukryty przed Tobą

9. Wszystkie nasze dni^3117 gasną* z powodu Twojego wzburzenia**, nasze lata^8141 dobiegają kresu^3615 jak westchnienie***.      Ps 39,5

* lub: zbliżać się (o wieczorze), zwracać się ku, odwracać się od; ** lub: przelanie, wybuch, wściekłość, gniew; *** jęk

10. Dni^3117 lat* naszych w nas** samych jest siedemdziesiąt*** lat^8141, a jeśli sił^1369 starczy, lat osiemdziesiąt^8084, a ich chlubą**** to tylko trud^5999 i smutek^205, bo szybko^2440 mijają^1468, a my odlatujemy*****.      Hi 20,8; Ps 78,39

* lub: rok, życie (lata życia); ** hebr.: ba’ hem - często pomijane lub zmieniane na: ich górna granica, ich wypełnienie; *** King James Version - sześćdziesiąt lat i dziesięć lat - por. hebr.: seba w l. mn.; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: buta, duma, przedmiot dumy; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unosić się

11. Kto zna^3045 potęgę^5797 Twojego gniewu^639? A ogarnięty bojaźnią* przed Tobą, Twoje wzburzenie^5678?      Ps 76,7

* lub: bojaźń (Boża), szacunek, nabożna cześć, pobożność

12. Dlatego^3651 też naucz* nas liczyć^4487 nasze dni**, aby serce^3824 nasze zostało przyprowadzone^935 do mądrości***.      Ps 39,4; Ef 5,16

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ujawnić, oznajmić, nauczyć, uczyć, odróżniać; ** lub: abyśmy liczyli nasze dni, dlatego też daj nam je poznać, oby ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** zmyślność, roztropność, biegłość, mądrość

13. Powróć*, JHWH. Jak długo^5704 jeszcze? Zlituj** się nad swoimi sługami^5650.      Ps 135,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać, wrócić - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - okazać litość, żałować, pocieszać, odczuć ulgę z przyim. - zmienić sposób postępowania z - por. Wj 32,12 Hi 42,6

14. Zaspokój* nas o poranku^1242 Twoim miłosierdziem^2617, abyśmy mogli wykrzykiwać z radości** i cieszyć*** się przez wszystkie nasze dni.      Ps 36,8; Ps 65,4; Ps 103,5

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zaspokoić, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nasyconym, być napojonym; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wydać okrzyk (radości, pochwały); *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unosić się radością

15. Spraw nam radość^8055 odpowiednio do dni^3117, w których nas upokorzyłeś*; odpowiednio do lat, w których oglądaliśmy^7200 zło**.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - upokarzać, źle traktować, dręczyć, osłabiać; ** lub: zło, udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły

16. Niech się ukaże* Twoim sługom^5650 Twoje dzieło^6467, a Twoja chwała** ich synom^1121.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - ukazywać się, pokazywać się, być widzianym, być widocznym; ** lub: świetność, cześć, chwała, dostojeństwo

17. Niech dobroć* JHWH, naszego Boga^430 będzie z nami; i utwierdź** wśród nas dzieło^4639 naszych rąk^3027; utwierdź*** dzieło^4639 naszych rąk^3027!      Ps 27,4; Iz 26,12

* lub: łaskawość, rozkoszność, przyjazne zachowanie, piękno; ** lub: koniugacja czasownika - poel - rzadka forma dla czasowników nieregularnych - ustalić, ustanowić, zrobić, utrwalić, kierować; *** główne czasowniki od w. 12 do w. 17 są w trybie rozkazującym

↑↑

Psalm 91

1. Kto mieszka* pod osłoną** Najwyższego, będzie przebywał^3885 w cieniu^6738 Wszechmogącego^7706***,      Ps 31,20; Dz 7,48; Ps 16,17; Obj 1,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć siedzibę, mieszkać, pozostawać, siedzieć; ** lub: ukryte miejsce, tajemnica, kryjówka; *** hebr.: saddaj - wszechmocny, najpotężniejszy

2. Będę mówił^559 o JHWH: Moja ucieczka* i twierdza**, mój Bóg, Jemu będę ufał***.      2Sm 22,3

* lub: kryjówka, miejsce schronienia, ucieczka; ** por. Ps 66,11 przypis *; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pokładać ufność w, mieć pewność

3. Ponieważ* On wybawi^5337 cię z sideł^6341 ptasznika** i od zgubnej^1942 zarazy***.      Ps 124,7

* lub: o tak; ** myśliwy, zakładający sidła, ptasznik - por. Prz 6,5 Jr 5,26; *** plaga, pomór, zaraza wśród bydła

4. Okryje^5526 cię swoimi piórami* i pod Jego skrzydłami* znajdziesz schronienie**; Jego prawda*** będzie ci tarczą**** i puklerzem^5507.      Pwt 32,1; Ps 17,8; Ps 57,1

* symbol ochrony lub schronienia - por. Sdz 9,15 Mt 23,37; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaufać, szukać schronienia, szukać ucieczki, złożyć nadzieję w (Bogu); *** lub: wierność, pewność, wiarygodność; **** por. Ps 35,2 przypis **

5. Nie będziesz się bał* strachu nocnego** ani strzały lecącej*** za dnia;      Ps 112,7; Prz 3,23-24

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym bojaźnią, lękać się, czcić, szanować; ** tj. napadów dokonanych nocą - PnP 3,8 lub działania sił demonicznych (?) - por. Iz 34,14***; *** synonim choroby (?) - Ps 38,2-3

6. Ani zarazy^1698, która przychodzi w mroku*; ani zagłady**, która niszczy*** w południe.

* lub: ciemności; ** zniszczenie - tu i Pwt 32,24 Iz 28,2; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rujnować, niszczyć, łupić, pustoszyć

7. Tysiąc^505 padnie* u twojego boku^6654, a dziesięć tysięcy^7233 po twojej prawicy^3225, lecz do^413 ciebie to się nie zbliży**.      2Krn 20,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - upaść, paść (o gwałtownej śmierci), wpadać w ręce; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przysunąć się, zbliżać się, nacierać

8. Tylko^7535 zobaczysz^5027 to na własne oczy^5869 i ujrzysz^7200 zapłatę* daną niegodziwym**.      Ps 37,34; Ml 1,5

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: odwzajemnienie się, odpłata, odwet; ** lub: winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca

9. Bo^3588 Ty, JHWH, jesteś moją ucieczką*. Jeśli Najwyższego^5945 uczyniłeś^7760 swoim mieszkaniem**,      Ps 18,2; Ps 62,7-8; Ps 121,5

* lub: kryjówka, miejsce schronienia, ucieczka; ** lub: mieszkanie, domostwo, schronienie, legowisko, kryjówka

10. Nie spotka^579 cię nic złego* ani plaga** nie zbliży^7126 się do twojego namiotu^168.

* lub: zło, udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu; ** lub: znak na ciele jako oznaka trądu - Kpł 13,2.4, udar, cios, plaga, choroba, plamka na ciele będąca efektem plagi

11. Rozkaże* bowiem o tobie swoim aniołom^4397, aby cię strzegli** na wszystkich twoich drogach^1870.      Łk 4,10-11

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć nadzór, nakazać, zlecić, wyznaczyć; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zachowywać, mieć pieczę, ochraniać, bronić, ratować życie

12. Na rękach^3709 będą cię nosić*, byś nie uderzył** swojej nogi^7272 o kamień^68.      Mt 4,6; Łk 4,10; Hbr 1,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, dźwigać, nieść, wspierać, podtrzymywać; ** lub: porazić, uderzyć, potknąć się

13. Będziesz stąpał* po lwie^7826 i po żmii**, lwiątko^3715 i szakala*** podepczesz****.

* lub: deptać, maszerować, udeptywać (w tłoczni); ** lub: wąż, jadowity wąż (być może kobra bądź żmija); *** hebr.: tannin - wąż, potwór morski, smok, szakal, krokodyl - Ez 29,3 - por. Ps 44,19; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - tratować, deptać

14. Ponieważ mnie umiłował*, wybawię** go; wywyższę^7682 go, bo poznał*** moje imię^8034.      Ps 9,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - miłować, być przywiązanym do, pragnąć; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - doprowadzić w bezpieczne miejsce, wyzwolić, zostać wyzwolonym, wyślizgnąć się; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uznać, rozważać

15. Będzie mnie wzywał* i odpowiem^6030 mu; ja^595 sam będę z nim w utrapieniu**, wyrwę^2502 go i otoczę chwałą***.      Ps 18,19; Ps 50,15; Rz 10,9

* lub: wołał - Ps 57,2; ** lub: ciężkie położenie, niedola, kłopot, trud; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczcić, otoczyć chwałą, zaszczycać

16. Długimi dniami* go nasycę** i ukażę^7200 mu moje zbawienie***.      Pwt 4,40; Ps 21,4

* metafora: pozwolę mu żyć długim i szczęśliwym życiem; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zaspokajać, wzbogacać, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nasyconym; *** lub: wybawienie, dobrobyt, pomyślność, zwycięstwo

↑↑

Psalm 92

Psalm. Pieśń^7892 na dzień^3117 szabatu^7676*.

tj. w siódmym dniu, dniu odpoczynku

1. Dobrze jest wysławiać** JHWH i śpiewać*** Twojemu imieniu^8034, o Najwyższy^5945.      Ps 147,1

** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać dziękczynienie, chwalić, wyznawać; *** lub: śpiewać przy wtórze instrumentów, słowo występuje często ze słowem oddawać chwałę stąd: chwalić śpiewem

2. Ogłaszać^5064 rankiem^1242 Twoje miłosierdzie*, a po nocach^3915 Twoją wierność**;

* lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; ** lub: wierność, zaufanie, stałość, pewność, stabilność, prawda

3. Na instrumencie o dziesięciu strunach^6218, na cytrze* i na harfie** z rozmyślaniem***.

* lub: harfa, lutnia, kitara, instrument muzyczny; ** instrument szarpany, lira; *** por. Ps 9,16 19,14 Lm 3,62

4. Ponieważ^3588 rozradowałeś* mnie, JHWH, Twoimi czynami^6467; będę wykrzykiwał** z radości z powodu dzieł^4639 Twoich rąk.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - radujący się, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydać okrzyk radości, uniesienia, wołać głośno przywołując, wołać przeraźliwie

5. O, jak wielkie^1431 są Twoje dzieła^4639, JHWH! Bardzo^3966 głębokie^6009 są Twoje myśli*.      Ps 40,5; Ps 139,17; Iz 28,29; Iz 55,8-9; Rz 11,33-34

* lub: myśl, zamysł, plan, wymysł, wynalazek

6. Człowiek^376 nierozumny* nie będzie tego znał^3045, a głupi** tego nie pojmie***.      Ps 73,22

* lub: tępota, głupota, tępy (człowiek); ** głupiec, tępak, prostak, człowiek zadufany; *** wiedzieć, mieć rozeznanie

7. Choć niegodziwi^7563 rozkwitają* jak trawa** i rozwijają*** się wszyscy^3605 czyniący^6466 nieprawość^205, to będą zniszczeni**** aż na wieki^5703;      Hi 12,6; Hi 21,7; Ps 37,1-2; Ps 37,35-38; Jr 12,1-2; Ml 3,15

* lub: wypuszczać pączki, kiełkować, wypuszczać pędy; ** zioło, trawy, trawa, zielona roślinność; *** rozkwitać, świecić, błyszczeć; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać zniszczonym, wygubionym

8. Ty^859 natomiast, JHWH, jesteś Najwyższy^4791 na wieki*.      Ps 93,4

* lub: na zawsze

9. Oto bowiem Twoi wrogowie^341, JHWH, oto bowiem Twoi wrogowie zginą*, zostaną rozproszeni** wszyscy czyniący nieprawość^205.      Ps 37,30

* lub: zginąć, umrzeć, zostać zgładzonym, zniknąć; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - być podzielonym, oddzielonym, rozdzielonym

10. Ale mój róg* wywyższysz^7311 jak rogi bawołu**, zostałem namaszczony*** świeżym^7488 olejem****.      Lb 23,22; Pwt 33,17; Hi 39,9; Ps 22,21; Ps 89,17; Ps 89,24

* tj. symbol zwycięskiej władzy i mocy - por. 2Sm 22,3; ** lub: wielki tur bądź dziki byk (?); *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - łączyć, mieszać, polać, namaścić - tu: symbol radości - Iz 61,3; **** oliwą

11. I moje oko^5869 ujrzało^5027 czyhających* na mnie, tych, którzy powstają^6965 przeciwko mnie, a moje ucho usłyszy^8085 czyniących zło**.      Ps 37,34; Ps 54,7; Ps 59,10; Ps 112,8

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: obserwujący, wróg (?); ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zadać ranę, wyrządzić krzywdę, postępować niegodziwie bądź nikczemnie, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - łamać

12. Sprawiedliwy^6662 rozkwitnie* jak palma^8558, rozrośnie** się jak cedr na Libanie***.      Ps 52,8; Iz 65,22

* por. w. 7 przypis ***; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rosnąć do wielkich rozmiarów; *** metafora odnosząca się do potężnych lasów cedrowych na Libanie

13. Ci, którzy zostali zasadzeni^8362 w domu^1004 JHWH rozkwitną* na dziedzińcach** naszego Boga.      Iz 60,21

* por. w. 7 przypis ***; ** lub: ogrodzony teren, dziedziniec bez ścian, podwórze

14. Jeszcze w starości^7872 wydadzą owoc^5107, są pełni soczystości* i świeżości**;

* lub: bogaci, zdrowi, krzepcy, zasobni w tłuszcz, soczyści; ** lub: bujny, świeży, kwitnący, pomyślny - por. w. 10

15. Aby opowiadać^5046, że JHWH jest prawy*; On jest moją skałą^6697 i nie ma w nim żadnej nieprawości**.      Pwt 32,4; Ps 145,17; Rz 9,14

* lub: szczery, prawy, sprawiedliwy, prawidłowy, należyty; ** lub: niesprawiedliwość, nieprawość, zło

↑↑

Psalm 93

1. JHWH króluje*. Odział^3847 się w majestat**! JHWH odział^3847 się, przepasał*** mocą^5797. O tak^637, utwierdził**** świat^8398, że się nie poruszy^4131.      Ps 96,10

* lub: zakrólował; ** lub: dostojność, duma, wyniesienie - Iz 9,18 12,5 26,10 28,1; *** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - przygotować się do walki - opasać orężem; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być utrwalonym, być niewzruszenie ustalonym

2. Twój tron^3678 jest utwierdzony* od dawien dawna^227, Ty jesteś od wieczności**.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być niewzruszenie ustanowionym, być ustalonym; ** lub: długotrwałość, odwieczność, starożytność, zawsze

3. Podniosły* rzeki**, JHWH, podniosły rzeki swój szum***, podniosą^5375 rzeki^5104 swoje miażdżące fale****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, podnieść, dźwigać, nieść; ** strumienie; *** lub: głos, dźwięk; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: kruszenie, roztrzaskiwanie, uderzanie fal

4. Ponad szum^6963 wielkich wód^4325 i potężne* fale** morza^3220 JHWH jest pełen dostojeństwa^117 na wysokości^4791.      Ps 65,7; Ps 89,9; Ez 43,2

* lub: potężne - o wodach, wspaniały, dostojny - ludziach i Bogu; ** lub: fala przybrzeżna, rozbijanie się (fal morskich o brzeg)

5. Twoje świadectwa* są bardzo pewne**; dla Twojego domu, JHWH, jest pięknem*** świętość**** na długie^753 dni^3117.      Ps 19,7; Ps 29,2; Ps 96,9

* tj. świadectwa o Bożych prawach - zawsze w l.mn.; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być godnym zaufania, uczynić pewnym, trwałym; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być urodziwym, być pięknym, zachwycającym, być właściwym, koniugacja czasownika - pilpel - forma czynno-intensywna - ozdabiać; **** hebr.: qodes - por. Ps 77,13 przypis *

↑↑

Psalm 94

1. Boże^410 pomsty*, JHWH, Boże^410 pomsty, zajaśniej**!      Pwt 32,35; Na 1,2; Rz 12,19

* dosłownie: pomst tu: w l.mn. - por. Biblia Gdańska, odwetu, odpłaty; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - świecić, jaśnieć, promienieć - tu: tryb rozkazujący - idiom - ukaż swój majestat, pokaż swoją chwałę, splendor (?)

2. Powstań*, Ty, który sądzisz** ziemię^776, daj*** odpłatę^1576 wyniosłym****.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wywyższonym - por. Biblia Brzeska, powstać - tryb rozkazujący; ** dosłownie: sądzący; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwróć, płacić; **** lub: dumny, arogancki

3. Jak długo^4970 niegodziwi*, JHWH, jak długo^4970 niegodziwi^7563 będą się radować**?

* lub: winny, niegodziwy, przestępczy; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unosić się z radości, świętować w atmosferze radości, triumfować

4. Kipieć* złością i mówić zuchwale**; pysznią się*** wszyscy czyniący nieprawość^205!      Ps 31,18; Jud 1,15

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wylewać, wydzielać, powodować kipienie, buchać; ** lub: bezczelny, śmiały, butny; *** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - pysznić się, zachowywać się dumnie, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mówić

5. Miażdżyć* Twój lud^5971, JHWH, i dręczyć** Twoje dziedzictwo^5159.      1Sm 2,3; Iz 3,15

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - druzgotać, gnębić; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - upokarzać, źle traktować

6. Zabijać* wdowy^490 i przybysza**, mordować*** sieroty^3490.      Pwt 27,19; Iz 10,2; Dz 13,16; Dz 13,43; Jk 1,27

* lub: zabić, zgładzić, zniszczyć; ** hebr.: ger - tymczasowy mieszkaniec, przybysz bez praw dziedziczenia, cudzoziemiec; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zamordować, dokonać zamachu na

7. I mówić^559: JH[WH] tego nie widzi*, nie zwraca na to uwagi** Bóg Jakuba.      Hi 22,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - widzieć, dostrzegać, patrzeć na, zwracać uwagę; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozpoznawać, rozumieć, mieć wgląd, wiedzieć

8. Pojmijcie^995, nierozumni* wśród ludu^5971! Głupcy^3684, kiedy staniecie się roztropni**?

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być głupim, ociężałego serca, niepojętnym; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być roztropnym, postępować rozważnie, mądrze

9. Czy Ten, który osadza* ucho^241, nie usłyszy^8085? Czy Ten, który formuje** oko^5869, nie zobaczy^5027?      Wj 4,11; Prz 20,12

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - sadzić, ugruntowywać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nadawać kształt

10. Czy Ten, który poucza* narody^1471, nie będzie karcił**, On, który uczy^3925 człowieka^120 wiedzy***?      Iz 28,26

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - karać, napominać, pouczać, utrzymywać w karności; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - karcić, besztać, strofować, ganić, dowodzić, sądzić; *** lub: poznanie, umiejętność

11. JHWH zna^3045 myśli* ludzkie**; są one jak tchnienie***.      Hi 11,11-12; Rz 1,21; 1Kor 3,20

* lub: zamysł, plan; ** dosłownie: człowieka - hebr.: adam - tu: l.poj.; *** lub: para, oddech - idiom: nic nieznaczące, marne, ulotne

12. Błogosławiony^835 mąż*, którego Ty karcisz**, JH[WH], i nauczasz^3925 go Twojego Prawa***;      Hbr 12,6

* lub: mocarz, wojownik, bohater - Wj 10,11 Jr 17,5.7; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - utrzymywać w karności, karcić, karać, chłostać; *** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj, sposób

13. Aby zapewnić mu spokój* od złych^7451 dni, aż będzie wykopany^3738 grób** dla niegodziwego***.      Ps 7,15; Ps 9,15; Prz 26,27

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - cichość, uspokajać, łagodzić, przejawiać spokój; ** hebr.: szahat - dół, otchłań, grób, zniszczenie - synonim Szeolu; *** lub: winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca

14. JHWH bowiem^3588 nie porzuci* swojego ludu^5971 i nie opuści** swojego dziedzictwa^5159.

* lub: zostawiać, leżeć ugorem, porzucać, opuszczać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pozostawić, sprzeniewierzyć się, zaniedbać, odejść

15. Ponieważ sąd* powróci^7725 do sprawiedliwości^6664, a za nim** wszyscy prawego*** serca.

* lub: orzeczenie prawne, sprawiedliwość, przywilej, sąd; ** domyślnie: za sądem; *** szczery, sprawiedliwy, prawidłowy

16. Kto stanie^6965 za mną przeciwko^5973 postępującym niegodziwie*? Kto ujmie** się za mną przeciwko czyniącym niegodziwość^205?      Ps 59,2

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zadać ranę, wyrządzić krzywdę, czynić nikczemność; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - umieścić, ustawić, ulokować się

17. Gdyby JHWH nie był mi pomocą*, jeszcze trochę^4592, a moja dusza** zamieszkałaby^7931 w milczeniu***.      Ps 124,1-2

* lub: wsparciem; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *; *** idiom: (kraina) śmierci - por. Ps 115,17 - synonim Szeolu

18. Gdy^518 powiedziałem^559: Zachwiała* się moja stopa^7272, Twoje miłosierdzie**, JHWH, mnie wsparło***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trząść się, zsuwać się; ** lub: dobroć, łaskawość, wierność, przychylność; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wspierać, podtrzymywać, wzmocnić, pocieszyć

19. W mnogości* niepokojących myśli** w moim wnętrzu*** Twoje pocieszenia^8575 radują**** moją duszę^5315.      Iz 57,18; Iz 66,13

* lub: obfitość, mnóstwo, wielkość; ** tylko tu i Ps 139,23; *** lub: środek, wewnętrzna część, ośrodek myśli i uczuć; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozkoszować się, zachwycać się, uradować się

20. Czy złączy* się z Tobą tron^3678 nieprawości**, który planuje^3335 krzywdę*** pod pozorem^5921 prawa****?

* lub: zjednoczyć się, złączyć się; ** lub: całkowity upadek, zniszczenie, klęska, tj. władza, która stanowi krzywdzące prawa - Ps 122,5; *** trud, mozół, krzywda; **** lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna

21. Nastają* przeciwko duszy^5315 sprawiedliwego^6662 i krew^1818 niewinną^5355 potępiają**.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przenikać, wcinać, koniugacja czasownika - hitpolel - forma zwrotno-intensywna - zebrać w gromadzie; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postępować niegodziwie, potępić jako winnego

22. Lecz JHWH stał^1961 się moją twierdzą*, mój Bóg – skałą^6697 mojej ucieczki**.      Ps 46,1; Ps 46,7; Ps 62,2; Ps 62,6

* lub: wyżyna, wysokość, bezpieczne miejsce na wysokości, twierdza; ** lub: kryjówka, miejsce schronienia, ucieczka

23. On zwróci* im jako odpłatę ich niegodziwość^205 i za ich zło** ich wytraci***; wytraci ich JHWH, nasz Bóg.      Ps 73,27; Ps 101,5; Ps 101,8

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wynagradzać, płacić, powodować zwrot, odnawiać; ** lub: niedola, krzywda, zło; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyniszczyć, unicestwić

↑↑

Psalm 95

1. Chodźcie*, wykrzykujmy radośnie^7442 JHWH, wykrzykujmy triumfalnie** skale^6697 naszego zbawienia^3468!      Hi 38,7; Ps 81,1

* tryb rozkazujący - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyjść, oddać się, żyć - metaforycznie sposób życia; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydawać okrzyk wojenny, krzyczeć triumfalnie (nad wrogami), wiwatować, wydać sygnał do wojny (zadąć w róg)

2. Przyjdźmy* przed Jego oblicze^6440 z dziękczynieniem**, w pieśniach^2158 wykrzykujmy triumfalnie^7321 do Niego.      Ps 100,4; J 2,9

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - spotkać, stanąć twarzą w twarz, być na przodzie; ** lub: wyznanie, chwała, dziękczynienie, ofiara dziękczynna

3. JHWH bowiem jest wielkim^1419 Bogiem i wielkim^1419 Królem^4428 – ponad wszystkich bogów^430.      Ps 47,2; Ps 86,8; Ps 135,5; 1Tm 1,17

4. W Jego ręku^3027 są głębiny* ziemi^776 i Jego są szczyty^8443 gór^2022.      Ps 135,6

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: wgłębienie, głębokie miejsca, niezbadane głębiny

5. Do^834 Niego należy morze i On je uczynił*, i Jego ręka ukształtowała** suchy ląd^3006.      Ps 146,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić, pracować, wykonywać, powodować; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nadawać kształt, formować, planować

6. Wejdźcie*! Oddajmy pokłon^7812 i padnijmy^3766 przed Nim, błogosławmy** przed obliczem JHWH, który nas uczynił^6213.      Jr 33,2; J 4,24; Flp 2,10; Obj 4,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podejść, wkroczyć, zbliżyć się - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - klękać, błogosławić, chwalić, wielbić

7. On bowiem^3588 jest naszym Bogiem, a my ludem^5971 Jego pastwiska* i trzodą** Jego ręki. Dziś, jeśli^518 Jego głos^6963 usłyszycie^8085;      Hbr 3,7; Hbr 4,7

* lub: wypasanie, wypas, pasterstwo; ** lub: drobne bydło, owce, kozy, trzoda, stada

8. Nie zatwardzajcie* waszych serc^3824 jak w Meriba**, jak w dniu Massa*** – na pustyni;      Wj 17,2; Lb 20,13; 1Sm 6,6

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić twardym, upartym, przejawiać upór; ** tj. „niesnaski, spór” - zdrój w Refidim na pustyni Sin; *** lub: „wystawianie na próbę, rozpacz”

9. Kiedy^834 wystawiali mnie na próbę* wasi ojcowie^1, doświadczali** mnie, choć widzieli^7200 moje dzieła^6467.      Ps 78,17-18; 1Kor 10,9; Hbr 3,9

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - badać, kusić, oznaczać próbę metali, poddawać próbie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - badać, lustrować, sprawdzać, wykazywać, próbować

10. Przez czterdzieści lat czułem odrazę* do tego pokolenia^1755 i powiedziałem: Ten lud^5971 błądzi** sercem^3824 i nie poznał^3045 moich dróg;      Lb 14,33; Lb 32,13; Hbr 3,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czuć wstręt, koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - brzydzić się; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mylić się, błąkać się, zataczać się

11. Przysiągłem* im w swoim gniewie^639, że nie wejdą^935 do mojego odpoczynku**.      Lb 14,23; Hbr 3,11; Hbr 3,18; Hbr 4,3

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - przysięgać, składać ślub, przeklinać; ** lub: miejsce odpoczynku, opanowanie - 2Sm 14,17

↑↑

Psalm 96

1. Śpiewajcie* JHWH nową^2319 pieśń**, śpiewaj^7891 JHWH cała^3605 ziemio^776!      Iz 42,10; Obj 5,9

* tryb rozkazujący; ** tj. pieśń, oda, hymn

2. Śpiewajcie^7891 JHWH, błogosławcie^1288 Jego imię*, opowiadajcie** o Jego zbawieniu^3444 dzień^3117 po dniu.      Iz 25,9; Iz 52,7

* lub: Jego imieniu - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przynosić wiadomość, ogłaszać (zbawienie) jako dobrą nowinę, ucieszyć się dobrą nowiną - tryb rozkazujący

3. Ogłaszajcie* wśród narodów^1471 Jego chwałę**, wśród wszystkich ludów^5971 Jego cuda***.      1Krn 16,9; 1Krn 16,24

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - opowiadać, powtarzać, ogłaszać, rozmawiać; ** lub: cześć, godność, szacunek; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - niezwykłe, zdumiewające, nadzwyczajne, trudne do pojęcia (dzieła)

4. Wielki^1419 bowiem jest JHWH i wychwalany*. On jest budzącym lęk** bardziej^3966 niż wszyscy bogowie^430.      1Krn 16,25; 2Krn 2,5; Ps 135,5

* lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być chwalonym, być godnym pochwały; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wywołać zdumienie, nabożną cześć, przejąć lękiem

5. Gdyż wszyscy^3605 bogowie narodów^5971 są bezwartościowi*, a JHWH uczynił niebiosa.      Ps 135,15; Iz 42,5; Jr 10,3; 1Kor 8,4

* hebr.: ’elil - do niczego, nic niewart, bezwartościowy - synonim pogańskich bóstw - Kpł 19,4 Iz 2,8

6. Cześć* i majestat** przed Jego obliczem^6440, potęga*** i piękno**** w Jego świątyni^4720.

* lub: świetność, majestat, moc; ** ozdoba, świetność, cześć, chwała; *** moc; **** piękno, chwała, cześć, chluba

7. Oddajcie* JHWH rodziny** narodów^5971, oddajcie^3051 JHWH chwałę^3519 i moc^5797.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, dostarczyć, ustawić, umieścić - tu tryb rozkazujący, jako idiom: Przyjść teraz - Rdz 11,3 38,16 Wj 1,10ᴬᴹᴳ złożyć ofiarę - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: klan, ród, rodzina, plemię, lud, naród, gatunek, rodzaj

8. Oddajcie^3051 JHWH chwałę^3519 Jego imieniu*, przynieście^5375 dary^4503 i wejdźcie^935 do Jego przedsionków**.      Ps 79,9; Ps 100,4

* imię reprezentuje charakter i autorytet Boga; ** lub: dziedziniec bez ścian, ogrodzony teren, siedziba, osada

9. Oddajcie^3051 JHWH pokłon^7812 w ozdobie* świętości^6944, niech cała ziemia^776 drży** przed Jego obliczem^6440.

* lub: przyozdobienie, chwała; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kręcić się, zwijać się z (bólu), wirować, drżeć

10. Powiedzcie wśród narodów^1471: JHWH króluje*; prawdziwie^637 świat** zostanie utwierdzony***, aby nie został poruszony^4131, i On będzie sądził^1777 ludzi^5971 sprawiedliwie^4339.      1Krn 16,31; Iz 11,41

* lub: zakrólował - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** świat, zamieszkała ziemia, stały ląd; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być utwierdzonym, utrwalonym, nieugiętym, być stałym, pewnym, być gotowym

11. Niech się weselą* niebiosa^8064 i niech się raduje^1523 ziemia^776; niech zaszumi^7481 morze^7481 i to, co je wypełnia**.      1Krn 16,31-32; Ps 69,34; Ps 98,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; ** pełnia, mnóstwo, cała zawartość

12. Niech radują* się pola^7704 i wszystko, co jest na nich, wtedy^227 radośnie wykrzykną** wszystkie drzewa^6086 leśne^3293 –      Iz 35,1; Iz 55,12-13

* lub: unosić się radością, bardzo się radować, triumfować; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wydać okrzyk (radości, pochwały)

13. Przed obliczem^6440 JHWH, bo^3588 idzie^935, bo idzie^935, aby sądzić* ziemię^776. Będzie sądził^8199 świat** w sprawiedliwości^6664, a narody^5971 w swojej prawdzie***.      Ps 98,9; Ml 3,1-2; 1Tes 4,16; Tt 2,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, zarządzać, sądzić, rozstrzygać spór, sprawować sąd, oczyszczać z zarzutów, karać; ** świat, zamieszkała ziemia, stały ląd; *** lub: stałość, pewność, wierność, prawda

↑↑

Psalm 97

1. JHWH króluje*, raduj** się ziemio^776, i weselcie^8055 się rozliczne^7227 wyspy***!

* lub: zakrólował - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** tryb rozkazujący - weselić, trząść się; *** metafora: najdalsze obszary - Iz 40,15 41,5 49,1 66,19 Jr 31,10

2. Chmura^6051 i ciemność* wokół^5439 Niego, sprawiedliwość** i prawo*** podstawą^4349 Jego tronu^3678.      Pwt 4,11; Pwt 5,20; Ps 18,11

* lub: ciężka bądź ciemna chmura, wielka, gęsta ciemność; ** lub: słuszność, prawość, sprawiedliwość, lojalność; *** lub: zarządzenie, orzeczenie, decyzja prawna, prawość

3. Ogień^784 idzie^1980 przed Jego obliczem^6440 i pali^3857 jego wrogów* wokoło**.      Ps 18,8; Ps 50,3

* lub: nieprzyjaciel, wróg, trudne położenie, niedola; ** lub: będzie szedł ... i zapali ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek ze wszystkich stron

4. Sprawił*, że Jego błyskawice** oświetlają^215* świat^8398, zobaczyła^7200 to ziemia i drży***.      Wj 19,16; Ps 77,18

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić, że coś świeci, zapalać; ** lub: piorun, grzmot, metafora: miecz, włócznia; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kręcić się, wirować, koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być zmuszonym do zwijania się z bólu

5. Góry^2022 stopniały* jak wosk^1749 przed obliczem^6440 JHWH, przed obliczem^6440 PANA** całej^3605 ziemi^776.      Ne 1,5; Ps 50,6; Mi 1,4

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - znikać, odpadać, ulatniać, metaforycznie przelęknąć się; ** hebr.: ’adon - pan, ktoś stanowczy, silny, władca

6. Niebiosa^8064 obwieściły* Jego sprawiedliwość^6664, a wszystkie^3605 narody^5971 zobaczyły^7200 Jego chwałę**.      Ps 19,1; Ps 50,6; Rz 1,18-21

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - mówić, ogłaszać, obwieszczać, oznajmiać, wyjaśniać, informować; ** chwała, splendor, majestat

7. Niech będą zawstydzeni* wszyscy, którzy służą posągom**, którzy chlubią^7812 się bożkami***; oddajcie Mu pokłon**** wszyscy^3605 bogowie^430.      Wj 15,11; Ps 96,5; J 4,24; Hbr 1,6; Obj 4,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wstydzić się, być zażenowanym, rozczarowanym; ** hebr.: pesel - obraz, wyobrażenie bóstwa rzeźbione w drewnie lub wykuwane w kamieniu, a później odlewane z metalu; *** lub: do niczego, nic niewart, bezwartościowy - synonim pogańskich bóstw - por. Ps 96,5 przypis *; **** pokłon jako wyraz hołdu

8. Syjon* to usłyszał^8085 i weseli się, a córki** Judy radują^1523 się z powodu Twoich sądów^4941, JHWH!      Ps 48,11; So 3,14

* tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35; ** idiom: inne miasta Judy

9. Ty bowiem, JHWH, jesteś Najwyższy^5945 ponad^5921 całą ziemią^776, wywyższony* ponad wszystkich^3605 bogów^430.      1Krn 16,25; Ps 95,3; Ps 96,4

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać uniesionym w górę, zostać wywyższonym

10. Wy, którzy miłujecie^157 JHWH, miejcie w nienawiści* zło^7451; On strzeże** dusz^5315 swoich świętych^2623, wyrywa*** ich z ręki^3027 niegodziwych^7563.      Prz 2,8; Prz 8,13; Ps 31,23; Ps 37,28; Ps 145,20

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - tryb rozkazujący nienawidzić (wrogów), oddzielać się, brzydzić; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, świętować, strzec, mieć pieczę nad; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyrwać, odzyskać

11. Światło^216 zostało zasiane^2232 dla sprawiedliwego^6662 i radość* dla tych, którzy są prawego** serca^3820.      Ps 112,4; Prz 4,18

* lub: zadowolenie, radość, pomyślny skutek, szczęśliwy obrót spraw; ** szczery, prawy, prawidłowy, należyty

12. Radujcie^8055 się w JHWH sprawiedliwi^6662 i wysławiajcie* Go, mając w pamięci** Jego świętość***.      Ps 30,4; Ps 32,1

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać dziękczynienie, chwalić, wyznawać; ** lub: pomnik, pamięć, wzmianka; *** hebr.: qodes - Ps 77,13 przypis *

↑↑

Psalm 98

1. Psalm^4210. Śpiewajcie JHWH nową^2319 pieśń, bo uczynił^6213 cudowne* dzieła, Jego prawica^3225 i święte^6944 ramię** dały Mu zwycięstwo***.      Wj 15,11; Ps 33,3; Ps 77,14; Ps 86,10; Ps 96,1; Iz 59,16; Iz 63,5

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - niezwykłe, zdumiewające, nadzwyczajne, trudne do pojęcia (dzieła); ** słowo prawica i ramię odnosi się do Bożej mocy i władzy rządzenia; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, wybawić, zwyciężyć

2. JHWH objawił* swoje zbawienie^3444, okazał** swoją sprawiedliwość^6666 na oczach narodów^1471.      Iz 52,10; Łk 2,30

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ujawnić, oznajmić; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odsłonić, odkryć, obnażyć, ujawnić, ukazać, objawić

3. Pamiętał* o swoim miłosierdziu** i swojej wierności*** wobec domu Izraela****; wszystkie krańce ziemi^776 ujrzały^7200 zbawienie***** naszego Boga.      Iz 49,6; Dz 28,28

* lub: wspomniał; ** hebr.: chesed - por. Ps 25,10 40,10.11 57,3; *** emunach - wierność, stałość, wytrwałość; **** biblijne określenie dwunastu plemion Izraela - por. 2Sm 6,4 Ez 8,5 Mt 15,24 Dz 2,36; ***** lub: wybawienie, dobrobyt, pomyślność, zwycięstwo

4. Triumfalnie wykrzykuj* dla JHWH cała ziemio^776; wybuchnijcie z radości^6476 i radośnie wiwatujcie**.      Ps 66,1; Ps 100,1; Iz 44,23

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydać okrzyk wojenny, krzyczeć triumfalnie (nad wrogami), wiwatować, dawać sygnał - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wydać okrzyk (radości, pochwały), wiwatować

5. Grajcie* JHWH na cytrze**, na cytrze^3658 przy dźwięku^6963 melodii***.      Ps 51,3; Iz 51,3

* lub: wysławiać śpiewem przy wtórze instrumentów; ** tj. instrument szarpany, lira; *** muzyka, melodia, śpiew

6. Na trąbach* i przy dźwięku^6963 rogu** wykrzykujcie radośnie^7321 przed obliczem^6440 króla^4428, JHWH.      Lb 10,10; 2Krn 15,14; Mt 27,11; 1Tm 1,17

* tj. instrument blaszany z miedzi lub brązu; ** hebr.: szofar - róg, róg barani - Wj 19,16 Kpł 25,9

7. Niech zaszumi^7481 morze^3220 i to, co je wypełnia*, świat^8398** i ci, którzy na nim mieszkają^3427.      Ps 89,11; Ps 96,11

* lub: pełnia, mnóstwo, cała zawartość; ** hebr.: tebel - świat, zamieszkała ziemia, stały ląd

8. Niech rzeki^5104 uderzą^4222 w dłoń*, niech góry wspólnie^3162 radośnie wiwatują^7442;

* tj. gest wyrażający radość, klaskać ... uderzają w dłoń - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

9. Przed obliczem^6440 JHWH, bo idzie^935, by sądzić^8199* ziemię^776. Będzie sądził^8199 świat^8398 sprawiedliwie^6664** i narody^5971 według słuszności^4339***.      Dz 17,31; 2Tm 4,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - sądzić, rozstrzygać spór, sprawować sąd, oczyszczać z zarzutów, karać; ** prawość, słuszność, lojalność; *** lub: słusznie, sprawiedliwie

↑↑

Psalm 99

1. JHWH króluje*, niech drżą^7264 narody; siedzi** ponad cherubami***, niech zatrzęsie**** się ziemia^776.      Rdz 3,24; Wj 25,22; 2Sm 6,2; Ps 80,1; Hbr 9,5

* lub: zakrólował - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** siedzi - domyślnie: na tronie; *** stworzenie duchowe przedstawiane jako stróż edenu reprezentujące chwałę Bożą i Jego majestat - Rdz 3,24 Ez 10,3; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - drżeć, trząść się, bujać się

2. Wielki^1419 jest JHWH na Syjonie* i wywyższony^7311 nad wszystkie narody^5971.

* tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35

3. Niech wysławiają* Jego wielkie i budzące lęk** imię. On*** jest święty^6918.      Pwt 28,58; Obj 15,4

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać dziękczynienie, chwalić, wyznawać; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wywołać zdumienie, nabożną cześć, przejąć lękiem; *** lub: ono (imię) jest święte - King James Version, Young Literal Translation, Biblia Gdańska, Biblia Brzeska, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek por. - Mt 6,9

4. I potężny^5797 – król miłujący^157 sąd*. Ty ustanowiłeś** to, co słuszne^4339. Ty wykonujesz^6213 sąd^4941 i sprawiedliwość^6666 w Jakubie.

* lub: orzeczenie prawne, sprawiedliwość, przywilej, sąd; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ustalić, ustanowić, zrobić, utrwalić, kierować

5. Wywyższajcie^7311 JHWH, naszego Boga, i oddajcie pokłon* u podnóżka^1916 Jego stóp. On jest święty**.

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - padać na twarz, oddawać pokłon, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - leżeć płasko i pozwolić by oprawcy przeszli po grzbiecie - Iz 51,23; ** hebr.: qadosz - por. Ps 78,41 przypis ***, i w. 3

6. Mojżesz* i Aaron^175 wśród Jego kapłanów**, a Samuel*** wśród tych, którzy wzywają^7121 Jego imienia^8034; wołali^7121 do JHWH, a On im odpowiedział^6030.      1Sm 12,18

* hebr.: moseʰ - „wyciągnięty” (z wody); ** hebr.: kohen - kapłan - członek rodu Aarona z pokolenia Lewiego - Wj 28,1 Kpł 1,5.8 3,2 główny urzędnik, władca; *** tj. „jego imię El” - syn Elkany i Anny - 1Sm 1,20

7. W słupie^5982 obłoku^6051 mówił^1696 do nich, a oni strzegli* Jego świadectw** i dekretów***, które im dał^5414.      Lb 12,5; Lb 14,14; Pwt 31,15-18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, czuwać, ochraniać, zachować; ** tj. świadectwa o Bożych prawach - zawsze w l.mn.; *** lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna

8. JHWH, nasz Boże^430, Ty im odpowiedziałeś*, byłeś dla nich Bogiem^410, który przebacza**, lecz także karze*** za ich złe czyny^5949.      Ps 78,38

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odpowiadać, reagować, zaświadczać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zabrać (poniesienie winy za kogoś - por. Wj 28,43) usunąć czyjąś winę - Kpł 10,17 przebaczyć - Rdz 18,24; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pomścić, brać odwet, żywić mściwe uczucia, ... byłeś mścicielem za złe czyny wobec nich (?) - por. Word Biblical Commentary Ps 99,8ᴬ

9. Wywyższajcie^7311 JHWH, naszego Boga, i oddajcie pokłon* na Jego świętej^6918 górze**, bo JHWH, nasz Bóg, jest święty^6918.      Obj 4,8

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - padać na twarz, oddawać pokłon, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - leżeć płasko i pozwolić by oprawcy przeszli po grzbiecie - Iz 51,23; ** tj. na górze Syjon - por. Ps 2,6 8,11 15,1 132,13-14

↑↑

Psalm 100

1. Psalm^4210 dla dziękczynienia*. Triumfalnie wykrzykujcie** JHWH – cała^3605 ziemio^776!      Ps 66,1; Ps 95,1-2; Ps 98,4-6

* lub: wyznanie, chwała, dziękczynienie; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydać okrzyk wojenny, krzyczeć triumfalnie (nad wrogami), wiwatować, dawać sygnał - tryb rozkazujący

2. Służcie* JHWH z weselem**, przychodźcie^935 z radością*** przed Jego oblicze^6440.

* tryb rozkazujący; ** lub: zadowolenie, radość, pomyślny skutek, szczęśliwy obrót spraw; *** krzyk, okrzyk (radości)

3. Wiedzcie*, że JHWH jest Bogiem, to On nas uczynił**, a nie my sami siebie***; jesteśmy Jego ludem^5971 i owcami**** Jego pastwiska^4830.      Pwt 4,35; Ps 95,7; Ps 119,73; Ez 34,30-31; Łk 18,19; J 1,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - poznawać, wiedzieć - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kształtować, czynić, On sam ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** wg ketiv: - a nie my, wg qere: a my jesteśmy Jego, inni: na pewno, istotnie; **** lub: drobne bydło, owce, kozy, trzoda, stada

4. Przekroczcie^935 Jego bramy^8179 z dziękczynieniem* i Jego przedsionek^2691 z wychwalaniem**; wysławiajcie*** Go, błogosławcie^1288 Jego imię^8034;      Ps 95,2; Ps 116,17-19; Kol 4,2

* lub: wyznanie, chwała, dziękczynienie; ** lub: chwała, uwielbienie, pieśń pochwalna bądź hymn pochwalny, rozgłos, sława; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - chwalić - por. Ps 99,3 przypis *

5. JHWH bowiem jest dobry*, Jego miłosierdzie** trwa na wieki^5769, a Jego prawda*** z pokolenia^1755 na pokolenie^1755.      Ps 119,90; Ps 136,1

* lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość, szczęście, dobro moralne; ** dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; *** wierność, stałość, zaufanie, prawda

↑↑

Psalm 101

1. Psalm Dawida*. Pragnę śpiewać^7891 o miłosierdziu^2617 i sądzie**; Tobie, JHWH, pragnę oddać chwałę***.

* lub: dla Dawida; ** lub: zarządzenie, orzeczenie, decyzja (prawna), słuszność; *** lub: wysławiać śpiewem przy wtórze instrumentów

2. Pragnę mądrze* kroczyć drogą^1870 doskonałą**, gdy*** przyjdziesz^935 do mnie. Pragnę chodzić w swoim domu w prawości**** serca.      1Krl 9,4

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postępować rozważnie, mądrze; ** lub: bez skazy, posiadający uczciwość, być kompletnym; *** lub: przysłówek pytający, stąd: kiedy przyjdziesz? - por. Biblia Lubelska, gdy - Wj 8,5 por. Biblia Brzeska; **** niewinność, prostota, pełnia

3. Nie postawię^7896 przed swoje oczy^5869 nic nikczemnego*; nienawidzę^8130 postępowania^6213 odstępców**, nie przylgnie^1692 ono do mnie.      Wj 10,10; Pwt 15,9; Ps 1,1

* dosłownie: słowo Beliala - por. Ps 41,8 idiom: coś bezwartościowego, niegodziwego, buntowniczego, w LXX - imię diabła; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - gwałtownie skręcać, zbaczać, odpadać, oddawać się idolatrii, zwracać się ku kłamstwu, tylko tu i Ps 40,4 przypis ****

4. Serce^3824 przewrotne* zostanie usunięte^5493 ode mnie, nie chcę znać^3045 złego**.      Prz 3,32

* lub: przekręcony, zniekształcony, wykrzywiony, wypaczony; ** lub: niedola, krzywda, zło tu przymiotnik l.poj., King James Version - złych (ludzi)

5. Zniszczę* tego, kto potajemnie^5643 oczernia** swojego bliźniego^7453, nie zniosę wyniosłych^1362 oczu*** i nadętego**** serca^3820.      Ps 50,20; Jr 20,4

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyniszczyć, unicestwić, uciszyć; ** wg ketiv: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oczernia, zniesławia, wg qere: oczerniający; *** idiom: pysznych i dumnych; **** dosłownie: szeroki, obszerny

6. Moje oczy zwrócone będą na wiernych* tej ziemi^776, pragnę, by mieszkali** ze mną; kto chodzi*** drogą doskonałą^8549, ten będzie mi służył^8334.      Ps 119,1; Prz 11,20

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być utwierdzonym, wiernym, godnym zaufania; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - siedzieć, siadać, być, pozostawać, zostawać, mieszkać; *** por. Ps 15,2 przypis * i Rz 6,4 przypis **

7. Nie zamieszka^3427 we wnętrzu^7130 mojego domu, ten kto dopuszcza* się zdrady**, mówiący kłamstwa*** nie ostoi^3559 się przed^5048 moimi oczami^5869.      Ps 31,18; Ps 52,3; Ps 63,11

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić, przygotowywać; ** lub: oszustwo; *** lub: fałszerstwo, podstęp, krzywda, fałsz, oszustwo

8. Co rano^1242 będę niszczył* wszystkich niegodziwych** na ziemi^776, by wyciąć^3772 z miasta^5892 JHWH wszystkich^3605 złoczyńców***.      Ps 48,2; Ps 48,8; Ps 75,10; Jr 21,12

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyniszczyć, unicestwić, uciszyć; ** lub: winny, przestępczy, złoczyńca; *** lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik działania magii, oszustwo, bałwochwalczy kult

↑↑

Psalm 102

Modlitwa^8605* strapionego^6041**, gdy uciśniony^5848*** wylewa^8210 swoją skargę^7879**** przed obliczem^6440 JHWH.

termin szczególnie na początku psalmów o charakterze poetyckimlub: biedny, utrapiony, słaby, nędzny, skromnylub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być omdlałym, być osłabionym, omdlewać (z troski)lub: rozważanie, zaduma, niepokój, skarga, zmartwienie

1. JHWH, wysłuchaj***** mojej modlitwy^8605 i niech przyjdzie do Ciebie moje wołanie******.

***** tryb rozkazujący; ****** lub: wołanie, błaganie, krzyk o pomoc

2. Nie ukrywaj^5641 przede mną swojego oblicza^6440, w dniu^3117 mojego ucisku* nakłoń^5186 ku mnie swoje ucho^241; w dniu^3117, w którym Cię wzywam**, szybko*** mi odpowiedz^6030.      Ps 27,9; Ps 69,17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trudne położenie, niedola, wróg, nieprzyjaciel; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać; *** lub: śpiesznie, bardzo szybko, błyskawicznie

3. Moje dni^3117 bowiem nikną* niczym w dymie^6227, a moje kości^6106 płoną** jak ognisko***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - marnieć, dojść do kresu, być zużytym; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wyschniętym, być suchym, palić (się); *** palenisko

4. Moje serce^3820 zostało porażone* jak trawa i uschło**, tak że^3588 zapomniałem^7911 jeść^398 mój chleb***.      Ps 37,2

* lub: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - otrzymać cios, być pobitym, zostać porażonym (chorobą lub śmiercią); ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być wyschniętym, być bez wilgoci; *** lub: żywność, zboże, chleb

5. Od głosu^6963 mojego wzdychania*, moje kości** przylgnęły*** mi do ciała^1320.      Hi 19,20; Lm 4,8

* lub: jęczenie (w wyrazie żalu bądź fizycznej udręki); ** dosłownie: moja kość; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przylgnąć do, trwać przy

6. Jestem podobny^1819 do sowy* na pustyni^4057, stałem^1961 się jak puchacz** na pustkowiu^2723.

* lub: nieczysty ptak, kormoran, pelikan (?), gęś, sowa; ** lub: gatunek sowy (nieczysty), ptak żyjący w ruinach

7. Czuwam* i stałem^1961 się jak ptak** samotny^909 na dachu^1406.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - budzić się, pilnować; ** lub: dziki ptak, ptak, który czyści szczęki krokodyla (?)

8. Każdego^3605 dnia* urągają** mi moi wrogowie^341 i chełpią*** się wobec mnie ci, którzy mnie przeklinają****.

* lub: przez cały dzień; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić wyrzuty, przeciwstawiać się, urągać; *** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być chwalonym, koniugacja czasownika - poel - rzadka forma dla czasowników nieregularnych - robić głupca z, ci, którzy mnie chwalili - Septuaginta moi naśmiewcy - EIB; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - przysięgać

9. Jadam bowiem popiół* jak chleb^3899, a mój napój** mieszam^4537 z płaczem^1065;

* lub: coś bez wartości, popiół; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: napój, orzeźwienie

10. W obliczu^6440 Twojego gniewu^2195 i zapalczywości*, bo podniosłeś** mnie i strąciłeś^7993.

* lub: gniew, złość, gniewny osąd, smutek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, dźwigać, nieść, wspierać, podtrzymywać

11. Moje dni^3117 są jak wydłużony^5186 cień*, a ja sam usycham** jak trawa^6212.      Hi 8,9; Hi 14,2; Ps 109,23; Iz 50,6

* idiom: coraz bliższe końca; ** lub: żywność, zboże, chleb

12. Ale Ty, JHWH, trwasz* na wieki^5769, a pamięć^2143 o Tobie z pokolenia^1755 na pokolenie.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - siedzieć, być ustawionym, zostawać, mieszkać

13. Ty powstaniesz^6965 i okażesz miłosierdzie* Syjonowi**, bo czas^6256, byś się nad nim zlitował***, bo nadszedł czas wyznaczony^4150.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mieć litość, miłosierdzie, współczuć; ** tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać przychylność, łaskawość, miłosierdzie

14. Twoi słudzy^5650 bowiem mają upodobanie* w jego kamieniach^68 i litują** się nad jego prochem***;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być łaskawym, życzliwym, przyjmować życzliwie, mieć upodobanie w; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić przychylnym, być łaskawym; *** lub: gruzami - Ne 4,2.10

15. A narody* będą się bać** imienia JHWH a wszyscy królowie^4428 ziemi – Twojej chwały;      Ps 86,9; Iz 59,19

* lub: poganie, narody, nie-Żydzi; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym bojaźnią, lękać się, czcić, szanować

16. Gdy JHWH odbuduje* Syjon** i ukaże^7200 się w swojej chwale***;      Ps 147,2; Iz 60,1-2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - budować, odbudowywać, metafora: zakładać rodzinę; ** tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35; *** hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat, godność, szacunek - a także: ludzie - Rdz 34,13 Hi 19,9 Ps 8,5 21,5 - por. EIB - Ps 30,13

17. Przychylił* się do modlitwy^8605 obdartego** i nie pogardził^959 ich modlitwami^8605.      Ne 1,6; Ne 1,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwracać się ku, mieć się ku, zbliżać się; ** lub: odarty, ogołocony, nagi, obnażony - Jr 17,6, tu: l.poj.

18. Zostanie to zapisane^3789 dla następnego* pokolenia^1755, a lud^5971, który ma być stworzony^1254, będzie chwalić** JH[WH].      Pwt 31,19

* lub: następny, kolejny, zachodni, najdalej położony, ostatni; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chwalić się, wygłosić pochwałę, chełpić się

19. Gdyż^3588 spojrzał* ze swojej świętej** wysokości^4791; JHWH spojrzał w dół^8259 z nieba*** na ziemię^776.      2Krn 16,9; Ps 14,2; Ps 33,13; Ps 53,2

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - patrzeć w dół; ** lub: odrębność, świętość, miejsce święte - por. Ps 89,35 105,43; *** dosłownie: z niebios - 2Kor 12,2 przypis ****

20. Aby wysłuchać^8085 jęku* więźnia** i uwolnić skazanych*** na śmierć^8546;      Wj 2,24; Ps 79,11; Iz 42,7; Iz 61,1

* lub: płakanie, jęczenie, opłakiwanie; ** jeniec, niewolnik; *** idiom: synów śmierci - por. Ps 79,11

21. Aby głoszono* na Syjonie^6726 imię JHWH i Jego chwałę** w Jerozolimie***;      Ps 22,22; Ps 51,19; Ps 68,29

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powtarzać, zliczać, przekazywać szczegółowo; ** lub: chwała, sława, rozgłos, pieśń lub hymn pochwalny; *** hebr.: Jeruszalajim - „nauczanie pokoju”

22. Gdy razem^3162 zostaną zgromadzone* narody^5971 i królestwa^4467, aby służyć** JHWH.      Ps 22,27; Za 8,20-23

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - gromadzić, zbierać, zostać zebranym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trudzić się, pracować, służyć

23. Wyczerpała* się w drodze^1870 jego** siła^3581, skrócił^7114 moje dni^3117.      Ps 39,5; Ps 89,45

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - upokarzać, źle traktować, dręczyć, osłabiać; ** wg ketiv - jego siła, LXX wg qere moja siła - por. Word Biblical Commentary Ps 102,24

24. Powiedziałem: Mój Boże, nie zabieraj* mnie w połowie^2677 moich dni^3117; Twoje lata** bowiem trwają z pokolenia^1755 na pokolenia.      Hi 36,26; Ps 90,2

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przyprowadzić w górę, spowodować wejście w górę; ** hebr.: sanaʰ - rok, życie, lata życia

25. Ty dawno* założyłeś fundamenty** ziemi^776 i niebiosa^8064 są dziełem^4639 Twoich rąk^3027.      Ne 9,6; Hi 38,4; Ps 96,5; Hbr 1,10

* lub: wcześniej, przed - jako przysłówek, oblicze, twarz, osoba; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ustanawiać, zakładać fundament, przeznaczyć

26. One przeminą*, ale Ty^859 pozostaniesz**; wszystkie jak szata^899 się zużyją^1086, zmienisz*** je jak płaszcz**** i będą zastąpione*****.      Iz 34,4; Iz 51,6; Rz 8,20; 2P 3,7-12

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zginąć, umrzeć, zostać zgładzonym, zniknąć; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, być prostym, trwać, wytrzymywać; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zmienić, zastąpić, odnowić; **** lub: odzienie, szata, strój, ubiór; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - umrzeć, zniknąć, przejść przez, przejść szybko dalej, pojawić się znowu

27. Ale Ty – jesteś ten sam, a Twoje lata* się nie skończą**.      Ml 3,6; Hbr 13,8; Jk 1,17

* hebr.: sanaʰ - rok, życie, lata życia; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być ukończonym, zużytym, pełnym, dojść do kresu

28. Synowie^1121 Twoich sług^5650 będą mieszkać* bezpiecznie, a ich potomstwo** zostanie utwierdzone*** przed Twoim obliczem^6440.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - osiedlić się, przebywać, pozostawać, mieszkać; ** dosłownie: nasienie; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być niewzruszenie ustanowionym

↑↑

Psalm 103

1. Psalm Dawida*. Błogosław^1288, duszo** moja, JHWH, i całe^3605 moje wnętrze*** – Jego święte imię.

* lub: dla Dawida; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca; *** lub: środek, wewnętrzna część, ośrodek myśli i uczuć - l.mn.

2. Błogosław^1288, moja duszo^5315, JHWH, i nie zapominaj* o wszystkich Jego dobrodziejstwach**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przestać się troszczyć, zapominać; ** lub: odpłata, korzyść, dobrodziejstwo, nagroda, profity

3. On przebacza^5545 wszystkie^3605 twoje nieprawości*, On uzdrawia** wszystkie^3605 twoje choroby^8463;      Wj 15,26; Ps 85,2; Iz 33,24; Łk 7,47; Rz 4,7

* lub: przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uzdrawiać, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - naprawiać - Jr 19,11

4. On wyzwala^1350 twoje życie^2416 od zguby*, koronuje** cię miłosierdziem^2617 i wielką litością^7356.      Jr 31,11; Oz 13,14; Ga 3,13; Tt 2,14; 1P 1,18

* hebr.: szahat - dół, otchłań, grób, zniszczenie - synonim Szeolu - por. Ps 16,10 30,9 49,10; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - koronować, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - otaczać

5. On nasyca* dobrem twoje usta** i odnawia twoją młodość jak u orła***.      Ps 107,9

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zaspokajać, wzbogacać, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nasyconym; ** dosłownie: ozdoby, tu znaczenie niepewne, usta - King James Version, Biblia Gdańska, Biblia Brzeska pragnienia - Septuaginta, Biblia Lubelska życie, codzienność - Biblia Warszawska, EIB; *** myśl nawiązuje do odnowy sił witalnych orła, zmuszonego zrzucić z siebie stare pióra (ok. 50 - letnie), by móc ponownie latać

6. JHWH czyni^6213 to, co sprawiedliwe i zapewnia sądy* wszystkim, którzy zostali uciśnieni**.

* lub: orzeczenie prawne, sprawiedliwość, przywilej, sąd; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciskać, krzywdzić, wymuszać

7. Oznajmił* swoje drogi^1870 Mojżeszowi, a synom^1121 Izraela swoje dzieła^5949.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ujawnić, oznajmić, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, umieć

8. Współczujący* i litościwy^2587 jest JHWH, nieskory** do gniewu*** i pełen wielkiego^7227 miłosierdzia****.      Wj 34,6; Lb 14,18; Pwt 5,10; Ne 9,17; Ps 86,15

* hebr.: rahum - współczujący, miłosierny; ** lub: cierpliwy, nieskory do gniewu; *** metafora: fuknąć gniewnie; **** dobroć, łaskawość, wierność

9. Nie będzie procesował* się bez końca^5331 ani chował^5201 urazy na wieki**.      Ps 30,5; Iz 57,16; Mi 7,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - prowadzić sprawę, proces (prawny), pozywać do sądu, złożyć skargę, walczyć, kłócić; ** na zawsze

10. Nie czyni^6213 z nami stosownie do naszych grzechów^2399 ani nie odpłaca* nam stosownie do naszych nieprawości**.      Ezd 9,13; Hi 11,6; Ps 130,3

* lub: wymierzyć, uczynić, odmierzyć obficie, odpłacić; ** lub: przewrotność, deprawacja, nieprawość

11. Jak wysoko^1361 bowiem^3588 są niebiosa^8064 nad ziemią^776, tak wielkie* jest Jego miłosierdzie^2617 nad^5921 tymi, którzy się Go boją**.      Ps 103,17; Łk 1,50

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być silnym, mocnym, zwyciężyć; ** lub: pełen bojaźni, pełen czci, wystraszony

12. Jak odległym* jest wschód^4217 od zachodu^4628, tak odsunął** od nas nasze występki***.      Iz 43,25; Jr 31,34

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być odległym, być dalekim; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić odległość, odejść daleko, odsunąć; *** lub: przewinienie, bunt, czyny zbrodnicze, profanacja

13. Jak ojciec^1 lituje* się nad dziećmi**, tak JHWH lituje^7355 się nad tymi, którzy się Go boją^3373.      Prz 3,12; Iz 63,16; Ml 3,17; Hbr 12,9

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mieć litość, być miłosiernym, współczuć, litować się; ** hebr.: ben - syn, dziecko, wnuk, członek grupy

14. Bo^3588 On^1931 wie^3045, jakim jesteśmy tworem*; pamięta^2142, że^3588 jesteśmy prochem^6083.

* lub: kształt, forma, cel, zamysł, metafora: ulepiony człowiek

15. Dni^3117 człowieka* są jak trawa^2682, kwitnie^6692 jak kwiat^6731 polny^7704.      Hi 14,2; 1P 1,24

* lub: mężczyzna, mąż, człowiek, ludzkość, ktokolwiek, każdy

16. Wiatr* na niego powieje** i nie ma go, i nie zauważy*** się więcej^5750 jego miejsca^4725.

* hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18 przypis *; ** dosłownie: przejdzie nad nim - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uważać, zwracać uwagę na, rozróżniać, zauważać, być rozpoznanym

17. Ale miłosierdzie^2617 JHWH od wieków^5769 na wieki^5769 nad tymi, którzy się Go boją^3373, a Jego sprawiedliwość* nad synami synów**;

* hebr.: cedaka - prawość, sprawiedliwość, także: okazanie łaskawości i przyjście z pomocą; ** idiom: wnukami

18. Dla tych, którzy strzegą* Jego przymierza** i pamiętają^2142, aby wykonywać Jego ustawy***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę, zachowywać; ** hebr.: berit - sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy; *** lub: nakaz, ustawa - Ps 19,8 111,7 119,4.15.27.40 ...

19. JHWH na niebiosach^8064 utwierdził* swój tron**, a Jego królestwo^4438 panuje^4910 nad wszystkimi^3605.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - utwierdzić, ustalić, dokonać, zrobić, umocnić; ** metonimia - utwierdził swoje panowanie

20. Błogosławcie^1288 JHWH, Jego aniołowie*, potężni^1368 siłą^3581, wykonujący^6213 Jego Słowo^1697, aby słuchano** głosu^6963 Jego Słowa***.      Ps 8,5; Ps 68,17; Ps 104,4

* hebr.: mal’ak - wysłannik, zwiastun, przedstawiciel, anioł; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - słuchać, okazać posłuszeństwo; *** lub: słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa

21. Błogosławcie* JHWH, wszystkie^3605 Jego zastępy**, służący^8334 Jemu i wykonujący^6213 Jego dobrą wolę***.      1Krl 22,19; Ne 9,6

* tryb rozkazujący; ** hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa; *** lub: przynosić przyjemność, rozkosz, upodobanie, łaskę

22. Błogosławcie* JHWH, wszystkie^3605 Jego dzieła**, we wszystkich miejscach^4725 Jego panowania***. Błogosław*, moja duszo^5315, JHWH.

* tryb rozkazujący; ** lub: dzieło, praca, czyn, zajęcie, przedsięwzięcie, osiągnięcie, wytwór, wyrób; *** zwierzchnictwo

↑↑

Psalm 104

1. Błogosław, duszo^5315 moja, JHWH! JHWH, Boże mój, jesteś bardzo^3966 wielki*! Przyoblekłeś** się w majestat*** i dostojeństwo****.      Ps 93,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać się wywyższonym, wielkim; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ubierać się, nosić; *** świetność, majestat, moc; **** lub: świetność, cześć, chwała, dostojeństwo

2. Owijasz* się światłością^216 jak szatą**, rozciągnąłeś^5186 niebiosa^8064 jak zasłonę***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - owinąć, okryć się, zakryć; ** odzież, szata, okrycie wierzchnie, chusta, płaszcz; *** kurtyna, namiot

3. Wznosisz* na wodach^4325 swoje tarasy**, czynisz^7760 obłoki^5645 swoim rydwanem^7398, chodzisz^1980 na skrzydłach wiatru^7307.      Am 9,6

* dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - układać belki, wykładać belkami, budować z belek; ** lub: poddasze, strych, pokój na płaskim dachu, balkon

4. Czynisz^6213 swoimi posłańcami* wiatry**, swoimi sługami^8334 ogień płonący***.      Hbr 1,7; Hbr 1,14

* hebr.: mal’ak - wysłannik, zwiastun, przedstawiciel, anioł; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr; *** lub: swoich aniołów czynisz duchami, swoje sługi ogniem ...

5. Podtrzymujesz* fundamenty** ziemi^776, nie zostanie poruszona^4131 na wieki^5769 wieczne^5703.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dodać, zwiększyć, zrobić ponownie, uczynić jeszcze raz więcej, nie przerywać działania - por. jeszcze raz tworzy ziemię - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, mocno utwierdzasz - Biblia Poznańska, posadowiłeś - EIB; ** lub: trwałe miejsce, fundament, wsparcie, podstawa

6. Odziałeś^3680 ją głębią* jak szatą^3830, wody stanęły** nad^5921 górami^2022.      Rdz 1,9; Rdz 7,19

* hebr.: tehom - głębia (oceanu) - gr.: abyssos - por. Rdz 1,2; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, być prostym, wystąpić, trwać, wytrzymywać

7. Na Twoje napomnienie* umkną^5127, a na dźwięk^6963 Twojego grzmotu^7482 uciekną w pośpiechu**.      Ps 18,15; Ps 106,9

* lub: nagana, napomnienie, grozić, karcić, zagrażać; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - śpieszyć się, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trwożyć, uciekać w pośpiechu

8. Wzniosły^5927 się ponad góry^2022, zniżyły się w doliny^1237, na miejsce*, które dla nich ustanowiłeś**.      Ps 65,6

* lub: miejsce, przestrzeń, region, kraj; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zakładać, ustanawiać, rozpoczynać

9. Wyznaczyłeś* im granicę^1366, aby jej nie przekroczyły** i nie powróciły^7725, aby okryć*** ziemię****.      Rdz 9,11-15; Hi 26,10; Ps 33,7; Jr 5,22

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kłaść, ustawiać, układać, umieszczać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść nad; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zalać; **** ziemia jako planeta, kraj

10. Ty posyłasz^7971 strumienie* w doliny**, aby płynęły*** między górami^2022;      Iz 41,18

* lub: źródło, zdrój; ** rwący potok, dolina, wadi, dolina rwącego potoku - stąd: ... źródła w koryta rzeczne - EIB; *** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chodzić, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść - będą chodzić między górami - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

11. Napoją* każde zwierzę^2416 polne**, dzikie osły*** ugaszą^7665 w nich swoje pragnienie^6772.      Hi 39,5

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - podlewać, nawadniać, poić wodą, dawać pić; ** dosłownie: pola - l.poj.; *** lub: zebra

12. Nad^5921 nimi* osiedli** się ptactwo^5775 niebios; spośród listowia^6073 wyda swój głos^6963.      Mt 8,20

* lub: na nich - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - domyślnie: górach z w. 10; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przebywać, pozostawać, mieszkać, osiedlić się

13. Nawadniasz* góry^2022 ze swoich górnych komnat**, owocem^6529 Twoich dzieł^4639 nasyci*** się ziemia^776.      Ps 147,8

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - podlewać, nawadniać, poić wodą, dawać pić; ** por. w. 3 przypis **; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nasyconym, zaspokojonym, mieć w nadmiarze

14. Sprawiasz, że rośnie^6779 trawa* dla bydła^929 i zioła** dla pracy*** człowieka^120, aby mógł wydobyć**** chleb^3899 z tej ziemi^776;

* lub: por, zielona trawa, roślinność na pastwisku, trawa; ** lub: zioło, trawy, trawa, zielona roślinność; *** trud, praca fizyczna, służba; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wywieść, wyprowadzić, wyzwolić

15. I wino^3196, które rozweseli* serce^3824 człowieka^582, i oliwę^8081, od której zostanie rozjaśnione** oblicze^6440, i chleb^3899, który wzmocni*** serce^3824 człowieka^582.      Sdz 9,13; Prz 31,6

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powodować radość, cieszyć; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić świecącym; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wspierać, podtrzymywać, być wytrzymałym, wzmocnić

16. Nasycą* się drzewa^6086 JHWH, cedry** Libanu^3844, które zasadził^5193;      Lb 24,6

* por. w. 13 przypis ***; ** tj. cedry Libanu - cenny materiał budowlany, symbol dostojeństwa, siły i majestatu - por. Ez 31,2-9 Ps 92,12

17. Na których^834 ptaki^6833 budują gniazda*; cyprysy**, gdzie bocian^2624 ma swój dom^1004.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wić, budować gniazdo; ** cyprys, świerk, jałowiec, sosna, drzewce włóczni, którymi się wywija - stąd (?) na szczytach, na wierzchołku, nad nimi - Biblia Warszawska, EIB, Biblia Lubelska, Septuaginta

18. Wysokie^1364 góry^2022 są dla górskich kozic*, a skały** schronieniem^4268 dla królików***.

* hebr.: ja’el - kozica górska, kozioł śnieżny - Hi 39,1; ** tj. pionowa lub stroma skała, klif, urwisko; *** góralek przylądkowy, królik, góralki, świstak - Pwt 14,7 Jr 26,24

19. Uczynił^6213 księżyc^3394, dla oznaczenia* czasów; słońce^8121 wie kiedy ma zachodzić**.      Rdz 1,14

* lub: wyznaczone miejsce, czas, spotkanie, znak, sygnał - oznaczanie miesięcy (?); ** dosłownie: zna swój zachód

20. Sprowadzisz* ciemność^2822, aby była^1961 noc^3915, w niej krążą** wszystkie zwierzęta^2416 leśne^3293.      Iz 45,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - położyć (ręce na), ustawiać, rozmieszczać, wyznaczać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pełzają, chodzą na czworakach

21. Lwięta^3715 ryczą^7580 za łupem* i żądają** pokarmu^400 od Boga.      Hi 37,8; Hi 38,39

* lub: żer, żywność, łup, to co zostało poszarpane; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać, pragnąć, żądać, domagać się, prosić

22. A gdy słońce^8121 wstaje^2224, schodzą się razem* i kładą^7257 się w swoich legowiskach**.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zbierać się, gromadzić się, zostać zabranym, zginąć; ** lub: mieszkanie, domostwo, schronienie, nora, legowisko

23. Wtedy wychodzi^3318 człowiek* do swojego dzieła^6467 i do swojej pracy** aż do wieczora.

* hebr.: adam - l.poj.; ** lub: trud, praca fizyczna, służba

24. O, jak liczne* są Twoje dzieła**, JHWH! Wszystkie je uczyniłeś^6213 mądrze***, ziemia^776 jest pełna^4390 Twojego bogactwa****.      Rdz 3,19

* lub: wielkie; ** czyn, działanie, praca, przedsięwzięcie, wytwór; *** mądrość, zmyślność, roztropność, biegłość; **** lub: nabytek, własność, mienie, bogactwo, w sensie ogólnym - stworzenie, stąd: ... wypełniła się Twoimi stworzeniami - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

25. A tutaj^2088 morze* wielkie^1419, na obie strony** szerokie^7342, w nim niezliczone^4557 istoty pełzające***, zwierzęta^2416 małe^6996 z dużymi^1419.

* często o Morzu Śródziemnym; ** strona (jakiejś krainy), część, dział; *** to, co pełza, sunie, pełzający organizm

26. Po nim* poruszają^1980 się okręty** i Lewiatan***, którego ukształtowałeś^3335, aby się w nim bawił^7832.      Ps 74,14; Hi 41,1-34; Iz 27,1

* dosłownie: tam, i w. 25 „w nim” - tam; ** tj. statek dalekomorski, kupiecki; *** hebr.: liwjatan - ogromne zwierzę morskie, zwierzę morskie z wieloma głowami, waleń, krokodyl

27. Wszystko to czeka* na Ciebie, abyś dał^5414 im pokarm^400 we właściwym czasie^6256.      Ps 136,25; Ps 145,15; Łk 12,24

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czekać, mieć nadzieję

28. A gdy im dajesz^5414, zbierają; gdy otwierasz^6605 swoją rękę^3027, nasycają* się dobrami**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zaspokojonym, być najedzonym w nadmiarze; ** lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość

29. Lecz gdy ukrywasz^5641 swoje oblicze^6440, trwożą* się; gdy odbierasz^622 im ducha**, giną^1478 i obracają^7725 się w swój proch^6083.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zaniepokojonym, przerażonym, wystraszonym; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - Ga 6,18 przypis *

30. Gdy wysyłasz^7971 Twojego ducha^7307*, zostają stworzone** i odnawiasz*** oblicze ziemi^776.      Iz 32,15; Ez 37,9

* lub: Ducha; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być stworzonym, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kształtować, formować, stwarzać (zawsze czynność Boga); *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odnowić, uczynić nowym, naprawić

31. Niech chwała* JHWH będzie** na wieki^5769, niech się raduje*** JHWH swoimi dziełami^4639.      Ps 19,1; Ps 21,5; Ps 72,17; Ps 97,5; Ps 102,16

* lub: splendor, majestat, godność, cześć, szacunek; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, istnieć, trwać, przebywać, mieć miejsce, nastać; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zadowolonym, unosić się radością, promienieć

32. Patrzy* na ziemię^776, a ona drży^7460, dotyka gór^2022 i dymią^6225.      Wj 19,8; Ps 144,5

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - patrzeć, spoglądać, zwracać uwagę na

33. Będę śpiewał^7891 JHWH, dopóki żyję*; będę chwalił śpiewem** mojego Boga, dopóki istnieję***.

* lub: swoim życiem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** śpiewać przy wtórze instrumentów; *** lub: ciągłość, trwałość, nadal, jeszcze

34. Niech przyjemne* będzie dla Niego moje rozmyślanie** o Nim, ja^595 rozraduję^8055 się w JHWH.      Ps 19,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przyjemnym, być słodkim, być miłym; ** lub: rozważanie, zaduma, niepokój, skarga, zmartwienie

35. Niech zostaną wytraceni^8552 z ziemi^776 grzesznicy^2400 – a niegodziwych* niech już nie będzie^5750! Błogosław^1288, moja duszo^5315, JHWH. Chwalcie** JH[WH]3050.      Ps 37,10; Ps 59,13

* lub: winny, przestępczy, złoczyńca, niegodziwy; ** lub: chlubić, wychwalać, jaśnieć - z kodem 3050 - hallelujah

↑↑

Psalm 105

1. Wysławiajcie* JHWH, wzywajcie** Jego imienia^8034, oznajmiajcie^3045 Jego dzieła^5949 wśród narodów^5971!      Ps 116,17; Iz 12,4

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać dziękczynienie, wysławiać, chwalić; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, wydawać głośny dźwięk, przyzywać

2. Śpiewajcie^7891 Mu*, grajcie** Mu*, rozmyślajcie^7878 o wszystkich^3605 Jego cudownych*** dziełach.      Ps 9,1; Ps 71,17; Ps 96,3; Ps 98,1

* lub: dla Niego - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** śpiewać przy wtórze instrumentów, słowo występuje często ze słowem oddawać chwałę stąd: chwalić śpiewem; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - niezwykłe, zdumiewające, nadzwyczajne (dzieła)

3. Chlubcie* się Jego świętym^6944 imieniem, niech się raduje^8055 serce^3820 szukających** JHWH.      Ps 33,21; Ps 44,8; Ps 56,4; Ps 56,10; Ps 63,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - jaśnieć, wynosić się, chełpić się, koniugacja czasownika - hitpolel - forma zwrotno-intensywna - szaleć; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać, dążyć, błagać, prosić, pragnąć, żądać

4. Szukajcie* JHWH i Jego potęgi**, szukajcie^1875 nieprzerwanie*** Jego oblicza^6440.      Ps 27,8

* lub: uciekać się do, nawiedzać (jakieś miejsce) wywiadywać się u, szukać, zabiegać o, żądać, domagać się, badać, zgłębiać; ** lub: mocy; *** ciągłość, wieczność, bez przerwy

5. Przypominajcie* sobie dzieła^6381, które czynił^6213; Jego cuda^4159 i orzeczenia** Jego ust^6310.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pamiętać, w w. 1-5 czasowniki są w trybie rozkazującym; ** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie - por. Ps 72,1 przypis **

6. Wy, potomkowie* Abrahama**, Jego sługi; wy, synowie^1121 Jakuba***, Jego wybrani^972!

* dosłownie: nasienie; ** tj. „ojciec mnóstwa”; *** tj. „trzymający piętę”, nazwa własna 12 plemion Izraela

7. On^1931 jest JHWH, naszym Bogiem, Jego orzeczenia^4941 po całej ziemi^776.      Wj 8,10; Pwt 1,6

8. Pamięta^2142 zawsze* o swoim przymierzu**; o słowie^1697, które powierzył*** tysiącznemu^505 pokoleniu^1755;      1Krn 16,15; Ps 111,9; Łk 1,72

* lub: na wieki; ** hebr.: berit - sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, nadzór, rozkazać, zlecić

9. Które zawarł* z Abrahamem^85, i o przysiędze^7621 Jego dla Izaaka^3446.      Rdz 12,1-3; Rdz 17,2; Rdz 22,16

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przeciął - myśl nawiązuje do rytuału zawierania przymierza przez złożenie (przecięcie ofiary) - Rdz 15,9-18

10. I ustanowił* je jako prawo** dla Jakuba, dla Izraela^3478 jako wieczne^5769 przymierze^1285;

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - postawić, ustawić, wznieść, wyznaczyć, ustanowić; ** lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna

11. Mówiąc^559: Tobie dam^5414 ziemię^776 Kanaan^3667 jako dział* waszego dziedzictwa**;

* lub: sznur, lina, obszar - myśl nawiązuje do rzucania losów sznurem jako sposobu przydzielenia dziedzictwa - por. Ps 78,55 przypis **; ** lub: majątek, dziedzictwo, mienie, własność, posiadanie

12. Kiedy byli ludem^4962 w niewielkiej liczbie^4557*, i tymczasowo** w niej przebywali.      Rdz 34,30; Pwt 7,7

* lub: gdy byli oni ludźmi ... - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przebywać, pozostawać, mieszkać tymczasowo

13. I wędrowali* od narodu^1471 do narodu^1471, z jednego królestwa^4467 do kolejnego^312 ludu**;      Pwt 26,5

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - przemierzać, chodzić tu i tam; ** lub: naród, lud, krewniak, członek tego samego ludu

14. I nie zezwolił^3240 człowiekowi^120 aby ich krzywdził*, nawet karcił** królów^4428 z ich powodu^5921, mówiąc:      Rdz 12,17; Rdz 20,3; Rdz 35,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciskać, krzywdzić, wymuszać; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sądzić, karcić, besztać, strofować, ganić

15. Nie dotykajcie* moich pomazańców^4899, a moim prorokom** nie wyrządzajcie zła^7489.      Rdz 26,11; 1Krn 16,22

* lub: dotknąć, uderzyć, sięgnąć, wyciągnąć do; ** dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi

16. Przywołał* też głód na ziemię^776 i zniszczył^7665 wszelką podporę** jaką daje chleb^3899.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać; ** dosłownie: kij, laska, gałąź, łodyga każdą odrośl zboża złamał - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

17. Posłał^7971 przed nimi męża^376, Józefa*, który został sprzedany^4376 jako niewolnik**;      Rdz 37,28

* tj. „niech JHWH doda” - syn Jakuba i Racheli - Rdz 30,24; ** lub: sługa, niewolnik, poddany - czciciel Boga

18. Udręczyli* kajdanami** jego nogę, a w żelazo^1270 włożono*** jego szyję****;      Rdz 39,20

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - upokarzać, źle traktować, dręczyć, osłabiać; ** więzy, kajdany - tylko tu i Ps 148,8; *** wchodzić, iść, dostąpić; **** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca

19. Aż do czasu^6256, gdy przyszło^935 Jego słowo^1697, wypowiedź* JHWH, go doświadczała**.      Ps 66,10; Jk 1,12; 1P 1,7

* lub: wypowiedź, mowa, słowo, powiedzenie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wytapiać, oczyszczać, próbować

20. Król posłał^7971 i go uwolniono*, władca** narodu^5971 wypuścił*** go.      Rdz 41,14

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odwiązać, wypuścić, wyzwolić; ** dosłownie: rządzący - rządzić, władać; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uwalniać, wypuszczać, rozwiązać

21. Ustanowił^7760 go panem* swojego domu^1004 i władcą** całego swojego mienia***;

* hebr.: ’adon - pan, ktoś stanowczy, silny, władca; ** dosłownie: rządzący - rządzić, władać; *** lub: nabytek, własność, mienie, bogactwo

22. Aby rządził* jego książętami** zgodnie ze swą wolą***, a jego starszych**** nauczał mądrości^2449.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiązać, krępować, okiełznać; ** lub: książę, przywódca, wysoki urzędnik, naczelnik; *** idiom: zgodnie z duszą - por. Ps 27,12 przypis * 42,2 przypis ** 66,16 przypis ***; **** tj. starszych wiekiem lub starszych jako przywódców - Wj 3,16

23. I Izrael^3478 wszedł^935 do Egiptu^4714, a Jakub^3290 zamieszkiwał* w ziemi Chama**;

* por. w. 12 przypis **; ** tj. „gorący” - drugi syn Noego, synonim Egiptu

24. I uczynił* bardzo^3966 płodnym* swój lud^5971 i potężniejszym** od jego wrogów***.      Wj 1,7; Wj 1,9; Pwt 26,5

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić owocnym, płodnym, rodzić owoc; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić silniejszym; *** ciemiężyciel, nieprzyjaciel

25. Odmienił^2015 ich serce^3820, by znienawidzili* Jego lud^5971 i postępowali przebiegle** wobec Jego sług^5650.      Wj 1,8-14; Dz 7,19

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzić (wrogów), oddzielać się, brzydzić się; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - postępować przebiegle, postępować nikczemnie

26. I posłał^7971 Mojżesza*, swojego sługę^5650, i Aarona**, którego wybrał^997;      Wj 3,10; Wj 4,14; Dz 7,34

* tj. „wyciągnięty” (z wody); ** „przynoszący światło”

27. I spełniali* pośród nich słowa^1697 ze znakami^226 Jego i cudami** w ziemi^776 Chama^2526.      Wj 7,1-12; Ps 78,43-51; Jr 32,20-21; Mk 16,20; 1Kor 1,22

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ustawiać, sprawiać, że coś się stanie, kształtować; ** lub: dziw, znak, cud, zapowiedź - Wj 4,21 Ps 71,7 Jl 3,3

28. Posłał^7971 ciemność^2822 i sprawił, że nastał mrok*, i nie buntowali** się przeciw^854 Jego słowu^1697.      Wj 10,21-23; Jl 2,31; Obj 16,10

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić ciemnym, pociemnić, ukryć, zataić; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nieposłusznym, być zbuntowanym wg ketiv: nie buntowali się, wg qere: nie buntowała się (ciemność) inni z pytajnikiem: czyż nie buntowali się - New International Version, WBCᴷ

29. Zamienił^2015 ich wody^4325 w krew^1818 i pozabijał* ich ryby^1710.      Wj 7,20-21

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zabić, uśmiercić, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zostać zgładzonym, zginąć

30. Ich ziemia^776 zaroiła* się od żab^6854, były nawet w komnatach** ich królów^4428.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - roić się, mnożyć się; ** izba, pokój, komnata, najbardziej wewnętrzna część, wnętrze, ciemny pokój

31. Nakazał* i nadciągnął** rój*** owadów i komarów**** na całe ich terytorium^1366.      Wj 8,16-21

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - powiedział; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wchodzić, wkroczyć; *** tu: l.poj. - rój - Wj 8,21, szczególnie typ muchy - zwłaszcza końska; **** lub: rój komarów, komar, wesz, robak

32. Zesłał* im deszcz^1653 z gradem^1259, płomienie^3852 ognia^784 na ich ziemię^776.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dał

33. Kazał uderzyć* ich winnice^1612 i ich figowce^8384; połamał^7665 drzewa** na ich terytorium***.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, uderzać, niszczyć, zabijać, pokonywać; ** lub: drzewo - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** granica, region, terytorium

34. Nakazał^559 i nadciągnęła* szarańcza**, niezliczone^4557 mnóstwo*** gąsienic****;

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wchodzić, wkroczyć; ** tj. szarańcza, szczególnie szarańcza wędrowna w uskrzydlonym stadium; *** lub: nie miała liczby - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** młoda szarańcza, żarłoczna gąsienica, pełzająca szarańcza bez skrzydeł

35. I te pożarły* całą zieleń^6212 w ich ziemi^776, i zjadły^398 plon^6529 ich pól**.      Wj 10,12-15

* lub: jeść, żreć, pochłaniać (o ogniu), trawić, wyniszczać; ** hebr.: adamaʰ - ziemia, kraj, terytorium, grunt uprawny

36. Kazał uderzyć* każdego^3605 pierworodnego^1060 w ich ziemi^776, pierwociny^7225 wszelkiej ich siły**.      Wj 11,5; Ps 78,51; Hbr 11,28

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, uderzać, niszczyć, zabijać, pokonywać; ** metafora: zabił najstarszego syna z każdego domu ludu egipskiego

37. Wyprowadził* ich ze srebrem^3701 i złotem^2091 i nie było potykającego** się w ich plemionach^7626.      Wj 12,35-36

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować pójście bądź wyjście, wyprowadzić, wywieść, wyzwolić; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - potknąć się, zataczać się

38. Egipt^4714 się radował*, gdy wychodzili^3318, bo z ich** powodu padł^5307 na nich*** strach****.

* lub: być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; ** domyślnie: Izraelitów; *** Egipcjan; **** lub: trwoga, przerażenie

39. Rozpostarł* obłok^6051 dla osłony^4539 i ogień, by dawał światło** w nocy^3915.      Wj 13,21; Iz 4,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozciągać się, ukazywać, rozprzestrzeniać; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - oświetlać, rozświetlać, zapalać, dawać światło

40. Prosił* – a On sprawił, że zostały przyprowadzone** przepiórki^7958 i nasycił*** ich chlebem^3899 z niebios****.      Wj 16,15; Ps 78,24

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - prosić, szukać, zabiegać tu: w 3 os. l.poj. - o Izraelu; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprowadzić przeciwko, wnosić, sprawić coś; *** dosłownie: sprawił, że się nasycili; **** domyślnie: o mannie - Ps 78,24 przypis *

41. Otworzył^6605 skałę* i trysnęły^2100 wody, popłynęły rzeką** po pustyni***.      Wj 17,6

* lub: blok kamienny, głaz, skała; ** strumień; *** lub: po suszy

42. Pamiętał^2142 bowiem o swoim świętym* Słowie^1697 i o^853 Abrahamie^85, swoim słudze^5650.

* lub: odrębność, świętość, miejsce święte - por. Ps 89,35 Jr 23,9

43. Wyprowadził^3318 swój lud^5971 z weselem*, swoich wybranych wśród okrzyków radości**.      Wj 15,1; Joz 24,13

* lub: zadowolenie, wesele, radosne uniesienie; ** lub: okrzyk radości, chwały, obwieszczenie, krzyk błagania

44. I dał im ziemię^776 narodów*, i objęli w posiadanie^3423 dorobek** ludów***;

* hebr.: goim - poganie, narody, nie-Żydzi; ** dosłownie: mozół, utrapienie, ucisk, trud, szkoda, krzywda; *** hebr.: le’om - lud, naród

45. Aby zachowywali^8104 Jego nakazy* i przestrzegali^5341 Jego praw**. Chwalcie*** JH[WH].

* lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna; ** lub: prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj; *** lub: chlubić, wychwalać, jaśnieć - z kodem 3050 - hallelujah

↑↑

Psalm 106

1. Chwalcie* JH[WH]. Wysławiajcie** JHWH, albowiem jest dobry, albowiem miłosierdzie*** Jego trwa na wieki^5769!

* lub: chlubić, wychwalać, jaśnieć - z kodem 3050 - hallelujah; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać dziękczynienie, chwalić, wyznawać - tryb rozkazujący; *** łaska, dobroć, wierność

2. Kto wysłowi* potęgę** JHWH i ogłosi^8085 całą Jego chwałę***?      Ps 145,4; Ps 145,12; Ps 150,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - powiedzieć, wypowiedzieć; ** siła, moc, dzielność; *** por. Ps 22,3 przypis **

3. Błogosławieni^835, którzy strzegą* sądu** i czynią sprawiedliwość^6666 w każdym czasie.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, świętować, strzec, mieć pieczę nad; ** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie

4. Pamiętaj^2142 o mnie, JHWH, przez życzliwość^7522 do swojego ludu^5971; nawiedź* mnie swoim zbawieniem**;

* lub: przegląd, opieka, troska, zapas, straż, nadzór; ** lub: dobrobyt, pomyślność

5. Abym* widział^7200 szczęście** Twoich wybranych^972, radował*** się radością**** Twojego narodu^1471 i chlubił^1984 się razem z Twoim dziedzictwem^5159.      Pwt 32,9

* lub: obym - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość, szczęście; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zadowolonym, radować się, unosić się radością, promienieć; **** radość, uciecha, pomyślny skutek

6. Zgrzeszyliśmy* wraz^5973 z naszymi ojcami^1, postępowaliśmy przewrotnie^5753 i czyniliśmy niegodziwość**.      Kpł 26,40; 1Krl 8,47; Dn 9,5

* lub: chybić celu bądź słuszności, ponieść winę, utracić, grzeszyć; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postępować niegodziwie, potępić jako winnego

7. Nasi ojcowie w Egipcie^4714 nie zrozumieli* Twoich cudów^6381, nie pamiętali^2142 ogromu^7230 Twoich łask^2617, lecz buntowali** się nad morzem^3220 – Morzem Czerwonym.      Wj 14,11; Ps 78,17

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - mieć wgląd, poświęcać uwagę, rozważać, zastanawiać się, być roztropnym, postępować rozważnie; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przejawiać bunt, okazywać nieposłuszeństwo, nie słuchać

8. A jednak ich wybawił* ze względu^4616 na swoje imię**, aby okazać*** swoją potęgę****.      Wj 9,16; Ps 143,11; Ez 20,14; 1J 2,12

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, wybawić, zwyciężyć; ** imię reprezentuje charakter i autorytet Boga; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ujawnić, oznajmić; **** moc

9. Zgromił* Morze Czerwone^5488 i wyschło^2717; i przeprowadził^1980 ich przez głębiny** jak przez pustynię^4057.      Wj 14,21; Ps 18,15; Iz 63,11-14; Na 1,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zgromić, napomnieć; ** głębia, otchłań, grób

10. Tak wybawił^3467 ich z ręki tego, który ich nienawidził* i odkupił** ich z ręki wroga^341.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oddzielać się, brzydzić, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - nienawidzący (wrogów); ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykupić (jako krewny) odkupić (jako Bóg)

11. Wody^4325 zakryły^3680 ich nieprzyjaciół*, nie pozostał^3498 ani jeden z nich.      Wj 14,27-28; Wj 15,5; Ps 78,53

* lub: trudne położenie, niedola, wróg, nieprzyjaciel

12. Wtedy uwierzyli* Jego słowom^1697 i śpiewali^7891 na Jego chwałę**.      Wj 14,31; 1Krn 9,6

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - trwać mocno, ufać, być pewnym, wierzyć w - por. utwierdzeni w wierze w słowie Jego śpiewali ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: chwała, sława, rozgłos, pieśń lub hymn pochwalny

13. Szybko* jednak zapomnieli^7911 o Jego dziełach^4639, nie czekali** na Jego radę***.      Wj 15,24; Ps 78,11; Ps 107,11

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - śpieszyć (się), pospieszać, robić szybko; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czekać, czekać w zasadzce, zwlekać, wyczekiwać; *** plan, rada, zamysł, akt decyzji

14. Pałali* żądzą** na pustyni^4057, na próbę wystawiali*** Boga na pustkowiu^3452.      Wj 17,7; Ps 78,18; 1Kor 10,9; Jk 1,13

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - pragnąć, tęsknić za, żywić pożądanie (o żądzach cielesnych); ** tęsknota serca, pożądanie, pragnienie, życzenie; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - badać, próbować, kusić

15. I dał^5414 im, czego żądali*, lecz zesłał^7971 na ich dusze** wycieńczenie***.      Lb 11,31; Ps 78,29

* lub: żądanie, petycja, prośba, życzenie; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba - Ps 3,2 przypis *; *** lub: chudość, niedostatek, nikłość, marnienie - Iz 10,16 Mi 6,10

16. Potem zazdrościli* Mojżeszowi^4872 w obozie** i Aaronowi^175, świętemu^6918 JHWH;      Lb 16,3

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być zazdrosnym, zawistnym, gorliwym, pobudzać do zazdrosnego gniewu; ** obóz, obóz wojskowy

17. Otworzyła^6605 się ziemia^776 i pochłonęła^1104 Datana*, i zakryła^3680 zgromadzenie** Abirama***;      Lb 16,31-32; Pwt 11,6

* tj. „należący do krynicy” - naczelnik Rubenitów; ** zgromadzenie, zebranie; *** tj. „mój ojciec jest wywyższony”

18. I zapłonął^1197 ogień^784 przeciwko ich zgromadzeniu^5712, płomień^3852 spalił^3857 niegodziwych*.

* lub: winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca

19. Zrobili cielca* na Horebie** i odlanemu posągowi*** oddali pokłon****;      Wj 32,4

* tj. młody byk; ** tj. „pustynia” - inna nazwa góry Synaj; *** lub: topiony metal, odlewany wizerunek (bożka), sieć; **** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - padać na twarz, bić czołem, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - leżeć płasko

20. I zamienili* swoją chwałę** na obraz*** wołu^7794 jedzącego^398 trawę^6212.      Iz 40,18-25; Jr 2,11; Rz 1,23

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zmienić, odmienić, wymienić, zapaść się; ** hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat, godność, szacunek; *** lub: wzór, plan, forma, budowa, postać, wizerunek

21. Zapomnieli^7911 o Bogu, swoim wybawcy*, który dokonywał^6213 wielkich^1419 dzieł w Egipcie^4714;      Iz 43,3; Oz 13,4; Łk 1,47; 1Tm 2,3

* dosłownie: wybawiającego ich - koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, dać zwycięstwo

22. Cudownych* dzieł w ziemi^776 Chama**, rzeczy budzących lęk*** nad Morzem^3220 Czerwonym^5488.      Ps 105,23; Ps 105,27

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - niezwykłe, zdumiewające, niezrównane, trudne do pojęcia (dzieła); ** inna nazwa Egiptu - por. Ps 105,23 przypis **; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wywołać zdumienie, nabożną cześć, przejąć lękiem

23. Dlatego* powiedział, że ich wygubi**, gdyby nie Mojżesz^4872, Jego wybrany^972, który stanął w wyłomie*** przed Jego obliczem^6440, aby odwrócić^7725 Jego gniew**** i zamiar ich zniszczenia^7843.      Wj 32,10; Pwt 9,14

* lub: I powiedział; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zniszczyć, wytracić; *** wyrwa, wyłom, dziura; **** lub: żar, furia, wściekłość, gorączka, oburzenie, złość

24. Wzgardzili* też wspaniałą** ziemią^776, nie wierząc*** Jego słowu^1697.      Hbr 3,18; Jud 1,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odrzucać, odmawiać, wzgardzać; ** lub: pragnienie, to, co jest godne pożądania, miły, drogi; *** por. w. 12 przypis *

25. I szemrząc* w swoich namiotach**, nie byli posłuszni*** głosowi^6963 JHWH.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - mamrotać, oczerniać tu i Pwt 1,27 Iz 29,4; ** por. Ps 78,60 przypis ***; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - słuchać, posłuchać, okazać posłuszeństwo

26. Dlatego podniósł^5375 na nich swoją rękę*, aby ich doprowadzić do upadku** na pustyni;

* ramię, ręka - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować upadek, powalić, zrzucić, zwalić

27. Aby ich potomstwo* upadło^5307 wśród narodów^1471 i aby rozproszyć^2219 ich po różnych ziemiach^776.      Kpł 26,33; Ps 78,43; Ez 20,23

* lub: nasienie

28. Przyłączyli* się też do Baal-Peora** i jedli^398 ofiary*** składane zmarłym^4191.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - dołączyć się; ** tj. „Pan rozłamu” - bóstwo czczone w Peor; *** hebr.: zebah - ofiara, ofiara wspólnotowa - Pwt 26,14

29. I pobudzili Go* do gniewu** swoimi czynami^4611, tak że wybuchła*** wśród nich plaga^4046;      Lb 25,3; Pwt 4,3; Oz 9,10

* domyślnie: Boga; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dokuczać, pobudzać do gniewu; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wybuchnąć (gwałtownie), uciec się do przemocy

30. Wtedy powstał^5975 Pinechas*, dokonał sądu** i plaga*** została powstrzymana^6555.      Lb 25,7

* tj. „usta ze spiżu”; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pośredniczyć, rozsądzić, ogłosić wyrok, być rozjemcą; *** cios, rzeź, plaga, zaraza

31. I zostało mu to policzone* za sprawiedliwość^6666 z pokolenia w pokolenie**, na wieki***.      Lb 25,11

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać policzonym, przypisanym, być szanowanym; ** lub: generacja, okres, pokolenie; *** na zawsze

32. Rozgniewali* Go ponownie u wód Meriba**, tak że Mojżesz^4872 był pełen obaw*** z tego**** powodu^5668;      Lb 20,2; Lb 20,13; Pwt 1,37; Pwt 3,26; Ps 81,7

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przywodzić do gniewu bądź złości, rozjątrzyli - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** tj. „niesnaski, spór”; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - drżeć, dygotać, być pełnym obaw - por. Iz 15,14; **** lub: z ich powodu

33. Okazali bowiem nieposłuszeństwo* Jego Duchowi**, tak że mówił on*** nierozważnie**** swoimi ustami^8193.      Lb 20,10-11; Ps 78,40; Iz 63,10

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przejawiać bunt, okazywać nieposłuszeństwo, nie słuchać; ** dotyczy Boga - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** tj. Mojżesz; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mówić pochopnie, nieroztropnie - por. Kpł 5,4 Prz 12,18

34. Nie wytępili* narodów**, jak im to JHWH nakazał***.      Pwt 7,2; Pwt 7,16; Sdz 2,2

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zniszczyć, wytracić; ** poganie, narody, nie-Żydzi; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mówić, odpowiadać, mówić w swoim sercu, myśleć, nakazywać, obiecywać, zamierzać

35. Lecz zmieszali* się z tymi narodami** i nauczyli^3925 się ich czynów^4639;      Sdz 3,5-6

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - wymieniać zobowiązania, zastawy, mieć udział z, dzielić coś wspólnie; ** poganie, narody, nie-Żydzi

36. I służyli^5647 ich bożkom*, które stały^1961 się dla nich pułapką**.      Pwt 7,16; Sdz 2,12

* lub: wyobrażenie bóstwa przedstawione przez wizerunek, bożek; ** przynęta umieszczona w pułapce, wabik, sidła

37. Ofiarowali* bowiem demonom** swoich synów^1121 i swoje córki^1323;      Kpł 17,7; Pwt 12,31; Pwt 32,17; Jr 7,31; 1Kor 10,20; Obj 9,20

* tj. składać krwawą ofiarę; ** hebr.: sed - demon - tylko tu i Pwt 32,17 - por. J 7,20 przypis *

38. I wylali^8210 krew niewinną*, krew swoich synów^1121 i córek, którą** ofiarowali*** bożkom^6091 Kanaanu; i ziemia^776 została zanieczyszczona**** krwią.      Lb 35,33; Iz 24,5

* lub: czysty, wolny od winy, przejrzysty, niewinny; ** których; *** tj. składać krwawą ofiarę; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zanieczyszczonym, bluźnierczym, bezbożnym

39. Zanieczyścili* się swoimi czynami^4639 i cudzołożyli^2181 swoimi postępkami**.      Kpł 18,24

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być bądź stać się nieczystym (w sensie seksualnym, rytualnym); ** uczynek, czyn, nawyk, praktyka

40. I rozpalił* się gniew^639 JHWH na Jego lud^5971, obrzydło** Mu Jego dziedzictwo^5159.      Pwt 32,19; Ps 78,59

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - płonąć, rozpalić (o gniewie); ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - brzydzić się, czuć odrazę, uważać za obrzydliwość

41. I wydał* ich w rękę^3027 narodów^1471, i panowali^4910 nad nimi ci, którzy ich nienawidzą**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, przyznać, użyć, poddać się komuś - Lm 3,30; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzić (wrogów), oddzielać się, brzydzić

42. I uciskali* ich wrogowie^341, upokarzali** ich pod^8478 swoją ręką^3027.      Sdz 4,3; Sdz 10,12

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ściskać, naciskać, przyciskać, uciskać; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - ukorzyć się, zostać upokorzonym, zostać podbitym

43. Wiele razy^6471 ich wybawiał^5337, lecz oni buntowali* się w swoich** planach*** i zostali upokorzeni**** przez swoje** nieprawości^5771.      Sdz 2,16; Ne 9,27; Ps 81,12

* lub: przejawiać bunt, okazywać nieposłuszeństwo - w. 33 przypis *; ** ze względu na swoje plany ... , ze względu na swoje ... - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: plan, rada, zamysł, akt decyzji; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być poniżonym, być upokorzonym

44. Lecz wejrzał* na ich ucisk**, gdy usłyszał^8085 ich błaganie***.

* dosłownie: dostrzegł - por. Ps 94,7 przypis *; ** lub: trudne położenie, niedola; *** krzyk błagania

45. Wspomniał* ze względu na nich na swoje przymierze** z nimi i zlitował*** się nad nimi według wielkiej łaski**** Jego.      Wj 32,14

* lub: pamiętał; ** hebr.: berit - sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy; *** lub: miłosierdzie, wierność, dobroć; **** wg ketiv: łaska Jego, wg qere: łask - l.mn. Jego - por. w. 7

46. I sprawiał*, że mieli litość** dla*** nich, wszyscy, którzy uprowadzili ich w niewolę^7617.      Ezd 9,9; Jr 42,12

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, zezwolić, przypisać, wytworzyć, robić; ** lub: współczucie; *** dosłownie: przed ich obliczem

47. Wybaw* nas, JHWH, nasz Boże, i zgromadź** nas spośród narodów^1471, abyśmy wysławiali*** Twoje święte^6944 imię^8034 i szczycili**** się Twoją chwałą*****.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, dać zwycięstwo - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zebrać razem; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać dziękczynienie, wysławiać, chwalić; **** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - szczycić się, chełpić, pysznić; ***** por. Ps 71,6 przypis ***

48. Błogosławiony^1288 JHWH, Bóg Izraela^3478, od wieków^5769 na wieki; niech cały lud^5971 powie: Amen*. Chwalcie** JH[WH].

* lub: naprawdę, istotnie, godne wiary, niech tak będzie; ** lub: chlubić, wychwalać, jaśnieć - z kodem 3050 - hallelujah

↑↑

Psalm 107

1. Wysławiajcie* JHWH, albowiem jest dobry**, albowiem miłosierdzie^2617 Jego trwa na wieki^5769!

* por. Ps 106,47 przypis ***; ** lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność

2. Niech mówią to odkupieni* przez JHWH, ci, których odkupił^1350 z ręki wroga^6862;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykupić (jako krewny) odkupić (jako Bóg)

3. I zgromadził* z różnych ziem^776, ze wschodu^4217 i zachodu^4628, z północy^6828 i południa**.      Ps 35,27; Ps 106,47; Iz 11,11; Iz 43,5; Jr 29,14; Ez 39,2

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zebrać razem; ** dosłownie: i z morza - często o Morzu Śródziemnym

4. Błądzili* po pustyni^4057, na pustkowiu** nie znaleźli^4672 drogi^1870 do zamieszkałego^4186 miasta^5892.      Pwt 32,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mylić się, błąkać się, zataczać się; ** lub: miejsce odludne, nieużytek, pustkowie

5. Byli głodni^7457, a także spragnieni^6771, aż omdlewała* w nich dusza**.      Ps 77,3

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - mdleć, słabnąć; ** dosłownie: dusze - por. Ps 3,2 przypis *

6. A wtedy wołali* do JHWH w swojej niedoli**, i wyzwalał^5337 ich z ucisków***;      Ps 106,13; Ps 106,19; Ps 106,28

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, wołać o pomoc, głośno domagać się; ** lub: trudne położenie, niedola; *** udręka, tarapaty, ucisk

7. I poprowadził* ich właściwą** drogą^1870, aby przyszli^1980 do zamieszkałego^4186 miasta^5892.      Ezd 8,21; Jr 31,9

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - prowadzić marsz, deptać; ** szczery, prawy, sprawiedliwy, prawidłowy, należyty

8. Niech wysławiają* JHWH za Jego miłosierdzie^2617 i cudowne** dzieła dla synów^1121 ludzkich***;      Ps 75,1

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać dziękczynienie, chwalić, wyznawać; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - niezwykłe, zdumiewające, nadzwyczajne (dzieła); *** dosłownie: synów człowieka

9. Bo zaspokoił* spragnioną** duszę, a głodną duszę^5315 napełnił*** dobrami^2896!      Ps 34,10; Łk 1,53

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zaspokajać, wzbogacać, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nasyconym; ** lub: spragnionego - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - błąkać się, tułać, pragnąć; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - napełnić (się), zadowolić, dokonać, utwierdzić

10. Siedzących*|PAR w ciemności^2822 i w cieniu śmierci**, więźniów^615 nędzy^6040 i żelaza.      Mt 4,16; Łk 1,79

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieszkać, pozostawać, siedzieć, przebywać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** hebr.: calmawet - cień śmierci, głęboka ciemność - metafora.: miejsce przebywania zmarłych - por. Hi 3,2 10.21-22 Iz 9,1 Jr 2,6

11. Bo buntowali* się przeciwko nakazom** Boga i pogardzili^5006 radą*** Najwyższego^5945.      Lb 20,24; 1Sm 15,23

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przejawiać bunt, okazywać nieposłuszeństwo, nie słuchać; ** wypowiedź, słowo, powiedzenie, obietnica, nakaz; *** lub: zamysł, rada, plan, decyzja

12. I upokorzył* ich serce^3820 trudem**, potknęli się***, a nie było nikogo, kto pomógł****.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - upokorzyć, podbić; ** mozół, ciężka praca, trud; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - potknąć się, zataczać; **** dosłownie: pomagającego

13. A wtedy wołali* do JHWH w swojej niedoli^6862, a On wybawiał^3467 ich z ucisków^4691;

* lub: wołać (na pomoc), krzyczeć, zawołać (w potrzebie)

14. Wyprowadził* ich z ciemności^2822 i z cienia śmierci**, a ich więzy^4147 rozerwał***.      Ps 78,78; Dz 12,7; Dz 16,26

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyprowadzić, wywieść, wyzwolić; ** hebr.: calmawet - cień śmierci, głęboka ciemność - metafora: miejsce przebywania zmarłych - por. Hi 3,2 10.21-22 Iz 9,1 Jr 2,6; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozerwać, złamać, wyrwać, podrzeć

15. Niech wysławiają* JHWH za Jego miłosierdzie** i za cudowne^6381 dzieła wobec synów*** ludzkich****.

* por. w. 8 przypis *; ** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; *** lub: syn, wnuk, dziecko płci męskiej, członek jakiejś grupy; **** dosłownie: człowieka

16. Bo skruszył^7665 bramy^1817 mosiężne* i rozłupał** żelazne^1270 sztaby^1280.      Lb 16,1-3

* lub: miedź, brąz, kajdany (z miedzi bądź brązu), stop miedzi z cyną stąd: brąz a także mosiądz; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozciąć na pół

17. Głupcy* przez swoje występne** drogi^1870 i przez swoje nieprawości^5771 są udręczeni^6031.

* lub: głupiec, gardzący mądrością, ktoś kłótliwy, kpiący; ** lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawolność, profanacja

18. Wszelki pokarm^400 obrzydł* ich duszy^5315 i zbliżyli^5060 się do bram śmierci**.      Lb 16,35; Hi 33,20

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - brzydzić się, czuć odrazę, uważać za obrzydliwość; ** tj. do bram Szeolu - por. Ps 9,13 Mt 16,18

19. A wtedy wołali* do JHWH w swojej niedoli^6862, i wybawiał** ich z ucisków^4691;

* lub: wołać (na pomoc), krzyczeć, zawołać (w potrzebie); ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wybawić, ocalić, wyzwolić, dać zwycięstwo

20. Posłał^7971 swoje słowo^1697 i uzdrowił* ich, i wybawił** ich z dołu***.      Ps 147,15; 2Krl 20,4; Mt 8,8

* lub: przywrócić zdrowie - w aspekcie fizycznym i duchowym - por. Rdz 20,17 Iz 53,5 Oz 5,13 Za 11,16; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pozwolić uciec, wyzwolić, ocalić (życie), złożyć; *** hebr.: sehit - dół, otchłań tu - l.mn. i Lm 4,20 King James Version - zniszczeń

21. Niech wysławiają^3034 JHWH za Jego miłosierdzie^2617 i cudowne^6381 dzieła dla synów^1121 ludzkich*;      Ps 75,1

* dosłownie: synów człowieka

22. I niech składają* ofiary^2077 dziękczynienia**, i głoszą z radością*** Jego dzieła.      Kpł 7,12; Ps 50,14; Ef 5,20; 1Tes 5,18; Hbr 13,15

* lub: zabijać na ofiarę, zarzynać do jedzenia; ** lub: wyznanie, chwała, dziękczynienie, ofiara dziękczynna; *** lub: okrzyk radości, chwały

23. Ci, którzy zstąpili^3381 na morze^3220 w statkach*, którzy prowadzili^6213 handel** na wielkich wodach^4325;

* tj. statek dalekomorski, kupiecki; ** lub: zajęcie, praca, zawód, interesy, misja handlowa

24. Oni widzieli^7200 dzieła^4639 JHWH i Jego cuda* w głębinach**.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - niezwykłe, zdumiewające, nadzwyczajne (dzieła); ** tj. głębina morska

25. Gdy rozkazał*, powstał^5975 huraganowy** wiatr*** i podniósł on fale morskie.      Ps 93,3-4; Jo 1,4

* lub: i powiedział - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mówić, mówić w swoim sercu, nakazywać, myśleć; ** burza, wichura, huragan; *** hebr.: ruaʰ - wiatr, duch, tchnienie, umysł - por. Ps 76,12 przypis **

26. Wznosili* się aż do niebios^8064 i zstępowali^3381 w głębiny**, tak że ich dusza^5315 mdlała^4127 w nieszczęściu^7451.      Ps 22,14; Ps 119,28

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść w górę, wyrastać, przewyższać, być lepszym; ** hebr.: tehom - głębia (oceanu), otchłań - gr.: abyssos - Rdz 1,2 tu: l.mn.

27. Zataczali^2287 się i chwiali^5128 jak pijani*, a cała ich mądrość** skończyła się***.

* tu l.poj.; ** lub: zmyślność, roztropność; *** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - być zakończonym

28. A wtedy wołali^6817 do JHWH w swojej niedoli*, i wyprowadzał** ich z ucisków***;

* lub: trudne położenie, niedola; ** lub: spowodować wyjście, wyprowadzić, wywieść, wyzwolić; *** udręka, tarapaty, ucisk

29. Doprowadził* do uciszenia^1827 huraganu^5591 i zamilkły** fale*** morskie.      Mt 8,26; Mk 4,39

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - podnosić, ustawiać, wykonywać, powodować skutek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nieruchomym; *** dosłownie: jego fale

30. Ucieszyli* się więc, że ucichły^8367; i tak prowadził^5148 ich do upragnionej** przystani***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; ** lub: rozkosz, przyjemność; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: miasto, port

31. Niech wysławiają^3034 JHWH za Jego miłosierdzie^2617 i cudowne^6381 dzieła dla synów^1121 ludzkich*;      Ps 75,1

* dosłownie: synów człowieka

32. Niech Go wywyższają* w zgromadzeniu^6951 ludu^5971 i w zgromadzeniu** starszych*** niech Go chwalą^1984.      Ps 22,22; Ps 22,25

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - podnieść wysoko, być zabranym wysoko, umieścić; ** lub: zgromadzenie, miejsce zamieszkania, mieszkanie; *** tj. starszych wiekiem lub starszych jako przywódców - Wj 3,16

33. Zamienił* rzeki** w pustynię^4057, a źródła*** wód^4325 w spragnioną ziemię^6774;      1Krl 17,1; 1Krl 17,7

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - sprawić, że coś się stanie, wyznaczyć, ustanawiać; ** lub: strumień, rzeka; *** źródło, krynica, czynność wyjścia

34. Ziemię^776 urodzajną* zamienia w jałową** z powodu niegodziwości*** tych, którzy w niej mieszkają^3427.      Rdz 13,10; Rdz 19,25; Pwt 29,23-27

* dosłownie: ziemię owocu; ** lub: słoność, jałowość; *** lub: zło, udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły

35. Pustynię^4057 zamienia* w stawy** pełne wód^4325, a suchą*** ziemię^776 w źródła^4161 wód.      Ps 114,8; Iz 35,6-7; Iz 41,18

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - sprawić, że coś się stanie, wyznaczyć, ustanawiać; ** lub: sadzawka, błotniste stawy, moczary; *** lub: suchość, susza, pustynia

36. I osiedlił* tam głodnych**, aby*** założyli^3559 miasto^5892 do zamieszkania^4186;      Ps 60,9; Ps 146,7

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić, że ktoś zamieszka, sprawić, że (miasta) będą zamieszkane; ** głodny, słabnący (metaforycznie o sile); *** dosłownie: i

37. I obsiali^2232 pola^7704, zasadzili^5193 winnice* i uzyskali^6213 obfity** plon***.      Iz 65,21; Am 9,14

* lub: winnica, teren do uprawiania winorośli; ** dosłownie: owoc ziemi; *** owoc, zbiory, plon, zysk, przychód

38. Błogosławił^1288 im i stali się bardzo^3966 liczni*, nie umniejszył^4591 też ich bydła^929.      Rdz 12,2; Rdz 17,16; Rdz 17,20

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być lub stać się licznym, rozmnożyć się, być wielkim, urosnąć do wielkich rozmiarów

39. Zmniejszyli* się i zostali upokorzeni** z powodu ucisku^6115, zła*** i utrapienia^3015;      Ps 44,25

* dosłownie: i zmniejszyli się - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być za małym, zmniejszać się; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zgiętym w pokłonie, ukorzyć się, kłaniać się (w hołdzie), paść na twarz; *** zło, niedola, krzywda

40. On wylewa^8210 wzgardę^937 na władców* i sprawia, że błądzą** na pustkowiach^8414 bez drogi^1870.      Hi 12,21; Hi 12,24

* lub: ktoś szlachetnie urodzony, książęcego rodu; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować błąkanie się, zwodzić

41. Lecz* podniósł ubogiego** z utrapienia^6040 i uczynił ich rodziny*** jak stado**** owiec.

* dosłownie: i; ** lub: potrzebujący, biedny, cierpiący ucisk - Ps 69,33 przypis *; *** lub: klan, rodzina, plemię, lud; **** kozy, owce, stada

42. Zobaczą^7200 to prawi* i rozradują** się, a wszelka nieprawość^5766 zamknie swoje usta.

* lub: szczery, prawy, sprawiedliwy, prawidłowy, należyty; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zadowolonym, unosić się radością, promienieć

43. Kto jest mądry*, będzie tego** strzegł*** i ci**** rozważą starannie^995 miłosierdzie JHWH.      Ps 64,9; Jr 9,12; Oz 14,9

* lub: roztropny, uczony, zmyślny, bystry, mądry; ** partykuła wskazująca dosłownie: tych; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zachowywać, mieć pieczę nad, ochraniać, ratować życie; **** niech (ci)

↑↑

Psalm 108

Pieśń^7892*. Psalm^4210 Dawida**.

tj. pieśń, oda, hymn;lub: dla Dawida - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

1. Boże, moje serce^3820 jest gotowe***; będę Ci śpiewał^7891 i wysławiał**** Cię, także^637 i moja chwała*****.      Ps 16,9; Ps 57,8; Ps 112,7

*** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być ustalonym, utwierdzonym, prawidłowo kierowanym, gotowym; **** lub: wysławiać śpiewem przy wtórze instrumentów; ***** tu: metonimia - cała istota - por. w 5 przypis **

2. Obudź* się, cytro** i harfo***, gdy budzę**** się o świcie^7837.      Sdz 5,12; Ps 33,2; Ps 81,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pobudzić się, obudzić - tu: tryb rozkazujący; ** lub: harfa, lutnia, kitara, instrument muzyczny; *** tj. instrument szarpany, lira; **** lub: (a ja chcę) obudzić jutrzenkę - por. w. 3 przypis **

3. Pragnę* Cię wysławiać** wśród ludu^5971, JHWH, pragnę* Ci śpiewać^2167 wśród^1077 narodów^3816.

* tu: IMP czasownik wyrażający życzenie, prośbę, pragnienie lub nakaz; ** lub: chwalić, składać dziękczynienie, wysławiać

4. Bo Twoje miłosierdzie* jest wielkie^1419, sięga ponad^5921 niebiosa^8064, a Twoja prawda** aż pod obłoki^7834.      Ps 25,10; Lm 3,22-23

* lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; ** hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność - por. Ps 61,7 przypis ****

5. Bądź wywyższony* ponad niebiosa, Boże, a Twoja chwała** ponad^5921 całą ziemię^776;

* tryb rozkazujący - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być wysoko, być wywyższonym, wstać; ** hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat, godność, szacunek - a także: ludzie - Rdz 34,13 Hi 19,9 Ps 8,5 21,5 - por. EIB - Ps 30,13

6. Aby Twoi umiłowani* zostali wyzwoleni**, wybaw^3467 ich swoją prawicą*** i odpowiedz**** mi.      Ps 60,5-12

* lub: ukochany, umiłowany, piękny, śliczny; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wyzwolonym, zostać zbawionym; *** prawica odnosi się do Bożej mocy i władzy rządzenia; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odpowiadać, reagować - tryb rozkazujący

7. Bóg^430 przemówił^1696 w swojej świętości*: Z** radością^5937 rozdzielę^2505 Sychem***, a dolinę^6010 Sukkot**** wymierzę^4058.

* lub: w swoim miejscu świętym - por. Ps 89,35 105,43 Jr 23,9; ** por. w. 3 przypis *; *** hebr.: Szekem - miasto pomiędzy górą Ebal a górą Gerazim, miejsce schronienia - Joz 20,7 pierwsza stolica Królestwa Płn.; **** miasto na wschód od Jordanu, 1,6 km na płn. od potoku Jabbok - Joz 13,27 Rdz 32,17 32,30 33,17 pierwszy obóz po wyjściu Izraela z Egiptu - Wj 12,27, miejsce wytopu metali - 1Krl 7,46

8. Mój jest Gilead*, mój i Manasses**, Efraim^669 osłoną^4581 mojej głowy^7218, Juda*** moim prawodawcą****.      Rdz 49,10; Ps 60,7

* określenie obszaru różnie definiowanego w zależności od kontekstu - górzyste tereny na wsch. od Jordanu na płd. od rzeki Jarmu; ** nazwa całego Królestwa Płn.; *** tj. „chwalony” lub „niech On będzie uwielbiony” - syn Jakuba i Lei - por. Rdz 29,35; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - nakazać prawem, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wytyczać granice, kreślić

9. Moab* jest moją misą^7366 do mycia**, na Edom rzucę mój sandał***; zawiwatuję^7321 nad^5921 Filisteą****.      2Sm 8,1; Kaz 11,9

* tj. obszar na wschód od Morza Martwego między rzeką Zered a rzeką Arnon; ** metafora upokorzenia i poddania; *** idiom: przejmować na własność - por. Pwt 11,24 Rt 4,7; **** obszar śródziemnomorskiej niziny przybrzeżnej - Ps 56, (nominativ) przypis ***

10. Kto mnie wprowadzi^2986 do miasta warownego^4013? Kto mnie doprowadzi do Edomu^123?

11. Czy nie Ty, o Boże, który nas odrzuciłeś* i już nie wyruszasz^3318, Boże, z naszymi zastępami**?      Ps 44,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odtrącać, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odrzucić kogoś siłą; ** hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp

12. Zapewnij^3051 nam pomoc^5833 w utrapieniu*, bo próżne** jest wsparcie*** człowieka^120.      Ps 118,8

* lub: trudne położenie, niedola, ucisk, wróg; ** lub: pustka, próżność, marność, fałsz, bezwartościowość; *** lub: pomoc, wybawienie, zbawienie, zwycięstwo

13. W Bogu^430 uczynimy^6213 potężne* rzeczy, a On podepcze^947 naszych nieprzyjaciół^6862.      1Krn 19,13

* lub: siła, moc, skuteczność

↑↑

Psalm 109

Przewodnikowi^5329 chóru. Psalm^4210 Dawida*.

lub: dla Dawida. Psalm - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

1. Boże mej pieśni chwały**, nie milcz***!

** lub: chwała, sława, rozgłos, pieśń lub hymn pochwalny; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - milczeć, być głuchym - Mi 7,16, Ps 35,22 83,2

2. Bo otworzyły^6605 się nade* mną usta^6310 niegodziwe** i usta podstępne***; mówili^1696 do mnie językiem^3956 fałszu****;      Mt 26,59-62

* lub: z powodu mnie; ** winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca; *** oszustwo, intryga; **** kłamstwo, oszustwo

3. Otoczyli* mnie słowami^1697 nienawiści^8135 i walczą** przeciwko mnie bez przyczyny^2600.      Ps 35,7; Ps 69,4; J 15,25

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chodzić dookoła, krążyć, otaczać, zbliżać; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - toczyć bitwę, prowadzić wojnę

4. W zamian^8478 za moją miłość^160 przeciwstawiają* mi się, a ja modliłem** się za nich.      Ps 35,12; J 10,32; 2Kor 12,15

* hebr.: satan - być przeciwnikiem, opierać, przeciwstawiać się; ** dosłownie: a ja - modlitwa - Ps 65,2 przypis *

5. Czynią* mi zło^7451 w zamian^8478 za dobro** i nienawiść^8135 w zamian^8478 za moją miłość^160.

* koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kłaść, ustawić, umieścić, wyznaczać, sprawiać, że coś się stanie, postanawiać, kształtować lub: położyli na mnie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość

6. Postaw* nad nim niegodziwego**, a przeciwnik*** niech stanie^5975 po jego prawicy^3225.      Hi 1,6; Za 3,1

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postawić nad, uczynić nadzorcą, powierzać, oddawać pod opiekę, składać na przechowanie; ** winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca; *** hebr.: satan - być przeciwnikiem, opierać, przeciwstawiać się

7. Kiedy zostanie osądzony*, niech wyjdzie^3318 jako winny**, a jego modlitwa^8605 niech będzie^1961 poczytana mu za grzech^2401.      Ps 1,5; Prz 28,9

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wejść w spór, błagać, być sądzonym; ** lub: winny, niegodziwy, przestępca, złoczyńca

8. Niech jego dni^3117 będzie^1961 niewiele*, a jego urząd** niech weźmie*** inny.      Mt 27,5; Dz 1,20

* idiom: niech jego życie będzie krótkie; ** lub: nadzór, opieka, komisja, warta, urząd, stanowisko; *** przyjmie

9. Niech jego synowie* będą sierotami**, a jego żona^802 wdową^490.      Wj 22,24

* hebr.: ben - syn, dziecko, wnuk; ** lub: ktoś bez ojca

10. Niech jego synowie^1121 wciąż się tułają* i niech żebrzą**, i szukają^1875 pokarmu w swoich ruinach^2723.      Hi 30,5-8; Ps 59,15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chwiać się, zataczać, dygotać, drżeć, włóczęga hebraizm: aby tułały się, będą się tułały - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - dopytywać, dowiadywać się dokładnie, żebrać

11. Niech wierzyciel* nastaje** na wszystko^3605, co jego, a obcy^2114 niech rozgrabią*** owoc jego pracy^3018.      Pwt 28,33; Ne 5,13; Hi 10,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pożyczać, tu imiesłów - wierzyciel - Iz 24,2 1Sm 22,2 w Ne 5,7 i Ps 89,22 ktoś pobierający nadmierne odsetki - lichwiarz; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uderzyć kogoś, zamierzyć się na; *** łupić, rabować

12. Niech nie będzie nikogo, kto by mu okazał* miłosierdzie**; niech nie będzie nikogo, kto by się zlitował*** nad jego sierotami^3490.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyciągnąć, ściągnąć w dół, rozciągnąć, wydobyć; ** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać przychylność, łaskawość, miłosierdzie

13. Niech jego potomstwo^319 będzie zgładzone*, niech ich imię^8034 zostanie starte** w następnym*** pokoleniu.

* koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odciąć, ściąć, zniszczyć, zabrać, pozwolić na zgubę; ** lub: zostać startym, zostać wymazanym, wyniszczonym; *** lub: kolejnym, dalszym

14. Niech JHWH pamięta* nieprawość** jego ojców^1, a grzech^2403 jego matki^517 niech nie będzie wymazany***.      Wj 20,5; Lb 14,18

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być przypomnianym, być pamiętanym, być przedmiotem myśli; ** przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość; *** por. w 13 przypis **

15. Niech jego winy będą zawsze* przed^5048 JHWH i niech wykorzeni** z ziemi^776 pamięć^2143 o nich***;      Ps 34,16; Ps 90,8

* lub: ciągłość, wieczność, bez przerwy; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odciąć, ściąć, zniszczyć, zabrać, pozwolić na zgubę; *** domyślnie: o takich jak on

16. Dlatego^3282 że nie pamiętał^2142, by okazać^6213 miłosierdzie^2617, ale prześladował* człowieka^376 ubogiego^6041 i nędznego**, a strapionego*** w sercu^3824 chciał zabić^4191.      Ps 34,18; Ps 94,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ścigać kogoś w sposób wrogi, prześladować, nękać; ** lub: być ubogim, bardzo biednym, być w potrzebie, nędza; *** lub: rażony, dotknięty, pobity, przygnębiony

17. Umiłował^157 przekleństwo*, więc** niech na niego spadnie***; skoro nie pragnął^2654 błogosławieństwa^1293, niech się od niego oddali****.      Ps 59,12; Prz 14,14; Mt 7,2

* lub: oszczerstwo, złorzeczenie, przekleństwo; ** dosłownie: i; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyjść, wchodzić, wkroczyć, dostąpić; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być odległym, być dalekim

18. Ubierał się w przekleństwo^7045 jak w szatę^4055, więc niech wejdzie^935 jak wody^4325 do jego wnętrzności* i jak oliwa do jego kości^6106.      Lb 5,22

* lub: wewnątrz, w głębi, w środku

19. Niech mu będzie jak płaszcz*, który go okrywa^5844 i jak pas^4206, którym się zawsze^8548 przepasuje^2296.

* lub: odzież, okrycie, bielizna

20. Taką^2063 niech mają zapłatę* od JHWH moi przeciwnicy** i ci, którzy źle^7451 mówią*** przeciwko^5921 mojej duszy^5315.      Ps 94,23; Iz 3,11

* lub: praca, dzieło, zapłata; ** hebr.: satan - być przeciwnikiem, opierać się, przeciwstawiać się; *** dosłownie: mówiący

21. Ale Ty, JHWH, PANIE^136, uczyń^6213 ze mną co chcesz, lecz ze względu* na swoje imię^8034 uratuj** mnie, bo dobra^2896 jest Twoja łaska***.      Ps 140,7

* lub: ze względu na, z powodu, w celu, z myślą o tym; ** tryb rozkazujący koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyzwolić, wyratować, wyswobodzić, wyrwać; *** dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie

22. Ja^595 bowiem jestem ubogi* i nędzny**, a serce^3820 moje we mnie*** jest zranione****.

* lub: biedny, udręczony, słaby, pokorny, skromny, nędzny; ** lub: być ubogim, bardzo biednym, być w potrzebie, nędza; *** dosłownie: w mym wnętrzu, w głębi; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przekłute

23. Odchodzę* jak cień^6738, który się schyla^5186, strząsają^5287 mnie jak szarańczę**.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - odprowadzać, prowadzić, skłaniać do odchodzenia; ** tj. wędrowna szarańcza w pełni uskrzydlonym stadium, rój

24. Moje kolana^1290 chwieją* się od postu^6685, a moje ciało^1320 wychudło** bez tłuszczu***.      Ps 35,13; Ps 69,10; Mt 4,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - potykać się, zataczać; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pochylać; *** lub: olej, oliwa z oliwek, tłuszcz

25. A ja stałem^1961 się dla nich drwiną*; gdy mnie widzą^7200, potrząsają^5128 głowami**.      Ps 22,7; Mt 27,39

* lub: pogarda, drwina, hańba; ** tj. gest zdziwienia i zaskoczenia nad czymś nieoczekiwanym

26. Wspomóż* mnie, JHWH, mój Boże; wybaw** mnie według swojego miłosierdzia^2617;

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pomagać; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyzwolić, dać zwycięstwo

27. Niech poznają*, że to Twoja ręka^3027; że to Ty, JHWH, to uczyniłeś^6213.      Hi 37,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, poznawać, uznać, rozważać

28. Oni przeklinają*, lecz Ty błogosław^1288; gdy powstają^6965, niech będą zawstydzeni**, a Twój sługa^5650 niech się weseli***.      2Sm 16,11; Iz 65,14

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić nikczemnym, przeklinać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zażenowanym, rozczarowanym, wstydzić się; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zadowolonym, unosić się radością, promienieć

29. Niech moi przeciwnicy* okryją^3847 się hańbą** i niech się owiną^5844 własnym wstydem*** jak płaszczem^4598.      Hi 8,22; Ps 35,26; Ps 132,8

* hebr.: satan - być przeciwnikiem, opierać, przeciwstawiać się; ** lub: wstyd, hańba, zakłopotanie, zniewaga; *** lub: hańba

30. Wielce^3966 pragnę wysławiać* JHWH swoimi ustami^6310 i pośród wielu^7227 Go chwalić**;

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - chwalić, składać dziękczynienie, wysławiać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chwalić się, wygłosić pochwałę, chełpić się

31. Bo On staje^5975 po prawicy^3225 nędznego^34, aby go wybawić^3467 od osądzających* jego duszę**.      Ps 16,8; Ps 110,5; Ps 121,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, zarządzać, sądzić, rozstrzygać spór, sprawować sąd, oczyszczać z zarzutów, karać; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca

↑↑

Psalm 110

1. Psalm^4210 Dawida^1732. JHWH oświadczył* mojemu PANU**: Usiądź^3427 po mojej prawicy^3225, aż położę^5704 twoich wrogów^341 jako podnóżek^1916 pod twoje stopy^7272.      Ps 2,1; Ps 22,1; Ps 31,1; Mt 22,44; Dz 2,34; 1Kor 15,25; Hbr 1,13

* lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka) - 2Sm 23,1; ** hebr.: ’adon - pan, ktoś stanowczy, silny, władca

2. Berło^4294 twojej mocy* pośle^7971 JHWH z Syjonu**, mówiąc: Panuj*** pośród^7130 twoich wrogów^341.      Ps 45,6; Ez 19,14; Rz 11,26-27

* lub: siła; ** tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35; *** tryb rozkazujący koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - panować, rządzić, podporządkowywać

3. Twój lud^5971 będzie ochoczy* w dniu twojej potęgi^2428, w ozdobach** świętości^6944, z łona^7358 świtu***. Dla ciebie czeka rosa^2919 twojej młodości****.      Sdz 5,2

* tu: rzeczownik - ochotnicy (?) - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - dobrowolność, ofiara złożona z własnej woli; ** świetność, cześć, chwała, dostojeństwo; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: świt, jutrzenka; **** lub: dzieciństwo, młodość - twojej młodzieży - EIB

4. JHWH przysiągł* i nie będzie żałował**: Ty jesteś kapłanem^3548 na wieki^5769 według porządku^1700 Melchizedeka***.      Rdz 14,18; Lb 23,19; Ps 89,35; Jr 4,28; Hbr 5,6; Hbr 6,20; Hbr 7,21

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - złożyć ślub; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - ulitować się, żałować, smucić się, odczuć ulgę; *** tj. „moim królem Sedek” - tu i Rdz 14,18 - por. Hbr 7,1-3

5. PAN^136 po twojej prawicy* roztrzaska** królów^4428 w dniu^3117 swojego gniewu^639.

* słowo prawica odnosi się do Bożej mocy i władzy rządzenia; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przebić, roztrzaskać, zdruzgotać, ciężko zranić

6. Będzie sądził* narody^1471 i napełni wszystko martwymi ciałami^1472; roztrzaska^4272 głowy** panujące*** nad ziemią****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pełnić funkcję sędziego, wydawać decyzję, bronić; ** idiom: pokona władców; *** wiele, licznie, dowódca, naczelnik; **** lub: jak ziemia szeroka - EIB na ziemi szerokiej - Biblia Lubelska

7. Ze strumienia* będzie pił^8354 po drodze^1870, dlatego podniesie^7311 głowę^7218.      Sdz 7,5-6; Ps 27,6

* lub: rwący potok, dolina, wadi, dolina rwącego potoku - potok Gichon (?) - por. 1Krl 1,38 lub rola potoku w 2Sm 5,8 (?)

↑↑

Psalm 111

1. Chwalcie* JH[WH]3050. Pragnę z całego^3605 serca^3824 wysławiać^3034 JHWH w gronie** prawych^3477 i w zgromadzeniu^5712.

* lub: chlubić, wychwalać, jaśnieć - z kodem 3050 - hallelujah; ** lub: potajemna rada, zgromadzenie, rada mędrców, krąg

2. Wielkie^1419 są dzieła^4639 JHWH, rozważane* przez wszystkich^3605, którzy mają w nich upodobanie^2656.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szukać, dowiadywać się, radzić

3. Majestatyczne* i wspaniałe** jest Jego dzieło^6467, a Jego sprawiedliwość^6666 trwa*** na wieki^5703.      Ps 112,3; Ps 112,9; Ps 119,142

* lub: splendor, majestat, świetność, moc; ** lub: ozdoba, świetność, cześć, chwała; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, być prostym, zajmować stanowisko, trwać

4. Pamiętnymi* uczynił swoje cuda**; miłosierny^2587 i litościwy^7349 jest JHWH.      Ps 78,4

* lub: pomnik, pamiątka, pamiętanie; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - niezwykłe, zdumiewające, niezrównane, trudne do pojęcia (dzieła)

5. Dał pokarm* tym, którzy się Go boją**, pamięta^2142 zawsze^5769 o swoim przymierzu***.      Ne 1,5; Ps 34,10; Ps 37,3; Ps 105,8; Mt 6,26

* lub: żywność; ** lub: pełen bojaźni, pełen czci, wystraszony; *** hebr.: berit - sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy

6. Okazał* swojemu ludowi^5971 potęgę^3581 swoich dzieł^4639, dając^5414 im dziedzictwo** narodów***.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - oznajmiać, rzucać w oczy, mówić; ** lub: majątek, dziedzictwo, mienie; *** poganie, nie-Żydzi

7. Dzieła^4639 Jego rąk to prawda* i sąd**, godne zaufania*** są wszystkie Jego ustawy^6490;

* hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność; ** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie - por. Ps 72,1 przypis **; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być utwierdzonym, wiernym, pewnym, trwałym

8. Zostały ustanowione* na wieki wieków**, uczynione*** w prawdzie^571 i prawości****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oprzeć się bądź położyć się na, spocząć na, wspierać, podtrzymywać, utrzymywać; ** na wieki, na zawsze; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykonane - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** szczerości, należycie - Ps 112,2 przypis **

9. Zesłał^7971 swojemu ludowi^5971 odkupienie*, ustanowił** na wieki^5769 swoje przymierze^1285; Jego imię^8034 jest święte^6918 i przejmujące lękiem***.      Pwt 28,58; Ps 49,8; Ps 99,3; Ml 1,11; Łk 2,38; Rz 3,24

* lub: okup, odkupienie, podział - por. Wj 8,23 Ps 130,7 Iz 50,2; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć nadzór, nakazać, zlecić, wyznaczyć; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wywołać zdumienie, nabożną cześć, przejąć lękiem

10. Początkiem^7225 mądrości* jest bojaźń^3374|F JHWH; dobre^2896 zrozumienie**|M mają wszyscy, którzy je wykonują^6213|M; Jego chwała^8416 trwa^5975 na wieki^5703.      Hi 28,28; Prz 1,7; Prz 13,15

* lub: zmyślność, roztropność, biegłość, mądrość; F rodzaj żeński; ** lub: roztropność, rozsądek, wgląd, rozeznanie, zrozumienie; M rodzaj męski

↑↑

Psalm 112

1. Chwalcie* JH[WH]3050. Błogosławiony mąż^376, który boi^3372 się JHWH i bardzo upodobał** sobie Jego przykazania^4687!      Ps 1,2; Ps 119,16; Ps 128,1

* lub: chlubić, wychwalać, jaśnieć - z kodem 3050 - hallelujah; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozkoszować się czymś, mieć przyjemność w, pożądać, mieć upodobanie

2. Jego potomstwo* będzie potężne^1368 na ziemi^776, pokolenie^1755 prawych** będzie błogosławione^1288.      Ps 25,13; Ps 37,26; Ps 102,28

* lub: nasienie; ** lub: szczery, prawy, sprawiedliwy, prawidłowy, należyty

3. Dobrobyt* i bogactwo** są w jego domu^1004, a jego sprawiedliwość trwa^5975 na wieki^5703.      Ps 111,3; Prz 3,16; Prz 8,18

* lub: bogactwo, majętność, cena, wysoka wartość; ** lub: majątek, bogactwo, dobrobyt

4. Dla prawych^3477 wschodzi^2224 światłość^216 w ciemności^2822; On* jest łaskawy**, miłosierny*** i sprawiedliwy^6662.      Ne 9,17; Hi 11,17; Ps 97,11

* lub: (on) o prawym(?); ** życzliwy, miłosierny, łaskawy; *** hebr.: rahum - współczujący, miłosierny

5. Dobrze^2896 jest, gdy człowiek^376 okazuje łaskę* i pożycza^3867, dotrzymuje** swojego słowa^1697 należycie***.      Ps 37,23; Prz 12,2; Łk 6,35; Łk 23,50

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać przychylność, łaskę, być łaskawym - dobrze człowiekowi łaskawemu ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** koniugacja czasownika - pilpel - forma czynno-intensywna - podtrzymywać, zawierać, wspierać, powściągać, ograniczać, załatwiać (sprawy); *** lub: zgodnie z prawem, należycie, sprawiedliwie

6. O tak*! Nigdy** nie zostanie zachwiany***, sprawiedliwy^6662 na wieki^5769 będzie**** zapamiętany^2143.      Prz 10,7

* lub: dlatego że, gdyż, ponieważ, jako że; ** lub: na wieki nie ...; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wstrząśniętym, poruszonym, obalonym; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, trwać, pozostawać

7. Nie będzie się bał^3372 złej^7451 nowiny^8052, jego serce^3820 jest stateczne*, ufające** JHWH.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być ustalonym, utwierdzonym, być niewzruszenie ustanowionym, być nieugiętym; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ufać, pokładać ufność w, mieć pewność, być pewnym, być bezpiecznym

8. Jego serce^3820 zostało umocnione*, nie będzie się bał^3372, aż spojrzy** z góry na swoich wrogów***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oprzeć się bądź położyć się na, spocząć na, wspierać, podtrzymywać, utrzymywać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, widzieć; *** ciemiężyciel, nieprzyjaciel

9. Rozprowadził* i dał ubogim**, jego sprawiedliwość^6666 trwa^5975 na wieki^5703, jego róg*** będzie wywyższony^7311 w chwale^3519.      2Kor 9,9

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozrzucać, rozprowadzić dowolnie, szafować; ** lub: ktoś będący w potrzebie, cierpiący ucisk, potrzebujący pomocy; *** tj. symbol zwycięskiej władzy i mocy - 2Sm 22,3 idiom: jego wysiłki zostaną uwieńczone powodzeniem - 2Sm 2,10

10. Niegodziwy* widzi to i gniewa** się, zgrzyta zębami*** i omdlewa^4549; pragnienie^8378 niegodziwych^7563 zginie^6.      Prz 11,7; Łk 13,28

* lub: winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - denerwować się, być wzburzonym, gniewać się; *** idiom: zgrzytanie zębami to objaw złości i nienawiści - Ps 35,16

↑↑

Psalm 113

1. Chwalcie* JH[WH]3050. Chwalcie^1984, słudzy JHWH, chwalcie imię JHWH!

* lub: chlubić, wychwalać, jaśnieć - z kodem 3050 - hallelujah

2. Niech imię* JHWH będzie błogosławione^1288, od teraz^6258 aż na wieki^5769.      Dn 2,20

* imię reprezentuje charakter i autorytet Boga - por. Ps 48,10

3. Od wschodu^4217 słońca^8121 aż do jego zachodu^3996, niech imię^8034 JHWH będzie wychwalane*.      Iz 59,19; Ml 1,11

* lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być chwalonym, być godnym pochwały

4. JHWH jest wywyższony* ponad wszystkie narody**, Jego chwała*** ponad niebiosa.      Ps 8,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wstać, powstać, być wywyższonym; ** hebr.: goim - poganie, narody, grupy etniczne, nie-Żydzi; *** hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat, godność, szacunek

5. Któż^4310 jest jak JHWH, nasz Bóg, który uczynił wysoko* swoje mieszkanie**;      Ps 89,6; Iz 40,18; Jr 10,6

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić wysokim, wywyższyć; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - siedzieć, siadać, być ustawionym, mieszkać

6. Który zniża* się, aby patrzeć^7200 na niebiosa^8064 i na ziemię^776?      Ps 11,4; Ps 138,6

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - położyć bądź sprowadzić nisko, ustawić na niższym miejscu, uczynić niskim, upokorzyć, usiąść

7. Podnosi* nędznego^1800 z prochu^6083, a z gnoju** wywyższa^7311 ubogiego***;      Ps 107,41

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - podnosić, wzbudzić, ustanawiać, utwierdzać; ** lub: sterta popiołu, sterta odpadków, sterta łajna; *** lub: ktoś będący w potrzebie, cierpiący ucisk, potrzebujący pomocy

8. Aby usiadł* pomiędzy^5973 książętami**, pomiędzy książętami^5081 swojego ludu^5971;      Hi 36,9

* por. w. 5 przypis **; ** lub: ktoś szlachetnie urodzony, książęcego rodu

9. On sprawia, że niepłodna* zamieszkuje^3427 w domu^1004 jako radosna** matka synów***. Chwalcie**** JH[WH]3050.      1Sm 2,5; Ps 68,6

* lub: jałowy, bezpłodny; ** radosny, wesoły, zadowolony; *** hebr.: ben - syn, dziecko, wnuk, członek grupy; **** lub: chlubić, wychwalać, jaśnieć - z kodem 3050 - hallelujah

↑↑

Psalm 114

1. Gdy Izrael^3478 wychodził^3318 z Egiptu^4714, dom^1004 Jakuba^3290 spośród ludu^5971 obcej mowy*,      Rdz 42,23; Ps 81,5

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mówić niewyraźnie, mówić niezrozumiale

2. Juda* stał^1961 się jego świątynią**, Izrael^3478 sferą Jego panowania***.      Wj 6,7; Wj 19,6; Wj 25,8; Wj 29,45

* tj. „chwalony” lub „niech On będzie uwielbiony” - syn Jakuba i Lei - por. Rdz 29,35 tu: o pokoleniu Judy; ** lub: Jego świętością - por. Ps 89,35 Jr 23,9; *** zwierzchnictwo, królestwo

3. Morze* to ujrzało^7200 i uciekło^5127, Jordan** popłynął*** wstecz^268.      Wj 14,21; Ps 77,16

* tu: o Morzu Czerwonym, często o Morzu Śródziemnym; ** tj. „zstępujący” - rzeka w Izraelu, płynąca z Antylibanu do Morza Martwego o długości ok. 320 km; *** dosłownie: obrócił się wstecz

4. Góry^2022 skakały* jak barany^352, pagórki^1389 jak jagnięta**.      Wj 19,18; Ps 29,63

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podskakiwać, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - tańczyć, skakać; ** lub: drobne bydło, owce, kozy, stada

5. Morze^3220, co ci się stało, że uciekasz*, Jordanie^3383, że płyniesz** wstecz?

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pierzchać, uciekać, oddalać się, znikać, pędzić; ** por. w 3 przypis ***

6. Góry, że skaczecie^7540 jak barany^352, a wy, pagórki^1389, jak jagnięta^6629?      Ha 3,10

7. Zadrżyj*|IMP, ziemio^776, przed obliczem PANA^113, przed obliczem^6440 Boga Jakuba**;      Ps 96,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kręcić się, zwijać się (z bólu), wirować, tańczyć - tryb rozkazujący; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** tj. „trzymający piętę” - por. Ps 53,6 przypis ***

8. Który zamienia^2015 skałę^6697 w zasoby^98 wód, a krzemień^2496 w źródło^4599 wód^4325.      Wj 17,6

↑↑

Psalm 115

1. Nie nam, JHWH, nie nam, ale imieniu^8034 swojemu daj chwałę*, ze względu na Twoją łaskę**, ze względu na Twoją wierność***!

* hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat, godność, szacunek; ** lub: dobroć, łaskawość; *** prawda, pewność, wiarygodność

2. Dlaczego^4100 mają mówić^559 narody*: Gdzie więc^4994 jest ich Bóg?      Ps 42,3; Ps 42,10; Ps 79,10

* hebr.: goim - poganie, narody, grupy etniczne, nie-Żydzi

3. Ale Bóg nasz jest w niebiosach*, czyni^6213 wszystko^3605, to czego^834 pragnie**.      1Krn 16,26-27; Ps 42,3; Ps 42,10; Ps 79,10; Ps 135,6; Dn 4,25; Rz 9,19

* wg myśli hebr. istniały trzy sfery nieba - por. Rdz 1,1 2Kor 12,2 przypis ****; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozkoszować się czymś, mieć przyjemność w, pragnąć, zachwycać się czymś, być ochoczym

4. Ich bożki* to srebro^3701 i złoto^2091, dzieło** rąk^3027 ludzkich***.      Pwt 4,28; Ps 135,15; Ha 2,19-20

* lub: wyobrażenie bóstwa przedstawione przez wizerunek, bożek; ** wytwór, czyn, działanie; *** dosłownie: człowieka

5. Mają usta^6310, ale nie mówią*; mają oczy^5869, ale nie widzą**.      Iz 46,7

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - obiecywać, mówić; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd

6. Mają uszy^241, ale nie słyszą*; mają nosy^639, ale nie wąchają**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - słuchać, posłuchać, okazać posłuszeństwo; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwęszyć, czuć zapach

7. Mają ręce^3027, ale nie dotykają*; mają nogi^7272, ale nie chodzą^1980; ani gardłem** swoim nie wydają głosu***.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dotykać, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czuć; ** hebr.: garon - kark, szyja, gardło, metafora: otwarty grób; *** tj. dźwiękowe wyrażenie emocji (?) - EIB - Ps 1,2 przypis ***

8. Tacy jak^3644 one* niech się staną^1961 ci, którzy je wykonują^6213 i wszyscy^3605, którzy w nich pokładają ufność**!      Ha 2,18

* domyślnie: bożki z w. 4; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pewność, być śmiałym, być bezpiecznym, ufać

9. Izraelu^3478, ufaj* JHWH; On jest waszą** pomocą*** i waszą tarczą****.

* tryb rozkazujący; ** dosłownie: ich; *** lub: wsparcie; **** tj. obroną - Ps 59,11 przypis ***

10. Domu* Aarona**, ufaj*** JHWH; On jest waszą**** pomocą^5828 i waszą tarczą^4043.      Ps 118,3; Ps 135,19

* tj. kapłani z pokolenia Lewiego, z rodu Aarona; ** tj. „przynoszący światło”; *** tryb rozkazujący; **** dosłownie: ich

11. Wy, którzy się boicie* JHWH, ufajcie** JHWH; On jest waszą pomocą^5828 i waszą tarczą^4043.

* lub: pełen bojaźni, pełen czci; ** tryb rozkazujący

12. JHWH pamięta^2142 o nas, będzie błogosławił*; będzie błogosławił^1288 domowi** Izraela***, będzie błogosławił domowi** Aarona.

* hebr.: barak - koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - błogosławić, w koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - napełnić mocą, pełny, chwalony, wielbiony, zawiera ideę klęknięcia przed Bogiem; ** tu: o całym narodzie; *** tj. „ten, który zmagał się z Bogiem”

13. Będzie błogosławił^1288 tym, którzy boją^3373 się JHWH, małym* oraz wielkim**.      Ps 128,1; Ps 128,4; Obj 11,18; Obj 19,5

* lub: młody, mały, niepozorny, nieważny; ** lub: wielki, ogromny, głośny, starszy, wybitny

14. Niech rozmnoży* was JHWH, was i waszych synów**.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować dodanie, zwiększyć, zrobić więcej; ** tj. syn, wnuk, dziecko, członek rodziny

15. Wy^859 zostaliście pobłogosławieni^1288 przez JHWH, który dogląda* niebiosa** i ziemię^776.      Rdz 1,1

* tu: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - czynić, powodować, zarządzać, doglądać - por. Ps 121,2 124,8146,6; ** wg myśli hebr. istniały trzy sfery nieba - por. Rdz 1,1 2Kor 12,2 przypis *

16. Niebiosa^8064 są niebiosami^8064 JHWH, ale ziemię^776 dał synom ludzkim*.

* dosłownie: człowieka

17. To nie umarli* będą chwalili^1984 JH[WH] ani nikt z tych, którzy zstępują** do krainy milczenia***.      Ps 6,5; Iz 38,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - umrzeć, zostać zgładzonym, zginąć; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - lub: schodzić w dół, upadać, zejść; *** idiom: (kraina) śmierci - por. Ps 94,17 - synonim Szeolu

18. Ale my będziemy błogosławili^1288 JHWH, teraz^6258 i na wieki^5769. Chwalcie* JH[WH]3050.

* lub: chlubić, wychwalać, jaśnieć - z kodem 3050 - hallelujah

↑↑

Psalm 116

1. Miłuję^157 JHWH, ponieważ wysłuchał* mojego głosu^6963 i mojego błagania**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - słyszeć, spełnić prośbę, zgodzić się; ** lub: błaganie o przychylność, błaganie - tu: w l.mn.

2. Skłonił* bowiem swoje ucho^241 ku mnie, dlatego będę wzywał** Go za moich*** dni^3117.      Ps 17,6

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyciągać, wpływać, zginać, skłaniać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, wydawać głośny dźwięk, przyzywać; *** lub: swoje ucho ku mnie i w dniu (w którym) wołałem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

3. Otoczyły mnie powrozy* śmierci^4194, utrapienia** Szeolu*** znalazły^4672 mnie; znalazły mnie ucisk^6869 i udręczenie^3015.      2Sm 22,6; Ps 18,4; Iz 53,4; Jo 2,2; Mk 14,34

* lub: sznur, lina, ból, strapienie; ** lub: opały, udręki - tu i Ps 118,5 Lm 1,3; *** hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie - Ps 16,10 przypis *

4. Wtedy wezwałem^7121 imienia^8034 JHWH, mówiąc: JHWH proszę*! Wybaw** moją duszę***!

* lub: Ach! błagam, proszę! (imiesłów proszący, po którym zazwyczaj następuje czasownik w trybie rozkazującym); ** wyzwól, uratuj; *** lub: dusza, oddech, gardło, życie, człowiek, osoba

5. Łaskawy* jest JHWH i sprawiedliwy^6662, nasz Bóg jest miłosierny**.      Ezd 9,15; Ne 9,8; Ps 119,137; Ps 145,17

* lub: życzliwy, miłosierny, łaskawy; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mieć litość, być miłosiernym, współczuć, litować się

6. JHWH strzeże* ludzi prostodusznych**; byłem utrapiony***, a On mnie uratował^3467.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, świętować, strzec, mieć pieczę nad; ** lub: o otwartym umyśle, niepouczony, młody, naiwny; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być niskim, być przygnębionym (metafor.), marnieć

7. Powróć^7725, moja duszo^5315, do swego odpoczynku*, bo JHWH zaopiekował** się tobą.      Ps 13,6; Ps 119,17; Jr 6,16; Mt 11,29

* lub: odpoczynek, miejsce odpoczynku, opanowanie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wymierzyć, uczynić, odmierzyć w pełni, odpłacić, zaopiekować się kimś, traktować zgodnie, robić dla siebie

8. Ty bowiem^3588 uwolniłeś* moją duszę^5315 od śmierci^4194, oczy^5869 moje od łez^1832, moją nogę^7272 od upadku**.      Ps 49,15; Ps 56,13; Iz 25,8; Obj 7,17

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyciągnąć, wyrwać, uwolnić; ** hebr.: dehi - potknięcie się, upadek - tu i Ps 56,13

9. Będę chodził* przed obliczem^6440 JHWH w ziemi^776 żyjących**.      Ps 27,13

* koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - chodzić tu i tam, przemierzać, przechadzać się; ** dosłownie: żywych tu: kontrast wobec powrozów śmierci i utrapień Szeolu w w. 3

10. Uwierzyłem* i dlatego przemówiłem^1696; byłem** bardzo^3966 przygnębiony***.      2Kor 4,13

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - trwać mocno, ufać, być pewnym, wierzyć w; ** dosłownie: ja byłem ...; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zostać poniżony, być przygnębiony, być udręczonym, garbić się, stać się niskim

11. Powiedziałem* w moim przerażeniu**: Każdy człowiek^120 to kłamca^3576.      Ps 31,22; Rz 3,4

* dosłownie: ja powiedziałem; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - śpieszyć się, trwożyć się

12. Cóż oddam* JHWH za wszystkie^3605 Jego dobrodziejstwa** wobec mnie?      2Krn 32,25

* lub: przyprowadzać, przynosić z powrotem, wynagradzać, płacić (zadośćuczynienie); ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: korzyść, akt łaski

13. Podniosę^5375 kielich* zbawienia** i będę wzywać*** imienia^8034 JHWH.      Ps 16,5; Ps 105,1

* lub: puchar, kubek, kielich; ** wybawienie, dobrobyt, pomyślność; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać

14. Wypełnię* teraz^4994 moje śluby** złożone JHWH przed całym^3605 Jego ludem^5971.      Ps 22,25; Ps 37,21; Ps 50,14

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wynagradzać straty, płacić, nagradzać, skończyć; ** lub: przysięgi - tu w l.mn., uroczysta obietnica złożona Bogu lub innej osobie - Lb 6,2.5.21

15. Cenna* jest w oczach JHWH śmierć^4194 Jego świętych**.      Ps 72,14

* lub: cenny, ceniony, drogi, kosztowny, rzadki, wspaniały, chwalebny; ** wierny, bogobojny, dobry, pobożny, święty

16. Och* JHWH, ja właśnie^589 jestem Twoim sługą**; jestem Twoim sługą^5650 i synem Twojej służebnicy***; rozerwałeś**** moje więzy^4147.

* por. w. 4 przypis *; ** hebr.: ebed - sługa, niewolnik, poddany - czciciel Boga; *** lub: niewolnica, służąca, pomocnica; **** lub: uwalniać, wyzwalać, wypuszczać, rozwiązać

17. Tobie złożę ofiarę^2076 dziękczynienia* i będę wzywać** imienia^8034 JHWH.      Kpł 7,12; Ps 50,14; Ps 107,22; Hbr 13,15

* lub: wyznanie, chwała, dziękczynienie, ofiara dziękczynna; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać

18. Wypełnię* teraz^4994 moje śluby^5088 złożone JHWH przed całym^3605 Jego ludem**;

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wynagradzać straty, płacić, nagradzać, skończyć; ** lub: lud, naród, członek tego samego ludu

19. W dziedzińcach* domu^1004 JHWH, pośrodku ciebie, Jerozolimo**! Chwalcie*** JH[WH].

* lub: dziedziniec bez ścian, ogrodzony teren, siedziba, osada; ** hebr.: Jeruszalajim - „nauczanie pokoju”; *** lub: chlubić, wychwalać, jaśnieć - z kodem 3050 - hallelujah

↑↑

Psalm 117

1. Chwalcie* JHWH, wszystkie^3605 narody**, wysławiajcie*** Go, wszystkie^3605 ludy****,      Rz 15,11

* tryb rozkazujący lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chwalić się, wygłosić pochwałę, chełpić się; ** hebr.: goim - poganie, narody, nie-Żydzi - por. Ps 67,2 przypis ***; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wysławiać, wyrażać podziw; **** lud, plemię, naród

2. Ponieważ* miłosierdzie** Jego jest potężne^1396 nad nami, a wierność*** Jego trwa na wieki****! Chwalcie***** JH[WH]3050.      Wj 34,6; Ps 103,8

* lub: Tak!; ** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; *** hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność - por. Ps 61,7 przypis ****; **** lub: na zawsze; ***** lub: chlubić, wychwalać, jaśnieć - z kodem 3050 - hallelujah

↑↑

Psalm 118

1. Wysławiajcie* JHWH, ponieważ jest dobry**, ponieważ miłosierdzie*** Jego trwa na wieki^5769!      2Krn 5,13; Ezd 3,11; Ps 100,5

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - chwalić, składać dziękczynienie, wysławiać - tryb rozkazujący; ** rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość, szczęście, dobro moralne; *** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość

2. Niech powie* teraz Izrael^3478, że Jego miłosierdzie^2617 trwa na wieki**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mówić, odpowiadać, mówić w swoim sercu, myśleć; ** lub: na zawsze

3. Niech powie^559 teraz* dom** Aarona***, że Jego miłosierdzie^2617 trwa na wieki^5769.

* lub: O! upraszam! błagam! (używane w usilnych prośbach bądź napomnieniach) - por. Ps 116,14.18; ** tj. kapłani z pokolenia Lewiego z rodu Aarona; *** „przynoszący światło”

4. Niech powiedzą^559 teraz* ci, którzy się boją** JHWH, że Jego miłosierdzie^2617 trwa na wieki^5769.      Ps 22,23; Ps 115,11

* lub: O! upraszam! błagam! (używane w usilnych prośbach bądź napomnieniach) - por. Ps 116,14.18; ** lub: pełen bojaźni, pełen czci, wystraszony

5. Wzywałem^7121 JH[WH] w udręce*; JH[WH] mnie wysłuchał** i postawił mnie na miejscu przestronnym***.      Ps 18,6; Ps 120,1; Oz 4,16; Ha 1,6

* lub: opały, udręki - tu i Ps 116,3 Lm 1,3; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odpowiadać, reagować, dać dowód, zaświadczać; *** lub: przestronne, obszerne miejsce, szerokość, przestworza

6. JHWH jest ze mną, nie będę się bał*; co może mi uczynić^6213 człowiek**?      Ps 27,1; Hbr 13,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym bojaźnią, lękać się, czcić, szanować; ** hebr.: adam - imię własne, człowiek, rodzaj ludzki, istota

7. JHWH jest ze mną jako pomagający* mi, i to ja spojrzę** z góry na tych, którzy mnie nienawidzą***.      Ps 54,4-7; Ps 59,10

* lub: (wśród) pomagających - w hebrajskim l.mn.; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oddzielać się, brzydzić

8. Lepiej^2896 ufać* JHWH, niż polegać** na człowieku^120.      Ps 40,4; Ps 108,12; Jr 17,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaufać, szukać schronienia, szukać ucieczki, złożyć nadzieję w (Bogu); ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pokładać ufność w, mieć pewność

9. Lepiej* ufać^2620 JHWH, niż polegać^982 na książętach**.      Iz 31,1; Iz 36,7

* lub: słuszny, lepszy, właściwy, dobry; ** lub: ktoś szlachetnie urodzony, książęcego rodu

10. Wszystkie^3605 narody* mnie otoczyły^5437, ale^3588 w imię JHWH rozciąłem^4135 je.      Ps 3,6

* hebr.: goim - poganie, narody, nie-Żydzi - por. Ps 67,4 przypis *****

11. Otoczyły* mnie. O tak^1571! Otoczyły^5437 mnie, ale^3588 w imię JHWH rozciąłem** je.      Ps 22,12; Ps 88,17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chodzić dookoła, krążyć, otaczać, zbliżać; ** tj. koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić, że ktoś zostanie obrzezany - czyli coś odciąć

12. Otoczyły^5437 mnie jak pszczoły*, ale^3588 zgasły jak ogień z cierni**, bo w imię*** JHWH rozciąłem^4135 je.      Pwt 1,44; Ps 88,17

* hebr.: deboraʰ - pszczoła - por. Sdz 14,8; ** idiom: jak ogień z chrustu, słomiany ogień; *** tj. imię reprezentuje charakter i autorytet Boga

13. Popchnięto^1760 mnie silnie*, bym upadł**, ale JHWH mi pomógł^5826.

* hebraizm: aby pchnąć, popchnąłeś mnie - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: zginął - por. Ps 91,7 przypis *

14. JH[WH] jest moją mocą* i pieśnią**, On stał się moim zbawieniem***.      Wj 15,2; Iz 12,2

* lub: potęga, moc, siła; ** pieśń pochwalna, pieśń, muzyka, melodia - tu i Wj 15,2 Iz 12,2; *** zwycięstwo - por. w. 21 przypis ***

15. Okrzyk^6963 radości* i zbawienia^3444 w namiotach sprawiedliwych^6662: Prawica** JHWH działa^6213 potężnie***!

* lub: okrzyk radości, chwały, obwieszczenie, krzyk błagania; ** prawica odnosi się do Bożej mocy i władzy rządzenia; *** lub: moc, skuteczność

16. Prawica JHWH jest wywyższona*, prawica^3225 JHWH działa^6213 potężnie^2428.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być wywyższonym, koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - podnieść się - Lb 16,45 Iz 33,10

17. Nie umrę*, lecz będę żył^2421 i będę wyliczał** dzieła*** JH[WH]3050.      Ha 1,12; J 11,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - umrzeć, zostać zgładzonym, zginąć; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powtarzać, zliczać, przekazywać szczegółowo; *** czyny, działania

18. JH[WH] ukarał* mnie surowo*, ale nie wydał** mnie na śmierć^4194.      2Kor 6,9

* hebraizm: ukarał, ukarał mnie - koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - utrzymywać w karności, karcić, karać, chłostać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, przyznać, użyć

19. Otwórzcie* mi bramy** sprawiedliwości^6664, a wejdę^935 przez nie i będę wysławiał^3034 JH[WH]3050.      Iz 26,2

* tryb rozkazujący; ** dotyczy wschodniej bramy świątynnej - „Złota Brama”, która była dwuskrzydłowa - EIB - Ps 24,1-10 Ez 44,2 Mk 11,11

20. To jest brama* JHWH, przez nią wejdą^935 sprawiedliwi^6662.      Ps 24,7; Iz 35,8; Obj 21,24; Obj 22,14

* tj. brama składająca się z dwóch łuków zwanych w tradycji żydowskiej: płn. „łukiem żalu”, płd. „łukiem miłosierdzia”

21. Będę Cię wysławiać*, bo mnie wysłuchałeś** i stałeś się dla mnie zbawieniem***.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać dziękczynienie, wysławiać, chwalić; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odpowiadać, zareagować, zaświadczyć, mówić; *** lub: ocalenie, dobrobyt, zbawienie, pomyślność, zwycięstwo

22. Kamień^68, który odrzucili* budujący^1129, stał^1961 się kamieniem węgielnym**.      Iz 28,16; Mk 12,10; Łk 20,17; Dz 4,11; Ef 2,20-22; 1P 2,4-8

* lub: odrzucać, odmawiać, wzgardzać; ** tj. kamień w narożu ściany wieńcowej - węgielny - dosłownie: głową narożnika

23. Od^853 JHWH to^2063 się stało* i jest to** cudowne*** w naszych oczach^5869.      Ps 105,2; Mt 21,42; Mk 12,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, istnieć, trwać, przebywać, mieć miejsce, nastać; ** lub: On (jest) cudowny - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - niezwykłe, zdumiewające, nadzwyczajne (dzieła)

24. To jest dzień*, który JHWH uczynił^6213, weselmy** się i radujmy*** się w nim****.

* hebr.: jom - dzień, rok, czas, okres; ** tu: życzenie lub prośba - weselić, trząść się; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; **** domyślnie: w tym dniu

25. Proszę*, JHWH, wybaw** teraz***; proszę^577, JHWH, ześlij pomyślność**** teraz^4994.

* lub: Ach! błagam, proszę (imiesłów proszący, po którym zazwyczaj następuje czasownik w trybie rozkazującym); ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, wybawić; *** lub: O! upraszam! błagam! (używane w usilnych prośbach bądź napomnieniach); **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozwijać się pomyślnie, robić postępy

26. Błogosławiony^1288 ten, który przychodzi* w imię^8034 JHWH; błogosławimy^1288 wam z domu** JHWH.      Mt 21,9; Mt 23,39; Łk 13,35; Łk 19,38; J 12,13

* dosłownie: przychodzący - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przybyć, wkroczyć, nadejść, iść; ** hebr.: bait - dom, mieszkanie - tu: o świątyni w Jerozolimie

27. JHWH to Bóg^410, On niech nas oświeci*; przywiążcie^631 ofiary** sznurami*** do narożników^7161 ołtarza^4196.      Wj 28,14; Wj 39,15; Iz 5,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dawać światło, świecić (o słońcu, księżycu), zapalać, rozświetlać; ** święto, święte zgromadzenie, ofiara świąteczna; *** lub: sznur, lina, listowie, posplatane listowie - por. LXX: Zwołajcie święto z girlandami aż do narożników ołtarza

28. Ty jesteś moim Bogiem, pragnę Cię wysławiać*; mój Boże, pragnę Cię wywyższać**.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - chwalić, składać dziękczynienie, wysławiać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - podnieść wysoko, być zabranym wysoko, umieścić

29. Wysławiajcie^3034 JHWH, bo jest dobry*, bo Jego miłosierdzie^2617 trwa na wieki^5769.

* lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość

↑↑

Psalm 119

א Alef *

1. Błogosławieni 835 ci, których droga ** jest nienaganna 8549 , którzy chodzą według Prawa *** JHWH!        1Krn 16,40 ; 2Krn 17,9 ; Ezd 7,10 ; Ps 1,2 ; Ps 19,7

*  każdy wiersz w danej sekcji, zaczyna się od hebrajskiej litery sekcji ; **  hebr.: derek - tu: jako sposób życia - odległość, podróż, sposób, metaforycznie bieg życia, charakter moralny ; ***  hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj

2. Błogosławieni* ci, którzy strzegą^5341 Jego świadectw** i szukają^1875 Go całym sercem^3820;

* lub: szczęśliwy, błogosławiony, często w wykrzykniku; ** hebr.: ’edah - świadectwa o Bożych prawach - zawsze w l.mn. jako spisane warunki przymierza - por. EIBᴷ

3. Którzy także^637 nie czynią^6466 nieprawości*, ale chodzą** Jego drogami^1870.      1J 3,9; 1J 5,18

* lub: niesprawiedliwość, nieprawość, zło; ** metafora: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - o sposobie życia - por. Rz 6,4 przypis ** - żyć, odchodzić, iść dalej, chodzić

4. Ty nakazałeś*, aby pilnie** strzec^8104 Twoich ustaw***.      Ps 19,8; Ps 111,7; Ps 119,15; Ps 119,27

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyznaczyć, zlecić, nakazać; ** lub: moc, siła, obfitość, niezmiernie dużo, bardzo; *** lub: nakaz, ustawa

5. Obym^305 trzymał* się moich dróg^1870, aby zachowywać** Twoje postanowienia***!      Pwt 12,1

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być utwierdzonym, utrwalonym, niewzruszenie ustanowionym, być prawidłowo kierowanym, być nieugiętym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec, czuwać, zachowywać; *** lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna

6. Wtedy^227 nie zawstydzę* się, gdy będę zważał** na wszystkie^3605 Twoje przykazania***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zażenowanym, rozczarowanym; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - patrzeć na, mieć wzgląd; *** hebr.: micwaʰ - przykazanie, prawo, nakaz

7. Pragnę Cię wysławiać* w szczerości** serca^3820, gdy nauczę^3925 się Twoich sprawiedliwych orzeczeń***.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać dziękczynienie; ** lub: uczciwość, prawość, słuszność, szczerość, sprawiedliwość; *** lub: sąd, orzeczenie prawne, sprawiedliwość - por. w. 13

8. Będę strzegł^8104 Twoich postanowień*, nigdy** mnie nie opuszczaj***.

* lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna; ** por. w. 4 przypis **; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odejść z, zaniedbać, pozostawić, porzucić, zostawić

ב Bet

9. W jaki sposób^4100 młodzieniec^5288 oczyści* swoją ścieżkę^734? Gdy** przestrzegać^8104 będzie Twojego Słowa***.      J 15,3; J 17,17; 1P 1,23; 1J 1,7

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić czystym, oczyścić, utrzymywać w czystości; ** lub: gdy strzec będzie (jej) według Twojego Słowa; *** lub: słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa

10. Szukam* Ciebie z całego^3605 serca**, nie daj mi zboczyć*** od Twoich przykazań^4687.      2Krn 15,15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciekać się do, radzić się, zabiegać o, starać się o; ** lub: całym (niepodzielonym) sercem - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwodzić, prowadzić na manowce, wprowadzać w błąd

11. W sercu^3820 swoim przechowuję* Twoje wypowiedzi**, abym nie zgrzeszył*** przeciwko Tobie.      Ps 37,31; Ps 40,8; Łk 2,19; Łk 2,51; Kol 3,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chować, przechowywać jak skarb, leżeć w ukryciu, zachować; ** lub: wypowiedź, mowa, słowo, powiedzenie; *** lub: chybić celu lub słuszności, ponieść winę, utracić, grzeszyć

12. Błogosławiony^1288 jesteś, JHWH; naucz* mnie Twoich postanowień^2706.      Ps 119,26; Ps 119,64

* lub: uczyć się, ćwiczyć się do walki, mieć doświadczenie wojenne

13. Swoimi wargami^8193 opowiadam* wszystkie^3605 orzeczenia** Twoich ust^6310.      Ps 40,9; Ps 119,72

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powtarzać, zliczać, przekazywać szczegółowo; ** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie

14. Raduję^7797 się na drodze^1870 Twoich świadectw^5715 jak^5921 z całego^3605 bogactwa*.

* lub: bogactwo, majętność, cena, wysoka wartość

15. Pragnę rozmyślać* o Twoich ustawach** i pragnę przyglądać się*** Twoim ścieżkom^734.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozmyślać nad, dumać, wypowiadać się, skarżyć się; ** lub: nakaz, ustawa; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - patrzeć, okazywać komuś względy, zwracać uwagę na, napawać się, być posłusznym wobec

16. Zachwycam* się Twoimi zarządzeniami** i nie zapominam*** Twojego Słowa^1697.

* lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - zachwycać się, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozkoszować się, mieć upodobanie; ** lub: ustawa, zarządzenie, ograniczenie, postanowienie, coś nakazanego; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przestać się troszczyć

ג Gimel

17. Okaż wspaniałomyślność* swojemu słudze^5650, abym żył^2421 i zachowywał^8104 Twoje Słowo^1697.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odmierzyć obficie, odpłacić

18. Odsłoń^1540 moje oczy^5869, abym mógł zobaczyć^5027 cudowność* Twojego Prawa**.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - niezwykłe, zdumiewające, nadzwyczajne (dzieła); ** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj

19. Jestem przybyszem* na ziemi^776, nie ukrywaj przede mną Twoich przykazań**.      1Krn 29,15; Ps 39,12; 2Kor 5,6; Hbr 11,13

* hebr.: ger - przybysz, tymczasowy mieszkaniec bez praw dziedzicznych, chroniony obywatel, obcy, prozelita; ** lub: prawo, nakaz, przykazanie

20. Moją duszę^5315 przez cały czas^6256 druzgocze* tęsknota^8375 za Twoimi orzeczeniami**.      Ps 63,1; Ps 84,2; Ps 119,40; Ps 119,131

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zmiażdżonym; ** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie

21. Skarciłeś^1605 pysznych*, przeklętych^779, którzy odstępują** od Twoich przykazań^4687.

* lub: osoba butna, dumna, zuchwała, zarozumiała; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - skręcać, kluczyć, błąkać się, być odurzonym

22. Zdejmij^1556 ze mnie hańbę* i pogardę^937, gdyż zachowuję^5341 Twoje świadectwo**.

* lub: hańba, pogarda, drwina; ** tj. świadectwa o Bożych prawach - zawsze w l.mn. jako spisane warunki przymierza

23. Nawet książęta* zasiadają^3427 i zmawiają** się przeciwko mnie, lecz Twój sługa^5650 rozmyśla^7878 o Twoich postanowieniach***.      Ps 119,161

* lub: książę, przywódca, wysoki urzędnik, naczelnik; ** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - mówić ze sobą; *** lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna

24. Również^1571 Twoje świadectwa^5713 są moją rozkoszą* i jako mężowie^582 będący moimi doradcami**.      Ps 119,70; Jr 15,16; Ef 6,4; 1Tm 3,15

* lub: radość, rozkosz; ** rada, zamysł

ד Dalet

25. Moja dusza* przylgnęła^1692 do prochu^6083, ożyw** mnie według Twojego Słowa^1697.      Ne 2,20; Ps 122,6; J 9,13; Ps 143,11; Ef 2,1; Jk 1,18; 1P 1,23

* idiom: myśl o śmierci (?), wyraz rozpaczy (?), świadomość pragnienia rzeczy ziemskich (?); ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zachować przy życiu, ożywić, dać życie, odrodzić

26. Opowiedziałem* Ci o moich drogach^1870 i odpowiedziałeś** mi; naucz^3925 mnie Twoich postanowień***.      Ps 25,4; Ps 86,11; Ps 119,12; Ps 119,64; Ps 119,68

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powtarzać, zliczać, przekazywać szczegółowo; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odpowiadać, zareagować; *** lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna

27. Spraw*, bym zrozumiał** drogę^1870 Twoich ustaw^6490, a będę rozmyślał^7878 o Twoich cudownych*** dziełach.      Ps 105,2; Ps 119,15; Ps 145,5

* tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozumieć, sprawić, że ktoś zrozumie, nauczyć; *** lub: niezwykłościach, zdumiewających, niezrównanych, nadzwyczajnych, trudnych do pojęcia (dziełach)

28. Dusza* moja rozpływa** się we łzach ze smutku^8424, utwierdź*** mnie według Twojego Słowa****.      Ps 3,2; Ps 6,3; Ps 31,9; Ps 32,20; Ps 34,2; Ps 42,2; 1P 5,10

* hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spadać, kapać, cieknąć, płynąć (o łzach); *** tryb rozkazujący koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wypełniać, potwierdzać, zatwierdzać, ustanawiać; **** lub: słowo, mowa, czyny, rzecz, sprawa

29. Oddal* ode mnie drogę^1870 kłamstwa^8267, a obdarz mnie łaskawie^2603 swoim Prawem**.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować odejście, usunąć, zabrać, odsunąć; ** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj

30. Wybrałem drogę prawdy*, a Twoje orzeczenia** stawiam^7737 przed sobą***.

* lub: wierność, zaufanie, stałość, pewność, stabilność, prawda; ** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie; *** por.: stawiam na Twoje ... - EIB, stawiam (wysoko) - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

31. Przylgnąłem* do Twoich świadectw**; JHWH, nie pozwól mi zaznać wstydu***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przylgnąć do, trwać przy, koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - złączyć się razem; ** lub: świadectwo jako dowód, dowód, ustawa, prawne zabezpieczenie, warunki przymierza; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postąpić haniebnie

32. Pobiegnę^7323 drogą^1870 Twoich przykazań*, ponieważ rozszerzasz** moje serce^3820.

* hebr.: micwaʰ - przykazanie, prawo, nakaz; ** idiom: bo sprawiasz, (przez to) że rozumiem dużo więcej bo (dzięki temu) czynisz wolnym moje serce - por. EIBᴷ

ה He

33. Naucz* mnie, JHWH, drogi^1870 Twoich postanowień**, a będę jej strzegł^5341 aż do końca***.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - kierować, rzucać, wskazywać, strzelać (strzałami); ** lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna; *** lub: konsekwencja, wynik, skutek, koniec, zysk

34. Daj mi zrozumienie*, bym strzegł^5341 Twojego Prawa**; abym go przestrzegał*** całym sercem^3820.      Ps 119,73; Prz 2,6; Jk 1,5

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozumieć, sprawić, że ktoś zrozumie, nauczyć; ** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę, czuwać, zachowywać, ratować życie

35. Spraw, bym chodził* ścieżką^5410 Twoich przykazań**, gdyż w niej*** mam upodobanie****.

* tryb rozkazujący; ** lub: przykazanie, prawo, nakaz; *** lub: w nich ...; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozkoszować się czymś, mieć upodobanie

36. Nagnij* moje serce^3820 do Twoich świadectw^5715, a nie do zysków**.      Ez 33,31; Mk 7,21; Łk 12,15

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - skłaniać, wpływać, zginać, wyciągać; ** tj. zysk (niesprawiedliwy, zdobyty gwałtem)

37. Odwróć* moje oczy^5869, aby nie patrzyły^7200 na marność**, ożyw mnie na Twojej drodze^1870.      Iz 33,15

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować przejście na drugą stronę, obok, przez, nad, spowodować przeminięcie; ** lub: pustka, próżność, marność, fałsz, bezwartościowość

38. Utwierdź* swoją wypowiedź** względem Twojego sługi^5650, który się oddał Twojej bojaźni***.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - utwierdzać, stawiać, wznosić, budować, wzbudzać; ** lub: wypowiedź, mowa, słowo, powiedzenie; *** lub: szacunek, nabożna cześć, respekt

39. Oddal* ode mnie mą hańbę**, której się boję***, bo Twoje orzeczenia^4941 są dobre****.

* por. w. 37 przypis *; ** lub: pogarda, drwina, hańba; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - lękać się, obawiać się, bać się; **** lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt

40. Oto^2009 tęsknię* do Twoich ustaw^6490; ożyw** mnie w swojej sprawiedliwości^6666.      Ps 119,20

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyczekiwać z utęsknieniem, tęsknić za - tu i w. 174; ** tryb rozkazujący tu i w. 37, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zachować przy życiu, przywrócić do życia, ożywić

ו Waw

41. I niech zstąpi* na mnie Twoje miłosierdzie**, JHWH, Twoje zbawienie*** według Twojej wypowiedzi^565;

* dosłownie: wchodzić, wkraczać; ** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; *** lub: pomoc, wybawienie, zbawienie, zwycięstwo

42. Wówczas* odpowiem słowem^1697 temu, który mi urąga**, bo ufam^982 Twojemu Słowu.      Ps 119,74; Ps 56,4; Dz 27,25

* lub: i obym (abym) ... - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić wyrzuty, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przeciwstawiać się, urągać

43. I proszę nie odejmuj* żadną** miarą*** z moich ust słowa^1697 prawdy^571, bo oczekuję^3176 Twoich orzeczeń****.      Ps 119,49

* tu: jako silne życzenie - koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyrwać, odebrać, wyzwolić; ** dosłownie: aż do, podczas, aż, nawet; *** niezmiernie, dużo bardzo, moc, siła - por. też: nigdy - EIB, tak bardzo - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** lub: sąd, decyzja prawna

44. I chcę nieustannie* strzec^8104 Twojego Prawa**, na wieki^5769 i na zawsze***.      Ps 119,33

* lub: stale, ciągle, bez przerwy, wieczność; ** prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj; *** w zwrotach na wieki wieków

45. I będę chodził^1980 drogą przestronną*, bo szukam** Twoich ustaw***.

* dosłownie: szeroki, obszerny; ** lub: domagać się, badać, zgłębiać; *** lub: nakaz

46. Nawet* przed królami^4428 będę mówił^1696 o Twoich świadectwach** i nie doznam zawstydzenia***.      Ps 138,1; Mk 10,18; Dz 26,1

* dosłownie: i nawet ...; ** tj. świadectwa o Bożych prawach - zawsze w l.mn. jako spisane warunki przymierza; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zażenowanym - w. 6 przypis *

47. Będę się również rozkoszował* Twoimi przykazaniami**, które umiłowałem^157.

* lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - zachwycać się, koniugacja czasownika - pilpel - forma czynno-intensywna - rozkoszować się, mieć upodobanie; ** hebr.: micwaʰ - przykazanie, prawo, nakaz

48. I podniosę mą rękę* ku Twoim przykazaniom^4687, które miłuję**, i będę rozmyślał*** o Twoich postanowieniach^2706.      Ps 63,4

* tj. gest składania przysięgi - por. Pwt 32,40 Iz 62,8; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - miłować, lubić, kochać, pragnąć; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozważać, zgłębiać

ז Zain

49. Pamiętaj* o słowie^1697 wypowiedzianym do Twojego sługi^5650, na które kierujesz moją nadzieję**.      Ps 119,15

* lub: wspomnieć; ** (kazałeś) czekać - EIB lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czekać, zwlekać, mieć nadzieję na

50. To jest moim pocieszeniem^5165 w mojej udręce*, bo Twoja wypowiedź** mnie ożywia***.      Rz 15,4; Ps 69,32

* lub: udręka, bieda, nieszczęście; ** lub: wypowiedź, mowa, słowo, powiedzenie; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zachować przy życiu, przywrócić do życia, ożywić

51. Butni* tak^5704 bardzo** szydzą*** ze mnie, lecz ja nie odstępuję**** od Twojego Prawa^8451.      Jr 20,7

* lub: osoba butna, dumna, zuchwała, zarozumiała; ** por. w. 43 przypis ***; *** drwić, szydzić, tłumaczyć (z innego języka); **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zginać, pochylać się, skręcać, wyciągać

52. Przypominam sobie Twoje odwieczne^5769 orzeczenia*, JHWH, i pragnę pocieszać** się nimi.

* lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - doznawać pociechy, odczuwać ulgę

53. Ogarnia* mnie gniew** z powodu niegodziwych*** porzucających^5800 Twoje Prawo^8451.      Flp 3,18

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chwycić; ** lub: wściekłość - tu i Ps 11,5 Lm 5,10; *** lub: winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca

54. Twoje postanowienia* są dla mnie pieśniami** w domu^1004 mojego zamieszkania***.      Hbr 11,13; 1P 1,17

* lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna; ** lub: psalm, pieśń - por. PnP 2,12; *** lub: miejsce przebywania, pobytu (czasowego) stąd: pielgrzymka, czas życia - Rdz 47,9 miejsce zamieszkiwania - Rdz 17,8

55. W nocy^3915 wspominam^2142 Twoje imię^8034, JHWH, i strzegę* Twojego Prawa**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, strzec, mieć pieczę nad; ** prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj

56. To mnie spotkało*, bo przestrzegam** Twoich ustaw***.

* lub: być, istnieć, trwać, przebywać, mieć miejsce, nastać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zachować, pilnować, strzec, czuwać nad; *** lub: nakaz, ustawa

ח Het

57. JHWH jest moim działem* – obiecałem** przestrzegać^8104 Twoich słów^1697.      Ps 16,5; Jr 10,16

* lub: dział, udział, część, terytorium, mienie, nagroda; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mówić, obiecać - por. powiedziałem, aby ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

58. Całym sercem^3820 przebłagiwałem* Twoje oblicze^6440, zlituj** się nade mną stosownie do Twojej wypowiedzi***.      Ps 41,4; Ps 56,1

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - błagać, prosić, być słabym, zaniemóc - idiom: całym sercem szukałem Twojej przychylności; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać przychylność, łaskę, być łaskawym - tryb rozkazujący; *** lub: wypowiedź, mowa, słowo, powiedzenie

59. Rozmyślałem* o moich drogach** i skierowałem*** swoje kroki**** ku Twoim świadectwom^5713.      Łk 15,17-18

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozważać, mieć w pamięci, rozmyślać o, zamyślać; ** hebr.: derek - droga - tu: jako sposób życia, postępowania - w. 1 przypis **; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przyprowadzać, przynosić, zwracać twarz ku; **** dosłownie: stopy

60. Śpieszyłem^2363 się i nie zwlekałem*, aby strzec** Twoich przykazań^4687.      Ps 78,7; Ps 89,31

* lub: czekać, opóźniać (się), zwlekać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zachować, pilnować, strzec, czuwać nad

61. Powrozy* niegodziwych^7563 spętały** mnie, ale nie zapominam^7911 Twojego Prawa^8451.      Hi 36,8; Ps 119,83; Ps 119,141; Ps 140,5

* lub: sznur, lina, ból, strapienie, zagłada; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - otaczać, chodzić naokoło, objąć

62. Wstaję^6965 w środku^2676 nocy^3915, aby wysławiać* Cię za Twoje sprawiedliwe** orzeczenia^4941.      Ps 119,7; Ps 119,55

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać dziękczynienie, wysławiać, chwalić; ** lub: właściwy, prawy, słuszny

63. Jestem przyjacielem* wszystkich^3605, którzy boją** się Ciebie i strzegą^8104 Twoich ustaw***.      Ps 101,6

* przymiotnik zjednoczony, rzeczownik towarzysz, współpracownik, kompan; ** dosłownie: bojących i dla strzegących - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - jako rozróżnienie osób; *** lub: nakaz, ustawa

64. JHWH, ziemia^776 jest pełna^4390 Twojego miłosierdzia*; naucz^3925 mnie Twoich postanowień^2706.

* lub: dobroć, łaskawość, wierność, życzliwość

ט Tet

65. Wyświadczyłeś^6213 dobro* Twojemu słudze^5650, JHWH, według Twojego Słowa**.

* dosłownie: uczyniłeś dobro ze swoim sługą - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek i Ps 118,29 przypis *; ** lub: słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa

66. Naucz^3925 mnie trafnego* osądu** i wiedzy***, bo uwierzyłem^539 Twoim przykazaniom^4687.      Flp 1,9-10

* dosłownie: dobrego; ** lub: smak, sąd, decyzję (zachowania?); *** poznanie, umiejętność, wiedza, postrzeganie, rozeznanie, mądrość

67. Zanim^2962 doznałem utrapienia*, błądziłem**; lecz teraz^6258 strzegę*** Twojej wypowiedzi^565.      Ps 119,71; Ps 119,75; Jr 31,18-19; Hbr 12,5-11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zostać poniżonym, być przygnębionym, udręczonym; ** dosłownie: ja jestem błądzący - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zbaczać, mylić się, błądzić, popełniać grzech lub błąd; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, strzec, ochraniać

68. Jesteś dobry* i czynisz dobro**; naucz^3925 mnie Twoich postanowień^2706.      Ps 86,5; Mt 19,17

* lub: dobry, miły, przyjemny, znakomity, lepszy, łaskawy, słuszny, szczęśliwy, zamożny; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić dobrze, czynić dobro, postępować słusznie, postępować sprawiedliwie

69. Butni* zmyślili** przeciwko mnie kłamstwo***, ale ja całym^3605 sercem^3820 strzegę^5341 Twoich ustaw^6490.

* lub: osoba butna, dumna, zuchwała, zarozumiała; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zasmarować, zatynkować, przykleić tu i Hi 13,4 14,17; *** lub: oszustwo, fałsz

70. Serce^3820 ich tłuszczem* otyłe^2954** , ale ja rozkoszuję*** się Twoim Prawem^8451.      Ps 17,10; Jr 15,16

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być tłustym, grubym, być nieczułym; ** idiom: stali się nieczuli; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zachwycać, cieszyć się

71. Dobrze* to dla mnie, że zostałem upokorzony**, abym się nauczył^3925 Twoich postanowień***.      Hbr 12,11

* lub: znakomicie, słusznie; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - być udręczonym, być upokorzonym - por. w. 67 przypis *; *** lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna

72. Lepsze^2896 jest dla mnie Prawo* Twoich ust niż tysiące^505 sztuk złota^2091 i srebra^3701.

* hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj

י Jod

73. Twoje ręce^3027 mnie uczyniły^6213 i trwale* ustanowiły; daj mi zrozumienie**, abym się nauczył^3925 Twoich przykazań^4687;      Hi 10,8; Ps 100,3

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - utwierdzić, utrwalić, trwale wyznaczyć, ustanowić; ** tryb rozkazujący koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozumieć, sprawić, że ktoś zrozumie, nauczyć

74. Ci, którzy boją* się Ciebie, widząc^7200 mnie, będą się radować**, że pokładam nadzieję*** w Twoim Słowie^1697.      Ps 34,2; Ps 107,42

* dosłownie: bojący - lub: pełen bojaźni, pełen czci, wystraszony; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czekać, zwlekać, mieć nadzieję na

75. Wiem^3045, JHWH, że Twoje orzeczenia* są sprawiedliwe^6664 i że ze względu na wierność** mnie upokorzyłeś^6031.      Ps 119,138; Hbr 12,10

* lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok; ** lub: stałość, wierność, wytrwałość, niewzruszoność

76. Proszę^4994*, niech teraz** mnie pocieszy*** Twoje miłosierdzie^2617 według Twojej wypowiedzi^565 dla Twojego sługi^5650.

* lub: O! błagam! - Ps 118,25 przypis ***; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - jussivus - wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odczuwać ulgę

77. Niech zstąpi* na mnie Twoje współczucie**, abym żył^2421; bo Twoje Prawo^8451 jest moją rozkoszą***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przybyć, iść, nadejść; ** lub: współczucie, litość, łono (wnętrze?); *** radość, rozkosz

78. Niech się zawstydzą* butni^2086, którzy za pomocą kłamstwa** mnie poniżyli***, ale ja będę rozmyślać^7878 o Twoich ustawach^6490.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wstydzić się, być zażenowanym, rozczarowanym; ** lub: fałszerstwo, podstęp, krzywda, fałsz, oszustwo; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wykrzywić, zgiąć, sfałszować, wypaczyć, zadać kłam

79. Niech się zwrócą* do mnie ci, którzy się boją^3372 Ciebie, i ci, którzy poznają** Twoje świadectwa***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać, wrócić; ** wg ketiv - poznają, wg qere - i ci, którzy znają, poznający; *** tj. świadectwa o Bożych prawach - zawsze w l.mn. - w. 46 przypis **

80. Niech* moje serce^3820 będzie^1961 nienaganne** w przestrzeganiu Twoich postanowień^2706, po to, abym nie doznał wstydu^954!

* lub: oby moje serce stało się doskonałe - por. Biblię Brzeską i w. 76 przypis **; ** lub: bez skazy, posiadający uczciwość, być kompletnym

כ Kaf

81. Moja dusza* osłabła** z tęsknoty za Twoim zbawieniem***; pokładam nadzieję w Twoim**** Słowie^1697.

* hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zużytym, zmarnować się, dojść do kresu, kończyć się; *** lub: pomoc, zwycięstwo; **** lub: oczekuję na Twoje Słowo - por. EIB, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, Biblia Brzeska

82. Moje oczy osłabły^3615 z tęsknoty za Twoją wypowiedzią*, mówiąc^559: Kiedy** mnie pocieszysz***?      Ps 69,3; Prz 13,12

* lub: wypowiedź, mowa, słowo, powiedzenie; ** lub: kiedy wreszcie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, do kiedy? jak długo? po jakim czasie?; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pocieszyć, koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - ulitować się

83. Chociaż stałem^1961 się jak bukłak* w dymie, to nie zapomniałem Twoich postanowień**.      Ps 119,16

* tj. skórzana butla (naciągnięta skóra zwierzęca uszczelniona smołą) tu: jako przewód kominowy - Joz 9,4 Sdz 4,19, Ps 56,8; ** lub: akt prawa, dekret, ustawa prawna

84. Ile* dni^3117 zostało Twojemu słudze? Kiedy wykonasz^6213 orzeczenie** na tych, którzy mnie prześladują***?      Ps 39,4; Obj 6,10

* zaimek pytający - ile? jak dużo? jak często? z jakiego powodu?; ** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ścigać kogoś w sposób wrogi, prześladować, nękać

85. Doły wykopali* dla mnie butni**, którzy nie postępują zgodnie z Twoim Prawem^8451.

* tj. uczynili zasadzkę, zastawili sidła - por. Ps 7,15 9,15; ** lub: osoba butna, dumna, zuchwała, zarozumiała

86. Wszystkie Twoje przykazania* są prawdą**; za pomocą kłamstwa*** mnie prześladują^7291; pomóż**** mi!      Ps 38,19; Ps 109,26; Ps 119,78

* hebr.: micwaʰ - przykazanie, prawo, nakaz; ** lub: wierność, zaufanie, stałość, pewność, stabilność, prawda; *** lub: fałszerstwo, podstęp, krzywda, fałsz, oszustwo; **** tryb rozkazujący - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pomagać, przychodzić z pomocą, wspierać

87. Omal^4592 nie zgładzili* mnie na ziemi^776; ale ja nie porzuciłem** Twoich ustaw***.      Ps 71,9; Ps 84,2; Ps 90,7

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - doprowadzić do końca, zniszczyć, skończyć, zgubić; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pozostawić, sprzeniewierzyć się, zaniedbać, odejść; *** lub: nakaz, ustawa

88. Według Twojego miłosierdzia^2617 ożyw* mnie, abym strzegł^8104 świadectwa^5715 Twoich ust^6310.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zachować przy życiu, przywrócić do życia

ל Lamed

89. Na wieki^5769, o JHWH, Twoje Słowo* jest ustanowione** w niebiosach^8064.      Mt 24,34; 1P 1,25

* lub: słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - ustawić się, zająć stanowisko, stać, być postawionym

90. Twoja prawda^530 z pokolenia na pokolenie^1755; ugruntowałeś* ziemię^776 i trwa**.      Ps 89,2; Iz 40,8

* lub: ... Twoją wiernością ugruntowałeś - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ustalić, ustanowić, zrobić, utrwalić, kierować; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, być prostym, trwać, wytrzymywać

91. Według Twoich orzeczeń* trwa^5975 do dziś^3117, bo wszyscy** są Twoimi sługami***.

* lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie; ** lub: wszystkie (orzeczenia) - rodzaj męski; *** lub: niewolnik, poddany - rodzaj męski

92. Gdyby Twoje Prawo* nie było moją rozkoszą^8191, wtedy^227 zginąłbym** w moim utrapieniu***.      Ps 119,16; Ps 119,50

* lub: prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zginąć, umrzeć, (metafor.), być zgubionym, zabłądzić; *** lub: udręka, bieda, nieszczęście

93. Nigdy* nie zapomnę** Twoich ustaw^6490, bo przez nie mnie ożywiłeś***.

* dosłownie: na wieki; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przestać się troszczyć, zapominać, pomijać; *** lub: w nich zachowujesz mnie przy życiu - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - w. 16,25

94. Ja^589 jestem Twój, wybaw* mnie, bo^3588 szukam** Twoich ustaw^6490.      Ps 119,146

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, wybawić, dać zwycięstwo; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciekać się do, radzić się, zabiegać o, starać się o

95. Wyczekują* na mnie niegodziwi^7563, aby mnie zgubić**, ale ja starannie rozważam*** Twoje świadectwa****.      Ps 40,14

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wypatrywać z niecierpliwością, mieć nadzieję, oczekiwać z ufnością; ** por. w. 92 przypis **; *** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - okazać się roztropnym, rozważyć starannie; **** tj. świadectwa o Bożych prawach - por. w. 2 przypis **

96. Widziałem koniec* wszelkiej doskonałości**, ale Twoje przykazanie*** jest bardzo**** szerokie*****.      Hi 28,3

* lub: kraniec, granicę, koniec; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: doskonałość, spełnienie, pełnia; *** lub: przykazanie, prawo, nakaz; **** niezmiernie, dużo; ***** idiom: Twe przykazanie jest jeszcze szersze Twe przykazanie jest (jak) szeroka przestrzeń Twe przykazanie to wielka wolność - por. EIB

מ Mem

97. O, jak bardzo* miłuję^157 Twoje Prawo^8451! Przez cały dzień** o nim rozmyślam***.      Ps 119,47; Ps 119,127; Ps 119,163; Ps 119,165

* lub: zaimek pytający ile? jak dużo?; ** lub: każdego dnia, przez wszystkie dni - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: rozmyślanie, zastanawianie się, zaduma - w. 99 i Hi 15,4

98. Twoje przykazanie^4687 czyni mnie mądrzejszym* od moich wrogów^341, bo jest ono przy mnie** na wieki^5769.      Pwt 4,6

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić mądrym, nauczyć mądrości; ** lub: dla mnie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

99. Stałem się rozumniejszy* od wszystkich moich nauczycieli**, bo rozmyślam*** o Twoich świadectwach^5715.      Pwt 4,6-8; Jr 8,8-9; 2Tm 3,15-17

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - mieć wgląd, poświęcać uwagę, rozważać, być roztropnym, postępować rozważnie, mądrze miałem (lepszy) wgląd - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczących mnie; *** lub: rozmyślanie, zastanawianie się, zaduma - w. 97 i Hi 15,4

100. Jestem roztropniejszy* od starszych**, bo strzegę^5341 Twojej ustawy^6490.      Hi 12,12; Prz 7,7; Mt 7,24; Jk 3,13

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - forma intensyfikująca - zrozumieć, sprawić, że ktoś zrozumie, nauczyć, postrzegać; ** tj. starszych wiekiem lub starszych jako przywódców - Wj 3,16

101. Powstrzymuję* swoje nogi^7272 od wszelkiej złej^7451 ścieżki^734, po to** bym strzegł*** Twojego Słowa^1697.      Prz 1,15; Iz 55,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zamykać, trzymać w ryzach, powściągać; ** lub: w tym celu; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, świętować, strzec, mieć pieczę nad

102. Nie odstępuję* od Twoich orzeczeń^4941, bo Ty mnie uczysz**.      Pwt 17,20; Joz 23,6; 1Krl 15,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odejść, zejść z drogi, stronić od, zboczyć; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rzucać, strzelać, wskazywać, pokazywać, kierować, pouczać

103. O, jak słodka* dla mojego podniebienia** jest Twoja wypowiedź***! Słodsza niż miód^1706 dla moich ust^6310.      Hi 23,12; Ps 19,11; Prz 28,11

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: być gładkim, być śliskim; ** lub: usta, podniebienie, smak, dziąsła; *** wypowiedź, mowa, słowo, powiedzenie

104. Dzięki Twoim ustawom^6490 staję się rozumniejszy*; dlatego^5921 też^3651 nienawidzę^8130 wszelkiej ścieżki^734 kłamliwej**.      Ps 119,128; Ps 119,130

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - forma intensyfikująca - zrozumieć, sprawić, że ktoś zrozumie, nauczyć - por. w. 100, będę rozważał pilnie ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** hebr.: seqer - kłamstwo, rozczarowanie, oszustwo, fałsz

נ Nun

105. Twoje Słowo^1697 jest lampą* dla moich nóg i światłem^216 dla mojej ścieżki**.      Ps 43,3; Prz 6,23

* lub: lampa, światło, kaganek - 1Krl 11,16; ** lub: coś deptanego stopami, ścieżka, droga, przejście

106. Złożyłem przysięgę* i wypełnię** ją, będę strzegł^8104 Twoich sprawiedliwych^6664 orzeczeń***.      Ne 10,29; Kaz 5,4

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - składać ślub, przysięgać; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wypełniać, potwierdzać, zatwierdzać, ustanawiać, narzucać; *** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie

107. Jestem tak^5704 bardzo^3966 udręczony*; JHWH, ożyw** mnie zgodnie z Twoim Słowem***!      Ps 119,17; Ps 119,25; Ps 119,40; Ps 119,50; Ps 119,77; Ps 119,88; Ps 119,93

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - uniżyć się, być upokorzonym, być udręczonym; ** tryb rozkazujący koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zachować przy życiu, przywrócić do życia, ożywić; *** lub: słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie

108. JHWH, przyjmij* proszę** dobrowolne ofiary*** wdzięczności z moich ust^6310 i naucz^3925 mnie Twoich orzeczeń^4941.      Hbr 13,15

* tryb rozkazujący: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyjmować życzliwie, mieć upodobanie; ** tu: z wykrzyknikiem - przyjmijże (?); *** tj. ofiara spontaniczna, z własnej woli, chętnie - Wj 35,29 Kpł 7,16 Lb 15,3

109. Moja dusza* jest ciągle^8548 w mojej dłoni**, ale nie zapominam^7911 Twojego Prawa^8451.

* hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *; ** idiom: moje życie jest nieustannie w niebezpieczeństwie

110. Niegodziwi* zastawili^5414 na mnie sidło, ale ja nie zbaczam** od Twoich ustaw^6490.      Ps 119,10; Ps 140,5; Ps 141,9

* lub: winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mylić się, błąkać się, zataczać się

111. Odziedziczyłem* Twoje świadectwa^5715 na wieki^5769, bo są radością** mojego serca^3820.      Ps 119,14; Ps 119,162

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - objąć w posiadanie, odziedziczyć, otrzymać w posiadanie, podzielić kraj do objęcia w posiadanie; ** lub: wesele, radość, radosne uniesienie, radowanie się

112. Nakłoniłem* moje serce**, by zawsze^5769 wykonywać^6213 Twoje postanowienia^2706, aż do końca***.

* lub: wyciągać, rozciągać, zginać, pochylać się, skłaniać; ** lub: serce, umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek; *** lub: konsekwencja, wynik, skutek, zysk

ס Samech

113. Nienawidzę* chwiejnych**, ale miłuję^157 Twoje Prawo^8451.      Ps 94,1; Jr 4,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzić (wrogów), oddzielać się, brzydzić się; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: niejednoznaczny, podzielony, niezdecydowany

114. Ty jesteś moją ucieczką* i tarczą**, pokładam nadzieję*** w Twoim Słowie^1697.      Ps 31,20; Ps 32,7; Ps 59,11

* lub: ukryte miejsce, tajemnica, kryjówka; ** metonimia: nasz obrońca, ten, który nas chroni; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oczekiwać wytrwale, ufać, mieć nadzieję

115. Niech odstąpią* ode mnie czyniący niegodziwość**, bym mógł strzec^5341 przykazań^4687 mojego Boga^430.      Ps 1,1; Ps 6,8; Ps 139,19; Mt 7,23

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odejść, zejść z drogi, stronić od, zboczyć; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zadać ranę, wyrządzić krzywdę, czynić niegodziwość

116. Wesprzyj* mnie zgodnie ze swoją wypowiedzią**, abym żył^2421 i nie został zawstydzony^954 w mojej nadziei^7664.      Ps 25,2; Ps 54,4; Rz 5,5; Rz 10,11; Flp 1,20

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oprzeć się bądź położyć się na, spocząć na, wspierać, podtrzymywać, utrzymywać; ** lub: wypowiedź, mowa, słowo, powiedzenie

117. Podtrzymaj* mnie, a będę wybawiony** i będę zawsze^8548 wpatrywał*** się w Twoje postanowienia^2706.

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wspierać, podtrzymać, wzmocnić, pocieszyć; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać uwolnionym, ocalonym, odnieść zwycięstwo; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oglądać, patrzeć

118. Odrzuciłeś* wszystkich, którzy odstępują** od Twoich postanowień^2706, bo fałsz*** ich jest zwodniczy****.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zbagatelizować, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - lekceważyć, odrzucać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - skręcać, kluczyć, błąkać się, być odurzonym; *** lub: fałszerstwo, podstęp, krzywda, fałsz, oszustwo; **** tu: l.mn.

119. To żużel*! Skończysz** ze wszystkimi^3605 niegodziwymi^7563 ziemi^776; dlatego^3651 miłuję^157 Twoje świadectwa***.      Iz 1,25; Ez 22,18

* tj. odpady, szumowiny (powstałe przy wytopie srebra); ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować zaprzestanie, położyć kres, ustanie, wygubić, zniszczyć, usunąć; *** tj. świadectwa o Bożych prawach

120. Moje ciało^1320 drży* ze strachu** przed Tobą i lękam*** się Twoich orzeczeń^4941.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nastroszyć się, drżeć; ** strach, bojaźń, przerażenie; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym bojaźnią, lękać się, czcić, szanować

ע Ajin

121. Wykonałem* Twoje orzeczenie^4941 i sprawiedliwość^6664; nie pozostawiaj^3240 mnie tym, którzy mnie krzywdzą^6231.      Hi 29,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - robić, czynić, pracować, wykonywać, powodować

122. Poręcz* za Twojego sługę^5650 dla mojego dobra^2896, aby nie krzywdzili^6231 mnie butni**.      Flm 1,18; Hbr 7,22

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zostać poręczycielem, dawać w zastaw, wymieniać, zobowiązać się; ** lub: osoba butna, dumna, zuchwała, zarozumiała

123. Moje oczy^5869 słabną*, wypatrując Twojego zbawienia** i słowa^565 Twojej sprawiedliwości^6664.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - marnieć, dojść do kresu, być zużytym; ** lub: wybawienie, dobrobyt, pomyślność, zwycięstwo

124. Postąp* ze swoim sługą^5650 według Twojego miłosierdzia** i naucz^3925 mnie Twoich postanowień^2706.      Ps 51,1; Ps 109,26

* tryb rozkazujący; ** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość

125. Jestem* Twoim sługą^5650, daj mi zrozumienie** i poznanie*** Twoich świadectw^5713.

* dosłownie: sługą Twoim ja; ** tryb rozkazujący koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozumieć, nauczyć, zwracać uwagę na; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, poznawać

126. Już czas*, JHWH, abyś działał^6213, bo naruszono** Twoje Prawo^8451.      Jr 18,23

* lub: czas, punkt w czasie, okazja, l.mn. odległe czasy; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - łamać, naruszać, udaremnić, zniweczyć skutki

127. Dlatego* umiłowałem^157 Twoje przykazania^4687 bardziej od złota^2091, bardziej od najczystszego złota**.      Ps 19,10; Ps 119,41

* lub: dlatego więc; ** tj. oczyszczone bądź czyste złoto, (chryzolit?)

128. Dlatego* wszystkie^3605 Twoje ustawy^6490, każdą^3605 z nich** uznaję za słuszną***, a nienawidzę^8130 wszelkiej^3605 ścieżki^734 kłamstwa^8267.      Ps 119,104; Ps 119,113; Prz 8,13

* lub: dlatego więc; ** lub: o wszystkim; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - iść prosto, uznać za słuszne, zaaprobować

פ Pe

129. Twoje świadectwa^5715 są przedziwne*, dlatego moja dusza^5315 ich strzeże^5341.      Ps 119,18; Ps 119,22

* lub: coś nadzwyczajnego, dziw, cud

130. Wykład* Twoich słów oświeca^215 i daje zrozumienie^995 prostym**.      Ps 19,7; Prz 1,4; Hbr 4,12

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: otwór, odkrycie, wejście, brama; ** lub: o otwartym umyśle, niepouczony, młody, naiwny

131. Otwieram szeroko* swoje usta i wzdycham**, bo tęsknię*** za Twoimi przykazaniami^4687.      Ps 42,1

* lub: otworzyć szeroko, rozdziawić, rozewrzeć, ziać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - łapczywie nabierać powietrza, dyszeć, pragnąć, pałać; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: tęsknić, tęsknić za, pragnąć

132. Zwróć* się ku mnie i bądź* łaskawy** dla mnie, jak orzekłeś*** wobec tych, którzy miłują^157 Twoje imię^8034.      Wj 4,31; Ps 5,11; Ps 25,18; Ps 51,1; Iz 56,6; Hbr 6,10; Obj 3,8

* tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać przychylność, łaskę, być łaskawym; *** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie

133. Utwierdź* moje kroki^6471 w Twojej wypowiedzi^565, niech nie zapanuje** nade mną żadna^3605 nieprawość***.      Ps 19,13; Rz 6,12

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - utwierdzić, umocnić, skierować do; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dać władzę, zapanować nad; *** nieszczęście jako wynik działania magii, oszustwo, bałwochwalczy kult, niegodziwość

134. Wyzwól* mnie od ucisku** człowieka^120, abym strzegł^8104 Twoich ustaw^6490.      Ps 142,6; Łk 1,74

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać okup, ocalić, wyzwolić, pozwolić na wykup; ** lub: ucisk, wymuszenie, szkoda

135. Rozjaśnij* swoje oblicze^6440 nad Twoim sługą^5650 i naucz^3925 mnie Twoich postanowień^2706.      Ps 4,6; Ps 80,3

* tryb rozkazujący lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dawać światło, świecić, rozświetlać, rozpalać lub: Twoje oblicze niech zaświeci w Twoim słudze - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

136. Jak korytami* wód płyną** łzy z moich oczu, dlatego że nie strzegą*** Twojego Prawa^8451.      Ps 126,5; Jr 9,1

* tj. kanał, koryto (rzeki), strumień; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - schodzić, zejść; *** czuwać, mieć pieczę nad

צ Tzade

137. Sprawiedliwy* jesteś**, JHWH, i prawe*** są Twoje orzeczenia^4941.      Ps 145,17

* lub: prawy, pobożny, zgodny z prawem, słuszny; ** dosłownie: (jesteś) Ty; *** lub: szczery, prawy, sprawiedliwy, prawidłowy, należyty

138. Zarządziłeś* sprawiedliwość^6664 Twoich świadectw^5713 i wielką^3966 ich wierność**.      Ps 19,7-9; Ps 119,86; Ps 119,90

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, powierzyć nadzór, przekazać dowództwo, nakazać, rozkazać, zlecić, wyznaczyć; ** lub: wierność, zaufanie, stałość, pewność, stabilność, prawda lub: nakazałeś to, co w Twych świadectwach sprawiedliwe, i całkowicie prawdziwe - por. EIB

139. Gorliwość* wyniszcza** mnie, bo moi wrogowie^6862 zapominają^7911 Twoje słowa^1697.      1Krl 19,10; Ps 69,9; Rz 15,3

* lub: żarliwość, zapał, zazdrość, namiętność; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - położyć kres, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyniszczyć

140. Twoja wypowiedź^565 została w pełni* wypróbowana**, dlatego Twój sługa^5650 ją kocha^157.      Ps 12,6; Ps 19,9

* lub: moc, siła, obfitość, niezmiernie dużo, bardzo; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wytapiać, oczyszczać, próbować

141. Ja jestem mały* i wzgardzony**, lecz nie zapominam^7911 Twoich ustaw^6490.      Ps 22,6

* lub: mały, młody, nieważny, lichy, niskiego rodu; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wzgardzonym, być podłym, godnym pogardy

142. Twoja sprawiedliwość* jest sprawiedliwością^6664 na wieki^5769, a Twoje Prawo** jest prawdą***.      Ps 19,9; Ps 119,51; J 17,17

* lub: prawość, sprawiedliwość, okazanie łaskawości i przyjście z pomocą; ** prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj; *** hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność

143. Ucisk* i utrapienie** znalazły^4672 mnie, lecz Twoje przykazania^4687 stały się moją rozkoszą***.      Ps 119,24

* lub: trudne położenie, niedola, ucisk, wróg; ** lub: opały, tarapaty, udręka, ucisk, katusze - Pwt 28,53; *** dosłownie: rozkoszami, radościami - l.mn.

144. Sprawiedliwość* Twoich świadectw^5715 trwa na wieki^5769; daj mi zrozumienie**, a będę żył^2421.      Ps 19,9

* lub: prawość, słuszność, właściwie; ** tryb rozkazujący koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozumieć, sprawić, że ktoś zrozumie, nauczyć

ק Kof

145. Wołam* z całego serca^3820, wysłuchaj^6030 mnie, o JHWH, a będę strzegł** Twoich postanowień***.      Ps 119,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, przyzywać, zapraszać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - strzec, pilnować, czuwać, zachować; *** lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna

146. Wołam^7121 do Ciebie, wybaw* mnie, a będę strzegł** Twoich świadectw***.      Ps 3,7

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, wybawić; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, świętować, strzec, mieć pieczę nad; *** tj. świadectwa o Bożych prawach - zawsze w l.mn. jako spisane warunki przymierza

147. Wstaję* przed świtem^5399 i wołam o pomoc**, oczekuję na Twoje Słowa***.      Ps 5,3; Ps 88,13

* dosłownie: wyprzedziłem świt - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być na czele, iść w górę, wyprzedzać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - krzyczeć, wołać o pomoc; *** wg ketiv - słowa, wg qere - słowo, mowa, sprawa - l. poj.

148. Moje oczy wyprzedzają^6923 straże nocne*, abym mógł rozmyślać** o Twojej wypowiedzi***.      Ps 63,6; Łk 6,12

* może chodzić o ostatnią straż nocną, między 2 a 6 rano - EIB lub idiomatyczne określenie czuwania przez całą noc; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozmyślać nad, zgłębiać, rozważać; *** lub: wypowiedź, mowa, słowo, powiedzenie

149. JHWH, usłysz^8085 mój głos^6963 ze względu na Twoją łaskawość*; ożyw** mnie zgodnie z Twoim orzeczeniem***.

* lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; ** tryb rozkazujący; *** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie

150. Zbliżyli^7126 się do mnie prześladowcy* w złym celu**, są daleko od Twojego Prawa^8451.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ścigać kogoś w sposób wrogi, prześladować, nękać; ** lub: niegodziwy pomysł, plan, rozwiązłość - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

151. Blisko* jesteś, JHWH, i wszystkie^3605 Twoje przykazania^4687 są prawdą**.      Ps 34,18

* tj. bliski (o miejscu, czasie), spokrewniony - por. Rdz 19,20; ** hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność

152. Od dawna* znam^3045 Twoje świadectwa^5713, bo ustanowiłeś** je na wieki^5769.      Iz 40,8; Łk 21,33

* lub: starożytność, początek, prastare czasy; ** lub: ustanawiać, rozpoczynać, położyć fundament

ר Resz

153. Popatrz* na moje ubóstwo** i wyzwól*** mnie, gdyż nie zapominam^7911 Twojego Prawa^8451.      Ps 9,13

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę na, dostrzec; ** lub: udręka, bieda, nieszczęście; *** wyrwać, uwolnić

154. Broń* mojej sprawy** i odkup*** mnie; ożyw^2421 mnie zgodnie z Twoją wypowiedzią^565.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - walczyć, zmagać się, prowadzić proces sądowy, pozywać; ** niesnaski, spór, konflikt, kłótnia, sprawa w sądzie; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykupić (jako krewny) odkupić (jako Bóg)

155. Zbawienie* jest dalekie^7350 od niegodziwych**, bo nie szukają^1875 Twoich postanowień^2706.

* lub: wybawienie, dobrobyt, pomyślność, zwycięstwo; ** lub: winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca

156. Wielka^7227 jest Twoja litość*, JHWH; ożyw** mnie zgodnie z Twoimi orzeczeniami^4941.

* lub: współczucie, litość, łono (wnętrze?); ** tryb rozkazujący tu i w. 37, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zachować przy życiu, przywrócić do życia, ożywić

157. Liczni^7227 są* ci, którzy mnie prześladują** i moi wrogowie***; lecz nie odstępuję**** od Twoich świadectw^5715.      Ps 7,1

* lub: wielcy się stają ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ścigać kogoś w sposób wrogi, prześladować, nękać; *** lub: trudne położenie, niedola, ucisk, wróg; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zginać, pochylać się, skręcać, wyciągać

158. Widzę^7200 postępujących podstępnie* i czuję odrazę** do tych, którzy nie strzegą^8104 Twoich wypowiedzi^565.      Ps 139,21; Prz 14,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - postępować zdradziecko, wiarołomnie, podstępnie; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - brzydzić, czuć wstręt do samego siebie

159. Zobacz*, że^3588 miłuję^157 Twoje ustawy^6490 JHWH; ożyw^2421 mnie według Twojego miłosierdzia**.      Ps 119,25-47

* tryb rozkazujący lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd; ** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość

160. Sedno* Twojego Słowa^1697 to wierność** i na wieki^5769 trwa każde^3605 orzeczenie^4941 Twojej sprawiedliwości^6664.      Ps 19,9; 2Tm 3,16

* dosłownie: głowa, szczyt, ktoś najważniejszy, suma, całość szczytem Twojego ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek Twoje słowo jest ... od początku - King James Version; ** hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność

ש Szin

161. Książęta* prześladują^7291 mnie bez przyczyny^2600; lecz moje serce^3820 boi** się Twoich słów***.      Iz 66,2; Jr 36,23-24

* lub: książę, władca, wysoki urzędnik, naczelnik, dowódca; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odczuwać przerażenie, odczuwać bojaźń; *** wg ketiv: Twoich słów - l. mn., wg qure: - ... słowa.- l. poj.

162. Raduję* się z Twojej wypowiedzi^565 jak ten, który znajduje^4672 wielki^7227 łup**.      Sdz 5,30; Ps 119,14; Ps 119,111

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unosić się radością, radować się; ** lub: zdobycz, zysk, łup, splądrowane dobra - Pwt 2,35

163. Nienawidzę^8130 kłamstwa* i brzydzę** się nim, ale miłuję^157 Twoje Prawo^8451.      Prz 6,16-19

* lub: kłamstwo, oszustwo, rozczarowanie, fałszerstwo, podstęp, krzywda, fałsz; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czuć odrazę, uważać za obrzydliwość

164. Wysławiam* Cię siedem** razy dziennie^3117 za Twoje sprawiedliwe^6664 orzeczenia^4941.      Ps 55,17; Ps 119,62

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chwalić się, wygłosić pochwałę, chełpić się; ** liczba siedem symbolicznie wyraża pełnię

165. Głęboki* pokój** dla tych, którzy miłują Twoje Prawo^8451, a nie*** potkną się****.      Prz 3,1; Iz 32,17

* dosłownie: wielki; ** hebr.: szalom - pokój, pełnia, zdrowie, pomyślność; *** i nie ma dla nich - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** lub: potknięcie się, przyczyna potknięcia się, przeszkoda

166. JHWH, oczekuję* na Twoje zbawienie** i wypełniam*** Twoje przykazania^4687.      Rdz 49,18

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czekać, mieć nadzieję; ** wybawienie, dobrobyt; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić, pracować, wykonywać, powodować

167. Moja dusza* strzeże** Twoich świadectw^5713, bo bardzo^3966 je miłuję^157.

* hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, świętować, strzec, mieć pieczę nad

168. Strzegę^8104 Twoich ustaw* i świadectw**, bo wszystkie moje drogi^1870 są przed*** Tobą.

* lub: nakazów; ** tj. świadectwa o Bożych prawach - zawsze w l.mn. jako spisane warunki przymierza; *** lub: coś, co rzuca się w oczy, przeciwległy, z pewnej odległości, przed

ת Taw

169. JHWH, niech dotrze* moje wołanie** przed Twoje oblicze^6440, daj mi zrozumienie*** zgodnie z Twoim Słowem^1697.      Ps 18,6; Ps 102,1; Ps 140,6

* lub: tryb rozkazujący koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zbliżać się, podchodzić, przybliżać się; ** lub: krzyk błagania, okrzyk radości, chwały, obwieszczenie; *** tryb rozkazujący koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozumieć, sprawić, że ktoś zrozumie, nauczyć

170. Niech dojdzie* moja prośba** przed Twoje oblicze^6440, ocal*** mnie zgodnie z Twoją wypowiedzią^565.

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wchodzić, wkraczać, przychodzić, iść, dostąpić, być wyliczonym; ** błaganie o przychylność, o łaskawość; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyrwać, odebrać, wyzwolić

171. Niech spłyną* moje wargi^8193 pieśnią chwały**, bo nauczasz^3925 mnie Twoich postanowień^2706.      Ps 51,15; Ps 63,3; Ps 119,12

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wylewać, wydzielać, powodować kipienie, buchać; ** lub: chwała, sława, rozgłos, pieśń lub hymn pochwalny

172. Niech mój język ogłasza*|JUS Twoją wypowiedź**, bo wszystkie Twoje przykazania^4687 są sprawiedliwe^6664.      Ps 51,14; Ps 119,138

* lub: imperfect - czas przyszły jako czynność niedokonana w opowiadaniach może dotyczyć czasu przeszłego lub teraźniejszego, czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.), koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odpowiadać, zareagować, zaświadczyć, mówić; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** lub: wypowiedź, mowa, słowo, powiedzenie - tu: l.poj.

173. Niech Twoja ręka* będzie^1961|JUS mi pomocą^5826, bo wybrałem^977 Twoje ustawy^6490.      Pwt 30,19; Joz 24,15-22; Prz 1,29; Łk 10,42

* ramię, ręka - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.)

174. JHWH, tęsknię* do Twojego zbawienia^3444, a Twoje Prawo** jest moją rozkoszą***.      Ps 119,25

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyczekiwać z utęsknieniem, tęsknić za - tu i w. 40; ** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj; *** dosłownie: rozkoszami, radościami - tu: w l.mn.

175. Niech moja dusza^5315 żyje^2421|JUS, aby Ciebie chwalić*; niech Twoje nakazy** będą dla mnie*** pomocą^5826.      Ps 119,25

JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chwalić, chełpić się, wygłosić przechwałkę; ** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie; *** oby mi pomogły - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

176. Zbłądziłem* jak zagubiona^6 owca^7716; odszukaj** Twojego sługi^5650, bo nie zapomniałem*** Twoich przykazań^4687.      Iz 53,6; Łk 15,4; 1P 2,25

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mylić się, błąkać się, zataczać się; ** tryb rozkazujący koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać, pragnąć, żądać, domagać się, prosić; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przestać się troszczyć, zapominać, pomijać

↑↑

Psalm 120

1. Pieśń^7892 stopni*. Wołałem^7121 do JHWH w swoim utrapieniu^6869 i odpowiedział^6030 mi.      Ps 18,6; Jo 2,2

* lub: wstępowań Psalmy 120-134 to zbiór psalmów śpiewanych podczas wędrówki do Jerozolimy (?) trzykrotnie w roku - Wj 34,23 Łk 2,41-42 lub specyficzne określenie budowy literackiej psalmów z tej grupy (?)

2. Wyrwij*, JHWH, moją duszę^5315 od warg^8193 kłamliwych** i od języka^3956 zdradliwego***.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyrwać, odebrać, wyzwolić; ** kłamstwo, rozczarowanie, oszustwo, fałsz; *** zdrada, oszustwo, gnuśność

3. Co ci to da^5414 albo co ci to doda* zdradliwy^7423 języku^3956?      So 3,13; Obj 14,5

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować dodanie, zwiększyć, uczynić ponownie

4. Że jesteś jak ostre^8150 strzały^2671 mocarza* i węgle^1513 z janowca**.      Prz 25,18; Prz 25,22

* lub: człowiek silny, dzielny, potężny, bohater; ** tj. krzew z gatunku motylkowatych - janowiec ciernisty, żarnowiec - tu i 1Krl 19,4.5 Hi 30,4 - licznie występuje na Pustyni Judzkiej, używany jako opał, pochodnie i broń zapalna - por. Ps 7,14 Iz 50,11

5. Biada* mi, że przebywam^1481 w Meszek** i mieszkam^7931 w*** namiotach^168 Kedaru****.      Rdz 10,2; Jr 49,28; Ez 27,13

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: wykrzyknik - biada!; ** tj. „wyciągnięcie” - lud z płn.-wsch. Cylicji i wsch. Kapadocji (?) wg Herodota z płd.-wsch. rejonów Morza Czarnego - Rdz 25,14; *** lub: z, tak długo jak, przeciw, pomimo; **** tj. „ciemny” - drugi syn Izmaela - Rdz 25,13, lud pasterski i koczowniczy - Iz 60,7 Ez 27,21 w Targumach Kedar utożsamiany jest czasami z Arabią

6. Moja dusza^5315 zbyt długo^7227 mieszkała* z^5973 nienawidzącymi** pokój***.      Ps 35,20

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zamieszkać, przebywać, pozostawać, osiedlić - mieszkała sobie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzić (wrogów), oddzielać się, brzydzić; *** pomyślność, pełnia, bezpieczeństwo, pokój, przyjaźń

7. Ja jestem za pokojem^7965, ale gdy o tym mówię*, oni są za wojną**.      Rz 12,18

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mówić, obiecywać; ** bitwa, wojna, walka - Ps 76,3 przypis ***

↑↑

Psalm 121

1. Pieśń* stopni**. Oczy^5869 moje wznoszę^5375 ku^413 górom^2022: Skąd nadejdzie^935 mi pomoc***?      Ps 87,1

* lub: oda, hymn chóru, pieśń; ** dla stopni EIB lub: stopień, schodek, wstępowanie, wznoszenie się; *** lub: wsparcie, pomoc

2. Moja pomoc^5828 jest od JHWH, który dogląda* niebiosa** i ziemię^776.      Jr 3,23

* tu: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - czynić, powodować, zarządzać, doglądać; ** por. Rdz 1,1***

3. On nie pozwoli^5414 zachwiać* się twojej nodze^7272; ten, który cię strzeże^8104, nie drzemie**.      1Sm 2,9; Prz 3,23; Prz 3,26

* lub: trzęsienie, chwianie się; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być sennym, drzemać, spać

4. Oto* ten, który strzeże^8104 Izraela^3478, nie zdrzemnie^5123 się ani nie zaśnie**.      Pwt 33,29; Mt 26,14; Mk 14,40; 1Tes 5,6

* partykuła wskazująca: oto, spójrz, czy; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spać, zasnąć, być pogrążonym we śnie

5. JHWH jest tym, który cię strzeże*, JHWH jest cieniem** u twej prawej^3225 ręki^3027.      Ps 16,8; Ps 91,1; Ps 91,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - patrzeć na, strzec, mieć pieczę nad; ** lub: cieniem twoim, nad twą prawą ręką - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

6. Słońce^8121 nie porazi* cię za dnia^3119 ani księżyc^3394 w nocy^3915.      Ps 91,5; Iz 49,10; Obj 7,16

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, uderzać, niszczyć, pokonywać - por. 2Krl 4,19

7. JHWH będzie cię strzegł^8104 od wszelkiego zła*; On będzie strzegł^8104 twojej duszy**.      Ps 41,2; Ps 97,10; Ps 145,20

* lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły (czas); ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość

8. JHWH będzie* strzegł^8104 twojego wyjścia i twojego przyjścia**, odtąd*** aż na wieki^5769.      Pwt 28,6; Prz 2,8; Prz 3,5

* lub: ustrzeże - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** tj. każdego przedsięwzięcia, w każdej sytuacji; *** lub: teraz, właśnie teraz

↑↑

Psalm 122

1. Pieśń^7892 stopni^4609. Dawida^1732. Uradowałem* się, gdy mi powiedzieli**: Pójdźmy^1980 do domu^1004 JHWH!      Ps 122,9; Za 8,21

* lub: być zadowolonym, radować się, unosić się radością, promienieć; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - gdy mi mówią

2. I oto nasze nogi^7272 stanęły* w twoich bramach^8179, o Jerozolimo**!      Ps 9,14; Jr 7,2

* dosłownie: stojące są - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, być prostym, trwać, wytrzymywać; ** hebr.: Jeruszalajim - „nauczanie pokoju”

3. Jerozolima^3389 jest budowana* jako miasto^5892, zespolona** w jedną*** całość;      2Sm 2,9

* lub: zbudowana; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być sprzymierzonym z, być zjednoczonym, być złączonym razem; *** razem, łącznie, wszyscy razem

4. Bo tam wstępują* pokolenia^7626, pokolenia JH[WH] do świadectwa** Izraela, aby wysławiać*** imię^8034 JHWH.      Wj 23,17; Pwt 16,16

* lub: iść w górę, wstępować - Jerozolima leży na górze; ** tj. przed oblicze Boga - por. Wj 16,34 25,21 30,26 Kpł 24,3; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - chwalić, składać dziękczynienie, wysławiać

5. Tam bowiem ustanowili^3427 trony* sądu**, trony^3678 domu^1004 Dawida^1732.      Pwt 17,8; 2Sm 5,13; 2Krn 19,8; Jr 21,12

* lub: miejsce (honorowe), tron, miejsce do siedzenia, metaforycznie godność królewska, władza, potęga; ** lub: decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, sąd przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie

6. Proście* o pokój** dla Jerozolimy^3389: Niech się szczęści*** tym, którzy cię miłują^157.      Rdz 12,3; Rdz 27,29; Lb 24,9

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - prosić, dowiadywać się, wypytywać o, radzić się, szukać, zabiegać o; ** hebr.: szalom - pokój, pełnia, zdrowie, pomyślność; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czuć się swobodnie, prosperować, być spokojnym

7. Niech będzie^1961|JUS pokój^7965 w twoich murach^2426 i spokój* w twoich pałacach**.      Ps 48,3; Mt 10,12-13

JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); * lub: spokój, łatwość, pomyślność, obfitowanie; ** lub: cytadela, pałac, twierdza

8. Ze względu^4616 na moich braci^251 i moich przyjaciół* pragnę** teraz^4994 powiedzieć: Pokój*** Tobie.      1Sm 25,6; Ps 85,8

* lub: kompan, towarzysz, współmieszkaniec, przyjaciel, inny; ** lub: O! upraszam! błagam! (używane w usilnych prośbach bądź napomnieniach); *** hebr.: szalom - pokój, pomyślność - w. 6 przypis **

9. Ze względu^4616 na dom^1004 JHWH, naszego Boga, pragnę zabiegać* o dobro** dla ciebie.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać, pragnąć, żądać, domagać się, prosić; ** lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość

↑↑

Psalm 123

1. Pieśń^7892 stopni^4609. Moje oczy wznoszę* ku Tobie, który mieszkasz^3427 w niebiosach**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, podnieść, podtrzymać; ** wg myśli hebrajskiej istniały trzy sfery nieba - por. 2Kor 12,2 przypis ****

2. Oto jak^2009 oczy sług* zwrócone są na ręce ich panów** i jak oczy służącej*** na ręce jej pani****, tak oczy nasze patrzą na JHWH, Boga naszego, aż^5704 się zmiłuje^2603 nad nami.

* hebr.: ebed - sługa, niewolnik, poddany - czciciel Boga; ** hebr.: ’adon - pan, ktoś stanowczy, silny, władca; *** lub: służka, służąca, niewolnica, metaforycznie ktoś pokornie zwracający się do kogoś; **** lub: pani, dama, królowa

3. Zmiłuj* się nad nami, JHWH; zmiłuj^2603 się nad nami, bo jesteśmy obficie** nasyceni*** wzgardą^937.      Ne 4,4; Ps 4,1; Ps 119,22

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać przychylność, łaskawość, miłosierdzie; ** lub: wielki, obfitujący, wystarczający, liczny, silny; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - otrzymać swoją porcję, mieć w nadmiarze, być nasyconym

4. Nasza dusza^5315 jest obficie^7227 nasycona^7646 szyderstwem* butnych** i wzgardą^937 dumnych***.      Iz 32,9; Iz 32,11; Am 6,1

* lub: drwienie, szydzenie, jąkanie (za) długo była nią nasycona nasza dusza - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: spokojny, bezpieczny, nieprzejmujący się, beztroski, swawolny, butny; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: dumny, wyniosły

↑↑

Psalm 124

1. Pieśń^7892 stopni^4609. Dawida*. Gdyby nie JHWH, który był^1961 po naszej stronie**, niech powie^559 teraz*** Izrael^3478;

* lub: dla Dawida - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** O! upraszam! błagam! - Ps 118,25 przypis ***; *** który był dla nas - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek Gdyby nie ..., który był z nami - Biblia Poznańska

2. Gdyby nie^3884 JHWH, który był^1961 po naszej stronie, gdy powstawał* przeciwko** nam człowiek***;      Ps 129,1; Rz 8,31; Hbr 13,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - powstawać, pojawiać się, rosnąć w siłę, utwierdzać się; ** hebr.: al - przeciw (wrogo) - Rdz 34,27; *** hebr.: adam - człowiek - tu l.poj.

3. Wówczas by nas pożarli* żywcem^2416, gdy płonęli** gniewem*** przeciwko nam;      Est 3,6-15; Ps 56,1-3; Prz 1,12

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - łykać, połykać, pochłaniać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - płonąć, rozpalić (o gniewie); *** lub: nos, gniew, metaforyczne - fuknąć gniewnie

4. Wtedy^233 zmyłyby* nas wody^4325, a potok** przelałby^5674 się nad^5921 naszymi duszami^5315;

* lub: przelewać (się), płynąć, płukać, zmywać; ** lub: rwący potok, wadi, dolina rwącego potoku, szyb

5. Wtedy wzburzone* wody^4325 przelałyby** się nad naszymi duszami^5315.      Hi 38,11; Ps 32,6; Ps 69,2

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: kotłujący się, rozszalały, wzburzony, zuchwały; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść nad, przez, pomiędzy, wzdłuż, iść ponad

6. Błogosławiony* JHWH, który nas nie wydał^5414 na rozszarpanie** ich kłom***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - klękać, błogosławić, chwalić, wielbić; ** lub: żer, żywność, łup, to co zostało poszarpane; *** zębom

7. Nasza dusza^5315 umknęła* jak ptak^6833 z pułapki^6341 łowiącego**; pułapka została zniszczona***, a my^587 umknęliśmy^4422.      Ps 35,8; Ps 57,7; Ps 91,3; Prz 6,5

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wyślizgnąć się, uciec, zostać wyzwolonym; ** dosłownie: łowiących, ptaszników - tu l.mn.; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być złamanym, rozbitym, skruszonym

8. Nasza pomoc* jest w imieniu^8034 JHWH, który dogląda** niebiosa^8054 i ziemię^776.      Ps 115,15; Ps 121,2

* lub: wsparcie; ** tu: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - czynić, powodować, zarządzać, doglądać

↑↑

Psalm 125

1. Pieśń^7892 stopni^4609. Ci, którzy ufają* JHWH, są jak góra Syjon**, która nie zostanie poruszona***, ale trwać^3427 będzie na wieki^5769.      Prz 10,30; Prz 29,25; Iz 28,16; Jr 7,4-15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu: pokładać ufność, mieć pewność, być bezpiecznym; ** tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wstrząśniętym, poruszonym, obalonym

2. Spójrzcie na Jerozolimę^3389, otaczają* ją góry^2022, tak** właśnie JHWH otacza swój lud, teraz*** i na wieki****.      Ps 34,7; Za 2,5

* lub: naokoło, dookoła, ze wszystkich stron, sąsiedztwo; ** dosłownie: i; *** lub: teraz, właśnie teraz; **** lub: na zawsze

3. Bo nie spocznie* berło** niegodziwych^7562 nad losem*** sprawiedliwych^6662, po to, by sprawiedliwi^6662 nie wyciągali swoich rąk**** ku nieprawości^5766.      Prz 22,8; Iz 14,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odpocząć, osiąść i pozostać, być spokojnym; ** lub: buława, berło (jako symbol władzy), kij, rózga, gałąź; *** lub: dział, część (przyznana przez losowanie), los, dziedzictwo; **** idiom: by nie byli zależni od ludzi nieprawych - por. EIB

4. Czyń dobrze*, JHWH, dobrym^2896 i tym, którzy są prawego** serca^3826.      Ps 73,1; Łk 6,33; Ga 6,10; Jk 4,17

* lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość; ** lub: szczery, prawy, prawidłowy, należyty

5. A zbaczających* na swoje kręte^6128 drogi, JHWH odprawi** wraz z^854 czyniącymi^6466 nieprawość***. Pokój**** nad^5921 Izraelem.      Pwt 28,36; 2Krl 24,15; Oz 2,16

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - skłaniać, wpływać, wyciągać, zginać, spychać na bok; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - prowadzić, przyprowadzać, uprowadzać, zabierać, sprawiać chodzenie; *** lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik działania magii, oszustwo, bałwochwalczy kult; **** hebr.: szalom - Ps 120,6 przypis ***

↑↑

Psalm 126

1. Pieśń^7892 stopni. Gdy JHWH przywrócił* odnowienie** Syjonu^6726, byliśmy^1961 jak ci, którzy śnią^2492.      Ps 53,6; Ps 85,1; Oz 6,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać, wrócić; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: przywrócenie, odnowienie, odrodzenie, odbudowa

2. Wtedy^227 usta^6310 nasze zostały napełnione* śmiechem^7814, a nasz język^3956 krzykiem radości**; wtedy^227 też mówili^559 wśród narodów^1471: JHWH uczynił^6213 wielkie^1431 rzeczy z nami***.      Lb 23,23; Joz 9,9; Ne 6,16

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być napełnionym, uzbrojonym, zadowolonym; ** lub: krzyk błagania, okrzyk radości, chwały, obwieszczenie; *** lub: dla nas

3. JHWH uczynił^6213 dla nas* wielkie** rzeczy i jesteśmy^1961 radośni***.      Iz 14,5

* lub z nami - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić wielkim, uczynić potężnym, wywyższyć, czynić wielkie rzeczy; *** radosny, wesoły, zadowolony

4. JHWH, przywróć*|IMP naszą pomyślność** jak strumienie^650 na pustyni Negeb***.

* tu: tryb rozkazujący por. w. 1 przypis *; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** wg ketiv: ...postęp, odnowa - wg qere: ... naszą niewolę stąd qere: odwróć naszą niewolę - por. w. 1 w Biblia Gdańska, Biblia Warszawska, King James Version; *** tj. południowy kraj, południe, region na południu Judy

5. Ci, którzy teraz* sieją^2232 ze łzami^1832, będą żąć** z okrzykiem radości^7440.      Jr 31,9; Ga 6,7-9

* dosłownie: siejący; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być krótkim, zbierać plony, zbierać żniwo

6. Kto ciągle wychodzi* z płaczem, niosąc^5375 ziarno na siew**, na pewno wejdzie*** z okrzykiem radości^7440, niosąc^5375 swoje snopy****.      Iz 55,11

* hebraizm: postępując szli - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - iść, chodzić, oddalać się; ** dosłownie: pozostawiać za sobą ziarno do siewu, ... torbę z ziarnem - EIB; *** hebraizm: wchodząc wchodzi; **** lub: pęk, wiązka, metaforycznie Izrael powracający z niewoli - tu i Rdz 37,7

↑↑

Psalm 127

1. Pieśń^7892 stopni^4609. Salomona*. Jeśli JHWH domu^1004 nie zbuduje^1129, na próżno** będą trudzić*** się nad nim budujący^1129. Jeśli JHWH nie strzeże^8104 miasta, na próżno^7723 czuwa^8245 strażnik****.      Ps 33,16-18; Prz 16,9; Ez 33,2-9; 1Kor 3,5-15

* lub: dla Salomona - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek tj. „pokój” - syn Dawida i Batszeby, trzeci król Izraela; ** lub: pustka, daremność, marność, fałsz; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trudzić się, mozolić; **** dosłownie: strzegący (go)

2. Daremne^7723 to dla was, wy wcześnie^7925 wstający^6965, przesiadywać^3427 do późna* i w smutku** jeść chleb^3899. O tak***, On daje sen^8142 swojemu umiłowanemu^3039.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - opóźniać się, czekać, pozostać w tyle (ale bez nadziei); ** lub: ból, uraza, mozół, smutek, trud, ciężkie doświadczenie; *** lub: tak oto, stąd też

3. Oto^2009 synowie^1121 są dziedzictwem* JHWH, a owoc^6529 łona** nagrodą^7939.      Rdz 33,5; Rdz 48,4; Joz 24,3

* lub: majątek, dziedzictwo, mienie, część, dział, spadek; ** lub: brzuch, łono, ciało, metafora: głębiny Szeolu

4. Czym strzały^2671 w ręku mocarza*, tym są synowie** zrodzeni za młodu^5271.      Ps 120,4

* lub: człowiek silny, potężny, dzielny; ** hebr.: ben - syn, dziecko, wnuk, członek jakiejś grupy

5. Błogosławiony^835 ten mąż*, który napełnił^4390 nimi swój kołczan^827; nie doznają wstydu^954, gdy w bramie** będą prowadzić spór*** z nieprzyjaciółmi^341.      Ps 128,2-3; Jl 2,26-27

* lub: mąż (mężczyzna), silny mężczyzna, wojownik; ** brama miejska to miejsce spotkań oraz sprawowania władzy; *** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mówić, obiecywać, koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - rozmawiać między sobą

↑↑

Psalm 128

1. Pieśń^7892 stopni*. Błogosławiony** każdy, bojący*** się JHWH, ten kto kroczy**** Jego drogami!

* por. Ps 120,1 przypis *; ** lub: szczęśliwy, błogosławiony, często w wykrzykniku; *** lub: pełen bojaźni, pełen czci - przymiotnik; **** dosłownie: idący

2. Bo^3588 będziesz spożywał* z trudu** swoich rąk^3709; będziesz błogosławionym^835 i będzie ci dobrze***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - jeść, żreć, pochłaniać (o ogniu), trawić, gładzić; ** lub: trud, mozół, plon, nabyta własność (wskutek pracy); *** lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt

3. Twoja żona^802 będzie jak owocująca* winorośl** na zewnątrz*** twojego domu^1004; twoi synowie^1121 jak sadzonki oliwne dokoła twojego stołu^7979.      Ps 52,8; Prz 5,15-18; Ez 19,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rodzić owoc; ** lub: krzew winny; *** skrzydło, bok, skrajne obszary, zakątki, wąska przestrzeń z tyłu domu, jaskinia, szczyt

4. Oto^2009 właśnie* tak^3588 błogosławiony^835 jest mąż**, który boi*** się JHWH.      Ps 115,13

* por. Ps 127,2 przypis ***; ** por. w. 1 przypis **; *** dosłownie: bojący - por. w. 1 przypis ***

5. Niech* ci JHWH błogosławi** z Syjonu***, abyś oglądał dobro^2898 Jerozolimy po wszystkie dni^3117 twojego życia^2416;      Ps 20,2; Ps 134,3; Ps 135,21

* lub: (i) pobłogosławi ciebie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - błogosławić, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - klękać, chwalić, wielbić; *** tj. „twierdza” - Ps 125,1 przypis **

6. I abyś oglądał* synów^1121 twoich synów^1121. Pokój** nad Izraelem^3478.      Rdz 50,23; Hi 42,16

* tryb rozkazujący widzieć, dostrzegać, patrzeć na, spoglądać; ** hebr.: szalom - pokój, pełnia, zdrowie, pomyślność

↑↑

Psalm 129

1. Pieśń^7892 stopni^4609. Bardzo^7227 mnie uciskali* od mojej młodości – niech powie teraz^4994 Izrael^3478;      Jr 1,19; Jr 20,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiązać, zamykać, być stłoczonym, być w niedoli

2. Bardzo* mnie uciskali^6887 od mojej młodości^5271, jednak^1571 mnie nie przemogli**.

* lub: wielki, większy niż, obfity, silny, dużo, wiele; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wziąć górę nad, zwyciężyć, wytrwać, mieć moc

3. Po moim grzbiecie^1354 orali* orzący^2790 i wydłużyli swoje bruzdy**.      Iz 50,6; Iz 52,14; Mt 27,26; Mk 15,1; J 19,1

* lub: wcinać się, wyryć, orać, obmyślać; ** tj. miejsce, gdzie na końcu pola zakręca pług, ziemia orna

4. Ale JHWH jest sprawiedliwy^6662; przeciął^7112 powrozy* niegodziwych**.      Ps 1,4; Ps 2,3; Ps 11,2; Ps 17,13

* lub: sznur, lina, olinowanie, łańcuch; ** lub: winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca

5. Niech się zawstydzą* i odstąpią^5472 w tył^268 wszyscy nienawidzący** Syjonu^6726.      Ps 35,4; Ps 70,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być rozczarowanym, wstydzić się, być zażenowanym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzić (wrogów), oddzielać się, brzydzić

6. Staną* się jak trawa^2682 na dachach^1406, która usycha^3001, zanim wyrośnie**;      Hi 14,2; Iz 37,27

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, istnieć, trwać, przebywać, mieć miejsce, nastać; ** lub: wystrzelić w górę, wyrastać (o źdźble trawy na dachu)

7. Którą żniwiarz* nawet nie napełni^4390 swojej dłoni^3709 ani swojego naręcza** ten, który wiąże snopy^6014.      Ps 79,12; Jk 1,10-11; 1P 1,24

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zbierający plony; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: łono, fałda ubrania

8. I nie^3808 powiedzą^559 przechodzący* obok: Niech będzie z wami** błogosławieństwo^1293 JHWH. Błogosławimy*** wam w imieniu^8034 JHWH.      Ps 118,26; Rt 2,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść nad, pomiędzy, obok, przejść na drugą stronę; ** lub: błogosławieństwo ... ich Boga - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - por. kody 410-413; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - klękać, błogosławić, chwalić, wielbić

↑↑

Psalm 130

1. Pieśń^7892 stopni^4609. Z głębokości^4615 wołam* do Ciebie, JHWH!      Ps 69,2; Lm 3,55

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać

2. PANIE*, wysłuchaj^8085 mojego głosu. Niech Twoje ucho będzie wrażliwe** na głos^6963 mojego błagania***.      Ps 17,6; Ps 31,3; Ps 54,4

* lub: Panie (mój) - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** dosłownie: uważny, baczny - metaforycznie przysłuchiwać się czemuś z uwagą; *** lub: błaganie o przychylność, błaganie

3. JH[WH]*, jeśli zachowasz** pamięć o nieprawości^5771, PANIE, kto się ostoi***?      Hi 9,2-3; Hi 15,14; Rz 3,23

* tj. skrócona forma imienia JHWH; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, obserwować, strzec, mieć pieczę nad, zachować; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, być prostym, trwać, wytrzymywać

4. Lecz u Ciebie jest przebaczenie*, aby** się Ciebie bano***.      1Krl 8,39-40; Ps 103,3

* tj. wybaczenie od Boga - tu i Ne 9,17 Dn 9,9; ** lub: po to - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wystraszonym, wywołać zdumienie i przestrach, być ogarniętym bojaźnią, natchnąć nabożną czcią, bojaźnią Bożą

5. Oczekuję* JHWH, moja dusza** oczekuje; a w Jego Słowie^1697 pokładam nadzieję^3176.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wypatrywać z niecierpliwością, mieć nadzieję, oczekiwać z ufnością; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość

6. Moja dusza^5315 oczekuje na mojego PANA^136 bardziej niż strażnicy* świtu^1242, strażnicy^8104 świtu**.      Ps 63,6; Ps 119,147

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, czuwać, ochraniać, ratować życie; ** lub: poranek, brzask, wschód słońca, świtanie, początek dnia

7. Wyczekuj* Izraelu na JHWH; u JHWH bowiem jest miłosierdzie** i u Niego obfite*** odkupienie****.

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oczekiwać wytrwale, ufać, mieć nadzieję; ** lub: łaskawość, dobroć; *** wielkie; **** lub: okup, odkupienie, podział tu i Wj 8,23 Ps 111,9 Iz 52,2

8. On sam* odkupi** Izraela^3478 ze wszystkich jego nieprawości^5771.      Łk 1,68; Tt 2,14

* dosłownie: I On; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać okup, ocalić, wyzwolić, pozwolić na wykup

↑↑

Psalm 131

1. Pieśń^7892 stopni^4609. Dawida*. JHWH, moje serce^3820 się nie wywyższa^1361 i moje oczy nie są wyniosłe**, ani nie idę*** za tym co wielkie^1419 lub zbyt cudowne**** dla mnie.      Ps 18,28; Prz 18,2; 1P 5,5

* lub: dla Dawida - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być umieszczonym wysoko, podniesionym, wzniesionym; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chodzić, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść, chodzić - metaforycznie o sposobie życia; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - nie być w czyjejś mocy, być trudnym do wykonania, zrozumienia, być cudownym, nadzwyczajnym

2. Przeciwnie*, uspokoiłem** i uciszyłem^1826 swoją duszę^5315 jak niemowlę odstawione od piersi*** swojej matki; moja dusza jest jak u niemowlęcia****.      Mt 18,3; 1Kor 14,20

* dosłownie: czyż, lecz, raczej nie - Ps 132,3 przypis *; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - równać, wygładzać, uspokajać; *** tj. koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być odstawionym od piersi, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odmierzyć w pełni; **** dosłownie: jak odstawione od piersi (dziecko) u mnie dusza - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

3. Izraelu* oczekuj** JHWH, odtąd*** aż na wieki^5769.      Ps 130,7

* tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oczekiwać wytrwale, ufać, mieć nadzieję; *** lub: od teraz

↑↑

Psalm 132

1. Pieśń stopni^4609. Pamiętaj*, JHWH, Dawidowi całe^3605 jego udręczenie**!

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przypominać sobie, pamiętać; ** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być udręczonym, upokorzonym, być zdegradowanym

2. Który przysiągł* JHWH i ślubował** Mocarzowi*** Jakuba^3290, mówiąc:      2Sm 16,12

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - składać ślub; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przysięgać, składać śluby; *** Mocny - starożytne (poetyckie) określenie Boga - potężny - Iz 1,24

3. Nie* wejdę^935 do przybytku**, do mojego domu^1004, i nie^518 wstąpię^5927 na posłanie*** mojego łoża****;      Prz 6,4

* partykuła pierwotna w zdaniach warunkowych i przysięgach - jeśli, nie przyzwalających - nawet, jeśli w życzeniach - żeby tylko pytających - czy po zaprzeczeniu - lecz, raczej, chyba że; ** lub: namiot, namiot nomady symbolizujące tymczasowość, przybytek (dom, miejsce zamieszkania JHWH); *** lub: kanapa, tapczan, łóżko; **** kanapa, łoże

4. I nie* dam^5414 zasnąć** moim oczom^5869 ani drzemać*** swoim powiekom^6079;      Ps 1,2; Ps 4,8; Ps 13,3

* partykuła pierwotna w zdaniach warunkowych i przysięgach - jeśli, nie przyzwalających - nawet, jeśli w życzeniach - żeby tylko pytających - czy po zaprzeczeniu - lecz, raczej, chyba że; ** dosłownie: nie dam snu; *** dosłownie: drzemki

5. Dopóki nie znajdę^4672 miejsca* dla JHWH, przybytku** dla Mocarza*** Jakuba.      Dz 7,46-49

* lub: miejsce, przestrzeń, region, kraj; ** lub: namiot, miejsce zamieszkania, przybytek, tu w l.mn.; *** Mocny - starożytne (poetyckie) określenie Boga - potężny - Iz 1,24

6. Oto usłyszeliśmy^8085 o niej* w Efrata**, znaleźliśmy ją* na polach Jaaru***.      1Sm 7,1; 1Krn 2,18-19

* domyślnie: o arce przymierza z w. 8; ** tj. „sterta popiołu” lub „miejsce owocowania” - miejsce w okolicy Betel - Rdz 35,17, inna nazwa Betlejem - 1Sm 17,12; *** tj. las, zarośla, zalesiona wyżyna - Kiriat-Jearim - 1Sm 6,21-7,2

7. Wejdźmy^935 do Jego przybytku*, oddajmy pokłon** u podnóżka^1916 Jego stóp^7272.      Ps 46,4; Ps 99,5; Ps 122,1-2

* tu: w l.poj.; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - padać na twarz

8. Powstań^6965, JHWH, i wejdź do miejsca Twojego odpoczynku*, Ty i arka** Twojej mocy.

* lub: miejsce odpoczynku, odpoczynek - Lb 10,33 Pwt 12,9; ** hebr.: ’aron - skrzynia, arka - symbol obecności Bożej

9. Niech Twoi kapłani* ubiorą^3847 się w sprawiedliwość^6664, a Twoi święci** niech wykrzykują z radości^7442.      Hi 29,14; Ps 132,16; Iz 61,10; Obj 19,8

* hebr.: kohen - kapłan, główny urzędnik bądź najważniejszy władca; ** lub: wierny, bogobojny, dobry, pobożny, święty

10. Ze względu na^5668 Dawida^1732, Twojego sługę*, nie odwracaj** oblicza^6440 od Twojego pomazańca***.      2Krn 6,42

* hebr.: ebed - sługa, niewolnik, poddany - czciciel Boga; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pokonywać, zwracać twarz ku, odrzucać, odmawiać; *** lub: ktoś namaszczony, mesjasz, pomazaniec - gr.: christos

11. Przysiągł* JHWH Dawidowi^1732 prawdę** i nie wycofa^7725 się z niej: Z owocu^6529 twojego łona*** posadzę^7896 następcę na twoim tronie.      2Sm 7,12; 1Krl 8,25; Ps 89,3-4; Ps 110,4; Iz 62,8; Łk 1,69; Dz 2,30

* lub: składać ślub; ** hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność lub: prawda nie zawróci od niego - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** idiom: spośród twoich potomków tj. brzuch, łono, ciało, metafora: głębiny Szeolu

12. Jeśli twoi synowie^1121 będą strzegli* mojego przymierza** i moich świadectw***, których ich nauczyłem^3925, to również ich synowie^1121 aż**** na wieki^5703 będą siedzieli^3427 na twoim tronie^3678.      1Krl 8,25; Łk 1,32

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, obserwować, strzec, mieć pieczę nad, zachować; ** hebr.: berit - sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy; *** tj. świadectwa o Bożych prawach - zawsze w l.mn; **** hebraizm - na wieki (na zawsze) na wieki

13. JHWH bowiem wybrał^977 Syjon* i zapragnął** go na mieszkanie^4186 dla siebie:      Ps 48,1; Ps 76,1; Ps 78,68; Ps 87,2; Hbr 12,22

* tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - łaknąć, pragnąć

14. To jest miejsce mojego odpocznienia* aż** na wieki^5703; tu^6311 będę mieszkał***, bo tego zapragnąłem^183.

* por. w. 8 przypis *; ** hebraizm - na wieki (na zawsze) na wieki; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - siedzieć, przebywać, mieszkać, pozostawać, trwać

15. Będę obficie* błogosławił jego zaopatrzenie**, a jego ubogich*** nasycę^7646 chlebem****.

* hebraizm: błogosławiąc błogosławię; ** lub: żywność, zapas żywności, zaopatrzenie; *** lub: ktoś będący w potrzebie, cierpiący ucisk, określenie najniższej warstwy społecznej; **** hebr.: lechem - żywność, zboże, chleb, ziarno na chleb

16. Jego kapłanów* przyodzieję^3847 zbawieniem**, a jego święci*** będą wołać radośnie^7442.      2Krn 6,41; Iz 61,10

* hebr.: kohen - kapłan, główny urzędnik bądź najważniejszy władca; ** lub: wyzwolenie, dobrobyt, zwycięstwo, ratunek; *** lub: wierny, bogobojny, dobry, pobożny, święty

17. Tam sprawię, że wyrośnie* róg** Dawida; tam zgotuję pochodnię*** mojemu pomazańcowi^4899.      1Krl 11,36; 1Krl 15,4; 2Krn 21,7; Ez 29,21; Łk 1,69

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować wzrost; ** idiom: symbol zwycięskiej władzy i mocy - por. 2Sm 22,3; *** idiom: dynastię - 1Krl 11,36

18. Okryję jego wrogów^341 wstydem*, ale nad nim rozbłyśnie^6692 jego korona**.      Ps 35,26; Ps 109,29

* lub: hańbą; ** hebr.: nazer - poświęcenie, oddzielnie, korona (jako znak poświęcenia), kolczyk, klejnoty w koronie, diadem

↑↑

Psalm 133

1. Pieśń^7892 stopni^4609. Dawida*. Oto**, jak^4100 dobrze^2896 i miło^5273, gdy bracia^251 w zgodzie*** mieszkają****!      Rdz 13,8; 1Kor 1,10; Ef 4,3-4

* lub: dla Dawida - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** oto, spójrz, czy; *** dosłownie: zaiste razem, we wspólnocie, wszyscy razem, jedność, zjednoczenie; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - siedzieć, siadać, zostawać, mieszkać

2. Jest to jak wyborny* olejek^8081 na głowie^7218, który spływa^3381 na brodę^2206, na brodę Aarona**; spływający*** na skraj^6310 jego szat****;

* lub: dobry, przyjemny, znakomity, lepszy, właściwy, stosowny; ** hebr.: aharon - „przynoszący światło”; *** hebr.: jored - Tekst Masorecki - spływający w odróżnieniu od sejjored - Biblia Hebraica Stuttgartensia - spływająca (broda) na jego rozmiar; **** wzrost, miara, szata - EIB

3. Jest to jak rosa^2919 Hermonu*, opadająca** na góry*** Syjon^6726|S; bo tam JHWH zarządza**** błogosławieństwo^1293 i życie^2416 na wieki^5769.      Pwt 4,48; Pwt 28,8

* tj. „przybytek” - góra Hermon na płn. Izraela, zimą i wiosną szczyt góry jest ośnieżony - Ps 42,6; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - schodzić, zejść, zapadać się, zstąpić; *** tu: w l.mn. - por. Ps 132,13 przypis *; S liczba pojedyncza; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przekazać dowództwo, nakazać, zlecić, wyznaczyć

↑↑

Psalm 134

1. Pieśń stopni. Oto błogosławcie^1288 JHWH, wszyscy słudzy^5650 JHWH, którzy co noc* stoicie** w domu^1004 JHWH!      Wj 30,8; Hbr 10,11

* lub: noc, mrok - możliwe wieczór; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, zajmować stanowisko, trwać, służyć, być sługą

2. Wznieście^5375 wasze ręce* ku świątyni** i błogosławcie^1288 JHWH.      Wj 9,33; Wj 17,12; 1Tm 2,8

* gest proszącego o ochronę, gest zwycięstwa, gest w modlitwie; ** lub: ku miejscu świętemu - por. Ps 89,35 105,43 Jr 23,9

3. Niech cię błogosławi* z Syjonu^6726 JHWH, który dogląda** niebiosa^8064 i ziemię^776.      Wj 20,11; Obj 14,7

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - błogosławić, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - klękać, chwalić; ** tu: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - participle - wyraża czynność bieżącą, teraźniejszą - por. Ps 121,2 124,8 146,3 - czynić, powodować, zarządzać, doglądać

↑↑

Psalm 135

1. Chwalcie* JH[WH]**. Chwalcie^1984 imię*** JHWH, chwalcie****, słudzy^5650 JHWH,      Ps 113,1; Ps 134,1

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chwalić się, wygłosić pochwałę, chełpić się; ** tj. skrócona forma imienia JHWH; *** dosłownie: et szem - to (właśnie) imię - et - wskaźnik konkretnego bytu; **** tryb rozkazujący

2. Którzy stoicie* w domu JHWH, w dziedzińcach** domu^1004 naszego Boga.      Ps 92,13; Ps 116,19

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, zajmować stanowisko, trwać, służyć, być sługą; ** lub: siedziba, ogrodzony teren, dziedziniec

3. Chwalcie* JH[WH], bo JHWH jest dobry**; śpiewajcie*** Jego imieniu^8034, bo jest miłe****.      Ps 107,1; Ps 119,68; Mt 19,17

* tryb rozkazujący; ** lub: rzecz dobra, dobrobyt, obfitość, szczęście, dobro moralne; *** lub: śpiewać, chwalić śpiewem, grać na instrumencie muzycznym; **** przyjemny, ładny, rozkoszny, słodki, miły

4. JH[WH] bowiem^3588 wybrał* sobie Jakuba^3290. Uczynił Izraela^3478 swoją własnością**.      Wj 19,5; Pwt 7,6; Ps 33,12

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyłonił; ** lub: majątek, własność, skarb, własność osobista

5. Bo^3588, ja^589 wiem*, że JHWH jest wielki**, a nasz PAN^136 przewyższa wszystkich^3605 bogów^430.      Pwt 10,17; Ps 95,3; Ps 97,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, być mądrym, dowiadywać się, rozważać, troszczyć się, uznać; ** lub: wybitny, wzniosły, wielki, ogromny

6. Wszystko^3605, co JHWH zechce*, to czyni** w niebiosach^8064 i na ziemi^776, w morzu^3220 i we wszystkich głębinach***.      Ps 115,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozkoszować się czymś, mieć przyjemność w, pragnąć, zachwycać się czymś, być ochoczym; ** por. Ps 95,5 przypis *; *** hebr.: tehom - głębia (oceanu) - gr.: abyssos - por. Rdz 1,2

7. On sprawia*, że mgły^5387 wznoszą^5927 się z krańców^7097 ziemi^776; czyni^6213 błyskawice^1300 dla deszczu^4306, wypuszcza** wiatr^7307 ze swoich skarbców***;      Hi 28,25; Hi 38,24

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przyprowadzić w górę, spowodować wejście w górę; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyzwala; *** lub: skarb, skarbiec, składnica, magazyn, arsenał, spichlerz

8. Uderzył* pierworodnych** w Egipcie^4714, od człowieka^120 do zwierzęcia^929.      Wj 12,12; Wj 12,29; Ps 78,51

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, uderzać, niszczyć, zabijać, pokonywać; ** lub: pierwocina, pierwszy przychówek, pierworodny

9. Zesłał^7971 znaki* i cuda** pośród^8432 ciebie, Egipcie^4714; na faraona^6547 i na wszystkie jego sługi^5650.      Wj 7,1-12; Pwt 6,22; Ps 78,43

* tj. znak - jako sygnał ogniowy, zapowiedź, sztandar, sygnał; ** lub: dziw, znak, cud, zapowiedź - Wj 4,21 Ps 71,7 Jl 3,3

10. On uderzył^5221 wiele narodów* i zgładził** potężnych*** królów;      Ps 44,2

* lub: narody, ludy, grupy etniczne, nie-Żydzi; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zabić, zgładzić, zniszczyć, zamordować; *** lub: potężny, rozległy, liczny

11. Sychona*, króla^4428 Amorytów**, i Oga***, króla Baszanu****, i pokonał wszystkie królestwa^4467 Kanaanu^3667;

* tj. „wojownik” - por. Lb 21,21-35; ** tj. „mówiący” - lud zamieszkujący wschodnią część Kanaanu i Zajordanie; *** tj. „długoszyi” król Amorytów z Baszanu jeden z ostatnich przedstawicieli olbrzymów z Refaim - por. Rdz 6,4 Joz 2,10; **** góra na wysokości płaskowyżu na wsch. od Jeziora Galilejskiego - dziś Wzgórza Golan - Pwt 3,3 Joz 12,4

12. I ich ziemię^776 dał* w dziedzictwo**, w dziedzictwo^5159 dla Izraela, swojego ludu.      Joz 11,23; Ps 78,55

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, zezwolić, przypisać, przeznaczyć; ** lub: własność, majątek, dziedzictwo, mienie

13. Twoje imię*, JHWH, trwa na wieki^5769; pamięć** o Tobie, JHWH, z pokolenia na pokolenie***.      Wj 3,15; Ps 72,17

* imię reprezentuje charakter i autorytet Boga; ** lub: wspomnienie o Tobie; *** lub: generacja, okres, wiek, pokolenie, siedziba, czas życia

14. Ponieważ^3588 JHWH będzie sądzić* swój lud^5971 i pocieszy** swoje sługi^5650.      Pwt 32,36; 1Krn 21,15; Jo 4,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pełnić funkcję sędziego, wydawać wyrok, bronić jakiejś sprawy, wymierzyć sąd, rządzić, odpłacić; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - doznawać pociechy, odczuwać ulgę

15. Bożki* narodów** to srebro^3701 i złoto^2091, dzieło*** rąk człowieka^120.      Pwt 4,28; Iz 37,19; Dz 17,29

* lub: wyobrażenie bóstwa przedstawione przez wizerunek, bożek; ** lub: narody, ludy, grupy etniczne, nie-Żydzi; *** lub: wytwór, czyn, działanie

16. Mają usta^6310, ale nie mówią*; mają oczy, ale nie widzą**;      Ps 115,5

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - obiecywać, mówić; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd

17. Mają uszy^241, ale nie słyszą*, nie ma też^637 tchnienia** w ich ustach^6310.      Iz 46,7; Ha 2,18

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - słyszeć, słuchać, nakłaniać ucha, być posłusznym, wysłuchać modlitw (o Bogu); ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł, gr.: pneuma - por. Rdz 1,2 Ga 6,18 przypis *

18. Tak jak* one**, będą^1961 ci, którzy je czynią^6213, i wszyscy^3605, pokładający w nich ufność***.      Ps 97,7; Iz 44,19; 2Kor 4,4

* lub: taki jak, według tego jak, jako, jak gdyby; ** domyślnie: o bożkach z w. 15; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pewność, być śmiałym, być bezpiecznym

19. Domu^1004 Izraela*, błogosławcie** JHWH; domu^1004 Aarona***, błogosławcie^1288 JHWH.

* tu: o całym narodzie; ** tryb rozkazujący koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - błogosławić, chwalić, wielbić; *** tu: o kapłanach z rodu Aarona - Ps 115,10

20. Domu Lewiego*, błogosławcie^1288 JHWH**; wy, którzy się boicie*** JHWH, błogosławcie JHWH**.      Ps 22,23

* tu: o Lewitach - por. Wj 32,26-29; ** hebr.: et JHWH - et - wskaźnik konkretnego bytu - Ps 135,1 przypis ***; *** tryb rozkazujący lub: pełen bojaźni, pełen czci, wystraszony

21. Niech będzie błogosławiony^1288 z Syjonu JHWH, który mieszka* w Jerozolimie. Chwalcie** JH[WH]3050.      Ps 128,5; Ps 132,13-14

* dosłownie: mieszkający - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - osiedlić się, przebywać, pozostawać; ** lub: chlubić, wychwalać, jaśnieć - z kodem 3050 - hallelujah

↑↑

Psalm 136

1. Wysławiajcie* JHWH, bo jest dobry^2896, bo na wieki** trwa Jego miłosierdzie***.      1Krn 16,34; 2Krn 20,21

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać dziękczynienie, wysławiać, chwalić; ** lub: na zawsze; *** dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość

2. Wysławiajcie* Boga** bogów^430, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617.      Pwt 10,17; Dn 2,47

* por. w. 1 przypis *, w w. 1,2,3 i 26 tryb rozkazujący; ** hebr.: elohim w liczbie mn. jako wzmocnienie - Bóg, władca, sędzia, aniołowie

3. Wysławiajcie^3034 PANA* panów^113, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617;      1Tm 6,16; Obj 19,16

* hebr.: ’adon - pan, ktoś stanowczy, silny, władca tu: hebr. plural construct - l.mn. - por. Ps 136,3 EIB

4. Tego, który sam* czyni^6213 wielkie^1419 cuda**, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617,

* lub: tylko, sam, samotność, z wyjątkiem; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - niezwykłe, zdumiewające, nadzwyczajne, trudne do pojęcia (dzieła)

5. Tego, który w mądrości* dogląda** niebios***, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617;      Rdz 1,1; Ps 33,6

* lub: czyn rozumny, władze rozumienia, przedmiot poznania; ** tu koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - por. Ps 134,3 przypis **; *** wg myśli hebr. istniały trzy sfery nieba - por. 2Kor 12,2 przypis ****

6. Tego, który rozpostarł* ziemię^776 na** wodach^4325, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617;      Rdz 1,9; Ps 24,2; Prz 3,19-20; Prz 8,22-29; Jr 51,15; Za 12,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - deptać, udeptywać, rozpościerać - dosłownie: rozpościerający - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** na, nad, poza, ponad, razem z

7. Tego, który uczynił* wielkie światła**, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617;      Rdz 1,14

* dosłownie: czyniącemu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - tu i w. 4.5.6.7.10.13.16.17.25; ** dotyczy słońca i księżyca - światło dnia, ciał niebieskich (księżyca, słońca, gwiazd), lampy, brzask, Pan jako światłość Izraela

8. Słońce^8121, aby* panowało** za dnia^3117, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617;      Rdz 1,16

* lub: to słońce w celu rządzenia w (czasie) dnia - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: panowanie, zwierzchnictwo, królestwo - rzeczownik

9. Księżyc^3394 i gwiazdy^3556, aby panowały^4475 w nocy*, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617.      Hi 31,26; Ps 8,3; Ps 89,36-37

* lub: ten księżyc i ... w celu rządzenia w (czasie) nocy - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

10. Tego, który uderzył* Egipt^4714 śmiercią jego pierworodnych^1060, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617.      Wj 12,29; Ps 78,51; Ps 135,8

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - razić, uderzać, niszczyć, zabijać, pokonywać

11. Tego, który wyprowadził* spośród niego Izraela^3478, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617;      Wj 12,51; Ps 78,52

* dosłownie: wyprowadzającemu lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować wyjście, wyzwolić, wyprowadzić

12. Mocną* ręką^3027 i wyciągniętym^5186 ramieniem**, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617.

* lub: silny, niezłomny, potężny, twardy; ** ramię, ręka - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13

13. Tego, który rozdzielił* Morze Czerwone** na części*, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617;      Wj 14,21; Ps 106,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - przecinać na dwoje, dzielić, ścinać, odcinać; ** lub: Morze Sitowia

14. I przeprowadził* Izraela jego środkiem**, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować przejście na drugą stronę, obok, przez, nad, spowodować przeminięcie; ** pomiędzy, spośród

15. I strząsnął* faraona^6547 z jego wojskiem** w Morze Czerwone***, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617.      Wj 14,28

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - strząsać bądź wytrząsać, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pokazać, że coś jest puste; ** lub: moc, skuteczność, siła, bogactwo, wojsko; *** lub: Morze Sitowia

16. Tego, który prowadził* swój lud^5971 przez pustynię^4057, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617.

* dosłownie: prowadzący - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - prowadzić, przyprowadzać, uprowadzać, zabierać

17. Tego, który pobił* wielkich^1419 królów^4428, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617;      Joz 12,1-19

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, uderzać, niszczyć, pokonywać

18. I zgładził* potężnych^117 królów^4428, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617;      Lb 21,21; Lb 21,33; Pwt 29,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zabić, zgładzić, zniszczyć, zamordować

19. Sychona*, króla Amorytów**, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617;      Rdz 10,16; Lb 21,21-35; Ps 68,15

* tj. „wojownik” - por. Lb 21,21-35; ** tj. „mówiący” - lud zamieszkujący wschodnią część Kanaanu i Zajordanie

20. I Oga*, króla^4428 Baszanu^1316, bo na wieki trwa Jego miłosierdzie^2617.

* tj. „długoszyi” król Amorytów z Baszanu jeden z ostatnich przedstawicieli olbrzymów z Refaim - por. Rdz 6,4 Joz 2,10

21. I dał* ich ziemię w dziedzictwo**, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, przekazać, ustanowić; ** lub: własność, majątek, dziedzictwo, mienie

22. W dziedzictwo^5159 Izraelowi^3478, swojemu słudze*, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617.      Ps 47,4; Ps 105,44; Ps 135,12

* hebr.: ebed - sługa, niewolnik, poddany - czciciel Boga

23. Tego, który w naszym poniżeniu* pamiętał** o nas, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617.      Iz 49,14-15

* lub: niskość, uniżenie, pokora tylko tu i Kaz 10,6; ** lub: wspomniał na nas

24. I wybawił* nas od naszych nieprzyjaciół**, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617.      Ps 107,2

* lub: wyrywać, chwytać i zabierać, ratować; ** lub: trudne położenie, niedola, wróg, nieprzyjaciel

25. Tego, który daje^5414 pokarm* wszelkiemu ciału**, bo na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617.      Ps 145,15; Ps 147,9

* hebr.: lechem - żywność, zboże, chleb, ziarno na chleb; ** idiom - całemu stworzeniu

26. Wysławiajcie* Boga niebios^8064, bo^3588 na wieki^5769 trwa Jego miłosierdzie^2617.

* tryb rozkazujący lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać dziękczynienie, wysławiać, chwalić

↑↑

Psalm 137

1. Nad rzekami^5104 Babilonu*, tam^8033 siedzieliśmy^3427 i płakaliśmy** wspominając^2142 Syjon***.      Ez 1,1; Ez 3,15

* tj. „pomieszanie” - stolica Babilonii położona nad Eufratem; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - płakać (gorzko, z żalu, upokorzenia bądź radości) - a także płakaliśmy - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7 wzgórza świątyni - Ps 9,11 - Ps 132,13 przypis *

2. Na wierzbach* pośród^8432 niego** zawiesiliśmy^8518 nasze harfy***;      Hi 30,31

* lub: topola, wierzba (drzewo o ciemnym drewnie); ** domyślnie: Babilonu; *** tj. instrument szarpany, lira, cytra

3. Gdyż^3588 tam ci, którzy nas wzięli w niewolę*, domagali** się od nas słów^1697 pieśni***, a nasi szydercy**** mówili: Z radością śpiewajcie nam którąś z pieśni^7892 Syjonu.      Ps 80,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu, imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - uprowadzić, wziąć do niewoli; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - żądać, błagać, domagać się, dopytywać się; *** idiom: abyśmy śpiewali; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: dręczyciel, łupieżca (?), szyderca

4. Jak^349 będziemy śpiewać pieśń^7892 JHWH na obcej* ziemi**?      2Krn 29,27; Ne 12,46

* lub: obcy, cudzoziemiec, obcy bóg; ** ziemia, kraj, terytorium, kraina, cały obszar zamieszkany ziemi - por. Ps 104,9

5. Jeśli zapomnę* o tobie, Jerozolimo**, niech zapomni*** o mnie moja prawica.      Iz 65,11

* lub: przestać się troszczyć, zapominać; ** hebr.: Jeruszalajim - „nauczanie pokoju”; *** Tekst Masorecki - zapomni, Biblia Hebraica Stuttgartensia - uschnie (?)

6. Niech mi język^3956 przylgnie^1692 do moich ust*, jeśli nie będę pamiętał^2142 o tobie, jeśli nie wyniosę** Jerozolimy ponad^5921 największą^7218 moją radość***.

* tzn. niech zamilknę na zawsze; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wywyższyć, spowodować wejście w górę; *** lub: zadowolenie, pomyślny skutek, szczęśliwy obrót spraw

7. Pamiętaj*, JHWH, synom^1121 Edomu** dzień Jerozolimy, gdy mówili^559: Obnażcie***, obnażcie ją aż do jej podstaw****.      Iz 34,5; Jr 49,7; Lm 4,22; Ez 25,12; Ez 35,2; Obj 11,8

* lub: wspomnij; ** tj. „czerwony”, potomkowie Ezawa, kraina na południe i południowy wschód od Judei; *** tryb rozkazujący koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - obnażyć, ogołocić, opróżnić, wylać; **** lub: fundament, podstawa, dno

8. O, córko* Babilonu! I ty zostaniesz spustoszona**. Błogosławiony^835, kto ci zapłaci*** tym, czym nam płaciłaś^1580.      Iz 13,1-5; Iz 47,1; Jr 25,12; Jr 50,2; Obj 18,21

* lub: córka, dziewczyna, przybrana córka, synowa, siostra, wnuczka, dziewczynka, młoda kobieta, krewna; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - niszczyć, pustoszyć, plądrować, napadać; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wynagradzać straty, płacić, nagradzać

9. Błogosławiony*, kto schwyta^270 i roztrzaska^5310 twoje dzieci** o skałę***.      2Krl 8,12; Iz 13,16; Oz 13,16; Na 3,10

* lub: szczęśliwy; ** chłopiec, niemowlę; *** tj. pionowa lub stroma skała, klif, urwisko

↑↑

Psalm 138

1. Psalm Dawida^1732. Będę Cię wysławiał*, JHWH, z całego mojego serca^3820, będę Ci śpiewał** wobec bogów^430.      Pwt 4,29; Ps 119,10; Ps 119,58; Jr 32,41; Łk 10,27

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać dziękczynienie, wysławiać, chwalić; ** lub: śpiewać przy wtórze instrumentów, słowo występuje często ze słowem oddawać chwałę stąd: chwalić śpiewem

2. Oddaję pokłon* ku świętemu^6944 Twojemu przybytkowi** i będę wysławiał^3034 Twoje imię za miłosierdzie^2617 Twoje i prawdę***; bo ponad wszystko^3605 wywyższyłeś^1431 Twoje imię i Słowo****.

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - padać na twarz, bić czołem, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - leżeć płasko; ** lub: pałac, świątynia, przybytek; *** wierność, prawda, pewność, wiarygodność - Ps 61,7; **** wypowiedź, mowa, słowo

3. W dniu^3117, gdy Cię wzywałem*, odpowiedziałeś^6030 mi. Twoja siła^5797 przejmuje mnie lękiem** w mej duszy^5315.      Hi 42,5-6; Hi 49,7; Ps 28,7; Ps 46,1; Iz 6,1-5; Obj 1,17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zakłócać, przestraszać, przejmować lękiem, robić zamieszanie, czynić śmiałym bądź dumnym

4. Wszyscy^3605 królowie^4428 ziemi^776 będą Cię wysławiać*, JHWH, gdy** usłyszą^8085 Słowa*** Twoich ust.      Ps 72,11; Ps 102,15

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać dziękczynienie, wysławiać, chwalić; ** lub: ponieważ, bo, kiedy; *** lub: wypowiedź, mowa, słowo, powiedzenie, obietnica, nakaz

5. I będą śpiewali^7891 o drogach^1870 JHWH, że wielka^1419 jest chwała* JHWH.      Ps 21,5; Ps 145,7

* hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat, godność, szacunek - a także: ludzie Rdz 34,13 Hi 19,9 Ps 8,5 21,5 - por. EIB Ps 30,13

6. A choć wywyższony^7311 jest JHWH, jednak zwraca uwagę na* pokornego**, a wyniosłego*** poznaje**** z daleka^4801.      Prz 3,34; Jk 4,6; 1P 5,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd, zwrócić uwagę; ** lub: niski, lichy, pokorny; *** wysoki, wywyższony, dumny, wyniosły; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, poznawać, rozważać, uznać

7. Choćbym^518 szedł^1980 przez sam środek^7130 niedoli*, zachowasz mnie przy życiu^2421; wyciągniesz swoją rękę** przeciw gniewowi^639 moich nieprzyjaciół^341, a Twoja prawica^3225 mnie wybawi***.      Ps 23,3

* lub: ciężkie położenie, niedola, kłopot; ** ręka, ramię - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, wybawić, zwyciężyć

8. JHWH dokona* wszystkiego dla mnie^1157. JHWH, Twoje miłosierdzie** trwa na wieki; nie porzuć^7503 dzieł^4639 Twoich rąk***.      Ps 57,2; J 15,2; Flp 1,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zakończyć (się), osiągnąć kres, doprowadzić do końca, ukończyć, zaprzestać; ** łaskawość, wierność, dobroć; *** idiom: nie porzuć tych, których stworzyłeś (?)

↑↑

Psalm 139

1. Przewodnikowi^5329 chóru. Psalm^4210 Dawida*. JHWH, zbadałeś** mnie i znasz***.      Ps 17,3; Ps 44,21; Jr 12,3

* lub: dla Dawida - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szukać (czegoś), przeszukiwać, zgłębiać, badać; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, być mądrym, dowiadywać się, rozważać

2. Ty^859 wiesz^3045, kiedy siedzę i wstaję*, z daleka rozumiesz** moją myśl***.      Rdz 16,13; 2Krl 19,27; Ps 94,11; Prz 15,3; Mt 9,4; J 2,24-25

* tzn.: Ty wiesz o mnie wszystko; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostrzegać, rozpoznawać, zwracać uwagę, rozumieć; *** lub: cel, zamysł, myśl - tylko tu i w. 17

3. Wyznaczasz* moją ścieżkę^734 i spoczynek^7252, wszystkie moje drogi^1870 są Ci bardzo dobrze znane**.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozrzucić, rozproszyć, przewiewać, przesiewać - wzmocnienie od koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - otaczać, szerzyć, tylko tu - zmierzyć; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być zaznajomionym, znać bardzo dobrze

4. Gdy jeszcze nie ma słowa* na moim języku, oto^2005 Ty, JHWH, już je całe^3605 znasz^3045.      Mt 12,35-37; Hbr 4,12-13

* lub: wypowiedź, słowo, mowa

5. Otaczasz* mnie z tyłu^268 i z przodu^6924 i położyłeś^5921 na mnie swoją rękę**.      Ezd 8,22; Hi 9,33; Ps 125,2; Iz 11,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zabezpieczać, osaczać, otaczać, formować, walczyć; ** tu jako gest akceptacji - por. w. 11 i Obj 1,17

6. Zbyt cudowna* jest dla mnie Twoja wiedza**; zbyt wzniosła^7682, nie zdołam*** jej pojąć.      Hi 42,3; Ps 40,5; Ps 131,1; Rz 11,33

* lub: cudowny, niepojęty, nadzwyczajny tu i Sdz 13,18; ** w TM przykład metatezy lub: poznanie, umiejętność, wiedza, postrzeganie, rozeznanie, mądrość; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć moc, siłę, wytrwać, być zdolnym - przewyższa mnie, nie podołam jej - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

7. Dokąd^575 ujdę* przed** Twoim Duchem***? Dokąd ucieknę^1272 przed Twoim obliczem****?      Jr 23,23

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odejść, iść dalej, oddalać; ** lub: od - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł, gr.: pneuma - por. Rdz 1,2 Ga 6,18 przypis *; **** lub: twarz, oblicze, obecność, osoba

8. Jeśli wstąpię^5266 do niebios^8064, Ty tam jesteś; jeśli przygotuję^3331 sobie posłanie* w Szeolu** – oto^2005 Ty i tam jesteś.      Hi 26,6; Prz 15,11

* myśl nawiązuje do zaśnięcia (stanu śmierci) w Szeolu - Ps 13,3 przypis **; ** hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27

9. Gdybym wziął^5375 skrzydła^3671 zorzy porannej* i zamieszkał^7931 na krańcach** morza^3220;

* lub: świt, jutrzenka, brzask, czerwona łuna przed świtem; ** lub: dalsza część, koniec, coś ostatniego, tylnego

10. Nawet^1571 tam Twoja ręka^3027 wiodłaby* mnie i Twoja prawica^3225 by mnie podtrzymała**.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - prowadzić, wieś; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chwycić, złapać

11. I jeśli powiem^559: Na pewno* spadnie** na mnie ciemność^2822 i noc^3915 zgasi światło^216 wokół^1157 mnie.      Hi 22,13-14

* lub: zaiste, z pewnością (emfaza), tylko, jednak, atoli, lecz; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - miażdżyć, kruszyć, wpatrywać się w, pożądać, porywać, uderzać, spadać na, tylko tu i Rdz 3,15 i Hi 9,17

12. To nawet^1571 ciemność* się przed Tobą nie zakryje**, bo przez Ciebie noc^3915 rozświetli*** się jak dzień^3117, a ciemność^2825 jak światłość^219.      Wj 14,20; Wj 20,21; Hi 34,22; Dn 2,22

* lub: ukryte miejsce, ciemność, niejasność; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić ciemnym, pociemnić, ukryć, zataić, metaforycznie gmatwać, zaciemniać; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dawać światło, świecić, rozświetlać, oświecać

13. Ty bowiem^3588 stworzyłeś^7069 moje nerki*; utkałeś** mnie w łonie^990 mojej matki^517.      Hi 10,8; Hi 10,11; Jr 1,5

* lub: tu jako organ fizyczny, metaforycznie sumienie - por. Ps 7,9 26,2; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zamykać w środku, ochraniać, ogradzać, zasłonić, pokryć, otoczyć opieką, tkać, uformować

14. Wysławiam^3034 Cię z powodu^5921 tego^3588, że zostałem zdumiewająco* udoskonalony**. Przedziwne^6381 są Twoje dzieła^4639, a moja dusza^5315 dobrze*** je zna^3045.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wywołać zdumienie i lęk, być ogarniętym bojaźnią; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być odrębnym, oddzielonym, wybitnym, cudownym, być doskonałym, być szczególnie traktowanym; *** tj. niezmiernie, bardzo

15. Moje kości^6108 nie były ukryte* przed Tobą, gdy^834 zostałem uczyniony^6213 w skrytości** i utkany*** w niskości^8482 ziemi^776.      Hi 10,9; Ps 63,9; Ef 4,9

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być schowanym, ukrytym; ** lub: osłona, schronienie, kryjówka, skrytość, tajemniczość; *** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być zręcznie wykonanym bądź utkanym

16. Twoje oczy^5869 widziały^7200 mą poczętą postać*; na Twym zwoju** zostały spisane^3789 wszystkie moje dni^3117, które zostały wcześniej ustalone***, gdy nie**** było jeszcze ani jednego^259 z nich.      Hi 14,5; Ps 56,8; Obj 20,12

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: płód, embrion, bezkształtny płód; ** tj. na zwoju życia - por. Wj 32,32 Ml 3,16 Obj 3,5; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być zawczasu ustalonym, ustanowionym; **** wg ketiv - i jemu - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

17. Jak cenne* są dla mnie Twoje myśli**, Boże^410! Jak wielka^6105 jest ich suma***!      Ps 40,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być wysoko cenionym, kosztownym, szanowanym; ** lub: cel, zamysł, myśl - por. w. 2 przypis ***; *** całość, szczyt, suma

18. Zliczę* je, jednak liczniejsze** są niż piasek^2344; rozbudziłem się*** podczas liczenia i wciąż**** ja jestem z Tobą.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - brać pod uwagę, liczyć; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być lub stać się licznym, wielkim, rozmnożyć się; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozbudzić się, obudzić; **** lub: nadal

19. Obyś tylko^518 zgładził*, Boże^433, niegodziwego^7563; odejdźcie** ode mnie ludzie^582 krwi***;      Iz 11,4

* lub: zabić, zgładzić tu i Hi 13,15 24,14; ** tryb rozkazujący lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zejść z drogi, zawrócić; *** idiom: mordercy - Ps 5,6 przypis *

20. Ci, którzy mówią^559 o Tobie w złym zamiarze*, na próżno^7723 wspierają** Twoich wrogów***.      Ps 73,8; Jud 1,15

* lub: plan, spisek, zmowa, wrogi zamysł; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podnieść, wspierać, nieść, brać, unieść, dźwigać; *** lub: przeciwnik, nieprzyjaciel, wróg

21. Czyż nienawidzących* Ciebie, JHWH, nie mam w obrzydzeniu*? I nie czuję wstrętu** do tych, którzy powstają^8618 przeciwko Tobie?      Ps 26,5; Ps 31,16

* dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - nienawidzący (wrogów), koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oddzielać się, brzydzić; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - brzydzić się, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czuć wstręt

22. Nienawidzę^8130 ich pełnią* nienawiści^8135 i zaliczam** ich do nieprzyjaciół***.      Prz 8,13

* lub: koniec, spełnienie, ukończenie, pełnia, doskonałość; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mam; *** lub: wróg osobisty lub wróg narodu

23. Zbadaj* mnie, Boże, i poznaj** moje serce^3824; wypróbuj*** mnie i poznaj^3045 moje rozterki****;      Hi 31,6; Ps 26,2; Ps 94,19

* tryb rozkazujący we wszystkich czasownikach tego wiersza por. w. 1 przypis **; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, być mądrym, dowiadywać się, rozważać; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - badać, lustrować, sprawdzać, wykazywać, próbować; **** dosłownie: zaniepokojone myśli - tylko tu i Ps 94,19

24. I zobacz^7200, czy^518 nie ma we mnie drogi^1870 cierpienia*, a prowadź** mnie drogą^1870 odwieczną***.

* lub: ból, smutek, bóstwo - stąd: drogi bałwochwalczej - EIB; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyprowadzać, przywodzić; *** lub: długotrwałość, odwieczność, starożytność, przyszłość

↑↑

Psalm 140

1. Przewodnikowi^5329 chóru. Psalm^4210 Dawida*. Wyrwij** mnie, JHWH, od złego^7451 człowieka^120; zachowaj^5341 mnie od męża^376 okrutnego***;      Ps 18,48; Ps 71,4

* lub: dla Dawida - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyciągnąć, wyrwać, uwolnić; *** lub: gwałt, krzywda, okrucieństwo, niesprawiedliwość

2. Od tych, którzy planują* w sercu złe^7451 rzeczy, każdego dnia** wszczynają^1481 wojny***.      Ps 36,4; Ps 56,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - myśleć, wyjaśniać, planować, zamierzać; ** lub: cały dzień; *** bitwa

3. Ostrzą^8150 swoje języki jak węże*, jad^2534 żmii** pod ich wargami^8193. Sela^5542.      Ps 58,4; Rz 3,13

* idiom: ostre słowa, które wypowiadają - ranią - Ps 64,3; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: jadowita żmija, pająk (?), cerastes cornutus

4. Strzeż^8104 mnie, JHWH, od rąk^3027 niegodziwego^7563, zachowaj* mnie od męża** okrutnego^2555; od tych, którzy zaplanowali^2803 zachwiać*** moimi krokami^6471.      Ps 36,11; Ps 71,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - strzec, pilnować, czuwać nad, zachowywać; ** lub: mężczyzna, mąż, człowiek; *** pchnąć gwałtownie

5. Pyszni* zastawili** na mnie sidła^6341 i sznury^2256; rozciągnęli^6566 sieci^7568 na skraju^3027 ścieżki; rozmieścili*** na mnie pułapki^4170. Sela.

* lub: dumny, wyniosły, arogancki; ** dosłownie: ukryli; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - położyć, ustawiać, rozmieszczać, kłaść (ręce)

6. Powiedziałem^559 JHWH: Ty jesteś moim Bogiem^410; wysłuchaj*, JHWH, głosu^6963 mojego błagania**.      Ps 16,2; Ps 31,14; Za 13,9; J 20,17

* tryb rozkazujący; ** lub: błaganie, błaganie o przychylność - tu w l.poj.

7. JHWH, PANIE, siło^5797 mojego zbawienia*, który osłoniłeś^5526 moją głowę^7218 w dniu^3117 zbrojnej** walki;      Ps 68,20; 1Kor 8,6; Ef 4,5

* lub: ocalenie, dobrobyt, zbawienie, pomyślność, zwycięstwo; ** dosłownie: wyposażenie, oręż, uzbrojenie - tu rzeczownik

8. Nie spełniaj*, JHWH, pragnień** niegodziwego^7563; nie wspieraj^6329 jego złych zamysłów***, aby tacy nie byli wywyższeni^7311. Sela.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nie dawaj; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: nikczemny zamysł, niegodziwy plan domyślnie niegodziwi - tu w l.mn.

9. A głowa* otaczających^4524 mnie? – niech troska** okryje^3680 ich wargi^8193!      Ps 7,16; Prz 18,7

* lub: głowa, szczyt, naczelnik, ktoś najważniejszy; ** lub: mozół, utrapienie, ucisk, trud, szkoda, krzywda

10. Niech strząsną* na nich rozżarzone węgle^1513; niech ich strącą do głębokich dołów**, by już nie powstali***.      Ps 11,6; Rz 12,20; Obj 16,8

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wstrząśniętym, poruszonym; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: doły z wodą, powódź; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rosnąć w siłę, utwierdzić się

11. Niech oszczerca* nie będzie utwierdzony^3559 na ziemi^776, niech zło^7451 poluje^6679 na człowieka^376 okrutnego**, aby go powalić***.

* idiom: człowiek języka; ** lub: gwałt, krzywda, okrucieństwo, niesprawiedliwość; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: pchnięcie, powalenie

12. Wiem^3045, że JHWH dokona^6213 sądu* dla** udręczonego^6041 i ubogiemu*** odda sprawiedliwość****.      1Krl 8,45; 1Krl 8,49; Ps 9,4; Ps 82,3

* tzn. weźmie w obronę - sąd, sprawa, proces, spór, konflikt; ** lub: (nad) - EIB; *** lub: ogólne określenie najniższej warstwy społecznej - Ps 69,33 przypis *; **** lub: decyzja prawna, orzeczenie, słuszność w sądzie, sąd

13. O tak*, sprawiedliwi** będą wysławiać^3034 Twoje imię^8034, a prawi** będą mieszkać*** przed Twoim obliczem^6440.      Ps 11,7

* partykuła potwierdzająca - o tak, z pewnością, doprawdy, zaiste; ** lub: szczery, prawy, należyty; *** lub: trwać koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przebywać, pozostawać

↑↑

Psalm 141

1. Psalm^4210 Dawida*. JHWH, wezwałem** Cię, pośpiesz^2363 do mnie! Usłysz*** mój głos^6963, gdy wołam** do Ciebie.

* lub: dla Dawida - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać; *** tryb rozkazujący koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - nakłonić ucho, być posłusznym

2. Niech moja modlitwa^8605 będzie przygotowana* przed Twoim obliczem^6440 jak kadzidło**, a podniesienie moich rąk*** jak wieczorna ofiara****.      Wj 30,7-8; Ps 63,4; Łk 1,9-10; Obj 5,8; Obj 8,3-4

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być prawidłowo kierowanym, ustanowionym, być nieugiętym, przygotowanym; ** por. Wj 30,34-36; *** gest proszącego o ochronę, gest zwycięstwa, gest w modlitwie; **** hebr.: minhaʰ - ofiara z płodów rolnych - por. Kpł 2,1-3

3. JHWH, ustanów^7896 straż* przy ustach^6310 moich; strzeż** drzwi^1817 moich warg^8193.

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: warta, straż; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czuwać, pilnować

4. Nie skłaniaj^5186 mojego serca^3820 do złej^7451 sprawy*, do ludzi^582 czyniących niegodziwość**, i abym nie karmił^3898 się ich smakołykami***.      Prz 23,6; Iz 32,6

* lub: słowo, sprawa, rzecz; ** lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - postępować swawolnie, postępować bezwzględnie, traktować źle; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: specjały, wyborne potrawy

5. Niech mnie uderzy* sprawiedliwy^6662 – to miłosierdzie**; i niech mnie strofuje***, to najlepszy^7218 olejek^8081 na moją głowę^7218 przed którym, niech się nie uchyla^5106 moja głowa; bo zawsze^5750 się modlę**** pomimo ich nieszczęścia*****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - porazić, uderzyć, powalić; ** lub: łaskawość, dobroć; *** lub: sądzić, przekonywać, uznawać za winnego, karcić; **** dosłownie: modlitwa moja (jest) - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ***** lub: zło, niedola, krzywda, przeciwność losu, udręka

6. Sądzący* ich zostali zrzuceni^8058 na zbocza^3027 skały** i wysłuchali^8085 moje słowa^561, bo były przyjemne***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - sprawować sąd, zarządzać, rozstrzygnąć spór, karać; ** dosł: w ręce skały; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przyjemnym, ładnym, słodkim, rozkosznym

7. Jakby^3644 ktoś orał^6398 i rozrywał^1234 ziemię^776, tak kości^6106 nasze* zostały rozrzucone^6340 przy paszczy** grobu***.      Rz 8,36; Hbr 11,37

* tu: nasze - King James Version, Biblia Gdańska, Biblia Brzeska, EIB, Tekst Masorecki ich - Biblia Poznańska, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, Biblia Warszawska, Amplified Bible, Septuaginta; ** lub: usta, pysk, ujście, wylot; *** hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades

8. Jednakże^3588 do^413 Ciebie wznoszę moje oczy^5869, JHWH, mój PANIE^136; Tobie ufam*, nie zostawiaj** mojej duszy***.      2Krn 20,12; Ps 25,15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaufać, szukać schronienia, szukać ucieczki, złożyć nadzieję w (Bogu); ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - obnażyć, ogołocić, opróżnić, wylać; *** lub: nie obnażaj szyi (?) - hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osobowość - gr.: psyche

9. Strzeż* mnie od sidła**, które zastawili na mnie i od pułapek^4170 tych, którzy czynią^6466 nieprawość***.      Ps 6,8; Ps 38,12; Ps 140,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, strzec, mieć pieczę nad; ** lub: pułapka na ptaki, potrzask, sidło; *** lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik działania magii, oszustwo, bałwochwalczy kult

10. Niech niegodziwi* wpadną^5307 razem** w swoje sieci***, a ja wtedy**** umknę^5674 im.

* lub: bezbożny, nieprawy, winny; ** lub: jak jeden, łącznie, jedność; *** lub: sidła - tu i Iz 51,20; **** natomiast - EIB

↑↑

Psalm 142

1. Pieśń pouczająca* Dawida** gdy był w jaskini^4631. Modlitwa^8605. Moim głosem^6963 wołam*** do JHWH; moim głosem^6963 błagam JHWH o miłosierdzie****.      1Sm 22,1; 1Sm 24,3; Ps 3,4; Ps 30,8; Ps 77,1

* hebr.: maskil - pouczenie, pieśń wyjaśniająca, rozmyślanie, pieśń mądrości (dobrze napisana - 2Krn 30,22), przysłowia; ** lub: dla Dawida - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: wołać (na pomoc), krzyczeć, zawołać (w potrzebie); **** koniugacja czasownika - hitpalepl - zabiegać o przychylność, błagać o łaskę

2. Wylewam^8210 przed Jego obliczem^6440 swoją troskę^7879* i przed Nim^6440 oznajmiam^5046 swoje utrapienie**.      Ps 77,2

* lub: niepokój, skarga, zmartwienie; ** lub: ciężkie położenie, niedola, kłopot, udręka

3. Gdy omdlewa* we mnie mój duch^7307, Ty^859 znasz^3045 moją ścieżkę^5410; na drodze^734, którą chodzę, skrycie zastawili** na mnie sidło^6341.      Ps 77,3; Ps 140,5; Ps 143,4

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - mdleć, osłabnąć, czuć się słabym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - schować, ukryć, kłaść potajemnie

4. Spójrz* na prawo** i zobacz*, nie ma nikogo, kto ma wzgląd^5234 na mnie; przepadła^6 moja ucieczka***, odkąd^4480 nie^369 ma troszczącego**** się o moją duszę^5315.      Hi 19,13; Mt 26,56; 2Tm 4,16

* tryb rozkazujący; ** po prawej stronie w sądzie staje obrońca - por. Ps 109,31; *** lub: schronienie, miejsce ucieczki; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zabiegać o, starać się o - Ps 105,4 przypis *

5. JHWH, wołam^2199 do Ciebie, mówiąc^559: Ty jesteś moim schronieniem^4268, Ty jesteś moim działem* w ziemi^776 żyjących^2416!      Ps 16,5; Ps 27,13

* lub: dział, udział, część, terytorium, mienie, nagroda

6. Zwróć uwagę* na krzyk mojego błagania**, bo jestem bardzo^3966 przygnębiony***; wyrwij^5337 mnie od tych, którzy mnie prześladują****, bo mocniejsi^553 są ode mnie.      Ps 18,17; Ps 79,8

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ** lub: krzyk błagania, okrzyk radości, chwały, obwieszczenie; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być niskim, być przygnębionym, metaforycznie marnieć; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dręczyć, ścigać, pilnie śledzić

7. Wyprowadź* moją duszę^5315 z więzienia**, abym wysławiał^3034 Twoje imię^8034; sprawiedliwi^6662 otoczą^3803 mnie, bo w pełni mi odpłacisz***.      Ps 13,6; Ps 143,11

* tryb rozkazujący; ** lub: loch, zamknięcie; *** dosłownie: odmierzyć obficie, odpłacić, odwzajemnić lub: ponieważ w pełni będzie się mną zajmował - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

↑↑

Psalm 143

1. Psalm^4210 Dawida*. JHWH! Usłysz** moją modlitwę^8605, nadstaw ucha^238 na moje błaganie***; odpowiedz^6030 mi w swojej wierności**** i sprawiedliwości^6666.      Ps 71,2

* lub: dla Dawida; ** tryb rozkazujący - wysłuchaj; *** lub: błaganie o przychylność; **** prawda, pewność, stabilność

2. I nie stawiaj* przed sądem^4941 swojego sługi^5650, bo wszystko^3605 co żyje**, nie okaże się sprawiedliwe^6663 przed Twoim obliczem^6440.

* dosłownie: nie wchodź w sąd - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: żywe, żyjące

3. Bo wróg^341 prześladuje^7291 moją duszę^5315, starł* na proch** moje życie^2416; osadził*** mnie w ciemności^4285 tak jak od dawna**** umarłych.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - skruszyć, gnębić; ** lub: ziemia jako planeta, grunt, gleba, powierzchnia ziemi - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - skruszył do ziemi; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić, że ktoś usiądzie, zamieszka; **** od wieków

4. A mój duch^7307 omdlewa* we mnie, i serce^3820 wewnątrz^8432 się trwoży**.

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - mdleć, osłabnąć, czuć się słabym; ** lub: koniugacja czasownika - hitpolel - forma zwrotno-intensywna - być spustoszonym, być porażonym strachem

5. Wspominam* dawne^6924 dni, rozmyślam** o wszystkich^3605 Twoich czynach^6467 i rozważam*** dzieło^4639 Twoich rąk^3027.

* lub: pamiętam; ** lub: rozważać, czytać szeptem, rozmyślać - por. Ps 1,2 przypis ***; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozważać, dumać, przedstawiać (pod rozwagę)

6. Rozpościeram* ku Tobie moje ręce**; moja dusza^5315 jest jak sucha*** ziemia^776. Sela^5542.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozciągać się, ukazywać, rozprzestrzeniać; ** gest proszącego o ochronę, gest zwycięstwa, gest w modlitwie; *** dosłownie: osłabiony, wyczerpany, znużony, spragniony

7. Odpowiedz^6030 mi szybko*, JHWH; mój duch jest już u kresu**; nie ukrywaj przede mną swojego oblicza^6440, bym nie był podobny^4911 zstępującym^3381 do dołu***.      Ps 28,1; Ps 30,3; Ps 69,17; Ps 102,2

* lub: szybko, błyskawicznie, pędzący bardzo szybko, śpiesznie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - marnieć, dojść do kresu, być zużytym; *** lub: dół, studnia, cysterna - tu: synonim grobu - Ps 88,4

8. Spraw*, abym rano^1242 słyszał^8085 o Twoim miłosierdziu^2617, bo Tobie ufam**; oznajmij*** mi drogę^1870, którą mam chodzić****, bo ku Tobie wznoszę^5375 moją duszę^5315.

* tryb rozkazujący; ** lub: mieć pewność, być śmiałym, ufać; *** tryb rozkazujący koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ujawnić, oznajmić; **** metafora: tu o sposobie życia - por. Ps 1,1 przypis **

9. Ocal* mnie od moich wrogów^341, JHWH; u Ciebie się ukryłem**.      Ps 31,15; Ps 59,1; Ps 142,6

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyrwać, odzyskać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zakryć, odziać, rozciągnąć na, ogarnąć, zalać

10. Naucz* mnie czynić^6213 Twoją wolę**, bo Ty jesteś moim Bogiem. Niech Twój dobry^2896 Duch^7307 prowadzi^5148 mnie do prawej*** ziemi.      Ne 9,20; Mk 6,10; Łk 22,42; Hbr 10,7

* tryb rozkazujący; ** lub: przyjemność, upodobanie, rozkosz, przychylność, łaska, życzliwość, życzliwe przyjęcie, uznanie, wola, intencja; *** lub: płaska kraina, płaskowyż, równina, prawość

11. Ożyw* mnie, JHWH, dla Twojego imienia; ze względu na Twoją sprawiedliwość^6666 wyprowadź^3318 moją duszę^5315 z niedoli**.      Ps 25,11; Ps 71,20

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zachować przy życiu, przywrócić do życia, ożywić; ** lub: ciężkie położenie, niedola, kłopot, trud

12. W swoim miłosierdziu^2617 wytrać* moich wrogów^341 i zgładź** wszystkich^3605 okazujących wrogość*** mojej duszy^5315, bo ja jestem Twoim sługą^5650.      1Krl 18,36; Ps 119,125

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyniszczyć, unicestwić, uciszyć; ** lub: zniszczyć, uśmiercić; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać wrogość, dręczyć, atakować, nękać, dokuczać

↑↑

Psalm 144

1. Psalm Dawida*. Błogosławiony^1288 JHWH, moja skała**, który zaprawia*** moje ręce^3027 do walki^7128, a moje palce do boju^4421.

* lub: dla Dawida; ** blok kamienny, głaz, skała; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być uczonym, uczyć szczególnej sprawności

2. Moje miłosierdzie^2617 i moja twierdza*, moja warownia**, mój wybawiciel^6403 i moja tarcza***. Ten, któremu ufam^2620, On mi poddaje**** mój lud^5971.      Pwt 33,29; Ps 3,3; Ps 28,7; Ps 115,9-11; Prz 2,7

* słowo odnosi się do trudno dostępnych miejsc górskich i miejsc gromadzenia zapasów na wojnę - 1Sm 22,4-5 - Masada (?); ** lub: wyżyna, wysokość, bezpieczne miejsce na wysokości, twierdza; *** lub: tarcza ze skóry natarta oliwą - 2Sm1,21 - por. Ps 59,11 przypis ***; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podbić, podporządkować, odeprzeć

3. JHWH, czym jest człowiek*, że zwracasz na niego uwagę^3045? Albo syn^1121 człowieka**, że o nim pamiętasz***?      Hi 7,17; Ps 8,4; Hbr 2,6

* hebr.: adam - człowiek; ** hebr.: isz - mężczyzna, mąż, człowiek; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozmyślać o, rozważać, mieć w pamięci, liczyć

4. Człowiek^120 podobny^1819 jest do tchnienia*; jego dni^3117 są jak cień^6738, który mija**.      Ps 102,11

* lub: pustka, para, oddech, daremność; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść nad, pomiędzy, obok, przejść na drugą stronę

5. JHWH, nachyl* Twoich niebios^8064 i zstąp**; dotknij^5060 gór, a będą dymić^6225.      Ps 18,9; Ps 104,32; Iz 64,1; Hbr 12,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozciągać, rozstawiać (namiot), zginać, pochylać się; ** myśl nawiązuję do epifanii w Wj 19,18

6. Zabłyśnij^1299 błyskawicą^1300 i rozprosz^7971 ich; wypuść^7971 swoje strzały* i wprowadź ich w zamęt**.

* strzały to metafora błyskawic - Ps 77,18; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zmieszać, wprowadzić w zamęt - por. Wj 14,24

7. Wyciągnij^7971 swoją rękę* z wysokości^4791; wybaw^6475 mnie i ocal** z wielkich^7227 wód^4325, z ręki* synów^1121 obcych***;      Ps 18,16; Ps 69,14

* ramię, ręka - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13; ** tryb rozkazujący koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyrwać, wyzwolić; *** tj. cudzoziemców

8. Których usta mówią* kłamstwo**, a których prawica^3225 jest prawicą^3225 zdradliwą***.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - obiecywać, mówić; ** ub: pustka, próżność, marność, fałsz, bezwartościowość; *** podstęp, oszustwo, krzywda

9. Boże^430, zaśpiewam^7891 Tobie nową pieśń*; zagram^2167 Ci na harfie** o dziesięciu strunach^6218.      Ps 33,2-3; Ps 40,3; Obj 5,9

* tj. pieśń, oda, hymn chóru; ** lub: harfa, lutnia, kitara, instrument muzyczny

10. Ty dajesz^5414 królom^4428 zwycięstwo*, a Dawida, swojego sługę^5650, wybawiasz** od srogiego^7451*** miecza****.      Ps 18,50

* lub: pomoc, wybawienie, zbawienie, zwycięstwo; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyzwalać, oddzielać; *** lub: zły, niegodziwy, nikczemny, niemiły, nieżyczliwy; **** myśl nawiązuje do walki Dawida z Goliatem (?) - 1Sm 17,1-57

11. Wybaw* mnie i ocal** z ręki synów^1121 obcych*, których usta^6310 mówią^1696 kłamstwo^7723, a ich prawica^3225 jest prawicą zdradliwą^8267;

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyzwalać, oddzielać; ** tryb rozkazujący koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyrwać, wyzwolić

12. Wtedy nasi synowie^1121 będą jak rośliny* bujnie rosnące** w swojej młodości^5271, a nasze córki^1323 jak kolumny*** wyrzeźbione na wzór^8403 kolumn świątyni****;

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - wychowane, dojrzałe, w pełni dorosłe; *** lub: wyrażenie to odnosi się do narożników ołtarza - Za 9,15; **** lub: pałacu myśl nawiązuje do kolumn przed świątynią (?) - 2Krn 3,15-17

13. Nasze spichlerze* będą pełne^4392 plonów** według swego rodzaju^2177, nasze stada^6629 według swego rodzaju^2177 rodzić będą tysiące^503 i dziesiątki tysięcy^7231 na naszych polach***;

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dostarczać, wydobywać, uzyskiwać, wspierać znaleźć - tzn. mieć swój udział (o pełnych stodołach); *** dosłownie: na zewnątrz, ulica

14. Nasze woły* będą objuczone**, nie będzie złamań^6556 ani odejść***, ani lamentu**** na naszych placach^7339.      Iz 24,11; Jr 14,2

* tu: bydło, przyjacielski, łagodny, bliski, główny - Rdz 36,15; ** dosłownie: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - obarczony, obciążony; *** tu w znaczeniu śmierci lub poronień (?) - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; **** lub: krzyk, okrzyk, lament lub: bez ryku na naszych przestronnych miejscach w. 12-14 również w znaczeniu życzącym - oby - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, EIB

15. Błogosławiony^835 lud^5971, któremu w ten sposób^3602 się powodzi*. Błogosławiony^835 lud, którego Bogiem jest JHWH.      Pwt 33,29; Ps 33,12

* lub: ten lud, któremu tak się (dzieje) dla niego - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

↑↑

Psalm 145

1. Hymn pochwalny* Dawida**. Będę Cię wywyższał^7311, Boże mój, Królu mój, i będę błogosławić^1288 Twoje imię^8034 na wieki wieków***.

* lub: chwała, sława, rozgłos, pieśń lub hymn pochwalny; ** lub: dla Dawida - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** na zawsze

2. Każdego* dnia^3117 będę Cię błogosławił^1288 i chwalił** Twoje imię na wieki^5769 wieków^5703.      Ps 119,164

* lub: przez cały dzień; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chlubić się, przechwalać się, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - jaśnieć, świecić

3. Wielki^1419 jest JHWH i wielce^3966 godny chwały^1984, a Jego wielkość^1420 jest niezbadana*.      Hi 5,9; Hi 9,10; Ps 48,1; Ps 96,4; Ps 147,5; Iz 40,28; Rz 11,33

* lub: poszukiwanie, śledztwo, wypytywanie, coś co jest szukane

4. Pokolenie pokoleniu^1755 głosi chwałę* Twoich dzieł^4639 i będzie obwieszczać^5046 o Twoich potężnych czynach**.      Ps 19,2-7; Ps 22,30-31

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chwalić, wysławiać (Boga), wyrażać podziw; ** lub: siła, moc, dzielność, potęga (czynów Boga)

5. Dostojeństwo*, chwała**, majestat*** i cudowne^6381 Twoje dzieła^1697 – o tym będę rozmyślał****.      Ps 104,1

* lub: świetność, cześć, chwała, dostojeństwo; ** lub: splendor, majestat, godność, cześć, szacunek; *** świetność, majestat, moc; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozmyślać nad, dumać, wypowiadać

6. I niech powiedzą o potędze* Twoich przejmujących lękiem** czynów, a ja będę opowiadać Twoją wielkość^1420.

* lub: siła, zaciekłość, moc; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wywołać zdumienie, przejąć lękiem, natchnąć czcią

7. Będą się rozwodzić* nad pamiątkami** Twojej wielkiej^7227 dobroci^2898 i o Twojej sprawiedliwości^6666 niech krzyczą z radością***.

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wylewać, wydzielać, powodować kipienie, buchać; ** lub: pomnik, pamiątka, pamiętanie, wspomnienie; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wydawać okrzyk (radości, wesela, chwały)

8. Łaskawy* jest JHWH i litościwy^7349, nieskory^750 do gniewu** i wielce^1419 miłosierny^2617.      Wj 34,6; Ps 86,15; Ef 2,4

* lub: życzliwy, miłosierny, łaskawy; ** lub: nos, gniew, metaforyczne - fuknąć gniewnie

9. Dobry* jest JHWH dla wszystkich, a Jego miłosierdzie** we wszystkich Jego dziełach.      Mt 5,45; Dz 14,17

* lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość; ** lub: współczucie, litość, łono (wnętrze?)

10. Niech Cię wysławiają* wszystkie^3605 Twoje dzieła^4639, JHWH, a Twoi święci** niech Cię błogosławią^1288.      Ps 19,1; Ps 103,22

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - chwalić, składać dziękczynienie, wysławiać; ** hebr.: chasid - wierny, bogobojny, pobożny, święty

11. Niech opowiadają* o chwale^3519 Twojego królestwa^4438 i mówią^1696 o Twojej potędze^1369;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mówić, odpowiadać, mówić w swoim sercu, myśleć

12. Aby oznajmić* synom^1121 ludzkim^120 Jego potężne czyny** i dostojeństwo*** chwały^3519 Jego królestwa^4438.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ujawnić, oznajmić; ** lub: siła, moc, dzielność, potęga (czynów Boga); *** lub: świetność, cześć, chwała, dostojeństwo

13. Twoje królestwo^4438 jest królestwem przez wszystkie wieki*, a Twoje panowanie** trwa przez wszystkie pokolenia^1755.      Ps 146,10; Dn 2,44; 1Kor 15,28; Obj 11,15

* lub: tu jako rzeczownik - długotrwałość, starożytność, odwieczność, przyszłość, jako przymiotnik - wiecznie, na zawsze; ** lub: zwierzchnictwo, panowanie, królestwo

14. JHWH podtrzymuje^5564 wszystkich, którzy upadają* i podnosi wszystkich^3605 przygniecionych**.      Ps 37,24; Ps 146,8; Ps 147,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - upaść, opuszczać, wykazywać niedostatek, marnieć; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - schylać się, uginać się - por. Ps 57,6 Iz 58,5 Mi 6,6

15. Oczy^5869 wszystkich^3605 patrzą z nadzieją* na Ciebie, a Ty im dajesz pokarm** w swoim czasie***.      Ps 136,25

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czekać, mieć nadzieję; ** hebr.: et achelam - wskaźnik konkretnego bytu, pokarm, posiłek - zboże, ziarna, mięso, zapas żywności; *** zdarzenie

16. Otwierasz^6605 swoją rękę* i zaspokajasz** pragnienia*** wszystkich^3605 żyjących^2416.      Ps 104,28

* hebr.: et przed słowem ręka - por. w. 15 przypis **; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zaspokajać, wzbogacać, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nasyconym; *** lub: przyjemność, upodobanie, wola, ... do woli - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

17. Sprawiedliwy* jest JHWH na wszystkich swoich drogach^1870 i święty** we wszystkich swoich dziełach^4639.      Ps 116,5

* lub: prawy, pobożny, zgodny z prawem, słuszny; ** lub: święty, dobry, wierny

18. Bliski* jest JHWH wszystkim^3605, którzy Go wzywają**; wszystkim^3605, którzy Go będą wzywać^7121 w prawdzie***.      Pwt 4,7; Ps 34,18; Jk 4,8

* lub: być blisko, być spokrewnionym; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać; *** wierność, prawda, pewność

19. Spełni^6213 pragnienia* tych, którzy się Go boją**; usłyszy ich wołanie*** i wybawi^3467 ich.      Ps 10,17; Ps 102,1

* lub: przyjemność, upodobanie, wola, ... do woli - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: pełen bojaźni, pełen czci, wystraszony; *** lub: wołanie, błaganie, krzyk o pomoc

20. JHWH strzeże* wszystkich, którzy Go miłują, a wytraci^8045 wszystkich niegodziwych^7563.      Ps 31,23; Ps 97,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę, zachowywać

21. Moje usta będą głosić^1696 chwałę* JHWH i niech wszelkie ciało** błogosławi^1288 Jego święte*** imię^8034 na wieki**** wieków^5703.      Ps 65,2; Ps 150,6

* lub: chwała, sława, rozgłos, pieśń lub hymn pochwalny; ** idiom: wszystko co żyje, każdy człowiek; *** hebr.: qodes - świętość, oddzielenie, odrębność; **** na zawsze

↑↑

Psalm 146

1. Chwalcie|IMP JH[WH]*. Chwal^1984, duszo** moja, JHWH!      Ps 103,1

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: hallelujah - por. Ps 135,21 przypis **; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osobowość

2. Będę chwalić* JHWH, póki żyję^2416; będę śpiewał** mojemu Bogu, póki jestem***.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chwalić się, wygłosić pochwałę, chełpić się; ** lub: wysławiać śpiewem przy wtórze instrumentów; *** lub: ciągłość, trwałość, nadal, jeszcze, wciąż

3. Nie pokładajcie ufności* we władcach** ani w synu^1121 człowieka***, w którym nie ma wybawienia^8668.      Ps 118,8; Jr 17,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pokładać ufność w, mieć pewność, być śmiałym; ** lub: ktoś szlachetnie urodzony, książęcego rodu; *** dosłownie: adama - l.poj.

4. Opuszcza^3318 go duch* i wraca^7725 do swojej ziemi**; w tym dniu^3117 zginą*** wszystkie jego myśli^6250|HAP.      1Kor 2,6

* hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł, gr.: pneuma; ** lub: ziemia, kraj, terytorium, cały obszar zamieszkany ziemi; *** lub: umrzeć, zniknąć; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

5. Błogosławiony^835 ten, którego pomocą* jest Bóg Jakuba^3290, którego nadzieja** jest w JHWH, jego Bogu;      Ps 144,15; Jr 17,7

* lub: pomoc, wsparcie; ** tylko tu i Ps 119,116

6. Który dogląda* niebiosa^8064 i ziemię^776, morze i wszystko, co w nich jest; który dochowuje^8184 wierności** na wieki^5769;      Ps 33,6; Obj 14,7

* tu: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - participle - wyraża czynność bieżącą, teraźniejszą - por. Ps 121,2 124,8 134,3 - czynić, powodować, zarządzać, doglądać; ** hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność

7. Który wymierza* sprawiedliwość skrzywdzonym** i daje^5414 chleb*** głodnym^7457; JHWH uwalnia^5425 więźniów^631.      Ps 68,6; Ps 107,14; Ps 136,25

* por. w. 6 przypis *; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciskać, krzywdzić, wymuszać; *** hebr.: lechem - żywność, zboże, chleb, ziarno na chleb

8. JHWH otwiera^6491 oczy ślepych^5787; JHWH podnosi* przygnębionych**; JHWH miłuje^157 sprawiedliwych^6662.      Ps 145,14; Iz 35,5; Mt 9,30; Łk 13,11-13; J 9,32

* lub: tylko tu i Ps 145,14; ** dosłownie: schylać się, uginać się, być przygarbionym - Ps 145,14 przypis **

9. JHWH strzeże^8104 przychodniów*, wspomaga** sierotę^3490 i wdowę^490, ale utrudnia*** drogę niegodziwych^7563.

* hebr.: ger - przybysz, tymczasowy mieszkaniec - Ps 39,12 przypis **; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przynosić ulgę, odciążać; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wykrzywić, zgiąć, wypaczyć, gnębić

10. JHWH króluje^4427 na wieki^5769, Twój Bóg, o Syjonie*, z pokolenia^1755 na pokolenie^1755. Chwalcie** JH[WH].

* tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - por. Ps 137,1 przypis ***; ** lub: hallelujah - por. w 1 przypis *

↑↑

Psalm 147

1. Chwalcie* JH[WH], bo dobrze^2896 jest śpiewać** naszemu Bogu; bo jest to miłe^5273 – piękna*** jest pieśń chwały^8416.

* tryb rozkazujący; ** lub: śpiewać, chwalić śpiewem, grać na instrumencie muzycznym; *** piękny, zachwycający

2. JHWH buduje* Jerozolimę^3389 i gromadzi rozrzuconych** Izraela.      Pwt 30,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odbudowuje; ** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być ciśniętym w dół, być rzuconym w dół

3. On uzdrawia* skruszonych^7665 w sercu^3820 i opatruje** ich rany***.      Ps 51,17; Iz 57,15; Iz 61,1; Łk 4,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić zdrowym, być biegłym w medycynie; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wiązać, poskramiać; *** uraza, zranienie, smutek

4. On wyznacza* liczbę^4557 gwiazd^3556, nadaje** imię^8034 każdej^3605 z nich.      Rdz 15,5; Iz 40,26

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - liczyć koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności wyznaczać, obliczający liczbę dla ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać, nadawać imię

5. Wielki^1419 jest nasz PAN^113 i potężny* mocą**; Jego mądrość*** jest niezmierzona^4557.      Ps 96,4; Iz 40,28

* lub: wielki, obfitujący, wystarczający, liczny, silny; ** lub: moc, siła, potęga, moc jako zdolność; *** lub: zrozumienie, rozum, przenikliwość, zdolność, biegłość

6. JHWH podnosi^5749 pokornych*, a niegodziwych^7563 poniża** aż do ziemi^776.      Ps 37,11; Mt 5,5; Jk 4,10

* lub: uniżony, biedny, słaby, uciśniony; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - skierować w dół, upokorzyć, stać się niskim

7. Odpowiedzcie* JHWH w dziękczynieniu**; grajcie*** naszemu Bogu na harfie^3658;      Ps 33,2; Ps 95,1-2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odpowiadać, zareagować, zaświadczyć, mówić; ** lub: wyznanie, chwała, dziękczynienie; *** chwalić śpiewem, śpiewać przy wtórze instrumentów - stąd: grać

8. Który okrywa* niebiosa^8064 gęstymi chmurami^5645 i przygotowuje^3559 deszcz^4306 dla ziemi^776; który sprawia, że trawa** rośnie^6779 na górach^2022;      Hi 5,10; Hi 38,27; Ps 104,14

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zakryć, odziać,rozciągnąć na, ogarnąć, zalać; ** lub: por, zielona trawa, roślinność na pastwisku, trawa

9. Który daje^5414 pokarm* bydłu^929 i dla młodych** kruka^6158, które wołają^7121 do Niego.      Hi 38,41

* hebr.: lechem - żywność, zboże, chleb, ziarno na chleb; ** hebr.: ben - syn, wnuk, dziecko, członek rodziny

10. Nie rozkoszuje się* mocą** konia ani nie ma upodobania*** w udach^7785 mężczyzny^376.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozkoszować się czymś, mieć przyjemność w, pożądać, mieć upodobanie; ** siła, moc, potęga, dzielność; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć upodobanie, być łaskawym, życzliwym

11. JHWH ma upodobanie^7521 w tych, którzy się Go boją*, którzy ufają** Jego miłosierdziu^2617.

* lub: pełen bojaźni, pełen czci, wystraszony; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oczekiwać wytrwale, ufać, mieć nadzieję

12. Wysławiaj* JHWH, Jerozolimo^3389; chwal** swojego Boga, Syjonie***.      Ps 99,5; Ps 99,9

* tryb rozkazujący lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wysławiać, wyrażać podziw; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chwalić się, wygłosić pochwałę, chełpić się; *** tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35

13. Gdyż umocnił* zasuwy^1280 twoich bram^8179 i błogosławił^1288 synów twoich pośród ciebie.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić silnym, wzmocnić się, podtrzymać, utwierdzić

14. Zapewnia* pokój** w twoich granicach^1366 i syci^7646 cię najwyborniejszą*** pszenicą^2406.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czyni; ** pomyślność, pełnia, bezpieczeństwo, pokój; *** dosłownie: tłustość pszenicy, tj. najlepszej części - Rdz 4,445,18

15. On posyła^7971 swój rozkaz* na ziemię^776; szybko^4120 mknie^7323 Jego Słowo**.      Ps 104,4

* lub: wypowiedź, mowa, słowo, powiedzenie; ** lub: słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa

16. On daje* śnieg^7950 jak wełnę^6785, rozsypuje** szron^3713 jak popiół^665.      Hi 37,6; Hi 38,29

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, użyć, wymieniać, położyć, przeznaczyć, robić; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozrzucać, rozprowadzić dowolnie, szafować

17. Rzuca^7993 swój grad* jak okruchy^6595; kto ostoi** się przed^6440 Jego zimnem^7135?      Hi 37,9-10

* lub: mróz, szron, lód, kryształ lodu; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, wytrzymać, trwać, być prostym, wystąpić

18. Posyła* swoje Słowo^1697 i każe im topnieć; powoduje wianie**|JUS swego wiatru*** i wody spływają.

* lub: wysyłać, odsyłać, wypuszczać, rozciągać, wyciągać; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować wianie, rozproszyć; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł, gr.: pneuma

19. Oznajmia***** swoje słowo^1697 Jakubowi, swoje prawa** i sądy*** Izraelowi.      Pwt 33,3; Ps 76,1; Ps 78,5; Ml 4,4; Rz 3,2; Rz 9,4

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - oznajmiać, wyjaśniać, ogłaszać, informować; **** czasownik rozpoczynające dany wiersz w większości występują jako imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - dający, posyłający, oznajmiający, okrywający itd.; ** lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna; *** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie

20. Nie uczynił^6213 tak żadnemu* narodowi**, nie poznali*** Jego sądów. Chwalcie JH[WH].      Pwt 4,32

* lub: dla wszystkich - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: poganie, narody, nie-Żydzi; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, poznawać, uznać, rozważać

↑↑

Psalm 148

1. Chwalcie^1984 JH[WH]3050. Chwalcie* JHWH z niebios^8064, chwalcie^1984 Go na wysokościach^4791!

* tryb rozkazujący w każdym wierszu lub: chlubić, wychwalać, jaśnieć - z kodem 3050 - hallelujah

2. Chwalcie^1954 Go, wszyscy Jego aniołowie*; chwalcie Go, wszystkie^3605 Jego zastępy**.      Ps 103,20; Hbr 1,6

* hebr.: mal’ak - wysłannik, zwiastun, przedstawiciel, anioł; ** hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa

3. Chwalcie^1984 Go, słońce^8121 i księżycu^3394; chwalcie Go, wszystkie gwiazdy^3556 świecące*.

* dosłownie: światła - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, światło dnia, świt, jutrzenka, błyskawica

4. Chwalcie^1984 Go, niebiosa^8064 niebios* i wody^4325, które są nad niebiosami^8064.      Pwt 10,14

* wg myśli hebrajskiej istniały trzy sfery nieba - por. 2Kor 12,2 przypis ****

5. Niech chwalą^1984 imię^8034 JHWH, On^1931 bowiem rozkazał* i zostały stworzone^1254.      Ps 33,69

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, powierzyć nadzór, przekazać dowództwo, nakazać, rozkazać, zlecić, wyznaczyć

6. I ustanowił* je na wieki^5703 wieków^5769; dał prawo**, które nie przeminie^5674.      Jr 31,35-36

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postawić, ustawić, wznieść, wyznaczyć, ustanowić; ** lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna

7. Chwalcie^1984 JHWH z ziemi^776, morskie potwory* i wszystkie głębiny**.      Iz 43,20

* hebr.: tannin - wąż, potwór morski, smok, szakal, krokodyl - Ez 29,3; ** hebr.: tehom - głębia (oceanu) - gr.: abyssos

8. Ogniu^784 i gradzie^1259, śniegu^7950 i dymie^7008, wietrze^7307 gwałtowny*, wykonujący^6213 Jego Słowo**;      Ps 18,12; Ps 147,16

* lub: burza, wichura, huragan; ** lub: słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa

9. Góry^2022 i wszystkie pagórki^1389, drzewa^6086, owoce ziemi^6529 i wszystkie cedry*;      Iz 44,23; Iz 49,13; Iz 55,12

* tj. cenny materiał budowlany, symbol dostojeństwa, siły i majestatu - por. Ez 31,2-9 Ps 92,12

10. Zwierzęta* i wszelkie^3605 bydło^929, płazy** i ptactwo^6833 skrzydlate^3671.      Oz 2,18

* lub: istoty żyjące - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: to, co pełza, sunie, pełzający organizm

11. Królowie^4428 ziemi^776 i wszystkie narody*; władcy** i wszyscy^3605 sędziowie*** ziemi^776;      Ps 102,15

* hebr.: le’om - lud, naród - por. Ps 44,2; ** lub: książę, władca, wysoki urzędnik, naczelnik, dowódca; *** dosłownie: sądzący - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zarządzać, rozstrzygać spór, sądzić, karać

12. Młodzieńcy^970, a także^1571 panny*, starcy^2205 z młodymi**;

* tu: w znaczeniu dziewice; ** hebr.: na’ar - chłopiec, młodzieniec, sługa, służący

13. Niech chwalą^1984 imię* JHWH, bo tylko^905 Jego imię^8034 jest wzniosłe**, a Jego chwała*** nad ziemią^776 i niebiosami^8064.      Ps 8,1; Ps 8,9; Dz 4,10; Flp 2,9

* dosłownie: et szem - to (właśnie) imię - et - wskaźnik konkretnego bytu; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wysoko, być (bezpiecznie) umieszczonym wysoko; *** świetność, majestat, moc

14. I wywyższył^7311 róg* swego ludu^5971, chwałę** wszystkich^3605 Jego świętych***, synów^1121 Izraela^3478, ludu^5971 Mu bliskiego^7138. Chwalcie^1984 JH[WH].      Wj 19,5; Ps 149,9; Ef 2,17

* tj. symbol zwycięskiej władzy i mocy; ** lub: chwała, sława, pieśń chwały; *** wierny, dobry, pobożny, święty

↑↑

Psalm 149

1. Chwalcie JH[WH]. Śpiewajcie^7891 JHWH pieśń^7892 nową*, pieśń Jego chwały^8416 w zgromadzeniu** świętych^2623.      Ps 22,2; Ps 111,1; Hbr 2,12

* lub: świeży, nowy; ** hebr.: kahal - zgromadzenie, wspólnota, zbór JHWH - gr.: ekklesia - Obj 22,16 przypis *

2. Niech Izrael cieszy* się swoim Stwórcą**; niech synowie^1121 Syjonu*** radują^1523 się swoim Królem^4428.      Ps 24,7-10; Za 9,9; Mt 21,5

* lub: być zadowolonym, radować się, unosić się radością, promienieć; ** lub: tym, (który ich) stworzył, z Jego dzieł - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35

3. Niech chwalą^1984 Jego imię* tańcem^4234; niech grają^2167 Mu na tamburynie** i na cytrze^3658.      Wj 15,20; 2Sm 6,16; Ps 150,4

* imię reprezentuje charakter i autorytet Boga; ** lub: instrument muzyczny szczególnie używany przez kobiety, Wj 15,20 Sdz 11,34 1Sm 18,6 prawdopodobnie nie używany w samej świątyni lecz na zewnątrz lub na jej dziedzińcach

4. JHWH bowiem ma upodobanie* w swoim ludzie; ozdabia** pokornych*** zbawieniem^3444.      Wj 18,1; Obj 21,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być łaskawym, mieć upodobanie, przyjmować życzliwie, być zadowolonym; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - sławić, upiększać; *** lub: uniżonych, biednych, słabych

5. Niech święci^2623 się radują* w chwale**, niech wiwatują*** na swoich posłaniach^4904.      Hi 35,10; Ps 59,16

* lub: unosić się radością, bardzo się radować, triumfować; ** hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat, godność, szacunek; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wydać okrzyk (radości, pochwały)

6. Niech uwielbienie* Boga będzie na ich ustach^1627, a miecz** obosieczny^6374 w ich rękach^3027;      Ef 6,17; Hbr 4,12; Obj 1,16

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: podniesienie, powstanie, wywyższenie, uwielbienie; ** lub: miecz, nóż, narzędzia do cięcia kamienia

7. Aby dokonali^6213 pomsty^5360 wśród narodów* i ukarali** ludy***;      Ez 25,16-17; Mi 5,15

* lub: narody, ludy, grupy etniczne, nie-Żydzi; ** nagana, wyrzut, kara, spór; *** hebr.: le’om - lud, naród - por. Ps 44,2

8. Aby zakuli* ich królów^4428 w kajdany**, a ich znamienitych*** w żelazne^1270 okowy^3525;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiązać, krępować, okiełznać, przepasywać się; ** lub: pęta, kajdany; *** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zaszczyconym, cieszyć się czcią, zdobyć sobie chwałę bądź cześć, zyskać chwałę

9. Aby wykonali^6213 pisany^3789 im* sąd**. Taka jest chwała^1926 wszystkich^3605 Jego świętych***. Chwalcie JH[WH]****.      Ps 148,14; Ez 28,26; Dn 7,22; 1Kor 6,2; Obj 2,26; Obj 20,4

* lub: wśród nich - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: zarządzenie, orzeczenie, decyzja (prawna), słuszność; *** hebr.: chasid - wierny, bogobojny, pobożny, święty; **** lub: hallelujah

↑↑

Psalm 150

1. Chwalcie^1984 JH[WH]3050. Chwalcie* Boga^430 w Jego świątyni**, chwalcie^1984 Go na firmamencie*** Jego mocy****.

* tryb rozkazujący - dotyczy większości wystąpień tego słowa w tym psalmie; ** lub: w miejscu świętym - por. Ps 89,35 105,43 Jr 23,9; *** lub: przestwór, firmament, nieboskłon; **** potęgi

2. Chwalcie^1984 Go za Jego potężne* dzieła; chwalcie^1984 Go za Jego niezrównaną** wielkość***.      Pwt 3,24; Ps 145,5-6; Iz 9,8; Iz 10,12

* lub: siła, moc, dzielność, potęga (Boża); ** lub: obfitość, mnóstwo, wielkość; *** lub: wielkość, potęga, wspaniałość, moc

3. Chwalcie^1984 Go wśród dźwięków* rogu**; chwalcie^1984 Go na cytrze*** i na lirze****.

* hapax legomenon: dźwięk, ryk (rogu), ryk trąby; ** hebr.: szofar - róg, róg barani - Wj 19,16 Kpł 25,9; *** lub: harfa, lutnia, kitara, instrument muzyczny; **** tj. instrument szarpany, lira

4. Chwalcie^1984 Go tamburynem* i tańcem; chwalcie^1984 Go na strunach** i na fletach***.

* lub: instrument muzyczny szczególnie używany przez kobiety, Wj 15,20 Sdz 11,34 1Sm 18,6 prawdopodobnie nie używany w samej świątyni, lecz na zewnątrz lub na jej dziedzińcach; ** tj. dział, część, akord muzyczny wykonany na instrumencie strunowym; *** tj. instrument muzyczny, być może flet, piszczałka, fletnia

5. Chwalcie Go na cymbałach^6767 dźwięcznych*; chwalcie^1984 Go na cymbałach głośno** brzmiących.

* lub: niosących wieść, słyszanych; ** dosłownie: alarm, sygnał, okrzyk wojenny, dźwięk trąby na wojnę

6. Niech wszystko^3605, co oddycha*, chwali^1954 JH[WH]. Chwalcie JH[WH].      Obj 5,13

* hebr.: neszamaʰ - wszystko, co ma w sobie oddech, tchnienie życia, istota żywa, duch człowieka, ruch powietrza

Księga Przysłów

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ 16 ] [ 17 ] [ 18 ] [ 19 ] [ 20 ] [ 21 ] [ 22 ] [ 23 ] [ 24 ] [ 25 ] [ 26 ] [ 27 ] [ 28 ] [ 29 ] [ 30 ] [ 31 ]

Rozdział 1

1. Przysłowia* Salomona^8010, syna^1121 Dawida^1732, króla^4428 Izraela^3478;      Prz 10,1; Prz 25,1; 1Krl 4,32; Kaz 12,9

* hebr.: masal - przypowieść, maksyma etyczna, porzekadło, aforyzm, poemat, żart

2. By poznać^3045 mądrość* i karność**, by zrozumiano^995 słowa^561 roztropne***;      Pwt 4,6; Hi 12,12; Prz 4,7; Prz 9,9; Kaz 1,18; 2Tm 3,16; Jk 3,15

* lub: umiejętność, zdolność, biegłość, doświadczenie, rozsądek; ** lub: dyscyplina, karcenie, pouczenie, ostrzeżenie, kara; *** lub: rozumienie, rozeznanie, wgląd w istotę rzeczy - EIBᴷ

3. By wziąć* pouczenie^4148, aby postępować rozważnie**, w sprawiedliwości^6664, sądzie^4931*** i prawości****;      Iz 29,24

* lub: dostać, otrzymać; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - poświęcać uwagę, postępować rozważnie; *** dosłownie: i sądzie; **** lub: szczerość, wyrównana droga, słuszność - tu: l.mn.

4. Do udzielenia^5414 prostym* rozwagi^6195**, a młodym^5288*** poznania**** i roztropności*****.      Ps 19,7; Ps 119,9; 1Tm 4,12

* lub: nieuczeni, naiwni, chętni do nauki, o otwartym umyśle; ** por. Prz 8,5.12; *** dosłownie: młodemu; **** wiedza, mądrość; ***** lub: zamysł, rozwaga, plan, spryt

5. Mądry* niech słucha^8085 i pomnaża** naukę^3948, a rozumny^995 niech nabywa mądrych rad***;

* lub: roztropny, uczony, zmyślny, bystry, mądry; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować dodanie, zwiększyć, zrobić więcej; *** lub: wskazówka, biegłość, zdolność organizacyjna

6. By rozumieć^995 przysłowia^4912 i ich wykładnię*, słowa^1697 mądrych^2450 i ich zagadki**.

* dosłownie: aluzja, satyra, wypowiedź zabarwiona ironią - tu i Hb 2,6; ** lub: trudne zagadnienie, pytanie, kłopotliwe powiedzenie

7. Bojaźń^3374 JHWH jest początkiem^7225 poznania^1847*; głupcy** gardzą*** mądrością^2451 i karnością^4148.      Rdz 2,9; Hi 28,28; Prz 8,13; Oz 4,6; Łk 11,52; 1Kor 8,1; 2Tm 3,7

* por. w. 4; ** lub: ktoś kłótliwy, rozwiązły, kpiarz, który jest winny; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać pogardę

8. Synu^1121 mój, słuchaj^8085* napomnienia** swojego ojca^1 i nie odrzucaj^5203 nauki*** swojej matki^517;      Kpł 19,3; Pwt 21,18; Prz 4,1-3; Prz 6,20; Prz 31,1; 2Tm 1,5

* tryb rozkazujący - być posłusznym; ** por. w. 2 przypis **; *** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj, sposób

9. Bo^3588 one są wdzięcznym* wieńcem^3880 na twojej głowie^7218 i naszyjnikiem** na szyi^1621.      Rdz 41,42

* hebr.: hen - przychylność, łaska, urok, elegancja, uznanie; ** lub: długi łańcuszek, korale - tu w l.mn.

10. Synu^1121 mój, jeśli grzesznicy^2400 cię namawiają*, nie ulegaj**.      Rdz 39,7; Prz 7,6-23; Ef 5,11

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przekonywać, kusić, zwodzić; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu (czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.)) - być chętnym, zgodzić się, uznać, pragnąć lub: nie idź razem - Word Biblical Commentary Prz 1,10ᴬ, nie ustępuj - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

11. Jeśli^518 powiedzą^559: Chodź^1980|IMP z nami, czyhajmy na krew^1818*, zaczajmy^6845 się na niewinnego** bez powodu^2600;      Ps 10,8; Prz 12,6; Jr 5,26

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * idiom: zastawić pułapkę by dokonać mordu (?); ** lub: czysty, wolny od winy, przejrzysty, niewinny

12. Połknijmy^1104 ich żywcem^2416 jak Szeol*, całych^8549, jak zstępujących do dołu**;      Lb 16,30; Ps 28,1; Iz 5,14

* hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27; ** lub: dół, studnia, cysterna - tu: synonim grobu - Ps 88,4

13. Znajdziemy^4672 wszelkie^3605 kosztowności*, napełnimy^4390 swoje domy^1004 łupem**;

* lub: cenny, ceniony, drogi, kosztowny, rzadki, wspaniały; ** lub: zdobycz, zysk, łup, splądrowane dobra - Pwt 2,35

14. Rzuć* swój los** pomiędzy nami; miejmy wszyscy jedną sakiewkę^3599***.      Ps 22,18

* myśl nawiązuje do rzucania losów - por. Ps 78,55 przypis **; ** dział, część (przyznana przez losowanie), los, dziedzictwo; *** trzos, torba

15. Synu^1121 mój, nie wyruszaj^1980 z nimi w drogę*; powstrzymaj** od ich ścieżki^5410 swoją nogę^7272.      Ps 1,1; Ps 119,1; Prz 4,14; Prz 13,20

* hebr.: derek - tu: jako sposób życia - odległość, podróż, sposób, metaforycznie bieg życia, charakter moralny; ** tryb rozkazujący

16. Bo ich nogi^7272 biegną^7323 do zła* i spieszą^4116, by przelać^8210 krew^1818.      Iz 59,7; Rz 3,15

* lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły (czas)

17. Lecz na próżno^2600 zastawia* się sieci^7568 na oczach^5869** wszelkiego^3605 ptactwa***.

* dosłownie: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - rozrzucać; ** metafora: wabienia ptactwa na przynętę z ziarna (?) - KULᴷ; *** idiom: na oczach władcy skrzydeł

18. Oni też czyhając* na krew^1818, czają** się na własne dusze***.      Ps 106,38

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zastawiać pułapkę; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przechowywać jak skarb, leżeć w ukryciu; *** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *

19. Takie są ścieżki^734* każdego^3605, który jest chciwy niegodziwego zysku**; swoim właścicielom*** taki zysk^1215 odbiera^3947 życie****.      1Tm 6,10

* lub: szlak - tu l.mn; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uzyskać niegodziwie lub gwałtem; *** hebr.: ba’al - właściciel, pan, mąż; **** por. w. 18 przypis ***

20. Mądrość^2454* głośno woła** na zewnątrz^7442, podnosi^5414 swój głos^6963 na placach.      Jr 5,1; Jr 11,6; Łk 13,26; Łk 14,21

* tu w l.mn.; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydaje okrzyk

21. Woła* w największym^7218 zgiełku**, u wejścia^6607 do bram***, w mieście^5892 wygłasza^559 swoje mowy^561:

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyzywać, głosić, zapraszać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być poruszonym, pałać gniewem; *** brama miejska to miejsce spotkań oraz sprawowania władzy

22. Jak długo^4927, prości^6612*, będziecie kochać^157 prostactwo^6612, szydzący** – mieć upodobanie*** w swoim szyderstwie^3944, a głupi**** – nienawidzić^8130 wiedzy^1847?      Ps 1,1

* lub: nieuczeni, naiwni, chętni do nauki, o otwartym umyśle; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chełpić się, gardzić, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - szydzić; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pragnąć; **** lub: tępak, prostak, człowiek zadufany

23. Zawróćcie^7725 do moich upomnień*; oto^2009 wylewam^5042 przed wami mojego ducha** i oznajmiam*** wam moje słowa^1697.      Ez 18,30; Ez 33,11; Ez 36,27; Jl 2,28; Łk 11,30; Dz 2,38; Dz 26,20

* lub: nagana, wyrzut, kara, ukaranie, oskarżenie; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18 przypis *; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ujawnić

24. Ponieważ^3282 wołałam^7121, a odmawialiście* mi; wyciągałam^5186 rękę^3027, a nikt nie zważał**;      Iz 65,12; Jr 7,13; Mt 23,37

* lub: odrzucać; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać uwagę, słuchać uważnie

25. I odrzuciliście^6544 wszelką^3605 moją radę*, i nie chcieliście^14 uznać mojego upomnienia^8433**;

* lub: zamysł, rada, plan, decyzja; ** lub: nagana, wyrzut, kara, ukaranie, oskarżenie

26. Dlatego^1571 i ja będę się śmiać^7832 z waszego nieszczęścia*, będę drwić** z was, gdy przyjdzie^935 na was*** trwoga^6343.      Ps 2,4; Ps 37,13

* lub: strapienie, brzemię, nieszczęście, klęska, dzień klęski; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szydzić, naigrywać się; *** wasza trwoga - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

27. Gdy nadejdzie^935 jak burza* na was trwoga**, i gdy wasze nieszczęście^343 nadciągnie jak wicher***, gdy nadejdzie na was ucisk**** i cierpienie^6695;

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: niszczycielska burza; ** por. 25 przypis **; *** lub: nawałnica; **** ciężkie położenie, niedola

28. Wtedy^227 będą mnie wzywać*, a nie odpowiem^6030; będą mnie szukać pilnie**, lecz mnie nie znajdą^4672.      Ps 18,41; Ez 8,18; Mt 7,22; Jk 4,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać; ** zabiegać

29. Dlatego^8478 że^3588 znienawidzili^8130 poznanie^1847* i nie wybrali^977 bojaźni** JHWH;      2Krn 19,7; Hi 28,28; Prz 8,13

* wiedza, mądrość; ** lub: bojaźń (Boża), szacunek, nabożna cześć, pobożność

30. I nie chcieli^14 mojej rady^6098, ale gardzili* każdym^3605 moim upomnieniem^8433.      Prz 5,12; Prz 15,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odtrącać, gardzić

31. Dlatego będą jedli^398* z owocu^6529 swojej drogi^1870 i będą nasyceni** swoimi zamysłami***.      Jr 6,19

* lub: to niech jedzą - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć w nadmiarze, otrzymać swoją porcję, nasycić się; *** rada, zamysł, plan

32. Bo odstępstwo* prostych** ich zabija^2026, a niefrasobliwość*** głupich gubi^6 ich.

* lub: odwrócenie się, odstępstwo, niewierność; ** lub: nieuczeni, naiwni, chętni do nauki, o otwartym umyśle; *** lub: beztroski spokój, łatwość, bezpieczeństwo tj. pewność siebie

33. Ale kto mnie słucha*, będzie mieszkać^7931 bezpiecznie** i będzie wolny od strachu^6343 przed złem***.      Ps 112,7-8; Prz 3,24-26

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać posłuszeństwo, rozumieć, zgodzić się; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - nie przejmować się, być spokojnym, odpoczywać; *** lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły (czas)

↑↑

Rozdział 2

1. Synu^1121 mój, jeśli przyjmiesz^3947 moje słowa* i zachowasz** u siebie moje przykazania***;      Ps 119,11; Prz 4,21; Prz 6,21

* lub: wypowiedź, słowo, powiedzenie, obietnica, nakaz; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przechowywać jak skarb; *** prawo, nakaz

2. Zwracając^7181* swoje ucho^241 na mądrość^2451 i skłaniając^5186 swoje serce^3820 ku rozumowi**;

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwrócić uwagę na; ** zrozumienie, przenikliwość, praktyczna zdolność oceny postaw ludzkich i ich działań

3. Jeśli* przywołasz^7121 roztropność** i swój głos^6963 poddasz*** rozumowi^8394;      Rz 12,2; 1Kor 4,10

* dosłownie: bo jeśli; ** lub: rozumienie, rozeznanie, umiejętność oceny i analizy z umiejętnością dokonania właściwego wyboru; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ofiarować, dawać, włożyć, postanowić

4. Jeśli będziesz jej* szukał** jak srebra^3701 i poszukiwał^2664 jej* jak ukrytych skarbów^4301;      Ps 119,72

* tj. mądrości l.poj. rodzaj żeński - wraz z roztropnością i rozumem jako synonimami; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - dążyć do czegoś, pragnąć, prosić

5. Wtedy^227 zrozumiesz^995 bojaźń^3374 JHWH i znajdziesz* poznanie^1847 Boga.      Hi 28,28; Prz 9,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - osiągnąć, dostać, dowiedzieć się, spotkać

6. Bo^3588 JHWH daje^5414 mądrość*, z Jego ust^6310 pochodzi poznanie^1847 i rozum^8394**.      Hi 32,8; Ef 1,17; Jk 1,5

* lub: umiejętność, zdolność, biegłość, doświadczenie, rozsądek; ** zrozumienie, przenikliwość, praktyczna zdolność oceny postaw ludzkich i ich działań

7. On zachowuje^6845* dla prawych** pomyślność***; On jest tarczą^4043 dla tych, którzy postępują niewinnie^8537;      Ps 84,11; Prz 10,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przechowywać jak skarb; ** lub: szczery, prawy, sprawiedliwy, prawidłowy, należyty; *** lub: trwałe powodzenie, mądrość, rozsądek, siła, zwycięstwo

8. Strzeże^5341 ścieżek^734 sądu* i chroni^8104 drogę swoich świętych**.      1Sm 2,9; Ps 66,9

* lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie; ** hebr.: chasid - wierny, bogobojny, dobry, pobożny, święty

9. Wtedy^227 zrozumiesz^995 sprawiedliwość^6664, sąd^4941*, prawość** i każdy dobry^2896 szlak***.

* dosłownie: i sąd; ** lub: słuszność; *** trakt, droga, obóz

10. Bo mądrość^2451 wejdzie* do twojego serca^3820 i poznanie^1847 będzie miłe** twojej duszy^5315;      Jk 3,13-18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wkroczyć, dostąpić; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przyjemnym, słodkim, rozkosznym, miłym

11. Wtedy^227 rozwaga* będzie czuwać^8104 nad tobą, rozum^8394** będzie cię chronił***.      Prz 19,11

* lub: zamysł, rozwaga, plan, spryt, właściwy sposób myślenia; ** zrozumienie, przenikliwość, praktyczna zdolność oceny postaw ludzkich i ich działań; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - strzec, pilnować, czuwać nad, zachowywać

12. By uwolnić* cię od złej^7451 drogi^1870 i od człowieka^376, który mówi^1696 przewrotnie**;

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyrwać, odzyskać, wyzwolić od wrogów; ** dosłownie: zboczenie, coś zboczonego, perwersja, występne knowania - por. Pwt 32,20 Prz 6,14 8,13 10,31.32 16,28.30 23,33

13. Od tych, którzy porzucają^5800 ścieżki^734 prawości*, aby chodzić^1980 drogami^1870 ciemności^2822;      Ps 82,5; Prz 15,19; Prz 16,17; J 3,19; J 3,20

* lub: uczciwość, prawość, słuszność, szczerość, sprawiedliwość

14. Którzy się radują^8056 z czynienia^6213 zła*, i cieszą się w złych^7451 przewrotnościach**;      Rz 1,32

* lub: zło, niedola, krzywda, przeciwność losu, udręka; ** por. w. 12 przypis **, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - z rzeczy wyuzdanych (i) złych

15. Których ścieżki^734 są kręte*, którzy są przebiegli** na swoich szlakach^4570;

* lub: zniekształcony, wykrzywiony, przewrotny, wypaczony; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zepsuć się, być podstępnym, przewrotnym

16. Aby cię uwolnić* od cudzej** kobiety^802, od obcej***, która schlebia**** pięknymi słowami^561;

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyrwać, odzyskać, wyzwolić od wrogów; ** być obcym, być przybyszem - Prz 7,5; *** cudzoziemski, obcy; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - używać gładkiego języka, schlebiać

17. Która porzuciła^5800 towarzysza* swej młodości^5271 i zapomniała^7911 o przymierzu** swojego Boga;

* lub: serdeczny przyjaciel, ktoś bliski; ** hebr.: berit - sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy

18. Bo jej dom^1004 chyli* się ku śmierci^4194, a jej szlaki^4570 zmierzają do krainy cieni**;      Hi 3,13-19; Ps 88,5; Prz 28,18; Iz 14,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zapadać się - tu i Ps 44,25 Lm 3,20; ** lub: widma zmarłych, cienie, duchy - synonim Szeolu (?) - por. Prz 5,5 7,27 9,18 21,16 oraz Septuaginta

19. Żaden^3605* z wchodzących do niej** nie powraca^7725 i nie osiąga*** ścieżki^734 życia^2416 –      Ps 16,11

* tu w l.poj. wszyscy, każdy; ** domyślnie: (krainy) cieni (?) lub obcej; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dosięgnąć, być w stanie, zapewnić, objąć

20. Tak, abyś^4616* kroczył^1980 drogą^1870 dobrych** i strzegł^8104 ścieżek^734 ludzi sprawiedliwych^6662.

* lub: chodzi oto - Ewangeliczny Instytut Biblijny - przekład literacki, dlatego będziesz - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, szczęście, dobro moralne

21. Bo prawi* będą mieszkać^7931 na ziemi^776 i nienaganni** na niej pozostaną^3498;      Ps 37,3

* lub: szczery, prawy, sprawiedliwy, prawidłowy, należyty; ** lub: bez skazy, posiadający uczciwość, być kompletnym

22. Ale niegodziwi* będą wykorzenieni^3772 z ziemi^776 a postępujący zdradziecko** będą z niej wyrwani***.      Ps 37,22; Ps 104,35

* lub: winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - postępować zdradziecko, podstępnie, gorszyć; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odrywać, zdzierać

↑↑

Rozdział 3

1. Synu^1121 mój, nie zapominaj^7911 mojego Prawa*, a niech twoje serce^3820 strzeże^5341 moich przykazań**;      Pwt 30,16

* hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj; ** hebr.: micwaʰ - przykazanie, prawo, nakaz

2. Bo będą ci dodane* długie^753 dni^3117 i lata^8141 życia^2416 oraz pokój**.      Prz 4,10; Ef 6,1-3

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować dodanie, zwiększyć, zrobić więcej; ** hebr.: szalom - pokój, pełnia, zdrowie, pomyślność

3. Niech nie opuszczają^5800 cię miłosierdzie* i prawda**, przywiąż^7194*** je do swojej szyi^1621, wypisz^3789*** je na tablicy^3871 swojego serca^3820,      Ps 85,10; Prz 16,6; 2Kor 3,3; Hbr 10,16

* lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; ** hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność; *** tryb rozkazujący

4. A znajdź^4672* łaskę** i uznanie*** w oczach Boga i ludzi****.      Pwt 4,6; Łk 2,42

* tryb rozkazujący; ** lub: przychylność, łaska, uznanie; *** lub: roztropność, rozsądek, wgląd, rozeznanie, aprobata; **** dosłownie: człowieka - l.poj.

5. Ufaj* JHWH z całego^3605 swojego serca^3820 i nie polegaj** na swoim rozumie^998.      Ps 37,3; Jr 9,23; Jr 17,7

* tryb rozkazujący - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pokładać ufność w, mieć pewność, być bezpiecznym; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - opierać się na wspierać, ufać

6. Zważaj* na Niego na wszystkich^3605 swoich drogach^1870, a On wyrówna** twoje ścieżki^734.

* tryb rozkazujący - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, dostrzegać, uznawać, rozpoznać, uznać; ** lub: naprawić, wygładzić, wyprostować, wieść prosto

7. Nie bądź mądrym* we własnych oczach**, lecz bój^3372 się JHWH i stroń*** od zła^7451.      Ps 34,11-14; Rz 12,16

* lub: roztropny, uczony, zmyślny, bystry, mądry; ** idiom: nie uważaj się sam za mądrego; *** tryb rozkazujący koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odejść, zejść z drogi, stronić od

8. Będzie to uzdrowieniem^7500* dla twojego ciała** i orzeźwieniem*** dla twoich kości^6106.      Hi 21,24

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** idiom: pępek tylko tu i Ez 16,4 - por. EIB oraz Prz 4,22; *** dosłownie: napój, orzeźwienie - tylko tu i Oz 2,5

9. Czcij* JHWH swoim majątkiem^1952 i pierwocinami^7225 całego^3605 twojego dochodu**.      Pwt 26,2; Ml 3,10; 1Kor 16,2; 2Kor 9,6-7; Hbr 13,15-16

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczcić, otoczyć chwałą; ** lub: zysk, przychód, płody rolne, owoc, zbiory, plon

10. A twoje spichrze* zostaną napełnione^4390 obfitością^7647 i twoje kadzie** popękają*** od moszczu****.      Pwt 28,8; Mt 10,42

* tylko tu i Pwt 28,8; ** lub: prasa, kadź, tłocznia; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - robić wyłom, przebić, potłuc na kawałki, rozedrzeć; **** tj. od młodego wina

11. Synu^1121 mój, nie gardź^3988* karceniem** JHWH i nie obrzydzaj*** sobie Jego upomnienia^8433.      Ps 94,12; Hbr 12,5; Obj 3,19

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odrzucać, odmawiać; ** lub: karcenie, dyscyplinę, karność, ostrzeżenie, pouczenie; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czuć wstręt, odrazę, przejmującą grozę

12. Bo kogo JHWH miłuje^157, tego karci*, jak ojciec^1 syna^1121, w którym ma upodobanie**.      Pwt 8,5; Hi 5,17-18; Prz 13,24

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - karcić, besztać, strofować, ganić, dowodzić, sądzić; ** lub: przyjmować życzliwie, być łaskawym, być zadowolonym

13. Błogosławiony* człowiek^120, który znalazł^4672 mądrość^2451 i człowiek^120, który nabiera** rozumu^8394;      Prz 8,32; Prz 8,34

* lub: szczęśliwy - często w wykrzykniku - por. Ps 1,1; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dostarczać, wydobywać, uzyskiwać, otrzymywać

14. Gdyż zysk* z niej jest lepszy niż zysk^5505 ze srebra^3701, a dochód** z niej lepszy niż ze złota^2742.      Hi 28,15-19; Prz 8,10; Prz 8,19; Prz 22,1

* lub: handel, zarobek, zysk z handlu; ** lub: zysk, przychód, owoc, plon

15. Jest cenniejsza* od pereł^6443, a żadnego^3605 z twoich pragnień**, nie można z nią porównać***.      Prz 8,11

* lub: drogi, kosztowny, rzadki; ** lub: rozkosz, przyjemność, pożądanie, tęsknota; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być podobnym do, ustawiać, umieszczać

16. Długie^753 dni^3117 trzyma w swojej prawej ręce^3225, a w lewej^8040 bogactwo* i chwałę**.      1Krn 29,29; Prz 3,2; 1Tm 4,8

* lub: majątek, bogactwo, dobrobyt; ** hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat, godność, szacunek - a także: ludzie - Rdz 34,13 Hi 19,9 Ps 8,5 21,5 - por. EIBᴷ Ps 30,13

17. Jej drogi* są drogami^1870 rozkoszy**, a jej wszystkie^3605 ścieżki^5410 są pokojem^7965***.

* hebr.: derek - tu: jako sposób życia - odległość, podróż, sposób, metaforycznie bieg życia, charakter moralny; ** lub: łaskawość, rozkoszność, przyjazne zachowanie; *** hebr.: szalom - pokój, pełnia, zdrowie, pomyślność

18. Jest ona drzewem^6086 życia^2416 dla tych, którzy się jej uchwycili*; a ci, którzy się jej trzymają**, są błogosławieni***.      Rdz 3,22; Prz 11,30; Prz 13,12; Obj 2,7; Obj 22,14

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić silnym, złapać, utrzymać, wesprzeć; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trzymać, chwytać, podpierać, podtrzymywać; *** lub: szczęśliwi - por. w. 13 przypis *

19. JHWH ugruntował* ziemię^776 mądrością^2451, a niebiosa^8064 umocnił** rozumem^8394.      Prz 8,27; J 1,3; Ps 136,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zakładać, ustanawiać, rozpoczynać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - utwierdzić, utrwalić, uczynić nieugiętym

20. Dzięki Jego poznaniu^1847 zostały rozdzielone^1234 głębiny*, a obłoki^7834 kropią^7491 rosą**.      Pwt 33,28; Hi 36,28

* hebr.: tehom - głębia (oceanu) - gr.: abyssos - por. Rdz 1,2; ** lub: nocne opary, lekki deszcz - rosa

21. Synu^1121 mój, niech nie ujdą* ci sprzed twoich oczu; strzeż^5341 rozsądku** i rozwagi***;

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odejść; ** lub: trwałe powodzenie, mądrość, rozsądek, siła, zwycięstwo; *** lub: zamysł, rozwaga, plan, spryt

22. A staną^1961 się życiem^2416 dla twojej duszy* i piękną** ozdobą dla twojej szyi^1621.

* hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość; ** dosłownie: przychylność, łaska, elegancja

23. Wtedy będziesz bezpiecznie* chodził^1980 swoją drogą^1870, a noga^7272 twoja się nie potknie**.      Ps 91,12; Prz 4,12

* lub: niezakłócenie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uderzyć, wyrządzić szkodę przez uderzenie

24. Gdy^518 się ułożysz^7901 do snu, nie będziesz się lękał*; a gdy zaśniesz^7901, to twój sen^8142 będzie słodki**.      Hi 11,19; Ps 3,5; Prz 6,22

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odczuwać przerażenie, odczuwać bojaźń; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przyjemnym, być słodkim, być miłym

25. Nie będziesz się lękał^3372 strachu* znienacka** ani spustoszenia*** niegodziwych^7563, gdy przyjdzie^935.

* lub: bojaźń, przerażenie; ** lub: nagle, nieoczekiwanie; *** zniszczenie, ruina, nieużytki

26. Bo JHWH będzie twoją ufnością* i twojej nogi będzie strzegł** od sidła***.

* metafora: ufność, nadzieja; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, świętować, strzec, mieć pieczę nad; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: przed schwytaniem

27. Nie odmawiaj* dobra^2896 tym, którym się ono należy^1167**, gdy jest w mocy^410 twojej ręki^3027, by je czynić***.      Rz 13,7; Ga 6,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wstrzymywać; ** lub: jego właścicielom - por. EIBᴷ, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek hebr.: ba’al - właściciel, mąż, pan, obywatel, mieszkaniec; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu inf. uczynić, wykonać, powodować, nabywać

28. Nie mów^559 bliźniemu*: Idź** i przyjdź** znowu, a dam*** ci jutro^4279, kiedy jest^3426**** to u ciebie.      Kpł 19,13; Jk 2,16

* lub: kompan, towarzysz, współmieszkaniec, przyjaciel, inny; ** tryb rozkazujący; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zezwolić, przypisać, przeznaczyć; **** domyślnie: masz

29. Nie obmyślaj* zła^2790 przeciwko^5921 swojemu bliźniemu^7453, gdy bezpiecznie** mieszka^3427 u ciebie.      Prz 6,14; Prz 14,22

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obmyślać, planować, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - knuć zło; ** lub: niezakłócenie

30. Nie spieraj* się z człowiekiem^120 bez powodu^2600, jeśli^518 nie wyrządził^1580 tobie zła**.      Prz 25,8; Mt 5,22; Rz 12,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - prowadzić sprawę sporną w sądzie, walczyć, zmagać się, wnieść skargę, zaatakować kogoś (wymówkami); ** lub: udręka, niedola, krzywda

31. Nie zazdrość* ciemięzcy** i nie wybieraj^997 żadnej^3605 z jego dróg^1870.      Ps 24,1; Ps 24,19; Ps 37,1; Prz 23,17

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być zawistnym, być gorliwym; ** lub: gwałt, krzywda, okrucieństwo, przemoc

32. Gdyż przewrotny* jest obrzydliwością** dla JHWH, a Jego rada*** jest dla prawych^3477.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zepsuć się, być podstępnym, przewrotnym; ** lub: coś obrzydliwego, ohyda, nieczystość rytualna; *** lub: potajemna rada, zgromadzenie, rada mędrców, krąg

33. Przekleństwo* JHWH ciąży na domu^1004 niegodziwego^7563, lecz JHWH błogosławi^1288 siedzibom** sprawiedliwych^6662.

* lub: klątwa - por. Pwt 28,20 Ml 2,2 3,9 Prz 28,27; ** lub: siedziba, miejsce zamieszkania, pastwisko

34. Ponieważ^518* On gardzi** gardzącymi^3887, ale daje^5414 łaskę*** pokornym****.      Jk 4,6; 1P 5,5

* lub: o ile - por. EIB; ** tu: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - gardzić, w koniugacji czasownika - hifil forma sprawcza - drwić, szydzić; *** hebr.: hen - przychylność, łaska, urok, elegancja, uznanie; **** lub: biedny, udręczony, słaby, pokorny, skromny, nędzny

35. Mądrzy* odziedziczą^5157 chwałę^3519, a głupi^3684 poniosą** hańbę***.

* por. Prz 1,5 przypis *; ** dosłownie: wywyższają - koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wznosić, podnosić, ustawiać, wywyższać, dokładać; *** lub: wstyd, upokorzenie, hańba

↑↑

Rozdział 4

1. Słuchajcie^8085|IMP synowie^1121 pouczenia* ojca^1 i bądźcie uważni^7181|IMP, abyście poznali^3045 roztropność**;      Ps 34,11; Prz 1,8

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: dyscyplina, karcenie, pouczenie, ostrzeżenie, kara; ** lub: rozumienie, rozeznanie, wgląd w istotę rzeczy - EIBᴷ

2. Bo daję^5414 wam dobrą^2896 naukę*, nie porzucajcie** mojego Prawa***.      Mk 1,22; 2Tm 3,16

* por. w. 1 przypis *; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaniedbać, odejść, zmienić nastawienie; *** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj

3. Gdy byłem synem^1121 u mojego ojca^1 i miłym* jedynakiem^3173 w oczach** mojej matki,

* lub: czuły, miękki, delikatny, wrażliwy - pieszczoch - EIB, Biblia Poznańska; ** dosłownie: przed obliczem - twarz, oblicze, obecność, osoba

4. On uczył^3384* mnie i mówił^559 do mnie: Niech twoje serce^3820 trzyma się moich słów**; strzeż^8104 moich przykazań***, a^2421 będziesz żył****.      Rdz 19,17; Prz 7,2; Prz 22,6

* dosłownie: i uczył; ** por. Ps 64,5 przypis **; *** hebr.: micwaʰ - przykazanie, prawo, nakaz; **** lub: i żyj

5. Nabywaj* mądrości^2451, nabywaj* roztropności^998; nie zapominaj^7911 i nie odstępuj** od słów^561 płynących z moich ust^6310.      Prz 16,16

* tryb rozkazujący - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostawać, nabywać, kupować, otrzymywać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu (czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.)) - pochylać się, skręcać, rozciągać, ustawiać

6. Nie porzucaj* jej, a będzie cię strzegła**; pokochaj^157*** ją, a ochroni^5341 cię.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odejść z, zaniedbać, pozostawić, porzucić, zostawić; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę, czuwać, zachowywać, ratować życie; *** tryb rozkazujący

7. Początek* mądrości^2451 jest taki: nabywaj** mądrości^2451 i za cały swój majątek*** nabywaj** roztropności^998.      Ps 111,10

* lub: coś pierwszego, początek, coś najlepszego; ** tryb rozkazujący, por. w. 5 przypis *; *** lub: nabytek, własność, posiadane mienie, bogactwo

8. Ceń* ją, a ona cię wywyższy^7311, obdarzy chwałą^3513**, gdy ją przygarniesz***.      1Krl 3,5-13

* tryb rozkazujący - koniugacja czasownika - pilpel - forma czynno-intensywna - wywyższać, cenić, wysoko oceniać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczcić, koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być godnym zaszczytów; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - objąć

9. Zdobny* wieniec^3880 włoży^5414** ci na głowę^7218, przekaże*** ci koronę^5850 chwały^8597.      Prz 16,31; Iz 28,5; 1P 5,4

* dosłownie: przychylność, łaska, urok, elegancja, uznanie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - da; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wydać, dać, przekazać

10. Słuchaj*, synu^1121 mój, i przyjmij^3947 moje słowa**, a pomnożą*** się lata^8141 twojego życia^2416.      Prz 3,2

* tryb rozkazujący - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać posłuszeństwo, posłuchać, zgodzić się; ** lub: powiedzenie, obietnica, nakaz; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być lub stać się licznym, rozmnożyć się, urosnąć

11. Nauczyłem* cię drogi^1870** mądrości^2451, po ścieżkach^4570 prawości*** cię prowadziłem^1869;

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wskazywać, kierować; ** tu: jako sposób życia - Ps 1.1; *** lub: uczciwość, prawość, słuszność, szczerość, sprawiedliwość

12. Gdy nimi pójdziesz^1980, twoje kroki nie będą skrępowane*; a jeśli pobiegniesz^7323, nie potkniesz** się.      Hi 18,7; Ps 18,36; Prz 3,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiązać, być wąskim, osaczyć, być w tarapatach; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - chodzić chwiejnym krokiem, być osłabionym

13. Trzymaj^2388 się karności*, nie porzucaj^7503 jej, strzeż** jej, bo ona jest twoim życiem^2416.      Prz 4,4

* lub: dyscyplina, karcenie, pouczenie, ostrzeżenie, kara; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - strzec, pilnować, czuwać nad, zachowywać

14. Nie wkraczaj^935 na ścieżkę^734 niegodziwych* i nie chodź^833 drogą^1870 złych** ludzi.      Prz 1,10-15; Ps 1,1; Ps 25,10; Ps 27,11

* lub: winny, przestępczy, złoczyńca; ** lub: zły, niegodziwy, nikczemny, złośliwy

15. Unikaj* jej, nie chodź** po niej; odwróć^7847 się od niej i omiń*** ją;

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zostawić w spokoju, rozluźniać, puścić; ** lub: podróżować; *** tryb rozkazujący przejść nad, odłączyć, oddalać, pozbyć się

16. Bo oni nie zasną^3462, jeśli^518 nie wyrządzą czegoś złego*; sen ich dopiero^518 zmoże**, gdy przywiodą kogoś do upadku^3782***;      Ps 36,4; Mi 2,1

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zadać ranę; ** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zabranym; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza w. 12 przypis **

17. Bo jedzą^3898 chleb^3899* niegodziwości** i piją^8354 wino^3196 przemocy***.

* lub: ich chleb, chlebem - EIB; ** lub: zło, wina; *** lub: gwałt, krzywda, okrucieństwo

18. Ale ścieżka^734 sprawiedliwych* jest jak promieniująca** światłość^5051, idzie^1980 i jaśnieje^215 aż do dnia^3117 doskonałego***.      Mt 5,14; Flp 2,1

* lub: prawy, pobożny, zgodny z prawem, słuszny; ** tu: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - światło lampy, blask, świt, jutrzenka - por.: ... blask porannej zorzy, coraz jaśniej - aż nastanie biały dzień - EIB; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być gotowym, być ustalonym, utwierdzonym

19. Droga^1870 niegodziwych^7563 jest jak gęsty mrok^653*; nie wiedzą**, o co się potkną^3782***.      1Sm 2,9; Hi 18,5; J 12,35; 1J 2,11

* lub: ciemność; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, poznawać, uznać, rozważać; *** por. w. 12 przypis **, 16 przypis ***

20. Synu^1121 mój, zważaj* na moje słowa^1697; ku moim wypowiedziom** nakłoń^5186*** swoje ucho^241.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać uwagę, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wysłuchać, nastawiać uszu; ** lub: obietnica, nakaz, słowo; *** tryb rozkazujący

21. Niech nie schodzą^3868 ci z oczu*, zachowaj** je w głębi*** twojego serca****.      Ps 119,11; Prz 3,3

* lub: nie spuszczaj z nich wzroku; ** tryb rozkazujący strzeż; *** lub: w środku, pośród; **** wnętrze, serce, umysł, wola

22. Są bowiem^3588 życiem^2416 dla tych, którzy je znajdują* i lekarstwem** dla całego^3605 ich ciała^1320.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostać, osiągnąć, znaleźć; ** lub: zdrowie, uzdrowienie, uzdrawiający lek

23. Strzeż^5341* swojego serca^3820 z całą^3605 czujnością**, bo z niego tryska źródło*** życia^2416.      Pwt 4,9; Jr 17,9; Mt 12,35; Mt 15,19; Łk 8,15; Rz 10,9-10

* tu: tryb rozkazujący; ** czuwanie, pilnowanie, przestrzeganie; *** lub: wejście, ucieczka (od śmierci), źródło

24. Odsuń^5493 od siebie przewrotność* ust^6310, oddal^7368 od siebie obłudę** warg^8193.      Prz 6,12; Prz 6,12; Kol 3,8; Jk 1,21; Jk 1,26

* lub: tylko tu i Prz 6,12; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: odchylenie, przewrotność, nieuczciwość, fałsz

25. Niech twoje oczy^5869 patrzą* na wprost**, a twoje powieki^6079 niech się kierują prosto*** przed siebie****.      Mt 6,22

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - patrzeć, zwracać uwagę na; ** na przeciwko, na przedzie; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić prostym; **** coś co rzuca się w oczy, co jest przed oczami

26. Równaj* szlak^4570 dla twojej nogi^7272, aby wszystkie^3506 twoje drogi^1870 były pewne**.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyrównywać, wygładzać, ważyć, równoważyć; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być gotowym, być ustalonym, utwierdzonym - w. 18 przypis ***

27. Nie zbaczaj* ani na prawo^3225, ani na lewo^8040; odwróć^5493|IMP twoją nogę od zła**.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wyciągać, skłaniać, wpływać, rozciągać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły (czas)

↑↑

Rozdział 5

1. Synu^1121 mój, zwróć uwagę*|IMP na moją mądrość^2451 i nakłoń^5186|IMP twoje ucho^241 ku mojemu rozumieniu**;      Mt 6,22

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zważ, słuchać uważnie; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** zrozumienie, przenikliwość, praktyczna zdolność oceny postaw ludzkich i ich działań

2. Abyś potrafił zachować^8104|INF rozwagę* i aby twoje wargi^8193 strzegły** poznania***.

INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * lub: zamysł, rozwaga, plan, spryt; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czuwać, zachować; *** lub: wiedza, mądrość, poznanie, umiejętność, rozeznanie

3. Bo wargi^8193 obcej* kobiety ociekają miodem, a jej usta^2441 są gładsze^2509 niż oliwa^8081**;

* lub: być przybyszem, być obcym - tu jako synonim kobiety nierządnej (?); ** idiom: jej słowa są uwodzicielskie (?)

4. Lecz na końcu^319 jest ona gorzka^4751 jak piołun^3939* i ostra^2299 jak miecz** obosieczny***.      Obj 19,15

* piołun to symbol nieszczęść w następstwie grzechu - por. Pwt 29,17 Jr 9,14 2315 Lm 3,19 Am 5,7 6,12; ** lub: miecz, nóż, narzędzia do cięcia kamienia; *** obustronnie naostrzony

5. Jej nogi^7272 zstępują^3381 do śmierci*, jej kroki^6806 osiągną** Szeol***,      Prz 2,18; Prz 7,27

* hebr.: mawet - śmierć, umieranie, choroba śmiertelna, mór; ** lub: chwytać, podpierać; *** hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27

6. Abyś nie prostował* ścieżki^734 życia^2416, nie wiesz^3045 jak chwiejne** są jej*** szlaki^4570.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ważyć, równoważyć, wyrównywać, wygładzać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chwiać się, zataczać, trząść się, drżeć, dygotać; *** lub: o kobiecie - by nie (musiała) ... (ona) nie wie ... - por. EIB, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

7. Teraz^6258 więc* synowie^1121, słuchajcie^8085** mnie i nie odstępujcie^5493 od wypowiedzi*** moich ust^6310.

* dosłownie: a teraz; ** tryb rozkazujący - być posłusznym; *** lub: wypowiedź, słowo, powiedzenie, obietnica, nakaz

8. Oddal*|IMP od niej swoją drogę^1870** i nie zbliżaj*** się do drzwi^6607 jej domu^1004;      Prz 2,18; Prz 7,8; Prz 9,14

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić odległość, odejść daleko, odsunąć; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** idiom: trzymaj się od niej z daleka; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podchodzić

9. Abyś nie oddał^5414 innym twojej chwały*, a twoich lat^8141 komuś okrutnemu^394;

* lub: splendor, majestat, świetność, moc, siła witalna

10. Aby obcy^2114* nie nasycili^7646 się twoim mieniem**, a twój trud*** nie został w cudzym**** domu^1004;

* por. w. 3 przypis *; ** lub.: moc, siła, potęga, moc jako zdolność, dobytek - Hi 6,22 Ez 2,69ᴳᴱˢ; *** lub: ból, mozół, smutek, trud, ciężkie doświadczenie; **** lub: cudzoziemski, obcy, nieznajomy

11. I abyś nie jęczał* u kresu swoich dni, gdy twoje ciało^1320 i mięśnie^7607 zwiędną**;

* lub: warczeć, ryczeć (o lwie), jęczeć (o cierpiącym); ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zużytym, zmarnieć, dojść do kresu

12. I nie powiedział^559: O, jakże* nienawidziłem^8130 karności** a moje serce^3820 gardziło*** upomnieniem****!      Ps 107,11; Prz 1,7; Prz 1,28-31; Prz 12,1; Prz 13,18

* lub: jak to!, tu: jako wyraz ubolewania; ** lub: dyscyplina, karcenie, pouczenie; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odtrącić; **** lub: nagana, wyrzut, kara, ukaranie, oskarżenie

13. I nie słuchałem* głosu^6963 moich wychowawców**, i nie nakłaniałem^5186 mojego ucha^241 ku uczącym^3925 mnie!      Iz 50,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać posłuszeństwo; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - kierować, wskazywać, rzucać, strzelać strzałami, kierować, tu jako rzeczownik

14. O mało* co nie wpadłem^1961 we wszelkie^3605 nieszczęście^7451 wśród^8432 społeczności** i zgromadzenia***.

* lub: prawie, ledwie, szybko; ** hendiadys: pośród zgromadzonej społeczności - por. EIB; *** hebr.: kahal - zgromadzenie, wspólnota, zbór JHWH - Obj 22,16 przypis *

15. Pij* wodę^4325 z własnej cysterny** i wody płynące*** z twojej studni^875!      Prz 5,18; 1Kor 7,1-5; Hbr 13,4

* tryb rozkazujący; ** lub: dół, studnia, cysterna; *** tj. woda świeża, wypływająca z podziemnego źródła

16. Inaczej twoje źródła* rozleją^6327 się na zewnątrz^2351, a po placach** strumienie^6388 wód^4325.      Pwt 33,28; Iz 48,1; J 3,4-7

* lub: zdrój; ** tj. przestronne bądź otwarte miejsce, wyznaczony plac

17. Niech^1961|JUS należą^1961* do ciebie samego^905, a nie^369 do obcych** wraz z tobą^854.

JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); * lub: niech będą dla ciebie samego - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** por. w. 3 przypis *

18. Niech twój zdrój* będzie^1961** błogosławiony^1288 i ciesz^8055|IMP się żoną^802 twojej młodości***.      Kaz 9,9

* lub: źródło, zdrój, krynica, wypływ (menstruacyjny); ** czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** tj. żoną poślubioną w młodości - por. Ml 2,14 Kaz 9,9

19. Rozkosznej* jak łania^365 i urokliwej** jak gazela^3280; niech jej piersi^1717 w każdym^3605 czasie^6256 cię upajają***, ciągle^8548 bądź odurzony**** jej miłością^160.      Pnp 2,9; Pnp 4,5

* tu: l.mn. miłostki, romanse, wdzięk, podarki miłosne - Oz 8,9; ** lub: przychylność, łaska, urok, elegancja, uznanie; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odurzają; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zataczać się, być odurzonym, być w amoku

20. Dlaczego^4100, synu^1121 mój, masz odurzać^7686* się obcą** kobietą i obejmować^2263 łono^2436 cudzej***?      Prz 2,16

* lub: odurzasz się - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** por. w. 3 przypis *; *** lub: cudzoziemski, obcy, nieznajomy

21. Bo^3588 drogi^1870 człowieka^376 są przed oczami^5869 JHWH. On bada* wszystkie^3605 jego szlaki^4570.      2Krn 1,9; Hi 14,16; Ps 119,168; Prz 15,3; Oz 7,2; Hbr 4,13

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - równoważyć, wyrównywać, wygładzać, ważyć, spostrzegać, badać - por. w. 6

22. Niegodziwego^7563 schwytają* jego własne nieprawości** i zostanie pochwycony*** w powrozy^2256 swojego grzechu^2403.      Lb 32,23; Ps 9,15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zabierać, łapać (w pułapkę, sidła); ** lub: przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być trzymanym, EIB - jest trzymany

23. Umrze^4191* z braku^369 karności^4148 i będzie błądził** z powodu swojej wielkiej^7230 głupoty***.

* dosłownie: umrze on; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - skręcać, kluczyć, błąkać się, być odurzonym; *** działać bezmyślnie

↑↑

Rozdział 6

1. Synu^1121 mój, jeśli poręczyłeś* za swojego bliźniego** i przyklasnąłeś*** w dłonie^3709 za obcego^2114****;      Prz 11,15; Prz 17,18; Prz 22,26

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dawać w zastaw, wymieniać, zobowiązywać; ** lub: kompan, towarzysz, współmieszkaniec, przyjaciel, inny; *** idiom: uścisnąć dłoń (na znak porozumienia), poręczenie; **** Prz 5,3 przypis *

2. To zostałeś związany* przez słowa^561 swoich ust^6310 i schwytany^3920** przez słowa^561 swoich ust^6310.      Prz 12,3; Prz 18,7

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać usidlonym, złapać się na przynęt; ** por. Prz 5,22 przypis *

3. Uczyń^6213 więc^645 to^2063, mój synu^1121, uwolnij*|IMP się, gdy wpadłeś^935 w ręce^3709 swojego bliźniego^7453; idź^1980|IMP, upokórz**|IMP się i nalegaj***|IMP na twojego bliźniego^7453.      Mt 5,25

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wyrwać się, wyswobodzić się, zostać wyrwanym; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - deptać, paść na twarz, ukorzyć się - tu i Ps 68,30; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - napastować, naprzykrzać, zuchwale postępować

4. Nie pozwól zasnąć* swoim oczom^5869 i nie pozwól drzemać^8572 swoim powiekom^6079.      Ps 132,4

* dosłownie: nie dawaj snu i drzemki - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

5. Uwolnij^5337* się jak gazela** z rąk^3027 myśliwego i jak ptak^6833 z ręki ptasznika***.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wyrwać się, wyswobodzić się, zostać wyrwanym; ** lub: kozioł sarny, jeleń, gazela (?); *** tj. hodowca ptaków

6. Idź^1980|IMP do mrówki^5244, leniwcze*, przypatrz**|IMP się jej drogom^1870 i bądź mądry***|IMP;      Hi 12,7; Prz 13,4; Prz 20,4

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: ktoś gnuśny; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obserwować, doglądać, rozważać, rozróżniać; *** postępuj mądrze

7. Nie ma^369 ona wodza* ani nadzorcy**, ani władcy^4910;

* lub: wódz, naczelnik, dowódca, dyktator; ** lub: urzędnik, sędzia, pisarz, dowódca oddziału - 2Krn 26,11

8. A w lecie^7019 przygotowuje* swój chleb** i gromadzi^103 w żniwa^7105 swoją żywność***.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przygotować, zaopatrzyć, dostarczyć, zaplanować; ** lub: chleb, żywność, zboże; *** żywność, owoce, mięso

9. Jak^5704 długo będziesz leżał*, leniwcze^6102? Kiedy wstaniesz^6965 ze swojego snu^8142?

* lub: odpoczywać, odprężać się, leżeć na, nocować

10. Jeszcze trochę* snu^8142, trochę* drzemania^8572, trochę* założenia^2264 rąk, aby odpoczywać^7901;      Prz 24,33-34

* lub: mało, trochę, ledwie

11. A twoje ubóstwo^7389 przyjdzie^935 jak włóczęga* i twój niedostatek** jak mąż*** uzbrojony^4043.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - chodzić - metafora: ktoś nagle przychodzący - por. Biblia Gdańska - podróżny, Biblia Warszawska - zbójca; ** ubóstwo, potrzeba, brak; *** hebr. isz - człowiek, mąż, mężczyzna

12. Człowiek* nikczemny** i mąż^376 niegodziwy*** chodzi z przewrotnością^6143 na ustach;      Prz 4,24; Prz 16,27; Prz 19,28

* hebr.: adam - imię własne, człowiek, rodzaj ludzki, istota; ** hebr.: belijja’al - bezwartościowość, nieużyteczność, niegodziwość, ruina - por. EIB oraz idiom: „słowo Beliala” w Ps 101,3; *** lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik działania magii, oszustwo, bałwochwalczy kult

13. Mruga^7169 swoimi oczami^5869, sygnalizuje* swoimi nogami^7272, wskazuje** swoimi palcami^676;

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - mówi - czyli wydaje dźwięk; ** lub: wskazywać, strzelać strzałami, pouczać, Ewangeliczny Instytut Biblijny - przekład literacki - daje znaki

14. Perwersja* jest w jego sercu^3820, przez cały^3605 czas^6256 obmyśla^2790 zło^7451, wszczyna** kłótnie***.      Prz 3,29; Prz 6,19; Prz 16,27-28; Prz 28,25; Mi 2,1

* lub: zboczenie, perwersja; ** dosłownie koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyzwalać, wysłać, wyrzucić, wypuścić; *** lub: spór, niezgoda, przedmiot sporu

15. Dlatego nagle* przyjdzie jego klęska**; nagle*** zostanie rozbity^7665 i nie będzie uzdrowienia****.      2Krn 36,16; Prz 24,22; Prz 29,1; Iz 30,13-14; Jr 19,11; Dz 12,23

* lub: nagle, nieoczekiwanie; ** lub: strapienie, brzemię, nieszczęście, klęska, dzień klęski; *** lub: w okamgnieniu; **** lub: zdrowie, uzdrawiający lek

16. Te^2007 sześć^8337 rzeczy nienawidzi* JHWH, siedem^7651 budzi w Nim odrazę**:      Ps 11,5; Prz 8,13; Prz 15,8; Za 8,17; Ml 2,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzić (wrogów), oddzielać się, brzydzić się; ** lub: coś obrzydliwego, ohyda

17. Wyniosłe^7311 oczy^5869*, kłamliwy^8267 język^3956 i ręce, które przelewają krew^1818 niewinną**;

* metafora: ludzka pycha; ** czysty, wolny od winy, przejrzysty

18. Serce^3820, które knuje* niegodziwe^205 plany**, nogi, które spiesznie biegną do zła***;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obmyślać, planować; ** lub: wymysły, plany, zamiary, wynalazki, myśli; *** udręka, krzywda - Prz 1,16 przypis *

19. Ziejący* kłamstwem^3577 fałszywy^8267 świadek^5707, i ten, który sieje** niezgodę*** między braćmi^251.      Wj 20,16; Ps 27,12

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować wydychanie, wydawać dźwięki, sapać, oddychać ciężko magicznym oddechem - por. KULᴷ; ** dosłownie koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyzwalać, wysłać, wyrzucić, wypuścić; *** lub: niesnaski, spór - tylko tu i 6,14 - jako kietiv do

20. Synu^1121 mój, strzeż^5341 przykazania* twojego ojca^1 i nie odrzucaj^5203 pouczenia** twojej matki^517.      Ef 6,1

* lub: przykazanie, prawo, nakaz; ** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj, sposób

21. Przywiązuj^7194|IMP je* ciągle^8548 do swojego serca^3820 i zawiązuj^6029|IMP je* sobie na twojej szyi^1621**.      Prz 1,9; Prz 7,3

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * tu: l.mn.; ** myśl nawiązuje do przepisu Prawa w Pwt 6,6-8 - por. Prz 3,3

22. Gdy ruszysz*, poprowadzi^5148 cię; gdy zaśniesz^7901, będzie cię strzec**, a gdy się obudzisz^6974, przemówi*** ono^1931**** do ciebie;

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - przemierzać, chodzić tu i tam - por. Biblia Brzeska; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, świętować, strzec, mieć pieczę nad; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozmyślać nad, dumać; **** domyślnie w. 20 przypis *|przypis ** - tu l.poj.

23. Bo przykazanie^4687 jest lampą*, pouczenie^8451 światłem^216, a upomnienia** do karności*** są drogą^1870 życia^2416;      Ps 119,105; Jr 21,8

* lub: lampa, światło, kaganek; ** nagana, wyrzut, kara, ukaranie; *** lub: dyscyplina, pouczenie, ostrzeżenie

24. Aby cię strzegły^8104 przed złą^7451 kobietą^802 i przed gładkim językiem* cudzej**.

* metonimia: swoboda wypowiedzi, powabna mowa; ** por. Prz 5,10 przypis ****

25. Nie pożądaj* w swoim sercu^3824 jej piękna^3308 i niech nie schwyta** cię trzepotaniem swoich powiek***.      Pnp 4,9; Mt 5,28

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pragnąć; ** lub: wziąć do ręki, uprowadzić, zdobyć, objąć w posiadanie, wziąć za żonę; *** dosłownie: swoimi powiekami

26. Bo dla kobiety^802 nierządnej^2181 zubożeje człowiek aż do bochenka chleba*, a żona innego mężczyzny poluje^6679 na cenną** duszę***.      Ez 13,18

* lub: bo w zamian za (zapłatę) dla nierządnicy wystarczy bochenek - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, ... nierządnej (bywa nawet) bochenek chleba - por. EIB; ** lub: cenny, ceniony, drogi, kosztowny, rzadki, wspaniały; *** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *

27. Czy może człowiek^376 zagarnąć^2846 ogień^784 w zanadrze*, a jego szaty** nie ulegną spaleniu^8313?

* lub: łono, wgłębienie, dno, środek; ** okrycie

28. Czy jeśli człowiek^376 pójdzie^1980 po rozżarzonych węglach^1513, to jego stopy^7272 się nie poparzą*?      Ps 18,8; Prz 25,22

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być spalonym, być wypalonym - tu i Iz 43,2

29. Tak jest z tym, kto wchodzi* do^413 żony^802 swojego bliźniego^7453; każdy kto jej dotyka**, nie będzie wolny od winy^5352.      1Kor 7,1

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - wchodzący - eufemizm (?) - współżyjeᴳᴱˢ por. Rdz 19,2 EIBᴷ; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - sięgnąć, wyciągnąć do, dotknąć

30. Czy nie pogardza^936 się złodziejem^1590, nawet gdy^3588 kradnie^1589, by nasycić* swoją duszę^5315**, gdy jest głodny***?

* dosłownie koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - napełnić się; ** idiom: by się najeść; *** brak pożywienia, głód - tu i Rdz 42,19.33

31. A gdy go złapią*, odpłaci siedmiokrotnie** i odda^5414 cały^3605 dobytek*** swojego domu^1004.      Łk 19,8

* dosłownie znajdą; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wynagrodzi straty - Wj 21,37 i 22,3; *** lub: majątek, wartość, cena

32. Lecz kto cudzołoży^5003* z kobietą^802, brakuje mu rozumu**; kto tak uczyni^6213, ten^1931 rujnuje*** swoją duszę^5315.      Prz 7,22-23

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - popełniający cudzołóstwo; ** idiom: bez serca - umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek, serce; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zniszczyć

33. Znajdzie^4672 sińce* i wstyd**, a jego hańba*** nie zostanie zmazana^4229.

* dosłownie: plaga, choroba, znak na ciele (objaw trądu); ** lub: wstyd, upokorzenie, hańba; *** drwina, pogarda

34. Bo zazdrość^7068 rozpala gniew* męża** i nie zlituje się*** w dniu zemsty^5359.      Prz 27,4

* lub: żar, furia, wściekłość, gorączka, oburzenie, złość; ** lub: mocarz, wojownik, bohater; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oszczędzić

35. Nie będzie miał względu* na żaden^3605 okup** i nie przyjmie*** darów****, choćbyś^3588 je pomnożył^7235.

* idiom: nie podniesie oblicza na ...; ** cena za życie; *** dosłownie: uznać, pragnąć; **** lub: słowo określające dawanie daru jako próby wpłynięcia na sposób myślenia i działania w określonym kierunku - łapówka

↑↑

Rozdział 7

1. Synu^1121 mój, strzeż*|IMP moich słów^561 i przechowuj** u siebie moje przykazania***.      Prz 3,1; Łk 11,28

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, świętować, strzec, mieć pieczę nad; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przechowywać jak skarb, ukryć, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - ukryć dla siebie; *** prawo, nakaz

2. Strzeż^8104|IMP moich przykazań^4867 i żyj*|IMP; a mojego Prawa** jak źrenicy^380 swojego oka^5869.      Prz 3,1-2; Prz 4,4; 1J 2,4; 1J 5,3

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: będziesz żyć; ** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj, sposób, nauka

3. Przywiąż* je do swoich ramion**, wypisz^3789 je na tablicy^3871 twojego serca^3820.      Prz 6,21

* myśl nawiązuje do przepisu Prawa w Pwt 6,6-8 - por. Prz 3,3; ** dosłownie: palców - słowo może oznaczać też przedramię - Pwt 6,8

4. Mów^559 do mądrości*: Ty^859 jesteś moją siostrą, a roztropność** nazwij swoją krewną^4129;

* lub: umiejętność, zdolność, biegłość, doświadczenie, rozsądek; ** lub: rozumienie, rozeznanie, wgląd w istotę rzeczy - Ps 1,1 przypis **

5. Aby cię strzegły^8104 przed cudzą^2114* kobietą^802 i przed obcą^5237, która schlebia** pięknymi słowami^561.      Prz 6,24

* określenie może oznaczać cudzą żonę, kobietę obcą w sensie moralnym lub społecznym, wyznawczynię obcych bogów por. Prz 2,16 przypis **; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - używać gładkiego języka, schlebiać

6. Bo z okna^2474 swojego domu^1004 wyglądałem* przez kratę**;

* dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - pochylać się nad (i patrzeć), patrzeć w dół; ** tj. krata w oknie - tu i Sdz 5,28

7. I zobaczyłem^7200 wśród prostych***, zauważyłem^995 wśród chłopców*** młodzieńca**** bez rozumu*****;

* lub: nieuczeni, naiwni, chętni do nauki, o otwartym umyśle; ** por. kontekst Prz 1,4 przypis *; *** hebr.: ben - syn, dziecko płci męskiej, młodzież, wnuk; **** lub: chłopak, chłopiec, młodzieniec, sługa, towarzysz; ***** por. Prz 6,32 przypis **

8. Przechodząc^5674 ulicą^7784* blisko jej narożnika^6438**, stąpał^6805*** drogą^1870 do jej domu^1004.

* tu i Kaz 12,4.5, Pnp 3,2; ** przedmurze, wieża; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - maszerował

9. W czasie zmroku^5399 kończącego* się dnia, w głębokiej ciemności** nocy^3915 i mroku^653.

* dosłownie: wieczór, zachód słońca, noc, czas pomiędzy zachodem słońca a nocą; ** gdy panuje najgłębsza ciemność, środek nocy

10. A oto^2009* spotyka^7125 go kobieta^802 w szacie^7897** nierządnicy^2181 i o czuwającym*** sercu^3820;      Rdz 38,14-15; Obj 17,4

* lub: a tam - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, partykuła wskazująca: oto, spójrz, czy; ** tu i Ps 73,6; *** i ma strzeżone serce - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, ... i przebiegłe serce - EIBᴷ, ... serce obserwujące - KULᴷ, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - strona bierna - strzec, zachowywać, pilnować, czuwać nad

11. Wyzywająca* i nieopanowana**, jej noga^7272 nie może pozostać^7931 w domu^1004:

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ryczeć, krzyczeć, pałać gniewem - ponętna - Biblia Poznańska, podniecona - EIB; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - buntować się, być upartym, być krnąbrnym

12. Raz^6471* na zewnątrz**, raz* na placach** i czyha*** na każdym rogu^6438.

* dosłownie: odgłos kroków, stopa, krok; ** lub: przestronne bądź otwarte miejsce; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zastawiać pułapkę, zasadzać się, czyhać

13. Złapała* go i całuje^5401 go, z bezczelną** miną*** mówi^559 do niego:

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przemóc, wymóc na, złapać, okazać siłę, utrzymać; ** idiom: z silnym obliczem, z uporem na twarzy - KULᴷ; *** lub: obliczem

14. U mnie jest ofiara dziękczynna*; spełniłam^7999 dzisiaj^3117 swoje śluby**.      Kpł 7,15-18; Pwt 23,18; Prz 15,8

* tj. pozostała do spożycia część ofiary dziękczynnej lub ofiary pojednania (pokoju) - por. Wj 29,27 Kpł 7,11 17,15 Pwt 12,11 Prz 17,1; ** lub: przysięgi - tu w l.mn., uroczysta obietnica złożona Bogu lub innej osobie - Lb 6,2.5.21

15. Dlatego^5921 więc^3651 wyszłam^3318, aby spotkać^7125 się z tobą, aby szukać*|INF cię** gorliwie – i znalazłam^4672 cię.      Prz 1,28; Oz 5,15

* koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zabiegać o, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szukać pilnie; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** dosłownie: twojego oblicza

16. Zasłałam^7234 swoje łoże^6210 kilimem*, barwnymi** płótnami*** z Egiptu****.      Ez 27,7

* lub: narzuta, koc, pled - tylko tu i Prz 31,22; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: kolorowa tkanina, rzeczy w ciemnych barwach; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: len, przędza, nić; **** hebr.: micrajim - „ziemia Koptów”

17. Skropiłam^5130 swoje posłanie^4904* mirrą**, aloesem*** i wonnym cynamonem^7076.

* lub: sypialnię; ** tj. żywica z kory drzewa arabskiego; *** tj. drzewo aloesowe, lodowa roślina tworząca bujne kępy

18. Chodź^1980|IMP, upójmy* się pieszczotami** aż do rana^1242, rozkoszujmy^5965 się miłością***.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: upajamy - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** miłością pożądaniem - l.mn.; *** dosłownie: miłościami - l.mn. eufemizm - intymnymi zbliżeniami

19. Bo mojego męża^376 nie ma w domu^1004; udał* się w daleką^7350 drogę^1870.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odejść, iść dalej, oddalać, poruszać się, żyć, umrzeć

20. Wziął ze sobą sakiewkę^6872 ze srebrem*; wróci do swojego domu w dzień^3117 pełni**.      Ps 15,5

* tj. srebra jako środka płatniczego; ** domyślnie: pełni księżyca tj. pod koniec miesiąca - tu i Ps 81,3

21. Nakłoniła^5186 go mnogością^7230 swoich słów* i zniewoliła** go gładkością^2506 swoich warg^8193.      Sdz 16,15-17; Prz 5,3

* dosłownie: uczoność, nauka, zrozumienie, wgląd; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - strącić, przymuszać

22. Natychmiast* poszedł^1980 za nią jak wół^7794 idący^935 na rzeź^2874 i jak w łańcuchy** na skaranie*** głupca****.

* lub: nagle, nieoczekiwanie; ** dosłownie: bransoleta, bransoleta na nogę, obrączka tu i Iz 3,18; *** lub: skarcenie; **** ktoś kłótliwy, rozwiązły, kpiarz - Prz 1,7 przypis **

23. Aż strzała^2671 przeszyje* mu wątrobę^3516; jak ptak^6833 pędzący^4116 w sidło^6341, nie wiedząc^3045, że zastawiono je na jego duszę**.      Prz 9,18; Kaz 9,12

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - całkowicie przebić, rozciąć całkowicie; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *

24. A teraz^6258 słuchajcie*|IMP mnie, synowie^1121, i zważajcie**|IMP na słowa^561 moich ust.      Prz 4,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozumieć, słyszeć, okazać posłuszeństwo; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać uwagę, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wysłuchać, nastawiać uszu

25. Niech twoje serce* nie zbacza^7847 na jej drogi^1870 i nie błąkaj** się po jej ścieżkach^5410.

* lub: umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek, serce; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.) - mylić się, błąkać się, zataczać się

26. Bo wielu^7227 zranionych* doprowadziła do upadku** i wielu^3605 mocarzy*** zamordowała^2026.      Ne 13,26

* lub: śmiertelnie raniony, skalany, splamiony (przez rozwód); ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powalić, zrzucić, zwalić, spowodować upadek; *** lub: potężny, rozległy, liczny

27. Jej dom^1004 jest drogą^1870 do Szeolu*, która schodzi** do komnat*** śmierci^4194.      Prz 5,5; Prz 9,17

* hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zapadać się, tonąć, zostać powalonym, zstąpić; *** lub: najbardziej wewnętrzna część, wnętrze, ciemny pokój

↑↑

Rozdział 8

1. Czyż mądrość* nie woła** i rozum*** nie wydaje^5414 swojego głosu^6963?      Prz 1,20-21

* lub: umiejętność, zdolność, biegłość, doświadczenie, rozsądek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, wydawać głośny dźwięk, przyzywać; *** lub: zrozumienie, przenikliwość, rozum - por. Prz 2,2 przypis **

2. Stoi^5324 na szczycie^7218 wzniesień^4791, przy drodze^1870, na rozstajach* ścieżek^5410.

* lub: w miejscu (spotkań) - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, wewnątrz, w środku, pomiędzy

3. Przy bramach*, u wylotu^6310 miasta^7176, u wejścia^3996, od drzwi^6607 krzyczy**:      Hi 29,7

* brama miejska to miejsce spotkań oraz sprawowania władzy; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydać okrzyk radości, uniesienia, przyzywać

4. Do was wołam*, mężowie^376 i głos^6963 mój wznoszę do synów ludzkich**.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, wołać, zapraszać, wydać głośny dźwięk; ** hebr.: bene adam - syn adama - l.poj. - por. Ps 4,2 90,3

5. Prości*, nauczcie^995|IMP się rozwagi**, a wy, głupi^3684, bądźcie rozumnego^995|IMP serca^3820.

* lub: nieuczeni, naiwni, chętni do nauki, o otwartym umyśle; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: bystrość, podstępność, roztropność, przezorność

6. Słuchajcie^8085|IMP, bo mówię^1696 o rzeczach wzniosłych*, a usta^8193 moje otworzą** się, aby głosić prawość***.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * dosłownie: naczelnik, dowódca, książę, rzeczy szlachetneᴳᴱˢ; ** dosłownie: z otworu moich warg - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: słuszność, sprawiedliwość, prawość, poprawność

7. Bo moje podniebienie* mówi prawdę**, a niegodziwością^7562 brzydzą się moje usta^8193.      Ps 37,30; J 8,45

* lub: usta, podniebienie, smak, dziąsła; ** hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność

8. Sprawiedliwe* są wszystkie słowa^561 moich ust^6310; nie ma w nich nic krętego** ani przewrotnego***.      Pwt 32,5; Prz 2,15; Flp 2,15

* lub: słuszność, prawość, prawowity, dokładność, lojalność; ** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być skręconym, zmagać się; *** wykrzywiony

9. Wszystkie^3605 są proste* dla rozumnego^995 i prawe^3477 dla tych, którzy znajdują^4672 poznanie**.

* lub: prawość, prostota, sprawiedliwy, na wprost; ** lub: poznanie, umiejętność, postrzeganie, mądrość, wiedza

10. Przyjmijcie*|IMP moje pouczenie** a nie srebro^3701 i raczej poznanie^1847 niech będzie wybierane*** niż wyborneˀ złoto^2742.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wziąć do ręki, objąć w posiadanie, otrzymać, przyjąć; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: dyscyplina, karcenie, pouczenie, ostrzeżenie, kara; *** w. 19 przypis ****

11. Bo lepsza^2896 jest mądrość^2451 niż perły* i żadne** pragnienia*** jej nie dorównają****.      Ps 19,10; Prz 3,14; Prz 16,16; Mt 16,26

* lub: drogi kamień, być może koral, rubin; ** dosłownie: wszystkie; *** lub: rozkosz, przyjemność, upodobanie, pragnienie; **** lub: są podobne

12. Ja, mądrość^2451, mieszkam* z rozwagą** i odkrywam*** zamysły**** poznania^1847.

* lub: pozostawać, przebywać; ** por. w. 5.; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znajdować; **** lub: istoty zamiarów - por. EIB, hendiadys: najskrytsze zamiary plan - Boga - Jr 23,30 złe plany lub intrygi - Jr 11,15 rada, przebiegłość, spryt, rozwaga - Hi 42,2 Ps 10,2 Prz 1,4 14,17

13. Bojaźń* JHWH to nienawiść^8130 do zła. Ja nienawidzę dumy** i wyniosłości***, złej^7451 drogi^1870 i przewrotnych^8419 ust.      Ps 5,5; Ps 7,10; Prz 16,6; Am 5,15; Za 8,17; Rz 12,9

* lub: głęboki respekt, szacunek, nabożna cześć, pobożność; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: duma, arogancja, pycha hendiadys: wyniosłej dumy; *** buta, majestat hendiadys: wyniosłej dumy

14. U mnie jest rada* i zdrowy rozsądek**, ja jestem roztropnością^998 i moja jest moc***.

* lub: zamysł, rada, plan, decyzja; ** sukces, właściwy (dobry) skutek, trwałe powodzenie, umiejętność, zachęta do istnienia; *** siła, moc, dzielność, potęga (Boża)

15. Dzięki mnie królowie rządzą*, a ci którzy władają^7336 nakazują** sprawiedliwość^6664.

* dosłownie: królują, por. melek - król; ** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - coś nakazanego prawem, prawo (imiesłów) to, co jest zdecydowane, tu: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności

16. Dzięki mnie panują książęta* i dostojnicy**, wszyscy ci zasądzają^8199 sprawiedliwość.

* lub: władca, wysoki urzędnik, naczelnik, dowódca, książę; ** lub: ktoś szlachetnie urodzony, książęcego rodu

17. Ja miłuję* tych, którzy mnie miłują^157, a ci, którzy szukają mnie gorliwie**, znajdą^4672 mnie.      Jk 1,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pragnąć, lubić, kochać; ** lub: szukać gorliwie, zabiegać, szukać o brzasku - Ps 63,1ᴷᵁᴸ

18. Przy* mnie jest bogactwo** i chwała***, trwałe^6276 dobra^1952**** i sprawiedliwość^6666.

* lub: z, obok, razem z; ** majątek, bogactwo, dobrobyt; *** lub: chwała, splendor, majestat - Prz 3,16 przypis **; **** por. Ps 112,3 przypis *

19. Mój owoc^6529 jest lepszy* niż złoto^2742, nawet** niż najczystsze złoto***, a moje plony^8393 niech raczej są wybierane^977**** niż srebro^3701.

* lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, obfitość, szczęście, dobro moralne; ** dosłownie: i od - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** tj. oczyszczone bądź czyste złoto, (chryzolit?); **** por. hebr. nibhar w koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - tu i w. 10 - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

20. Chodzę^1980 ścieżką^734 sprawiedliwości*, środkiem^8432 dróg^5410 prawa**;

* lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie; ** lub: prawości

21. Aby ci, którzy mnie miłują^157, dostali jako dziedzictwo* majątek** – bo*** ja napełnię^4390 ich skarbce****.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dać na własność; ** bycie, istnienie, istota to, co jest obecne - własność; *** dosłownie: i, a (ja); **** składnica, magazyn, arsenał

22. JHWH wydał* mnie, początek^7225 swojej drogi^1870, przed^227 swoimi prastarymi** dziełami^4659.      Ps 136,5; Jr 51,15

* w znaczeniu wydał na świat (?) lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostawać, posiąść, kupować, otrzymywać, stwarzać, zrodzić, wydawać; ** pierwsze ze swych przedwiecznych - EIB lub: wschód, starożytność, początek, przód, prastare czasy

23. Przed^227* wiekami^5769 zostałam ustanowiona**; przed prastarym^6924 początkiem^7218 ziemi^776;      1Kor 2,7; 2Tm 1,9; Tt 1,2

* przysłówek wskazujący - wówczas, przedtem, wtedy; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać umieszczonym, przytwierdzonym, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być utkanym - por. Iz 25,7

24. Gdy jeszcze nie było głębin*, zostałam zrodzona**, kiedy jeszcze nie było źródeł^4599 obfitujących^3513 w wody^4325.      Ps 2,7; Hbr 1,5

* hebr.: tehom - głębia (oceanu) - gr.: abyssos - por. Rdz 1,2; ** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być wydanym na świat, cierpieć z bólu

25. Zanim^2962 góry^2022 zostały posadowione*, zanim były pagórki^1389, zostałam zrodzona^2342.

* lub: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - być osiedlonym, zatopionym, założonym, ugrzęzłym

26. Gdy^5704 jeszcze nie uczynił* ziemi^776 ani otwartych przestrzeni**, ani początków^7218 pyłu*** świata;      Hi 15,7; Hi 38,6; Ps 90,2; Hbr 1,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pracować, wykonywać, powodować, czynić; ** lub: na zewnątrz, równina, otwarte pola, ulice, dróżka; *** lub: sucha ziemia, grunt, proch, pył, pierwszych grud - EIB

27. Kiedy przygotowywał* niebiosa**, ja tam byłam; gdy odmierzał*** okrąg**** nad powierzchnią^6440 głębi*****;      Ps 33,6; Jr 10,12; Kol 1,16; Hbr 1,2

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - utwierdzić, ustalić, dokonać, uporządkować, umocnić; ** por. Rdz 1,1***,; *** lub: wytyczać granice; **** sklepienie (nieba), okrąg - Iz 40,22, horyzont morza; ***** w. 24 przypis *

28. Gdy w górze^4605 utwierdzał* obłoki^7834 i umacniał** źródła^5869 głębin***;

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - umacniać, zabezpieczać (dla siebie), utrwalać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być silnym, zyskiwać przewagę, przeciwstawiać się; *** hebr.: tehom - głębia (oceanu) - gr.: abyssos - por. Rdz 1,2

29. Gdy On ustanawiał^7760 morzu^3220 granice^2706, by wody^4325 nie przekraczały brzegu*, kiedy żłobił** fundamenty^4144*** ziemi^776;      Hi 38,4; Ps 104,5; Ps 104,9; Iz 51,13; Jr 5,22

* dosłownie: ujście, wylot, usta, szczelina, krawędź, brzeg; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyciąć w, wyryć, kreślić, wytyczać granice - 27 przypis ***; *** tylko tu i Pwt 32,22 Ps 8,5

30. Byłam* przy Nim mistrzynią** i byłam Jego rozkoszą*** dzień^3117 w dzień, igrając**** w każdym^3605 czasie^6256 przed Nim;

* dosłownie: i byłam; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: biegły rzemieślnik, mistrz w swojej sztuce, uzdolniony pracownik, architekt i byłam blisko dorastając - WBCᴷ; *** lub: radość; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - bawić się, grać, śpiewać, tańczyć

31. Igrając^7832 po świecie* na Jego ziemi^776, rozkoszując^8191 się razem z** synami ludzkimi***.      Ps 16,3

* lub: zamieszkała ziemia; ** hebr.: et - z, obok, razem z; *** dosłownie: adama, człowieka - l.poj.

32. A teraz, synowie^1121, słuchajcie*|IMP mnie, bo szczęśliwi** są ci, którzy strzegą^8104 moich dróg^1870.      Ps 119,2; Łk 11,28

* lub: bądźcie posłuszni; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** dosłownie: i szczęśliwi lub i błogosławieni, często w wykrzykniku

33. Słuchajcie^8085|IMP pouczenia* i bądźcie mądrzy^2449|IMP, i nie zaniedbujcie** go.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: dyscyplina, karcenie, pouczenie, ostrzeżenie, kara; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wypuścić, zostawić w spokoju, unikać, zaniedbywać

34. Szczęśliwy* człowiek^120, który mnie słucha^8085|PAR, by czuwać** u moich drzwi^1817 dzień w dzień^3117 i strzec^8104|INF progów*** moich bram.      Ps 1,1; Ps 32,2; Ps 94,12; Jr 17,7; Rz 4,8; Jk 1,12

* por. w. 32 przypis **; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć baczenie - infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** odrzwia, framuga, kolumny

35. Bo kto mnie znalazł^4672, znalazł życie^2416 i otrzymał^6329 łaskę* od JHWH.      Prz 12,2; 1J 5,12

* lub: przyjemność, upodobanie, rozkosz, przychylność, łaska, życzliwość, życzliwe przyjęcie, uznanie, wola, intencja

36. Ale kto grzeszy* przeciwko mnie, wyrządza krzywdę** swojej duszy***; wszyscy, którzy mnie nienawidzą^8130, miłują^157 śmierć^4194.

* lub: chybić celu bądź słuszności i obowiązku, grzeszyć, utracić - kto mnie pomija - EIB; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - użyć przemocy, skrzywdzić; *** hebr.: nefesz - dusza, oddech, życie, istota żyjąca, człowiek

↑↑

Rozdział 9

1. Mądrość^2454 zbudowała^1129* swój dom^1004 i wyciosała^2672 siedem filarów**;      Iz 11,2-3; Mt 7,24; Mt 16,18; 1Kor 3,9-11; Ef 2,20-22; 1Tm 3,15; Hbr 3,3-5; 1P 2,5

* myśl może zawierać ideę zorganizowania świata - Hi 38,6 Ps 104,5 Prz 8,29 - EIB; ** lub: kolumn, słupów

2. Zabiła^2873 swoje bydło^2874*, zmieszała** swoje wino^3196 i zastawiła^6186 stół^7979;

* domyślnie przygotowała mięsny posiłek, dosłownie zabiła zarzynając; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nalać, łączyć - chodzi o rozcieńczenie wina (?)

3. Wysłała^7971 swoje służące*, woła** na wzniesieniach^4791 wzgórz^1610***|KHK miasta^7176:

* lub: pomocnica, panna, dziewczynka, służąca; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczy; *** tj. tam gdzie świątynia, pałac na akropolu - Iz 2,2 40,9 Mi 4,1; KHK Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio

4. Kto prosty*, niech tu wstąpi**! A do pozbawionego^2638 rozumu*** mówi:

* lub: nieuczeni, naiwni, chętni do nauki, o otwartym umyśle; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - osiągnąć kres, skończyć, skręcić, zboczyć (z drogi); *** idiom: bez serca - umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek, serce

5. Chodźcie^1980|IMP, jedzcie^3898|IMP mój chleb^3899 i pijcie^8354|IMP wino^3196, które zmieszałam^4537!

IMP imperativus - tryb rozkazujący

6. Porzućcie*|IMP prostactwo^6612 i żyjcie^2421|IMP, i idźcie^833|IMP drogą^1870 roztropności**.      Ps 119,115; Prz 4,14; 2Kor 6,17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pozostawić, sprzeniewierzyć się, zaniedbać, odejść; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: rozumienie, rozeznanie, wgląd w istotę rzeczy - Prz 1,2 przypis ***

7. Kto upomina* szydercę**, ściąga^3947 na siebie hańbę^7036, a strofujący^3198 niegodziwego^7563 – jego wadę***|AK.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - karać, napominać, pouczać, utrzymywać w karności; ** dosłownie: szydzącego - drwić, szydzić, tłumaczyć (z innego jęz.); *** ten się plami; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

8. Nie karć* szydercy^3887, aby cię nie znienawidził^8130; karć** mądrego^2450, a będzie cię miłował^157.      Ps 141,5; Prz 15,12; Prz 23,9; Mt 15,14

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - karcić, besztać, strofować, ganić, dowodzić, sądzić; ** czasownik w w. 7 i 8 sugerują czynność trwającą w danym momencie (imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą), a nie sam fakt napominania w ogóle

9. Daj^5414|IMP mądremu*, a będzie jeszcze^5750 bardziej mądry^2449; udziel wiedzy** sprawiedliwemu^6662, a pomnoży^3254 swoją umiejętność***.      Prz 1,5

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: roztropny, uczony, zmyślny, bystry, mądry; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ujawnić, oznajmić, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - posiadać wiedzę, znać, umieć; *** lub: uczoność, nauka, zrozumienie, wgląd

10. Początkiem^8462 mądrości^2451 jest bojaźń* JHWH, a wiedza** świętych*** to rozum^998****.      Hi 28,28; Ps 111,10; Prz 1,7; Kaz 12,3

* lub: głęboki respekt, szacunek, nabożna cześć, pobożność; ** poznanie, umiejętność, postrzeganie, rozeznanie, mądrość; *** tu: l.mn. - por. Ps 34,9 przypis * - inni: poznanie Świętego - EIB, Biblia Warszawska, Holman Christian Standard Bible; **** por. w. 6 przypis **

11. Bo^3588 dzięki mnie rozmnożą* się twoje dni^3117 i będą ci dodane^3254 lata^8141 życia^2416.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać się licznym urosnąć do wielkich rozmiarów

12. Jeśli^518 jesteś mądry^2449, to jesteś mądry dla siebie, a jeśli szydzisz*, sam^905 poniesiesz** tego skutki.      Hi 22,2; Hi 35,6-7; Prz 16,26; Iz 28,22; Ez 18,20; Ga 6,5-7; 2P 3,3-4

* por. w. 7 przypis **; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, podnieść, dźwigać, nieść, wspierać

13. Pani* Głupota** jest wrzaskliwa***, prostacka**** i niczego^4100 nie rozumie^3045;      Prz 21,9

* lub: kobieta, żona - por. Rdz 2,23**; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ryczeć, krzyczeć, pałać gniewem, być niespokojnym; **** dosłownie: (to) prostactwo - hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: prostota, naiwność

14. Siedzi^3427 u wejścia* swojego domu^1004, na tronie**, na wzniesieniach*** miasta^7176;

* lub: otwór, brama, wejście; ** miejsce (honorowe), tron, miejsce do siedzenia, stołek, metafora: władza, potęga; *** por. w. 3 przypis ***

15. Aby wołać* na przechodzących^5674 drogą^1870, idących prosto^3474 swoimi ścieżkami^734:      Prz 7,11-12; Prz 9,3-4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyzywać, głosić, zapraszać

16. Kto prostak^6612*, niech wstąpi**; a do pozbawionego*** rozumu mówi:

* por. w. 4 przypis *; ** por. w. 4 przypis **; *** lub: niemający czegoś, będący w potrzebie czegoś

17. Kradziona^1589 woda* jest słodka**, a chleb potajemnie^5643 zdobyty smakuje***.      Prz 20,17

* dosłownie: wody; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać się przyjemnym lub słodkim; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przyjemnym, pięknym, słodkim, rozkosznym

18. A* taki nie wie^3045, że tam jest miejsce cieni** zmarłych, że przywołani^7121 przez nią kończą w głębinach^6012 Szeolu^7585.      Prz 7,23; J 12,35

* lub: i; ** hebr.: refa’im duchy, widma, cienie, martwe duchy, umarli - tylko w l.mn. - por. Hi 26,5 Iz 14,9 Iz 26,14 też: refa(’im) - „olbrzym” - lud zamieszkujący Kanaan - Rdz 15,19 Joz 12,4

↑↑

Rozdział 10

1. Przysłowia* Salomona**. Mądry^2450 syn sprawia ojcu^1 radość^8055, a głupi^3684 syn jest zgryzotą*** swojej matki.      Prz 1,1; Prz 15,20; Prz 23,24; Prz 25,1; J 15,8

* hebr.: masal - przypowieść, maksyma etyczna, porzekadło, aforyzm, poemat, żart; ** tj. „pokój”; *** lub: żal, żałoba, ciężkość, smutek - Ps 119,28 Prz 14,3 17,21

2. Nie przynoszą korzyści^3276 skarby* zgromadzone niegodziwie^7562**, lecz sprawiedliwość^6666 uwalnia*** od śmierci^4194.

* lub: składnica, magazyn, arsenał, skarb, zasoby, zapasy; ** dosłownie: niegodziwe; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyrwać, odzyskać

3. JHWH nie pozwoli, by dusza* sprawiedliwego^6662 głodowała^7456, a żądze** niegodziwych^7563 odtrąci^1920.      Ps 34,9-10; Ps 37,3; Mt 6,30-33

* hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość - Ps 63,6 107,9 Prz 27,7 Iz 56,11 58,10, Jr 50,19; ** lub: pragnienie, pożądanie (w sensie negatywnym), upadek, klęska

4. Leniwa* ręka^3709 prowadzi^6213 do nędzy**, a ręka*** pilnych^2742 zdobywa bogactwa^6238.

* lub: gnuśność, oszustwo, zdradliwość, luźność; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cierpieć niedostatek bądź głód; *** ręka - symbol mocy i władzy - Ps 89,13

5. Kto zbiera^103 w lecie*, jest synem^1121 roztropnym**; syn^1121, który śpi^7290 w czasie żniwa^7105, postępuje haniebnie^954.

* tj. w czasie żniw; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być roztropnym, postępować rozważnie, mądrze

6. Błogosławieństwa* spływają na głowę^7218 sprawiedliwego^6662, a usta^6310 niegodziwych^7563 skrywają^3680** gwałt^2555.      Pwt 28,2

* hebr.: berakaʰ - błogosławieństwo, dar, poddanie, uległość; ** lub: okrywa

7. Pamięć* o sprawiedliwym^6662 jest błogosławieństwem^1293, a imię** niegodziwych^7563 zgnije^7537.      Kaz 8,10; Mk 14,9

* lub: wspomnienie; ** imię reprezentuje charakter i reputację danej osoby - por. Ps 63,4

8. Człowiek mądrego^2450 serca* przyjmuje przykazania**, a głupiec^191 przez swoje wargi^8193*** upadnie^3832.

* lub: umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek, serce; ** lub: prawo, nakaz; *** idiom: mówić głupstwa, paplać, być gadułą, bajdurzyć

9. Kto kroczy* uczciwie**, kroczy* bezpiecznie^983, a kto jest przewrotny*** w swoich drogach^1870, zostanie ujawniony^3045.      Ps 23,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - postępuje; ** lub: niepodzielność, całość, uczciwość, prostota, niewinność; *** wykrzywiony, wypaczony

10. Kto mruga^7169 okiem*, powoduje^5414 ból**, a głupiec^191 przez swoje wargi^8193 upadnie***.

* idiom: wyraz szyderstwa lub sposobu porozumiewania się - por. Prz 6,13 Ps 35,19; ** lub: krzywda, zranienie, smutek; *** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zrzucić, cisnąć w dół, na zewnątrz, odrzucić

11. Usta* sprawiedliwego^6662 są źródłem^4726 życia^2416, a usta^6310 niegodziwych^7563 skrywają gwałt**.

* metonimia odnosząca się do przekazu nauki, słów mądrości, rad - EIB; ** lub: krzywda, okrucieństwo, przemoc - w. 6

12. Nienawiść^8135 wznieca* kłótnie**, a miłość zakrywa^3680 wszystkie przestępstwa***.      Prz 15,18; Prz 17,9; Prz 28,25; Jk 5,20; 1P 4,8

* lub: rozbudza; ** niesnaski, spór - por. Prz 6,14.19; *** lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawolność, profanacja

13. Na wargach^8193 rozumnego^995 znajduje^4672 się mądrość^2451, a rózga* na plecach pozbawionego^2638 rozumu**.      Prz 26,3

* lub: kij; ** lub: umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek, serce

14. Mądrzy^2450 gromadzą* wiedzę**, a wargi^6310 głupiego^191 przybliżają^7138 zniszczenie^4288.

* lub: przechowywać jak skarb, chować, ukryć; ** lub: wiedza, mądrość, poznanie, umiejętność, rozeznanie

15. Majątek^1952 bogacza^6223 jest jego warownym* miastem^7151, a trwogą** ubogich*** jest ich ubóstwo^7389.      Prz 18,11; 1Tm 6,17

* lub: siła, moc, miejsce obwarowane, wały obronne; ** lub: zniszczenie, trwoga, przerażenie; *** biedny, chudy

16. Praca* sprawiedliwego^6662 służy życiu^2416, a dochód** niegodziwych^7563 – grzechowi***.

* lub: dzieło, zapłata, praca; ** zysk, przychód, owoc (ust); *** lub: kara za grzech, ofiara za grzech, oczyszczenie z grzechu

17. Kto strzeże^8104 karności*, kroczy ścieżką^734 życia^2416, a kto porzuca^5800 upomnienie** – wprowadza w błąd^8582.

* lub: dyscyplina, karcenie, pouczenie, ostrzeżenie, kara; ** lub: nagana

18. Kto skrywa^3680 nienawiść^8135, ma wargi^8193 kłamliwe^8267, a kto rozgłasza* oszczerstwo**, ten^1931 jest głupi^3684.

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wywieść, wyzwolić; ** lub: szeptanie, zniesławianie, oczernianie, zła sława

19. Gdzie* mnóstwo^7230 słów^1697, tam nie ustaje** nieprawość***, a kto panuje**** nad swoimi wargami, jest rozważny^7919.      Prz 17,28; Jk 3,2

* dosłownie: w mnóstwie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - powstrzymać, położyć kres; *** por. w. 12 przypis ***; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - powstrzymywać, zachowywać

20. Język^3956 sprawiedliwego^6662 jest wybornym* srebrem^3701, a serce^3820 niegodziwych^7563 jest mało** warte.      Prz 8,19; Prz 10,32

* dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wybranym - tj. wypróbowanym, preferowanym bardziej niż; ** niewielka ilość, mało, krótka chwila

21. Wargi^8193 sprawiedliwego^6662 żywią* wielu, a głupi^191 zginą^4191 przez brak rozumu^3820.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, pilnować, paść, karmić, prowadzić

22. Błogosławieństwo^1293 JHWH wzbogaca* i nie dodaje** przy tym trudu*** ****.      Pwt 16,17; Ps 129,8

* dosłownie: ono wzbogaca - koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zdobywać bogactwa Ps 129,8; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować dodanie, zwiększyć, zrobić ponownie; *** lub: ból, uraza, smutek, mozół, trud, ciężkie doświadczenie; **** lub: i trud go nie zwiększy - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek (ludzki) trud go nie .... Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski

23. Dla głupiego* popełnić^6213 niegodziwość** to jak zabawa***, lecz mądrość^2451 cechuje człowieka^376 rozumnego^8394.      Prz 14,9; Prz 28,25

* lub: tępak, prostak, człowiek zadufany; ** lub: niegodziwy pomysł, plan, niegodziwość, rozwiązłość; *** żarty, drwina

24. Na niegodziwego^7563 przyjdzie^935 to, czego się boi*, a sprawiedliwym^6662 zostanie dane^5414 to, czego pragną**.      Ps 37,4; Ps 145,19

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: strach, groza, przerażenie, przedmiot lęku; ** lub: pożądanie, życzenie, tęsknota serca, westchnienie

25. Gdy wicher^5492* przechodzi^5674, nie ma^369 już niegodziwego^7563, lecz sprawiedliwy^6662 ma wieczny^5769 fundament**.      Hi 21,18; Iz 29,5

* lub: nawałnica; ** lub: podstawa, dno, fundament

26. Czym ocet^2558 dla zębów^8127 i dym^6227 dla oczu^5869, tym jest leniwy* dla tych, którzy go posyłają^7971.      Prz 26,6

* lub: gnuśny, powolny

27. Bojaźń* JHWH dodaje^3254 dni^3117**, a lata^8141 niegodziwego^7563 skracają się^7114.      Ef 6,3

* lub: szacunek, nabożna cześć, pobożność; ** domyślnie: życia

28. Oczekiwanie* sprawiedliwych^6662 kończy się radością**, a nadzieja*** niegodziwych^7563 zginie^6.      Hi 8,13; Hi 14,9

* lub: nadzieja; ** lub: uciecha, pomyślny skutek, zadowolenie, wesołość; *** hebr.: tiqwaʰ - oczekiwanie, nadzieja, sznur z nici

29. Droga* JHWH jest ostoją** dla niewinnego***, lecz**** zgubą^4288 dla czyniących^6466 nieprawość*****.      Rdz 18,19; Iz 40,3; Mt 3,3

* hebr.: derek - tu: jako sposób życia - odległość, podróż, sposób, metaforycznie bieg życia, charakter moralny; ** lub: miejsce schronienia, ucieczka, twierdza, warownia; *** doskonałość, całość, prostota, uczciwość; **** dosłownie: a zgubą; ***** niegodziwość, oszustwo

30. Sprawiedliwy^6662 na wieki^5769 się nie zachwieje*, a niegodziwi nie będą mieszkać^7931 na ziemi**.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wstrząśniętym, poruszonym, obalonym; ** lub: ziemia jako planeta, grunt, gleba

31. Usta^6310 sprawiedliwego^6662 owocują^5107* mądrością^2451, a język^3956 przewrotny** zostanie wycięty^3772.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przynoszą owoc; ** dosłownie: zboczenie, coś zboczonego, perwersja, występne knowania - por. Pwt 32,20 Prz 6,14 8,13 10,32 16,28.30 23,33

32. Wargi^8193 sprawiedliwego^6662 wyrażają* życzliwość**, a usta^6310 niegodziwych^7563 są przewrotne^8419.      Prz 2,12; Prz 10,20; Prz 15,28

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, umieć, wiedzieć; ** lub: przyjemność, upodobanie, rozkosz, przychylność, łaska, życzliwość, życzliwe przyjęcie, uznanie

↑↑

Rozdział 11

1. Fałszywe^4820 szale* budzą w JHWH odrazę**, ale podoba^7522*** Mu się pełny^8003**** odważnik*****.      Pwt 25,13-16; Prz 16,11; Prz 20,10

* lub: odważniki, szale wagi - tu l.m.; ** ohyda, nieczystość; *** por. Prz 10,32 przypis **; **** tj. o pełnej (wadze); ***** ciężarek, kamień

2. Przyszła^935 pycha*, to przyjdzie^935 hańba**, a u pokornych^6800 jest mądrość^2451.

* lub: zuchwałość, zarozumialstwo, buta; ** wstyd, ujma

3. Uczciwość* prowadzi^5148 prawych**, lecz przewrotność^5558*** postępujących zdradliwie**** zgubi^7703 ich.

* lub: szczerość, niewinność, całkowitość - Hi 23,9 27,5 3,16; ** lub: szczery, sprawiedliwy; *** lub: znieprawienie, pokrętne, nieuczciwe postępowanie - Prz 15,4; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - postępować zdradziecko, wiarołomnie, podstępnie

4. Bogactwo* nie^3808 przyniesie korzyści^3276 w dniu^3117 gniewu**, ale sprawiedliwość^6666 ocala*** od śmierci^4194.      Rdz 7,1; Hi 36,18; Ps 49,7; Prz 10,12; 1Tm 4,8

* lub: majątek, wartość, cena; ** lub: wybuch, furia, wściekłość; *** wyzwolić, wyrwać

5. Sprawiedliwość^6666 nienagannego* prostuje** jego drogę^1870, a niegodziwy^7563 upadnie przez swoją niegodziwość^7564.      Est 7,3-10; Ps 9,6

* lub: bez skazy, posiadający uczciwość, być kompletnym; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - iść prosto, uznać za słuszne, zaaprobować

6. Sprawiedliwość^6666 prawych* ocali** ich, a postępujący zdradliwie*** zostaną schwytani^3920 we własne żądze****.

* lub: szczery, prawy, sprawiedliwy, prawidłowy, należyty; ** wyzwolić, wyrwać; *** por. w. 3 przypis ****; **** lub: pragnienie, pożądanie (w sensie negatywnym), upadek, klęska

7. Gdy umiera^4194 człowiek^120 niegodziwy^7563, ginie* jego nadzieja**, a oczekiwanie*** niesprawiedliwych**** znika^6*.      Prz 10,28

* lub: zginąć, umrzeć, zostać zgładzonym, zniknąć, być zgubionym, zabłądzić; ** oczekiwanie; *** nadzieja; **** niegodziwość, nieszczęście jako wynik magii, oszustwo, bałwochwalczy kult

8. Sprawiedliwy^6662 został wybawiony* z ucisku**, a jego miejsce zajmuje^935*** niegodziwy^7563.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wyzwolonym, zbawionym; ** lub: ciężkie położenie, niedola, udręka; *** dosłownie: przychodzi

9. Obłudnik^2611* ustami^6310 niszczy^7843 swojego przyjaciela**, a sprawiedliwi^6662 zostają wybawieni^2502 dzięki poznaniu^1847.      Mt 15,13; 1Tm 4,1

* lub: bluźnierca, obłudnik, bezbożnik człowiek daleki od Boga - EIBᴷ; ** lub: kompan, towarzysz, współmieszkaniec

10. Gdy sprawiedliwym^6662 się powodzi*, miasto się cieszy^5970, a gdy giną^6 niegodziwi^7563, ludzie wykrzykują z radości**.      Prz 28,12

* lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, obfitość, szczęście; ** lub: krzyk błagania, okrzyk radości, chwały, obwieszczenie

11. Dzięki błogosławieństwu* prawych^3477 podnosi** się miasto^7176, a przez usta^6310 niegodziwych^7563 zostanie zburzone^2040.

* hebr.: berakaʰ - błogosławieństwo, dar, poddanie, uległość; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być wysoko, być wywyższonym, podniesionym, wstać

12. Nierozumny* gardzi^936 swoim bliźnim^7453**, lecz mąż^376 roztropny^8394 milczy***.      Prz 14,21; Iz 28,24; Iz 36,21

* lub: pozbawiony rozumu - por. Prz 10,13 przypis **; ** por. w. 9 przypis **; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być cicho, uciszyć się, milczeć

13. Plotkarz* chodzi^1980 i wyjawia^1540 tajemnice**, lecz człowiek wiernego^539 ducha*** ukrywa^3680 sprawę^1697.      Kpł 19,16; Prz 20,19

* lub: gaduła, oszczerca, donosiciel; ** potajemna rada, narada, zgromadzenie, zebranie; *** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18 przypis *

14. Gdzie nie ma mądrej rady*, tam lud^5971 upada^5307, a gdzie wielu^7230 doradców**, tam jest wybawienie^8668.      Prz 15,22; Prz 24,6; Dz 15,6

* lub: wskazówka, naprowadzenie, dobra, mądra rada; ** lub: radzić, doradzać, udzielać rady tu: doradca (imiesłów)

15. Nikczemnik* wyrządza sobie krzywdę^7489 kiedy ręczy** za obcego^2114, a kto nienawidzi^8130 poręki, jest bezpieczny***.

* lub: zły, niegodziwy, nikczemny, niemiły, nieprzyjemny; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dawać w zastaw, wymieniać, zobowiązywać; *** por. Prz 3,5 przypis *

16. Kobieta^802 pełna wdzięku* dostępuje^8551 chwały^3519, a tyrani** zdobywają bogactwa***.

* hebr.: hen - przychylność, łaska, urok, elegancja, uznanie; ** lub: gwałtowny, potężny, straszny, agresywny, władca, mocarz, tyran; *** majątek, bogactwo, dobrobyt

17. Człowiek^376 miłosierny* troszczy** się o swoją duszę^5315, a okrutny^394 dręczy^5916 własne ciało^7607.      Mt 5,7; Mt 25,34-36

* lub: łaskawy; ** dosłownie: odmierzyć obficie, odpłacić, dojrzeć, robić dla siebie

18. Niegodziwy^7563 zdobywa^6213 złudne* wynagrodzenie^6468, a kto sieje^2232 sprawiedliwość, ma pewną** zapłatę^7938.      Oz 10,12; Ga 6,8; Jk 3,8

* lub: kłamstwo, oszustwo, rozczarowanie, podstęp, krzywda, fałsz - ... czyni dzieło omylne - Biblia Gdańska, ... otrzyma zawodny zysk - Biblia Tysiąclecia; ** lub: prawda, stałość, wierność, wiarygodność, ciągłość

19. Jak* sprawiedliwość^6666 prowadzi do życia^2416, tak goniący** za złem*** do śmierci^4194.

* lub: tak więc, zatem, dlatego też, tak ... jak, tak oto, stąd; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - gonić zawzięcie za, dążyć gorliwie do zabezpieczenia sobie, zabiegać usilnie o; *** lub: udręka, niedola, krzywda

20. Serce^3820 przewrotne* budzi w JHWH odrazę**, a podoba*** Mu się droga^1870 prawych.      Prz 11,1; Prz 12,2

* lub: zniekształcony, wykrzywiony, przewrotny, wypaczony; ** lub: (jest) obrzydliwością; *** lub: przyjemność, upodobanie, rozkosz, przychylność, łaska, życzliwość, życzliwe przyjęcie, uznanie, wola, intencja

21. Ręką^3027 za rękę*. Zły** nie zostanie uniewinniony***, lecz potomstwo^2233**** sprawiedliwych^6662 zostanie ocalone^4422.

* idiom: z całą pewnością prędzej czy później; ** por. w. 15 przypis *; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać oczyszczonym, być czystym, wolnym od winy; **** lub: nasienie

22. Czym złoty kolczyk* w nozdrzach świni^2386, tym piękna** kobieta^802 lecz pozbawiona^5493 rozeznania***.

* lub: pierścień, kółko do nosa; ** przystojny, urodziwy; *** lub: smak, uczucie, zmysł

23. Pragnieniem* sprawiedliwych^6662 jest samo** dobro^2896, a oczekiwaniem^8615*** niegodziwych^7563 gniew****.      Ps 37,4; Jr 29,11

* lub: pożądanie, życzenie, tęsknota serca, westchnienie; ** lub: tylko, z pewnością; *** lub: nadzieją; **** wybuch, furia, wściekłość

24. Jeden jest hojny*, a jest mu ciągle dodawane**, drugi nad miarę*** oszczędza****, lecz ubożeje^4270.      Łk 6,38; 2Kor 9,6-11

* dosłownie: rozrzucać, rozprowadzić dowolnie, szafować; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - dołączać do; *** powstrzymuje się od tego, co należy - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zatrzymywać dla siebie

25. Dusza*, która błogosławi^1293** dozna pokrzepienia^1878, a kto innych poi***, on też będzie nawodniony^3384.      Prz 3,9; 2Kor 9,6-11; Mt 5,7

* hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *; ** tu w znaczeniu: udziela - por. Rdz 33,11 (?); *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - nasączyć, napoić, nawadniać

26. Kto zatrzymuje* zboże^1250, tego lud^3816 przeklina**, a błogosławieństwo^1293 będzie nad głową^7218 tego, który je*** sprzedaje^7666.

* domyślnie: w celu zawyżenia ceny (?); ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - bluźnić; *** tj. zboże

27. Kto pilnie szuka* dobra, szuka^1245 przychylności**, lecz kto szuka zła***, przyjdzie ono na niego.      Ps 7,15-16; Flp 4,8

* lub: zabiegać o; ** lub: przyjemność, upodobanie, rozkosz, przychylność, łaska, życzliwość, życzliwe przyjęcie, uznanie, wola, intencja; *** lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły (czas)

28. Kto pokłada ufność* w swoim bogactwie**, ten upadnie^5307, a sprawiedliwi^6662 rozwiną*** się jak liść^5929.      Ps 49,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pewność, być pewnym, śmiałym, być bezpiecznym; ** lub: majątku; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wypuszczać pączki, kiełkować, wypuszczać pędy

29. Kto niepokoi* swój dom^1004, odziedziczy^5157 wiatr**, a głupi^191 jest sługą^5650 człowieka o mądrym^2450 sercu***.      Prz 15,27; Kaz 5,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zakłócać, trapić, sieje zamieszanie - Biblia Warszawska; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18 przypis *; *** por. Prz 10,8 przypis *

30. Owoc* sprawiedliwego^6662 jest drzewem^6086 życia^2416, a kto zdobywa** dusze^5315, jest mądry^2450.      Rdz 2,9; Rdz 3,22; Obj 2,7; Obj 22,2; Obj 22,14

* lub: plon; ** lub: wziąć do ręki, zabrać ze sobą, zdobyć - por. Prz 29,10 przypis ***

31. Jeśli sprawiedliwy^6662 otrzyma zapłatę* na ziemi^776, to tym bardziej^637 niegodziwy^7563 i grzesznik**.

* lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - zostanie nagrodzony; ** lub: chybić celu bądź słuszności i obowiązku, grzeszyć, utracić

↑↑

Rozdział 12

1. Kto kocha^157 karność*, kocha^157 wiedzę**, a kto nienawidzi^8130 upomnienia***, jest głupi^1197.      Prz 3,11

* lub: dyscyplina, karcenie, pouczenie, ostrzeżenie, kara; ** lub: poznanie, mądrość; *** lub: nagana, wyrzut, kara, ukaranie, oskarżenie

2. Dobry^2896 człowiek zyska* łaskę** JHWH, ale JHWH potępi^7561 człowieka^376 przebiegłego***.      Ps 37,23; Ps 112,5; Prz 8,35; Kaz 7,20; Mt 12,35; Mk 10,18; Łk 23,50; Dz 11,24

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uzyskiwać, otrzymywać, wspierać; ** por. Prz 11,27 przypis **; *** lub: rada, przebiegłość, spryt, rozwaga - Hi 42,2 Ps 10,2 Prz 1,4 14,17 - por. Prz 8,12 przypis ****

3. Człowiek^120 nie umocni* się niegodziwością^7562, lecz korzeń** sprawiedliwych^6662 nie zostanie poruszony***.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być utwierdzonym, być utrwalonym, być niewzruszenie ustanowionym, być prawidłowo kierowanym, być nieugiętym; ** lub: metafora: głębia, dno; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wstrząśniętym, zostać obalonym

4. Dzielna* żona^802 jest koroną^5850 swojego męża^1167, ale ta, przynosząca hańbę^954, jest jak zgnilizna** w jego kościach^6106.      Rt 3,11; Prz 31,10

* lub: zdolność, moc, kompetencja, dzielny człowiek, armia, bogactwo, wyższa klasa; ** zepsucie, rozpad - idiom: śmierć (?)

5. Myśli* sprawiedliwych^6662 są prawe^4941, a rady** niegodziwych^7563 zdradliwe^4820.      Ps 119,15; Prz 11,1; Iz 55,7

* lub: wymysły, plany, zamiary, wynalazki, myśli; ** lub: wskazówka, biegłość, zdolność organizacyjna

6. Słowa^1697 niegodziwych^7563 są czyhaniem* na krew^1818, lecz usta prawych^3477 ocalą** ich***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zastawiać pułapkę, zasadzać się, czyhać; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyrwać, wyratować, wyzwolić; *** tj. prawych

7. Niegodziwi^7563 zostają powaleni* i już ich nie ma^369, a dom^1004 sprawiedliwych^6662 się ostoi**.      Hi 27,19; Ps 37,10; Ps 37,36

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wywrócić, zmienić; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, stać prosto, trwać, wytrzymać, zająć stanowisko

8. Chwali^1984 się człowieka^376 według jego roztropnych* ust^6310, a kto jest chwiejnego** serca^3820, będzie w pogardzie^937.      2Kor 10,18

* lub: roztropność, rozsądek, wgląd, rozeznanie, aprobata; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zgiętym, być pochylonym, być wykręconym

9. Lepiej być lekceważonym* i mieć swojego sługę^5650**, niż uważać się za ważnego***, a nie mieć^2638 chleba^3899.      Prz 11,24; Prz 13,7; Rz 12,3

* lub: być zhańbionym, nie cieszyć się poważaniem; ** lub: i pracować na siebie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, Word Biblical Commentary - przy innej wokalizacji; *** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - otoczyć się czcią, czynić się ciężkim, licznym

10. Sprawiedliwy^6662 dba* o życie** swojego bydła^929, a wnętrze^7356 niegodziwych^7563 jest okrutne^394.      Pwt 25,4; Prz 27,13

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, widzieć, umieć; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *

11. Kto uprawia^5647 swoją rolę^127, nasyci* się chlebem^3899, a kto gna** za próżnującym***, jest pozbawiony^2638 rozumu^3820.      Prz 24,27

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć w nadmiarze, otrzymać swoją porcję, nasycić się; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - gonić zawzięcie, zabiegać; *** niemający zasad

12. Pragnieniem^2530 nikczemnych^7451 jest łup* złych**, a korzeń^8328 sprawiedliwych^6662 daje*** umocnienie****.      Prz 29,6; Ez 13,21

* dosłownie: przyrząd łowiecki, sidła, sieć, warownia, łup; ** lub: zły, niegodziwy, nikczemny, złośliwy, niemiły, smutny; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydawać, plon, dawać, pożyczać, wynagradzać, dać; **** por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

13. Przestępstwo* nikczemnego^7451 jest pułapką** jego warg^8193, a sprawiedliwy^6662 wyjdzie^3318 z niedoli***.

* lub: przewinienie, bunt, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawolność, profanacja; ** lub: wabik, przynęta; *** ciężkie położenie, niedola, udręka

14. Człowiek^376 nasyci* się dobrem** z owocu^6529 swoich ust^6310, a dorobek*** ludzkich^120 rąk wróci**** do niego.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć w nadmiarze, otrzymać swoją porcję, nasycić się; ** (tym, co) słuszne; *** lub: odmierzenie, odpłata, korzyść, przykład metonimia - fizyczna praca (?); **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przynosić z powrotem, powodować wracanie, wynagradzać - wg qere „kieruje On” (domyślnie Bóg)

15. Droga* głupca^191 wydaje się prawa** w jego oczach^5869, ale kto słucha rady***, jest mądry^2450.      Łk 18,11

* hebr.: derek - tu: jako sposób życia - odległość, podróż, metaforycznie bieg życia, charakter moralny; ** lub: prosty, szczery, słuszny; *** lub: zamysł, plan, decyzja

16. Głupiec^191 w tym samym dniu^3117 ujawnia* swój gniew**, lecz roztropny*** skrywa^3680 hańbę****.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać ujawnionym, objawionym, stać się znanym; ** lub: gniew, utrapienie, rozdrażnienie, smutek, żal; *** lub: przebiegły, podstępny, chytry, zmyślny, rozsądny; **** lub: wstyd, upokorzenie, hańba

17. Kto rozgłasza* prawdę**, wypowiada to, co słuszne^6664, lecz fałszywy^8267 świadek^5707 – oszustwo^4820.

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydawać dźwięki, rozpalać, pobudzać; ** lub: wierność, zaufanie, stałość, pewność, stabilność, prawda

18. Jest taki, który mówi bezmyślnie*, jego słowa przeszywają** jak miecz^2719***, lecz język^3956 mądrych^2450 jest lekarstwem****.      Ps 57,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - plotkować, mówić w gniewie; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: cios, dźgnięcie, przebicie; *** lub: nóż; **** uzdrowieniem

19. Prawdomówne* wargi^8193 będą trwać^3559 wiecznie**, ale język kłamliwy^8267 tak długo^5704 jak chwila***.      Hi 20,5; Ps 52,4-5; Prz 19,9

* hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność; ** lub: na zawsze; *** lub: moment, przez chwilę, chwila

20. Podstęp* jest w sercu^3820 knujących** zło^7451, lecz w*** doradzających**** pokój^7965 – radość^8057.      Prz 14,22

* lub: oszustwo; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obmyślać, planować, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - knuć zło; *** domyślnie: sercu; **** u doradców

21. Sprawiedliwego^6662 nie spotka żadna^3605 krzywda*, ale niegodziwi^7563 będą pełni** udręki^7451***.      Ps 91,11; Prz 24,16; Rz 8,28

* lub: niegodziwość, nieszczęście, oszustwo; ** wypełnieni; *** por. w 12 przypis **

22. Obrzydliwością* dla JHWH są wargi^8193 kłamliwe^8267, ale z postępującymi^6213 wiernie** – Jego łaska^7522***.      Prz 6,16

* lub: coś obrzydliwego, ohyda, nieczystość rytualna; ** lub: wytrwałość, niewzruszoność, stałość, wierność; *** lub: upodobanie, życzliwość, uznanie

23. Człowiek^120 roztropny* ukrywa^3680 wiedzę**, a serce^3820 głupców rozgłasza*** głupotę^200.

* lub: przebiegły, podstępny, chytry, zmyślny, rozsądny; ** lub: poznanie, mądrość; *** lub: wołać, krzyczeć, wydawać głośny dźwięk, głosić

24. Ręka pilnych* będzie rządziła**, a ręka leniwa^7423 będzie^1961 odrabiała pańszczyznę***.

* lub: bystrych, pracowitych (?); ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - władać; *** lub: roboty przymusowe, pańszczyzna, danina, podatek

25. Troska* w sercu^3820 człowieka^376 przygnębia^7812 je, a dobre** słowo^1697 je rozwesela***.      Iz 50,4; Mt 6,25-34

* lub: niepokój, troska, dbałość; ** lub: miły, przyjemny, łaskawy, słuszny, właściwy; *** lub: być zadowolonym, unosić się radością, promienieć

26. Sprawiedliwy^6662 rozeznaje* swojego bliźniego**, a droga^1870 niegodziwych^7563 prowadzi ich na manowce***.      Prz 14,22

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dokonywać przeszukania, dokonywać zwiadu, rozeznania; ** kompan, towarzysz, współmieszkaniec, przyjaciel, inny; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować błąkanie się, zwodzić

27. Leniwy* nie upiecze** swojej zwierzyny^6718, ale mienie^1952 człowieka^120 pilnego*** jest cenne****.

* dosłownie: gnuśność, oszustwo, zdradliwość; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: złapać w sidła, upiec; *** por. w. 24 przypis *; **** lub: ceniony, ważki, drogi, kosztowny, rzadki, chwalebny, cenny - pracowity jest cennym bogactwem u ludzi - EIB

28. Na ścieżce^734 sprawiedliwości^6666 jest życie^2416, a na jej szlaku* nie ma śmierci^4194.

* lub: coś deptanego stopami, ścieżka, droga, przejście

↑↑

Rozdział 13

1. Mądry^2450 syn^1121 przyjmuje pouczenie* ojca^1, a szyderca** nie słucha^8085 napomnienia***.      1Sm 2,25; Prz 4,1; Prz 10,1; Prz 15,5

* lub: dyscyplina, karcenie, pouczenie, ostrzeżenie, kara; ** tu: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - gardzić, w koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - drwić, szydzić; *** lub: nagana

2. Człowiek^376 spożywa^398 dobro^2896 z owocu^6529 swoich ust^6310, a w duszy* zdradliwych** jest przemoc***.      Prz 1,10-12; Prz 1,31; Prz 18,20-21; Iz 32,6-8

* hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - postępować zdradziecko, podstępnie, gorszyć; *** lub: gwałt, krzywda, okrucieństwo, przemoc

3. Kto strzeże* swoich ust^6310, ratuje** swoją duszę^5315; kto szeroko otwiera^6589 swoje wargi^8183***, taki będzie zniszczony^4288****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pilnować, czuwać nad, zachowywać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec, czuwać, ratować; *** idiom: kto jest gadatliwy; **** lub: trwoga, ruina - temu zguba - EIB, zniszczy (sam) siebie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

4. Dusza^5315 leniwego* pragnie**, a nic nie ma, lecz dusza^5315 pilnych*** zostanie obficie nasycona****.      Prz 10,4; Prz 19,5

* lub: gnuśny; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - tęsknić za, żywić pożądanie, pragnąć; *** lub: bystrych, pracowitych (?); **** dosłownie: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być utuczonym, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zamożnym

5. Sprawiedliwy^6662 nienawidzi^8130 fałszywej* mowy**, a niegodziwy^7563 wydziela smród*** i wstyd^2659****.      Ps 119,163

* lub: podstęp, krzywda, kłamstwo; ** słowo, mowa, sprawa, rzecz - l.poj.; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - śmierdzieć, wydzielać odstręczający odór; **** hendiadys: wielki wstyd (?) - EIB

6. Prawość^6666* strzeże^5341 drogi^1870 niewinnego**, a niegodziwość^7564 zniszczy*** grzesznika^2403.      Prz 10,29; Prz 11,3

* lub: sprawiedliwość; ** lub: niewinność, prostota, uczciwość; *** wykręcać, odwracać, zniekształcać, wypaczać, znieprawiać, niszczyć

7. Jest^3426 taki, który udaje bogatego*, a nie ma nic^369; inny udaje biednego**, choć ma wielki^7227 majątek***.      Obj 3,17

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - wzbogacić się, udawać bogatego; ** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - ... biednego; *** bogactwo, wartość

8. Okupem* za duszę^5315 człowieka^376 bywa jego bogactwo**, lecz nędzarz*** nie słyszy**** takiej groźby*****.      Hi 2,4

* lub: cena za życie, łapówka; ** lub: majątek; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cierpieć głód, być biedakiem; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać posłuszeństwo; ***** nagana, groźba - por. Iz 30,17

9. Cieszy^8055 blaskiem światło* sprawiedliwych^6662, a lampa** niegodziwych^7563 zgaśnie^1846.

* lub: światło dnia, ciał niebieskich, brzask, jutrzenka, świt; ** lub: kaganek, pochodnia - por. Prz 20,20 przypis ** Prz 24,20 przypis **

10. Pycha* wywołuje^5414 tylko^7535 spór**, a mądrość^2451 jest u przyjmujących radę^3289.      1Tm 6,4; Jk 3,14-16

* lub: zuchwałość, zarozumialstwo, buta; ** lub: niesnaski, spór, waśnie - tu i Prz 17,19 Iz 58,4

11. Bogactwo* z marności** – maleje^4591, a kto gromadzi^6908 je swoją ręką*** – pomnaża^7235.

* lub: majętność,; ** dosłownie: para, oddech, daremnie, nagły - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, z marności - EIB; *** lub: siła, ręka - metonimia: praca (?)

12. Przewlekłe^4900 oczekiwanie* sprawia smutek** sercu^3820, a spełnione^935 pragnienie*** jest drzewem^6086 życia^2416.      Rdz 2,9; Prz 3,18; Obj 2,7; Obj 22,2; Obj 22,14

* lub: nadzieja; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić obolałym, chorym, smucić się; *** lub: pożądanie, życzenie, tęsknota serca

13. Kto gardzi* Słowem Bożym, ten zginie**, a kto się boi*** przykazania****, tego nagrodzą^7999.      1Sm 12,9; 2Krn 36,16; Łk 16,31; Hbr 10,28

* lub: lekceważy; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - dawać porękę, zostać zniszczonym, zrujnowanym; *** lub: pełen bojaźni, pełen czci, wystraszony; **** hebr.: micwaʰ - przykazanie, prawo, nakaz

14. Pouczenie* mądrego^2450 jest źródłem^4726 życia^2416, by uniknąć** sideł*** śmierci^4194.

* hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj, sposób; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić się, odejść, zejść z drogi; *** wabik, przynęta

15. Właściwe^2896 zrozumienie* daje^5414 przychylność**, a droga^1870 zdradliwych^898 jest niezmienna***.      Prz 3,4

* lub: roztropność, rozsądek, wgląd, rozeznanie, aprobata; ** hebr.: hen - łaska, urok, elegancja, uznanie, przychylność; *** Biblia Hebraica Stuttgartensia - prowadzi do ruiny - LXX - Hi 30,12 lub: ciągła, trwała - por. Jr 49,19, nie dająca się korygować (?), ciągła dolegliwość - EIB, nieustanna choroba - Hi 33,19

16. Każdy^3605 roztropny* postępuje^6213 z rozeznaniem**, a głupi^3684 ujawnia*** głupotę^200.

* lub: zmyślny, rozsądny; ** lub: wiedza, mądrość, poznanie, umiejętność, rozeznanie; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozprzestrzenia, ukazuje

17. Niegodziwy^7563 poseł* wtrąca^5307 w niedolę^7451, a wierny** wysłannik*** jest lekarstwem^4397****.

* hebr.: mal’ak - wysłannik, zwiastun, przedstawiciel, anioł; ** lub: godny zaufania; *** posłaniec; **** uzdrowieniem

18. Ubóstwo^7389 i hańba^7036 spotka tego, kto odrzuca* karność^4148**, a kto strzeże^8104 karcenia^8433**, dozna czci***.      Prz 5,12-14; Prz 12,1; Prz 15,31-33

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unikać, zaniedbać; ** por. pary - Prz 10,17 15 5.32; *** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - zostać uczynionym godnym zaszczytów lub czci

19. Spełnione^1961 pragnienie* jest słodkie** dla duszy^5315, a stronienie^5493 od zła^7451 jest odrażające*** dla głupców****.

* lub: życzenie, tęsknota; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przyjemnym, być słodkim, być miłym; *** lub: ohyda; **** głupek, tępak, prostak, człowiek zadufany

20. Kto przestaje* z mądrymi^2450, stanie się mądrym^2450, a towarzyszący** głupcom^3684 niszczeje***.

* dosłownie: chodzi - tu jako metafora sposobu życia - por. Ef 4,1 przypis *; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, pilnować, paść, karmić, prowadzić; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostanie zniszczony

21. Nieszczęście* pędzi** za grzesznikami^2400, a sprawiedliwi^6662 zostaną nagrodzeni^7999 dobrem***.      Lb 32,23; Rz 2,9

* lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły (czas); ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - gonić zawzięcie za; *** ... nagradza dobro szczęście, dobrobyt, korzyść

22. Dobry^2896 człowiek zostawia dziedzictwo* synom^1121 swoich synów^1121, a majątek** grzeszącego^2398 jest zachowany*** dla sprawiedliwego^6662.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dać na własność, dać jako dziedzictwo; ** lub: bogactwo, siła, skuteczność; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przechowywać jak skarb, leżeć w ukryciu, czaić się

23. Obfitą* żywność** daje rola*** ubogich^7326, lecz i ta będzie^3426 niszczeć^5595 przez brak prawa****.      Prz 13,16; Prz 15,2

* lub: mnóstwo; ** zboże, ziarna, posiłek; *** tj.: ziemia nadająca się do uprawy lub wcześniej nieuprawiana; **** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie, sprawiedliwość, przywilej, wyrok, prawość, słuszność w sądzie

24. Kto wstrzymuje* swoją rózgę^7626, nienawidzi^8130 swojego syna^1121, a kto go kocha^157, wcześniej szuka^7836 jego napomnienia**.      Hbr 12,6-8; Prz 3,12; Prz 19,18; Prz 22,15; Prz 23,13-14; Prz 29,15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chronić przed, oszczędzić, zachować; ** lub: dyscyplina, karcenie, pouczenie, ostrzeżenie, kara

25. Sprawiedliwy^6662 je^398 aż nasyci* swoją duszę**, lecz brzuch*** niegodziwych^7563 cierpi niedostatek****.      Prz 10,3

* lub: obfitość, pełnia; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek; *** lub: brzuch, łono, ciało - metaforycznie głębiny Szeolu; **** dosłownie: przejawiać brak, odczuwać brak, zmniejszać się

↑↑

Rozdział 14

1. Mądrość^2454 kobiet* buduje^1129 ich dom, lecz głupota^200 burzy** go własnymi rękami^3027.      Prz 24,3; Prz 31,10-31

* lub: żona; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - strącić, zburzyć, przełamać, połamać, odłamać

2. Kto postępuje* w sposób prawy**, boi*** się JHWH, a przewrotny**** na swoich drogach^1870 gardzi Nim.      Prz 19,1; Prz 28,6

* dosłownie: chodzi - tu jako metafora sposobu życia - por. Ef 4,1 przypis *; ** lub: uczciwość, prawość, słuszność, szczerość, sprawiedliwość; *** por. Prz 13,13 przypis ***; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zepsuć się, być podstępnym, przewrotnym

3. W ustach^6310 głupiego^191 jest rózga* pychy**, a mądrych^2450 strzegą^8104 ich wargi^8193.      Prz 12,6

* lub: gałąź, gałązka, rózga - tylko tu i Iz 11,1; ** lub: duma, majestat, wzniesienie się (o morzu), buta

4. Gdzie nie ma^369 bydła*, tam spichlerze** są puste***, lecz dzięki sile^3581 byków**** jest obfitość^7230 plonów*****.      Prz 13,23; Am 4,6

* lub: wołu; ** lub: żłób, koryto, spichlerz; *** czysty, szczery, pusty; **** lub: wół, przewodnik stada; ***** płody rolne, owoc, zbiory

5. Wierny* świadek** nie kłamie^3576, a fałszywy^8267 świadek zionie*** kłamstwem^3577.      Rdz 20,16

* lub: godny zaufania; ** świadectwo, dowód; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dyszeć, dmuchać, wydawać dźwięki, pobudzać

6. Szyderca* szuka^1245 mądrości^2451 – i nic^369, lecz rozumnym** wiedza^1847 przychodzi łatwo***.      Ps 119,18; Prz 18,2; Jk 1,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chełpić się, gardzić, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - szydzić; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być roztropnym, zmyślnym, rozważnym, mieć zrozumienie; *** dosłownie: szybko, lekko

7. Odejdź^1980 od* człowieka^376 głupiego**, bo nie zauważysz*** u niego warg^8193 rozumnych****.      Prz 20,15; 1Kor 5,11

* lub: sprzed, coś, co jest przed oczami; ** lub: głupek, tępak, prostak, człowiek zadufany; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - poznać, dostrzegać; **** poznanie, mądrość

8. Mądrość^2451 roztropnego* to rozumienie^995 swojej** drogi^1870, a głupotą^200 głupich^3684 jest oszustwo***.

* lub: przebiegły, podstępny, chytry, zmyślny, rozsądny; ** lub: Jego ( Boga); *** podstęp

9. Głupcy^191 szydzą* z grzechu**, a między^996 prawymi*** panuje życzliwość****.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - drwić; ** lub: przestępstwo, przewinienie, grzech, wina, ofiara za winę; *** lub: szczery, prawy, sprawiedliwy, prawidłowy, należyty; **** lub: przyjemność, upodobanie, rozkosz, przychylność, łaska, życzliwość, życzliwe przyjęcie, uznanie, wola, intencja

10. Serce* zna^3045 gorycz** swojej duszy^5315, a obcy^2114 nie ma udziału*** w jego radości^8057.

* tj. wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie; ** hebr. mar - gorzki, gorzko - por. Rdz 27,34, Wj 15,23 Lb 5,18; *** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - wymieniać zobowiązania, dzielić coś wspólnie

11. Dom^1004 niegodziwych^7563 zostanie zgładzony*, a namiot** prawych^3477 rozkwitnie^6524.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać spustoszonym, wygubionym, zniszczonym; ** tj. namiot, namiot nomady symbolizujący tymczasowość, przybytek

12. Bywa* jakaś droga^1870, która człowiekowi^376 wydaje się słuszna**, lecz na końcu*** okazuje się drogą^1870 wiodącą do śmierci^4194.      Prz 12,15; Prz 16,25; Prz 30,12; Ga 6,3

* lub: jest; ** por. w. 9 przypis ***; *** lub: dalsza część, koniec, coś ostatniego, tylnego, potomstwo

13. Nawet^1571* w śmiechu** serce^3820 boli***, a końcem^319 tej radości^8057 jest smutek****.

* lub: także; ** zabawa, żarty, drwina; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cierpieć ból (fizyczny i umysłowy); **** żal, żałoba, ciężkość, zgryzota - Ps 119,9, Prz 10,1

14. Serce^3820 odstępcy* syci się tym, co ma ze swoich dróg^1870, a dobry** człowiek^376 tym, co ma ze swoich.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - schodzić na złą drogę, odwracać się od wiary - 2Tes 2,3 przypis *; ** lub: łaskawy, miły, przyjemny

15. Prosty* wierzy** każdemu^3605 słowu^1697, a roztropny^6175 zważa^995 na swoje kroki^838.      Dz 17,11; 1J 4,1

* lub: nieuczeni, naiwni, chętni do nauki, o otwartym umyśle; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - trwać mocno ufać, być pewnym

16. Mądry^2450 boi* się i odstępuje** od zła^7451, ale głupi^3684 idąc obok*** zła jest pewny**** siebie.

* lub: pełen bojaźni, pełen czci, wystraszony; ** dosłownie: odegnać, odciągnąć, oderwać; *** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - przejść ponad, zdenerwować się, wybuchnąć - Biblia Tysiąclecia, Biblia Poznańska - unosi się; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pewność, być śmiałym, być bezpiecznym

17. Kto jest skory* do gniewu^639, popełnia** głupstwa^200, a mąż^376 przebiegły*** jest znienawidzony^8130.

* dosł: niecierpliwy; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić, powodować, wykonać; *** lub: rozważny (?) - plan, rozwaga, spisek

18. Prości* dziedziczą** głupotę^200, a roztropnych^6175 wieńczy*** poznanie^1847.      Prz 4,7; Dn 12,3

* por. w. 15 przypis *; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odziedziczyć, otrzymać, objąć w posiadanie; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - otaczać, opasywać, nosić jako nakrycie głowy

19. Źli^7451 pokłonią* się przed^6440 dobrymi^2896, a niegodziwi^7563 u bram** sprawiedliwego^6662.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zgiętym w pokłonie, paść na twarz, ukorzyć się; ** brama miejska to miejsce spotkań oraz sprawowania władzy

20. Ubogi* jest znienawidzony^8130 nawet^1571 przez swojego przyjaciela**, a kochających*** bogatego^6223 jest wielu^7227.      Prz 19,4; Prz 19,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cierpieć niedostatek bądź głód; ** kompan, towarzysz, współmieszkaniec; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kochać, miłować, pragnąć

21. Kto gardzi* swoim bliźnim^7453, ten grzeszy, a kto lituje** się nad nędznikami***, jest szczęśliwy****.

* lub: lekceważyć; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić przychylnym, być łaskawym; *** lub: biedny, udręczony, słaby, pokorny, skromny, nędzny; **** lub: błogosławiony - Ps 1,1 przypis *

22. Czyż nie błądzą* ci, którzy planują^2790 zło^7451? Lecz miłosierdzie** i prawda*** są z tymi, którzy planują^2790 dobro^2896.      Ps 85,10

* lub: mylić się, błąkać się, zataczać się; ** dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie; *** wierność, prawda, pewność, wiarygodność, hebr.: chesed i emet - często występują razem

23. Każda praca* przynosi zysk**, a puste*** słowa^1697 prowadzą tylko^389 do nędzy****.

* lub: trud, ciężkie doświadczenie, mozół - Rdz 3,19; ** obfitość; *** idiom: słowa warg; **** ubóstwo, potrzeba, brak

24. Koroną* mądrych^2450 jest ich bogactwo**, ale głupota^200 głupich*** pozostaje głupotą^200.      Ps 112,9; Łk 16,9

* lub: wieniec; ** lub: majątek, bogactwo, dobrobyt; *** lub: tępak, prostak, człowiek zadufany

25. Świadek^5707 wierny* wyzwala** dusze***, a fałszywy^4820 zionie**** kłamstwem^3577.      Prz 14,5

* por. w. 22 przypis **; ** lub: wyrwać, wyratować, odzyskać; *** tu l.mn.; **** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dyszeć, dmuchać, wydawać dźwięki, pobudzać

26. W bojaźni* JHWH jest silna^5797 ufność**, a dla synów jego*** będzie On schronieniem****.

* lub: szacunek, nabożna cześć, pobożność; ** zaufanie, ufność, miejsce ucieczki, EIB - mocna ostoja; *** Boga lub człowieka (?); **** lub: kryjówka, miejsce schronienia, ucieczka

27. Bojaźń^3374 JHWH jest źródłem* życia^2416, by uniknąć sideł** śmierci***.      Ps 19,9; Ps 111,10; Prz 1,7; Prz 8,13

* lub: krynica, zdrój; ** lub: wabik, przynęta; *** hebr.: mawet - śmierć, umieranie, choroba śmiertelna, mór

28. Liczny^7230 lud* jest chwałą^1927 króla^4428, a brak** ludzi^3816 to zguba^4288 władcy***.      2Krl 10,32-33

* lub: naród, lud, krewniak, lud uzbrojony - Sdz 20,10 Iz 36,1; ** dosłownie: zaprzestanie, koniec, ostateczność, nic, nicość; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: możny, władca, dygnitarz

29. Nieskory* do gniewu** ma wiele^7227 roztropności^8394, lecz niecierpliwy^7116*** duchem^7307 wywyższa**** głupotę^200.      Prz 16,32; Jk 1,19

* lub: cierpliwy, nieskory do ... ; ** metafora - fuknąć gniewnie; *** lub: krótki; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wznosić, podnosić, zabierać, ustawiać

30. Spokojne^4832* serce^3820 jest życiem^2416 ciała^1320, a zazdrość** jest zgnilizną*** kości^6106.

* lub: zdrowe; ** żarliwość, zawiść, namiętność seksualna; *** lub: zepsucie, rozpad - idiom: śmierć (?) - por Prz 12,4

31. Kto gnębi* ubogiego^1800, uwłacza** jego Stwórcy^6213, a czci*** Go ten, kto lituje^2603 się nad potrzebującym^34.      Prz 17,5; Mt 25,40; 1J 3,17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciskać, krzywdzić, wymuszać; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przeciwstawiać się, urągać, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić wyrzuty; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - otoczyć chwałą

32. Niegodziwy^7451 zostaje powalony* przez swoje zło^7563, a sprawiedliwy^6662 ma nadzieję** nawet w czasie swojej śmierci^4194.      Ps 17,15; Ps 73,24; Prz 24,16

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być ciśniętym w dół, być rzuconym w dół; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaufać, szukać schronienia, szukać ucieczki, złożyć nadzieję w (Bogu), Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - schroni się w swojej śmierci, EIB - w jego śmierci sprawiedliwy znajduje ratunek

33. Mądrość^2451 spoczywa* w sercu^3820 rozumnego^995 i wśród^7130 głupców^3684 staje się znana**.      Prz 10,25; Prz 15,14; Prz 18,15; Kaz 7,9

* lub: odpocząć, osiąść i pozostać, być spokojnym; ** lub: czy stanie się ... (?) koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać ujawnionym, stać się znanym, zostać objawionym, ujawnić się

34. Sprawiedliwość^6666 wywyższa^7311 naród*, a grzech^2403 jest hańbą** narodów***.      Pwt 4,6-8; Pwt 28,1; Prz 11,11

* hebr.: goim - poganie, narody, grupy etniczne, nie-Żydzi; ** hebr.: chesed - por. w. 22 przypis ** tu jako homonim - wstyd, hańba - por. Kpł 20,17; *** hebr.: le’om - lud, naród

35. Król^4428 jest przychylny* roztropnemu** słudze^5650, lecz gniew*** spadnie**** na przynoszącego wstyd^954.

* lub: przyjemność, upodobanie, rozkosz, przychylność, łaska; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postępować rozważnie; *** lub: wybuch, furia, wściekłość; **** dosłownie: będzie, stanie się

↑↑

Rozdział 15

1. Łagodna* odpowiedź^4617 uśmierza** zapalczywość***, a bolesne**** słowo^1697 pobudza^5927 gniew^639.      Sdz 8,1; 1Sm 25,10; Prz 25,15

* lub: delikatny, miękki; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odwraca; *** żar, furia, wściekłość, gorączka, złość; **** ból, trud, smutek

2. Język^3956 mądrych^2450 zdobi* wiedzę^1847, ale usta^6310 głupich^3684 tryskają^5042 głupotą^200.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić pięknym, czynić dobrze, sprawić radość - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - zna dobrze wiedzę, EIB - czyni zadość wiedzy, Biblia Poznańska - ocieka ...

3. Oczy^5869 JHWH są na każdym^3605 miejscu^4725, obserwują* złych** i dobrych***.      Rdz 6,5; 2Krn 16,9; Prz 25,1; Hbr 4,13

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trzymać straż, szpiegować; ** lub: zły, niegodziwy, nikczemny, złośliwy; *** lub: miły, przyjemny, znakomity, lepszy, łaskawy, słuszny

4. Zdrowy* język jest drzewem^6086 życia^2416, a jego przewrotność** jest rozbiciem^7667*** ducha^7307.      Prz 3,18; Prz 11,30; Prz 14,30

* lub: uzdrawiający - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, kojący - EIB; ** znieprawienie, pokrętne, nieuczciwe postępowanie tu i Prz 11,3; *** ruina, złamanie

5. Głupi^191 gardzi* pouczeniem** swojego ojca^1, a kto przyjmuje^8104 upomnienia*** stanie się bystrzejszym^6191.      Prz 3,11; Prz 12,1; Prz 15,31

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odtrącać; ** lub: dyscyplina, karcenie, pouczenie, ostrzeżenie, kara; *** lub: nagana, wyrzut, kara, ukaranie, oskarżenie

6. W domu^1004 sprawiedliwego^6662 jest wiele^7227 zapasów*, a dochód** niegodziwego^7563 powoduje nieszczęście***.      Prz 3,9

* lub: bogactwo, skarb, majątek, zapasy, skarbiec; ** lub: zysk, przychód, płody rolne, owoc, zbiory, plon; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zmącenie

7. Wargi^8193 mądrych^2450 szerzą* wiedzę^1847, lecz serce^3820 głupich^3684 nie jest takie**.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozrzucić, rozproszyć, przesiewać; ** właściwe

8. Ofiara* niegodziwych^7563 budzi obrzydzenie** w JHWH, a modlitwa^8605*** prawych^3477 sprawia Mu przyjemność^7522.      Prz 15,29; Prz 21,27; Prz 28,9

* hebr.: zebah - ofiara, ofiara wspólnotowa - Pwt 26,14; ** lub: ohyda, nieczystość; *** termin w tytule Psalmów - por. Ps 17,1

9. Droga^1870* niegodziwego^7563 budzi obrzydzenie^8441 w JHWH, kocha^157 On tego, kto podąża** za sprawiedliwością^6666.      Prz 3,32

* tu: o sposobie życia - por. Prz 1,15 przypis *; ** lub: gonić zawzięcie za, dążyć gorliwie do zabezpieczenia sobie, zabiegać usilnie o

10. Najgorsza^7451 kara* należy się temu, kto porzuca** ścieżkę^734, a kto nienawidzi^8130 upomnienia***, umrze.

* karcenie lub: napomnienie (wydaje się) złe dla porzucającego ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, EIBᴷ; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaniedbać, odejść, zmienić nastawienie; *** lub: nagana, wyrzut, kara, ukaranie, oskarżenie

11. Szeol* i Abaddon** są otwarte przed^5048 JHWH; tym^637 bardziej^3588 serca^3826 synów^1121 ludzkich^120***.      Hi 26,6; Ps 9,17; Ps 55,15; Prz 27,20

* hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27; ** hebr.: abaddon - miejsce zniszczenia, zniszczenie, zguba - Obj 9,11; *** dosłownie: adama - l.poj.

12. Szyderca* nie lubi^157** tego, który go strofuje*** i nie chodzi^1980 on do mądrych^2450.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chełpić się, gardzić, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - szydzić; ** nie miłuje; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - karcić, besztać, strofować, ganić, dowodzić, sądzić

13. Radosne^8056 serce^3820 rozwesela* oblicze**, lecz gdy serce^3820 cierpi***, duch**** jest złamany*****|GES.      Prz 15,30; Prz 17,22; Prz 18,14

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ucieszyć, uczynić coś pięknym; ** tu: l.mn. - LEBᴷ; *** ból, krzywda, uraza, zranienie, smutek; **** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł, gr.: pneuma - por. Rdz 1,2 Ga 6,18 przypis *; ***** dosłownie: rażony, dotknięty, przybity, złamany - por. Iz 16,7; GES Gessenius Hebrew and English Lexicon

14. Serce^3820 rozumne* szuka** poznania^1847, a usta*** głupich^3684 karmią^7462 się głupotą^200.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być roztropnym, zmyślnym, rozważnym, mieć zrozumienie; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pragnąć, prosić; *** dosłownie: oblicza, twarze

15. Wszystkie^3605 dni udręczonego* są złe^7451, ale dobre** serce^3820 ma ciągłą*** ucztę****.      Ps 90,7

* lub: biedny, udręczony, słaby, pokorny, skromny, nędzny; ** lub: radosne - jako stan zadowolenia - por. Pwt 6,24, Kaz 2,24; *** lub: bez przerwy, ciągle, wiecznie; **** święto

16. Lepiej^2896 mieć mało* z bojaźnią^3374 JHWH niż wielki^7227 skarb**, a przez niego zamęt***.      Prz 16,8; Prz 28,6

* lub: trochę; ** skarbiec, magazyn, arsenał, spichlerz; *** zgiełk, niepokój, zbicie z tropu, utrapienie, udręka

17. Lepszy^2896 jest posiłek* z jarzyn**, a przy tym*** miłość^160, niż utuczony^75 wół^7794, a z nim nienawiść^8135.      Prz 17,1

* lub: przydział, racja, żywność; ** lub: zielenina z ogrodu, zioła, trawa; *** dosłownie: tam

18. Człowiek^376 gniewny* wywołuje** kłótnie***, a nieskory^750 do gniewu^639 uśmierza^8252 spory****.      Prz 26,21; Prz 29,22

* lub: żar, furia, wściekłość, gorączka, oburzenie, złość; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wzniecać spory, wywoływać konflikty; *** niezgoda; **** lub: konflikt, sprawa w sądzie

19. Droga^1870 leniwego* jest jak żywopłot** z cierni***, a ścieżka prawych^3477 jest wyrównana****.

* lub: gnuśny; ** żywopłot, ogrodzenie; *** tj. ciernisty krzew - o dolinie Jordanu - tu i Mi 7,4; **** lub: zbudować gościniec, przygotować drogę, jak ubity trakt - Ewangeliczny Instytut Biblijny - przekład literacki

20. Mądry^2450 syn^1121 rozradowuje* ojca^1, lecz głupi^3684 człowiek^120 lekceważy** swą matkę^517.

* lub: być zadowolonym, radować się, unosić się radością, promienieć; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - traktować z pogardą, koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być nikczemnym

21. Głupota^200 jest radością* dla pozbawionego^2638 rozumu**, a człowiek^376 roztropny^8394 chodzi^1980 prostą*** drogą.      Prz 4,11; Prz 4,25; Ef 5,15

* lub: wesołość, uciecha, zadowolenie; ** lub: umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek, serce; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - iść prosto

22. Gdzie nie ma narady*, zamysły** są pokrzyżowane***; ostoją^6965 się przy wielu^7230 doradcach****.

* lub: zgromadzenie, rada mędrców, krąg; ** lub: zamiary, wynalazki, myśli; *** łamać, naruszać, pokrzyżować; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - radzić, doradzać, udzielać rady

23. Człowiek^376 jest zadowolony^8057 z odpowiedzi^4617 swoich ust^6310; o jak dobre* jest słowo** we właściwym czasie^6256!      Iz 50,4

* lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, szczęście, dobro moralne; ** lub: słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa

24. Ścieżka^734 życia^2416 rozważnego* wiedzie w górę^4605, aby uniknąć^5493 Szeolu** w dole***.      Flp 3,20; Kol 3,1

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być roztropnym, postępować rozważnie, mądrze; ** hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27; *** lub: poniżej, w dół, na dole

25. JHWH zniszczy^5255 dom^1004 pysznych*, lecz utwierdzi** granicę*** wdowy^490.

* lub: dumny, wyniosły, arogancki - por. Hi 11,12 Ps 94,2; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić, że ktoś stanie prosto, umocować, ustanowić; *** naruszenie granicy uważano za złamanie przymierza - Pwt 19,14

26. Myśli* złego^7451 budzą odrazę** w JHWH, a słowa*** czystych^2889 są przyjemne****.      Prz 6,16; Mt 15,19

* lub: zamysł, plan, wymysł; ** coś obrzydliwego, ohyda; *** lub: wypowiedź, powiedzenie, obietnica, nakaz; **** lub: łaskawość, rozkoszność, przyjazne zachowanie

27. Kto zdobywa* nieuczciwe zyski^1215, krzywdzi** swój dom^1004, a kto nienawidzi^8130 łapówek***, będzie żył^2421.

* lub: uzyskać poprzez bezprawny gwałt, być chciwym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zakłócać, trapić; *** dosłownie: dar - tu w znaczeniu dawania daru w celu wpłynięcia na sposób myślenia i działania w określonym kierunku - łapówka

28. Serce^3820 sprawiedliwego^6662 rozmyśla* nad odpowiedzią^6030, lecz usta^6310 niegodziwych^7563 tryskają** złem^7451***.      Prz 18,13; 1P 3,15

* lub: rozważać, obmyślać, dumać; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wylewać, wydzielać, powodować kipienie, buchać; *** tu: liczba mnoga

29. JHWH jest daleko* od niegodziwych^7563, ale wysłuchuje^8085** modlitwy^8605*** sprawiedliwych^6662.      Ps 34,15

* lub: oddalony, odległy, dalekie kraje; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - słuchać, rozumieć, spełnić prośbę; *** por. w 8 przypis ***

30. Blask* oczu^5869 rozwesela** serce^3820, a dobra^2896 nowina^8052 wzmacnia*** kości^6106.

* dosłownie: źródło światła, świecące ciało niebieskie; ** por. w. 20 przypis *; *** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić grubym, namaścić, znaleźć tłuszcz

31. Ucho^241 słuchające* upomnienia^8433** życia^2416, będzie przebywać*** wśród mądrych^2450.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być posłusznym, słyszeć; ** nagany, kary, ostrzeżenia; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nocować, spędzić noc, przebywać, pozostawać

32. Kto odrzuca^6544 karność*, gardzi** swoją duszą^5315, a kto jest posłuszny^8085 upomnieniu^8433, nabywa^7069 rozumu***.      Prz 3,11; Prz 5,12; Prz 12,1

* lub: dyscyplina, karcenie, pouczenie, ostrzeżenie, kara; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odrzucać, odmawiać; *** serce, wnętrze, rozum

33. Bojaźń^3374 JHWH jest pouczeniem^4148 mądrości^2451, a pokora* poprzedza^6440 chwałę**.      Hi 28,28

* lub: cichość; ** chwała, splendor, majestat

↑↑

Rozdział 16

1. Do człowieka^120 należą plany* serca^3820, ale odpowiedź^4617 języka^3956 jest od JHWH.

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: ustalenie, plan, przygotowanie

2. Wszystkie^3605 drogi^1870 człowieka^376 wydają się czyste* w jego oczach^5869, ale JHWH ocenia** duchy***.      Prz 16,25; Prz 21,2; Prz 30,12

* lub: prawe; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szacować, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odważać, odmierzać, koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać przystosowanym do normy; *** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr

3. Powierz*|IMP JHWH swoje dzieła^4639, a twoje zamysły** zostaną utwierdzone^3559.      Ps 37,4

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - toczyć, zwijać, przytoczyć się - Ps 22,9 EIB - zepchnij, zdaj na ...; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: wymysły, plany, zamiary, myśl

4. JHWH uczynił^6466 wszystko^3605 dla swojego celu*, nawet^1571 niegodziwego** na dzień^3117 zły***.      Iz 43,7; Obj 4,11

* lub: odpowiedź, odzew, cel - por. Syr 43,14.26; ** lub: winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca; *** lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły (czas)

5. Każde^3605 wyniosłe* serce^3820 budzi odrazę** w JHWH; ręka za rękę*** – nie zostanie uniewinniony****.      Prz 8,13; Jk 4,6

* lub: wysoki, dumny, wywyższony, pyszny; ** coś obrzydliwego; *** idiom: z całą pewnością prędzej czy później - Prz 11,21; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wolnym od winy, być oczyszczonym

6. W miłosierdziu* i prawdzie* przebłaganie** za nieprawość^5771, a w bojaźni^3374 JHWH oddzielenie^5493 od zła^7451.      Ps 85,10; Prz 3,3

* hebr. chesed przypis ** i emet przypis *** - często występują razem - Prz 14,22 hendiadys (?) - wierne miłosierdzie, szczere oddanie - por. EIBᴷ; ** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być pokrytym, czynić przebłaganie za, pojednanie

7. Gdy drogi^1870 człowieka^376 podobają* się JHWH, to godzi** On z nim nawet jego nieprzyjaciół***.      2Krn 17,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć upodobanie w, przyjmować życzliwie; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zawierać pokój z, powodować bycie spokojnym; *** lub: wróg osobisty bądź narodu

8. Lepiej^2896 mieć mało^4592 w sprawiedliwości* niż wiele dochodów** bezprawnych***.      Ps 37,16; Prz 15,16; 1Tm 6,6-10

* hebr.: cedaka - oznacza także okazanie łaskawości i przyjście z pomocą, prawość; ** lub: zysk, przychód, płody rolne, owoc, plon; *** sąd, orzeczenie prawne, sprawiedliwość, przywilej prawny - Ps 37,28 przypis *

9. Serce^3820 człowieka^120 obmyśla* swoją drogę^1870, ale JHWH kieruje** jego krokami^6806.      Ps 37,23; Prz 16,1; Prz 19,21; Prz 20,24; Jr 10,23

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mieć w pamięci, zamyślać, planować, liczyć; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - utwierdzić, ustalić, dokonać, zrobić, umocnić

10. Wyrok* Boży jest na wargach^8193 króla^4428; jego usta^6310 nie są wiarołomne** w sądzie^4941.      2Sm 14,17-20; 1Krl 3,28; Prz 18,14-15

* tu: w sensie pozytywnym - decyzja, wyrocznia, negatywnym - czary, wróżby; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejawiać niewierność, zdradę, naruszać prawo

11. Sprawiedliwa^4941 waga^6425* i szale** należą do JHWH i wszystkie^3605 ciężarki*** w trzosie^3599 są Jego dziełem^4639.

* tu i Iz 40,12; ** lub: odważniki; *** tj. drogie kamienie, kamienie zawierające metal, kamień jako odważnik, zwykły kamień, narzędzia pracy

12. Niegodziwe^7562 postępowanie^6213 budzi odrazę^8441 w królach^4428, bo tron* zostanie utwierdzony** sprawiedliwością^6666.      Prz 25,6

* lub: miejsce (honorowe), tron, miejsce do siedzenia, stołek; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być utrwalonym, być niewzruszenie ustanowionym

13. Wargi^8193 sprawiedliwe^6664 są rozkoszą* królów^4428, każdy z nich kocha^157 tego, kto mówi^1696 to, co słuszne**.      Ps 101,5; Prz 14,35

* lub: przyjemność, upodobanie, rozkosz, przychylność, łaska, życzliwość, życzliwe przyjęcie, uznanie, wola, intencja; ** lub: szczery, prawy, sprawiedliwy, prawidłowy, należyty

14. Gniew* króla^4428 jest posłańcem** śmierci^4194, ale mądry*** człowiek^376 uśmierzy**** go.      Kaz 10,4

* lub: żar, furia, wściekłość, gorączka, oburzenie, złość; ** hebr.: mal’ak - wysłannik, zwiastun, przedstawiciel, anioł; *** lub: roztropny, uczony, zmyślny, bystry, mądry; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zakrywać, uśmierzać, przejednywać, dokonywać przebłagania za grzech, czynić przebłaganie za

15. W jasności* twarzy** króla^4428 jest życie^2416, a jego przychylność*** jest jak obłok^5645 z późnym deszczem****.      Hi 29,23

* lub: lampa, światło, kaganek; ** twarz, oblicze, obecność, osoba; *** łaska, życzliwość, życzliwe przyjęcie, uznanie - por. w. 13 przypis *; **** deszcz późny lub wiosenny (marzec, kwiecień) występujący przed zbiorami - por. Pwt 11,14 Hi 29,23 Jr 3,3 5,24, Oz 6,3

16. O wiele^4100 lepiej^2896 jest nabyć* mądrość^2451 niż złoto^2742; a nabyć^7069 rozum** lepiej niż srebro***.      Prz 3,14; Prz 4,5; Prz 8,10; Prz 22,1

* lub: dostawać, nabywać, kupować, otrzymywać; ** rozumienie, rozeznanie, umiejętność oceny i analizy z umiejętnością dokonania właściwego wyboru; *** najwyższej próby - EIB srebro jako pieniądz

17. * Ubity trakt** to odstępowanie^5493 od zła^7451 prawych***; kto chroni**** swoją drogę^1870, strzeże***** swojej duszy^5315.

* w. 17 według tekstu masoreckiego to środkowy wiersz Przysłów; ** hebr.: mᵉsillaʰ - droga publiczna, szeroka, ubity trakt, dobrze utrzymana; *** lub: szczery, sprawiedliwy; **** czuwać nad, bronić; ***** pilnować, zachować

18. Pycha* kroczy przed ruiną**, a wyniosły^1363 duch przed upadkiem***.      Est 3,5; Prz 18,12; Iz 2,11

* lub: wywyższenie, majestat, duma, arogancja, buta; ** złamanie, rozbicie, ruina; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście - potknięcie, nieszczęście

19. Lepiej^2896 być uniżonego* ducha^7307 z pokornymi**, niż dzielić^2505 łup*** z pysznymi****.

* lub: niski, pokorny, lichy; ** biedny, skromny, słaby; *** lub: zdobycz, zysk; **** dumny, wyniosły, arogancki

20. Kto zważa* na^5921 Słowo^1697, znajduje^4672 dobro^2896, a kto pokłada ufność** w JHWH jest szczęśliwy***.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - patrzeć na, mieć wgląd, poświęcać uwagę, rozważać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pewność, pokładać ufność; *** lub: szczęśliwość, błogosławieństwo, często w wykrzykniku

21. Tego, kto ma mądre^2450 serce^3820, nazywają* rozumnym^995, a słodycz^4986 warg^8193 pomnaża^3254 zrozumienie**.      Prz 1,5; Prz 9,9; Prz 16,23

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być przyzywanym, głoszonym; ** uczoność, nauka, zrozumienie EIB - zdolność przekonywania, przyswajania nauki Biblia Gdańska - przydaje nauki, Biblia Poznańska - wzmacnia siłę przekonywania

22. Rozsądek* jest zdrojem^4726 życia^2416 dla jego posiadaczy**, a karą*** dla głupich^191 jest głupota^200****.      Prz 10,11; Prz 13,14; Prz 14,27

* lub: roztropność, rozum, wgląd, rozeznanie, aprobata; ** hebr.: ba’al - właściciel, pan, mąż; *** lub: łajanie, napomnienie, kara jako chłosta, pouczenie; **** lub: a umiejętność głupców jest głupotą - Biblia Gdańska nauczanie głupców jest głupotą - King James Version

23. Serce^3820 mądrego^2450 udziela jego ustom^6310 rozwagi* i pomnaża^3254 jego wargom^8193 zrozumienie**.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być roztropnym; ** por. w. 21 przypis **

24. Miłe* słowa** są jak plaster^6688*** miodu^1706, słodyczą^4966 dla duszy^5315 i lekarstwem**** dla kości^6106.      Prz 15,26

* lub: łaskawość, rozkoszność, przyjazne zachowanie; ** lub: wypowiedź, mowa, słowo, powiedzenie, obietnica, nakaz; *** tylko tu i Ps 19,10; **** lub: zdrowie, uzdrowienie, uzdrawiający lek

25. Bywa* jakaś droga^1870, która człowiekowi^376 wydaje się słuszna**, lecz na końcu*** jest drogą^1870 wiodącą do śmierci^4194.      Prz 14,12

* lub: jest,; ** szczery, prawy, sprawiedliwy, prawidłowy, należyty; *** dalsza część, koniec, coś ostatniego, potomstw

26. Pragnienie* robotnika^6001 pracuje** dla niego, bo usta^6310 zgłodniałe przymuszają*** go.

* hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, akt woli lub uczuć, głód - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mozolić się, trudzić się, posługiwać się, służy mu - EIB; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pragnąć, przymuszać

27. Człowiek^376 nikczemny* wygrzebuje** zło^7451, a to, co na jego wargach^8193 – jakby ogień^784 płonący***.      Prz 6,12; Prz 19,28; Jk 3,6

* hebr.: belijja’al - bezwartościowość, nieużyteczność, niegodziwość, ruina - por. idiom: „słowo Beliala” w Ps 101,3; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kopać, wydobyć na wierzch, wygrzebać; *** lub: przypiekający

28. Człowiek^376 przewrotny* roznieca** spory^4066, a oszczerca*** rozdziela^6504 przyjaciół^441.

* dosłownie: zboczenie, coś zboczonego, perwersja, występne knowania - por. Pwt 32,20; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyrzucić, wypuścić, wyzwolić; *** dosłownie: szemrać, szeptać, obmawiać, oczerniać - tylko w Księdze Przysłów

29. Człowiek^376 gwałtowny* zwodzi** swojego bliźniego^7453 i sprowadza^1980 go na niedobrą^2896 drogę***.      Prz 1,10

* lub: gwałt, krzywda, okrucieństwo; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - namawiać, kusić, zwodzić; *** hebr.: derek - droga, odległość, podróż, sposób, metaforycznie bieg życia, charakter moralny

30. Kto zamyka* swoje oczy^5869, by myśleć** przewrotnie^8419***, kto zaciska^7169 swoje wargi^8193 już popełnia^3615 zło****.

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - planować, zamierzać, oceniać, wymyślać, myśleć; *** w. 28 przypis *; **** lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły (czas)

31. Siwizna* jest koroną** chwały***, zostanie ona znaleziona**** na drodze^1870 sprawiedliwości^6666.      Kpł 19,32; Prz 20,29

* lub: wiek, siwa głowa, starość; ** lub: wieniec; *** piękno, świetność, cześć, chluba; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać odkrytym, mieć w posiadaniu

32. Lepszy^2896 jest nieskory* do gniewu** niż mocarz***, a kto panuje**** nad swoim duchem^7307, znaczy więcej niż zdobywca***** miasta.      Prz 25,15; Prz 25,28; Prz 29,11

* lub: cierpliwy, nieskory do ...; ** metafora - fuknąć gniewnie; *** człowiek silny, dzielny, potężny, bohater; **** rządzić, władać; ***** dosłownie: chwytać, łapać

33. Los^1486* wrzuca^2904** się w zanadrze^2436, lecz każde^3605*** jego rozstrzygnięcie**** zależy od JHWH.      Joz 18,10; Prz 16,1; Prz 19,21; Prz 21,31

* tj. praktyka rzucania losów /urim i turim/ - Wj 28,30 Kpł 8,8 przechowywanych w efodzie arcykapłana; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - być ciśniętym; *** lub: całe; **** decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok

↑↑

Rozdział 17

1. Lepszy^2896 kawałek^6595 suchego^2720 chleba, a przy tym spokój*, niż dom^1004 pełen^4392 ofiar^2077** z kłótnią***.      Prz 15,17; Prz 21,9

* lub: spokój, łatwość, pomyślność, obfitowanie; ** tj. mięsa lub pozostałości z części składanych ofiar - Ps 106,28 przypis ***; *** lub: niesnaski, spór, konflikt, kłótnia, sprawa w sądzie

2. Sługa* roztropny^7919 zapanuje** nad synem^1121, który przynosi hańbę*** i wśród^8432 braci^251 podzieli**** dziedzictwo^5159*****.

* lub: niewolnik - por. Wj 21,2; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, władać; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zawstydzić; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dzielić, przyznawać, udzielać; ***** lub: i wraz z jego braćmi będzie miał udział w ... - EIB

3. Tygiel^4715* dla srebra^3701, piec** dla złota^2091, ale serca^3826 bada*** JHWH.      Ps 66,10; 1P 1,7

* tj. grafitowy tygiel, tu i Prz 27,21; ** lub: piec hutniczy, naczynie do wytapiania; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - sprawdzać, wykazywać, próbować

4. Nikczemnik* zwraca uwagę^7181 na niegodziwe^205 wargi^8193, a oszust** słucha^238*** zgubnego**** języka^3956.      1Sm 22,7-11; Prz 28,4

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zadać ranę, wyrządzić krzywdę, postępować niegodziwie bądź nikczemnie; ** podstęp, krzywda, fałsz, oszustwo; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - nakłaniać ucha; **** pożądanie, zniszczenie, klęska

5. Kto naśmiewa* się z ubogiego**, uwłacza*** jego Stwórcy^6213, a kto się cieszy^8056 z nieszczęścia^343, nie zostanie uznanym za niewinnego^5352.      Hi 31,29; Prz 14,31; Prz 21,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szydzić, naigrawać się; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cierpieć niedostatek bądź głód; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przeciwstawiać się, urągać, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić wyrzuty

6. Koroną* starców^2205 są synowie^1121 synów, a chlubą** synów są ich ojcowie^1.      Ps 127,3-5

* lub: wieńcem; ** piękno, świetność, cześć, chluba

7. Wzniosła* mowa^8193** nie przystoi*** głupiemu^5036****, a tym bardziej^637 szlachetnemu***** kłamliwa^8267 mowa^8193.

* dosłownie: obfitość, sznur, doskonałość - Rdz 49,3, szlachetna - EIBᴷ; ** dosłownie: usta, wargi; *** lub: piękny, przystojny, stosowny; **** por. w. 21 przypis **; ***** lub: ktoś szlachetnie urodzony, książęcego rodu

8. Łapówka* jest kamieniem^68 łaskawości^2580** w oczach^5869 właściciela^1167; gdziekolwiek^3605 on się zwróci^6437 – osiąga sukces***.

* lub: dar - por. Prz 6,35 przypis ****; ** tu w znaczeniu talizmanu (?) - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, New International Version - urok; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postępować rozważnie, osiągnąć sukces

9. Kto przykrywa* przestępstwo**, szuka^1245 przyjaźni^160, a kto wyjawia*** sprawę^1697, rozdziela^6504 przyjaciół^441.      Prz 10,12; 1P 4,8

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ukryć, rozciągnąć na; ** lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawolność, profanacja; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - powtarzać, zmieniać (słowo)

10. Nagana* głębiej dotyka** rozumnego^995, niż głupiego^3684 sto razów***.

* lub: napomnienie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zstępować, ingerować; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uderzać, bić

11. Zły^7451 dąży* jedynie^389 do buntu^4805, dlatego zostanie wysłany** do niego okrutny^394 posłaniec***.      Kpł 19,16; Prz 11,13

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać; ** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być odprawionym, zmuszonym, rozwiedzionym; *** hebr.: mal’ak - wysłannik, zwiastun, przedstawiciel, anioł

12. Lepiej człowiekowi^376 natknąć* się na niedźwiedzicę^1677, której zabrano młode**, niż na głupca*** w jego głupocie^200.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spotkać; ** pogrążony w żałobie, bezdzietny (wskutek utraty dzieci); *** lub: tępak, prostak, człowiek zadufany

13. Nie odstąpi* zło^7451 od domu^1004 tego, kto odpłaca** złem^7451 za dobro^2896.      Ps 109,4-5; Jr 18,20; Rz 12,17; 1Tes 5,15; 1P 3,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odchodzić, usuwać, zostać usuniętym; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odnawiać, zwracać twarz ku, płacić zadośćuczynienie

14. Kto uwalnia^6362 wodę^4325*, zaczyna** kłótnię^4066, dlatego porzuć^5203|IMP spór***, zanim^6440 wybuchnie^1566****.      Prz 25,8

* lub: otwiera - domyślnie tamy (?); ** początek, coś pierwszego; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** lub: niesnaski, spór, konflikt, kłótnia, sprawa w sądzie; **** tu i Prz 18,1 20,3

15. Kto usprawiedliwia* niegodziwego^7563 i kto potępia** sprawiedliwego^6662, zaiste^1571 obaj^8147 budzą odrazę*** w JHWH.      Wj 23,7; Prz 11,1; Prz 24,23; Iz 5,23

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ogłaszać sprawiedliwym, usprawiedliwiać, bronić sprawy, ocalić; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postępować niegodziwie, potępić jako winnego; *** coś obrzydliwego, ohyda

16. Po^4100 co pieniądze* w ręku^3027 głupca^3684, by nabyć^7069 mądrość^2451? Lecz nie ma^369 na to rozumu**?

* dosłownie: cena, opłata za najem, zysk; ** lub: umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek, serce

17. Przyjaciel* kocha w każdym^3605 czasie^6256, i rodzi** się bratem^251 w nieszczęściu***.      Hi 6,14; Prz 18,24; J 15,13-14

* lub: kompan, towarzysz, współmieszkaniec, przyjaciel, inny; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - narodzić się por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - i staje się bratem w utrapieniu; *** ciężkie położenie, niedola

18. Człowiekiem^120 pozbawionym^2638 rozumu* jest ten, kto przyklaskuje w dłoń** i daje*** poręczenie^6161 za swojego bliźniego****.      Prz 6,1

* lub: umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek, serce; ** idiom: uścisnąć dłoń (na znak porozumienia), poręczenie; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dawać w zastaw - tu i 1Sm 17,18; **** w. 17 przypis *

19. Kto kocha^157 przestępstwo*, kocha^157 spór**, a kto podwyższa^1361 swoją bramę***, szuka zagłady^7667.

* lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawolność, profanacja; ** lub: niesnaski, spór, waśnie - Prz 13,10; *** metafora: pychy i wyniosłości w mowie - por. KULᴷ EIBᴷ EBCᴷ

20. Przewrotny* w sercu^3820 nie znajduje^4672 dobra, a kto ma pokrętny** język^3956, wpada^5307 w zło^7451.      Ps 18,26; Prz 10,10; Jr 23,36

* lub: zniekształcony, wykrzywiony, przewrotny, wypaczony; ** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zmienić się, odwrócić, spaść, przestać działać

21. Ten kto spłodził^3205 głupca^3684, to na swoje zmartwienie*, a ojciec^1 głupiego** nie doznaje radości***.

* lub: żal, żałoba, ciężkość, zgryzota - Ps 119,9, Prz 10,1; ** hebr.: nabal - głupi, nierozumny; *** lub: być zadowolonym, unosić się radością, promienieć

22. Radosne* serce^3820 jest dobrym^3190 lekarstwem**, a złamany*** duch^7307 wysusza^3001 kości^1634****.      Prz 12,25

* lub: zadowolone; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: uzdrowienie, wyleczenie, lekarstwo, gojący; *** dosłownie: rażony, dotknięty, przybity, złamany - por. Iz 16,7; **** idiom: odbiera siłę

23. Niegodziwy^7563 bierze łapówkę* z zanadrza**, aby naginać*** ścieżki^734 prawa^4941.      Prz 23,8

* lub: dar - por. Prz 6,35 przypis ****; ** por. Prz 6,27 przypis *; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zginać, spychać na bok, odpychać, obracać

24. Na^854 twarzy* rozumnego^995 widać mądrość^2450, lecz oczy^5869 głupca^3684 błądzą aż po krańce^7097 ziemi^776**.      Kaz 2,24

* lub: twarz, oblicze, obecność, osoba, przed; ** metafora braku skupienia oraz braku jakichkolwiek zainteresowań mądrością

25. Głupi^3684 syn^1121 jest zmartwieniem* dla ojca^1 i goryczą** dla rodzicielki***.      Prz 10,1; Prz 15,20

* lub: gniew, utrapienie, rozdrażnienie, smutek, żal; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - rodzić, wydawać na świat

26. Zaiste* to niedobrze3808 strong:H2896 wymierzyć karę** sprawiedliwemu^6662, ani bić^5221 szlachetnych*** za prawość^3476.      Prz 17,5; Prz 18,5; Prz 24,23-24

* lub: także, nawet, co więcej, owszem, również, lecz, jednak, choć; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wymierzyć grzywnę, ukarać; *** por. w. 7 przypis *****

27. Kto ma poznanie*, powściąga** swoje słowa^561, człowiek^376 roztropny^8394 jest spokojnego ducha***.      Prz 10,19; Jk 1,19

* lub: wiedza, mądrość, umiejętność, rozeznanie; ** lub: panować nad; *** lub: spokojny, opanowany (o duchu) - tu i Prz 25,25

28. Zaiste^1571 głupi^191 gdy milczy*, zostanie uznany^2803 za mądrego^2450, a kto zamyka^331 swoje wargi^8193 – za rozumnego**.      Hi 13,5; Prz 10,19

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być cicho, uciszyć, być głuchym; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być roztropnym, zmyślnym, rozważnym, mieć zrozumienie

↑↑

Rozdział 18

1. Samotnik* dąży do^1245** spełnienia własnych pragnień^8378 i wtrąca*** się w każdą^3605 sprawę. ****      Jud 1,19

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - oddzielać, być oddzielonym, człowiek chodzący własnymi drogami, niechętny zbiorowemu działaniu - por. EIBᴷ; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - szukać, wymagać; *** lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - odsłonić, obnażyć, wybuchnąć - por. Prz 17,14 przypis ****; **** lub: i z powodu każdej sprawy wybucha - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

2. Głupi^3684 nie ma upodobania* w roztropności^8394**, lecz raczej^518 w objawieniu*** swojego serca^3820.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozkoszować się czymś, mieć przyjemność w, pragnąć, zachwycać się czymś, być ochoczym; ** por. Prz 2,2 przypis **; *** lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - być odsłoniętym, objawić

3. Gdy przychodzi^935 niegodziwy^7563, przychodzi^935 też pogarda^937, a z hańbą* urąganie**.

* lub: wstyd, upokorzenie, hańba; ** drwina, pogarda

4. Słowa^1697 ust^6310 człowieka^376 są jak głębokie* wody^4325, a źródło** mądrości^2451 jak płynący potok***.      Ps 78,2; Prz 20,5

* lub: tajemniczy, niezgłębiony; ** lub: krynica, zdrój; *** lub: rwący potok, dolina, wadi, dolina rwącego potoku, szyb

5. Niedobrze3808 strong:H2896 jest popierać* osobę^6440 niegodziwą^7563, krzywdząc** sprawiedliwego^6662 w sądzie***.      Prz 17,15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - inf.: unieść, podnieść, dźwigać, nieść, wspierać; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - skłaniać, wpływać, zginać, spychać na bok; *** lub: decyzja prawna, wyrok

6. Wargi^8193 głupiego prowadzą^935 do sporu*, a jego usta^6310 wołają** o ciosy***.      Prz 28,24

* lub: niesnaski, spór, konflikt, kłótnia, sprawa w sądzie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, przyzywać; *** uderzenia - tu i Prz 19,29

7. Usta^6310 głupiego^3684 są jego zgubą*, a jego wargi^8193 sidłem** dla jego duszy^5315.

* lub: zniszczenie, ruina, trwoga; ** przynęta, wabik, sidła

8. Słowa^1697 oszczercy* są jak przysmaki**, które^1992 gładko zstępują^3381 do głębi*** wnętrzności^990.

* lub: szemrać, szeptać, obmawiać, oczerniać - Prz 16,28 26,20.22; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hitpalepl - połykać szybko, pochłaniać żarłocznie, smakołyki; *** lub: brzuch, łono, metaforycznie: głębia Szeolu

9. Kto^1571 okazuje się leniwym* w swojej pracy**, jest bratem^251 wyrządzającego^1167 szkodę***.

* lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - okazać się leniwym, zwlekać - Joz 18,3, okazać brak odwagi - Prz 24,19; ** zajęcie, praca, zawód, interesy, usługa; *** dosłownie: właściciel, pan zniszczenia, ruiny

10. Imię* JHWH jest potężną** wieżą^4026, sprawiedliwy^6662 ucieka*** do niej i jest bezpieczny****.      Ps 116,13; Ps 148,13; Rz 10,9-13; Kol 3,17; 1J 5,13

* imię reprezentuje charakter i autorytet Boga; ** dosłownie: mocną; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - biec szybko; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wysoko, być (bezpiecznie) umieszczonym

11. Majątek* bogatego^6223 jest jego warownym^5797** miastem^7151 i murem^2346 wysokim^7682*** w jego wyobrażeniu****.      Prz 10,15

* lub: dobytek, wartość, cena; ** por. w. 10 przypis **; *** por. w. 10 przypis ****; **** lub: posążek, wyobrażenie, obraz, bałwan, złudzenie

12. Przed^6440 upadkiem* serce^3820 człowieka^376 jest wyniosłe^1361, a chwałę** poprzedza^6440 pokora***.      Prz 15,33; Prz 16,18; Łk 14,11

* lub: złamanie, pęknięcie, skruszenie, rozbicie, ruina; ** hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat, godność, szacunek - a także: ludzie - Rdz 34,13 Hi 19,9 Ps 8,5 21,5 - por. EIB Ps 30,13ᴷ; *** cichość

13. Kto odpowiada^7725 słowem*, zanim wysłucha^8085, jest to głupotą^200 i ona^1931** jest jego hańbą***.

* lub: słowo, mowa, przedsięwzięcie, sprawa lub: odpowiada w sprawie; ** tj. głupota; *** wstyd, zniewaga

14. Duch* człowieka^376 wspiera** go w jego chorobie^4245***, lecz kto podniesie**** strapionego***** ducha*?

* hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18 przypis * człowiek (dzielnego) ducha wytrzyma ... - EIB, Biblia Warszawska; ** koniugacja czasownika - pilpel - forma czynno-intensywna - przetrwać, wspierać zachować; *** lub: niemoc; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, podtrzymać; ***** por. Prz 15,13 przypis *****

15. Serce^3820 rozumnego^995 nabywa* wiedzy**, a ucho^241 mądrych^2450 szuka^1245 poznania^1847.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostawać, nabywać, kupować, otrzymywać; ** lub: wiedza, mądrość, poznanie, umiejętność, rozeznanie

16. Dar* człowieka^120 poszerza** mu miejsce i prowadzi^5148 go przed wielkich***.      Lb 18,11; Prz 9,16; Prz 21,14

* lub: dar, ofiara, podarunek - w odróżnieniu od - Prz 6,35 przypis ****; ** lub: być szerokim, przestronnym (o pastwisku); *** lub: wielki, ogromny, głośny, starszy, wybitny

17. Sprawiedliwym^6662 wydaje się ten, kto pierwszy^7223 przemawia w swojej sprawie w sądzie*, jednak, gdy przyjdzie^935 jego przeciwnik – sprawdzi** go.      1Krl 3,16-28

* lub: niesnaski, spór, konflikt, kłótnia, sprawa w sądzie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szukać (czegoś), przeszukiwać, zgłębiać, badać

18. Los*** kładzie kres^7673 sporom^4079 i rozstrzyga*** między^996 potężnymi^6099****.      Prz 16,33

* myśl nawiązuje do rzucania losów - por. Ps 78,55 przypis **; ** lub: dział, część (przyznana przez losowanie), los, dziedzictwo; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dokonywać podziału; **** potężny, rozległy, liczny

19. Urażonego* brata^251 trudniej zdobyć niż warowne** miasto^7151, a spory^4066 są jak zasuwy*** w twierdzy^759.      Rdz 4,5; Dz 15,39

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zbuntowanym przeciwko, wycierpieć bunt, zerwać relację braterską; ** dosłownie: mocne; *** pręt, belka, sztaba

20. Owocem* swoich ust^6310 nasyci** człowiek^376 swoje wnętrze^990***, nasyci^7646 się plonem**** swoich warg^8193.

* lub: plon; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć w nadmiarze, otrzymać swoją porcję, nasycić się; *** lub: ciało, brzuch, głębiny; **** płody rolne, owoc, zbiory

21. Śmierć* i życie^2416 są w mocy^3027 języka^3956, a kto go miłuje^157, spożyje^398 jego owoc^6529.      Mt 12,37; Ef 4,29; Kol 4,6; Tt 1,10-11; Jk 3,6-9

* hebr.: mawet - śmierć, umieranie, choroba śmiertelna, mór

22. Kto znalazł^4672 żonę^802, znalazł^4672 dobro* i otrzymał^6329 łaskę** od JHWH.      Prz 12,4; Prz 19,14; Prz 31,10; 1Kor 7,2

* lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, szczęście, dobro moralne; ** lub: przyjemność, upodobanie, rozkosz, przychylność, łaska, życzliwość, życzliwe przyjęcie, uznanie, wola, intencja

23. Ubogi* prosi** błagalnie^8469, ale bogaty^6223 odpowiada^6030 zuchwale***.      Prz 19,7; Jk 2,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cierpieć niedostatek bądź głód; ** dosłownie: wypowiada; *** dosłownie: silny, potężny, zaciekły, zuchwały

24. Człowiek^376 ma towarzyszy*, którzy przywodzą go do ruiny**, lecz bywa przyjaciel***, który przylgnie^1695 bardziej niż brat^251.      Prz 17,17; J 15,14-15

* lub: kompan, towarzysz, współmieszkaniec, przyjaciel, inny; ** lub: koniugacja czasownika - hitpolel - forma zwrotno-intensywna - być złamanym, być potłuczonym na kawałki, zgubić się nawzajem; *** przyjaciel - Est 5,10 Ps 88,19 Jr 20,5

↑↑

Rozdział 19

1. Lepszy^2896 ubogi*, chodzący** w swej uczciwości***, niż człowiek o przewrotnych**** wargach^8193, który jest głupcem^3684.      1Krl 9,4; Hi 2,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cierpieć niedostatek bądź głód; ** por. Prz 13,20 przypis *; *** lub: niepodzielność, całość, uczciwość, prostota, niewinność; **** lub: zniekształcony, wykrzywiony, wypaczony

2. Zaiste^1571 nie jest dobrze^2896 duszy* bez poznania**, a kto jest prędkich nóg, grzeszy***.      Rz 10,2; Prz 21,5; Prz 28,20; Prz 29,20; Rz 10,2

* hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, pragnienie, akt woli - por. bez wiedzy gorliwość nie jest dobra - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski, gdzie nie ma rozwagi nawet gorliwość nie jest dobra - Biblia Warszawska; ** lub: wiedza, mądrość, rozeznanie; *** lub: chybić celu bądź słuszności i obowiązku, grzeszyć, utracić

3. Głupota^200 człowieka^120 wypacza* jego drogę^1870, lecz jego serce** gniewa*** się na JHWH.      Ps 37,1; Iz 8,21; Obj 16,9

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wykręcać, odwracać, zniekształcać, wypaczać, znieprawiać, niszczyć; ** umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek, serce; *** lub: gniewać się, wyglądać na zmartwionego, wyglądać smutno, nie mieć humoru

4. Bogactwo^1952 przysparza* wielu^7227 przyjaciół**, ale ubogi*** zostaje oddzielony**** od swojego przyjaciela^7453.      Prz 14,20

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować dodanie, zwiększyć, zrobić więcej, uczynić ponownie; ** kompan, towarzysz, współmieszkaniec, inny; *** biedny, chudy; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być podzielonym, oddzielonym, rozdzielonym

5. Fałszywy* świadek^5707 nie umknie niewinny**, a kto zieje^6315*** kłamstwem^3577, nie ucieknie^4422.      Pwt 19,16-21

* lub: kłamstwo, oszustwo, rozczarowanie, podstęp, krzywda, fałsz; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być czystym, być wolnym od winy, oczyszczonym; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować wydychanie, wydawać dźwięki, sapać oddychać ciężko magicznym oddechem - por. Prz 6,19 KULᴷ

6. Wielu płaszczy*|AK się przed^6440 dostojnikiem** i każdy^3605 jest przyjacielem^7453 człowieka^376 dającego dary^4976***.      Prz 17,8; Prz 18,16

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - błagać, prosić, uspokajać, schlebiać; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: ktoś szlachetnie urodzony, książęcego rodu; *** dosłownie: dar

7. Wszyscy^3605 bracia^251 ubogiego* nienawidzą^8130 go, tym bardziej^637 dalecy^7368 są od niego jego przyjaciele**; zabiega*** o nich usilnie słowami^561, lecz ich nie ma.      Ps 38,11; Prz 18,23

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cierpieć niedostatek bądź głód; ** towarzysz, przyjaciel, zaufany przyjaciel; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - gonić zawzięcie

8. Kto nabywa* rozumu^3820, miłuje^157 swoją duszę^5315, a kto strzeże** roztropności***, znajdzie^4672 dobro^2896.      Prz 16,20

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - otrzymywać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, ochraniać, bronić, ratować; *** zrozumienie, przenikliwość, praktyczna zdolność oceny postaw ludzkich

9. Fałszywy^8267 świadek^5707 nie umknie niewinny^5352, a kto zieje* kłamstwem^3577, zginie**.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować wydychanie, wydawać dźwięki, sapać oddychać ciężko magicznym oddechem - por. Prz 6,19 KULᴷ; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zginąć, umrzeć, zostać zgładzonym, zniknąć, zabłądzić

10. Głupiemu^3684 nie przystoi* przepych**, tym bardziej^637 słudze^5650 panować^4910 nad książętami***.

* lub: piękny, przystojny, stosowny; ** lub: wykwintność, przepych, przyjemność, rozkosz, wygoda; *** lub: władca, wysoki urzędnik, naczelnik, dowódca, książę

11. Rozsądny* człowiek^120 opanowuje** swój gniew^639, a jego chwałą*** jest darować**** wykroczenie*****.      Prz 14,29; Rz 12,18; Ef 4,32; Jk 1,19; 1P 4,8

* lub: roztropność, rozsądek, wgląd, rozeznanie, aprobata; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydłużać; *** lub: cześć, piękno, chluba, świetność; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - inf. przejść nad; ***** lub: przewinienie, bunt

12. Wściekłość* króla jest jak ryk^5099 lwa^3715, a jego przychylność** jak rosa^2919 na trawie^6212.

* lub: furia, burzenie się, oburzenie; ** łaska, życzliwość

13. Głupi^3684 syn^1121 jest klęską* dla swojego ojca^1, a kłótliwa** żona^802 jest jak nieustanne^2956 kapanie*** z dachu.      Prz 17,21; Prz 17,25

* lub: upadek, klęska; ** niesnaski, spór; *** tu i Prz 27,15 cieknąca (rynna) - Biblia Warszawska jak kropla spadająca ustawicznie - Biblia Poznańska

14. Dom^1004 i bogactwo^1952 są dziedzictwem* po ojcach^1, a roztropna** żona jest od JHWH.      Prz 18,22

* lub: majątek, dziedzictwo, mienie; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być roztropnym, postępować rozważnie, mądrze

15. Lenistwo* pogrąża** w głębokim^8639 śnie, a dusza^5315 ospała*** będzie głodować^7456.

* lub: gnuśność; ** dosłownie: upaść, paść (o gwałtownej śmierci); *** lub: gnuśność, oszustwo, luźny, robić coś niedbale

16. Kto przestrzega^8104 przykazania*, zachowuje** swoją duszę^5315, ale kto gardzi^959 swoimi drogami^1870, zginie^4191.      Prz 13,13; Prz 15,32; J 14,15; J 14,21-23; J 15,10

* hebr.: micwaʰ - przykazanie, prawo, nakaz; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, świętować, strzec, mieć pieczę nad

17. Kto lituje* się nad ubogim^1800, pożycza^3867 samemu JHWH, a On mu odpłaci** za jego dobrodziejstwo^1576.      Prz 28,27; Kaz 11,1; Mt 10,42; Mt 25,40

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uczynić przychylnym, być łaskawym; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wynagradzać straty, czynić bezpiecznym, nagradzać

18. Karć*|IMP swojego syna^1121, dopóki jest nadzieja^8615, lecz nie unoś^5375 się**|IMP, aby czasem nie umarł***.      Pwt 18,18; Prz 13,24; Hbr 12,7-10

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - utrzymywać w karności, karcić, karać, chłostać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** dosł: nie unoś swojej duszy; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zabić, uśmiercić

19. Kto unosi* się wielkim**|HAP gniewem^1632, zasługuje na karę***, bo jeśli go uwolnisz^5337 od niej, to jeszcze^5750 uczyni to ponownie^3254****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, podnieść, brać; ** dosłownie: szorstki, surowy; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** lub: grzywna, odszkodowanie; **** (za) wielki gniew nakładaj grzywnę, bo jeśli oszczędzisz (jej), to jeszcze zwiększysz (go) - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

20. Posłuchaj^8085|IMP rady* i przyjmij^6901|IMP pouczenie**, byś był mądry^2449 w przyszłości^319***.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: zamysł, rada, plan, decyzja; ** dyscyplina, karcenie, pouczenie, ostrzeżenie, kara; *** czas ostatni, późniejszy

21. Wiele^7227 jest zamysłów* w sercu^3820 człowieka^376, ale rada^6098 JHWH – ta się ostoi**.      Ps 33,10; Prz 16,1; Prz 16,9; Iz 14,26-27; Hbr 6,17-18

* lub: wymysły, plany, zamiary, wynalazki, myśli; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pojawić się, trwać, rosnąć w siłę, utwierdzić się

22. Pragnieniem* człowieka^120 jest jego dobroć**, a lepszy jest człowiek^376 ubogi^7326 niż kłamca^3577.      Prz 19,1; Prz 28,6

* lub: pragnienie, życzenie, tęsknota serca, negatywnie: żądza, chciwość; ** lub: łaskawość, hańba, zniewaga człowiek pożąda zysku - Biblia Poznańska bezczynność człowieka jest jego wyrzutem - Biblia Tysiąclecia zyskiem człowieka jest jego dobroć - Biblia Warszawska

23. Bojaźń* JHWH prowadzi do życia^2416 – i nasycony** odpoczywa***; nie nawiedzi^6485**** go zło^7451.      Prz 10,27; Prz 14,27

* lub: bojaźń (Boża), szacunek, nabożna cześć, pobożność; ** lub: zaspokojony, najedzony obficie; *** lub: spędzić noc, przebywać; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być odwiedzanym

24. Leniwy^6102 grzebie* swą ręką w misie^6747**, jednak^1571 do ust^6310 jej*** nie podnosi^7725****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ukryć, kłaść potajemnie, grzebać; ** lub: naczynie; *** lub: go - tj. naczynia; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać twarz ku, powracać

25. Uderz^5221 szydercę*, a prosty** stanie się bystrzejszym^6191; napominaj*** rozumnego^995, a pojmie^995 wiedzę****.      Prz 17,10; Prz 21,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chełpić się, gardzić, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - szydzić; ** lub: nieuczeni, naiwni, chętni do nauki, o otwartym umyśle; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - karcić, besztać, strofować, ganić; **** mądrość, poznanie, umiejętność

26. Kto napada* ojca^1 i wypędza** matkę^517, ten jest synem^1121 przynoszącym wstyd^954*** i hańbę^2659***.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - napadać, pustoszyć, popełnić czyn karygodny - źle traktuje - EIB, kto znieważa ojca - Biblia Tysiąclecia; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zmuszać do ucieczki; *** hendiadys

27. Synu^1121 mój, przestań*|IMP słuchać^8085|INF pouczeń^4148, które oddalają** cię od słów^561 mądrości^1847***.      Pwt 13,1; Prz 14,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaniechać, położyć kres; IMP imperativus - tryb rozkazujący; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - skręcać, błąkać się gdy przestaniesz słuchać ... oddalisz się - Biblia Warszawska - por. Gessenius Gesenius’ Hebrew Grammar ed. E. Kautsch §114o; *** por. wiersz w King James Version

28. Nikczemny* świadek^5707 gardzi** sądem^4941, a usta^6310 niegodziwych^7563 pożerają*** nieprawość^205.      Hi 15,16

* hebr.: belijja’al - bezwartościowość, nieużyteczność, niegodziwość, ruina - por. idiom: „słowo Beliala” w Ps 101,3; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chełpić się; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - połykać, pochłonąć

29. Kara* jest przygotowana^3559 dla szyderców**, a razy*** na grzbiet^1460 głupców^3684.

* tj. akt sądzenia, sąd, kara tu: l.mn.; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chełpić się, gardzić, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - szydzić - w. 28 przypis **; *** uderzenia, ciosy - tu i Prz 18,6

↑↑

Rozdział 20

1. Wino^3196 to szyderca*, mocny trunek** – pieniacz***, a każdy^3605, kto od nich się zatacza****, jest niemądry^2449.      Prz 23,29-35; Iz 28,7; Oz 4,11; Ef 5,18

* por. Prz 19,29 przypis **; ** hebr.: sekar - (sycera) - mocny, odurzający, sfermentowany napój, trunek z owoców, zwłaszcza z daktyli, zbóż lub miodu - piwo (?); *** lub: być niespokojnym, krzyczeć, wrzeszczeć, pałać gniewem; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - skręcać, zataczać się, błąkać się, być odurzonym

2. Przerażenie*, które budzi król^4428**, jest jak ryk^5099 lwa^3715; kto go rozgniewa^5674***, grzeszy^2398 przeciwko swojej duszy^5315.      Prz 19,12

* lub: trwoga; ** lub: przerażenie króla, jest jak ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek gniew ... - EIB; *** tu wyrażenie problematyczne w hebrajskim - Septuaginta - drażni

3. Chwałą* człowieka^376 – zaprzestać** sporu***, lecz każdy^3605 głupiec^191 wybucha****.

* hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat, godność, szacunek - por. Prz 3,16 przypis **; ** lub: siedzieć spokojnie (?); *** kłótnia, sprawa w sądzie; **** dosłownie: odsłonić, obnażyć (zęby), wybuchnąć (o sporze)

4. Leniwy* nie orze^2790 jesienią**, dlatego będzie szukał*** plonu w żniwa^7105, a tu nic^369.

* lub: gnuśny; ** czas żniw, jesień, zima - tj. czas zasiewów, po wczesnych deszczach w październiku i listopadzie - EIB; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pytać, radzić się, zabiegać o, szukać, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - żebrać

5. Plan* w sercu^3820 człowieka^376 to głęboka^6013 woda^4325, lecz człowiek^376 roztropny** czerpie*** z niej.

* lub: zamysł, rada, plan, decyzja; ** lub: zrozumienie, przenikliwość, praktyczna zdolność oceny postaw ludzkich i ich działań; *** dosłownie: zaciągnąć, zasięgać rady

6. Wielu jest ludzi^120 i człowiek^376 rozgłasza* swą dobroć**, lecz kto znajdzie^4672 człowieka^376 godnego zaufania***?      Prz 25,14; Mt 6,2; Łk 18,11

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, wołać, głosić; ** łaskawość, życzliwość; *** lub: wierność, ufność, wiarygodność - Pwt 32,20 Iz 26,2

7. Sprawiedliwy^6662 postępuje^1980 uczciwie^8537, błogosławieni* są po nim^310 jego synowie^1121.      Prz 14,2; Prz 19,1; 2Kor 1,12

* lub: szczęśliwi - por. Ps 1,1 przypis *

8. Król^4428 siedzący^3427 na sędziowskim^1779 tronie* rozprasza** swoimi oczami^5869 wszystko^3605, co jest złe***.

* lub: miejsce (honorowe), tron; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozrzucić, rozproszyć, przewiewać, przesiać; *** lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły (czas)

9. Kto^4310 powie^559: Oczyściłem* swoje serce^3820, jestem czysty^2891 od swego grzechu**?      1Krl 8,46; Hi 14,4; Kaz 7,20; Jr 13,23; 1J 1,8-10

* lub: uczynić czystym, oczyścić, utrzymywać w czystości; ** lub: kara za grzech, ofiara za grzech, oczyszczenie z grzechu

10. Dwojakie odważniki* i dwojaka efa** – obie^8147 te rzeczy budzą odrazę*** w JHWH.      Pwt 25,13; Pwt 20,23; Prz 11,1

* dosłownie: kamień i kamień; ** efa i efa jednostka miary objętości ciał sypkich i płynów - 22,9 l. - pojemnik; *** lub: coś obrzydliwego, ohyda, nieczystość rytualna

11. Nawet^1571 młodzieńca* daje się poznać^5234 po uczynkach**, czy^518 jego czyn^6467 jest czysty^2134 i prawy***.

* lub: chłopiec, sługa; ** lub: nawyk; *** szczery, sprawiedliwy, prawidłowy

12. Ucho^241, które słyszy^8085 i oko^5869, które widzi^7200, zaiste^1571 oba^8147 uczynił* JHWH.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić, pracować, wykonywać, powodować

13. Nie kochaj^157 spania*, byś nie zubożał**; otwórz^6491 oczy, a nasycisz*** się chlebem^3899.

* dosłownie: snu; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wywłaszczonym, popaść w biedę; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć w nadmiarze, otrzymać swoją porcję, nasycić się

14. Marne*, to marne*, mówi^559 nabywca^7069, lecz odchodząc^235 chwali** wtedy^227 siebie.

* dosłownie: złe; ** koniugacja czasownika - hitpalepl - chełpić się, chlubić się, przechwalać się

15. Istnieje^3426 złoto^2091 i obfitość* pereł^6443, lecz rzeczą** cenną*** są wargi^8193 rozumne^1847.

* lub: obfitość, mnóstwo, wielkość, liczebność; ** dosłownie: przedmiot, narzędzie, ozdoba - por. Rdz 24,53; *** lub: wartość, drogocenność, szacunek, świetność, przepych

16. Zabierz^3947|IMP szatę^899 tego, kto ręczył* za obcego**, ponieważ ręczył za cudzoziemki***, zabierz zastaw****|IMP.      Pwt 25,13; Pwt 20,23; Prz 11,1

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dawać w zastaw, wymieniać, zobowiązywać; ** być obcym, być przybyszem - Prz 7,5 Pwt 24,12-13 Prz 6,1-5; *** wg ketiv - cudzoziemców, wg quere - cudzoziemki; **** lub: mieć jako porękę

17. Smaczny* jest dla człowieka^376 chleb^3899 podstępnie** zdobyty, lecz potem^310 jego usta^6310 zostaną napełnione^4390 żwirem^2687.      Prz 9,17

* lub: być przyjemnym, być słodkim, być miłym; ** lub: kłamstwo, oszustwo, podstęp - chleb oszustwa - Biblia Tysiąclecia, Biblia Poznańska

18. Plany* są utwierdzone^3559 dzięki radzie**, a wojnę^4421 prowadź^6213|IMP z doradztwem***.      Prz 15,22; Prz 24,6

* lub: myśl, zamysł, plan, wymysł, wynalazek; ** lub: zamysł, rada, plan, decyzja; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** lub: wskazówka, naprowadzenie, dobra, mądra rada

19. Plotkarz* chodzi^1980 i ujawnia^1540 tajemnice**; nie zadawaj^6148 się z tym, który wciąż otwiera^6601*** usta^8193.      Prz 11,13

* lub: gaduła, oszczerca, donosiciel; ** potajemna rada, narada, zgromadzenie; *** prostak w mowie - EIBᴷ, gaduła - KULᴷ

20. Kto przeklina* swojego ojca^1 lub swoją matkę^517, tego lampa** zgaśnie^1846 w najgłębszej^380 ciemności^2822***.      Wj 21,17; Prz 30,11; Mt 15,4

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić nikczemnym; ** światło, kaganek; *** wg ketiv: źrenicy (oka) ciemności, wg quere: w najgłębszej ciemności - idiom: śmierć bez potomstwa (?) por. Prz 13,8 - WBCᴷ

21. Dziedzictwo* chciwie^973** zdobyte na początku^7223 nie będzie błogosławione^1288 na końcu^319.      Prz 28,20; Prz 28,22

* lub: majątek, dziedzictwo, mienie; ** wg quere - szybko zdobyte

22. Nie mów^559: Odpłacę* złem. Czekaj**|IMP na JHWH, a wybawi^3467 cię.      Pwt 32,35; Prz 17,13; Prz 24,29; Rz 12,17; 1Tes 5,15

* lub: wynagradzać straty, płacić, nagradzać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wypatrywać z niecierpliwością; IMP imperativus - tryb rozkazujący

23. Dwojakie odważniki* budzą odrazę** w JHWH, a fałszywe^4820 szale*** nie są dobre^2896.      Mi 6,11

* dosłownie: kamień i kamień; ** lub: odważniki, szale wagi - tu l.m. - por. Prz 11,1; *** coś obrzydliwego - por. w. 10

24. Od JHWH zależą kroki^4703 mężczyzny*; jak ma człowiek^120 zrozumieć** własną drogę^1870?      Ps 37,23

* lub: mocarz, wojownik, bohater; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostrzegać, rozpoznawać, rozumieć, wiedzieć

25. Sidłem* dla człowieka^120 jest powiedzieć nierozważnie**|JUS: Święte^6944! i zastanowić^1239 się dopiero^310 po złożeniu ślubów***.      Lb 30,2; Pwt 23,21

* lub: przynęta umieszczona w pułapce; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: przemawiać nierozważnie, mówić jak oszalały, połykać; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** lub: przysięgi - tu w l.mn., uroczysta obietnica złożona Bogu lub innej osobie - Lb 6,2.5.21 lub ślub na rzecz świątyni - por. Mk 7,11

26. Mądry^2450 król^4428 rozprasza* niegodziwych^7563 i zwraca^7725 w stronę^5921 ich koło**.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozrzucić, rozproszyć, przesiewać; ** myśl nawiązuje do wykorzystania koła przy młóceniu (?) - Iz 28,26-27 tu jako hebrajski paralelizm - król przesiewa ... niczym kołami - por. EIBᴷ

27. Duch* człowieka^120 jest lampą** JHWH, badający*** wszystkie głębiny**** wnętrza*****.

* hebr.: neszamaʰ - oddech, tchnienie, istota żywa, duch - rodzaj żeński - por. ruaʰ; ** lub: lampa, światło, kaganek; *** tu: imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - możliwe: On (Bóg) bada, sprawdza - rodzaj męski; **** brzuch, łono, metafora: głębia Szeolu; ***** komnata, najbardziej wewnętrzna część, wnętrze

28. Miłosierdzie* i prawda** strzegą^5341 króla^4428, a jego tron^3678 oparty*** jest na miłosierdziu^2617****.      2Sm 7,11-16; Ps 89,19-38

* lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; ** hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - utrwalić, wzmocnić; **** hebr.: chesed i emet - terminy często występujące razem - por. Ps 25,10 40,10.11 57,3

29. Chlubą* młodzieńców^970 jest ich siła^3581, a ozdobą** starców^2205 – sędziwość***.      Kpł 19,32

* lub: piękno, świetność, cześć, chluba; ** ozdoba, świetność, majestat, cześć, chwała; *** wiek, siwa głowa, starość

30. Sińce* i rany** służą starciu^4838*** zła^7451, a razy**** – oczyszczeniu głębi^990 wnętrza^2315.

* lub: pręga, rana, cios; ** siniak, rana; *** tu: ketiv, qere - są środkiem czyszczącym; **** lub: cios, rana, chłosta, plaga

↑↑

Rozdział 21

1. Serce^3820 króla^4428 jest w ręku^3027 JHWH jak potoki* wód^4325; kieruje** je, dokąd3605 strong:H834 chce***.      Ps 57,7; Dn 2,21

* lub: kanał, koryto (rzeki), strumień, podział; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - skłaniać, wpływać; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pragnąć, mieć upodobanie

2. Każda^3605 droga^1870 człowieka wydaje się słuszna* w jego oczach^5869, ale JHWH ocenia** serca^3826.      Prz 12,15; Prz 16,2; Prz 16,25; Prz 30,12; Ga 6,3

* lub: szczery, prawy, sprawiedliwy, prawidłowy, należyty; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szacować, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odważać, odmierzać - por. Ps 75,3 przypis **

3. Czynienie^6213 sprawiedliwości^6666 i prawa* JHWH przedkłada** ponad ofiarę***.      1Sm 15,22; Iz 1,16; Oz 6,6; Mi 6,6; Mk 12,33

* lub: sąd, orzeczenie prawne, sprawiedliwość, przywilej prawny - por. Ps 37,28 przypis *; ** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wybranym - wypróbowanym, preferowanym bardziej niż; *** hebr.: zebah - ofiara wspólnotowa - Pwt 26,14

4. Wyniosłe^7311 oczy^5869 i nadęte* serce^3820 to lampa^5216** grzechu^2403 niegodziwych^7563.      Hi 4,8

* dosłownie: szeroki, obszerny, wyniosły - Ps 101,5; ** wg wokalizacji MT - uprawianie ziemi stąd: to ziemia uprawna, świeżo uprawiony ugór nieprzynoszący wielu plonów - por. Jr 4,3 - KULᴷ

5. Plany* pracowitego** przynoszą pewny^389 dostatek***, a plany każdego^3605 działającego w pośpiechu^213 pewne^389 ubóstwo****.

* lub: wymysły, plany, zamiary, myśli; ** pilny, bystry; *** lub: obfitość, zysk; **** brak, niedostatek, potrzeba

6. Wejście w posiadanie^6467 skarbów* za pomocą kłamliwego^8267 języka^3956 to marność**, za którą gonią*** poszukujący^1245 śmierci^4194.

* lub: składnica, arsenał, zasoby, skarb, spichlerz; ** dosłownie: para, oddech, daremnie - Kaz 2,2; *** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być pędzonym tu i tam

7. Przemoc* niegodziwych^7563 porywa** ich samych, bo^3588 odmawiają*** czynić^6213 tego, co słuszne****.

* lub: spustoszenie, gwałt, zniszczenie; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odciągać, wywlekać - Ha 1,15; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odmawiać, odrzucać; **** lub: prawość, słuszność w sądzie

8. Kręta* jest droga^1870 człowieka^376 winnego**, ale dzieło^6467 czystego^2134 jest prawe***.      Prz 2,15; Prz 20,11

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: wykręcony, przewrotny, bardzo kręta - EIBᴷ; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: obarczony winą, obcy, przestępczy; *** lub: szczery, prawy, sprawiedliwy, prawidłowy, należyty

9. Lepiej^2896 mieszkać^3427 w kącie^6438, na dachu* niż z kłótliwą** żoną we wspólnym*** domu^1004.

* płaskie dachy służyły również jako tarasy; ** lub: niesnaski, spór; *** związek, towarzystwo, grupa

10. Dusza^5315 niegodziwego^7563 pragnie* zła^7451, a jego bliźni** nie znajduje łaski*** w jego oczach.      Prz 14,21; Jk 2,16

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - łaknąć; ** lub: kompan, towarzysz, współmieszkaniec, przyjaciel, inny; *** lub: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - doznawać przychylności, łaski, względów

11. Gdy się karze* szydercę^3887, prosty** mądrzeje^2449, a gdy uczą^7919*** mądrego^2450, przyjmuje wiedzę****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wymierzyć grzywnę, ukarać; ** lub: nieuczeni, naiwni, chętni do nauki, o otwartym umyśle; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - postępować rozważnie, mądrze; **** poznanie, mądrość

12. Sprawiedliwy^6662* zważa** na dom^1004 niegodziwego^7563 i na niegodziwego^7563 kieruje*** nieszczęście****.

* dotyczy Boga (?) - Iz 24,16 Hi 34,17; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - patrzeć na, mieć wgląd, poświęcać uwagę, uczyć - w. 11 przypis ***; *** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wykręcać, odwracać, zniekształcać; **** zło, niedola, krzywda, przeciwność losu, nieszczęście, niegodziwość

13. Kto zatyka^331 swoje ucho^241 na wołanie* ubogiego**, także on^1931 będzie krzyczał***, lecz nie uzyska odpowiedzi****.      Mt 18,30-35; Jk 2,13

* lub: krzyk, wrzawa; ** biedny, chudy; *** krzyczeć, przyzywać; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - uzyskać odpowiedź, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować

14. Dar* przekazany w skrytości** łagodzi*** gniew****, a podarek^7810 z zanadrza^2436 – potężny^5794 gniew*****.      Prz 17,8; Prz 18,16

* lub: dar, ofiara, podarunek - w odróżnieniu od - Prz 6,35 przypis ****; ** lub: potajemnie; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: uspokoić, ukoić, podporządkować, opanować; **** metafora: fuknąć gniewnie; ***** żar, furia, wściekłość

15. Sprawiedliwy^6662 cieszy* się, gdy stosuje^6213 prawo^4941, lecz na czyniących^6466 nieprawość** nadejdzie zguba^4288***.      Hi 31,3; Prz 6,8; Łk 13,27; Rz 13,13

* lub: uciecha, pomyślny skutek, zadowolenie, wesołość; ** lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik działania magii, oszustwo, bałwochwalczy kult; *** trwoga

16. Człowiek^120, który zbacza^8582 z drogi^1870 rozsądku*, odpocznie^5117 w zgromadzeniu** cieni^7496***.      Ps 49,14; Prz 2,18; Prz 9,18

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być roztropnym, postępować rozważnie, mądrze; ** hebr.: kahal - wspólnota, zbór JHWH; *** hebr.: refa’ im - duchy, widma, cienie, martwe duchy, umarli - tylko w l.mn. - Hi 26,5 Iz 14,9 Iz 26,14

17. Kto kocha^157 uciechę^8057*, będzie człowiekiem^376 w potrzebie**, a kto kocha^157 wino^3196 i olejek***, nie wzbogaci^6238 się.      Ps 23,5; Pwt 28,40

* por. w. 15 przypis *; ** człowiekiem niedostatku (jest) - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** tłuszcz, olej, oliwa z oliwek, wonny olejek - Prz 27,9 Am 6,6

18. Niegodziwy^7563 będzie okupem* za sprawiedliwego^6662, a odstępca^898 – za prawych**.

* lub: cena za życie, okup, łapówka - por. Wj 21,30; ** por. w. 8 przypis ***

19. Lepiej^2896 mieszkać^3427 w ziemi^776 pustynnej^4057 niż z kłótliwą* i złośliwą^3708** żoną^802.

* lub: spór, niezgoda, przedmiot sporu; ** rozdrażnienie, złość

20. Godne pożądania^214* zasoby** i olej^8081 są w siedzibie^5116 mądrego^2450, lecz głupi*** człowiek je przejada****.      Hi 20,15

* koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - por. Biblia Poznańska; ** lub: składnica, skarb, zasoby, zapasy tu: l.poj.; *** głupek, tępak, prostak, człowiek zadufany; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - łykać, trwonić

21. Kto podąża^7291 za sprawiedliwością^6666 i miłosierdziem*, znajdzie^4672 życie^2416, sprawiedliwość^6666 i chwałę**.      Prz 15,9; Mt 5,6

* lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; ** hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat, godność, szacunek, ludzie - Prz 3,16 przypis **

22. Mądry^2450 wspiął* się na mury miasta^5892 mocarzy** i powalił*** umocnienie****, któremu ufali*****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść w górę, wstępować; ** lub: człowiek dzielny, potężny, bohater; *** ściągnąć, zdjąć z, leżeć twarzą do ziemi; **** moc, siła; ***** zaufanie, miejsce ucieczki

23. Kto strzeże* swoich ust^6310 i języka^3956, strzeże* swojej duszy^5315 przed udręką**.      Prz 12,13; Prz 13,3; Prz 18,21; Jk 3,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zachowywać, mieć pieczę nad, strzec, czuwać; ** lub: ciężkie położenie, niedola

24. Hardy* i butny^3093 szyderca^3887 – oto imię^8034 tego, kto działa^6213 z butą^2087 furii**.

* lub: ktoś butny, dumny, zuchwały; ** nadmiar, wybuch, wściekłość - z nadmiaru pychy - EIB, z pychą bez miary - Biblia Poznańska

25. Pragnienie* leniwego^6102 zabija^4191 go, bo jego ręce odmawiają** pracy^6213.      Prz 10,4

* lub: pożądanie, życzenie, tęsknota serca, westchnienie; ** tj. koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odmówić wykonania czegoś, odrzucać - Iz 1,20

26. Przez cały^3605 dzień pożąda* tęsknie^8378**, lecz sprawiedliwy^6662 daje^5414 i nie szczędzi***.

* lub: pragnąć, tęsknić za, żywić pożądanie; ** por. w. 25 przypis *; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - powstrzymać, zatrzymać dla siebie, oszczędzić

27. Ofiara* niegodziwych^7563 budzi odrazę**, a tym bardziej, gdy jest składana*** w złych zamiarach****.      Prz 15,8

* hebr.: zebah - ofiara, ofiara wspólnotowa - Pwt 26,14; ** lub: coś obrzydliwego; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wprowadzać, wnosić, sprawić coś, zgromadzić; **** lub: niegodziwy pomysł, niegodziwość, bałwochwalstwo

28. Fałszywy* świadek^5707 zginie^6, lecz kto umie słuchać^8085, będzie przemawiał** nieustannie***.

* lub: kłamstwo, fałsz, coś zwodniczego; ** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mówić, obiecywać; *** wybitność, ciągłość lub: będzie miał ostatnie słowo - por. Hi 23,7 - Word Biblical Commentary EIBᴷ

29. Niegodziwy^7563 człowiek^376 ma zatwardziałe* oblicze^6440**, ale prawy^3477 – on wytycza*** swoje drogi^1870****.

* dosłownie: uczynić mocnym, wzmocnić; ** lub: pokazuję siłę ... na swojej twarzy - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek prze przed siebie - EIBᴷ; *** wg ketiv - przygotowywać, umacniać, wg qere - rozmyśla nad, próbuje zrozumieć; **** wg qere swoją drogę

30. Nie ma mądrości^2451, nie ma zrozumienia*, nie ma rady** wobec*** JHWH.

* lub: zrozumienie, przenikliwość, rozum - por. Prz 2,2 przypis **; ** lub: plan, zamysł, akt decyzji; *** przeciw, przed oczyma

31. Konia^5483 przygotowuje* się na dzień bitwy^4421, ale wybawienie** zależy od JHWH.

* lub: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - zostać utwierdzonym, zamocowanym, być gotowym; ** lub: pomoc, wybawienie, zbawienie, zwycięstwo

↑↑

Rozdział 22

1. Lepiej jest wybrać* dobre imię** niż wielkie^7227 bogactwo^6239, a przychylność*** lepsza^2896 jest niż srebro^3701 i złoto^2091.      Kaz 7,1

* dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wybranym; ** imię reprezentuje charakter; *** hebr.: hen - łaska, urok, elegancja, uznanie

2. Bogaty^6223 i ubogi* spotykają** się; JHWH Stwórcą*** każdego^3605|P z nich.      Prz 29,13; Ps 49,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cierpieć niedostatek bądź głód; ** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - spotkać się razem; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - wykonywać, robić, postanawiać; P Liczba mnoga

3. Roztropny* dostrzega^7200 zło^7451** i ukrywa się, ale prości*** idą dalej^5674 i ponoszą karę****.      Prz 27,2

* lub: zmyślny, rozsądny; ** niebezpieczeństwo, nieszczęście; *** lub: nieuczeni, naiwni, chętni do nauki, o otwartym umyśle; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać ukaranym grzywną

4. Skutkiem* pokory** i bojaźni*** JHWH jest bogactwo^6239, chwała**** i życie^2416.      Iz 33,6

* lub: konsekwencja, wynik, skutek, zysk, nagroda; ** cichość; *** lub: szacunek, cześć; **** majestat, splendor - Prz 3,16 przypis **

5. Ciernie^6791 i sidła* są na drodze^1870 przewrotnego**; kto strzeże*** swojej duszy^5315, trzyma się od nich z dala^7368.

* lub: pułapka na ptaki, sidła, potrzask; ** dosł: krętej - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek zniekształcony, wypaczony; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, strzec, mieć pieczę nad

6. Pouczaj*|IMP chłopca** stosownie do*** jego drogi^1870, a gdy się zestarzeje^2204, nie odstąpi**** od niej^4480.      Pwt 6,7; Ef 6,4; 2Tm 3,15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szkolić, poświęcać - Pwt 20,5; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** niemowlę - Wj 2,6 małe dziecko - Jr 1,6 nastolatek - Rdz 37,2 młodzieniec, sługa; *** lub: co do sprawy, z powodu; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zboczyć, zejść z drogi

7. Bogaty^6223 panuje* nad ubogimi^7326, a ten, kto pożycza^3867, jest sługą^5650 dla człowieka^376, który mu pożycza^3867.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, władać

8. Kto sieje* nieprawość**, żnie^7114 nieszczęście***, a rózga^7626 położy kres**** jego furii^5678.      Hi 4,8; Oz 8,7; Oz 10,13; Ga 6,7-8; 2Kor 9,7

* lub: rodzić; ** lub: niesprawiedliwość, nieprawość, zło; *** niegodziwość; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dojść do kresu, zniknąć, zniszczyć, kończy się

9. Kto jest szczodry* – ten^1931 będzie błogosławiony^1288, bo ofiarowuje^5414 swój chleb^3899 nędzarzowi**.      Prz 11,25; 2Kor 9,6

* idiom: kto ma dobre oko - tj. wspaniałomyślny, łaskawy, nieskąpy, dobrotliwy - por. złe oko - Mt 6,23 przypis **; ** lub: marny, biedny, słaby, chudy

10. Wypędź* szydercę^3887, a ustanie** spór^4066, zakończy*** się kłótnia^1779 i zniewaga^7036****.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odpędzić, przegnać; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odchodzić, iść; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaprzestać, odpocząć, zaniechać; **** wstyd, hańba

11. Kto kocha^157 czystość^2890 serca^2889* – tego wdzięk** warg^8193, zyskuje przyjaźń*** króla^4428

* tu: ketiv - KULᴷ, wg qere: czyste serce - Biblia Ekumeniczna czystych sercem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: łaska, urok, uznanie; *** król (jest jego) przyjacielem

12. Oczy^5869 JHWH strzegą^5341 pragnących wiedzy* i On obala** słowa^1697 zdrajcy***.

* lub: mądrość, poznanie, rozeznanie; ** lub: niszczyć; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - postępować zdradziecko, podstępnie, gorszyć

13. Leniwy^6102 mówi*: Lew^738 chodzi na zewnątrz**, będę rozszarpany*** na środku^8432 placu****.

* wypowiedź ironiczna - por. BPᴷ; ** na zewnątrz, ulica, strona zewnętrzna; *** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać zgładzony, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mordować; **** przestronne, otwarte miejsce, plac

14. Usta^6310 obcych* kobiet są jak głęboki dół**; wpadnie*** tam ten, na kogo JHWH się gniewa****.

* lub: żona innego mężczyzny, kobieta cudzołożna - por. Prz 5,3.20; ** lub: otchłań, dół - Jr 18,20; *** paść ( o gwałtownej śmierci); **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oburzyć się, potępiać, przeklinać

15. Głupota^200 przywiązana* jest do serca^3820 chłopca**, ale rózga^7626 karności*** odsunie**** ją od niego.      Prz 13,24; Prz 19,18; Prz 23,13; Prz 29,15; Prz 29,17; Hbr 12,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiązać, stowarzyszać się, spiskować; ** niemowlę - Wj 2,6 małe dziecko - Jr 1,6 nastolatek - Rdz 37,2 młodzieniec, sługa; *** lub: dyscyplina, pouczenie; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odejść daleko

16. Kto uciska* ubogiego**, aby siebie wzbogacić***, i kto daje^5414 bogatemu^6223 – z pewnością^389 zubożeje****.      Prz 11,24; Prz 22,7; Prz 28,27

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciskać, krzywdzić, wymuszać; ** biedny, chudy; *** dosłownie: mieć wiele, być licznym; **** niedostatek, ubóstwo

17. Nadstaw^5186|IMP swoje ucho^241 i słuchaj*|IMP słów^1697 mędrców^2450, i skłoń**|IMP swoje serce^3820 do przyjęcia mojej wiedzy***;      Prz 5,1

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać posłuszeństwo; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - położyć, kłaść (ręce), ustawiać, umocowywać; *** mądrość, poznanie, umiejętność

18. Bo^3588 miło* będzie, jeśli^3588 zachowasz** je w swoim wnętrzu^990, wszystkie^3162*** gotowe**** na^5921 twoich wargach^8193.

* lub: przyjemny, słodki, miły; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec; *** dosłownie: razem, łącznie; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być niewzruszenie ustanowionym, być gotowym - równocześnie osadzone - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski stojące mocno razem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

19. Byś twoją ufność^4009* pokładał^1961**|INF w JHWH, to właśnie^637 ci dziś^3117 oznajmiłem^3045.      Jr 17,7

* lub: zaufanie, ufność, miejsce ucieczki; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - miał; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

20. Czyż nie^3808 napisałem^3789 ci słów pełnych*** rad*** i wiedzy****;

* tu: qere, wg ketiv - napisałem ci przedwczoraj; ** hebr.: salis - l.poj - trzecia część większej całości - Ps 80,5 oddział bojowy złożony z trzech osób - Wj 14,7 - EIBᴷ trójdzielny zestaw nauk - KULᴷ; *** lub: zamysł, plan, rada, zasada, pomysł; **** mądrość, poznanie, umiejętność

21. Aby oznajmić* ci pewność** słów prawdy***; byś odpowiadał^7725 właściwymi^571 słowami^561 temu, kto cię posyła****?      J 20,31; 1P 3,15

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ujawnić; ** lub: stałość, wierność, pewność, wiarygodność, ciągłość; *** tu i Ps 60,4 - łuk; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kierować

22. Nie odzieraj* nędzarza**, dlatego że jest nędzarzem** ani nie uciskaj*** w bramie**** biednego*****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - porwać, złupić, ograbić; ** w. 16 przypis **; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - druzgotać, gnębić; **** brama miejska to miejsce spotkań oraz sprawowania władzy; ***** biedny, udręczony, słaby

23. JHWH bowiem będzie bronił* ich sprawy** i złupi*** duszę^5315**** tych, którzy ich łupią^6096.      1Sm 25,39; Ps 12,5

* lub: prowadzić sprawę, proces (prawny), walczyć; ** tj. sprawy w sądzie; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rabować, pozbawić tu i Ml 3,8.9; **** lub: pozbawi życia - Biblia Poznańska

24. Nie przyjaźnij^7462|JUS się z mężem* gniewliwym** i nie krocz*** z człowiekiem porywczym****.      Prz 15,18

JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); * hebr.: ba’al - właściciel, pan, mąż; ** lub: nos, gniew, metafora: fuknąć gniewnie hebr. ba’al’ af - mąż opanowany zapalczywością - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wchodzić, iść; **** lub: żar, furia, wściekłość, gorączka, oburzenie, złość

25. Abyś nie nauczył^502* się jego ścieżek^734** i nie zastawił^3947 pułapki*** na swoją duszę****.      1Kor 15,33

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyzwyczaić się do czegoś; ** tu: qere, wg ketiv - jego ścieżki; *** lub: przynęta, wabik, sidła; **** hebr.: nefesz - dusza, oddech, życie, istota żyjąca, człowiek

26. Nie bądź^1961 wśród tych, którzy dają porękę*, wśród tych, którzy ręczą** za długi^4859***;

* idiom.: dających dłoń do uderzenia - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, por. Prz 6,1 przypis ***; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dawać w zastaw; *** dosłownie: pożyczka, tu i Pwt 24,10

27. Bo jeśli nie będziesz miał czym zapłacić*|INF, dlaczego^4100 mieliby zabrać^3947 spod ciebie^8478 łóżko**?      Wj 22,26; Prz 20,16

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wynagradzać straty, odnawiać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** leżanka, łoże

28. Nie przesuwaj*|JUS dawnej** granicy***, którą ustalili^6213 twoi ojcowie^1.      Pwt 27,17; Prz 23,10

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - usunąć; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** tu jako rzeczownik - długotrwałość, starożytność, odwieczność; *** lub: terytorium, region, granica

29. Widzisz^2372 człowieka^376 biegłego* w swoim zawodzie**? Ten będzie stał^3320 przed^6440 królami^4428, nie stanie przed pospólstwem***.

* lub: uzdolniony, gotowy, szybki; ** zawód, interesy, usługa; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: nieznany, nieistotny, pospolity, ciemny, niski

↑↑

Rozdział 23

1. Gdy usiądziesz^3427 by jeść^3898 z władcą*, dobrze^995 rozważ^995**, kogo*** masz przed sobą;

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, panować, władać; ** hebraizm: bin ta bin - rozważać, mieć rozeznanie, wgląd; *** hebr: et - wskaźnik konkretnego bytu, ’a-ser - co, to, który

2. I przyłóż^7760 nóż^7915* do gardła^3930***, jeśli ty^859 jesteś mężem^1167 łapczywym***.

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** idiom: zapanuj nad sobą (?) - por EIBᴷ; *** hebr.: ba’ al nefesz - właściciel, pan gardła - człowiek z dużym apetytem (?)

3. Nie pożądaj*|JUS jego przysmaków**, bo to potrawy^3899 zwodnicze***.

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - tęsknić za, żywić pożądanie, pragnąć; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** lub: smaczne, smakowite jedzenie, wyborny pokarm; *** lub: nieprawda, fałsz

4. Nie trudź* się, by zdobyć bogactwo^6238, poniechaj**|IMP tego z własnego rozsądku^998.      Prz 28,20; Mt 6,33; J 6,27; 1Tm 6,8

* dosł: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mozolić się, trudzić się znużyć się; ** zaniechać, powstrzymać, położyć kres; IMP imperativus - tryb rozkazujący

5. Gdy sprawiasz, że twoje oczy ulatują* do niego**, to już go nie ma^369? Bo z pewnością^6213*** uczyni^6213*** sobie skrzydła^3671 i odleci**** ku niebu^8064 jak orzeł^5404.      Prz 27,24

* tu qere, ketiv - czy twoje oczy ulatują do niego; ** domyślnie bogactwa; *** hebraizm - por. w. 1 przypis **; **** tu qere, ketiv - znaczenie niepewne

6. Nie jedz^3898 chleba^3899 człowieka chciwego*, ani nie pożądaj**|JUS jego przysmaków***.      Pwt 15,9; Prz 28,22; Mt 6,23; Mt 20,25; Mk 7,22

* idiom: (który ma) złe oko - por. - Mt 6,23 przypis * i Prz 22,9 przypis *; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - tęsknić za, żywić pożądanie, pragnąć; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** lub: smaczne, smakowite jedzenie, wyborny pokarm

7. Bo jak rachuje* w swojej duszy**, taki on jest. Mówi^559 do ciebie – jedz^398|IMP i pij^8354|IMP, ale jego serce*** nie^1077 jest z tobą.      Prz 26,24

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyliczać, rachować, wnioskować, rozdzierać; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, osoba, osobowość; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** lub: umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek, serce

8. Kęs* twój, który zjadłeś^398, zwymiotujesz^6958 i zniszczysz** swoje miłe*** słowa^1697****.

* lub: kawałek, kąsek (chleba); ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zepsuć, zrujnować, wypaczyć; *** przyjemny, słodki, miły; **** mowa, sprawa

9. Nie mów^1696 do uszu^241 głupca*, bo wzgardzi** roztropnością^7922 twoich wypowiedzi***.      Prz 9,8; Prz 26,4; Mt 7,6

* lub: tępak, prostak, człowiek zadufany; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać pogardę, lekceważyć; *** mów

10. Nie przesuwaj^5253|JUS dawnej^5769 granicy^1366 i nie wkraczaj^935 na pole^7704 sierot^3490*.      Prz 22,28

JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); * sieroty i wdowy są pod szczególną opieką Boga - Wj 22,22 Jk 1,27

11. Bo ich Odkupiciel* jest mocny^2389 i On będzie prowadził** ich spór*** przeciwko^854 tobie.      Jr 50,34; Prz 22,22

* tj.: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykupić (jako krewny), odkupić (jako Bóg), odkupiciel uzyskujący rekompensatę w sądzie - Lb 5,8; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - prowadzić sprawę sporną w sądzie, walczyć, zmagać się, wnieść skargę; *** lub: konflikt, sprawa w sądzie

12. Nakłoń^935|IMP swoje serce^3820 na pouczenie*, a swoje uszy^241 na słowa^561 rozumne**.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: dyscyplina, karcenie, pouczenie, ostrzeżenie, kara; ** lub: wiedza, mądrość, poznanie, umiejętność, rozeznanie

13. Nie szczędź* chłopcu** karcenia^4148, bo jeśli go uderzysz*** rózgą****, nie umrze^4191.      Prz 19,18

* dosłownie: wstrzymywać, odmawiać; ** por. Prz 22,6 przypis **; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ujarzmiać, szturchać, razić; **** gałąź, odrośl, rózga

14. Ty^859 uderzysz^5221 go rózgą^7626, a jego duszę^5315 ocalisz* od Szeolu**.      Prz 22,15; Mt 18,9; 1Kor 11,32

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyrwać, odzyskać, wyzwolić od wrogów; ** hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27

15. Synu^1121 mój, gdy twoje serce^3820 jest mądre, także^1571* i moje serce^3820 się raduje**;

* lub: (to) rozraduje się moje serce, właśnie moje; ** lub: być zadowolonym, unosić się radością, promienieć

16. I moje nerki* weselą** się, gdy twoje usta^8193 mówią^1696 to, co prawe***.      Prz 8,6

* nerki - w myśli hebrajskiej to miejsce emocji i uczuć; ** lub: unosić się radością, bardzo się radować, triumfować; *** lub: słuszność, sprawiedliwość, prawość, poprawność

17. Niech twe serce^3820 nie zazdrości* grzesznikom^2400, lecz^3588 raczej^518 niech każdego^3605 dnia^3117 trwa w bojaźni** JHWH;      Prz 3,31; Prz 24,1

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być zawistnym, pobudzać do zazdrosnego gniewu; ** lub: bojaźń (Boża), szacunek, nabożna cześć, pobożność

18. Bo^3588 na pewno^518* jest** dla ciebie przyszłość*** i twoja nadzieja^8615 nie zostanie zawiedziona****.

* por. Iz 5,9 Hi 1,11; ** lub: jest, są, bycie, istnienie, istota; *** coś ostatniego, tylnego, koniec, potomność coś przyszłego - por. EIB - istnieje przyszłość; **** dosłownie: zostanie odcięta

19. Słuchaj*|IMP, synu^1121 mój, i bądź mądrym^2449|IMP, i skieruj**|IMP swoje serce^3820 na prostą drogę^1870***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być posłusznym; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - posuwać się naprzód, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść prosto przed siebie; *** wg składni hebr. możliwe: prowadź po (tej) drodze swoje serce

20. Nie bywaj*|JUS wśród upijających** się winem^3196 ani wśród obżerających*** się ich mięsem^1320;      Prz 20,1; Iz 5,22; Łk 24,31; Rz 13,13; 1Kor 5,9-11; 2Kor 6,17; Ef 5,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trwać, przebywać, towarzyszyć, być; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** lub: pić dużo, pochłaniać, l.poj. pijak; *** w l.poj. żarłok

21. Bo pijak^5433 i żarłok^2151 zubożeją*, a ospały** będzie odziany^3847 w łachmany^7168.      Prz 6,10-11

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wywłaszczonym, popaść w biedę; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: senność, ospałość, opieszałość

22. Słuchaj*|IMP ojca^1, który cię spłodził**, i nie gardź^936 matką^517, gdy się zestarzeje^2204.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być posłusznym; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydać na świat

23. Kupuj^7069|IMP prawdę* i nie sprzedawaj^4376 jej; kupuj mądrość^2451, karność** i rozum***.      Ps 119,142

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: wierność, prawda, pewność, wiarygodność; ** dyscyplina, pouczenie; *** rozumienie, wgląd w istotę rzeczy

24. Ojciec^1 sprawiedliwego^6662 raduje* się niezmiernie^1523, a kto spłodził^3205 mądrego^2450, ma z niego ogromną radość**.      Prz 10,1; Prz 23,15; Prz 29,3

* lub: radować się, weselić się, cieszyć się, trząść się; ** lub: być zadowolonym, radować się, unosić się radością, promienieć - por. Ps 40,16 45,8 46,4

25. Niech się raduje^8055 twój ojciec^1 i twoja matka^517, a niech unosi się radością^1523|JUS ta, która cię urodziła^3205*.

JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); * lub: twoja rodzicielka - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu

26. Synu^1121 mój, daj^5414|IMP mi swoje serce*, a niech twoje oczy^5869 upodobają** sobie moje drogi^1870.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek, serce; ** lub: obserwują - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski, strzegą - EIB, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć upodobanie w, przyjmować życzliwie - por. Biblia Poznańska

27. Bo nierządnica^2181 jest głębokim^6013 dołem*, a obca^5237** kobieta jest ciasną studnią*.      Kpł 21,9; Pwt 23,17; Iz 57,3

* metaforycznie ostrzegające przed Szeolem - por. Ps 88,4 107,20 Prz 1,12; ** lub: cudzoziemski, obcy, nieznajomy - może oznaczać cudzoziemkę trudniącą się nierządem - por. EIBᴷ - Prz 2,16 5,3 6,24

28. Ona^1931 też* czai^693 się jak na łup** i pomnaża^3254 przewrotnych*** wśród mężczyzn****.

* lub: także, zaiste, choć, tym bardziej, co więcej; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: łup, złodziej; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - postępować zdradziecko, podstępnie; **** hebr.: adam - imię własne, człowiek, rodzaj ludzki, istota

29. U kogo^4310: Biada*!? U kogo: Ach**!? U kogo kłótnie^4066!? U kogo niepokój***!? U kogo rany^6482 bez powodu^2600!? U kogo zaczerwienione^2448 oczy^5869!?

* lub: ach!, biada! - okrzyk bólu lub rozpaczy - por. Mt 11,21 przypis *; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: okrzyk wyrażający ból, pragnienie lub niepokój; *** lub: zmartwienie, skarga

30. U tych, którzy przesiadują* przy winie^3196, którzy schodzą^935 się w poszukiwaniu^2713 winnej mieszaniny**.      Prz 20,1; Ef 5,18

* dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - opóźniać się, czekać, pozostać w tyle; ** lub: mieszany napój, zmieszane wino, ofiara płynna - tu Iz 61,11

31. Nie patrz^7200 na wino, gdy się czerwieni^119, gdy daje^5414 swój blask* w kielichu^3599, i jak gładko^4339** spływa*** do gardła.

* lub: mieni się; ** równina; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - chodzić tu i tam

32. Na koniec^319 ukąsi* jak wąż** i ukąsi*** jak żmija****;      Pwt 32,33

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - gryźć; ** żmija; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przebijać, żądlić; **** lub: jadowity wąż

33. Twoje oczy^5869 będą widzieć^7200 dziwne* rzeczy, a twoje serce^3820 będzie mówiło rzeczy przewrotne**;

* dosłownie: obce, cudze - por. Prz 5,3 przypis *; ** dosłownie: coś zboczonego, perwersja, występne knowania

34. I będziesz^1961 jak leżący* w sercu^3820 morza^3220, i jak ten, który śpi^7901 na szczycie^7218 masztu^2260**;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nocować, leżeć odpoczywać; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: punkt obserwacyjny na maszcie - por. Gessenius Hebrew and English Lexicon, szczyt olinowania (?), mostek kapitański (?) - por. EIBᴷ

35. Powiesz: Bili^5221 mnie, a nie poczułem się słabo*, uderzyli** mnie, a o tym nie wiedziałem^3045. Gdy się obudzę^6974, tym^5750 bardziej*** będę go szukał^1245.      Iz 56,12; Jr 5,3

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być słabym, być chorym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - powalić; *** lub: dodać, uczynić ponownie, Biblia Warszawska - znów do niego wrócę

↑↑

Rozdział 24

1. Nie zazdrość* złym^7451 ludziom^376 ani nie pragnij**|INF z nimi przebywać^1961;      Ps 37,1; Ps 73,3; Prz 24,19; Prz 23,17

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pobudzać do zazdrosnego gniewu; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - tęsknić za, żywić pożądanie; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

2. Bo ich serce^3820 obmyśla* gwałt**, a ich wargi^8193 mówią^1696 o krzywdzie***.      Ps 10,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dumać, wyobrażać sobie; ** zniszczenie, ruina; *** lub: mozół, utrapienie, ucisk, trud, szkoda, krzywda

3. Dom^1004 buduje* się mądrością^2451, a utwierdza** się rozumem***.      Prz 9,1; Mt 7,24

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być budowanym, odbudowanym, ugruntowanym; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - być ustanowionym, być odnowionym; *** lub: zrozumienie, przenikliwość, rozum - por. Prz 2,2 przypis **

4. A dzięki wiedzy^1847 komory* zostaną napełnione^4390 wszelkim^3605 bogactwem** – cennym*** i pięknym****.

* lub: pokój, komnata, najbardziej wewnętrzna część, wnętrze; ** majątek, bogactwo, wysoka wartość; *** lub: miły, przyjemny; **** drogi, kosztowny

5. Mądry^2450 wojownik* jest silny^5797, a mąż^376 który ma wiedzę**, zapewnia*** potęgę^3581.

* lub: mocarz, bohater, mężczyzna; ** lub: poznanie; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - umacniać, zabezpieczać (dla siebie), utrwalać

6. Bo dzięki mądrej radzie* prowadzisz^6213 wojnę^4421, a wielu^7230 doradców^3289 umożliwi ci zwycięstwo**.      Prz 11,4; Prz 15,22; Prz 20,18

* lub: wskazówka, naprowadzenie; ** zbawienie, wyzwolenie

7. Mądrość^2454 jest dla głupca^191 zbyt wzniosła*; niech w bramie** nie otwiera^6605 on swoich ust^6310.      Ps 87,2; Prz 14,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być wysoko, być wywyższonym; ** brama miejska to miejsce spotkań oraz sprawowania władzy - stąd również: w sądzie, w czasie dyskusji

8. Kto obmyśla* zło^7489, tego nazwą^7121 mężem** zamętu***.      Rz 1,30

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozmyślać, zamyślać, planować; ** hebr.: ba’al - właściciel, pan, mąż, obywatel; *** dosłownie: plan, spisek, zmowa

9. Zamysł* głupca^200 jest grzechem^2403, a szyderca** budzi odrazę*** w ludziach^120.

* lub: niegodziwy pomysł, niegodziwość, pomysł; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chełpić się, gardzić, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - szydzić; *** lub: coś obrzydliwego, ohyda

10. Jeżeli w dniu^3117 ucisku* okazujesz się gnuśnym**, to twoja siła*** jest mierna^6862****.

* lub: ciężkie położenie, niedola; ** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - okazać się leniwym; *** lub.: moc, moc jako zdolność; **** lub: ubogi, wąski

11. Ratuj*|IMP prowadzonych^3947 na śmierć^4194. Czy^518 ochronisz** drżących*** przed rzezią^2027?      Ez 3,18; 1Kor 15,24; 1J 3,17

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, wyrwać, odzyskać, wyzwolić od wrogów; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zachować, oszczędzić, powstrzymać; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chwiać się, trząść się, zsuwać się

12. Bo jeśli powiesz^559: Ach*, nie wiedzieliśmy^3045 o tym! Czy nie przejrzy** tego Ten, który ocenia*** serca^3826? Czy Ten, który strzeże**** twojej duszy^5315, nie dowie^3045 się o tym? I czy nie odpłaci***** człowiekowi^120 według jego uczynków^6467?      Ps 62,12; Mt 16,27; Rz 2,6; Obj 20,12; Obj 22,12

* dosłownie: oto; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozpoznać, mieć wgląd, wiedzieć, rozumieć; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szacować - por. Prz 16,2 przypis **; **** czuwać, zachowywać; ***** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wynagradzać, płacić, zwracać twarz ku

13. Synu^1121 mój, jedz^398 miód^1706, bo jest dobry^2896 i słodki* jest plaster miodu** dla twojego podniebienia^2441.      Ps 19,10; Prz 5,3; Pnp 4,11

* lub: słodycz, przyjemna rzecz; ** cieknący miód

14. Tym samym* niech będzie poznanie**|IMP mądrości^2451 dla twojej duszy^5315; jeśli ją znajdziesz^4672, jest^3426 przed tobą przyszłość***, a twoja nadzieja^8615 nie będzie zawiedziona****.

* lub: dlatego znaj - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - posiadać wiedzę, dostrzegać, poznawać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** czas późniejszy, ostatni (u proroków o przyszłości); **** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać odciętym, ponieść fiasko

15. Nie zastawiaj pułapki*, niegodziwy^7563 człowieku, przed mieszkaniem^5116 sprawiedliwego^6662, nie niszcz** miejsca jego odpoczynku^7258;

* lub: czaić się, czyhać - por. Pwt 19,11 Ps 10,9; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - napadać, pustoszyć, popełnić czyn karygodny

16. Bo^3588 sprawiedliwy^6662 upadnie* siedmiokrotnie^7651, lecz powstanie**; a niegodziwi^7563 potykają*** się w nieszczęściu^7451.      Hi 5,19; Ps 34,19; Mi 7,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - upaść jak długi, zmarnieć, zawodzić, upaść; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stawać, rosnąć w siłę, utwierdzać się; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - chodzić chwiejnym krokiem, być osłabionym

17. Nie raduj* się, gdy twój nieprzyjaciel** upadnie^5307, i niech twoje serce^3820 się nie cieszy***|INF, gdy się potknie^3782;      Sdz 16,25; Hi 31,29; Ab 1,12

* lub: być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; ** lub: wróg; *** radować się, cieszyć się, trząść się; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

18. Aby^6435 JHWH nie zobaczył^7200 tego, bo jest to złe* w Jego oczach^5869 i nie odwrócił** od niego swojego gniewu***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - niegodziwe; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odstąpić, odmawiać; *** metafora - fuknąć gniewnie

19. Nie unoś się gniewem* na złoczyńców** ani nie zazdrość^7065 niegodziwym^7563;

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - rozpalać się z udręki; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zadać ranę, wyrządzić krzywdę, postępować niegodziwie bądź nikczemnie

20. Bo zły^7451 człowiek nie ma^1961 przyszłości*, a lampa** niegodziwych^7563 zgaśnie^1846***.      Hi 24,1; Hi 18,5; Ps 37,38

* lub: dalsza część, koniec, coś ostatniego, czas późniejszy - w. 14 przypis ***; ** lub: światło, kaganek, lampa; *** idiom: śmierć bez potomstwa (?) - Prz 20,20 przypis ***, por. Prz 13,8 - WBCᴷ

21. Synu^1121 mój, bój^3372 się JHWH i króla^4428, i nie łącz* się z ludźmi zmiennymi**;      Rz 13,1-7; Ef 4,14; Jk 1,6-8; 1P 2,13-15

* lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - wymieniać zobowiązania, zastawy, mieć udział z, dzielić coś wspólnie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zmieniać, powtarzać myśleć inaczej - por. Biblia Tysiąclecia, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

22. Bo ich* nieszczęście** nastąpi^6965 nagle^6597, a kto wie^3045 o klęsce*** obu*?

* dotyczy w. 21 przypis **; ** lub: strapienie, brzemię, nieszczęście, klęska, dzień klęski; *** lub: ruina, katastrofa, zniszczenie - tu i Hi 30,24 31,29

23. I to* też są przysłowia od mędrców^2450. Niedobrze^2896** jest mieć wzgląd^5234 na osobę*** w sądzie****.      Pwt 1,17

* dosłownie: te też - l.mn.; ** por. EIBᴷ; *** idiom: być stronniczym - por. gr. brać wg twarzy - Rz 2,11 przypis *; **** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok

24. Kto mówi^559 niegodziwemu^7563: Jesteś* sprawiedliwy^6662, tego przeklinają** ludy***, a narody**** mu złorzeczą*****.      Prz 17,25; Iz 5,20

* dosłownie: ty (jesteś); ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - bluźnić; *** hebr.: am - naród, lud, członek tego samego ludu, krewniak; **** hebr.: le’om - lud, naród - por. Ps 44,2; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - brzydzić

25. A ci, którzy wyrokują właściwie*, doznają radości** i przyjdzie^935 na nich stosowne*** błogosławieństwo^1293.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sądzić, okazywać słusznym, dowodzić, karcić, napominać; ** być przyjemnym, słodkim, doznać radości; *** lub: dobre, właściwe

26. W usta^8193 całuje^5401* ten, kto odpowiada^7725 prawymi** słowami^1697.      Pnp 7,9

* porównanie wyraża zażyłość wobec osób sobie bliskich - PnP 1,2; ** lub: prosty, sprawiedliwy, prawość - 2Sm 15,3 Prz 8,9 Iz 57,2

27. Przyszykuj*|IMP swoją pracę^4399 na zewnątrz^2351 i przygotuj**|IMP ją na swoim polu^7704, a potem^310 buduj^1129 swój dom^1004.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ustalić, dokonać, zrobić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przygotować

28. Nie bądź^1961 bez powodu* świadkiem^5707 przeciw swojemu bliźniemu** ani nie oszukuj*** swoimi wargami^8193.      Wj 20,16; Prz 25,18

* lub: bezcelowo, na próżno, niezasłużenie; ** towarzysz, współmieszkaniec, przyjaciel; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - namawiać, zwodzić

29. Nie mów^559: Uczynię^6213 mu jak^3651 on mi uczynił^6213; oddam* temu człowiekowi^376 według jego uczynku**.      Prz 20,22; Mt 7,12; Rz 12,17-21; 1Tes 5,15

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przynosić z powrotem, powodować wracanie, wynagradzać; ** czyn, dzieło, uczynek, dzieło, nabycie

30. Szedłem^5674 koło pola^7704 człowieka* leniwego** i koło winnicy^3754 człowieka*** bez**** rozumu*****;      Prz 27,23-27

* hebr.: isz - człowiek, mąż, mężczyzna; ** lub: gnuśny; *** hebr.: adam; **** będący w potrzebie czegoś; ***** lub: umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek, serce

31. A oto^2009 wszystko^3605 zarosło^5927 cierniem*, pokrzywy** pokryły^3680 powierzchnię***, a kamienny mur**** był w rozsypce*****.      Prz 22,5

* lub: chwasty, pokrzywy, możliwe - ciecierzyca - tu i Hi 30,7 So 2,9; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: osty lub pokrzywy, ciernista lub bezużyteczna roślina; *** lub: oblicze; **** kamienny mur chronił winnicę przed zwierzętami - Pnp 2,15; ***** zostać zburzonym, strącony

32. Spojrzałem^2372* i złożyłem** to w sercu^3820; zobaczyłem^7200 i odebrałem^3947 naukę***.

* dosłownie: i ja spojrzałem; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - położyć, kłaść (ręce), ustawiać, umocowywać; *** lub: dyscyplina, pouczenie, ostrzeżenie

33. Trochę^4592 snu^8142, trochę drzemania^8572, trochę^4592 założenia^2264 rąk^3027, by odpocząć*|INF;

* lub: leżeć na, nocować, metaforycznie odpoczywać, odprężać się; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

34. A twoje ubóstwo^7389 przyjdzie^935 jak włóczęga*, a niedostatek** – jak człowiek^376 z tarczą***.      Prz 13,4

* dosłownie: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - przemierzać, chodzić tu i tam; ** lub: ubóstwo, potrzeba, brak; *** lub: puklerz

↑↑

Rozdział 25

1. To* także^1571 są przysłowia** Salomona^8010, które przepisali^6275*** mężowie^376 Ezechiasza****, króla^4428 Judy^3063.

* dosłownie: te; ** hebr.: masal - przypowieść, maksyma etyczna, porzekadło, aforyzm; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - iść dalej; **** lub: Hiskiasz tj. „JHWH moją siłą”

2. Chwałą* Boga^430 jest sprawę** ukryć^5641|INF, a chwałą^3519 królów – dociekać*** sprawy^1697**.      Pwt 29,29; Rz 11,33

* hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat, godność, szacunek - por. Prz 3,16 przypis **; ** lub: słowo, rzecz, zajęcie, sprawa, czyny; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - inf. przeszukiwać, zgłębiać, badać, szukać

3. Wysokość^7312 niebios* i głębia** ziemi^776, i serca^3820 królów^4428 są niezbadane***.

* według myśli hebr. istniały trzy sfery nieba - por. 2Kor 12,2 przypis ****; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** poszukiwanie, śledztwo, wypytywanie

4. Usuń^1898|INF|ABS żużel* ze srebra^3701, a uda** się naczynie^3627 wytapiającemu***.      2Tm 2,20-21; 1P 1,7

INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; * lub: odpady, szumowiny; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wychodzić, iść naprzód; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wytapiać, oczyszczać, próbować

5. Usuń*|INF|ABS niegodziwego^7563 sprzed** króla^4428, a jego tron^3678 umocni*** się w sprawiedliwości^6664.      Prz 20,8; Prz 20,26

* lub: wypędzić - tu, w. 4 i Iz 27,8 por. (gdy) wypędzi się - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; ** lub: twarz, oblicze, osoba; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być utrwalonym, utwierdzonym, gotowym, ustalonym

6. Nie szukaj własnej czci* przed** królem^4428 i nie stawaj*** na miejscu^4725**** wielkich^1419;

* dosłownie: koniugacja czasownika - hitpalepl - uczcić siebie, żądać czci; ** por. w. 5 przypis **; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zajmować stanowisko, wystąpić; **** może dotyczy urzędu

7. Bo lepiej^2896, gdy ci powiedzą^559: Wstąp*|IMP tutaj^2008, niż gdyby cię poniżono**|INF przed księciem***, którego twoje oczy^5869 widziały^7200.      Prz 27,2; Łk 14,8-10

* lub: iść w górę, wstępować, iść za; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - upokorzyć, ustawić na niższym miejscu; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** ktoś szlachetnie urodzony, książęcego rodu, szczodry, chętny

8. Nie wchodź^3318 zbyt szybko* w spór**, abyś na koniec^319 nie wiedział, co zrobić^6213, gdy cię zawstydzi^3637*** twój bliźni^7453.

* dosłownie: prędko, błyskawicznie, pędzący; ** walczyć, zmagać się, kłócić się, pozywać do sądu, złożyć skargę; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - upokarzać

9. Prowadź^7378 swój spór^7379 ze swoim bliźnim*, lecz nie ujawnij**|JUS tajemnicy*** drugiego^312;      Mt 5,23-25; Mt 18,5; 1Kor 6,6

* lub: kompan, towarzysz, współmieszkaniec, przyjaciel, inny; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odsłonić, odkryć; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** potajemna rada, plan

10. Aby nie znieważył* cię ten, który słucha^8085 i zła reputacja** nie przylgnęła*** do ciebie.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zostać zhańbionym tu i 2Sm 22,26; ** lub: zła sława, zniesławienie, oczernianie; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odwracać - por. zniesławienie się nie odwróci - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski

11. Słowo^1697 wypowiedziane^1696 we właściwym czasie* jest jak złote^2091 jabłko^8598** na rzeźbach*** ze srebra^3701.      Prz 15,23; Iz 50,4

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: (coś zrobionego) w samą porę, właściwa droga, idiom: słowo na swoich kołach lub dobrze obrócone tj. użyte (?) - EIB, Word Biblical Commentary; ** lub: owoc granatu - por. 1Krl 7,12; *** lub: posążek, wyobrażenie, obraz, bałwan, rzeźba, galeria obrazów

12. Jak złoty^2091 kolczyk* i ozdoba** z najczystszego złota^3800 jest dla ucha^241 posłusznego*** ten, który mądrze^2450 napomina****.

* lub: pierścień, koło w nosie lub palcu - Rdz 24,22; ** biżuteria - tu i Pnp 7,1; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - słuchać, rozumieć, okazać posłuszeństwo; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - karcić, strofować, ganić, dowodzić, sądzić

13. Czym chłód^6793 śniegu^7950 w dzień^3117 żniwa^7105, tym wierny* posłaniec^6735** dla tych***, którzy go posyłają^7971, bo pokrzepia**** dusze^5315 swoich panów^113.

* lub: godny zaufania; ** w hebr. gra słów: żniwa - qatsir, posłaniec - tsir - por. EIBᴷ; *** możliwe: dla tego ... i dalej - l.poj. por. Gessenius Gesenius’ Hebrew Grammar ed. E. Kautsch § 11212k; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odnawiać, odwrócić, odrodzić, odświeżyć

14. Człowiek^376, który się chełpi* zwodniczym** darem^4991, jest jak chmury^5387 i wiatr***, lecz bez^369 deszczu^1653.      1P 2,17; Jud 1,12

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - przechwalać się; ** dosłownie: kłamstwo, oszustwo, rozczarowanie, fałsz; *** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł

15. Cierpliwością* można przekonać^6601 oblicze^639 władcy**, a łagodny*** język^3956 skruszy**** nawet kość^1634.      Prz 15,1; Łk 18,1-7

* lub: wyrozumiałość, opanowanie; ** wódz, naczelnik, sędzia; *** lub: wrażliwy, czuły, miękki; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - miażdżyć, łamać

16. Znalazłeś^4672 miód^1706? Jedz^398|IMP tyle, ile trzeba*, abyś się nie^6435 przejadł** i nie zwymiotował^6958.      Prz 25,27; Prz 26,5; Prz 26,12; Prz 28,11

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: dość, wystarczająca ilość; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć w nadmiarze, być najedzonym ponad miarę

17. Rzadko*|IMP stawiaj swoją nogę^7272 w domu^1004 twojego bliźniego**, by się tobą nie przejadł*** i cię nie znienawidził^8130.      Rz 15,24; Prz 3,30; Prz 20,3

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wykonać coś drogiego; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: kompan, towarzysz, współmieszkaniec, przyjaciel, inny; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć w nadmiarze, być najedzonym ponad miarę

18. Człowiek^376 składający* fałszywe** świadectwo^5707 przeciw swojemu bliźniemu^7453 jest maczugą*** i mieczem^2719, i ostrą strzałą.      Wj 20,16; Iz 50,11

* lub: zaświadczać, odpowiadać jako świadek; ** lub: kłamstwo, oszustwo, rozczarowanie, krzywda, fałsz; *** idiom: ten, który rozprasza, rozpędza, kij do rozpędzania

19. Zaufanie* przewrotnemu** w dniu^3117 ucisku*** jest jak złamany^7465**** ząb^8127 i zwichnięta***** noga.      2Krl 18,21; Prz 10,23; Prz 14,9; Ef 5,4; 2P 2,13

* lub: ufność, miejsce ucieczki; ** lub: postępować zdradziecko, wiarołomnie; *** ciężkie położenie, niedola; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ***** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: ześlizgujący się

20. Jak ten, kto zabiera* okrycie^899 w zimny^7135 dzień^3117 i wylewa ocet^2558 na saletrę** jest ten, kto śpiewa^7891 pieśni*** udręczonemu**** sercu^3820.      Dn 6,18; Rz 12,15

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zdjąć, usunąć; ** tj. natron, kwaśny węglan sodu, soda, węglan sodu tu i Jr 2,22; *** lub: pieśń, oda - por. Ps 65,1 przypis *; **** udręka, niedola, krzywda

21. Jeśli^518 twój nieprzyjaciel* jest głodny^7456, nakarm^398|IMP go chlebem^3899, a jeśli jest spragniony^6771, napój^8248|IMP go wodą^4325;      Wj 23,4; Mt 5,44; Rz 12,20-21; Prz 10,13; Prz 15,18; Prz 29,22

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzący cię, wróg; IMP imperativus - tryb rozkazujący

22. Wtedy ty^859 zgarniesz* rozżarzone węgle^1513 na jego głowę^7218, a JHWH cię nagrodzi**.      Wj 22,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - złapać, pochwycić, nagromadzić; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wynagrodzić straty - Wj 21,37, czynić bezpiecznym egipski zwyczaj związany z zadośćuczynieniem (?) - EIBᴷ - Ps 11,6

23. Północny^6828 wiatr^7307 rozprasza* deszcz, a zagniewane** oblicze^6440 przepędza zdradliwy*** język^3956.      Lb 23,7-8; Ps 7,11; Prz 22,14; Dn 11,30

* dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wirować, zwijać się z bólu, rodzić, synonim potężnej, lecz rzadkiej ulewy - por. KULᴷ, rozpędza - Biblia Brzeska, sprowadza - por. w. w Biblii Poznańskiej; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - okazywać oburzenie; *** skrytość, tajemniczość

24. Lepiej^2896 mieszkać^3427 w kącie^6438 na dachu^1406* niż z kłótliwą** żoną^802 we wspólnym*** domu^1004.

* na płaskich dachach (tarasach) budowano małe pomieszczenia; ** lub: spór, niezgoda; *** związek, grupa

25. Jak zimna^7119 woda^4325 dla znużonej* duszy**, tak dobra^2896 wieść*** z dalekiej ziemi^776.

* lub: wyczerpany, osłabiony, por.: dla spragnionego gardła - Biblia Tysiąclecia, Biblia Poznańska; ** hebr.: nefesz - dusza, osoba, akt woli, gardło, osobowość; *** lub: doniesienie, wiadomość, pogłoska, nowina, wzmianka

26. Jak zmącone* źródło^4599 i skażony^7843** zdrój^4726, tak sprawiedliwy^6662, który chwiejny*** jest przed^6440 niegodziwym^7563.      Pwt 13,6-8; Rdz 4,8; 1Sm 18,17; Ps 55,21

* lub:. koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zbrukanym, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zanieczyszczać przez deptanie - tu i Ez 32,2 34,18; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - zrujnowany; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trząść się

27. Niedobrze^2896 jest jeść^398 za dużo* miodu^1706, a szukanie** własnej chwały*** nie jest chwałą^3519.      Prz 25,16; Prz 27,2

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwiększać (ponad miarę); ** lub: poszukiwanie, śledztwo, wypytywanie; *** hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat, godność, szacunek - a także: ludzie - Rdz 34,13 Hi 19,9 Ps 8,5 21,5 - por. EIBᴷ Ps 30,13

28. Człowiek^376, który nie panuje* nad swoim duchem**, jest miastem^5892 zburzonym*** bez^369 muru^2346.      Prz 16,32

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: wstrzemięźliwość, opanowanie; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - robić wyłom, rozbić

↑↑

Rozdział 26

1. Jak śnieg^7950 w lecie^7019 i jak deszcz^4306 w żniwa^7105, tak głupiemu* nie przystoi** chwała^3519.

* lub: tępak, prostak, człowiek zadufany, por. w. od 1-9; ** dosłownie: piękny, stosowny

2. Jak z wędrującym* ptakiem^6833 i jak z odlatującą jaskółką^1866, tak jest z bezpodstawnym** przekleństwem*** – nie spełnia**** się.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - tułać się, wędrować bez celu; ** niezasłużenie; *** lub: oszczerstwo, złorzeczenie; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nie przyjdzie

3. Bicz^7752 na konia^5483, wędzidło* na osła^2543, a rózga^7626 na grzbiet** głupiego^3684.      Ps 32,9

* lub: jarzmo, uzda, metaforycznie władza, panowanie; ** tył

4. Nie odpowiadaj*|JUS głupiemu^3684 według jego głupoty^200, abyś^6435 i ty także^1571 nie był do niego podobny**.      2Tm 2,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, odpowiadać jako świadek; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być podobnym koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - równać

5. Odpowiedz^6030 głupiemu^3684 według jego głupoty^200, aby^6435 nie był* mądry** we własnych oczach^5869.      Iz 5,21; Mt 16,1-4; Tt 1,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, istnieć, stać się; ** roztropny, uczony, bystry

6. Kto wysyła^7971 wiadomość* przez rękę^3027 głupca^3684, podcina** sobie nogi^7272 i chce napić^8354 się gwałtu***.

* lub: słowo, mowa, sprawa; ** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odcinać; *** lub: gwałt, krzywda, przemoc

7. Jak wlokące* się nogi^7785** chromego^6455, tak przysłowie*** w ustach^6310 głupców^3684.      Lb 23,7; Hi 13,12; Prz 26,9

* dosłownie: zwisające - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wisieć nisko, być niskim; ** lub: dolna część uda - goleń, stąd: zwiotczałe mięśnie (?) kulawego; *** hebr.: masal - przypowieść, maksyma etyczna, porzekadło, aforyzm, poemat, żart

8. Jak przywiązanie* kamienia^68 do procy**, tym cześć*** dla głupca^3684.      Prz 3,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiązać, być stłoczonym; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: sterta kamieni, proca - por. jak kamyk (lub drogocenny kamień - Za 3,9) wrzucony w stertę kamieni - Biblia Brzeska; *** lub: chwała, splendor, majestat

9. Jak cierń* dostał^5927 się w rękę^3027 pijanego^7910, tak przysłowie^4912 w usta^6310 głupców.

* lub: jeżyna, krzew ciernisty, zarośla, haczyk - por Prz 15,19 przypis ***

10. Łucznik* zadający ból** wszystkim^3605 jest najemcą*** głupca^3684, a także najemcą^7936 przygodnego^5674****.      Rz 2,6; Tt 2,13

* hebr.: rab - dowódca, naczelnik, mistrz, wysoki urzędnik, łucznik w Jr 50,29 tu: rzeczownik wielki, liczny, dużo; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zadawać ból, wydawać na świat; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nająć, koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - nabywać zapłatę; **** por. Word Biblical Commentary, EIBᴷ Najwyższy stworzył ... odpłaca głupcowi ... King James Version, Biblia Gdańska

11. Jak pies^3611 powraca^7725 do swoich wymiocin^6892, tak głupi^3684 powtarza* swoje głupstwa^200.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zmieniać, powtarzać

12. Widzisz^7200 człowieka^376, który jest mądry^2450 w swoich oczach^5869? Więcej nadziei* dla głupca^3684 niż dla niego.      2P 2,22; Prz 26,16; Prz 28,11; Łk 18,11; Rz 12,16

* lub: oczekiwanie, nadzieja, sznur

13. Leniwy* mówi^559: Lwiątko** na drodze^1870, lew^738 na środku^996 placów***.      Prz 22,13

* lub: gnuśny; ** lub: lew, lwiątko, młody lew, lwica - EIB, Biblia Warszawska, Biblia Poznańska; *** dosłownie: przestronne bądź otwarte miejsce, plac

14. Jak drzwi^1817* się obracają^5437 na swoich czopach**, tak leniwy^6102 na swoim łóżku^4296.

* dosłownie: te drzwi, bramy; ** lub: trzpień w drzwiach, zawias

15. Leniwy^6102 grzebie* swą ręką w misie** lecz jest zbyt zmęczony^3811, by ją*** podnosić**** do ust^6310.      Prz 19,24

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ukryć, kłaść potajemnie, grzebać; ** lub: naczynie; *** lub: go - tj. naczynia; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać twarz ku, powracać

16. Leniwy^6102 jest w swoich oczach^5869 mądrzejszy^2450 niż siedmiu^7651 odpowiadających* ze znajomością rzeczy**.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odpowiadać, przypominać, zwracać z powrotem; ** dosłownie: smak, sąd decyzja, dekret - por. EIBᴷ - ze znawstwem

17. Kto wtrąca* się do nie swojego sporu**, jest jak ten, kto łapie^2388 przechodzącego^5674 psa^3611 za uszy^241.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejście nad, obok, pomiędzy, obowiązywać, ginąć; ** lub: niesnaski, konflikt, kłótnia, sprawa w sądzie, spór

18. Jak szaleniec*, który rzuca^3384 płonące głownie**, strzały^2671 i śmierć^4194***,

* dosłownie: koniugacja czasownika - hitpalepl - zachowywać się jak szaleniec, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - marnieć, omdlewać tu i Rdz 47,13; ** lub: iskra, głownia, płonąca strzała; *** hendiadys nominalny - strzały i śmierć - tj. śmiercionośne - por. EIBᴷ

19. Takim^3651 jest człowiek^376, który omamił* swojego bliźniego**, a potem mówi^559: Czyż*** nie żartowałem****?

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oszukiwać, wieść na manowce, zwodzić; ** kompan, towarzysz, współmieszkaniec, przyjaciel, inny; *** dosłownie: (czyż) ja nie ...; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - robić sobie żarty, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - śmiać się kpiąco

20. Nie ma^657 drewna^6086 – gaśnie* ogień^784; nie ma oszczercy** – ustaje spór***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - tłumić; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - szemrać, szeptać, obmawiać, oczerniać; *** lub: niezgoda

21. Czym węgiel* dla żaru** i drewno^6086 dla ognia^784, tym człowiek^376 kłótliwy^4066 do wzniecenia^2787*** sporu****.

* lub: węgiel drzewny, niedopalone drewno - tu i Iz 44,12 54,16; ** lub: węgiel, rozżarzony węgiel; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powodować palenie się; **** lub: niesnaski, konflikt, kłótnia, sprawa w sądzie, spór

22. Słowa^1697 oszczercy^5372* są jak smakołyki^3859**, które zstępują*** do głębin^990**** wnętrzności*****.

* koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - szemrać, szeptać, obmawiać, oczerniać; ** Prz 18,8 przypis **; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - schodzić, zejść, zapadać się, tonąć, zostać powalonym; **** Prz 18,8 przypis ***; ***** lub: pokój, komnata, najbardziej wewnętrzna część, wnętrze

23. Płomienne* usta^8193 i złe^7451 serce^3820 są jak gliniane naczynie^2789 pokryte^6823 srebrnym** żużlem^5509.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - palić, żarliwie zabiegać; ** tj. glazurą powstałą w wyniku oczyszczania srebra - Prz 25,4

24. Kto nienawidzi^8130, udaje* wargami^8193 kogoś innego, lecz we wnętrzu^7130 utwierdza** zamiar podstępu***.

* dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - ukrywać się (pod przebraniem), przebrać się; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ustawiać, rozmieszczać, wyznaczać, kłaść ręce na; *** lub: oszustwo

25. Gdy mówi przychylnym* głosem^6963, nie wierz**|JUS mu, bo siedem^7651 obrzydliwości*** ma w swoim sercu****.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić łaskawym, być łaskawym; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ufać, być pewnym; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** coś ohydnego; **** lub: umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek, serc

26. Nienawiść^8135 okrywa* się podstępem**, ale niegodziwość*** będzie odkryta**** w zgromadzeniu*****.

* lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - odziewać; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: podstęp, udawanie, oszustwo; *** lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły (czas); **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być odsłoniętym, ukazać się, objawić; ***** hebr.: kahal - zgromadzenie, wspólnota, zbór JHWH - Obj 22,16 przypis *

27. Kto kopie^3738 dół*, wpadnie^5307 w niego; kto toczy^1556 kamień^68, wróci^7725 on do niego.      Est 7,10; Ps 7,15-16; Ps 57,6; Prz 28,10

* hebr.: szahat - dół, otchłań, grób, zniszczenie - synonim Szeolu - por. Ps 16,10 49,10 103,4

28. Kłamliwy* język^3956 nienawidzi^8130 tych, których zmiażdżył**, a usta^6310 pochlebcy*** powodują^6213 ruinę****.      Ez 12,24

* lub: kłamstwo, oszustwo, rozczarowanie, podstęp, krzywda, fałsz; ** lub: zgnębiony, uciśniony, miażdżyć; *** lub: gładkie - por. Prz 5,3 przypis **; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: sposobność do potknięcia się, upadek, ruina

↑↑

Rozdział 27

1. Nie chlub* się dniem^3117 jutrzejszym**, bo nie wiesz^3045, co dzień^3117 ten ci przyniesie***.      Łk 12,19; 2Kor 6,2; Jk 4,13

* lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - chełpić się, chlubić się, przechwalać się; ** lub: przyszłością; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rodzić, wydawać na świat, powić, przynieść

2. Niech inny* cię chwali^1984, a nie^3808 twoje usta^6310; ktoś obcy**, a nie^408 twoje wargi^8193.      Prz 25,27; 2Kor 10,12; 2Kor 10,18; 2Kor 12,11

* dosłownie: być obcym, rozdzielonym; ** lub: cudzoziemski, obcy, nieznajomy

3. Ciężki^3514 jest kamień^68 i piasek^2344 sporo waży*, ale rozdrażnienie** głupca^191 jest cięższe*** od obu^8147.

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: brzemię, ciężar; ** lub: rozdrażnienie, smutek, żal; *** lub: ciężki, wielki, olbrzymi

4. Okrutna* jest wściekłość** i powódź^7858 zapalczywości***, a kto^4310 się ostoi^5975 przed zazdrością^7068?      Jk 1,19-21

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: zaciekłość; ** lub: żar, furia, gniew, złość; *** metafora - fuknąć gniewnie

5. Lepsza^2896 jest jawna* nagana** niż skryta*** miłość^160.      Prz 28,23; Mt 18,13; Ga 2,14; 1Tm 5,20

* dosłownie: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być odsłoniętym; ** lub: wyrzut, kara, oskarżenie; *** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być starannie ukrytym

6. Rany^6482 od przyjaciela* są oznaką wierności**, ale pocałunki^5390 wroga*** są zwodnicze^6280.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - od kochającego; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być godnym zaufania, uczynić pewnym, trwałym; *** nienawidzącego

7. Dusza^5315 nasycona* depcze** plaster miodu^5317, a dla duszy^5315 wygłodzonej*** wszystko^3605, co gorzkie^4751, jest słodkie****.      Prz 25,16

* lub: zaspokojony, najedzony obficie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odrzucić; *** lub: słabnącej; **** słodycz, przyjemna rzecz

8. Jak ptak^6833 ucieka* z gniazda^7064, tak człowiek^376 ucieka^5074 ze swojego miejsca^4725.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wycofywać się, uciekać, odchodzić, trzepotać

9. Oliwa^8081 i kadzidło* radują serce^3820, tak słodycz^4986 przyjaciela^7453 lepsza jest niż własna** rada***.

* lub: przyjemny dym ofiary, wonność; ** dosłownie: dusza - por. Prz 1,18 przypis ***; *** lub: zamysł, plan, decyzja

10. Nie opuszczaj* swojego przyjaciela^7453 ani przyjaciela^7453 twojego ojca^1, a w dniu^3117 twego nieszczęścia** nie wchodź^935 do domu^1004 twego brata^251, bo lepszy^2896 jest sąsiad^7934 bliski^7138 niż brat^251 daleki^7350.      Prz 17,17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - porzucić, zaniedbać; ** strapienie, dzień klęski

11. Bądź mądrym^2449|IMP, synu^1121 mój, rozwesel*|IMP moje serce^3820, abym mógł odpowiedzieć** temu, który mi urąga*** słowem^1697.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: zadowolony; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zdawać sprawę, pokonywać, odrzucać; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić wyrzuty a oddam mi ubliżającemu słowo - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

12. Roztropny* dostrzega^7200 zło^7451 i ukrywa się, a prości** idą dalej^5674 i ponoszą karę***.      Prz 21,11

* lub: przebiegły, podstępny, chytry, zmyślny, rozsądny; ** lub: nieuczeni, naiwni, chętni do nauki, o otwartym umyśle; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać ukaranym grzywną, ponieść karę

13. Zabierz*|IMP mu szatę^899, bo^3588 ręczył** za obcego***, ponieważ ręczył za cudzą****|F kobietę, weź|IMP zastaw*****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odebrać, wziąć w posiadanie; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dawać w zastaw, zobowiązywać; *** być przybyszem; **** cudzoziemski; F rodzaj żeński; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć jako porękę

14. Kto wczesnym^7925 rankiem^1242 błogosławi^1288 swojemu przyjacielowi* donośnym^1419** głosem^6963, temu będzie to policzone*** za przekleństwo****.

* lub: kompan, towarzysz, współmieszkaniec, przyjaciel, inny; ** dosłownie: wielki, ogromy, wybitny; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać przypisanym; **** złorzeczenie, oszczerstwo

15. Ciągłe^2956 kapanie^1812 w dzień gwałtownej ulewy* i kłótliwa^4066 żona** są sobie podobne^7737;      Prz 19,13

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: uporczywy deszcz, gwałtowna ulewa; ** lub: kobieta

16. Kto ją powstrzymuje*, powstrzymuje^6845 wiatr^7307, a swoją prawicą^3225 chwyta** oliwę***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chować, przechowywać jak skarb, zachować, zatrzymać coś w sobie - Ps 119,11; ** idiom (?): wołać, nazywać, spotkać z swoją prawicę nazywa oliwą - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, BHSᴷ; *** lub: tłuszcz, olej

17. Żelazo^1270 ostrzy^2300 się żelazem^1270, a charakter* drugiego wyostrza^2300 przyjaciel**.

* lub: oblicze, twarz, powierzchowność, wyraz twarzy odzwierciedlający osobowość a człowiek ostrzy oblicze swojego bliźniego - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: kompan, towarzysz, współmieszkaniec, przyjaciel, inny

18. Kto strzeże* figowca^8384, spożyje^398 jego owoc^6529; tak kto ochrania** swojego pana^113, zostanie uczczony***.      J 12,26; 1Kor 9,17; 1Kor 9,13; 1P 2,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pilnować, czuwać nad; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec, czuwać, bronić, ratować życie; *** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być godnym zaszczytów

19. Jak woda^4325 twarz* jawi twarzy^6440, tak serce^3820 człowieka** – człowiekowi^120.

* lub: twarz, oblicze, obecność, osoba, powierzchnia, przed; ** hebr.: adam - imię własne, rodzaj ludzki, istota, człowiek

20. Szeol* i Abaddon** są nienasycone***, i oczy^5869 człowieka^120 są nienasycone^7646.      Prz 15,11; Kaz 4,8; Ha 2,5

* hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27; ** hebr.: abedah - zgubiona rzecz, coś zgubionego, zginięcie - hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście lub: abaddon - miejsce zniszczenia, zniszczenie, zguba - Obj 9,11; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zaspokojonym, być spełnionym

21. Czym dla srebra^3701 tygiel*, a dla złota^2091 piec**, tym są człowiekowi^376 usta*** tego, który go chwali****.

* tj. grafitowy tygiel - Prz 17,3; ** lub: piec hutniczy, naczynie do wytapiania; *** hebr.: peʰ - usta, kraniec - por. Prz 12,8 Biblia Brzeska, WBCᴷ Keil and Delitzsch Old Testament Commentary, EIBᴷ; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: chwalenie, przechwałka, uznanie, reputacja

22. Jeślibyś starł* głupca^191 w moździerzu^4388 tłuczkiem^5940|HAP razem^8432 z ziarnami**, nie opuści*** go jego głupota^200.      Prz 23,35; Prz 26,11

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozgniatać, tłuc; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** tj. owoc lub ziarno (do zmielenia) (?) - tu i 2Sm 17,19; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stronić od, zostać usuniętym

23. Znaj* dobrze^3045|INF|ABS wygląd** swojej trzody*** i przyłóż**** swoje serce^3820 do stad^5739.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - posiadać wiedzę, dowiadywać się, dostrzegać, poznawać; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; ** dosłownie: oblicze - por. w. 17 przypis *,; *** lub: owce, kozy, drobne bydło; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imperfect - czas przyszły jako czynność niedokonana - wyznaczyć, położyć, umocnić, wykonywać

24. Bo bogactwo* nie trwa na wieki** ani korona*** z pokolenia^1755 na pokolenie^1755.      Prz 23,5; Jk 1,10

* lub: skarb, majątek, zapasy, skarbiec; ** na zawsze; *** hebr.: nazer - poświęcenie, oddzielenie, korona (jako znak poświęcenia), kolczyk, klejnoty w koronie, diadem

25. Znikła* trawa^2682 i ukazała^7200 się zieleń**, gdy zebrano^622 zioła*** ze wzgórz^2022****,

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odsłonić, usunąć; ** tj. młoda trawa, trawa, zioła, roślinność; *** trawy, zielona roślinność, zioła; **** lub: gór

26. Masz jagnięta* na odzież**, a kozły^6260 są zapłatą*** za pole^7704;

* lub: owca, baranek; ** lub: odzienie, szata, strój, ubiór; *** cena, opłata za najem

27. I wystarczająco* mleka^2461 koziego^5795 na wyżywienie** dla ciebie, na wyżywienie^3899 dla twojego domu^1004 i na życie*** dla twoich dziewcząt****.      Prz 31,15

* lub: dość, wystarczająca ilość, obfitość czegoś; ** hebr.: lehem - chleb, żywność, zboże - na chleb twój - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: utrzymanie; **** lub: służąca, pomocnica

↑↑

Rozdział 28

1. Niegodziwi uciekają*, choć nikt ich nie goni**, lecz sprawiedliwi^6662 są dzielni*** jak młody lew^3715.      Kpł 26,17; Kpł 26,36; Ps 53,5; Dz 14,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oddalać się, znikać, pierzchać, pędzić; ** dosłownie: nie ma goniącego, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - prześladować, zmuszać od ucieczki; *** lub: być śmiałym, bezpiecznym, pewnym, ufać

2. Z powodu przestępstwa* kraj^776 ma wielu^7227 władców**, lecz dzięki^3651 człowiekowi^120 rozumnemu^995 i mającemu poznanie^3045 będzie trwać długo***.

* lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawolność, profanacja; ** lub: książę, naczelnik, dowódca; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydłużać (dni), przedłużać (liny namiotów)

3. Ubogi* człowiek**, który gnębi*** nędzarzy****, jest jak niszczący***** deszcz, po którym nie ma chleba^3899.      Mt 18,28

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cierpieć niedostatek bądź głód; ** mąż, silny mężczyzna, wojownik; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciskać, wymuszać; **** marny, biedny, słaby, chudy; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - powalić tu i Jr 46,15

4. Ci, którzy porzucają* Prawo**, chwalą^1984 niegodziwego^7563, lecz ci, którzy przestrzegają*** Prawa, walczą**** z nimi*****|P.      Ps 10,3; Ef 5,11; 1Tes 2,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - porzucić, zaniedbać, sprzeniewierzyć się, opuścić; ** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj, sposób; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, czuwać, ochraniać, ratować życie; **** lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - burzyć się przeciwko, wdawać się w konflikt; ***** domyślnie: z porzucającymi Prawo; P Liczba mnoga

5. Źli^7451 ludzie* nie rozumieją^995 sprawiedliwości** w sądzie, ale ci, którzy szukają*** JHWH, rozumieją^995 wszystko^3605.      1Kor 2,13

* lub: człowiek, śmiertelnik, osoba, ludzkość; ** sąd, orzeczenie decyzja prawna, słuszność w sądzie; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pragnąć, dążyć

6. Lepszy^2896 jest ubogi* chodzący^1980** w swojej niewinności***, niż przewrotny^6141 w swoich drogach^1870****, choć jest on^1931 bogaty^6223.      Prz 19,1; Prz 20,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cierpieć niedostatek bądź głód; ** dosłownie: chodzić; *** lub: niepodzielność, całość, uczciwość, prostota, niewinność; **** por. Prz 1,15 przypis * dosłownie: dwoiste drogi - tj. obłudne - por. EIBᴷ, WBCᴷ

7. Kto zachowuje* Prawo^8451 jest rozumnym** synem^1121, a kto zadaje*** się z rozwiązłymi****, upokarza^3637 swojego ojca^1.      Pwt 21,20; Prz 17,25

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pilnować, czuwać nad, zachowywać; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozumieć, sprawić, że ktoś zrozumie, nauczyć; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - karmić, paść; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być bezwartościowym, trwonić, żarłok - Prz 23,20

8. Kto pomnaża^7235 swój majątek^1952 dzięki lichwie* i odsetkom**, zbiera^6908 go dla tego, kto okazuje łaskę*** ubogim^1800.      Hi 27,17

* tj. odsetki, lichwa; ** zysk, procent, premia - hendiadys - dzięki wysokim odsetkom - EIBᴷ; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać przychylność

9. Kto odwraca^5493 swoje ucho^241, aby nie słyszeć* Prawa^8451, nawet^1571 jego modlitwa** budzi odrazę***.      Ps 66,18; Ps 109,7; Prz 15,8; Za 7,11-13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać posłuszeństwo, rozumieć, zgodzić się; ** termin występujący w Psalmach (wskazujący na modlitwę poetycką bądź liturgiczną); *** lub: coś obrzydliwego, ohyda

10. Kto zwodzi* prawych** na złą^7451 drogę^1870, sam^1931*** wpadnie^5307 we własny dół^7816, ale nienaganni^8549 odziedziczą^5157 dobro^2896.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - prowadzić na manowce, wprowadzać w błąd; ** lub: szczery, sprawiedliwy, prawidłowy, należyty; *** dosłownie: on

11. Człowiek^376 bogaty^6223 jest mądry* w swoich oczach^5869, ale rozumny^995 biedak^1800 go przejrzy**.

* lub: roztropny, uczony, zmyślny, bystry, mądry; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przeszukiwać, zgłębiać, badać

12. Gdy sprawiedliwi^6662 się radują*|INF, jest to wielka^7227 chwała**, a gdy niegodziwi^7563 powstają^6965, trudno znaleźć*** człowieka^120.

* lub: unosić się radością; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** piękno, świetność, chwała, blask; *** dosłownie: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - w poszukiwaniu czegoś, zostać wyszukanym

13. Kto ukrywa* swoje przestępstwa**, nie będzie miał powodzenia***, ale kto je wyznaje^3034 i porzuca****, doznaje miłosierdzia^7355.      Prz 10,12; Prz 17,9; Ps 32,3; 1J 1,9

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ukryć, odziać, rozciągnąć na; ** lub: bunt, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawolność, profanacja; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozwijać się pomyślnie; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zostawić w tyle, opuścić, porzucić, uwolnić, wyzwolić

14. Błogosławiony* człowiek^120, który zawsze^8548 okazuje bojaźń** Bożą, ale kto zatwardza*** swoje serce^3820, wpada^5307 w nieszczęście****.      Prz 23,17

* lub: szczęśliwy; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odczuwać wielkie przerażenie, drżeć wielokrotnie - Iz 51,13; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sztywnym, upartym, przejawiać upór; **** w zło

15. Ryczącym^5098 lwem^738 i krążącym* niedźwiedziem^1677 jest niegodziwy^7563 władca** nad ubogim*** ludem^5971.      Wj 1,14; Prz 29,2; Mt 2,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chodzić na około, błąkać się, tułać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, władać, królować; *** lub: marny, biedny, słaby, chudy

16. Władca* pozbawiony^2638 rozumu^8394 jest wielkim^7227 zdziercą**, lecz kto nienawidzi^8130 niesprawiedliwego zysku***, przedłuży swoje dni****.      1Krl 12,1-19

* lub: naczelnik, dowódca, książę; ** lub: wymuszony czyn, wymuszenie, zdzierca - Iz 33,15; *** lub: zysk zdobyty gwałtem; **** idiom: będzie żył długo (?)

17. Człowiek* ścigany**|PASS za przelanie ludzkiej^5315 krwi***, ucieka^5127 aż po grób****; niech go nie zatrzymują^8551.      Wj 21,14; Lb 35,14-34

* hebr.: adam - człowiek, imię własne; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciskać, czynić gwałt; PASS strona bierna; *** hebr.: dam - krew, krew jako podstawa życia - dosłownie: za krew duszy; **** lub: dół, studnia, cysterna

18. Kto postępuje* nienagannie**, zostanie wybawiony***, a przewrotny**** chodzący dwoma drogami^1870 na jednej^259***** z nich upadnie^5307.      Prz 10,9; Prz 11,3

* dosłownie: chodzić; ** być kompletnym, uczciwym; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wyzwolonym, odnieść zwycięstwo; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wykrzywionym; ***** jeden, inni - rychło upadnie - WBCᴷ

19. Kto uprawia* swoją ziemię^127, nasyci** się chlebem^3899, a kto goni^7291 za próżnościami^7386***, nasyci^7646 się ubóstwem^7389.      Prz 1,31

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trudzić się, pracować, służyć koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - uprawiać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć w nadmiarze, być napełnionym; *** pusty, niemający zasad

20. Człowiek^376 godny zaufania* będzie obfitował^7227 w błogosławieństwa^1293, a prący** do wzbogacenia^6238, nie będzie bez winy***.

* lub: wierność, zaufanie, stałość, pewność, stabilność, prawda; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - naciskać, pośpieszać; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać oczyszczonym

21. Nie^3808 jest dobrze^2896 mieć wzgląd na osobę*, boCW nawet za kawałek^6595 chleba^3899 człowiek** będzie się buntować***.      Ez 13,19

* lub: rozpoznawać na oblicze - tj. być stronniczym; CW conjunctive waw; ** lub: mocarz, wojownik, bohater, silny, urzędnik; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wzniecać bunt, naruszać, pogwałcać, buntować się

22. Człowiek^376, który śpieszy^926 się do bogactwa* jest chciwy** i nie wie^3045, że przyjdzie^935 na niego bieda***.      Pwt 15,9; Prz 13,11; Prz 20,21; Prz 22,16; Prz 23,6; Mt 7,22

* lub: majętność, cena, wysoka wartość, bogactwo; ** idiom: (ma) złe oko - por. - Mt 6,23 przypis * i Prz 22,9 przypis *; *** lub: ubóstwo, niedostatek - tylko tu i Hi 30,3

23. Kto strofuje* człowieka^120, znajdzie^4672 potem^310 więcej przychylności** niż ten, który pochlebia*** językiem^3956.      Prz 27,5; Mt 18,15

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - karcić, besztać, strofować, ganić, dowodzić, sądzić; ** lub: łaska, urok, elegancja, uznanie; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być gładkim

24. Kto okrada* swojego ojca^1 i swoją matkę^517 i mówi^559: To nie przestępstwo**, jest on wspólnikiem*** człowieka^376 niegodziwego^7843.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odebrać, zrabować, porwać, złupić; ** lub: przewinienie, bunt, czyny zbrodnicze; *** zjednoczony, kompan

25. Kto wiele pragnie*, wszczyna^1624 spór^4066, lecz kto pokłada ufność** w JHWH, będzie nasycony^1878***.      Ps 37,3-5; Prz 3,5-6; Jr 17,7-8

* idiom: (człowiek) o szerokiej duszy - tj. wiele pragnący, o wielkim apetycie - EBCᴷ; ** mieć pewność, być bezpiecznym; *** dosłownie: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być utuczonym, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - metafora: cieszyć się pomyślnością

26. Kto ufa^982 własnemu sercu^3820, jest* głupi, a kto mądrze** postępuje***, ten^1931 zostanie ocalony****.      Prz 3,5; Jr 17,9

* dosłownie: on; ** lub: zmyślność, roztropność, biegłość, mądrość; *** dosłownie: chodzi; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wyślizgnąć się, uciec, zostać wyzwolonym

27. Kto daje^5414* ubogiemu**, nie ma niedostatku***, a kto przed nim zasłania**** swoje oczy^5869, zbierze wiele^7227 przekleństw*****.      Prz 11,24

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ofiarowywać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cierpieć niedostatek bądź głód; *** lub: brak, ubóstwo; **** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ukrywać; ***** lub: klątwa - por. Pwt 28,20 Ml 2,2 3,9 Prz 28,27

28. Gdy niegodziwi* powstają^6965, człowiek^120 się ukrywa^5641, a gdy oni giną**|INF, sprawiedliwi^6662 się pomnażają***.      Prz 28,12; Prz 29,2

* lub: winny, przestępczy, złoczyńca; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - umrzeć, zostać zgładzony; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać się licznym, wielkim, rozmnożyć się

↑↑

Rozdział 29

1. Człowiek^376, który mimo częstych nagan*|P usztywnia^7185** swój kark^6203, zostanie nagle^6621 skruszony*** i bez^369 uzdrowienia****.      Prz 1,24; Za 7,11

* lub: nagana, wyrzut, kara, ukaranie, oskarżenie; P liczba mnoga; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zatwardza, idiom: człowiek uparty, twardogłowy - Wj 32,9; *** być złamanym, skruszonym, zniszczonym, okaleczonym; **** lub: zdrowie, uzdrawiający lek

2. Gdy sprawiedliwi^6662 stają się wielcy*, lud** się raduje***, a gdy panują****|INF niegodziwi^7563, lud^5971 jęczy*****.      Prz 11,10; Prz 28,12

* por. Prz 28,28 przypis *** - tu w znaczeniu przejmowania władzy (?); ** dosłownie: ten lud (Boży); *** lub: być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, władać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ***** wzdychać, jęczeć z bólu

3. Człowiek^376 miłujący^157 mądrość^2451, sprawia swojemu ojcu radość*, a kto prowadzi** się z nierządnicami***, trwoni**** majątek^1952.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powodować radość, cieszyć; ** doglądać, pilnować, prowadzić; *** być nierządnicą sakralną; **** por. Prz 28,28 przypis **

4. Król^4428 utwierdza* kraj^776 prawem**, lecz człowiek^376 pobierający daninę***, niszczy^2040 go.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wznieść, wyznaczyć, ustanowić, podtrzymywać; ** lub: sąd, decyzja prawna, wyrok, słuszność w sądzie; *** idiom: człowiek daniny - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, tj. pobierający podatki (?)

5. Człowiek^1397, który schlebia* swojemu bliźniemu^7453**, rozciąga^6566 sieć*** przed jego nogami^6471.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być gładkim; ** przyjaciel; *** sidła

6. W przestępstwie* złego^7451 człowieka^376 jest pułapka**, ale sprawiedliwy^6662 śpiewa*** i raduje**** się.      Prz 12,13; Kaz 9,12

* lub: przewinienie, bunt, czyny zbrodnicze; ** lub: wabik, przynęta; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydać okrzyk radości, uniesienia, śpiewać; **** lub: być zadowolonym, radować się, promienieć radością

7. Sprawiedliwy^6662 zna* sprawę** ubogich^1800, lecz niegodziwy^7563 nie rozumie^995*** takiego poznania****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, poznawać, rozważać; ** lub: sąd, proces, spór, konflikt; *** lub: mieć rozeznanie, wgląd, zrozumienie; **** wiedza, postrzeganie, umiejętność, rozeznanie

8. Mężowie^376 szyderstwa* wzburzają** miasto^7151, ale mądrzy^2450 odwracają^7725 gniew***.

* lub: gardzenie, przechwalanie się tu i Prz 1,22, Iz 28,14; ** sapać, rozpalać, pobudzać; *** metafora - fuknąć gniewnie

9. Gdy mądry^2450 człowiek^376 spiera* się z głupim^191 człowiekiem^376, to** ten wybucha gniewem*** i śmieje się szyderczo^7832, a nie ma spokoju****.      Prz 25,28; Prz 26,4

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wejść w spór, błagać, być sądzonym; ** dosłownie: i; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trząść się, być wyprowadzonym z równowagi, być pobudzonym, być zaniepokojonym; **** odpoczynek, spokój, cierpliwość

10. Ludzie^582 żądni krwi*, nienawidzą^8130 niewinnego**, ale prawi^3477 szukają^1245 ochrony jego duszy^5315***.      Rdz 4,5; Prz 1,11; Prz 12,16; Prz 14,29; 1J 3,12

* idom: mordercy; ** doskonały, pełny, skończony, moralnie niewinny; *** szukać duszy - tu w znaczeniu pozytywnym - por. znaczenie negatywne: Wj 4,19 1Sm 22,23 Jr 4,30 i zbierać dusze - Prz 11,30

11. Głupi^3684 daje upust* całemu^3605 swojemu duchowi^7307**, lecz mądry^2450 na koniec*** go uśmierza****.      Sdz 16,17; Mi 7,5

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyprowadzić, wywieść, wyzwolić; ** tj. wylewa z siebie gniew - por. KULᴷ; *** lub: w tyle, później (o czasie); **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uciszać

12. Jeśli władca* zważa** na słowo^1697 kłamstwa^8267, to wszyscy^3605 jego słudzy^8334 są niegodziwi^7563.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać uwagę na

13. Nędzarz^7326 i ciemiężca* spotykają^6298 się, a JHWH obu^8147 oświeca^215** oczy^5869.

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: człowiek ucisku - ciemiężyciel; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozświetla

14. Tron^3678 króla^4428, który wiernie* sądzi** ubogich***, zostanie utwierdzony^3559 na wieki****.      Ps 72,4; Prz 16,12; Prz 25,5; Iz 11,4

* hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zarządzać, sądzić, rozstrzygać spór, oczyszczać z zarzutów, karać; *** marny, biedny, słaby, chudy; **** lub: na zawsze

15. Rózga^7626 i nagana* dają^5414 mądrość^2451, a krnąbrny** chłopiec*** przynosi wstyd^954 swojej matce^517.      Prz 29,17; Prz 22,6; Prz 22,15; Prz 23,13-14; Hbr 12,11

* lub: wyrzut, kara, ukaranie, oskarżenie; ** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być odesłanym, odprawionym, być nieskrępowanym - krnąbrny, pozostawiony sobie; *** lub: chłopak, chłopiec, młodzieniec, sługa

16. Gdy niegodziwych^7563 przybywa*, to pomnaża^7235 się i przestępstwo^6588, lecz sprawiedliwi^6662 ujrzą^7200 ich upadek**.      Ps 37,34; Ps 58,10; Ps 91,8; Ps 92,11; Obj 18,20

* lub: być lub stać się licznym, być wielki; ** lub: ruina, obalenie, trup

17. Karć* swojego syna^1121, a przyniesie ci spokój** i sprawi^5414 rozkosz*** twojej duszy^5315.      Prz 29,15; Prz 13,24; Prz 19,18

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - karcić, karać, chłostać, utrzymywać w karności; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - da odpocząć; *** lub: specjał (do jedzenia), rozkosz - Rdz 49,20 1Sm 15,32

18. Gdy nie ma objawienia*, lud^5971 się rozprzęga**, a kto przestrzega^8104 Prawa^8451, jest błogosławiony***.      1Sm 3,1; Am 8,11-12; Rz 10,13-15

* lub: widzenie, wizja (w uniesieniu, w ekstazie), wyrocznia, proroctwo, słowo objawienia; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wypuszczonym, być rozwiązanym z uwięzi; *** lub: szczęśliwy - por. Ps 1,1 przypis *

19. Sługi^5650 nie napomina* się samymi słowami^1697, bo choć rozumie**, a jednak nie ma na nie odzewu***.      Mt 18,17

* dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - poddawać karceniu, napominaniu; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostrzegać, brać pod uwagę; *** odpowiedź, odzew, cel

20. Widzisz^2372 człowieka^376, który jest pochopny* w swoich słowach^1697? Więcej nadziei^8615 jest dla głupca** niż dla niego.      Prz 26,12; Kaz 5,2

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - naciskać, pośpieszać, śpieszyć się, być ściśniętym; ** lub: tępak, prostak, człowiek zadufany

21. Kto od młodości^5290 rozpieszcza*|HAP swojego sługę^5650; w końcu^319 zrobi^1961 z niego słabeusza**.

* lub: dogadzać, rozpieszczać, wychowywać, traktować łagodnie; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: niewdzięcznik, utrapienie, arogancki, buntowniczy, słabeusz, dziedzic - EIBᴷ, EBCᴷ - znaczenie niepewne myśl nawiązuje do usynowienia (?) - Rdz 21,4

22. Człowiek^376 gwałtowny* wszczyna spór^1624, a człowiek^1167 porywczy^2534** mnoży^7227 przestępstwa^6588.      Prz 15,18; Prz 26,21; Prz 28,25

* lub: nos, gniew, metafora: fuknąć gniewnie, por. - hebr. ba’al’ af - mąż opanowany zapalczywością - Prz 22,24 przypis *; ** żar, furia, wściekłość, gorączka, niezadowolenie, oburzenie, złość, gniew

23. Pycha* człowieka^120 upokarza^8213 go, ale pokorny^8217 duchem^7307 osiągnie** chwałę^3519.      Prz 16,18; Prz 18,12; Kpł 5,1

* lub: duma, majestat, wzniesienie się (o morzu), buta; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trzymać, chwytać, wziąć, osiągnąć, podtrzymywać, podpierać ... w duchu podpiera chwała - Biblia Brzeska

24. Kto dzieli* się ze złodziejem^1590, nienawidzi^8130 swojej duszy^5315; słyszy^8085 przekleństwo**, a nie wyjawia*** go.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dzielić, przyznawać, udzielać; ** ślub, przysięga, klątwa, przekleństwo; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - oznajmiać, wyjaśniać, donosić

25. Lęk* przed człowiekiem^120 zastawia^5414 sidło^4170, ale kto ufa** JHWH, będzie bezpieczny***.      Rdz 12,11-13; Rdz 20,11; Ps 56,11; Ps 118,8; Prz 30,5

* lub: strach, niepokój, zatroskanie, dygotanie, drżenie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pokładać ufność w, mieć pewność, być bezpiecznym; *** dosł: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być umieszczonym (bezpiecznie) na wysokości

26. Wielu^7227 zabiega^1245 o względy* władcy**, natomiast sąd*** nad człowiekiem^376 zależy od JHWH.      Kaz 12,14; Rz 2,1-3; Rz 14,12

* idom: o oblicze władcy; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, władać, królować; *** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie lecz sprawiedliwość człowieka (pochodzi) od ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

27. Ohydą* dla sprawiedliwych^6662 jest człowiek nieprawy^5766, a droga** prawego*** ohydą^8441 jest dla niegodziwych^7563.      Ps 119,115; J 15,17

* lub: coś obrzydliwego, ohyda, nieczystość rytualna; ** tu: o sposobie życia - Prz 1,15 przypis *; *** lub: szczery, prawy, sprawiedliwy

↑↑

Rozdział 30

1. Słowa Agura*, syna^1121 Jake**. Brzemię***. Wyznanie**** tego człowieka^1397 do Itiela*****, do Itiela^384 i Ukala******.      Prz 31,1; Lb 24,3; Na 1,1

* tj. „zebrany”; ** „nienaganny”; *** hebr.: masa - ciężar, brzemię, ładunek, wypowiedź - słowo często rozpoczynające wypowiedź proroka - por. Iz 13,1 14,28, lub dosłownie ha-massa - z Massy - miejscowość o tej nazwie - por. Rdz 25,14 1Krn 1,30; **** wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka w stanie uniesienia); ***** tj. „Bóg ze mną”; ****** „Pożarty”

2. Tak^3588, ja jestem najgłupszym* z ludzi^376|S i nie mam właściwego ludziom** rozumu***,

* lub: tępota, głupota, tępy (człowiek); S Liczba pojedyncza; ** dosłownie: (właściwego dla) adama - l.poj.; *** lub: rozumienie, rozeznanie, wgląd

3. Ani nie nauczyłem^3925 się mądrości* i nie mam wiedzy** świętych***|P.      Prz 9,10

* lub: umiejętność, zdolność, biegłość, doświadczenie, rozsądek; ** lub: wiedza, mądrość, poznanie, umiejętność, rozeznanie; *** hebr.: qadosz - święty, oddzielony (od) poświęcony (dla) lub: (nie) mam poznania Świętegoᴾᴹ - por. Prz 9,10, WBCᴷ; P Liczba mnoga

4. Kto^4310 wstąpił^5927 do niebios*|P i zstąpił^3381? Kto^4310 zebrał^622 wiatr** w swoje dłonie^2651? Kto zawinął*** wody w płaszcz^8071? Kto utwierdził**** wszystkie^3605 krańce^657 ziemi^776? Jakie jest Jego imię*****? Jakie jest imię^8084 Jego syna^1121? Czy wiesz^3045?      Pwt 30,12; Hi 38,4; Iz 50,2; Mt 11,27; J 3,13; Rz 10,6

* wg myśli hebr. istniały trzy sfery nieba - por. 2Kor 12,2 przypis ****; P Liczba mnoga; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiązać, związywać, zamykać; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ustanawiać; ***** imię reprezentuje charakter i autorytet Boga

5. Każda^3605 wypowiedź* Boga^433 jest wypróbowana**; On jest tarczą*** dla tych, którzy Mu ufają****.      Ps 3,3; Ps 12,6; Ps 18,30; Ps 119,140

* lub: mowa, słowo, wypowiedź, powiedzenie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wytapiać, oczyszczać, próbować; *** lub: puklerz; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaufać, szukać schronienia, złożyć nadzieję w (Bogu)

6. Nie dodawaj^3254 nic do Jego słów*, aby cię nie^6435 skarcił** i abyś nie został uznany za kłamcę^3576.      Pwt 4,2; Pwt 12,32; Obj 22,18

* lub: mowa, czyny, rzecz, sprawa, słowo; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - karcić, besztać, strofować, ganić, dowodzić, sądzić

7. Proszę* Cię o dwie^8147 rzeczy; nie odmawiaj** mi ich, zanim^2962 umrę^4191.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - błagać, zabiegać, domagać się; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wstrzymywać

8. Oddal^7368 ode mnie^4480 marność* i słowo^1697 kłamliwe^3577; nie dawaj^5414 mi ani ubóstwa^7389, ani bogactwa^6239; karm^2963 mnie porcją chleba^3899 dla mnie przewidzianą^2706**;      Łk 11,3

* lub: pustka, próżność, daremność, fałsz, bezwartościowość; ** lub: coś należnego, przyznany dział - tj. codzienny chleb - Mt 6,11 przypis *

9. Abym syty^7646 nie zaparł* się Ciebie i nie mówił^559: Kim jest JHWH? Albo abym popadając w biedę^3423 nie zaczął kraść^1589 i nie znieważył** imienia^8034 mojego Boga.      Pwt 8,10; Wj 20,7; Mt 26,72

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zawodzić, zaprzeczać, rozczarować; ** dosłownie: brać, porywać, łapać - brać (nadaremno), nie nadużyć

10. Nie oskarżaj*|JUS sługi^5650 przed jego panem**, aby ci nie złorzeczył*** i byś nie okazał się winny****.

* tu i Ps 101,5; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** hebr.: ’adon - pan, ktoś stanowczy, silny, władca; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić nikczemnym; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyrządzić krzywdę, być oskarżonym, naruszać prawo

11. Jest pokolenie*, które przeklina^7043 swojego ojca^1 i nie błogosławi** swojej matce^517.

* lub: generacja, okres, wiek, pokolenie, siedziba, czas życia; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - błogosławić, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - klękać, błogosławić, wielbić

12. Pokolenie^1755 czyste^2889 we własnych oczach^5869, lecz nie jest obmyte* ze swojego plugastwa**.      Ps 36,2; Prz 21,2; Łk 16,15; Tt 1,16

* tu: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być mytym koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - myć, obmywać, zmywać, kąpać się; ** lub: nieczystość (o charakterze moralnym), kał, plugastwo

13. Pokolenie^1755 jakże^4100 wyniosłe* w swoich oczach^5869, o uniesionych** powiekach^6079.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być wysoko, być wywyższonym; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - podnieść się

14. Pokolenie^1755, którego zęby^8127 są jak miecze^2719, a zęby trzonowe* jak noże^3979, by pożreć** ubogich*** na ziemi^776 i nędzarzy**** spośród ludzi^120.

* lub: kły, siekacze - Hi 29,17, Jl 1,16; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pochłonąć, zgładzić, trawić; *** biedny, udręczony, słaby, nędzny; **** określenie najniższej warstwy społecznej

15. Pijawka^5936|HAP ma dwie^8147 córki^1323: Daj, daj^3051. Te^2007 trzy^7969 rzeczy nie będą nasycone*; cztery^702, które nie powiedzą^559: Dość**!

HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zaspokojonym, otrzymać swoją porcję, mieć w nadmiarze, być najedzonym ponad miarę; ** wystarczy!

16. Szeol*, niepłodne** łono***, ziemia^776 nienasycona^7646 wodą^4325 i ogień^784, który nie powie^559: Dość^1952.      Ps 6,5; Ps 18,5; Prz 1,12; Prz 5,5; Kaz 9,10

* hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27; ** dosłownie: ograniczenie, przymus, zamknięcie - Ps 107,39 Iz 53,8; *** litość

17. Oko^5869, które wyśmiewa* ojca^1 i gardzi** posłuszeństwem^3349*** wobec matki^517, wydziobią^5365 kruki^6158 nad potokami^5158 i zjedzą^398 orlęta****.      Rdz 9,22; Prz 20,20

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - drwić, szydzić, naigrywać się; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać pogardę, lekceważyć; *** tu i Rdz 49,10; **** dosłownie: synowie orłów

18. Te^1992 trzy^7969 rzeczy są dla mnie zdumiewające*, czterech^702 nie rozumiem**:

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być trudnym do wykonania, zrozumienia, być cudownym, nadzwyczajnym; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, dostrzegać, być mądrym

19. Drogi^1870 orła^5404 na niebie*|P, drogi^1870 węża^5175 na skale^6697, drogi okrętu** na środku^3820 morza^3220 i drogi^1870 mężczyzny*** z młodą kobietą****.

* lub: nieboskłon; P Liczba mnoga; ** tj. statek dalekomorski, kupiecki; *** mocarz, bohater, dorosły; **** lub: dziewica, panna

20. Taka^3651 jest droga^1870 kobiety^802 cudzołożnej*: zjadła^398 i otarła^4229 swoje usta^6310, i powiedziała^559: Nie zrobiłam^6466 nic złego**.      Iz 5,20; Ml 3,15

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - cudzołożyć, uprawiać bałwochwalstwo; ** lub: niegodziwość, oszustwo, bałwochwalczy kult

21. Pod^8478 trzema^7969 rzeczami drży* ziemia^776, czterech^702 nie jest w stanie** unieść***:      Rdz 16,34

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trząść się, być wyprowadzonym z równowagi; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wytrwać, mieć moc, siłę, być zdolnym; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - inf. unieść, podnieść, dźwigać, nieść, wspierać

22. Pod^8478 sługą^5650*, gdy zostaje królem**, i głupcem***, gdy syci^7646 się chlebem^3899;      Prz 19,10

* lub: niewolnikiem; ** być lub zostać królem bądź królową, panować; *** hebr.: nabal - głupi, nierozumny - 1Sm25,3

23. Pod^8478 kobietą odrzuconą*, kiedy wychodzi za mąż^1166, i służącą**, kiedy dziedziczy*** po swojej pani^1404.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - strona bierna - niechcianą chodzi o kobietę, której wręczono list rozwodowy - por. Pwt 24,3 lub drugą żoną w małżeństwie poligamicznym - por. Rdz 29,31.33; ** lub: służka, niewolnica, metaforycznie ktoś pokornie zwracający się do kogoś; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - objąć w posiadanie, odziedziczyć

24. Cztery^702 stworzenia są najmniejsze* na ziemi^776 i one^1992 są mędrsze** nad mędrców***:

* lub: młody, mały, niepozorny, nieważny; ** lub: roztropny, uczony, zmyślny, bystry, mądry; *** dosłownie: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - stać się mądrym, być uczynionym mądrym

25. Mrówki^5244*, lud^5971 niemocny**, a jednak w lecie^7019 zbierają*** swój pokarm****;

* tu i Prz 6,6; ** nie silny, potężny, zaciekły, zuchwały; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zaopatrzyć, dostarczyć; **** chleb, żywność, zboże

26. Góralik*, lud^5971 nieliczny3808 strong:H6099, a jednak umieszczają** swój dom^1004 w skale***;      Kpł 11,5; Ps 104,18

* tj. hydraks syryjski (?) - świstak, skalny borsuk - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyznaczać, ustanawiać, kształtować, umieszczać; *** tj. pionowa lub stroma skała, klif, urwisko

27. Szarańcza* nie ma^369 króla^4428, a jednak cała^3605 wyrusza^3318** w szeregu***;

* tj. szarańcza, szczególnie szarańcza wędrowna w uskrzydlonym stadium; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść naprzód; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wypuszczać strzały

28. Jaszczurkę* schwytasz** w ręce^3027, a jednak ona^1931 mieszka w pałacu^1964 króla.

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: rodzaj jaszczurki, gekon lamparci - inni szczególny rodzaj pająka - KULᴷ; ** tj. koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - łapać, chwytać (dłońmi)

29. Są trzy^7969 stworzenia, które^1992 mają wspaniały* krok^6806, a cztery^702 chodzą** dostojnie^3190:

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić coś dobrym bądź pięknym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - inf. iść, chodzić, poruszać, sposób życia (metafora)

30. Lew^3918, bohater* wśród zwierząt^929, co przed^6440** nikim^3605 nie ustępuje***;      2Sm 1,23

* lub: człowiek silny, dzielny, potężny, bohater - por. w. 19; ** lub: (przed) obliczem; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać się, wracać

31. Koń bojowy*|GES i kozioł^4975**, i król^4428, przeciw^5973 któremu nikt się nie buntuje***.

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: coś przepasanego, chart, pies myśliwski, kogut; GES Gessenius Hebrew and English Lexicon; ** znaczenie niepewne; *** bez buntu, z oddziałem zbrojnych - por. EIBᴷ

32. Jeśli^518 byłeś tak głupi^5034 by się wywyższać*, a jeśli teraz rozważyłeś** to – przyłóż rękę do ust***.      Mi 7,6; 1Kor 13,1-8

* lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - podnieść się, wywyższyć się; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wpaść na pomysł, rozważyć, zamierzyć, uknuć (o złym zamiarze ) - stąd jeśli pomyślałeś coś złego - Biblia Brzeska, Biblia Gdańska, Biblia Poznańska, Amplified Bible; *** tj. zamilknij - por. Hi 21,5 40,4

33. Jak^3588 z ubijania*|HAP mleka^2461 wychodzi** masło^2529, a z wycierania^4330 nosa wychodzi^3318 krew^1818, tak wzbudzenie^4330 gniewu*** wyzwala^3318 kłótnię****.      Prz 10,12; Prz 29,22

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ściskanie, naciskanie, wyciskanie; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyprowadzić, wywieść, wyzwolić, spowodować pójście bądź wyjście; *** nos, metafora: fuknąć gniewnie, w tekście hebrajskim występuje gra słów - por. EIBᴷ; **** lub: niesnaski, konflikt, spór, kłótnia

↑↑

Rozdział 31

1. Słowa^1697 króla Lemuela^3927*. Zasada**, której^834 nauczyła*** go jego matka^517.      Prz 1,8; 2Tm 3,15

* tj. „należący do Boga”; ** hebr.: masa - ciężar, brzemię, ładunek, wypowiedź - słowo często rozpoczynające wypowiedź proroka - por. Iz 13,1 14,28, lub dosłownie ha-massa - z Massy - miejscowość o tej nazwie - por. Prz 30,1 Rdz 25,14 1Krn 1,30; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - karać, pouczać, utrzymywać w karności, chłostać

2. Cóż^4100, mój synu*? Cóż^4100, synu^1248 mojego łona**? I cóż^4100, synu^1248 moich ślubów***?      Ps 22,25; Iz 49,15

* tylko tu i Ps 2,12 - syn, dziedzic; ** ciało, brzuch, głębiny; *** lub: przysięgi - tu w l.mn., uroczysta obietnica złożona Bogu lub innej osobie - Lb 6,2.5.21 1Sm 1,11

3. Nie oddawaj^5414 kobietom^802 swojej siły* ani twoich dróg^1870 nie kieruj tam, gdzie wymazują** królów^4428 z pamięci.      Prz 5,9

* tj. nie daj się opanować pożądaniem kobiet - por. EIBᴷ; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wymazać (z pamięci), koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ścierać, zetrzeć, wyniszczyć

4. Nie królom^4428, o Lemuelu^3927, nie królom^4428 picie^8354 wina^3196, gdzież* dla książąt** mocny trunek***;      Kpł 10,9-10; Prz 20,1; Kaz 10,17; Jr 35,1-19

* tu: wg qere - gdzie? skąd? który? wg ketiv: czy, ani trochę; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być ważnym, być rozważnym, być władczym; *** hebr.: sekar - (sycera) - mocny, odurzający, sfermentowany napój, trunek z owoców, zwłaszcza z daktyli, zbóż lub miodu - piwo (?)

5. Aby^6435 pijąc^8354, nie zapomniał^7911 praw* i nie wypaczył** sprawy*** żadnego^3605 z synów^1121 udręczonych****.      Ps 72,1-2; Iz 28,7; Oz 4,11

* lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - coś nakazanego prawem, prawo (imiesłów) to, co jest zdecydowane; ** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zmieniać, odmieniać; *** sąd, spór, konflikt, sprawa, proces; **** udręka, bieda, nieszczęście

6. Dajcie^5414|IMP mocny trunek^7941 ginącemu*, a wino^3196** zgorzkniałym^4751 na duszy***.      Ps 104,15

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zginąć, umrzeć, zostać zgładzonym, zniknąć; ** wino było traktowane jako środek znieczulający - por. Mt 27,34 przypis **; *** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba

7. Będzie pił^8354 i zapomni^7911 o swoim ubóstwie*, i niech nie pamięta^2142 więcej^5750 swojego utrapienia**.      Hi 29,13; Hi 39,11; Ps 104,15

* ubóstwo - tylko w Księdze Przysłów - 6,11 10,15 13,18 24,34 28,19 30,8 31,7; ** lub: mozół, utrapienie, ucisk, trud, krzywda

8. Otwórz^6605 swoje usta^6310 w obronie niemego^483*, w sprawie^1779 wszystkich^3605 synów^1121 skazanych na zgubę**|HAP.      Hi 29,12

* dosłownie: dla niemych; ** lub: zniszczenie, przeminięcie, ktoś przeznaczony na zagładę; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

9. Otwórz^6605 swoje usta^6310, sądź* sprawiedliwie^6664 i broń** sprawy^1779 ubogiego^6041 i nędzarza^34.      Kpł 19,5; Pwt 1,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozstrzygać spór, karać; ** lub: wydawać wyrok, bronić jakiejś sprawy, być sędzią

10. א‬* Któż^4310 znajdzie^4672 dzielną** kobietę***? Jej wartość^4377 daleko większa niż perły****.      Rt 3,11; Prz 12,4

* wszystkie wiersze od 10-32 zaczynają się od kolejnej hebrajskiej litery alfabetu; ** dosłownie: siła, moc, skuteczność; *** lub: żonę; **** lub: drogi kamień, być może koral, rubin

11. ב‬‬ Serce* męża^1167 ufa** jej i korzyści*** mu nie zabraknie^2637.      1P 3,1-7

* lub: umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek, serce; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pokładać ufność w, mieć pewność, być bezpiecznym; *** lub: łup, zdobycz, zysk

12. ‫ג‬ Świadczy* mu ona dobro, a nie zło** po wszystkie^3605 dni^3117 swojego życia^2416.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wymierzyć, uczynić, odmierzyć obficie, odpłacić, rodzić; ** lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły (czas)

13. ‫ד‬ Stara* się o wełnę^6785 i len^6593, i z upodobaniem** pracuje^6213 swoimi rękami^3709.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciekać się do, radzić się, zabiegać o, starać się o, szukać; ** lub: rozkosz, przyjemność, pożądanie, tęsknota, upodobanie

14. ‫ה‬‬ Jest^1961 jak statki* handlowe^5503; sprowadza** żywność^3899 z daleka***.      1Krl 10,22

* tj. statek dalekomorski, kupiecki; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wnosić, zgromadzić, sprowadzić, sprawić coś; *** daleki kraj, odległość

15. ‫ו‬‬ Wstaje^6965, gdy jeszcze^5750 jest noc i daje* pokarm^2964 swoim domownikom**, a swoim służebnicom^5291 odpowiedni przydział*** prac.      Łk 12,42

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wytwarzać, użyć, ofiarować, dać, położyć, robić; ** lub: rodzina, ród, domownicy, miejsce zamieszkania; *** lub: coś należnego, przyznany dział - por. Prz 30,8 przypis ** vs. Biblia Poznańska

16. ‫ז‬ Myśli* o polu^7704 i kupuje je; z pracy** swoich rąk^3709 sadzi^5193 winnice^3754.      Mt 21,33

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wpaść na pomysł, wymyślić, zaplanować, rozważyć, zamierzyć; ** dosłownie: owoc ziemi, owoc łona, metafora: czyny człowieka

17. ‫ח‬ Przepasuje^2296 swoje biodra^4975 siłą^5797* i umacnia** swoje ramiona^2220.      Prz 31,25

* metafora pracowitej i niestrudzonej robotnicy, podchodzącej do swojej pracy z determinacją; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - utrwalać, czynić uporczywym

18. ט‬ Dostrzega^2938, że jej dorobek* jest dobry^2896, a jej lampa^5216 w nocy^3915 nie gaśnie**.

* lub: handel, zysk, zarobek, zysk z handlu - tu i Prz 3,14 Iz 23,18; ** idiom: dom rozwija się z powodzeniem - por. Hi 18,6 Jr 25,10 - Word Biblical Commentary

19. ‫י‬ Wyciąga^7971 ręce^3027 po kądziel*, a dłońmi^3709 chwyta^8551 wrzeciono**.      Prz 31,13

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: prząśnica, wrzeciona, kądziel; ** szpulka, drążek

20. ‫כ‬ Otwiera* dłoń^3709 przed ubogim** i wyciąga^7971 swoje ręce^3027 do nędzarza***.      Ef 4,28

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozciągać (się), ukazywać, rozprzestrzeniać; ** lub: biedny, udręczony, słaby, nędzny; *** cierpiący ucisk

21. ‫ל‬ Nie boi* się, że śnieg^7950 zaskoczy jej domowników^1004, bo wszyscy^3605 jej domownicy^1004 mają po dwa** ubrania^3847.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - lękać się, być przejętym bojaźnią; ** dosłownie: są ubrani w szkarłat, tj. mają bogaty ubiór (?) Biblia Gdańska - mają podwójną szatę, Biblia Tysiąclecia - mają ubiór na lata, EIB - mają podwójne ubranie

22. ‫מ‬ Wyrabia^6213 dla siebie przykrycia*; jej strój^3830 jest z lnu** i barwiony purpurą^713***.

* dosłownie: narzuta, koc, pled - Prz 7,16 - dekoracyjne okrycia na meble (?); ** cienki len, bisior - Łk 16,19 Obj 18,12.16; *** czerwień

23. ‫נ‬ Jej mąż^1167 jest znany* w bramach**, gdy zasiada^3427 ze^5973 starszymi*** kraju^776.      Prz 12,4

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - stać się znanym, dać się poznać, być dostrzeganym; ** brama miejska to miejsce spotkań oraz sprawowania władzy; *** hebr. zaqen - określenie dotyczy grona starszych (przywódców) zarządzających ogółem spraw wspólnoty - Wj 3,16 19,7 24,9 Pwt 21,2

24. ‫ס‬ Wyrabia^6213 bieliznę* i sprzedaje^4376 ją, dostarcza^5414 pasy** kupcowi***.

* tj. lniana narzutka, szal, okrycie (prostokątny kawałek cienkiego lnu używany jako odzież wierzchnia bądź do snu jako koszula nocna) - Iz 3,23 Sdz 14,12-13 LXX - gr. sindon - Mt 24,59 Mk 14,51; ** ozdobny pas używany przez kobiety i być może mężczyzn - 1Sm 8,14; *** dosłownie: Kananejczyk, kupiec - KULᴷ

25. ‫ע‬ Siła^5797 i dostojność* są jej strojem^3830; i uśmiecha** się do dnia^3117, który nadchodzi^314.      Prz 31,17; Prz 31,21; 1Tm 2,9-10

* lub: ozdoba, świetność, majestat, cześć, chwała, splendor; ** lub: żartować, bawić się, śmiać się (pogardliwie, szyderczo)

26. ‫פ‬ Z mądrością* otwiera^6605 swoje usta^6310, a jej językiem^3956 rządzi prawo** łaski***.

* lub: umiejętność, zdolność, biegłość, doświadczenie, rozsądek; ** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj, sposób; *** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość

27. ‫צ‬ Czuwa* nad biegiem spraw** swojego domu^1004 i nie je^398 niezapracowanego chleba***.      Prz 14,1; 1Tes 4,1; Tt 2,4

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trzymać straż, szpiegować; ** dosłownie: (nad) drogą - marsz, pochód, droga; *** dosłownie: chleba lenistwa, gnuśności - hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

28. ‫ק‬ Jej dzieci^1121 powstają* i nazywają ją błogosławioną**, mąż^1167 także ją chwali^1984.      1P 3,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - powstawać, rosnąć w siłę, trwać, utwierdzać się; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - nazywać szczęśliwym, naprawiać zło

29. ‫ר‬ Wiele^7227 kobiet* zarządza^6213** wspaniale***, ale ty przewyższasz**** je wszystkie^3605.      Prz 12,4

* lub: córka, młoda kobieta; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić, pracować, porządkować; *** siła, skuteczność, bogactwo kompetencja, dzielny człowiek; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być lepszym niż, iść w górę

30. ‫ש‬ Wdzięk* jest zwodniczy** i piękność^3308 jest zwiewna***, lecz kobieta^802 żyjąca w bojaźni**** JHWH, ta^1931 będzie wychwalana*****.      Prz 11,22; Kaz 12,13; 1P 3,4

* lub: urok, elegancja, uznanie; ** kłamstwo, rozczarowanie, podstęp; *** dosłownie: para, oddech, daremnie, nagły - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** lub: pełen bojaźni, pełen czci, wystraszony; ***** chełpić się, chlubić się, przechwalać się

31. ‫ת‬ Dajcie^5414|IMP jej z owocu^6529* jej rąk^3027 i niech jej czyny** chwalą^1984 ją w bramach***.      Ps 128,2; 1Tm 5,25; Hbr 6,10

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * tj. niech korzysta z tego, co wypracowała swoimi rękami; ** lub: dzieło, praca, zajęcie, przedsięwzięcie, osiągnięcie, wytwór; *** brama miejska to miejsce spotkań oraz sprawowania władzy

Księga Kaznodziei Salomona

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ]

Rozdział 1

1. Słowa^1697 Kaznodziei*, syna^1121 Dawida**, króla^4428 w Jerozolimie***.      1Krl 11,42; Prz 1,1; Prz 1,12; Kaz 7,27; Kaz 12,8-10; Rz 10,14; 2P 2,5

* hebr.: qohelet - kaznodzieja, głosiciel, mówca publiczny, ktoś przemawiający na zgromadzeniu, nauczyciel - Kaz 12,8; ** tj. „ukochany”; *** hebr.: Jeruszalajim - „nauczanie pokoju”

2. Marność* nad marnościami^1892 – mówi^559 Kaznodzieja^6953 – marność^1892 nad marnościami^1892. Wszystko^3605 to marność^1892.      Ps 39,5; Kaz 2,17; Kaz 3,19; Kaz 12,8; Rz 8,20

* dosłownie: para, oddech, daremnie, w przenośni: znikomość, nietrwałość, zwiewność, ulotność, przemijalność - 38 razy w tej księdze

3. Jaki^4100 pożytek* ma człowiek^120 w całym^3605 swoim mozole**, którym trudzi*** się pod słońcem^8121?

* lub: korzyść, zysk, doskonałość - tylko w tej księdze; ** lub: mozół, utrapienie, ucisk, trud, szkoda, krzywda; *** dosłownie: (którym) trudzi się, mozoli

4. Pokolenie* odchodzi^1980, pokolenie^1755 przychodzi^935, lecz ziemia^776 trwa** na wieki***.

* lub: generacja, okres, wiek, pokolenie, siedziba, czas życia; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, być prostym, trwać, służyć; *** na zawsze

5. I słońce^8121 wschodzi i słońce^8121 zachodzi, i pragnie* przyjść na swoje miejsce**, a tam^8033 ono^1931 ponownie wschodzi^2224.

* lub: łapczywie nabierać powietrza, pragnąć, pałać gorliwością, pożądać, tęsknić za; ** lub: miejsce - przestrzeń, kierunek

6. Wiatr^7307* wieje** na południe^1864 i krąży*** na północ^6828; wiatr krąży^5437, krąży^5437**** i wieje^1980 ze wszystkich stron*****, i zawraca^7725.

* hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18 przypis *; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - idzie; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obracać się, okrążać, zbliżać się; **** hebraizm - ustawicznie krąży (?); ***** lub: dookoła, okolica

7. Wszystkie^3605 rzeki* płyną** ku morzu***, a morze^3220 się nie przepełnia^4392; do miejsca^4725, z którego rzeki^5158 płyną**, tam one zawracają^7725, by ponownie płynąć**|INF.

* dosłownie: rwący potok, dolina, wadi, dolina rwącego potoku najczęściej w zimie; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść, chodzić, iść dalej, poruszać (się), oddalać się; *** często o Morzu Śródziemnym; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

8. Wszystkie^3605 słowa* wyczerpują**, a człowiek^376 nie jest zdolny^3201 wszystkiego wypowiedzieć^1696. Oko^5869 nie nasyci*** się patrzeniem^7200 ani ucho^241 nie napełni**** się słuchaniem^8085.      Prz 27,20; Kaz 4,8

* dosłownie: te słowa - mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa; ** lub: znużony, wyczerpany - tu i Pwt 25,18 2Sm 17,2; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nasyconym, być zaspokojonym, spełnionym; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zadowolonym, zostać dokonanym, zakończonym

9. Cokolwiek^4100 było*, to^1931 będzie^1961; i cokolwiek^4100 się wykonało**, to^1931 się wykona^6213. I nie ma nic^3605 nowego*** pod^8478 słońcem^8121.      Kaz 3,15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, nastąpić, mieć miejsce, zdarzyć się, nastać; ** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać używanym, wykonanym, ofiarowanym; *** lub: świeży, nowy

10. Czy jest* sprawa**, o której można by powiedzieć^559: Spójrz***|IMP, to coś nowego^2319? To^1931 już^3528 było^1961 w dawnych czasach****, które były przed^6440 nami.      Obj 21,5

* lub: bycie, istnienie, istota w sensie czasownikowym - jest, są; ** słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spoglądać, rozważać, zwracać uwagę na, rozeznawać, rozróżniać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; **** lub: długotrwałość, odwieczność, starożytność, przyszłość

11. Nie^369 ma pamięci* o tych, którzy byli wcześniej**; a także o tych, którzy będą później***, oni też nie pozostaną w pamięci^2146 u tych, którzy następni^314 nastaną^1961.      Pwt 9,14; Kaz 2,16; Kaz 9,5

* lub: wzmianka, pamięć, wyznanie; ** tj. pierwszy w czasie, poprzedni; *** później, dalszy, następni

12. Ja^589, Kaznodzieja^6953, byłem^1961 królem^4428 nad Izraelem* w Jerozolimie^3389;      Kaz 7,27

* hebr.: jisra’el - „ten, który zmagał się z Bogiem” - Rdz 32,28

13. I postanowiłem* w swoim sercu^3820, aby szukać i zbadać**|INF w mądrości^2451 wszystko^3605, co się dzieje^6213 pod niebem^8064. To^1931 nieszczęsne^7451 zadanie*** Bóg dał^5414 synom^1121 ludzkim****|S, aby się nim trudzić*****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przeznaczyć, robić, ustanawiać, dać, poświęcić; ** hendiadys: wnikliwie zbadać koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - poznawać, szukać, ustalać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** lub: zajęcie, praca do wykonania; **** dosłownie: adama; S Liczba pojedyncza; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - garbić się, być udręczonym, być zajętym

14. Widziałem^7200 wszystkie^3605 dzieła*, które zostały uczynione^6213 pod słońcem^8121 – a oto** wszystko^3605 jest marnością^1892 i utrapieniem*** ducha^7307.      Prz 27,16; Kaz 2,11; Kaz 2,17; Kaz 4,4; Kaz 6,9

* lub: czyn, działanie, praca, przedsięwzięcie, wytwór; ** lub: spójrz, czy, oto; *** lub: pragnienie, zabieganie - tylko w tej księdze podążaniem za wiatrem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, idiom: walką z wiatrakami - EIBᴷ

15. Tego, co krzywe*, nie można^3201 wyprostować^8626, a tego, czego brak**|HAP, nie można^3201 policzyć***.      Kaz 7,13

* koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - coś zgiętego; ** lub: wada, brak, niedoskonałość; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** przypisywać, wyznawać

16. I ja^589 powiedziałem^1696 w swoim sercu*, mówiąc^559: Oto^2009 ja^589 powiększałem** i dodawałem więcej^3254 mądrości*** nad^5921 wszystkich^3605, którzy byli przede^6440 mną w Jerozolimie^3389. I moje serce^3820 doświadczyło**** wielkiej^7235 mądrości^2451 i wiedzy*****.      1Krl 3,12; 1Krl 4,30; 1Krl 10,23; Kaz 2,9

* lub: wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić wielkim, uczynić potężnym, wywyższyć; *** lub: umiejętność, zdolność, biegłość, doświadczenie, rozsądek; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ujrzeć, rozeznać, rozważać, zwracać uwagę na; ***** lub: poznanie, umiejętność

17. I postanowiłem* w swoim sercu^3820, aby poznać** mądrość^2451 i poznać^3045 szaleństwo*** i głupotę^5531. I poznałem^3045, że to także^1571 jest^1931 utrapieniem^7475**** ducha^7307.      Kaz 7,25

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przeznaczyć, robić, ustanawiać, dać, poświęcić; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, uznać, rozważać; *** lub: obłęd, szaleństwo - Kaz 2,12 7,25.93; **** lub: pragnienie, zabieganie - tylko w tej księdze podążaniem za wiatrem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, idiom: walką z wiatrakami - EIBᴷ

18. Bo^3588 gdzie obfitość^7230 mądrości^2451, tam jest wiele^7227 smutku*. A kto pomnaża** poznanie***, pomnaża^3254 i cierpienie****.      Kaz 2,23; Kaz 12,12

* lub: gniew, utrapienie, drażnienie, żal, przygnębienie; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować dodanie, zwiększyć, zrobić więcej; *** lub: wiedza, mądrość; **** ból, smutek

↑↑

Rozdział 2

1. I ja powiedziałem^559 w swoim sercu^3820: Przyjdźże*|IMP! Doświadcz^5254 siebie w radości** i zakosztuj***|IMP w szczęściu****. Lecz to także^1571 jest marnością^1892.      Jk 4,13

* lub: iść, chodzić, przyjść upraszam! błagam! o! (używane w usilnych prośbach bądź napomnieniach) - Biblia Warszawska, Biblia Tysiąclecia, Biblia Gdańska - nuże; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: pomyślny skutek, szczęśliwy obrót spraw, zadowolenie; *** dosłownie: zobacz - Kaz 1,16 przypis ****; **** lub: dobrobyt, szczęście

2. O śmiechu* powiedziałem^559: Szalejesz**, a o radości^8057: Cóż to sprawia^6213?      Prz 14,13; Kaz 7,3; Kaz 7,6

* lub: zabawa, żarty, szyderstwo, śmiech; ** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - chlubić się, być godnym pochwały, koniugacja czasownika - hitpolel - forma zwrotno-intensywna - postępować jak szaleniec

3. Postanowiłem* w sercu^3820 poddać** swoje ciało^1320 działaniu wina^3196 – serce^3820 jednak wiodąc^5090 ku mądrości^2451 – i uchwycić^270 głupoty^5531, aż zobaczę^7200 to, co dla synów^1121 ludzkich*** jest dobrem^2896, które mogą czynić^6213 pod niebem^8064, przez liczne**** dni^3117 swojego życia^2416.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zbadać, ustalać jak zrobić, poznać, wyszukać; ** dosłownie: wciągnąć moje ciało w wino; *** dosłownie: synów adama - Liczba pojedyncza; **** dosłownie: liczba, ilość

4. Dokonałem wielkich^1431* dzieł**, zbudowałem^1129 sobie domy^1004, zasadziłem^5193 sobie winnice^3754.

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić wielkim, uczynić potężnym; ** lub: czyn, działanie, praca, przedsięwzięcie, wytwór

5. Założyłem* sobie ogrody^1593 i parki**, i posadziłem*** w nich wszelkiego rodzaju drzewa^6086 owocowe****.      Pnp 4,16

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uczyniłem; ** lub: rezerwat, ogrodzony ogród, las, park; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - sadzić, ugruntowywać; **** owoc ziemi, owoc łona (potomstwo)

6. Zbudowałem* też sobie stawy** na wodę^4325, by nawadniać*** z nich las^3293 rosnących^6779 drzew^6086.      Ne 2,14

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uczyniłem; ** lub: sadzawka; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - podlewać, poić wodą, dawać pić

7. Nabyłem^7069 sługi* i służące**, miałem też sługi*** urodzone^1961 w domu^1004. Miałem również^1571 stada**** wołów^1241 i owiec większe^7235 niż wszyscy^3605, którzy byli^1961 przede^6440 mną w Jerozolimie^3389.

* lub: niewolnik; ** lub: służka, niewolnica, metaforycznie ktoś pokornie zwracający się do kogoś; *** syn, wnuk, dziecko, członek jakiejś grupy - idiom: syn domu - por. Rdz 14,14 15,3 vs Rdz 17,12; **** dosłownie: bydło, trzoda, własność

8. Zgromadziłem^3664 także^1571 sobie srebro^3701 i złoto^2091, własność* królów^4428 i prowincji**. Przygotowałem*** sobie śpiewaków^7891 i śpiewaczki^7891, i inne rozkosze**** synów^1121 ludzkich***** oraz liczne^7705 instrumenty muzyczne******|HAP.      1Krl 10,10; 1Krl 9,28

* lub: majątek, własność, skarb; ** okręg, region, prowincja; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uczyniłem; **** lub: wykwintność, przyjemność; ***** dosłownie: synów adama - Liczba pojedyncza; ****** hebraizm (?): wiele kobiet, harem i haremy - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, kobiety i kochanki - EIBᴷ damę i damy - KULᴷ - tu za Biblia Gdańska, King James Version, American Standard Version; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

9. I stałem się wielkim* i uczyniłem więcej** niż wszyscy^3605, którzy byli^1961 przede^6440 mną w Jerozolimie^3389. Co więcej^637, moja mądrość^2451 pozostała*** przy mnie.      1Krl 3,12; 1Krl 10,23; 1Krn 29,25; Kaz 1,16

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić wielkim, uczynić potężnym, wywyższyć; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować dodanie, zwiększyć, zrobić więcej; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, być prostym, trwać

10. I niczego^3605, czego domagały* się moje oczy^5869 nie wzbraniałem** im, nie odmawiałem^4513 swojemu sercu^3820 żadnej^3605 radości***; bo moje serce^3820 radowało^8055 się z całego mojego trudu^5999. A to był mój dział**** za cały^3605 mój trud*****.      Kaz 3,22

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wypytywać, domagać się (odpowiedzi), dowiadywać się dokładnie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zachować, oddzielić, wstrzymać; *** lub: pomyślny skutek, szczęśliwy obrót spraw, zadowolenie; **** lub: udział, część, terytorium, obszar, mienie, nagroda, dział; ***** mozół, ucisk

11. I ja skierowałem* uwagę na wszystkie^3605 dzieła^4639, jakie uczyniły^6213 moje ręce^3027, i na trud^5999, którym się mozoliłem^5998 dla ich wykonania^6213, a oto wszystko^3605 to marność^1892 i utrapienie** ducha^7307 i nie ma żadnego^3605 pożytku*** pod słońcem^8121.      Kaz 1,3; Kaz 1,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwracać się ku, odwracać się od, rozejrzeć się; ** lub: pragnienie, zabieganie - tylko w tej księdze podążaniem za wiatrem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, idiom: walką z wiatrakami - EIBᴷ; *** lub: korzyść, zysk, doskonałość

12. I ja skierowałem^6437 uwagę, by przyjrzeć* się mądrości**, szaleństwu^1947 i głupocie***. Bo co uczyni ten człowiek^120, który przyjdzie^935 po^310 królu^4428? To^853, co uczyniono**** już wcześniej*****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obserwować, doglądać, rozważać, rozróżniać; ** lub: umiejętność, zdolność, biegłość, doświadczenie, rozsądek; *** lub: głupstwo - tylko w tej księdze - Kaz 1,17 2,3.13 7,25 10,1.13; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - robić, czynić, pracować, wykonywać, przygotować, doglądać czegoś, porządkować, postanawiać, powodować; ***** lub: już, dawno temu, długo

13. I ja zobaczyłem^7200, że mądrość^2451 jest korzystniejsza* od głupoty^5531, tak jak światłość^216 jest korzystniejsza^3504 od ciemności^2822.

* lub: korzyść, zysk, doskonałość - tylko w tej księdze

14. Mądry^2450 ma oczy^5869 w swojej głowie^7218*, a głupi** chodzi^1980 w ciemności^2822. I poznałem*** również^1571, że ten sam^259 los**** spotyka^7136 wszystkich^3605.      Prz 17,24; Kaz 8,1; Kaz 9,2-3

* idiom (?): wie, dokąd idzie; ** lub: tępak, prostak, człowiek zadufany; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostrzegać, rozróżniać, rozpoznawać, wiedzieć; **** lub: nieprzewidziane spotkanie, wydarzenie, przypadek, los

15. I ja^589 powiedziałem^559 sobie w sercu*: Los^4745, który spotyka** głupiego^3684, spotka^7136 również^1571 mnie. W jakim celu^4100 ja przewyższyłem*** go mądrością^2449? I powiedziałem^1696 w sercu^3820, że to^2088 także^1571 jest marnością****,      Kaz 6,8

* lub: wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - napotkać, spotkać, przytrafić się; *** wyższość, przewaga, nadmiar, więcej - jaka z tego korzyść - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** dosłownie: para, oddech, daremnie - por Kaz 1,2 przypis *

16. Bo^3588 nie pozostanie na wieki* w pamięci** mądry^2450, jak^5973 i głupi^3684. Gdyż to, co było wcześniej***, w nadchodzących^935 dniach^3117 – wszystko^3605 to zastanie zapomniane^7911. A jak**** umiera^4191 mądry^2450? Tak jak^5973 głupi^3684.      Pwt 32,26; Hbr 9,27

* lub: na zawsze; ** wzmianka, pamięć; *** już, dawno temu, długo; **** jak to! (jako wyraz ubolewania bądź zadowolenia), tak więc - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

17. I ja znienawidziłem^8130 życie^2416, ponieważ^5921 przykre* są dla mnie wszystkie^3605 dzieła** dokonane^6213 pod słońcem^8121. Wszystko^3605 bowiem jest marnością^1892 i utrapieniem^7469*** ducha^7307.

* lub: niemiły, nieprzyjemny, nieżyczliwy, nieszczęśliwy, zły; ** lub: praca, czyn, zajęcie, przedsięwzięcie, osiągnięcie, dzieło; *** lub: pragnienie, zabieganie - tylko w tej księdze podążaniem za wiatrem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, idiom: walką z wiatrakami - EIBᴷ

18. I ja^589 znienawidziłem^8130 cały^3605 mój trud*, którym byłem** utrudzony*** pod słońcem^8121, który zostawiłem**** jemu – człowiekowi^120, który przyjdzie^1980 po^310 mnie.      Ps 39,6; Ps 49,10; Prz 13,22; Kaz 1,3; Kaz 2,11

* lub: mozół, ucisk; ** dosłownie: ja (byłem); *** ktoś trudzący się, cierpiący, nieszczęśnik - robotnik; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - złożyć, pozostawić

19. I kto^4310 wie^3045*: Czy będzie^1961 mądry^2450, czy głupi^5530? A jednak będzie panował** nad całym moim efektem trudu^5999, nad jakim w mojej mądrości^2449 mozoliłem*** się pod słońcem^8121. To także jest marnością^1892.      Ez 18,9-10

* por. w. 14 przypis ***; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - władać, stać się panem, dominować; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trudzić się, mozolić, pracować

20. I zaczęła mnie w sercu^3820 ogarniać* rozpacz^2976** z powodu^5921 całego^3605 trudu^5999, jakim mozoliłem^5998 się pod słońcem^8121.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chodzić dookoła, krążyć, zbliżać się, zwrócić się do; ** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przywodzić do rozpaczy jako wykrzyknik to beznadziejne!

21. Gdyż jest tak, że człowiek^120 trudzi^5999 się mądrze^2451, umiejętnie* i pomyślnie**, a swój dział*** oddaje^5414 człowiekowi^120, który się w tym nie trudził^5998. To także^1571 jest marnością^1892 i wielkim^7227 złem****.

* lub: wiedza, poznanie, postrzeganie, umiejętność, rozeznanie, zrozumienie, mądrość; ** pomyślność, umiejętność, zysk; *** lub: dział, udział, część, terytorium, mienie, nagroda; **** lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły

22. Bo^3588 co ma* człowiek^120 z całego^3605 swojego trudu^5999 i dążenia** swojego serca^3820, którym trudzi^6001 się on^1931 pod słońcem^8121?      Kaz 1,3; Kaz 3,9

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, stać, zdarzyć się, istnieć; ** lub: pragnienie, dążenie, trud - tu i Kaz 1,17 4,16

23. Bo wszystkie^3605 jego dni^3117 są cierpieniem*, a jego zajęcie** – smutkiem***; nawet^1571 w nocy^3915 jego serce^3820 nie zaznaje spokoju****. To^2088 także^1571 jest marnością^1892.

* lub: ból, smutek; ** zadanie, praca do wykonania; *** lub: gniew, utrapienie, drażnienie, żal, przygnębienie; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - leżeć, nocować, kłaść się, metafora: odprężać się

24. Nie^369 ma nic lepszego^2896 dla człowieka^120 niż to, aby jadł^398 i pił^8354, i czynił* dobrze** swojej duszy*** w swoim trudzie^5999. To także^1571 zobaczyłem^7200 ja, że i to^1931 pochodzi z ręki^3027 Boga^430.      1Sm 5,11; Hi 2,10; Hi 19,21; Łk 12,9

* dosłownie: spowodować pójście, wyprowadzić, wywieść, wyzwolić, postąpić, zgłosić się; ** rzecz dobra, korzyść, obfitość, szczęście; *** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *

25. Bo^3588 kto^4310 może jeść^398 i kto cieszyć* się z dala** od^4480 Niego?      Hi 32,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - śpieszyć się, uciekać, być zaniepokojonym, być czymś zachwyconym; ** Biblia Gdańska - bardziej niż ja dosłownie: na zewnątrz, ulica, strona zewnętrzna

26. Gdyż^3588 Bóg, człowiekowi^120, który jest dobry^2896 przed Jego obliczem*, daje^5414 mądrość^2451, wiedzę^1847 i radość**. Ale grzesznikowi^2398 daje^5414 zajęcie^6045, aby zbierał^622 i gromadził^3664, a potem dał^5414 to temu, który jest dobry^2896 przed obliczem^6440 Boga^430. To^2088 także^1571 jest marnością^1892 i utrapieniem^7469*** ducha^7307.      Rdz 7,1; Hi 27,16; Prz 28,8; Łk 1,6

* lub: twarz, oblicze, obecność, osoba, powierzchnia (ziemi) - w Jego oczach (?) - Biblia Poznańska; ** lub: zadowolenie, pomyślny skutek; *** lub: pragnienie, zabieganie - tylko w tej księdze podążaniem za wiatrem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, idiom: walką z wiatrakami - EIBᴷ

↑↑

Rozdział 3

1. Na wszystko^3605 jest wyznaczony czas* i na każde^3605 pragnienie** jest właściwa pora*** pod niebiosami****.      2Krl 5,26; Prz 15,23; Mt 16,3

* lub: ustalony czas - Ne 26 Est 9,27.31; ** przyjemność, rozkosz, pożądanie, tęsknota; *** czas; **** Rdz 1,1***

2. Jest czas^6256 rodzenia^3205 i czas^6256 umierania^4191, czas^6256 sadzenia* i czas^6256 wykorzeniania** tego, co zasadzono^5193.      Hi 14,5; Hbr 9,27

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - sadzić, ugruntowywać, mocować, utwierdzać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyrwać, wyciągnąć z korzeniami

3. Czas^6256 zabijania* i czas uzdrawiania^7495, czas^6256 burzenia** i czas odbudowywania^1129;

* lub: zgładzić, zniszczyć, zniweczyć; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyrywać się, przebijać się, robić wyłom, potłuc na kawałki, pęknąć, rozedrzeć

4. Czas^6256 płaczu^1058 i czas^6256 śmiechu*, czas lamentu** i czas^6256 pląsów***;      Wj 15,20; Rz 12,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - żartować, bawić się, śmiać się - zwykle szyderczo; ** lub: zawodzić, lamentować, płaczka - jako imiesłów; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podskakiwać, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - tańczyć, skakać

5. Czas^6256 rzucania^7993 kamieni^68 i czas^6256 gromadzenia^3664 kamieni^68, czas^6256 uścisków* i czas^6256 powstrzymywania** się od uścisków^2263;      2Krl 3,19; 2Krl 3,25; Iz 5,2; 1Kor 7,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - objąć, założyć dłonie z bezczynności (metafora), okazywać czułość; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - posłać daleko, wydłużyć

6. Czas^6256 szukania* i czas^6256 tracenia**, czas zachowania*** i czas^6256 wyrzucania****;

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - dążyć do czegoś, pragnąć, szukać, prosić; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przyprawić o zgubę, wyniszczyć, pozbyć się, spowodować zniknięcie; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec, czuwać; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - strącać

7. Czas^6256 rozdzierania* i czas^6256 zszywania^8609, czas^6256 milczenia** i czas mówienia^1696;      Iz 41,1; Am 5,23; 1Kor 14,28; 1Kor 14,34

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odzierać, wydzierać; ** lub: być nieruchomym, być milczącym

8. Czas^6256 miłowania* i czas^6256 nienawiści**, czas^6256 wojny^4421 i czas^6256 pokoju***.      Łk 14,26

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kochać, pragnąć; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wróg, nienawidzić; *** hebr.: szalom - pokój, pełnia, zdrowie, pomyślność, przyjaźń

9. Jaki^4100 pożytek* ma pracujący** z tego, że on^1931 się trudzi^6001?      Kaz 1,3; Kaz 2,22; Mt 16,26

* lub: korzyść, zysk, doskonałość - tylko w tej księdze; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - robić, czynić, pracować, wykonywać, przygotować

10. Widziałem* zadanie^6045, które Bóg dał synom ludzkim**|S, aby się nim trudzić***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostrzec, zwrócić uwagę; ** dosłownie: synom adama; S Liczba pojedyncza; *** dosłownie: zostać poniżonym, być przygnębionym, być udręczonym

11. Wszystko^3605 pięknie* uczynił^6213 w swoim czasie^6256. Także^1571 wieczność** włożył*** w ich serca^3820, jednak^834 człowiek^120 nie zdoła pojąć**** dzieła^4639, które Bóg uczynił^6213 od początku^7218 do końca^5490.      Hi 11,7; Hi 37,23; Ps 104,24; Rz 11,33

* lub: urodziwy, przystojny, piękny; ** długotrwałość, odwieczność, starożytność, przyszłość, przysłówek: na wieki - Kaz 12,5, trwanie KULᴷ; *** dosłownie: dał; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znaleźć, spotkać, przydarzyć się, osiągnąć, dostać, dowiedzieć się, wymyślić

12. Poznałem*, że nie ma dla nich nic lepszego^2896 niż^518 to, by się radowali** i czynili^6213 dobro*** w swoim życiu^2416.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, uznać, rozważać; ** lub: być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; *** por. w. 13 przypis *

13. Także^1571 i to, gdy każdy^3605 człowiek^120 je^398 i pije^8354, i ogląda^7200 to, co dobre* z całego^3605 swojego trudu^5999. Jest to^1931 dar** Boga^430.      J 4,10; Dz 8,20; Ef 2,8; 2Tm 1,6

* lub: rzecz dobra, korzyść, obfitość, szczęście; ** dar, nagroda - Prz 25,4 Kaz 5,19

14. Poznałem^3045, że wszystko^3605, co czyni^6213 Bóg^430, będzie* trwać na wieki^5769. Nie można nic^369 do tego dodać** ani nic^369 ująć***, a Bóg czyni^6213 to, aby się bano**** Jego oblicza^6440.      Wj 7,5; Ez 36,23; Obj 22,18-19

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, nastąpić, mieć miejsce, zdarzyć się, nastać; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwiększyć, zrobić więcej; *** zmniejszyć, powściągnąć, cofać się; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym bojaźnią, czcić, szanować

15. To^4100, co się stało^1961, jest^1931 teraz* i co^834 ma być^1961, już^3528 się stało^1961. Bóg^430 jednak znajduje** to^853, co przeminęło***|GES.      Pwt 18,19

* dosłownie: już, dawno temu; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać, dążyć do czegoś, pragnąć, żądać, znaleźć, odkryć, Biblia Gdańska - odnawia, KULᴷ - na nowo przywraca; *** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być ściganym - Lm 5,5, przepaść, zniknąć, Biblia Poznańska - co odrzucone, Biblia Brzeska - przyszłe z przeszłym złączy; GES Gessenius Hebrew and English Lexicon

16. A poza tym^5750 widziałem^7200 pod słońcem^8121 niegodziwość* w miejscu^4725 sądu**, a w miejscu^4725 sprawiedliwości^6664 – niegodziwego***.      Kaz 4,1; Kaz 5,8; Kaz 8,9

* hebr.: ha resa - zło, niegodziwość, wina; ** lub: orzeczenie prawne, sprawiedliwość, przywilej, sąd; *** hebr.: ha resza - zło, niegodziwość, wina

17. Powiedziałem^559 ja w swoim sercu^3820: Bóg^430 będzie sądził* sprawiedliwego^6662 i niegodziwego^7562, bo tam^8033 każda^3605 przyjemność** w związku*** z każdą^3605 tą sprawą^4639 ma swój czas^6256 sądu.      Mt 25,31; J 5,22; Obj 20,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, oczyścić z zarzutów, rozstrzygnąć spór, sądzić; ** lub: rozkosz, przyjemność, pożądania, pragnienie, upodobanie, tęsknota; *** co się tyczy, ponieważ, ze względu na, do

18. Powiedziałem^559 ja w swoim sercu^3820 to, co tyczy^5921 się odnośnie*** synów^1121 ludzkich*: Bóg, aby ich oczyścić**, chce im*** pokazać^7200, że oni**** są zwierzętami^929 – dla samych^1992 siebie^1992.      Ps 49,12; Ps 49,20

*** co się tyczy, ponieważ, ze względu na, do; * lub: przyczyna, sposób, powód, oficjalna prośba, odnośnie do; ** synów adama - Liczba pojedyncza; **** oni, ci, ci sami, którzy

19. Bo^3588 los* synów^1121 ludzkich**|S i los^4745 zwierząt*** – ich los^4745**** jest jeden*****. Bo jak umiera^4194 ten, tak^2651 umiera^4194 i tamto. Wszyscy^3605 mają jedno^259 tchnienie^7307, a człowiek^120 nie ma^369 przewagi****** nad^4480 zwierzęciem^929, bo wszystko^3605 jest marnością^1892.

* lub: nieprzewidziane spotkanie lub wydarzenie, wypadek, zdarzenie, przypadek, los; ** dosłownie: synów adama; S Liczba pojedyncza; *** lub: bydło; **** ich los dla nich - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ***** hebr.: echad - jeden, każdy, pewien, jakiś, jeden raz, raz na zawsze, jeden... drugi/kolejny - wyraz oddaje ideę jedności zbiorowej np. kiść winogron, jeden oddział; ****** dosłownie: znakomitość, wybitność, obfitość, zysk - tu i Prz 14,23 21,5

20. Wszystko^3605 idzie^1980 na jedno^259 miejsce^4725; wszystko^3605 zaistniało* z prochu** i wszystko^3605 w proch^6083 się obraca^7725.      Rdz 3,19; Hi 10,9; Hi 34,15; Ps 104,29; Dn 12,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, nastąpić, mieć miejsce, zdarzyć się, nastać; ** lub: sucha ziemia, grunt, proch, pył, popiół, śmieci, gruz

21. Kto wie^3045, czy duch* synów^1121 ludzkich**|S wstępuje w górę***, a duch^7307 zwierzęcia zstępuje**** w dół*****, do ziemi^776?

* hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18 przypis *; ** dosłownie: synów adama; S Liczba pojedyncza; *** dosłownie: on wstępuje - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść w górę, odchodzić, iść za; **** dosłownie: on zstępuje; ***** poniżej

22. Zobaczyłem^7200 więc^3588, że nie ma nic lepszego^2896 nad^4480 to, aby człowiek^120 radował* się ze swoich dzieł^4639, gdyż^3588 taki jest jego dział**. Bo^3588 kto może wprowadzić^935 go, by ujrzał^7200, co stanie^1961 się po nim***?

* lub: być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; ** lub: udział, część, terytorium, obszar, mienie, nagroda, dział; *** dosłownie: jego potem - KULᴷ - jego przyszłość - Kaz 6,12 7,14 10,14

↑↑

Rozdział 4

1. Potem ja^589 zwróciłem^7725 uwagę i przyjrzałem^7200 się wszelkim^3605 uciskom*, jakie dzieją^6213 się pod słońcem^8121. I oto^2009: Łzy^1832 uciśnionych^6217 – nie ma^369 dla nich pocieszenia^5162**, a z ręki*** uciskających**** ich – przemoc*****; nie ma^369 dla nich pocieszenia**.      Hi 35,9; Kaz 3,16; Kaz 5,8

* lub: przymus, ucisk, (?) - por. Hi 35,9 Am 3,9; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - pocieszyciela; *** ramię, ręka - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13; **** lub: uciskać, krzywdzić, wymuszać, zdobyć podstępem; ***** dosłownie: siła, potęga, moc, akt przemocy

2. I wychwalałem* ja umarłych^4191, którzy już^3528 zmarli^4191, bardziej niż^4480 żywych^2416, którzy^834** jeszcze***|HAP żyją^2416.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wysławiać, wyrażać podziw; ** dosłownie: którzy (to), oni; *** lub: dotąd; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

3. A lepszy^2896 od nich obu jest ten^853, którego jeszcze^5728 nie było^1961 i który nie widział^7200 tego^853 nieszczęsnego* dzieła**, które dokonuje^6213 się pod słońcem^8121.      Hi 3,10-16; Kaz 6,3-5; Jr 20,17; Łk 23,29

* lub: niemiły, nieprzyjemny, nieżyczliwy, nieszczęśliwy, zły; ** lub: czyn, działanie, praca

4. I zobaczyłem^7200 ja ten^853 cały^3605 trud* i całą^3605 te^853 pomyślność** w działaniu^4639 – jak^3588 ona^1931 rodzi zazdrość*** w człowieku^376 wobec bliźniego****. To^2088 także^1571 jest marnością^1892 i utrapieniem^7469***** ducha^7307.

* lub: mozół, utrapienie, ucisk, trud, szkoda, krzywda; ** pomyślność, umiejętność, zysk; *** żarliwość, zazdrość, namiętność; **** kompan, towarzysz, inny; ***** lub: pragnienie, zabieganie - tylko w tej księdze podążaniem za wiatrem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, idiom: walką z wiatrakami - EIBᴷ

5. Głupi* zakłada^2263 swoje ręce^3027 i zjada^398 swoje własne^853 ciało^1320**.      Prz 11,17; Iz 58,7; Ef 5,29

* lub: tępak, prostak, człowiek zadufany; ** znaczenie niepewne - por. Ps 27,2 Iz 49,26 Mi 3,3 - zjada swoje mizerne zasoby - BPᴷ, metafora: skutkiem lenistwa jest zniszczenie samego siebie

6. Lepsza* pełna^4393 dłoń** spokoju***, niż dwie garście^2651 pełne^4393 trudu^5999 i utrapienia^7469**** ducha^7307.      Prz 15,16; Prz 16,8; Prz 17,1

* lub: dobrobyt, szczęście, rzecz dobra, korzyść, obfitość; ** lub: dłoń, ręka, spodnia część stopy, zagłębienie lub grzbiet dłoni; *** lub: odpoczynek, spokój, wytchnienie; **** lub: pragnienie, zabieganie - tylko w tej księdze podążaniem za wiatrem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, idiom: walką z wiatrakami - EIBᴷ

7. I ja ponownie zwróciłem^7725 się i zobaczyłem^7200 kolejną marność* pod słońcem^8121:

* dosłownie: para, oddech, daremnie, w przenośni: znikomość, nietrwałość, zwiewność, ulotność, przemijalność - 38 razy w tej księdze

8. Jest^3426 ktoś sam jeden* i nie ma^369 drugiego^8145, także^1571 syna^1121 i brata^251, i nie ma^369 końca** wszelki^3605 jego trud^5999, także^1571 jego oko^5869 nie nasyci*** się bogactwem****. „I dla kogo ja ponoszę trud^6001 i odmawiam***** dobra^2896 swojej duszy^5315?”. To^2088 także^1571 jest marnością^1892 i nieszczęsnym^7451 zajęciem******.      Ps 39,6

* hebr.: echad - jeden, każdy, pewien, jakiś, jeden - Kaz 3,19 przypis *****; ** lub: kraniec; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zaspokojonym, napełnionym, otrzymać swoją porcję; **** majątek, bogactwo, dobrobyt; ***** dosłownie: powodować brak; ****** zadanie, praca

9. Lepiej^2896 dwóm^8147 niż jednemu^259, bo dla nich^1992 istnieje^3426 dobra^2896 zapłata* za ich trud^5999.      Rdz 2,18; Mk 6,7

* lub: wynagrodzenie, opłata

10. Bo^3588 jeśli upadną*, jeden^259 podniesie^6965 drugiego**. I biada*** jednemu^259, gdy upadnie^5307, a nie ma drugiego^8145, który by go podniósł^6965.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - upaść, upaść jak długi, paść na twarz przed kimś; ** dosłownie: współpracownik, towarzysz, kompan, naśladowca; *** lub: niestety! biada! - tu i Kaz 10,16

11. Także^1571 jeśli^518 dwóch^8147 leży* razem, to będzie im ciepło**. Ale jeden^259 jak^349 się ogrzeje***?      1Krl 1,1-4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kłaść się, leżeć na, nocować; ** lub: być ciepłym, stać się ciepłym, metaforycznie być namiętnym; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać się gorącym, metafora: o gniewie

12. A jeśli^518 ktoś pokona* jednego^259, to dwóch^8147 wystąpi^5975 przeciwko^5048 niemu, a potrójny^8027 sznur** nie tak szybko^4120 zostanie zerwany***.      2Sm 23,9

* lub: przemóc kogoś, zwyciężyć z kimś, pokonać, przezwyciężyć, tu i Hi 14,20 15,24; ** lub: nić, lina, struna; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać złamanym, rozdartym na dwoje

13. Lepszy^2896 jest młodzieniec* ubogi^4542** a mądry^2450, niż król stary^2205 i głupi***, który nie potrafi^3045 już^5750 przyjmować napomnienia****.      Prz 28,6; Prz 28,15

* lub: dziecko, syn, chłopiec, potomstwo; ** tu i Kaz 9,15.16; *** lub: tępak, prostak, człowiek zadufany; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być nauczanym dać się pouczyć - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

14. Nawet^3588 gdy wyszedł^3318 z więzienia*, aby królować^4427, także^1571 gdy^3588 w swoim królestwie^4438 urodził^3205 się biedny**.      Rdz 41,14; Rdz 41,41-43; Prz 11,14; Prz 15,16

* dosłownie: z domu uwięzionych; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cierpieć niedostatek bądź głód (udało mu) stać się królem i mimo tego, że w ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

15. Widziałem^7200 to^853, jak wszyscy^3605 żyjący^2416, którzy chodzą* pod słońcem^8121, byli z drugim^8145 młodzieńcem^3206, który powstanie** zamiast*** niego.      2Sm 15,6

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chodzić tu jako metafora sposobu życia - por. Ef 4,1 przypis *; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, być prostym, zajmować stanowisko; *** lub: w zamian za, w miejsce, ze względu na, podczas gdy

16. Nie było końca^7093 całemu^3605 ludowi^5971, tym wszystkim^3605, którzy byli przed nimi*. Także^1571 następni** nie będą się z niego radować*** – bo^3588 to także^1571 jest marnością^1892 i utrapieniem^7475**** ducha^7307.

* lub: przed ich obliczem; ** później, dalszy, następni; *** lub: być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; **** lub: pragnienie, zabieganie - tylko w tej księdze podążaniem za wiatrem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, idiom: walką z wiatrakami - EIBᴷ

↑↑

Rozdział 5

1. Pilnuj*|IMP swoich kroków**, gdy idziesz^1980 do domu^1004 Bożego^430; zbliżyć^7138 się, by słuchać*** jest lepsze niż dawać^5414 ofiarę**** głupich^3684. Bo^3588 nie mają zrozumienia*****, czyniąc^6213 źle^7451.      Rdz 28,16; Wj 3,5; 1Sm 15,22; Ps 50,8; Prz 15,8; Oz 6,6; Łk 6,4; 1Tm 3,15; Hbr 10,21; 1P 4,17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec, czuwać, ochraniać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: stopa, noga, krok; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być posłusznym; **** hebr.: zebah - ofiara, ofiara wspólnotowa - Pwt 26,14; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, umieć, posiadać wiedzę

2. Nie ponaglaj* swoich ust^6310** i niech twoje serce^3820 nie śpieszy*** się do wypowiadania**** słowa^1697 przed obliczem^6440 Boga^430. Bo Bóg^430 jest w niebiosach*****, a ty na ziemi^776. Niech więc niewiele****** będzie twoich słów^1697.      Prz 10,19; Mt 6,7; Jk 3,2

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - śpieszyć się, być przynaglanym, poganianym; ** idom: nie bądź szybki do mówienia; *** pospieszać, robić szybko; **** dosłownie: wyprowadzić, wywieść, wyzwolić; ***** por. Rdz. 1,1***; ****** lub: mało

3. Bo z wielu^7230 zajęć* przychodzi^935 sen^2472, a głos** głupca^3684 z wielu^7230 słów***.

* lub: zadanie, praca do wykonania, zajęcie; ** dźwięk, hałas, głos; *** mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa

4. Gdy złożysz* Bogu^430 ślub**, nie zwlekaj^309 z jego wypełnieniem^7999, gdyż w głupcach^3684 nie ma On upodobania***. Cokolwiek^853 ślubujesz^5087 – wypełnij****|IMP.      Lb 30,2; Pwt 23,21-23; Ps 50,14; Ps 76,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przysięgać, składać ślub; ** lub: przysięga, uroczysta obietnica złożona Bogu lub innej osobie - Lb 6,2.5.21; *** lub: rozkosz, przyjemność, pożądanie, tęsknota, upodobanie; **** dokończyć, wykonać, położyć kres; IMP imperativus - tryb rozkazujący

5. Lepiej^2896 kiedy nie będziesz ślubował^5087, niż byś ślubował^5087, a tego nie wypełnił^7999.      Prz 20,25; Dz 5,4

6. Nie pozwól^5414*, by twoje^853 usta^6310 doprowadziły do grzechu** twoje^853 ciało^1320 i nie mów^559 przed^6440 posłańcem*** – to był błąd****. Dlaczego Bóg miałby się gniewać^7107 z powodu^5921 twojego głosu^6963 i zniszczyć^2254 dzieło^4639 twoich rąk^3027?      1Kor 11,10; 1Tm 5,21

* lub: nie dawaj swoich ust, aby spowodować grzech ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: chybić celu bądź słuszności i obowiązku, utracić, grzeszyć; *** hebr.: mal’ak - wysłannik, zwiastun, przedstawiciel, anioł; **** lub: grzech nieumyślny, błąd

7. Bo gdzie jest wiele^7230 snów^2472, tam wiele marności^1892 i wiele^7230 słów^1697. Lecz ty^853 bój* się Boga.      1P 2,17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - lękać się, czcić, szanować

8. Jeśli widzisz^7200 w prowincji* ucisk^6233 ubogiego^7326 i gwałcenie** prawa*** i sprawiedliwości^6664, nie dziw^8539 się z powodu^5921 tej sprawy****, gdyż^3588 wyższy^1364 chroni***** wysokiego^1364, a nad nimi^5921 jest jeszcze wyższy^1364.

* hebr.: medinaʰ - zapożyczone z aramejskiego - okręg, kraina, prowincja; ** dosłownie: grabież, łupiestwo; *** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie - por. Ps 72,1 przypis **; **** przyjemność, pragnienie, sprawa, interes - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czuwać, mieć pieczę nad

9. A pożytek* dla ziemi^776 w tym wszystkim^3605 jest taki^1931: Król^4428 zostaje uczyniony sługą** na ziemi^7704.      Dn 4,1-30

* lub: korzyść, zysk, doskonałość - tylko w tej księdze; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być uprawianym (o ziemi), uczynić sługą - pracuje na ziemi - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

10. Kto kocha^157 srebro*, nie nasyci** się srebrem^3701, a kto kocha^157 się w bogactwie***, nie^3808 będzie miał z niego zysku****. To^2088 także^1571 jest marnością^1892.      1Tm 6,10

* tj. srebro - jako środek płatniczy - pieniądze; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nasyconym, być zaspokojonym, spełnionym; *** wielka liczba, obfitość, bogactwo; **** owoc, zbiory, plon, zysk, przychód

11. Gdy dobra^2896 się mnożą*, mnożą^7235 się spożywający^398 je. A jaka^4100 w tym korzyść** dla właściciela***? Że^3588 widzą^7200 to jego oczy^5869.

* dosłownie: w mnożeniu - być lub stać się licznym, rozmnożyć się, być wielkim; ** lub: pomyślność, umiejętność, zysk; *** hebr.: ba’al - właściciel, mąż, pan, obywatel

12. Słodki* jest sen^8142 robotnika**, czy^518 je^398 mało^4592, czy^518 dużo^7235, ale obfitość^7647 bogatego*** nie zezwala^3240**** mu spać^3462.

* lub: słodycz, przyjemna rzecz; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - trudzić się, pracować, służyć; *** majętny; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dać odpoczynek, złożyć

13. Jest^3426 bolesne* zło^7451, które widziałem^7200 pod słońcem^8121: Bogactwo** strzeżone*** dla właściciela^1167 na jego własną krzywdę****.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być słabym, być chorym; ** lub: majątek, bogactwo, dobrobyt; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec, czuwać; **** zło, udręka, niedola, krzywda

14. Bo takie bogactwo^6239 przepada* przez złe^7451 zajęcie**. I spłodził^3205 syna^1121 i nie ma nic^3972 z tego w swoim*** ręku^3027.      Hi 1,21

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zginąć, umrzeć, zostać zgładzonym, zniknąć; ** lub: zadanie, praca do wykonania, sprawa; *** jego - dotyczy syna

15. Jak^834 wyszedł^3318 z łona* swojej matki^517 nagi^6174, tak wróci^7725 jak przyszedł^1980, i nie^3808 zabierze** nic^3972 ze swojego trudu^5999, co wyszło^1980 spod jego ręki^3027.      Hi 1,21; Ps 49,17; 1Tm 6,7

* lub: brzuch, łono, ciało, metaforycznie głębiny Szeolu; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, podnieść, dźwigać, nieść, wspierać, brać

16. To^2088 także^1571 jest bolesnym^2470 złem^7451, wszystko^3605 dokładnie* jak przyszło^935, tak^3651 samo odejdzie**. Jaka^4100 więc korzyść^3504 z tego, że trudził^5999 się na wiatr^7307?      Prz 11,29

* lub: zgodnie z, razem; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyjść, odchodzić, iść dalej

17. Również^1571 każdego^3605 dnia^3117 jadał^398 w ciemności i wielkim^7235 smutku*, chorobie^2483 i gniewie**.      Ps 127,2; Kaz 2,22-23

* lub: gniew, utrapienie, rozdrażnienie, smutek, żal; ** lub: gniew, złość, gniewny osąd, smutek

18. Oto^2009, co ja^589 zobaczyłem^7200, że jest dobre^2896 i piękne* – jeść^398 i pić^8354, i oglądać^7200 powodzenie^2896** w całym swoim trudzie^5999, którym się człowiek mozoli^5998 pod słońcem^8121 przez tę parę*** dni^3117 swojego życia^2416, które dał^5414 mu Bóg – bo to jest jego działem****.      Kaz 2,24; Kaz 3,12-13; Kaz 9,7; Kaz 11,9; 1Tm 6,17

* lub: urodziwy, przystojny, piękny; ** dobrobyt, szczęście, rzecz dobra, korzyść, obfitość; *** dosłownie: (małą) liczbę; **** lub: udział, część, terytorium, obszar, mienie, nagroda, dział

19. Również^1571 każdy człowiek^120, któremu Bóg dał^5414 majątek^6239 i bogactwo^5233, i możliwość*, aby z nich korzystać** i mieć*** w nich swój dział^2506, i radować**** się ze swojego trudu^5999 – to jest dar^4991 Boga.      Kaz 3,13; J 4,10; Dz 8,20; Rz 6,23; Ef 2,8

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dać władzę, opanować, zapanować nad; ** dosłownie: jeść, spożywać, karmić się, pochłaniać; *** brać; **** lub: być zadowolonym, unosić się radością, promienieć

20. Ponieważ^3588 taki niewiele^7235 pamięta* o przykrych dniach^3117 swojego życia^2416, bo^3588 Bóg udziela** zadowolenia*** jego sercu^3820.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przypominać sobie; ** dosłownie: trzymać kogoś zajętym; *** lub: uciecha, pomyślny skutek, zadowolenie, radość

↑↑

Rozdział 6

1. Jest zło*, które widziałem^7200 pod słońcem, które^1931 jest powszechne** wśród ludzi***:

* lub: udręka, niedola, krzywda, zło; ** dosłownie: wielki, obfitujący w, większy niż, silny; *** dosłownie: dla człowieka

2. Człowiekowi^376, któremu^834 Bóg dał^5414 bogactwo^6239, majątek^5233 i sławę*, i nie brakuje** jego duszy^5315 niczego, czego pragnie*** – a Bóg nie daje mu możliwości^7980 spożywać^398 tego, ale spożywa^398 to obcy**** człowiek. To^2088 także jest marnością^1892 i bolesnym^2483 złem^7451.      Hi 21,9; Ps 17,14; Ps 73,7; Łk 12,20

* hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat, godność, szacunek; ** potrzebujący czegoś, niemający czegoś; *** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - pragnąć, tęsknić za, żywić pożądanie; **** cudzoziemski, obcy, nieznajomy

3. Choćby^518 spłodził^3205 stu mężczyzn^376, żył^2421 wiele^7227 lat^8141 i wiele^7227 by było w tych latach^8141 dni^3117, a jego dusza* nie nasyciła** by się dobrem^2896 a też nie miałaby pogrzebu***, to powiem^559: Lepiej^2896 niż^4480 on miał poroniony płód****.      2Krl 9,35; Iz 14,19-20; Jr 22,19

* hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nasyconym, być zaspokojonym, spełnionym; *** grób, pogrzeb, miejsce pochówku - EIBᴷ; **** przedwczesny poród, usunięcie ciąży

4. Bo^3588 przyszedł^935 jak we mgle* i odchodzi^1980 w ciemności^2822, a jego imię** spowija^3680 mrok^2822.      Hi 3,16; Kaz 4,3

* dosłownie: para, oddech, daremnie, w przenośni: znikomość, nietrwałość, zwiewność, ulotność, przemijalność - 38 razy w tej księdze; ** imię reprezentuje osobę oraz jej charakter

5. Nie widział^7200 też^1571 słońca^8121 ani nic nie poznał*. Ma większy spokój** niż tamten.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostrzegać, rozróżniać, rozpoznawać, wiedzieć, znać; ** lub: odpoczynek, zastąpienie (o sądzie), cierpliwość

6. I choćby^432 żył^2421 tysiące^505 lat – dwukrotnie*, lecz dobra by nie zobaczył^7200, to czyż wszystko^3605 nie zmierza^1980 do jednego** miejsca?      Hi 1,21; Kaz 3,20; Kaz 12,7; Hbr 9,27

* lub: po dwakroć tysiąc - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** hebr.: echad - jeden, każdy, pewien, jakiś, jeden raz, raz na zawsze, jeden... drugi, kolejny - wyraz oddaje ideę jedności zbiorowej np. kiść winogron, jeden oddział

7. Wszelki^3605 trud* człowieka^120 jest przeznaczony dla jego ust^6310, a jednak^1571 jego dusza^5315** nie zostanie napełniona***.      Prz 16,26

* lub: mozół, utrapienie, ucisk, trud, szkoda, krzywda; ** lub: pragnienie - w. 3 przypis *; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zadowolonym, napełnionym

8. Bo^3588 co^4100 za przewaga* mądrego** nad głupim^3684? I co ubogiemu*** z tego, że umie^3045 właściwie postępować**** przed żyjącymi^2416?      Kaz 2,15

* lub: wyższość, przewaga, nadmiar, więcej; ** mądry, roztropny, uczony, zmyślny; *** biedny, udręczony, słaby, pokorny, skromny, nędzny; **** dosłownie: chodzić - por. w. 9.

9. Lepsze^2896 jest to, co oczy^5869 widzą^4758, niż błądzenie* duszy**. To także^1571 jest marnością^1892 i utrapieniem*** ducha^7307.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść dalej, chodzić, żyć, metafora: o sposobie życia; ** por. w. 3 przypis *; *** lub: pragnienie, zabieganie - podążaniem za wiatrem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

10. Temu^4100 co było*, imię^8034 zostało już^3528 nadane** i wiadomo^3045 kim^834 jest człowiek^120, że nie jest on w stanie^3201 spierać*** się z silniejszym**** od siebie^4480.      Hi 9,32; Kaz 1,9; Iz 45,9; Jr 49,19

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, istnieć, trwać, przebywać, towarzyszyć, nastać; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być nazywanym, być przyzywanym; *** lub: pełnić funkcję sędziego, wydawać wyrok, spierać się; **** dosłownie: przemóc kogoś, zwyciężyć - Hi 14,20 15,24

11. Bo^3588 wiele^7235 jest^3426 spraw^1697, które pomnażają* marność, to jaką korzyść** ma człowiek^120?

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić licznym, mieć wiele, pomnażać, zwiększać; ** lub: wyższość, przewaga, nadmiar, więcej

12. Bo kto wie^3045, co jest dobre^2896 dla człowieka^120 w tym życiu^2416 przez liczne* dni^3117 jego marnego^1892 życia^2416 – a te przemijają jak cień**? Kto oznajmi*** człowiekowi^120, co po**** nim będzie^1961 pod słońcem^8121?      Ps 102,11; Ps 109,23; Ps 144,4; Jk 4,14

* dosłownie: liczba, ilość; ** robić, czynić, pracować, wykonywać, powodować - i spędzi (jak) cień - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek a które cień przepędza - Biblia Tysiąclecia; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ogłaszać, obwieszczać, wyjaśniać, informować; **** dosłownie: jego potem - KULᴷ - jego przyszłość - Kaz 3,22 7,14 10,14

↑↑

Rozdział 7

1. Lepsze^2896 jest dobre imię* niż wyborny olejek**, lepszy^2896 dzień^3117 śmierci^4194 niż dzień^3117 urodzenia^3205.      Prz 15,30; Prz 22,1; Flp 2,9

* imię reprezentuje osobę oraz jej charakter; ** tłuszcz, olej, oliwa z oliwek, wonny olejek - Prz 27,9 Am 6,6

2. Lepiej^2896 iść^1980 do domu^1004 żałoby* niż iść^1980 do domu^1004 biesiady**, gdyż taki^1931 jest kres*** każdego^3605 człowieka^120, a żyjący^2416 niech weźmie**** to sobie do serca^3820.

* lub: opłakiwanie, biadanie (nad zmarłymi), szata żałobna, czas żałoby; ** dosłownie: święto, uczta, picie; *** lub: koniec, zakończenie - on (ma) koniec - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - włożyć, dawać

3. Lepszy^2896 jest smutek* niż śmiech**, bo gdy oblicze^6440 jest zasmucone***, serce^3820 szlachetnieje****|BT.      2Kor 7,10

* lub: gniew, utrapienie, drażnienie, smutek, żal, przygnębienie; ** lub: zabawa, żarty; *** lub: zło, zła jakość, zła cecha, smutek - pośród zła - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** dosłownie: układać się dobrze komuś, być w dobrym nastroju; BT Biblia Tysiąclecia

4. Serce* mądrych^2450 jest w domu^1004 żałoby^60, ale serce^3820 głupich** w domu^1004 zadowolenia***.

* lub: wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie; ** lub: tępak, prostak, człowiek zadufany; *** lub: pomyślny skutek, szczęśliwy obrót spraw, zadowolenie

5. Lepiej jest słuchać* upomnień** mądrego^2450 człowieka^376 niż słuchać^8085 pieśni*** głupców^3684.      Ps 141,5; Prz 13,13; Prz 15,31-32

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być posłusznym, spełnić prośbę; ** nagana, groźba - Iz 30,17; *** pieśń (liryczna, religijna, rytualna), oda

6. Bo^3588 jak trzask* cierni** płonących pod kotłem^5518, tym jest śmiech*** głupca^3684. To także^1571 jest marnością^1892.

* dosłownie: głos, dźwięk, hałas; ** lub: ciernisty krzew, haczyk, garnek - dźwięk dzbanków pod dzbankiem - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** zabawa, żarty

7. Zaprawdę, ucisk* ogłupia^1984 mądrego^2450, a łapówka** gubi*** serce^3820.

* lub: zastraszenie, groźba, ucisk, wymuszenie, wyłudzenie, szantaż, wyzysk; ** dosłownie: dar - dawanie daru w celu wpłynięcia na sposób myślenia i działania w określonym kierunku - łapówka; *** niszczy, zabija

8. Lepszy^2896 jest koniec^319 sprawy* niż jej początek^7225. Lepszy^2896 jest człowiek cierpliwego** ducha^7307 niż ducha^7307 wyniosłego***.      Prz 14,29

* lub: słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa; ** dosłownie: duch cierpliwy - nieskory do gniewu; *** dosłownie: duch wyniosły - dumny, wywyższony, pyszny

9. Nie bądź w swoim duchu^7307 prędki* do gniewu**, bo gniew^3708 spoczywa^5117 w zanadrzu*** głupich^3684.      Prz 14,17; Prz 16,32; Jk 1,19

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - śpieszyć się, być przynaglanym; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - denerwować się, być wzburzonym; *** dosłownie: łono, wgłębienie, fałda w ubraniu

10. Nie mów^559: Jak^4100 to jest^1961, że dawne* dni^3117 były^1961 lepsze^2896 niż te^428 obecne? Bo nie z mądrości^2451 o to^1571 pytasz**.      Sdz 6,13; Jr 44,17-19

* tj. pierwszy w czasie, poprzedni; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dowiadywać się, wypytywać o, radzić się, szukać

11. Lepsza^2896 jest mądrość^2451 od dziedzictwa* i ona jest korzystna** dla tych, którzy widzą^7200 słońce^8121.      Kaz 9,15-18

* lub: majątek, dziedzictwo, mienie; ** lub: wyższość, przewaga, nadmiar, więcej - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

12. Bo^3588 w cieniu* mądrości^2451 jest jak w cieniu^6738 srebra**; a korzyść*** z poznania**** jest taka: mądrość^2451 daje życie^2421 jej właścicielom^1167.

* metafora: ulotność, ochrona; ** tj. srebro - jak środek płatniczy - pieniądze; *** lub: zysk, doskonałość - tylko w tej księdze; **** umiejętność, wiedza

13. Przypatrz* się dziełu** Boga. Bo^3588 kto może*** wyprostować**** to, co przez Niego zostało zakrzywione^5791?      Hi 37,14; Ps 8,3; Kaz 1,15; Jr 13,23; J 6,29; Rz 14,20

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spoglądać, rozważać, zwracać uwagę na, rozeznawać, rozróżniać; ** czyn, działanie, przedsięwzięcie, wytwór; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wziąć górę nad, zwyciężyć, mieć moc, być zdolnym; **** por. Kaz 12,9

14. W dniu^3117 dobrym^2896* bądź pośród** dobra^2896, a w dniu^3117 nieszczęścia^7451 rozważ^7200: Bóg także^5980 uczynił^6213 ten^2088 dzień dokładnie^5980 jak tamten^2088, aby^1700 człowiek^120 nie^3808 dowiedział*** się tego, co będzie po nim****.      Pwt 8,3; Ps 119,71

* lub: pomyślności; ** por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znaleźć, wymyślić, osiągnąć; **** dosłownie: jego potem - KULᴷ - jego przyszłość - Kaz 3,22 6,12 10,14 idiom: aby człowiek pozostawał w niepewności - EIBᴷ

15. To^853 wszystko^3605 ujrzałem^7200 w dniach mojej marności^1892: Bywa^3426, że sprawiedliwy^6662 ginie^6 w swojej sprawiedliwości*, i bywa^3426, że niegodziwiec** żyje długo*** w swojej niegodziwości****.

* lub: słuszność, prawość; ** hebr.: ha rasza - winny, zły, niegodziwy; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydłużać (dni); **** lub: zło, udręka, niedola, krzywda, niegodziwość

16. Nie bądź^1961|JUS przesadnie* sprawiedliwy^6662 ani zbytnio** mądry^2449. Dlaczego miałbyś się sam rujnować***?      Prz 25,16; Mt 6,1-7; Rz 12,3; Flp 4,5

JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); * dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pomnażać, zwiększać (ponad miarę), mieć wiele do zrobienia, znacznie przekroczyć; ** dosłownie: wyższość, przewaga, nadmiar, za dużo, więcej; *** lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - zgubić

17. Nie bądź przesadnie^7235 niegodziwy^7561 i nie bądź^1961|JUS głupi^5530. Dlaczego^4100 miałbyś umrzeć* nie^3808 w swoim czasie^6256?      Hi 22,16

JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zostać zgładzonym, zginąć, umrzeć

18. Dobrze^2896 jeśli będziesz się tego^2088 trzymał*|JUS, a też^1571 tamtego^2088 ze swojej ręki^3027 nie wypuścisz**. Bo^3588 kto boi*** się Boga, uniknie**** tego wszystkiego^3650|P.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chwycić, złapać; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - opuścić, odejść od, porzucić; *** lub: czcić, szanować; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wychodzić, iść naprzód; P Liczba mnoga

19. Mądrość^2451 umacnia* mądrego^2450 bardziej niż dziesięciu^6235 władców**, którzy byli w mieście^5892.      Kaz 8,8; Kaz 10,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być silnym, zyskiwać przewagę; ** mający władzę, dominujący, władczy, jako rzeczownik władca, pan - Rdz 42,6

20. Gdyż^3588, nie ma na ziemi* człowieka^120 sprawiedliwego^6662, który^834 by czynił^6213 dobrze^2896 i nie grzeszył**.      Hi 15,14; Iz 64,6; Rz 3,10-12

* lub: kraj, obszar, okręg, region, terytorium, grunt, powierzchnia ziemi; ** lub: chybić celu bądź słuszności i obowiązku, utracić, grzeszyć

21. Nie bierz* także^1571 sobie do serca^3820 wszystkich^3605 słów^1697, które się wypowiada^1696, abyś nie usłyszał^8085 swojego sługi^5650 jak ci złorzeczy**.      Prz 30,10

* dosłownie: wyciągać, położyć, włożyć, postawić; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić nikczemnym, przeklinać, traktować pogardliwie

22. Bo nierzadko^6471 ty również^1547, o czym^834 wie* także^1547 twoje serce^3820, wiele razy** złorzeczyłeś^7043 innym^312.      1Krl 2,44; Mt 15,19; Jk 3,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, uznać, rozważać, rozróżniać, umieć; ** lub: dużo, wiele, wystarczająco, niezmiernie, obficie

23. Tego^2090 wszystkiego^3605 wypróbowałem* w mądrości^2451 i powiedziałem^559: Będę mądry**! Lecz mądrość była daleko*** ode mnie.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - próbować, badać, kusić, oznaczać próbę metali; ** obym był mądry - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: oddalony, odległy, daleki

24. Odległe^7350 jest to^4100, co było^1961, i bardzo głębokie* – kto to znajdzie**?      Hi 28,12-20; Iz 55,8-9; 1Tm 6,16

* hebraizm: i głębokie, głębokie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spotkać, przydarzyć się, osiągnąć, dostać, wymyślić

25. Zwróciłem^5437 się ja^589 i moje serce^3820 by poznawać*, dociekać** i szukać^1245 mądrości^2451 oraz rozeznania*** rzeczy; by poznać^1847, że niegodziwość^7562 jest głupotą^3689, a głupota^5531 – szaleństwem****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, rozważać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyszukiwać, szpiegować, badać; *** dosłownie: rachunek, rozliczenie, rozważanie; **** lub: obłęd

26. I odkryłem* ja^589, że bardziej gorzka^4751 niż śmierć^4194 jest ta^853 kobieta^802, której serce^3820 jest jak sidło** i sieć^2764, a jej ręce^3027 jak pęta***. Dobry^2896 przed obliczem^6440 Boga wyślizgnie**** się jej, ale grzesznik^2398 zostanie przez nią schwytany*****.      Prz 5,5; Prz 6,25

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znaleźć, dowiedzieć się; ** lub: przyrząd łowiecki; *** lub: taśma, więzy, metafora: dom więzów; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - uciec, zostać wyzwolonym; ***** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać złapanym - w pułapkę, sidła

27. Zauważ^7200|IMP to: Odkryłem^4672 – mówi^559 Kaznodzieja* – porównując jedną^259 rzecz z drugą**, aby znaleźć^4672 rozwiązanie^2808;

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * hebr.: qohelet - kaznodzieja, głosiciel, mówca publiczny, ktoś przemawiający na zgromadzeniu, nauczyciel - Kaz 12,28; ** hebraizm - jedną z jedną - por. Kaz 3,19 przypis *****

28. Tego^834 moja dusza^5315 wciąż* szuka**, a czego nie znalazłem^4672: Człowieka*** – jednego^259 spośród^4480 tysiąca^505 – znalazłem^4672, a kobiety^802 wśród nich wszystkich^3605 – nie znalazłem^4672.

* lub: nadal, jeszcze, znowu, poza tym; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać, dążyć do czegoś, pragnąć, żądać, prosić; *** hebr.: adam - tj. „czerwony” - człowiek, rodzaj ludzki, istota

29. Poza tym* spójrz**|IMP na to^2088: Bóg uczynił^6213 człowieka^120*** prawym****|S, lecz oni pragnęli^1245 rozlicznych^7227 wynalazków^2810*****.

* lub: tylko, sam, z wyjątkiem; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spoglądać, rozważać, zwracać uwagę na, rozeznawać, rozróżniać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** dosłownie: tego człowieka - et ha adam; **** lub: sprawiedliwy, prawidłowy, słuszny, należyty; S Liczba pojedyncza; ***** pomysł, urządzenie, wynalazek, tu i 2Krn 26,15

↑↑

Rozdział 8

1. Kto jest jak ten mędrzec^2450? Kto zna^3045 wyjaśnienie* rzeczy**? Mądrość^2451 człowieka^120 rozjaśnia^215 jego oblicze^6440, a srogość*** jego twarzy^6440 zostanie zmieniona^8132.      Prz 4,8-9; Prz 24,5; Mt 17,2; Dz 4,13; Dz 6,15

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: interpretacja, rozwiązanie, wytłumaczenie; ** lub: słowo, sprawa; *** dosłownie: moc, siła, potęga

2. Ja^589 radzę ci: Przestrzegaj rozkazu* króla^4428, a to ze względu** na przysięgę^7621 złożoną Bogu.      Prz 24,21; Ez 17,13-20; Rz 13,5

* dosłownie: ust; ** lub: przyczyna, sposób, powód

3. Nie śpiesz* się z odejściem^1980 sprzed jego oblicza^6440 i nie trwaj** przy złej^7451 sprawie***. Bo^3588 on czyni^6213 wszystko^3605, co^854 zapragnie****.      Kaz 10,6

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zaniepokojonym, przerażonym, śpieszyć się; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, być prostym, zajmować stanowisko, trwać; *** lub: słowie; **** lub: rozkoszować się czymś, znajdować przyjemność w

4. Gdyż^854 w słowie^1697 króla^4428 jest władza*. A kto mu powie^559: Co czynisz**?      Hi 33,12; Hi 34,18-19; Rz 13,1-4

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: władza, panowanie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić, pracować, używać, postanawiać, zarządzać

5. Kto przestrzega* przykazania**, nie doświadczy*** złej^7451 sprawy****. A serce^3820 mądrego^2450 zna^3045 czas^6256 i sąd^4941.      Rz 13,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec, czuwać; ** hebr.: micwaʰ - nakaz, przykazanie, prawo; *** dosłownie: nie pozna, nie dowie się; **** lub: słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa

6. Bo^3588 każda^3605 sprawa* ma swój czas^6256 i sąd**, choć^3588 liczne^7227 nieszczęścia^7451 spadają na^5921 człowieka^120.      Kaz 3,1

* dosłownie: rozkosz, przyjemność, pożądania, pragnienie, upodobanie; ** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie

7. Ponieważ^3588 nikt nie wie^3045, co będzie^1961. Bo^3588 kiedy^834 to będzie^1961 – kto mu oznajmi*?      Prz 24,22; Kaz 6,12; Kaz 9,12; Kaz 10,14; Mt 24,44

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ogłaszać, obwieszczać, oznajmiać, wyjaśniać

8. Nie ma człowieka^120 mającego władzę* nad tchnieniem** życia, aby zatrzymać^3607 to^853 tchnienie^7307, i nie ma mocarza***|HAP nad dniem^3117 śmierci^4194. I nikt nie jest zwolniony^4917 z tej walki****, a niegodziwość^7562 nie uratuje^4422 swojego pana*****.      Hi 14,5

* lub: mający władzę, dominujący, władczy; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18 przypis *; *** dosłownie: władza, panowanie; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; **** bitwa, wojna; ***** hebr.: ba’al - właściciel, mąż, pan, obywatel

9. To wszystko^3605 widziałem^7200, przykładając* swoje serce^3820 do każdego^3650 dzieła^4639, które się dokonuje^6213 pod słońcem^8121. To czas^6256, kiedy człowiek^120 panuje** nad człowiekiem^120 ku jego krzywdzie***.      Mt 20,25

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, ofiarować, poświęcić, wspominać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - władać, stać się panem, dominować; *** zło, nieszczęście

10. Stąd też^3651 widziałem^7200 niegodziwych* grzebanych^6912 z czcią, a przychodzili^935 oni do miejsca świętego** i odchodzili^1980 z niego, i zapomniano^7911 im to w mieście^5892, w którym tak bezbożnie postępowali^6213. Także^1571 to jest marnością^1892.      2Krl 9,34-35

* hebr.: rasza - winny, zły, niegodziwy; ** hebr.: qadosz - święty, oddzielony (od) poświęcony (dla) - tu o miejscu świętym w świątyni lub o osobie samego Boga - Świętego - por. Ps 89,19

11. Ponieważ^834 wyroku* za zły** czyn^4639 nie wykonuje^6213 się szybko***, serce^3820 synów ludzkich^120|S jest pełne**** w nich chęci, aby popełniali^6213 zło^7451.      Wj 8,15; Ps 10,6; Mt 24,49; Rz 2,4; 2P 3,4-5

* lub: edykt, dekret, zarządzenie - z języka perskiego; ** niemiły, nieprzyjemny, nieżyczliwy, nieszczęśliwy, zły; *** pośpiech, szybkość; S Liczba pojedyncza; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być pełnym, napełnić, poświęcić

12. Bo choć^834 grzesznik^2398 sto^3967 razy popełnia^6213 zło^7451, a jego dni się przedłużają*, to jednak^1571 ja wiem^3045, że szczęści** się tym, którzy^834 boją*** się Boga, którzy^834 się boją^3372 Jego oblicza^6440.      Ps 37,11-19; Prz 1,32; Iz 3,10

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydłużać (dni), przedłużać (liny namiotów), wydłużać się, przedłużać się; ** rzecz dobra, dobrobyt, zamożność, obfitość, szczęście; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym bojaźnią, czcić, szanować

13. A niegodziwemu^7563 nie będzie^1961 się szczęścić^2896 i nie przedłuży^748 on swoich dni, przeminą one^834 jak cień^6738, bo nie ma on^834 bojaźni^3373 przed obliczem* Boga.

* lub: obecność, oblicze, twarz, powierzchnia, przed

14. Jest^3426 też marność^1892, która^834 się dzieje^6213 na ziemi^776, że^834 są^3426 sprawiedliwi*, którym się odpłaca***** według^413 czynów^4639 niegodziwych^7563; są^3426 też niegodziwi^7563, którym się odpłaca** według^413 czynów^4639 sprawiedliwych^6662. Powiedziałem****, że także^1571 to jest marnością^1892.      Hi 21,7; Ps 73,3; Jr 12,1

* lub: prawi; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dotknąć, sięgnąć, wyciągnąć, zdarzyć się, cisnąć; *** (na) których się odciska na nich jakby (skutek) czynów ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mówić, mówić w swoim sercu

15. I wychwalałem* ja radość, bo^834 nie ma dla człowieka^120 nic lepszego^2896 pod słońcem^8121 nad to, by jeść^398, pić^8354 i radować** się. I to niech mu towarzyszy^3867 w jego trudzie^5999*** po wszystkie^3605 dni jego życia^2416, które pod słońcem dał^5414 mu Bóg.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chwalić, wysławiać (Boga), wyrażać podziw; ** lub: być zadowolonym, unosić się radością, promienie; *** lub: mozół

16. Gdy przyłożyłem* swoje serce^3820, aby poznać^3045 mądrość^2451 i rozważać** każde dzieło***, które^834 zostało uczynione^6213**** na ziemi^776, tak^1571 że oczy patrzącego nie zaznają***** snu ani we dnie^3117, ani w nocy;

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, ofiarować, poświęcić, wspominać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - widzieć, dostrzegać, rozważać; *** zajęcie, zadanie, praca do wykonania; **** czyni się - EIB; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - nie widzą

17. Wówczas* zobaczyłem^7200 całe^3605 dzieło** Boga – że człowiek^120 nie jest w stanie*** zgłębić**** tego^853 dzieła^4639, które ma miejsce^6213 pod słońcem^8121. Chociaż***** człowiek^120 trudzi^5998 się, by to odszukać******, nie zgłębi^4672 tego; a też^1571 powiedziałem: Mądry^2450, który chce to poznać^3045, nie będzie w stanie^3201 tego zgłębić^4672.      Hi 5,9; Iz 40,28; Rz 11,33

* dosłownie: i ... ; ** lub: czyn, działanie, przedsięwzięcie, wytwór; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wziąć górę nad, zwyciężyć, mieć moc, być zdolnym; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - osiągnąć, dowiedzieć się, znaleźć; ***** w tym, co - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ****** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - dążyć do czegoś, pragnąć, szukać, prosić

↑↑

Rozdział 9

1. Bo wszystko^3605 to położyłem* na swoim sercu^3820 po to, aby to wszystko wyjaśnić** – że sprawiedliwi^6662 i mądrzy^2450, i ich dzieła*** są w ręku^3027 Boga – także^1541 miłość^160, a także^1541 nienawiść^8135. Człowiek^120 nie wie^3045 o wszystkim^3605, co będzie przed^6440 nim.      Hi 2,10; Hi 19,21; Kaz 2,24

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, ofiarować, poświęcić, wspominać; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: objaśniać, tłumaczyć, udowadniać, poukładać sobie - EIBᴷ; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: praca, czyn, dzieło

2. Wszystkich^3605 spotyka to wszystko^3605: ten sam^259 los* spotyka sprawiedliwego^6662 i niegodziwego^7563, dobrego^2896 i czystego^2889, i nieczystego^2931 składającego ofiarę^2076, i tego, który nie składa ofiary^2076, zarówno dobrego^2896, jak i grzesznika**, przysięgającego^7650 i tego, kto boi^3372 się składać przysięgi^7621.      Hi 21,7; Ps 73,3-17; Ml 3,15

* lub: nieprzewidziane spotkanie, wydarzenie, przypadek, los; ** lub: chybić celu bądź słuszności i obowiązku, utracić, grzeszyć

3. To jest złe* we wszystkim^3605, co się dzieje^6213 pod słońcem^8121, że ten sam^259 los^4745 spotyka wszystkich^3605. A też^1571, że serce^3820 synów ludzkich^120|S jest pełne** zła^7451, a głupota^1947 tkwi w ich sercach^3824, za ich życia^2416, a potem^310 idą do umarłych^4191.      Rdz 6,5; Hi 15,16

* lub: niemiły, nieprzyjemny, nieżyczliwy, nieszczęśliwy, zły; S Liczba pojedyncza; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być pełnym, napełnić, być dokonanym, poświęcić

4. Bo^3588 kto jest wybrany* do grona wszystkich^3605 żyjących^2416, ma nadzieję^986**, gdyż lepszy^2896 jest żywy^2416 pies^3611*** niż zabity^4191 lew^738.

* wg ketiv - koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być wybranym, wyłonionym wg qere - być sprzymierzonym z, być złączonym razem; ** lub: ufność, pewność; *** psy były uznawane za nieczyste, lwy za szlachetne

5. Bo żyjący^2416 wiedzą*, że umrą^4191, a umarli^4191 nic^3972 nie wiedzą^3045 i nie ma już^5750 dla nich zapłaty**, gdyż pamięć^2143 o nich uległa zapomnieniu^7911.      Hi 30,23; Ps 6,5; Hbr 9,27; Rz 13,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dostrzegać, rozróżniać, rozpoznawać, wiedzieć, poznać; ** lub: opłata za najem, zapłata, wynagrodzenie, opłata, myto

6. Także^1571 ich miłość^160, a także^1571 nienawiść^8135 i zazdrość* już^3528 zginęły**. I już^5750 nie mają oni^1992 działu*** na wieki^5769 we wszystkim^3605, co się dzieje^6213 pod słońcem^8121.      Kaz 3,1

* lub: żarliwość, zazdrość, namiętność; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zostać zgładzonym, zginąć, umrzeć; *** dział, część, terytorium, mienie, nagroda

7. Idź^1980|IMP więc, jedz^398 z radością* swój chleb^3899 i pij^8354 w dobrej^2896 myśli^3820** swoje wino^3196, ponieważ Bóg już^3528 przyjął życzliwie*** twoje dzieła^4639.      Kaz 2,24; Dz 10,35

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: pomyślny skutek, szczęśliwy obrót spraw, zadowolenie; ** lub: w dobrym sercu; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć upodobanie w, być łaskawym, życzliwym, przyjmować życzliwie, być zadowolonym

8. Niech w każdym^3605 czasie^6256 twoje szaty* będą zawsze białe^3836** i niech nie zabraknie^2637 olejku*** na twoją głowę^7218.      Obj 3,4-5

* lub: odzież, okrycie; ** szaty białe ubierano na czas uroczystości - Est 8,15 symbol prawości - Obj 19,8; *** oliwa z oliwek - Prz 27,9

9. Dostrzeż*|IMP piękno życia^2416 z kobietą**, którą kochasz^157 po wszystkie^3605 dni^3117 swojego marnego^1892 życia^2416, jakie dał^5414 ci Bóg pod słońcem^8121, po wszystkie^3605 dni^3117 swojej marności***. Gdyż^3588 to jest twój dział**** w życiu^2416 i w mozole*****, którym się trudzisz^6001 pod słońcem^8121.      Prz 5,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spoglądać, rozważać, zwracać uwagę na, rozeznawać, rozróżniać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** żoną; *** dosłownie: para, oddech, daremnie, w przenośni: znikomość, nietrwałość, zwiewność, ulotność, przemijalność; **** lub: udział, część, dział; ***** utrapienie, ucisk, krzywda

10. Wszystko^3605, co twoja ręka^3027 znajdzie* do zrobienia^6213, to zrób^6213|IMP z całej twojej mocy^3581; bo nie ma żadnego działania**, ani rozważania^2808, ani wiedzy***, ani mądrości^2451 w Szeolu****, do którego^834 ty^859 idziesz^1980*****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spotkać, przydarzyć się, dowiedzieć się, wymyślić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: czyn, działanie, praca, przedsięwzięcie; *** poznanie; **** hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27; ***** dosłownie: idziesz tam

11. I obróciłem^7725 się, aby zobaczyć^7200 co dzieje się pod słońcem^8121, że wyścig* nie należy do szybkich** ani wojna^4421 do dzielnych***, ani żywność^3899 do mądrych^2450, ani bogactwo^6239 do roztropnych^995, ani łaska**** do rozważnych*****, bo czas^6256 i przypadek****** spotyka^7136 ich wszystkich^3605.      Jr 9,23; Am 2,14

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: wyścig, bieg; ** chyży, lekki, rączy; *** potężny, bohater, silny, dzielny; **** lub: przychylność, łaska, uznanie; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, być mądrym; ****** zdarzenie - tu i 1Krl 5,4

12. Bo także^1571 człowiek^120 nie zna^3045 swojego czasu^6256, ale jak ryby^1709, które są łapane^270 w nieszczęsną* sieć^4686, i jak ptaki^6833 chwytane^270 w sidła^6341, tak synowie^1121 ludzcy^120|S są schwytani** w nieszczęsnym^7451 czasie***, który nagle^6597**** na nich spada^5307.      Prz 29,6; Łk 12,20; Łk 12,39; 1Tes 5,3

* lub: niemiły, nieprzyjemny, nieżyczliwy, nieszczęśliwy, zły; S Liczba pojedyncza; ** dosłownie: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - wpaść w pułapkę; *** tj. czas - wydarzenie, losy, doświadczenie; **** nieoczekiwanie

13. Także^1571 to^2090 widziałem^7200 jako mądrość^2451 pod słońcem^8121, a była ona^1931 dla mnie wielką*:

* lub: ogromny, głośny, starszy, wybitny

14. Małe^6996 miasto^5892, a w nim niewielu^4592 ludzi^582. I wyruszył^935 przeciw^413 niemu potężny^1419 król^4428, obległ* je i zbudował^1129 przeciwko^5921 niemu wielkie^1419 wały**.      2Sm 20,15-22

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chodzić dookoła, krążyć, obchodzić, zbliżać się; ** lub: fortyfikacje, wał obronny, warownia, twierdza

15. I znalazł^4672 się w nim człowiek^376 ubogi* i mądry^2451, który wybawił** to miasto^5892 przez swoją mądrość^2451. Jednak*** żaden człowiek^120 nie pamiętał**** tego ubogiego^4542 człowieka^376.      Kaz 4,13

* lub: ubogi, biedak - tylko tu i w. 16; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pozwolić uciec, wyzwolić, ocalić (życie), złożyć; *** dosłownie: i, a; **** przypomnieć sobie wiersz może wskazywać na wydarzenie hipotetyczne - por. w. 16 i LXX

16. I powiedziałem^559 ja^589: Lepsza^2896 jest mądrość^2451 niż siła*. Lecz** mądrość^2451 ubogiego^4542 jest w pogardzie***, a jego słów^1697 nikt nie słucha^8085.      Mk 6,2-3

* lub: moc, dzielność, potęga; ** dosłownie: i, a; *** gardzić, traktować z pogardą

17. Słowa^1697 mądrych^2450 słuchane* w ciszy** są lepsze niż krzyk*** władcy**** wśród głupców^3684.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być traktowanym z szacunkiem, być tym, któremu okazuje się posłuszeństwo; ** odpoczynek, spokój, cierpliwość; *** lub: wrzawa; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - panującego

18. Lepsza^2896 jest mądrość^2451 niż narzędzia* walki**, a jeden grzesznik^2398*** niszczy**** wiele dobrego^2896.      Joz 7,1-12; Prz 8,11

* lub: przedmiot, przyrząd, jarzmo; ** lub: bitwa, wojna; *** lub: zaniedbanie - KULᴷ; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zabić, przyprawić, pozbyć się

↑↑

Rozdział 10

1. Martwa^4194 mucha^2070* zasmrodzi** i zepsuje*** olejek^8081 mieszającego^7543****. Cięższą***** od mądrości^2451 i chwały^3519 bywa odrobina^4592 głupoty^5531.

* tylko tu Iz 7,18 - por. EIBᴷ - jedna martwa; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydzielać odstręczający odór; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wylewać, powodować kipienie, buchać; **** lub: aptekarz; ***** ważki (w skutkach?), drogi, kosztowny, cenniejsza niż mądrość i ... Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek odrobina ... może zaważyć - EIBᴰ

2. Serce* mądrego^2450 jest po jego prawicy^3225**, a serce^3820 głupca*** po jego lewicy^8040.

* lub: wewnętrzny człowiek, serce, umysł; ** idiom: ku stronie bezpiecznej - EIBᴷ; *** lub: tępak, prostak, człowiek zadufany

3. Także^1571 i drogą*, którą idzie głupiec^5530 idzie^1980 jego wybrakowane**|ADJ serce^3820, w ten sposób mówi^559 wszystkim^3605, że on^1931 jest głupcem^5530.      Prz 13,16; Prz 18,2

* hebr.: derek - tu: jako sposób życia - odległość, podróż, sposób, metaforycznie bieg życia, charakter moralny; ** przejawiać brak, nie posiadać, zmniejszać się, nie mieć, odczuwać potrzebę; ADJ Adjective - przymiotnik

4. Jeśli gniew* władcy^4910 rośnie** przeciwko^5921 tobie, nie opuszczaj^3240|JUS swojego miejsca^4725, gdyż spokój*** jest lekarstwem**** na wielkie^1419 przewinienie*****.      1Sm 25,25; Prz 25,15

* dosłownie: duch - hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść w górę, wyrastać, rosnąć; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** dać odpoczynek, uczynić spokojnym, umieścić, opuścić, pozostać; **** zdrowie, uzdrowienie, uzdrawiający lek; ***** grzech, wina

5. Jest pewne zło^7451, które widziałem^7200 pod słońcem^8121: To błąd*, pochodzący^3318 sprzed oblicza^6440 władcy**:      Kaz 4,7; Kaz 5,13; Kaz 6,1

* lub: grzech, grzech nieumyślny; ** dominujący, władczy

6. Głupota^5529 jest wyniesiona*** do wielkiej^7227 godności***, a bogaci^6223 w mądrość siedzą^3427 nisko^8216.

* dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać przyznanym, postawionym, obdarowanym; ** lub: głupiego stawia się ... Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: wysokość, wyniesienie - metafora: ktoś szlachetnie urodzony

7. Widziałem^7200 sługi* na koniach^5483, a książąt** idących^1980 pieszo*** jak słudzy^5650.      Prz 19,10; Prz 30,22

* lub: niewolnik; ** lub: władca, przywódca, wysoki urzędnik, naczelnik, dowódca; *** dosłownie: po ziemi

8. Kto kopie* dół^1475|HAP, sam w niego wpadnie^5307, kto rozwala** płot***, tego ukąsi^5391**** wąż^5175*****.      Ps 7,15

* lub: szukać, wyszukiwać, zgłębiać; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** przebijać się, robić wyłom, wyrwę, potłuc na kawałki; *** ogrodzenie, mur, płot; **** dosłownie: ugryzie; ***** lub: żmija

9. Kto wydobywa* kamienie^68, zostanie przez nie zraniony**, kto rąbie^1234 drwa^6086, naraża się na niebezpieczeństwo^5533***.      Prz 7,15

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - usnąć, wyprowadzić, wydobyć; ** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - cierpieć ból, był zbolałym; *** lub: sprowadza zagrożenie (na siebie) - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

10. Jeśli stępiło^6949 się żelazne narzędzie^1270, a nie zostanie naostrzone^7043 jego ostrze*, wtedy trzeba będzie wytężyć** siły^2428. A korzystniejsze^3504 jest osiągnąć cel*** przez mądrość.      Kaz 10,15

* dosłownie: przód, oblicze, powierzchnia; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić silnym, wzmocnić; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dać pomyślność

11. Jeśli wąż^5175 ukąsi* przed** zaklęciem***, zaklinacz**** nie odnosi korzyści*****.      Ps 58,4

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - gryźć; ** gdy nie ma zaklęcia - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** szeptanie - o modlitwie, rzucanie uroków, zaklinanie - tu i Iz 33,20 26,10 Jr 8,17; **** dosłownie: dla właściciela języka - hebr.: ba’al - właściciel, mąż, pan, właściciel języka - wąż lub zaklinacz (?); ***** lub: zysk

12. Słowa^1697 z ust^6310 mądrego^2450 zyskują życzliwość***, ale wargi^8193 głupca^3684 połykają^1104 jego samego.

* lub: przychylność, łaska, uznanie, urok, elegancja; ** lub: to łaska - por. EIBᴷ

13. Początek* słów^1697 jego ust^6310 to głupota^5531, a koniec słów jego ust^6310 to groźne** szaleństwo***|HAP.

* lub: pierwszy raz; ** lub: niegodziwy, nikczemny, złośliwy, najgorszy, smutny; *** szaleństwo; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

14. Głupiec* mnoży** słowa^1697, choć człowiek^120 nie wie^3045, co będzie^1961. Kto mu oznajmi***, co po nim**** się stanie^1961?      Kaz 8,7; Jk 4,13-14

* dosłownie: i głupiec; ** lub: czynić licznym, mieć wiele, zwiększać (ponad miarę); *** lub: ogłaszać, obwieszczać, wyjaśniać, informować, donosić; **** dosłownie: jego potem - KULᴷ - jego przyszłość - Kaz 3,22 6,12 7,14

15. Trud* głupców^3684 męczy** ich, tak że głupiec nie wie^3045|S nawet jak dojść^1980 do miasta^5892.

* lub: mozół, utrapienie, ucisk, trud, szkoda, krzywda; ** lub: nużyć (się), czynić znużonym; S Liczba pojedyncza

16. Biada* tobie, ziemio^776, gdy twoim królem^4428 jest młodzieniec**, a twoi książęta^8269 z rana^1242 ucztują***.      Iz 3,4-5; Iz 3,12; Iz 5,11

* lub: niestety! biada! - tu i Kaz 4,10; ** niemowlę - Wj 2,6 małe dziecko - Jr 1,6 nastolatek - Rdz 37,2 młodzieniec, sługa; *** dosłownie: jeść, żreć, pochłaniać (o ogniu), trawić, gładzić

17. Błogosławiona* jesteś, ziemio^776, gdy twój król^4428 jest synem^1121 ze szlachetnego rodu**, a twoi książęta*** we właściwym czasie^6256 jadają^398, by nabrać siły^1369, a nie dla pijaństwa^8358|HAP.      Prz 31,4; Iz 5,11

* lub: szczęśliwa - często w wykrzykniku; ** wolno urodzony; *** lub: władca, przywódca, wysoki urzędnik, naczelnik, dowódca; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

18. Z powodu lenistwa* zapada^4355 się dach**, a wskutek opuszczonych*** rąk przecieka^1811 dom^1004.

* lub: gnuśność - tu i Prz 19,15; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: belkowanie - strop?, dachy pełniły funkcję tarasów - por. Prz 19,19; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: zapadanie się, próżnowanie, bezczynność

19. Dla śmiechu* przygotowują^6213 ucztę**, a wino^3196 rozwesela^8055 życie^2416. Srebro*** odpowiada**** za to^853 wszystko^3605.      Ps 104,15; Ef 5,18; 1Tm 6,10

* lub: zabawa, żarty, śmiech; ** dosłownie: chleb, żywność, zboże; *** dosłownie: a srebro - jako środek płatniczy - pieniądze Ef 5,18; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odpowiadać, reagować, zajmować się

20. Nawet^1571 w swoich myślach* nie złorzecz** królowi^4428 ani w swojej sypialni^4904 nie przeklinaj^7043 bogatego***, bo ptak^5775 niebios^8064 zaniesie^1980 ten^853 głos^6963, a skrzydlate^3671 stworzenie rozgłosi^5046 sprawę^1697.      Wj 22,28; Dz 23,5

* lub: wiedza, myśl, umysł, miejsce poznania; ** oszczerstwo, przekleństwo; *** majętny, wpływowy, bogacz

↑↑

Rozdział 11

1. Ślij^7971|IMP swój chleb^3899 po powierzchni^6440 wód*, bo po wielu^7230 dniach odnajdziesz^4672 go.      Pwt 15,7; Prz 19,17; Mt 10,42; 2Kor 9,6; Hbr 6,10

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * idiom: rozdawaj swój chleb w obfitości - por. WBCᴷ

2. Rozdaj^5414|IMP dział* dla siedmiu, a nawet^1571 dla ośmiu, bo nie wiesz^3045, co złego** stanie^1961 się na ziemi^776.      Ps 112,9; Łk 6,30; 1Tm 6,18-19

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: mienie, nagroda, dział; ** nieszczęście, przeciwność losu

3. Gdy chmury^5645 są pełne^4390, spuszczają* na ziemię^776 deszcz^1653. Gdy^518 drzewo^6086 upada** na południe^1864 lub na północ^6828, w miejscu^4725, gdzie upadnie^5307 to drzewo^6086, tam zostanie***.      Ps 65,9-13

* dosłownie: wypróżniać, trzymać pustym bądź głodnym, wylewać; ** lub: paść (o gwałtownej śmierci), paść na twarz przed kimś; *** dosłownie: być, stać się, istnieć

4. Kto zważa* na wiatr**, nigdy nie będzie siał^2232, a kto patrzy*** na chmury^5645, nie będzie żąć^7114.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czuwać, śledzić, wypatrywać, obserwować; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18 przypis *; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwracać uwagę na

5. Jak nie wiesz^3045, jaka jest droga^1870 wiatru^7307* i jak się kształtują kości w łonie** ciężarnej***, tak nie poznasz^3045 dzieł**** Boga, który wszystko^3605 to^853 czyni^6213.      Ps 139,14; J 3,8

* lub: jaka jest droga ducha do kości w łonie - por. EIBᴷ, Biblia Tysiąclecia, Biblia Poznańska; ** lub: brzuch, łono, ciało, metaforycznie głębiny Szeolu; *** dosłownie: wypełnionej - pełny, w pełni - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** lub: czyn, działanie, praca

6. Rano^1242 siej^2232|IMP twoje^853 ziarno*, a wieczorem^6153 nie pozwól spocząć**|JUS swojej ręce^3027, gdyż nie wiesz^3045, co jest właściwe*** – to czy tamto – czy też w obu^8147 przypadkach będzie jednakowo^259 dobrze^2896.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: nasienie, sianie, potomstwo; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać odpoczynek, uczynić spokojnym; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zadowalać, być odpowiednim

7. Tak*, słodkie** jest światło^216 i miłe*** dla oczu jest widzieć^7200 słońce^8121.      Kaz 7,11

* lub: i słodkie; ** słodycz, przyjemna rzecz; *** dobry, miły

8. Bo jeśli człowiek^120 będzie żył^2421 przez wiele* lat^8141 i radował** się nimi wszystkimi^3605, to niech pamięta^2142 o dniach^3117 ciemności^2822, bo będzie^1961 ich wiele^7235. Wszystko^3605, co nadejdzie^935, to tylko marność^1892.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić licznym, mieć wiele, pomnażać, zwiększać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zadowolonym, unosić się radością, promienieć

9. Raduj^8055|IMP się młodzieńcze^970 w swojej młodości*, niech twoje serce^3820 cieszy** cię w dniach^3117 twojej młodości^979 i krocz^1980|IMP drogami^1870 swojego serca^3820 oraz kieruj się widokiem*** swoich oczu^5869, lecz wiedz^3045, że za to wszystko^3605 Bóg pozwie**** cię na sąd*****.      Kaz 12,14; Rz 2,6-11; Obj 20,12-15

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: dzieciństwo, młodość - Ps 110,3 w. 10; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ucieszyć, sprawić radość, czynić dobrze komuś, postępować dobrze; *** lub: wygląd, wizja, wgląd, wzrok; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wprowadzać, sprowadzić przeciwko; ***** lub: orzeczenie, prawne, sąd

10. Usuń*|IMP więc przygnębienie** ze swojego serca^3820 i odrzuć***|IMP słabość**** swego ciała^1320, gdyż młodość^3208 i jej najlepsze lata^7839*****|HAP są marnością^1892.      2Kor 7,1; 2Tm 2,22

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - obalić, odrzucić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** utrapienie, drażnienie, gniew; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pozwolić przejść, spowodować przeminięcie; **** zło; ***** lub: czerń (włosów), najlepsze lata, pierwsza faza młodości; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

↑↑

Rozdział 12

1. Pamiętaj^2142 więc* o swoim Stwórcy**|PM w dniach^3117 swojej młodości^979, zanim*** przyjdą^935 trudne**** dni^3117 i zbliżą^5060 się lata^8141, o których powiesz^559: Nie mam^369 w nich dla siebie rozkoszy*****.      2Sm 19,35; Prz 22,6; Iz 40,28; Iz 43,15; Lm 3,27; Rz 1,25; 1P 4,19

* dosłownie: i, a pamiętaj; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kształtować, formować, stwarzać (zawsze Bóg jako podmiot), pamiętaj o Szeolu - por. KULᴷ; PM pluralis maiestaticus; *** por. w. 2 przypis * |przypis ** - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** zły, najgorszy, smutny, nieszczęśliwy; ***** lub: przyjemność, rozkosz, pożądanie, tęsknota

2. Zanim*** zaćmią^2821 się słońce^8121 i światło^216, i księżyc^3394, i gwiazdy^3556***, a chmury^5645 powrócą^7725 po deszczu^1653.      Iz 5,30; Ez 32,7-8

* dosłownie: aż do, aż, podczas, nawet; ** gdyż, kiedy, ponieważ; *** hendiadys: światło księżyca i gwiazd - por. EIBᴷ

3. W dniu^3117, w którym drżeć^2111 będą stróże* domu^1004 i pochylą^5791 się silni^2428 mężczyźni^376, ustaną^988 młynarki**, gdyż^3588 będzie ich niewiele^4592, i osłabnie wzrok*** patrzących^7200 przez okna^699;      Rdz 27,1; Rdz 48,10; 1Sm 3,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec, czuwać, obserwować; ** tj. kobiety stojące przy żarnach - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mleć, zgniatać, miażdżyć; *** dosłownie: być bądź stać się ciemnym - por. także Ps 69,23 Lm 5,17

4. I zamkną* się drzwi^1817 na** ulicę^7784, gdy dźwięk^6963 młyna^2913|HAP osłabnie***, gdy będą wstawać**** na głos^6963 ptaka^6833 i przycichną***** wszystkie^3605 dźwięki pieśni******.      Jr 25,10

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zamknąć dokładnie; ** wzdłuż ulicy - EIB; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** dosłownie: niski, lichy; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rosnąć w siłę, powstawać, pojawiać się - tu w znaczeniu rozbudzać - koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; ***** być zmniejszonym, być osłabionym; ****** idiom: pochylą się wszystkie córki pieśni - EIBᴷ

5. Także^1571 gdy będą bać^3372 się wysokości* i przerażenia**|HAP będącego na drodze^1870, gdy zakwitnie^5006 migdałowiec***, a konik polny**** będzie się wlec^5445 i nie pomogą^6565 owoce kaparu*****|HAP, bo człowiek^120 idzie^1980 do swojego wiecznego****** domu^1004, a zawodzący^5594 otaczają^5437 go na ulicy^7784;      Hi 17,13

* tj. wysokie miejsca (góry) lub o wyniosłych; ** lub: strach; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** migdałowiec kwitnie na biało - metafora siwizny (?) - Pnp 6,11; **** lub: szarańcza; ***** kapar - roślina uważana za afrodyzjak - ustanie pożądanie lub starzy ludzie są jak pomarszczone owoce kaparu - EIBᴷ; ****** dom wieczności, bet ‘olam, idiom lub eufemizm oznaczający grób (Hi 7,9 14,10 Ps 49,11), cmentarz (w hebrajskim pobiblijnym)

6. Zanim zostanie zerwany* srebrny^3701 sznur^2256 i popęka^7533* złota^2091 lampa^1543, i zostanie rozbity^7665* dzban^3537 u źródła^4002 i kołowrót^1534 u studni^953 zostanie złamany^7533*.

* metafory obrazujące kruchość i ulotność życia - por. Pwt 13,9

7. I wróci^7725|JUS proch* do ziemi^776, jak nim był^1961, a duch** wróci^7725 do Boga, który^834 go dał^5414.      Rdz 2,7; Rdz 3,19; Lb 27,16; Hi 34,14; Kaz 3,20; Hbr 12,9

JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); * lub: sucha ziemia, grunt, proch, pył, popioły; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18 przypis *

8. Marność* nad marnościami^1892 – mówi^559 Kaznodzieja** – wszystko^3605 to marność^1892.

* dosłownie: para, oddech, daremnie, w przenośni: znikomość, nietrwałość, zwiewność, ulotność, przemijalność - 38 razy w tej księdze; ** hebr. qohelet - kaznodzieja, głosiciel, mówca publiczny, ktoś przemawiający na zgromadzeniu, nauczyciel - Kaz 1,2

9. A ponadto^3148, Kaznodzieja^6953, który był mądry^2450, nieustanie* uczył^3925 ten^853 lud^5971 wiedzy**, rozważał***, badał**** – ułożył***** wiele^7235 przysłów******.      1Krl 4,32; Prz 1,1

* lub: ciągłość, trwałość, nadal; ** poznania; *** ważyć, sprawdzać, próbować; **** odszukiwać, wyszukiwać, badać - hendiadys: wnikliwie badał; ***** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić prostym, prostować, układać, ustawiać w porządku - tu i Kaz 1,15 7,13; ****** hebr.: masal - przypowieść, maksyma etyczna, porzekadło, aforyzm, poemat

10. Kaznodzieja^6953 starał* się znaleźć^4672 słowa^1697 najtrafniejsze**, spisał^3789 to, co jest prawe*** – słowa^1697 prawdy****.      Prz 15,23; Prz 16,21

* lub: szukać, dążyć do czegoś, pragnąć, żądać, wymagać, prosić; ** dosłownie: rozkosz, przyjemność, pożądania, upodobanie; *** lub: szczerość, uczciwość, słuszność, sprawiedliwość; **** hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność

11. Słowa* mądrych^2450 są jak ościenie** i jak gwoździe^4930 wbite mocno*** przez właścicieli**** zbiorów^627|HAP – dane^5414 są od jednego^259 Pasterza^7462.      Ezd 9,8; Prz 1,6; Prz 22,17; Iz 22,23

* lub: mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa, słowo; ** lub: bodziec, podnieta - tu i 1Sm 13,21 - narzędzia do poganiania wołów - por. 2Kor 12,7; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - strona bierna - sadzić, ugruntowywać; **** hebr.: ba’al - właściciel, mąż, pan, obywatel; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

12. A ponadto^3148, mój synu, przyjmij ostrzeżenie*|IMP z tych^1992 słów: Pisaniu** wielu^7235 zwojów*** nie^369 ma końca^7093, a nadmierne^7235 rozważanie****|HAP męczy^3024|HAP ciało^1320.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być nauczanym, być napominanym, przyjąć ostrzeżenie - Ps 19,12 Ez 32,1; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić, robić, wykonywać, nabywać; *** tj. ksiąg w dzisiejszym znaczeniu tego słowa - list, inskrypcja, coś spisanego, zwój, dokument; **** dosłownie: badanie, zgłębianie, poświęcenie się badaniu; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

13. Słowo^1697 na koniec*, gdy wszystko^3605 zostało wysłuchane**: Bój***|IMP się Boga i przestrzegaj****|IMP Jego przykazań*****. Bo jest^2088 to obowiązek każdego^3605 człowieka^120******.      Pwt 6,2; Pwt 10,12; Ps 78,7; Ps 111,10; Prz 1,7; Dn 9,4; 1J 2,3; 1J 3,22

* lub: zakończenie, tylna straż - Jl 2,20; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być słyszanym, być traktowanym z szacunkiem, być tym, któremu okazuje się posłuszeństwo; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym bojaźnią, czcić, szanować; IMP imperativus - tryb rozkazujący; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec, czuwać, zachowywać; ***** hebr.: micwaʰ - nakaz, przykazanie, prawo; ****** lub: ponieważ jest to cały człowiek - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, Biblia Tysiąclecia, bo odnosi się (to, do) każdego człowieka - EIB

14. Gdyż^3588 Bóg każdy^3605 czyn* przywiedzie** na sąd***, który odbędzie się nad^5921 każdą^3605 sprawą ukrytą**** – czy to dobrą^2896, czy złą^7451.      Ps 96,13; Kaz 11,9; Mt 12,36; Dz 17,30; Rz 2,16; Rz 14,10-12; 1Kor 4,5; 2Kor 5,10; Obj 20,12

* lub: dzieło, działanie, praca, przedsięwzięcie, wytwór, czyn; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wprowadzać, sprowadzić przeciwko; *** sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, słuszność w sądzie; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - być ukrytym, skryty, obłudnik (imiesłów)

Pieśń nad Pieśniami

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ]

Rozdział 1

1. Pieśń* nad pieśniami^7892**|A, która^834 jest od*** Salomona****.      1Krl 4,32

* lub: oda, hymn; ** tj. najlepsza z pieśni (?) - por. 1Krn 5,12; A rodzajnik określony; *** por. Ps 18,1 1Krn 24,20 - EIBᴷ; **** tj. „pokój”

2. Niech mnie pocałuje^5401* pocałunkami** swoich ust^6310. Bo twoje wyrazy miłości^1730|P są lepsze*** od wina****.      Pnp 4,10

* tu: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu w koniugacji czasownika - hifil forma sprawcza - dotykać delikatnie; ** tu i Prz 27,7; P liczba mnoga; *** lub: miły, przyjemny, znakomity, łaskawy; **** słodki sok z winorośli

3. Zaiste*, przyjemna^2896|P jest woń** twoich olejków***|P. Twoje imię**** jest jak rozlany^7324 olejek^8081; dlatego^5921 miłują^157 cię dziewczęta*****.      Kaz 7,1; J 12,3

* z powodu - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, co do ... - EIBᴷ; P liczba mnoga; ** lub: zapach, aromat; *** oliwa z oliwek, tłuszcz; **** imię - odzwierciedla naturę i charakter osoby je noszącej - 1Sm 25,25; ***** lub: dziewica, panna, nowo poślubiona żona przed narodzeniem pierwszego dziecka

4. Pociągnij*|IMP mnie za sobą^310! Pobiegnijmy^7323|COH! Król^4428|A wprowadził^935 mnie do swoich komnat**. Cieszmy^1523|COH się i radujmy***|COH się tobą. Będziemy wspominać****|COH wyrazy twojej miłości^1730|P bardziej niż wino^3196. Miłują^157 cię prawi*****|N!      Ps 45,14-15; Oz 11,4; J 6,44; J 14,2; J 12,32; Ef 2,6; Flp 3,12-14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - prowadzić, iść na przód, wznosić radosne okrzyki; IMP imperativus - tryb rozkazujący; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; A rodzajnik określony; ** lub: izba, pokój, najbardziej wewnętrzna część, wnętrze, ciemny pokój; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - mieć w pamięci, upamiętniać; P liczba mnoga; ***** lub: prawość, sprawiedliwość, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - słusznie cię miłują; N nominativ

5. Ja^589 jestem śniada*, ale|CW piękna**, córki^1323 Jerozolimy***|N, jak namioty^168 Kedaru****, jak zasłony^3407 namiotu Salomona*****.

* dosłownie: czarna - Kpł 13,31; CW conjunctive waw; ** odpowiedni, zachwycający, należyty; *** tj. „nauczanie pokoju”; N nominativ; **** tj. „ciemny” - plemiona zam. płn. Arabii - Rdz 25,31; ***** Biblia Hebraica Stuttgartensia - Szalma - por. EIBᴷ

6. Nie^408 patrzcie^7200 na mnie, że jestem pociemniała*, bo opaliło^7805** mnie słońce^8121. Synowie^1121 mojej matki^517 rozgniewali*** się na mnie, ustanowili**** mnie strzegącą*****|PAR winnic^3754; winnicy^3754 należącej do mnie – nie^3808 ustrzegłam^5201.      Ps 69,8; Pnp 8,11

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: czerń, ohyda, pociemniały kolor (twarzy); ** idiom: napatrzyło się na mnie słońce; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wyschniętym, palić się, być rozgniewanym - Hi 30,30 Ps 69,3; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ustawiać, umieszczać, przedstawiać, wystawiać; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trzymać, zachowywać, utrzymywać - Kpł 19,8; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

7. Powiedz^5046|IMP mi ty, którego umiłowała^157 moja dusza*, gdzie^349 wypasasz^7462? Gdzie^349 dajesz spocząć** trzodzie w południe^6672. Bo dlaczego^4100 mam być jak ta zasłonięta***|PAR przy^5921 trzodach^5739 twoich towarzyszy****|A?

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować położenie; *** lub: owinąć, zakryć (brodę podczas żałoby); PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** współpracownik, kompan, naśladowca; A rodzajnik określony

8. Jeśli^518 tego nie wiesz*, najpiękniejsza** wśród kobiet^802, podążaj^3318|IMP za śladami*** trzody^6629 i paś^7462|IMP swoje koźlątka^1429|HAP przy^5921 namiotach**** pasterzy^7462|PAR.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, poznawać, uznać, rozważać, wiedzieć, rozróżniać; ** lub: urodziwy, piękny, przystojny; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** dosłownie: odcisk stopy na ziemi; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; **** miejsce zamieszkania, przybytek, mieszkanie; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

9. Przyrównam* cię, moja przyjaciółko**, do klaczy^5484|HAP w rydwanach*** faraona****.      Pnp 2,2; Pnp 2,10-13; Pnp 4,1; Pnp 4,7; Pnp 5,2; Pnp 6,4; J 15,14-15

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyobrażać sobie, myśleć; ** towarzyszka, dziewczyna; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** tu: o wozach bojowych - por. Ps 68,17 przypis *; **** tj. „wielki dom” od około roku 1500 p.n.e. - tytuł królewski

10. Twoje policzki^3895 są piękne*, wśród złotych plecionek**, a twoja szyja – wśród sznuru pereł***|HAP.      Pnp 5,13; Ez 16,11-13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być urodziwym, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ozdabiać; ** obręcz, zwój (z włosów lub złota); *** naszyjnik z muszelek, sznur korali; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

11. Uczynimy^6213 jeszcze dla^5973 ciebie plecionki^8447 ze złota^2091 nakrapiane*|N|HAP srebrem^3701.      Ps 68,14

* dosłownie: kropla, zastygła kropla srebra, wisiorki kolczyka; N nominativ; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

12. Dopóki^5704 król^4428 jest przy swoim stole*, mój nard** wydaje^5414 swoją woń***.

* tj. okrągły, biesiadny stół, Przekład Izaaka Cylkowa - sugeruje orszak weselny; ** tj. roślina rosnąca w Himalajach bogata w olejki aromatyzujące tu i Pnp 4,13.14; *** lub: zapach, aromat - Rdz 8,21

13. Sakiewką*|M mirry** jest dla mnie mój umiłowany^1730, ułożoną***|M między moimi piersiami^7699.      Ps 45,8; J 19,39

* lub: pakunek, tobołek, paczka, woreczek; M rodzaj męski; ** tj. żywica z kory drzewa arabskiego - Wj 30,23; *** spędzić noc, pozostawać

14. Mój umiłowany^1730 jest dla mnie kiścią* henny**|A w winnicach^3754 En-Gedi***.      1Sm 23,29

* lub: pęk (kwiatów), grono; ** tj. rosnący dziko krzew róży z kwiatem zwróconym ku górze, używany przy farbowaniu włosów tu i 4,13 7,12; A rodzajnik określony; *** tj. „źródło koźlęcia” miejscowość na zach. brzegu Morza Martwego położona na nizinie judzkiej - Joz 15,34

15. O*, jakaś ty piękna^3303, moja przyjaciółko^7474**! O, jakaś ty piękna^3303! Twoje oczy^5869 są jak gołąbki^3123|P.      Pnp 4,1; Pnp 5,12

* wykrzyknik - oto, chociaż, jeśli, czy; ** towarzyszka, dziewczyna; P liczba mnoga

16. O^2005, jakiś ty jesteś piękny^3303, mój umiłowany^1730, i jakże* miły**! Jakże^637 łoże*** nasze się zieleni****.      Pnp 2,3

* lub: także, zaiste, choć, tym bardziej, co więcej; ** przyjemny, ładny, rozkoszny, słodki; *** kanapa, tapczan - Pwt 3,11; **** lub: bujny, świeży, kwitnący - od rdzenia - być zielonym

17. Belki* naszego domu^1004**|P są cedrowe***, a nasze stropy**** – cyprysowe*****.

* lub: krokiew; ** tu: l. mn. rozmiaru - por. EIBᴷ; P liczba mnoga; *** tj. cedry Libanu - cenny materiał budowlany, symbol dostojeństwa, siły i majestatu - por. 1Krl 6,15 7,7 Ez 31,2-9 Ps 92,12-13; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: gonty, deski; ***** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: świerk, jałowiec, sosna

↑↑

Rozdział 2

1. Ja^589 jestem różą* Szaronu**|A i lilią*** dolin^6010.

* lub: zimowit, krokus, złotogłów - Iz 35,1; ** tj. niziny nadbrzeżne na płd. od Karmelu; A rodzajnik określony; *** tj. kwiat o sześciu płatkach - narcyz (?), lilia - por. Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio - 1Krl 7,22.26

2. Jak lilia^7799 między^996 cierniami*, tak^3651 moja przyjaciółka^7474 między córkami**|A.

* lub: cierń, jeżyna, krzew ciernisty, zarośla - tu symbol plag; ** lub: dziewczyna, synowa, siostra, wnuczka, młoda kobieta; A rodzajnik określony

3. Jak jabłoń* wśród leśnych^3293 drzew^6086, tak** mój umiłowany^1730 między^996 synami***. Bardzo zapragnęłam**** zostać i usiąść^3427 w jego cieniu^6738, bo|CW jego owoc^6529 jest słodki***** dla mojego podniebienia^2441.      Obj 22,1-2

* tj. rzadki, lecz znany w Izraelu gatunek jabłoni w literaturze bliskowschodniej - symbol miłości i płodności - Word Biblical Commentary Prz 25,11 Jl 1,12; ** lub: tak więc, zatem, dlatego też, wobec tego, tak oto; *** hebr.: ben - syn, dziecko, wnuk, młodzież; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - znajdować wielką rozkosz w, pragnąć wielce; CW conjunctive waw; ***** przyjemna rzecz

4. Wprowadził^935 mnie do domu^1004 wina^3196*, a jego sztandarem** nade mną jest miłość^160.

* idiom: winiarnia - por. EIB, K&Dᴷ; ** lub: chorągiew, oddział plemienia, znak - Lb 1,52 baldachim - BPᴷ spojrzenie - EIBᴷ

5. Posilcie*|IMP mnie plackami z rodzynkami^809**, pokrzepcie***|IMP mnie jabłkami^8598, bo ja^589 jestem chora^2470 z miłości^160.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - podtrzymać, orzeźwić, ożywić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** tu i 2Sm6,19 1Krn 16,3 w użyciu kultycznym - Oz 3,1; *** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wspierać

6. Jego lewa ręka^8040 jest pod moją głową^7218, a jego prawa ręka^3225 mnie obejmuje^2263*.      Pnp 8,3

* por. Pnp 8,3 przypis *

7. Błagam* was, córki^1323 Jerozolimy^3389, na sarny** i łanie^355 polne***: Nie budźcie**** i nie rozbudzajcie^5782|KP miłości*****, dopóki^5704 nie zapragnie******.      Pnp 3,5; Pnp 8,4

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować, że ktoś złoży ślub, przyjąć od kogoś przysięgę, usilnie błagać; ** lub: jeleń, gazela (?); *** siedlisko dzikich zwierząt, równina; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pobudzić, rozniecić, okazywać podniecenie, koniugacja czasownika - poel - rzadka forma dla czasowników nieregularnych - obudzić, zacząć dźwigać; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; ***** umiłowanego; ****** rozkoszować się czymś, znajdować przyjemność w

8. Głos* mojego umiłowanego^1730! Oto^2009 teraz** nadchodzi^935|PAR! Skacze***|PAR po górach^2022 i podskakuje^7092|PAR po pagórkach^1389.

* lub: dźwięk, szum; ** tutaj, tam; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przeskakiwać

9. Mój umiłowany^1730 podobny*|PAR jest do sarny^6643 albo^176 młodego^6082 jelenia**. Oto*** on^2088 stoi^5975|PAR za naszym murem****|HAP, przypatruje*****|PAR się przez^4480 okna^2474, zerka****** przez kraty^2762|HAP.      Pnp 2,17; Pnp 8,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przypominać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** łania, daniel; *** spójrz, czy; **** lub: ściana domu; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ***** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wpatrywać się; ****** rzucać okiem, sprawiać lśnienie oczu

10. Mój umiłowany^1730 odpowiedział* i rzekł^559 do mnie: Wstań**|IMP, moja przyjaciółko^7474, moja piękna*** i chodź****|IMP za mnąK&D!

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, zaświadczać, odpowiadać jako świadek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rosnąć w siłę, trwać, spełniać się, utwierdzać się; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** lub: urodziwy, piękny, przystojny; **** idź, rusz się; K&D Keil and Delitzsch Old Testament Commentary

11. Bo^3588 oto minęła^5674 zima^5638*, deszcz^1653 ustał** – odszedł^1980 sobie.      Jr 8,20

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: pora deszczowa w okresie od października do kwietnia; ** dosłownie: przejść szybko dalej, umrzeć (zniknąć), przejść przez

12. Kwiaty*|A|S pokazały^7200|KN się na ziemi^776, nadszedł^5060|KH czas^6256 pieśni***** i głos^6963 synogarlicy**** słychać^8085 w naszej ziemi^776.      Jr 8,7

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: tylko w l.mn. - kwiecie, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - kiełki; A rodzajnik określony; S liczba pojedyncza; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ** psalm, pieśń - Ps 119,54; *** lub czas przycinania (krzewów) - por. EIBᴷ; **** tj. dziki gołąb, turkawka - Rdz 15,9 Ps 74,19 przypis **

13. Na figowcu^8384 dojrzewa* już wczesna figa**|HAP, a winorośle^1612? Ich kwiat***|S wydaje^5414 swoją woń^7381. Wstań^6965|IMP, chodź^1980 moja przyjaciółko^7474, moja piękna^3303 – i chodź|IMP za mnąK&D!

* lub: balsamować, przyprawiać, dojrzewać - stawać się czerwonym - tu i Rdz 50,2.3.26; ** lub: zielona figa; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** lub: pąk winorośli - PnP 7,12; S liczba pojedyncza; IMP imperativus - tryb rozkazujący; K&D Keil and Delitzsch Old Testament Commentary

14. Moja gołąbko^3123, z rozpadlin* skalnych**, z kryjówek^5643 stromizn^4095*** górskich, pokaż^7200|IMP mi swoją postać****, daj mi usłyszeć^8085|IMP twój głos^6963, bo głos^6963 twój jest słodki*****, a twoja postać zachwycająca******.      Ps 55,7; Mt 24,32

* lub: kryjówka, ustronie; ** tj. pionowa lub stroma skała, klif, urwisko; *** tu i Ez 38,20; IMP imperativus - tryb rozkazujący; **** dosłownie: wygląd, blask, jasność; ***** lub: przyjemny - tu i Prz 20,17; ****** urodziwy, przystojny, piękny, stosowny

15. Schwytajcie^270|IMP nam lisy^7776*, małe^6996 liski^7776, które psują^2254|PAR winnice^3754, bo nasze winnice^3754 kwitną^5563!      Ps 80,13; Łk 13,32

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lis w poezji egipskiej to symbol bardzo aktywnego seksualnie mężczyzny podobnie jak pies w idiomie: „pies na kobiety” - por. Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

16. Mój umiłowany^1730 jest mój, a ja^589 jestem jego. Pasie*|PAR on wśród lilii^7799.      Pnp 6,3; Pnp 7,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, pilnować, paść, zaganiać, prowadzić; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

17. Póki^5704 wieje wiatr* za dnia^3127 i uciekają^5127 cienie^6752, wróć^5437**|IMP, mój umiłowany^1730, bądź jak^1819 sarna^6433 albo młode^6082 jelenie^354|P na górach^2022 Beter***.      Pnp 4,6; Pnp 8,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oddychać, poranny wietrzyk; ** spocząć - 1Sm 16,11; IMP imperativus - tryb rozkazujący; P liczba mnoga; *** tj. „część, kawałek” - Rdz 15,10 - lokalizacja nieznana - WBCᴷ

↑↑

Rozdział 3

1. Na swoim łożu* nocami**|P szukałam*** tego, którego^853 miłuje^157 moja dusza^5315. Szukałam^1245 go, ale go nie^3808 znalazłam^4672.

* lub: leżanka, sypialnia, tu jako synonim aktu małżeńskiego - Rdz 49,4 Kpł 18,22 Ez 23,17; ** noc po nocy, w nocy, głęboką nocą, przez całą noc - EIBᴷ; P liczba mnoga; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - dążyć do czegoś, pragnąć, żądać

2. Ach*! Wstanę^6965|COH i obiegnę**|COH miasto^5892, po ulicach^7784 i po placach*** będę szukać^1245|COH tego, którego^853 miłuje^157 moja dusza^5315. Szukałam go, aleCW nie znalazłam****.

* lub: O! upraszam! błagam! (używane w usilnych prośbach bądź napomnieniach); COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; ** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zmienić kierunek, zawrócić; *** tj. przestronne, otwarte miejsce; CW conjunctive waw; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spotkać, dostać

3. Znaleźli^4672 mnie strażnicy*|PAR obchodzący**|PAR miasto^5892; spytałam ich^853: Czy widzieliście tego, którego^853 miłuje^157 moja dusza***?      Pnp 5,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pilnować, strzec, czekać na, wypatrywać - szanujące się kobiety, nie poruszały się same po mieście - vs Prz 7,6-20; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obracać się, chodzić dookoła, krążyć, zbliżać się; *** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis * - Rdz 1,20

4. Zaledwie* minęłam^5674 ich^1992, wtedy** znalazłam^4672 tego, którego^853 miłuje^157 moja dusza^3515. Uchwyciłam^270 go i nie puszczę^7503, aż^5704 wprowadzę go do domu^1004 mojej matki^517*** i do^413 pokoju**** tej, która mnie poczęła*****|PAR.      Pnp 8,2

* lub: niewiele, mało, tylko; ** aż do, podczas, nawet, do; *** równoważne znaczenie wobec określenia - „dom ojca” - Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; **** lub: izba, pokój, najbardziej wewnętrzna część, wnętrze, ciemny pokój; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać się brzemienną, rodzicielka; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

5. Błagam* was, córki^1323 Jerozolimy^3389, na sarny** i łanie^355 polne***: Nie budźcie**** i nie rozbudzajcie^5782|KP miłości*****, dopóki^5704 nie zapragnie******.      Pnp 2,7; Pnp 5,8; Pnp 8,4

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować, że ktoś złoży ślub, przyjąć od kogoś przysięgę, usilnie błagać; ** lub: jeleń, gazela (?); *** siedlisko dzikich zwierząt, równina; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pobudzić, rozniecić, okazywać podniecenie, koniugacja czasownika - poel - rzadka forma dla czasowników nieregularnych - obudzić, zacząć dźwigać; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; ***** umiłowanego; ****** rozkoszować się czymś, znajdować przyjemność w

6. Kim^4310 jest ta^2063, która od^4480 strony pustyni wznosi*|PAR się niczym słupy^8490 dymu^6227, okadzona** mirrą*** i kadzidłem^3828 ze wszelkiego^3605 wonnego proszku^81|HAP kupca****|PAR?      Pnp 8,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść w górę, wstępować, iść za, odchodzić; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** dosłownie: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - wędzić ofiarę, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać na ofiarę kadzidło; *** tj. żywica z kory drzewa arabskiego - Wj 30,23; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podróżować w celach handlowych, obwoźny kupiec

7. Oto^2009 lektyka*! To jego** – Salomona^8010, wokół^5439 niej sześćdziesięciu^8346 dzielnych*** spośród dzielnych^1368 Izraela^3478.

* lub: kanapa, mary, przenośna sofa - stąd: lektyka; ** hebr.: sze; *** lub: człowiek silny, dzielny, potężny, bohater, tyran

8. Wszyscy^3605 trzymają^270 miecze***, doświadczeni*** w walce^4421. Każdy**** z nich ma swój miecz^2719 u^5921 swego boku***** z powodu zagrożenia****** w nocy^3915.      Ps 45,3; Ps 91,5

* lub: sztylet i krótki miecz, miecz, dłuto kamieniarza; ** umiejący posługiwać się mieczem, wprawieni we władaniu mieczem - EIBᴷ; *** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być uczonym, być szkolonym; **** hebr.: isz - mężczyzna, człowiek, ludzkość, ktokolwiek, każdy; ***** lub: udo, lędźwie; ****** trwoga, przerażenie, strach

9. Ten palankin* zrobił^6213 sobie król^4428 Salomon** z drzew^6086 Libanu***.      Est 1,6; Za 11,1

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: kryta lektyka, lektyka weselna dla panny młodej; ** tj.: „pokój”; *** cedry Libanu - cenny materiał budowlany, symbol dostojeństwa, siły i majestatu - Ez 31,2-9 Ps 92,12

10. Jego słupki* wykonał^6213 ze srebra^3701, jego oparcie** ze złota^2091, jego siedzenie*** z purpury^713, a wnętrze^8432 wyścielone****|PAS|PAR miłością^160 córek^1323 Jerozolimy^3389.

* tj. słup, kolumna, pionowa podpora, filar - siedem filarów mądrości - Prz 9,1, słup dymu - Sdz 20,40; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: podpora; *** lub: siodło, rydwan - por. Kpł 159 1Krl 4,26; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: dopasowywać, przymierzać, wzorować, projektować, wykładać; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

11. Wyjdźcie*|IMP i patrzcie^7200|IMP córki^1323 Syjonu^6726 na króla^4428 Salomona^8010 w koronie**, którą ukoronowała^5849|KP go jego matka^517 w dniu^3117 jego zaślubin^2861|HAP i w dniu^3117 radości^8057 jego serca***.      Iz 3,16-17; Iz 4,4; Iz 62,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wychodzić, iść naprzód, podążać do; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: wieniec - 2Sm 12,39, diadem, znak godności - Lm 5,16 - por. Za 6,11 przypis *; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** lub: wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie

↑↑

Rozdział 4

1. O^2005, jaka ty jesteś piękna*, moja przyjaciółko^7474! O^2005, jaka ty jesteś piękna^3303! Twoje oczy^5869 – jak gołębie^3123 spoza^1157 twojej zasłony**! Twoje włosy^8181 – jak stado^5739 kóz^5795, zstępujących*** z góry^2020 Gilead****.      Pnp 1,15; Pnp 5,12; Pnp 6,5

* lub: urodziwy, piękny, przystojny, dobry, miły; ** lub: welon, zasłona na twarzy kobiety - Pnp 6,7 Iz 47,2; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podskakiwać, siedzieć, usiąść, tu i Pnp 6,5; **** określenie obszaru różnie definiowanego w zależności od kontekstu - górzyste tereny na wsch. od Jordanu na płd. od rzeki Jarmuk - Joz 22,9-15 1Krl 10,33

2. Twoje zęby^8127 – jak stado^5739 ostrzyżonych*|PAS|PAR owiec, które** wyszły^5927 z kąpieli^7367 – u** wszystkich ciąża bliźniacza***|PAR i nie ma^369 wśród nich pozbawionej potomstwa^7909****|ADJ.      Pnp 6,6-7

* lub: odcinać - tu i 2Krn 6,6; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** hebr.: sze; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rodzić bliźnięta; **** lub: pogrążony w żałobie, pozbawiony dzieci wskutek ich utraty; ADJ Adjective - przymiotnik

3. Twoje usta^8193 – jak wstążka* karmazynowa**, a twoja mowa*** pełna wdzięku****. Twoja skroń***** – jak plaster****** granatu^7416 spoza^1157 twojej zasłony^6777.      Pnp 6,7

* lub: nić, sznur, struna; ** tj. drogocenny barwnik z suszonego ciała samicy owada „coccus ilicis” barwiący materiał na kolor szkarłatu lub karmazynu - vs Pnp 3,10 - por. Dz 14,16; *** dosłownie: usta jako narząd mowy; **** lub: odpowiedni, zachwycający, należyty; ***** lub: cienkość - tu i Sdz 4,21.22 5,26 PnP 6,7; ****** rozłam, cięcie, odcięta część, plaster

4. Twoja szyja^6677 – jak wieża^4026 Dawida*, zbudowana^1129 na zbrojownię** – tysiąc puklerzy*** wiszących^8518****|PAS na niej, wszystko^3605 to tarcze^7982 dzielnych***** wojowników.      Pnp 7,4

* tj. wieża w pobliżu pałacu Dawida połączona z domem królewskim (?) - por. Ne 3,19.25-27; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: rzędy kamieni, zabudowa z warstw kamienia ciosanego dającego się łatwo obrabiać i równo dopasować, zbrojownia - por. EIBᴷ, Ibn Ezra, WBCᴷ; *** lub: tarcza ze skóry natarta oliwą - 2Sm 1,21 łuski - Hi 41,7; **** praktyka zawieszania tarczy na murach - por. 2Krn 32,5 i Ez 27,10-11; PAS strona bierna; ***** siła, moc, potęga (czynów Boga)

5. Twoje piersi^7692 są jak dwoje^8147 sarniąt* bliźniąt^8380 gazeli**, pasących^7462 się między liliami^7799.      Prz 5,19

* lub: zwierzyna płowa, jeleń, młody jeleń - Pnp 2,9.17 7,3 8,14; ** lub: sarna, łania

6. Póki^5704 wieje wiatr* za dnia^3127 i uciekają^5127 cienie^6752, pójdę^1980 na górę^2022 mirry** i na wzgórze^1389 kadzidła^4425.      Pnp 3,6; Pnp 4,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oddychać, poranny wietrzyk - por. Pnp 2,17; ** tj. żywica z kory drzewa arabskiego - Wj 30,23

7. Cała^3605 jesteś piękna^3303, moja przyjaciółko^7474, i nie ma w tobie żadnej skazy*.      Ef 5,27

* tj. plama, wada, skaza zarówno moralna, jak i fizyczna

8. Przyjdź^935 ze mną^834 z Libanu*, moja oblubienico**, przyjdź ze mną^834 z Libanu^3844. Zstąp*** ze szczytu^7218 Amana****, ze szczytu^7218 Seniru***** i Hermonu******, od strony lwich^738 legowisk^4585, z gór^2042 lampartów^5246.      Pwt 3,9

* tj. „biały” lesiste pasmo górskie na północnej granicy Izraela - por. cedry Libanu - Za 11,1; ** tj. panna młoda; *** lub spójrz; **** tj. „wsparcie” - region górski Antylibanu skąd wypływa rzeka Amana płynąca na równinie Damaszku - 2Krl 5,12; ***** tj. „śnieżna góra” - amorycka nazwa góry Hermon lub całego pasma Antylibanu; ****** tj. „przybytek” góra na płn. Izraela, zimą i wiosną szczyt góry jest ośnieżony - Pwt 3,8-9

9. Zachwyciłaś moje serce*, moja siostro^269, moja oblubienico^3618! Zachwyciłaś moje serce^3823 jednym^259 twoim spojrzeniem oczu^5869 i jednym łańcuszkiem** na twojej szyi^6677.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - olśnić serce, zachęcić, sprawić, że serce zabije mocniej; ** lub: długi łańcuszek, korale, naszyjnikᴳᴱˢ - Sdz 8,16 Prz 1,9

10. Jakże^4100 piękna^3302 jest twoja miłość^3302, moja siostro^269, moja oblubienico^3618! Jak^4100 rozkoszne* są twoje wyrazy miłości^1730|P, lepsze od wina^3196, a woń** twoich olejków^8081 lepsza od wszystkich^3605 innych wonności***!

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przyjemnym, być rozkosznym, być zadowolonym, być radosnym, być lepszym; P liczba mnoga; ** zapach, aromat - Rdz 8,21; *** lub: przyprawa, balsam, drzewo balsamowe, wonność

11. Twoje wargi^8193 ociekają^5197 płynnym miodem*, moja oblubienico^3618! Miód^1706 i mleko^2461 są pod twoim językiem^3956, a woń^7381 twoich szat^8008 jest jak woń^7381 Libanu**.      Wj 3,8; Wj 3,17; Lb 14,8; Lb 16,13; Prz 24,13; Pnp 5,1

* tj. płynący miód, miód z plastra, ściekanie, plaster miodu; ** por. Oz 14,6 przypis ****

12. Jesteś zamkniętym*|PAS|PAR ogrodem**, moja siostro^269, moja oblubienico^3618; źródłem*** zamkniętym^5274****|PAS|PAR, zdrojem***** zapieczętowanym^2856|PAS|PAR.

* lub: zagrodzić, zamknąć na klucz, zaryglować; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: ogrodzony teren; *** krynica, fala; **** w hebr.: gra słów: gan - gal; ***** źródło

13. Twoje pędy^7973 to sad* drzew granatu^7416 z wybornym** owocem^6529 henny*** wraz^5973 z nardem****;

* hebr. pardes - park, rezerwat, ogrodzony ogród, las - Ne 2,5; ** lub: znakomity, cenne prezenty - Pwt 33,13; *** tj. rosnący dziko krzew róży z kwiatem zwróconym ku górze, używany przy farbowaniu włosów tu i 1,14 7,11; **** tj. roślina rosnąca w Himalajach bogata w olejki aromatyczne - por. Pnp 1,12

14. Nard^5373 i szafran*! Trzcina** i cynamon*** – z^5973 wszelkimi^3605 drzewami^6086 kadzidła****! Mirra^4753 i aloes***** – z wszelkimi^3605 najlepszymi^7218 wonnościami^1314.      Pnp 3,6; J 19,39

* tj. kwiat szafranu karmazynowego dodawany do napojów oraz jako drogi olejek zapachowy; ** tj. trzcina tatarakowa (?) - por. Wj 30,23 Jr 6,20; *** traktowany jako afrodyzjak - Wj 30,23 Prz 7,17; **** tj. biała żywica spalana i wydająca aromat - Wj 30,34; ***** tj. lodowa roślina tworząca bujne kępy, drzewo aloesowe

15. Źródło^4955 ogrodów^1588*, zdroju** żywych*** wód, płynących^5140|PAR z Libanu^3844!      J 4,10; J 7,38

* tj. źródło nawadniające ogrody; ** lub: studnia, dół; *** tj. woda bieżąca, źródlana, wartko płynąca, krystalicznie czysta; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

16. Zbudź* się wietrze północny! I przyjdź**, wietrze południa^8486! Przewiej***|IMP mój ogród^1588, niech rozpłyną^1540 się jego wonności^1314. Niech przyjdzie^935 mój umiłowany^1730 do swojego ogrodu^1588 i niech je^398 jego wyborne^4022 owoce^6529.      Pnp 2,7; Pnp 3,5; Pnp 7,13; Pnp 8,4

* lub: pobudzać się - imperativus - tryb rozkazujący; ** wchodzić, wkraczać, dostąpić - imperativus - tryb rozkazujący; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dyszeć, dmuchać, rozpalać, pobudzać, parskać; IMP imperativus - tryb rozkazujący

↑↑

Rozdział 5

1. Wszedłem^935 do mojego ogrodu^1588, moja siostro^269, moja oblubienico^3618. Zbierałem* moją mirrę^4753 z moimi wonnościami**; zjadłem^398 mój plaster^3293 razem z^5973 moim miodem^1706, piję^8454 moje wino^3196 z moim mlekiem^2461. Jedzcie^398|IMP, przyjaciele***, pijcie i upajajcie**** się, moi umiłowani^1730|N.      Pnp 4,11

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zrywać tu i Ps 80,12; ** lub: przyprawa, balsam, drzewo balsamowe, wonność; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** towarzysz, współmieszkaniec, ktoś drugi, kochanek; **** dosłownie: upić się, odurzyć - Iz 51,21; N nominativ

2. Ja^589 śpię^3462, aleCW moje serce* czuwa**|PAR. Oto głos^6963 mojego umiłowanego^1730, który puka^1849|PAR! Otwórz^6605 mi, moja siostro^269, moja przyjaciółko^7474, moja gołębico^3123, moja ty bez skazy***. Bo moja głowa jest pełna^4390 rosy^2919, moje kędziory**** – kropli^7447|N nocy^3915|N.

CW conjunctive waw; * lub: wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pobudzać się, obudzić się; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** lub: doskonały, pełny, skończony, niewinny; **** tj. loki włosów - tu i Pnp 5,11; N nominativ

3. Zdjęłam^6584 mą suknię*, jakże^349 mam ponownie ją założyć^3847? Umyłam^7364 swoje nogi**, jakże^349 mam je pobrudzić***?      Łk 11,7

* tj. długa szata przypominająca koszulę, zwykle lniana, tunika; ** lub: stopy; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: kalać, brukać, pobrudzić

4. Mój umiłowany^1730 wysunął* swoją rękę^3027 z^4480 otworu** zasuwy, a moje wnętrze*** poruszyło**** się we mnie^5921.      Ps 22,16; Ps 40,8; Ps 71,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wypuszczać, rozciągać, wyciągać, odsyłać - por. 1Krl 13,4 inni: wsunął przez - Pnp 2,9, por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, EIBᴷ WBCᴷ; ** lub: dziura, jama - 1Sm 4,11; *** wnętrzności, łono, brzuch - metaforycznie miejsce emocji; **** być niespokojnym, być poruszonym, być zmartwionym, pałać gniewem, hałasować, jęczeć, ryczeć

5. Wstałam^6965 ja^589, by otworzyć^6605|INF mojemu umiłowanemu^1730, a z moich rąk kapała^5975 mirra^4753, z moich palców^676 mirra^4753 spływała* na^5921 uchwyt** zasuwy***.      Pnp 5,13

INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przelecieć, przejść obok, nad, zniknąć, popychać; ** lub: wgłębienie, uchwyt, rączka przedmiotu; *** rygiel

6. Otworzyłam^6605 ja^589 mojemu umiłowanemu^1703, leczCW mój umiłowany^1730 już odszedł* i zniknął^5674. Moja dusza^5315 uchodziła^3318** ze mnie, kiedy mówił***. Szukałam**** go – aleCW nie znalazłam^4672, wołałam***** go – aleCW mi nie^3808 odpowiedział^6030.      Pnp 3,1-2

CW conjunctive waw; * dosłownie: odwrócić się, wycofać się tu i Jr 31,22; ** idiom wyrażający wielką rozpacz - por. Rdz 35,18 Jr 15,9; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mówić, obiecywać, polecić, rozkazać; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - dążyć do czegoś, pragnąć, żądać; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyzywać, zapraszać, krzyczeć

7. Znaleźli* mnie strażnicy**|PAR|A krążący^5437 po mieście^5892; pobili*** mnie, zranili**** mnie i zdarli***** mi zasłonę******, ci strzegący^8104|PAR murów^2346.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spotkać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pilnować, strzec, czekać na, wypatrywać -imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - Pnp 3,3; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; A rodzajnik określony; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, uderzać, niszczyć; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - posiniaczyć; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podnieść, zabrać; ****** domyślnie zakrywającą twarz - tu i Iz 3,23

8. Błagam* was^853, córki^1323 Jerozolimy^3389: Jeśli^518 spotkacie^4672 mojego umiłowanego^1730, czy^4100 wiecie, co mu powiecie**|P? Że ja^589 jestem chora***|PAR z miłości^160.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować, że ktoś złoży ślub, przyjąć od kogoś przysięgę, usilnie błagać; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ogłaszać, obwieszczać, oznajmiać; P liczba mnoga; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - słaba; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

9. Czym^4100 różni się twój umiłowany^1730 od innych umiłowanych*, o najpiękniejsza^3303|A wśród kobiet**? Czym^4100 różni się twój umiłowany^1730 od innych umiłowanych*, że tak^3602 nas błagasz^7650?      Pnp 1,8; Pnp 6,1

* lub: hebraizm: twój ukochany od ukochanego; A rodzajnik określony; ** lub: żona

10. Mój umiłowany^1730 jest olśniewający* i rumiany**, i wyróżnia***|PAR|PAS się spośród dziesięciu tysięcy.      1Sm 16,12; Ps 45,2; Pnp 6,4; Pnp 6,10

* lub: promienny, jaśniejący, jasny - por. Iz 18,14 32,4 Jr 4,11; ** tj. kolor czerwony, kolor krwi - 2Krl 3,22 Rdz 25,30 Lb 19,2, Za 1,8; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nieść flagę w bitwie, być widocznym - Ps 20,5; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; PAS strona bierna

11. Jego głowa^7218 jest jak najczystsze* złoto^3800; jego kędziory^6977 to loki**, czarne^7838 niczym kruk6158 strong:H6159***.

* tj. oczyszczone bądź czyste złoto - por. Hi 28,17 Ps 19,10; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: coś falującego lub kopiastego, niczym liście; *** por. Kpł 11,13-15 Sdz 7,25

12. Jego oczy^5869 są jak gołębice^3123 nad strumieniami* wód^4325, kąpane**|PAR w mleku^2461, osadzone***|PAR w swej oprawie****.      Pnp 1,15; Pnp 4,1

* lub: koryto strumienia, wąwóz, rury kości, bruzdy między łuskami krokodyla; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - myć, obmywać, zmywać, kąpać się; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** być ustanowionym, siedzieć, mieszkać, siadać; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: pełnia, umiejscowienie, granica, krawędź

13. Jego policzki^3895 jak zagon* balsamu**, jak składy***|P ziół****; jego usta^8193 jak lilie^7799 ociekające^5197 ulatującą***** wonią mirry^4753.      Pnp 1,10; Pnp 5,5

* lub: taras ogrodowy, rabata - Ez 17,7.10; ** lub: przyprawa, drzewo balsamowe, wonność; *** podwyższony pomost, baszta, składy polne - 1Krn 27,25; P liczba mnoga; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: korzenie, wonność, wonne zioła; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść obok, przemijać, opuszczać

14. Jego ręce^3027 jak złote^2091 walce* wypełnione^4390|KPU berylem**; jego biodra*** to płyta**** z kości słoniowej^8127 pokryta^5968 szafirem^5601*****.      Wj 28,20; Wj 39,13; Ez 1,1

* lub: czop drzwi obrotowych, okrągły pręt, pierścień; KPU koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel; ** lub: chryzolit, żółty jaspis, nazwa własna kamienia z Tarszisz; *** lub: brzuch (jego dolna część), wnętrzności, łono, metafora: siedlisko uczuć; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: sztaba; ***** lapis lazuli - Wj 24,10

15. Jego nogi* jak słupy^5982 z marmuru**, założone^3245|PAR|KPU na złotych^6337*** cokołach^134; jego postać^4758**** jak Liban^3844, okazała***** jak cedry******.

* lub: udo - zwłaszcza część dolna (łydka); ** tj. coś wybielonego, bisior, len, cienki len, alabaster; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; KPU koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel; *** por. w. 11 przypis *; **** por. Pnp 2,14 przypis ****; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wybrany, spoglądać przenikliwie, badać - Iz 48,10; ****** Pnp 1,17 przypis ***

16. Jego podniebienie*|S – przesłodkie^4477**|P i wszystko^3605 w nim jest przepiękne***. Taki^2088 jest mój umiłowany^1730 i taki^2088 jest mój przyjaciel****, córki^1323 Jerozolimy^3389.      Pnp 4,7

* lub: usta, smak, dziąsła; S liczba pojedyncza; ** plural stopnia - bardzo słodkie; P liczba mnoga; *** plural stopnia - bardzo piękne lub wzbudzające pragnienie, coś pożądanego, coś miłego - por. EIBᴷ; **** por. w. 1 przypis ***

↑↑

Rozdział 6

1. Dokąd^575 poszedł^1980 twój umiłowany^1730, o najpiękniejsza^3303 z kobiet^802? Dokąd^575 skierował* się twój umiłowany^1730, a poszukamy** go z tobą?      Pnp 1,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwracać się ku, odwracać się od, rozejrzeć się, zbliżać się; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - dążyć do czegoś, pragnąć, żądać, wymagać, prosić

2. Mój umiłowany^1730 zstąpił* do swojego ogrodu^1588 między zagony** balsamu***, aby paść****|INF w ogrodach^1588|P i zbierać^3950 lilie^7799.

* lub: schodzić, zejść, zapadać się; ** por. Pnp 5,13 przypis *; *** lub: przyprawa, balsam, drzewo balsamowe, wonność; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, pilnować, paść, zaganiać, prowadzić; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; P liczba mnoga

3. Ja^589 należę do mojego umiłowanego^1730, a mój umiłowany^1730 należy do mnie; wypasający^7462|PAR|A mnie wśród lilii^7799.      Pnp 2,16; Pnp 7,10

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; A rodzajnik określony

4. Ty^859 jesteś piękna*, moja przyjaciółko^7474, jak Tirsa**; zachwycająca*** jak Jerozolima; groźna**** – zaopatrzona w sztandary*****.

* lub: urodziwy, piękny, przystojny, dobry; ** tj „przychylna” - dzisiejsza Tel el-Fara - obok Jerozolimy jedno z najpiękniejszych miast, przez krótki okres stolica Królestwa Płn. - 1Krl 14,17 15,33 w hebr. gra słów - Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; *** urodziwy, przystojny, stosowny, pełen wdzięku; **** przerażający, straszny - Ha 1,7; ***** tj. chorągiew wojskowa, sztandar - Ps 20,5 tu: obraz potęgi militarnej

5. Odwróć^5437|IMP ode mnie^5048 swoje oczy^5869, bo one^1992 mnie urzekły*. Twoje włosy^8181 są jak stado^5739 kóz^5795, które spływają** z Gileadu***.      Pnp 4,1; Pnp 4,9

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przejmować lękiem, robić zamieszanie, czynić odważnym bądź dumnym - Ps 138,3; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podskakiwać, siedzieć, usiąść - tu i Pnp 4,3; *** określenie obszaru różnie definiowanego w zależności od kontekstu - górzyste tereny na wsch. od Jordanu na płd. od rzeki Jarmuk - Joz 22,9-15 1Krl 10,33

6. Twoje zęby^8127 – jak stado^5739 owiec^7353|F, które* wyszły^5927 z kąpieli^7367 – u* wszystkich^3605 ciąża bliźniacza**|PAR i nie ma^369 wśród nich pozbawionej potomstwa^7909***|ADJ.      Pnp 4,2

F rodzaj żeński; * hebr.: sze; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rodzić bliźnięta; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** lub: pogrążony w żałobie, pozbawiony dzieci wskutek ich utraty; ADJ Adjective - przymiotnik

7. Twoja skroń* – jak plaster** granatu^7416 spoza^1157 twojej zasłony***.      Pnp 4,3

* lub: cienkość - tu i Sdz 4,21.22 PnP 4,3 5,26; ** rozłam, cięcie, odcięta część; *** tj. welon zasłaniający twarz - Iz 47,2

8. Sześćdziesiąt jest* królowych^4436 i osiemdziesiąt nałożnic**, a dziewic*** bez liku****.

* dosłownie: te - tu jako czasownik łączący - jest, są; ** lub: kochanka, konkubina, tj. żona o niższym statusie - por. Sdz 19,4-5 1Krl 11,3; *** lub: dziewica, panna, nowo poślubiona żona przed narodzeniem pierwszego dziecka; **** dosłownie: bez liczby

9. Lecz jedna* jest moja gołąbka^3123, jedyna moja nieskalana**, jedyna^259 ona^1931 u swojej matki^517, czysta*** ona^1931 u swojej rodzicielki^3205. Widziały^7200 ją córki^1323 i nazwały ją błogosławioną****; królowe^4436 i nałożnice^6370 – i ją chwaliły*****!      Rdz 30,13; Prz 31,29; Pnp 2,14; Pnp 5,2

* tu: w znaczeniu przymiotnikowym - jedyna, wyjątkowa - EIBᴷ; ** lub: doskonały, pełny, skończony, niewinny; *** przejrzysty, pusty, szczery - Hi 11,4 Prz 14,4; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - nazywać szczęśliwym; ***** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wynosić się, chełpić się

10. Kim^4310 jest ta^2063, spoglądająca w dół* jak zorza poranna**, piękna^3303 jak księżyc***, czysta^1249 jak słońce^2535, groźna^366 – zaopatrzona w sztandary****?      Pnp 3,6; Pnp 6,4; Pnp 8,5

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - pochylać się i (patrzeć); ** czas przed świtem, jutrzenka, brzask, czerwona łuna przed świtem; *** tj. księżyc w swej pełnej jasności tu i - Iz 24,23 30,26; **** por. 6,4 przypis *****

11. Zstąpiłam^3381 do^413 ogrodu^1594 orzechowego*, by zobaczyć^7200 zielone pędy** w dolinie***|A, by zobaczyć^7200|INF, czy winorośl^1612|A zakwitła****, czy rozkwitły^5132***** granaty^7416|A.

* dosłownie: ogrodu orzechówᴺ - hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: orzech włoski; ** lub: świeżość, zieleń, roślinność - tu i Hi 8,12; *** rwący potok, dolina rwącego potoku; A rodzajnik określony; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** lub: wypuścić pędy; ***** tu i Pnp 7,2 Lm 4,15

12. Nie^3808 znałam* własnej duszy**! Umieściła^7760 mnie ona w rydwanach^4818 księcia******* mojego ludu^5971.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, poznawać, uznać, rozważać, wiedzieć, rozróżniać; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis * - Rdz 1,20 być może idiom: nie wiedziałam, co się ze mną dzieje, nie rozumiałam siebie - EIBᴷ; *** dosłownie: mojego ludu - hebr.: am-mi, księcia - hebr.: nadib inni: Aminadiba; **** tj. hojny, szczery, szlachetnie urodzony

13. Powróć*|IMP, powróć^7525|IMP oA Szulamitko**! Powróć^7525|IMP, powróć^7525|IMP, abyśmy mogli***|P cię oglądać****|COH. Co^4100 chcecie zobaczyć^2372 w Szulamitce^7759 wirującej niczym w tańcu***** dwóch obozów******.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawrócić, odwracać się stąd inni: wiruj - EIBᴷ; IMP imperativus - tryb rozkazujący; A rodzajnik określony; ** tj. „doskonała” lub „spokojna”, panna z Szunemᴳᴱˢ - por. 1Krl 2,21-22; *** lub: mógł - EIBᴷ w hebr. lit. miłosnej l.mn. odnosi się często do l.poj.; P liczba mnoga; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - widzieć, dostrzegać, patrzeć, idom: patrzcie tylko! (?) - Gessenius Hebrew and English Lexicon; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; ***** tj. taniec w kręgu - Wj 15,20; ****** hebr. mahneʰ - tu: dwie armie, dwa obozyᴾ - Rdz 32,3

↑↑

Rozdział 7

1. Jak piękne^3303 są twoje kroki* w sandałach, córko^1323 książęca^5081! Wypukłości** twoich bioder^3409 są jak klejnoty***, dzieło^4639 rąk^3027 mistrza****.      Ps 45,13

* lub: stopy; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: łuk, wygięcieᴳᴱˢ; *** biżuteria, ozdoba tu i Prz 25,12; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: człowiek pewnej ręki, artysta, rzemieślnik

2. Twoje łono* jest jak okrągła^5469|HAP czasza**, nie zabraknie^2637 w niej trunku***|A. Twój brzuch**** jest jak stóg***** pszenicy^2406 okolony^5473 liliami^7799.      Sdz 9,13; Prz 9,2; Ag 2,16

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: pępek; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** tj. naczynie przeznaczone do mieszania płynów w celach obrzędowych - Wj 24,6; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: mieszanina mocnego wina ze słabym, mieszanie wina z wodą nie jest praktyką znaną w SP - EIBᴷ; A rodzajnik określony; **** lub: ciało, łono, metafora: głębiny Szeolu; ***** stóg niewymłóconego zboża - Rt 3,7, stos - 2Krn 31,6-9

3. Dwoje^8147 twoich piersi^7699 jest jak dwoje^8147 sarniąt*, bliźniąt^8380 gazeli**.

* lub: młody jeleń - tu i Pnp 2,9.16 4,5 8,14; ** łania, sarna

4. Twoja szyja^6677 jest jak wieża* z kości słoniowej^8127**; twoje oczy^5869 jak sadzawki*** w Heszbonie**** tuż przy bramie^8179 Bat-Rabbim*****; twój nos^639 jak wieża^4026 Libanu^3844 zwrócona******|PAR w stronę******* Damaszku^1834.

* lub: podwyższony pomost, baszta, składy polne - 1Krn 27,25; ** dotyczy: koloru (?); *** stawy; **** tj. „twierdza” - Lb 21,25; ***** tj.: „córka wielu” położenie nieznane; ****** dosłownie: czuwać, strzec, oczekiwać na coś wpatrując się, co uczyni Bóg - Ps 5,3; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ******* dosłownie: oblicze, twarz, obecność, powierzchnia, przed

5. Twoja głowa^7218 nad^5921 tobą jak Karmel*, a pukle** twojej głowy^7218 jak purpura^713. Król^4428 zaplątany***|PAR|PAS jest w twoich lokach****.      Pnp 4,9

* tj. „ziemia ogrodów” - góra w okolicach Hajfy - 1Krl 18,19, miasto na zach. brzegu M. Martwego na płd. od Hebronu - 1Sm 15,12; ** lub: włosy, osnowa, rozpuszczone włosy; *** krępować, okiełznać, wiązać, przepasywać się - por. Rdz 42,34 Sdz 15,10-13; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; PAS strona bierna; **** lub: warkocze - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek (?)

6. Jakże^4100 jesteś piękna^3302 i jak^4100 zachwycająca*, miłości^160 w twych rozkoszach**|A!

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przyjemnym, ładnym, słodkim, rozkosznym; ** lub: wykwintność, przepych, przyjemność, wygoda, smak; A rodzajnik określony

7. Twoja* smukłość** jest podobna*** do palmy^8558, a twoje piersi^7699 do pęków**** daktyli.

* dosłownie: ta twoja; ** lub: wysokość, wzrost, pnąca się winorośl; *** lub: przypominać; **** kiści winogron (?) - Rdz 40,10

8. Powiedziałem^559 sobie: Wespnę* się na palmę^8558 i zerwę**|COH grona*** jej daktyli. A teraz^4994 niech będą^1961 twoje piersi^7699 jak pęki^811 winogron^1612 i woń^7381 twojego oddechu^639 jak zapach moreli^8598****|P;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść w górę, rosnąć, wstępować kwiaty drzewa daktylowego trzeba zapylać wspinając się na grona, bo drzewa „męskie” i „żeńskie” rosną osobno - EIB; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - złapać, chwycić; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: konar, szypułka, kiść daktyli, gałęzie; **** lub: jabłka; P liczba mnoga

9. A twoje podniebienie* jest jak wyborne**|A wino^3196, które spływa^1980|PAR prosto^4339 do umiłowanego^1730, zwilżając powoli***|PAR wargi^8193 śpiących^3462|PAR.      Pnp 5,16

* lub: usta, smak, dziąsła; ** lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość, szczęście, korzyść, dobro moralne; A rodzajnik określony; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spływać powoli, ślizgać się, przesuwać, nalewać powoli

10. Ja^589 należę do mojego umiłowanego^1730 i ku^5921 mnie zwraca się jego pożądanie*.      Ps 45,11

* idiom: chęć podbicia lub sprawowania kontroli - tu w znaczeniu pozytywnym - por. jednak Rdz 3,16 i Rdz 4,7

11. Chodź^1980|IMP, mój umiłowany^1730, wyjdźmy* w pole^7704|A i przenocujemy^3885 we wsiach^3723**.      Rdz 19,2

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: iść naprzód, podążać do (bądź w kierunku) czegoś; A rodzajnik określony; ** przy zmianie wokalizacji - wśród kwiatów henny - tj. rosnący dziko krzew róży z kwiatem zwróconym ku górze, używany przy farbowaniu włosów tu i Pnp 1,14 4,13

12. Rankiem wstaniemy*|COH, aby pójść do winnic^3754|P, zobaczymy^7200|COH, czy^518 zakwitła^6524 winorośl^1612, czy otworzył^6605 się już pączek**|A kwiatu, czy już rozkwitają^5132 granaty^7416|A. Tam^8033 cię obdarzę*** moją miłością.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozpoczynać wcześnie; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; P liczba mnoga; ** lub: pąk winorośli - Pnp 2,13.15; A rodzajnik określony; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, powodować, robić, ustanawiać

13. Mandragory* wydały^5414 swoją woń^7381, a nad naszym wejściem^6607 – wszelkie wspaniałości^4022, nowe^319, a też^1571 stare^3465 – przechowałam^6845** je, mój umiłowany^1730 – dla ciebie.      Pnp 1,3; Pnp 4,11

* tj. roślina rosnąca na całym terytorium Izraela, rodząca owoce podobne w swej wielkości do śliwki, zapach rośliny uważany był za afrodyzjak, korzeń rośliny jest podobny w swym wyglądzie do ludzkich kształtów - Rdz 30,14; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - schować jak skarb, gromadzić

↑↑

Rozdział 8

1. O^4310, gdybyś był* jak mój brat*****, który ssał^3243|PAR piersi^7699 mojej matki^517! Spotykałabym^4672 cię wtedy na dworze****, całowałabym^5401 cię i nawet^1571 by mną nie^3808 wzgardzono*****.      Prz 11,12; Prz 14,21; Prz 27,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - powodować, przeznaczyć, dawać, robić, ustanawiać; ** tu: określenia wyrażające raczej czułość i życzenie jej publicznego okazywania niż pokrewieństwo - WBCᴷ; *** idiom z imperfect wyraża życzenie nierealne - por. Sdz 9,29 2Sm 15,4 Ml 1,10 - Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - kto da ciebie jako brata?; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** lub: na zewnątrz, na ulicy; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać komuś pogardę, lekceważyć - Prz 1,7

2. Poprowadzę* cię i wprowadzę***** do domu^1004 mojej matki^517, gdzie będzie mnie ona uczyła^3925|F. I napoję**** cię winem^3196 korzennym*****|HAP, sokiem^6071 z mojego jabłka granatu^7416|S.      Pnp 1,2; Pnp 5,16; Iz 49,26; Jl 1,5; Jl 3,18; Am 9,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wieść, prowadzić naprzód; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wkraczać, przychodzić; *** dwa stojące obok siebie czasowniki wyrażają raczej determinację niż życzenie - por. Wj 15,9; F rodzaj żeński; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - nawadniać, poić wodą, dawać pić; ***** wino wraz z dodatkami korzennymi lub sokiem z granatu, sokiem palmowym - por. Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; S liczba pojedyncza

3. Jego lewa ręka^8040 jest pod^8478 moją głową^7218, a prawa ręka^3225 obejmuje* mnie.      Pnp 2,8

* tu: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - w koniugacji czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obejmować kogoś, założyć dłonie z bezczynności (metafor.), okazywać czułość - Rdz 33,4

4. Błagam* was, córki^1323 Jerozolimy^3389: Nie budźcie** i nie rozbudzajcie^5782|KP miłości*** dopóki^5704 nie zapragnie****.      Pnp 2,7; Pnp 3,5

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować, że ktoś złoży ślub, przyjąć od kogoś przysięgę, usilnie błagać; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pobudzić, rozniecić, okazywać podniecenie, koniugacja czasownika - poel - rzadka forma dla czasowników nieregularnych - obudzić, zacząć dźwigać; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; *** umiłowanego - rodzajnik określony; **** rozkoszować się czymś, znajdować przyjemność w

5. Kim^4310 jest ta^2063|F, która od^4480strony pustyni* idzie** wsparta^7514|HAP na jej umiłowanym^1730? Pod jabłonią^8598 cię obudziłem^5782|M|F. Tam^8033 cię urodziła*** twoja matka^517, tam^8033 cię urodziła^2254 twoja rodzicielka****.

F rodzaj żeński; * lub: pustkowie, niezamieszkana ziemia; ** iść w górę, wstępować, iść za, wyrastać, spotykać - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; M rodzaj męski; *** zwijać się, skręcać się, cierpieć bóle porodowe; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydawać na świat, rodzić

6. Przyłóż*|IMP mnie jak pieczęć** na swoim sercu***, jak pieczęć^2368 na swoim ramieniu^2220. Miłość^160 bowiem^3588 jest silna**** jak śmierć*****, zazdrość****** twarda******* jak grób********. Jej żar^7565 jak żar^7565 ognia^784 i jak potężny********* płomień^7957.      Prz 6,5; Iz 49,16; Jr 22,24; Ag 2,23

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kłaść, ustawiać, układać, umieszczać, mianować; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: sygnet, pierścień z sygnetem - Rdz 38,18, tu pieczęć jako znak przynależności lub własności - Wj 28,26 Ef 1,13; *** lub: wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie; **** potężny, zaciekły; ***** hebr.: mawet - śmierć, umieranie, choroba śmiertelna, mór; ****** zawiść, namiętność, gniew, gorliwość; ******* uparty, zaciekły; ******** hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27; ********* płomień JH[WH] - EIBᴷ

7. Wielkie^7227 wody^4325 nie^3808 są zdolne* zgasić** tej^853 miłości^160, a rzeki^5104 jej nie zatopią^7851. Jeśli ktoś***|M oddałby^5414 cały^3605 majątek**** swojego domu^1004 za taką miłość^160|A, z pewnością***** zostałby wzgardzony^936.      Prz 6,35

* lub: wziąć górę nad, zwyciężyć, wytrwać, mieć moc; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - tłumić; *** człowiek, mężczyzna, osoba, ktoś; M rodzaj męski; **** lub: bogactwo, majętność, cena, wysoka wartość; A rodzajnik określony; ***** hebraizm: pogardą (infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu) pogardziliby nim EIB - czy będą go mieć w pogardzie Biblia Poznańska - dozna tylko wzgardy

8. Mamy małą*** siostrę^269, nie ma jeszcze piersi^7699. Cóż^4100 uczynimy*** dla naszej siostry w dniu^3117, gdy będą o niej mówić****?

* dosłownie: dla nas - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: młody, niepozorny, nieważny; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykonywać, używać, przygotować, postanawiać; **** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - mówić o (gotowości do małżeństwa)

9. Jeśli^518 ona^1931 jest murem*, zbudujemy^1129 na^5921 niej srebrny^3701 gzyms**; a jeśli^518 ona^1921 jest bramą^1817, zastawimy*** ją deską^3871|S z cedru^730****|S.      1Krl 6,15; 1Krl 7,7; Ps 92,12-13; Ez 31,2-9

* lub: ściana; ** obozowisko chronione murem, rząd kamieni, zwieńczenie muru, blanka; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zabezpieczać, otaczać, formować, kształtować - generalnie do budowy fortyfikacji nie używano cedru, stąd inni: ozdobimy, wyłożymy, oprawimy - Biblia Gdańska, Biblia Tysiąclecia, Pismo Święte ST i NT - Edycja Świętego Pawła werset można rozumieć także: nagrodzimy ją, jeśli będzie niepodatna na pokusy jak mur (który chroni: Kpł 25,29-30 Joz 6,5 1Krl 3,1 Ne 2,8 Jr 1,8 15,20), zabezpieczymy do niej dostęp, jeśli okaże się podatna - por. EIBᴷ; S liczba pojedyncza; **** tj. cedry Libanu - por. Pnp 1,17

10. Ja^589 jestem murem^2346, a moje piersi^7699 są jak wieże* – od** teraz stałam*** się w jego oczach^5869 jak ta, która znalazła^4672|PAR pokój****.      Rdz 15,4; Rdz 26,9

* tj. wieża strażnicza w murach miasta - 2Krl 17,9 2Krn14,6 wieża na terenie otwartym - Sdz 9,52 2Krn 27,4; ** lub: wówczas, właśnie wtedy, odkąd, od; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, istnieć, trwać, mieć miejsce, nastać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** pełnia, zdrowie, pomyślność

11. Salomon^8010 miał^1961 winnicę^3754 w Baal-Hamon*|HAP, którą oddał** stróżom***|PAR; każdy^376 miał przynosić^935 za jej owoc^6529 tysiąc^505 sztuk srebra****.      Kaz 2,4; Iz 7,23; Mt 21,33

* tj. „pan wielkich bogactw”; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** domyślnie: wydzierżawił; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trzymać, zachowywać, utrzymywać - Kpł 19,8; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** tj. srebra jako środka płatniczego

12. Ja moją winnicę^3754 mam przede^6440 mną*. Ten tysiąc^505|A jest twój**, Salomonie^8010, a dwieście^3967 – dla strzegących^5201 jej^853 owocu^6529.      Pnp 1,6

* tj. dla siebie, do mojej dyspozycji - por. Rdz 13,9 20,15 Jr 40,4; A rodzajnik określony; ** lub: dla ciebie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

13. OA ty, która mieszkasz*|PAR|F w ogrodach – przyjaciele** zwracają uwagę^7181|PAR na twój głos^6963 – spraw, abym go usłyszał***|IMP!      Pnp 2,14

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być ustanowionym, siedzieć, mieszkać, siadać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; F rodzaj żeński; ** lub: współpracownik, drużba, kompan, naśladowca; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować słyszenie, mówić, ogłaszać; IMP imperativus - tryb rozkazujący

14. Pospiesz*|IMP się, mój umiłowany^1730, i bądź podobny^1819|IMP do sarny^6643 albo młodego^6082 jelenia** na górach^2022 pełnych wonności***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść, przechodzić (przez), uciekać, śpieszyć się; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: łania, daniel; *** balsam

Lamentacje

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ]

Rozdział 1

1. א‬ * Ach**, jakże samotnie^910 siedzi^3427 miasto^5892|A, niegdyś pełne^7227 ludzi^5971! Stało^1961 się jak wdowa^490, niegdyś wielkie^7227 wśród narodów^1471. Księżniczka*** wśród prowincji**** stała^1961 się przymusową robotnicą*****|M.      Rdz 49,15; Joz 16,10; Ezd 4,20; Iz 47,7-8

* tekst ma formę akrostychu - pierwsza litera w. jest kolejną literą alfabetu w pierwszym wyrazie w rozdziałach 1, 2, 4 i co 3 wiersze w 3; ** lub: jak to! - wyraz ubolewania bądź zadowolenia - Pwt 12,30; A rodzajnik określony; *** lub: kobieta szlachetnego rodu, szlachetna pani - Sdz 5,29; **** lub: okręg administracyjny państwa - Ne 1,3; ***** osoba płacąca daninę lub wykonująca pańszczyznę, wyrobnik, lennik; M rodzaj męski

2. ‫ב‬ Gorzko płacze* ** w nocy^3915, a na^5921 jej policzkach^3895|SC łzy^1832. Nie^369 ma dla niej pocieszenia^5162|PAR od^4480 żadnego^3605 z jej kochanków^157|PAR. Wszyscy^3605 jej przyjaciele*** zdradzili**** ją i stali^1961 się jej wrogami^341.

* hebraizm: płakać (infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu), będzie płakać - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** zawodzić; SC singular construct; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** lub: towarzysz, współmieszkaniec, ktoś drugi, kochanek; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - postępować zdradziecko, wiarołomnie, gorszyć

3. ‫ג‬ Juda*|M poszedł na wygnanie**, na^4480 cierpienie^6040*** i w wielką^7230 niewolę****. Osiadła^3427|F|S ona^1931*****|F|AK między narodami^1471 i nie^3808 znajduje^4672 odpoczynku******. Wszyscy^3605 jej prześladowcy^7291|PAR dopadli^5381|KH ją pośród^996 udręki^4712*******|A|P.      Jr 52,27

* hebr.: jehudaʰ - „chwalony” lub „niech On będzie uwielbiony” - syn Jakuba i Lei - Rdz 29,35 tu: o płd. królestwie Judy; M rodzaj męski; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść do niewoli; *** por. Lm 1,7 przypis *; **** niewolniczą pracę - Wj 1,14; F rodzaj żeński; S liczba pojedyncza; ***** wdowa (?) z w. 1; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ****** tj. miejsce odpoczynku, stan odpoczynku, bezpieczeństwa; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ******* wąskie przejście - por. EIBᴷ; A rodzajnik określony; P liczba mnoga

4. ‫ד‬ Drogi^1870 Syjonu* w żałobie^57, bo brak^1097 przychodzących^935|PAR na święto**. Wszystkie^3605 jego bramy^8179*** opustoszałe^8074|PAR, jego kapłani^3548 wzdychają****|PAR, jego dziewice^1330 zgnębione^3013|KN|PAR, a ona^1931|F|S jest w rozgoryczeniu^4751.

* tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7 wzgórza świątyni - Ps 9,11 większych terenów Judy? - Ps 69,35; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** dosłownie: wyznaczone miejsce, wyznaczony czas, namiot spotkania - Oz 9,5; *** por. Lm 2,9 przypis *; **** lub: jęczeć; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; F rodzaj żeński; S liczba pojedyncza

5. ‫ה‬ Jego przeciwnicy^6862 stali^1961 się górą^7218|N jego wrogom^341 się powodzi*. Bo^3588 JHWH utrapił^3013|KH go z powodu^5921 mnóstwa^7230 jego nieustannego buntu**|P. Jego dzieci^5768 poszły^1980 do niewoli^7628 przed^6440 ciemięzcą^6862.      Dn 9,7

N nominativ; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czuć się swobodnie, prosperować, być spokojnym; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ** lub: przewinienie, przestępstwo, czyny zbrodnicze; P liczba mnoga

6. ‫ו‬ I odeszło^3318 od córki^1323 Syjonu* całe^3605 jej dostojeństwo**. Jej książęta*** stali^1961 się jak jelenie^354, które nie^3808 znalazły^4672 pastwiska^4829 i uchodzą^1980 bez^3808 siły^3581 przed tym, który je ściga****|PAR.      Ez 27,10; Lm 2,1; Lm 2,4; Lm 2,8; Lm 4,22

* dotyczy Jerozolimy - Lm 2,13.5; ** lub: ozdoba, świetność, majestat; *** lub: wysoki urzędnik, dowódca, naczelnik - por. 1Sm 22,2; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zmusić do ucieczki, gonić, prześladować, dręczyć; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

7. ‫ז‬ W dniach^3117 swojego utrapienia* i swojej tułaczki** Jerozolima*** wspomniała^2142 wszystkie^3605 swoje kosztowności****|HAP, które^834 miała^1961 za dawnych^6924 dni^3117. Gdy jej lud^5971 wpadł^5307 w rękę^3027 nieprzyjaciela^6862 i nikt nie^369 przyszedł jej z pomocą^5826|PAR, widzieli^7200 ją jej nieprzyjaciele^6862 – naśmiewali***** się z jej zagłady******|HAP.      Iz 58,7

* lub: udręka, bieda, nieszczęście; ** niepokój, błądzenie, wędrowanie z miejsca na miejsce, bezdomność - Lm 3,19; *** tj. „nauczanie pokoju”; **** tj. coś pożądanego, drogocennego - w. 11; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - żartować, drwić; ****** zniszczenie - dotyczy 586 r.

8. ‫ח‬ Ciężko*|N zgrzeszyła** Jerozolima^3389, dlatego5921 strong:H3651 stała^1961 się nieczysta***|HAP. Wszyscy^3605, którzy ją szanowali^3513|PAR, gardzą^2107|KH nią, gdyż^3588 widzą^7200 jej nagość^6172, a ona^1931 wzdycha**** i odwraca^7725 się tyłem^268.      1Krl 8,46

* hebraizm: grzechem grzeszyła; N nominativ; ** lub: chybić celu bądź słuszności i obowiązku, ponieść winę, utracić; *** coś skażonego, obrzydliwego, coś co zostało usunięte, potrząsanie głową jako gest szyderstwa; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - jęczeć, stękać

9. ט‬ Jej nieczystość* – na jej skraju spódnicy**, nie pamięta^2142 już swojego końca^319, toCW zdumiewające^6382|ADJ jak jest poniżona***, nie^369 ma dla niej pocieszyciela^5162|PAR. Spójrz^7200|IMP, JHWH, na moje utrapienie^6040, bo^3588 wróg^341 się wywyższył****.      Jr 13,22; Jr 13,26

* tj. nieczystość seksualna - Lb 5,19, rytualna - Kpł 16,6, menstruacyjna - Kpł 15,25 ogólnie - Ez 24,11; ** lub: brzeg (tren) szaty; CW conjunctive waw; ADJ Adjective - przymiotnik; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zejść, zapadać się, tonąć, zostać powalonym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; IMP imperativus - tryb rozkazujący; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza: uczynić wielkim, potężnym, czynić wielkie rzeczy

10. ‫י‬ Nieprzyjaciel^6862 wyciągnął^6566 swoją rękę^3027|SC po^5921 wszystkie^3605 jej kosztowności*|Q. Tak^3588! Widziała^7200|F, jak poganie** weszli^935 do Twojej świątyni^4720, którym^834 nakazałeś^6680 nie wchodzić^935 do Twojego zgromadzenia***.      Jr 51,51

SC singular construct; * lub: coś pożądanego, coś miłego, pragnienie, cenny przedmiot; Q qere; F rodzaj żeński; ** lub: narody; *** hebr.: kahal - zgromadzenie, wspólnota, zbór JHWH Wj 32,1 35,1 Kpł 8,3 - gr.: ekklesia - Obj 22,16 przypis *

11. ‫כ‬ Cały^3605 jej lud^5971 jęczy^584 poszukując^1245|PAR chleba^3899, daje^5414 swoje kosztowności^4262|Q za pokarm^400, by zachować*|INF duszę**. Spójrz^7200|IMP, JHWH, i zobacz***|IMP, jak^3588 jestem^1961 wzgardzona^2151|PAR.      Jr 38,9; Jr 58,6; Lm 1,19; Lm 2,20; Lm 4,10

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; Q qere; * dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przywrócić, brać, płacić, przynosić z powrotem; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba, osobowość, gr.: psyche; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać uwagę na, patrzeć

12. ‫ל‬ Nic^3808 to dla was^413 nie znaczy! Wszyscy^3605 przechodzący*|PAR drogą^1870? Zobaczcie^5027|IMP i spójrzcie^7200|IMP: Czy^518 jest^3426 ból** taki jak mój ból^4341, którym^834 zostałam surowo potraktowana***, smutek****, który^834 sprowadził na mnie JHWH w dniu swojego zapalczywego***** gniewu******?      Jr 22,8; Dn 9,12; Am 5,18

* lub: przejść pomiędzy, wzdłuż, obok, przejść na drugą stronę; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: smutek, cierpienie; *** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - traktować źle, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - przytłoczyć; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować smutek; ***** wzburzenie, żar, płomień gniewu; ****** metaforycznie: fuknąć gniewnie

13. ‫מ‬ Z wysoka^4791 zesłał^7971 ogień^784 na moje kości^6106 i ten je opanował*|AK. Rozciągnął^6566 sieć^7568 na moje nogi^7272 i obrócił^7725|KH mnie na plecy**, wydał^5414 mnie na spustoszenie*** i przez cały^3605 dzień^3117 omdlewam^1739.      Ez 12,13; Ez 17,20

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - panować, rządzić, podporządkowywać, udeptywać; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ** lub: tył, odtąd (o czasie); *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być opuszczonym, być ogarniętym zgrozą, być porażonym strachem

14. ‫נ‬‬ Jarzmo* moich nieprawości** zostało związane^8244|KN Jego ręką^3027, splotły^8276 się i wspięły^5927 się na moją szyję^6677 – sprawił, że załamała***|3M|S się moja siła^3581. PAN**** wydał^5414 mnie w ręce^3027 wrogów i nie^3808 jestem w stanie^3201 powstać^6965|INF.      Pwt 28,48

* tj. drewniany pręt umieszczony na szyi zwierząt roboczych; ** lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawola, profanacja; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować potknięcie się, obalić, uczynić słabym; 3M trzecia osoba rodzaj męski; S liczba pojedyncza; **** od hebr.: ’adon - pan, ktoś stanowczy, silny, władca; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

15. ‫ס‬ PAN^136 odrzucił* wszystkich^3605 mocarzy**|AK, którzy są pośród^7130 mnie, zwołał^7121 przeciwko mnie zgromadzenie***, aby zmiażdżyć^7665|INF mojego młodzieńca^970. PAN^136 podeptał^1869 w tłoczni^1660 dziewicę****, córkę^1323 Judy^3063.      Rdz 27,40; Kpł 26,13; Pwt 28,48; 2Krn 10,3-11; Iz 9,4; Iz 63,3; Jr 27,2; Jr 27,6-11; Obj 14,19-20; Obj 19,15

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uznać za bezwartościowe, lekceważyć; ** ktoś potężny, waleczny, metaforycznie: książę, wróg; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** dosłownie: wyznaczone miejsce, wyznaczony czas, namiot spotkania - w. 4 przypis **, Oz 9,5 por. Biblia Brzeska, Amplified Bible, International Standard Version - naznaczył (ogłosił) mi czas; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** hebr.: betulaʰ - dziewica: pochodzenie od słowa „oddzielać” - Rdz 24,16

16. ‫ע‬ Z tego^428 powodu^5921 ja^589 płaczę^1058; z moich oczu^5869|SC, z moich oczu^5869|SC spływa^3381 woda^4325, gdyż^3588 daleko^7368 jest ode mnie pocieszyciel^5162|PAR, który by odnowił* moją duszę^5315; moi synowie^1121 zostali^1961 wytraceni**|PAR, bo wróg^341 zwyciężył***.      Jr 9,1; Jr 9,18; Lm 1,11; Lm 2,11; Lm 2,18; Lm 3,48-49

SC singular construct; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przywrócić, brać, płacić, przynosić z powrotem; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być opuszczonym, być porażonym strachem, być spustoszonym; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być silnym, mocnym, panować, trwać

17. ‫פ‬ Syjon*|F wyciąga^6566|KP swoje ręce^3027 – nie^369 ma dla niego pocieszyciela^5162|PAR. JHWH rozkazał**, by jego nieprzyjaciele^6862 otoczyli^5439 Jakuba***. Jerozolima^3389 stała^1961 się pośród^996 nich jak nieczysta****.      Kpł 15,19-20; Ez 7,19-20; Ez 18,6

* tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7 wzgórza świątyni - Ps 9,11 większych terenów Judy? - Ps 69,35; F rodzaj żeński; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, rozkazać, wyznaczyć; *** tj. „trzymający piętę”, tu nazwa królestwa Judy - por. Oz 10,11; **** lub: brud, coś oddzielonego, menstruacja - por. Kpł 12,5

18. ‫צ‬ JHWH – On^1931* jest sprawiedliwy**, bo zbuntowałam*** się przeciwko Jego ustom****. Słuchajcie^8085|IMP, proszę*****, wszystkie^3605 ludy^5921|A|Q, i zobaczcie^7200|IMP mój ból^4341. Moje dziewice^1330 i moi młodzieńcy^970 poszli^1980 do niewoli^7628|A.      Pwt 28,41; 2Krn 29,9; Ezd 9,7; Ne 9,33; Jr 48,46

* lub: jako emfatyczne podkreślenie podmiotu - por. Rdz 2,14 - rzeczywiście sprawiedliwy - WBCᴷ; ** prawy; *** być nieposłusznym; **** idiom: jego konkretnej wypowiedzi, poleceniu; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ***** lub: O! upraszam! błagam! (używane w usilnych prośbach lub napomnieniach); A rodzajnik określony; Q qere

19. ‫ק‬ Wołałam^7121 do moich kochanków^157|PAR – oni^1992 mnie zdradzili^7411! Moi kapłani* i starsi** zginęli*** w mieście^5892|A, gdy^3588 szukali^1245 jedzenia^400 dla siebie, aby posilić**** swoją duszę^5315.      Lm 1,2; Lm 1,11

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * hebr.: kohen - kapłan - członek rodu Aarona z pokolenia Lewiego - Wj 28,1 Kpł 1,5.8 3,2, główny urzędnik, władca; ** tj. starsi wiekiem lub starsi jako przywódcy - por. Wj 3,16 19,7 Pwt 21,2 Prz 31,23; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydać ostatnie tchnienie, być na progu śmierci; A rodzajnik określony; **** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odnawiać, odświeżać Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - przywrócić - Lm 1,16 przypis *

20. ‫ר‬ Spójrz^7200|IMP, JHWH, bo^3588 jestem utrapiona*, moje wnętrze** ogarnia wrzenie***, moje serce**** przewraca^2015|KN się we^7130 mnie, bo^3588 uparcie^4784|INF|ABS się buntowałam*****. Na zewnątrz^2351 osieroca^7921 miecz^2719 – w domu^1004|A jest jak śmierć*************.      Pwt 32,25; Hi 30,27; Ez 7,15; Ez 7,21

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: trudne położenie, niedola, przeciwność; ** narządy wewnętrzne, wnętrzności, brzuch; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - żarzyć się, spalać, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - ... burzą się; **** lub: wewnętrzny człowiek, wola, umysł, sumienie, wnętrze; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; ***** hebraizm: buntując się buntowałam; A rodzajnik określony; ****** hebr.: mawet - śmierć, umieranie, choroba śmiertelna, mór, epidemia; ******* tu: być może synonim krainy umarłych - Iz 28,15

21. ‫ש‬ Słyszeli^8085, że^3588 ja^589 jęczę^584 – nie^369 ma dla mnie pocieszyciela^5162|PAR; wszyscy^3605 moi wrogowie^341|PAR słyszeli^8085 o moim nieszczęściu*|AK, cieszyli** się, że^3588 Ty^859 to uczyniłeś^6213. Sprowadziłeś^935*** dzień^3117, który ogłosiłeś****, więcCW niech im się stanie^1961|CON jak^3644 mnie!      Iz 13,1; Jr 46,1

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: udręka, przeciwność losu, niegodziwość; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unosić się radością; *** tu: o dniu upadku Jerozolimy (?) - Lm 1,12 Iz 2,2; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, zapraszać, przyzywać, głosić; CW conjunctive waw; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości

22. ‫ת‬ Niech cała^3605 ich niegodziwość* przyjdzie^935 przed^6440 Ciebie; i uczyń**|IMP z nimi tak, jak^834 ze mną uczyniłeś^5953 za^5921 wszystkie^3605 moje przestępstwa***. Tak^3588! Liczne^7227 są moje westchnienia****, a moje serce^3820 jest słabe^1742.      Iz 1,5; Jr 8,18; Lm 1,13; Lm 4,21

* lub: zło, krzywda; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - postępować surowo; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawola, profanacja; **** jęk

↑↑

Rozdział 2

1. א‬ Ach*, jakże okrył chmurą**|HAP PAN^136 w swoim gniewie*** córkę^1323 Syjonu^6726, zrzucił^7993 z niebios^8064 na ziemię^776 wspaniałość**** Izraela^3478 i nie^3808 pamiętał^2142 o podnóżku***** swoich stóp^7272 w dniu^3117 swojego gniewu^639!      2Krn 28,2; Ps 132,7; Mt 11,23

* por. Lm 1,1 przypis **; ** lub: przesłonić chmurami; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** nos, metaforycznie: fuknąć gniewnie; **** piękno, świetność, cześć, chluba, chwała; ***** tu: o świątyni lub skrzyni Przymierza - por. Iz 60,13 Ps 99,5

2. ‫ב‬ PAN pochłonął^1104 i nie^3808|Q okazał litości* żadnej^3605 siedzibie^4999|PC Jakuba^3290, zburzył^2040 w swojej zapalczywości** twierdze^4013 córki^1323 Judy^3063, rzucił^5060 je o ziemię^776 i zhańbił^2490*** królestwo^4467 i jego książąt^8269.      Hi 16,13; Ps 89,39; Iz 2,12; Iz 2,15; Iz 43,28; Iz 47,6; Lm 3,43; Ez 8,18; Mi 5,10

Q qere; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oszczędzić, pożałować, ulitować się; PC plural construct; ** wybuch, wściekłość, gniew; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - profanować, kalać, zanieczyszczać

3. ‫ג‬ Odciął^1438 w żarze* swojego gniewu^639 wszelki^3605 róg^7161** Izraela***, cofnął^7725 swoją prawicę**** sprzed^268 oblicza^6440 wroga^341 i zapłonął^1197 przeciwko Jakubowi^3290 niczym płomień^784|N ognia^3852|N, pożerający^398|PER wszystko wokół^5439.      Ps 75,5; Ps 75,10; Jr 48,25; Hbr 12,29

* lub: płomień (gniewu); ** tu: symbol siły oręża - por. Pwt 33,17 1Sm 2,1.10 2Sm 22,3 dumy Ps 112,9 i wywyższenia - Ps 89,18.25; *** hebr.: jisra’el - „ten, który zmagał się z Bogiem” - Rdz 32,28, tu o królestwie Judy; **** słowo prawica odnosi się do Bożej mocy i władzy rządzenia, tu: jako udzielenie przychylności wrogowi; N nominativ; PER perfectum, czas przeszły

4. ‫ד‬ Napiął^1869 swój łuk^7198* jak wróg^341, postawił^5324|KN swoją prawicę^3225 jak nieprzyjaciel** i zabił^2026 całą^3605 rozkosz*** dla oczuSC. W namiocie^168 córki^1323 Syjonu^6726 wylał^8210 jak ogień^784 swą wściekłość****.      Iz 63,10; Lm 3,12

* tj. symbol siły militarnej - Rdz 49,24 1Sm 2,4 2Krl 13,15 Ps 7,13; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** lub: wróg, przeciwnik, ciemiężyciel; *** pragnienie, coś pożądanego, miłego, może dotyczyć kosztowności, stąd: wyciął ... EIB; SC singular construct; **** lub: żar, furia, gorączka, niezadowolenie, oburzenie, gniew

5. ‫ה‬ PAN^136 stał^1961 się jak wróg^341, pochłonął* Izraela^3478, pochłonął^1104 wszystkie^3605 jego pałace**, zniszczył^7843 jego twierdze*** i pomnożył^7235 u córki Judy płacz^8386 i lament****.      Jr 52,8-13

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - połknąć, metaforycznie: trwonić, zniszczyć - 2Sm 20,19.20; ** lub: cytadela, twierdza; *** warowne miasto, warownia; **** lub: biadanie, opłakiwanie - tu i Iz 29,2

6. ‫ו‬ I przeorał*|AK jak ogród^1588 swój przybytek**|HAP, zniszczył^7843 miejsce swoich spotkań***. JHWH sprawił, że zapomniano^7911|KP na Syjonie^6726 o święcie^4150|S i szabacie****|CS, a we wzburzeniu***** swojego gniewu^639 odtrącił^5006 króla^4428 i kapłana^3548.      Ps 80,12; Ps 89,40

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - użyć przemocy, skrzywdzić (o krzywdzie fizycznej i etycznej), postąpić źle, odrywać części rodziny - Hi 15,33; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: szałas; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** wyznaczone miejsce, wyznaczony czas, namiot spotkania - por. Lm 1,4 Oz 9,5; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; S liczba pojedyncza; **** tj. dzień odpocznienia - Wj 16,23, wielki szabat - jako Dzień Pojednania - Kpł 16,31; CS common singular; ***** lub: oburzenie, gniew Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - w karzącym gniewie swoim

7. ‫ז‬ PAN^136 odrzucił* swój ołtarz^4196, obrzydził** sobie swoją świątynię***, wydał^5414 w ręce^3027 wroga^341 mury^2346 jej pałaców^759|PC. Wydali^5414 głos^6963**** w domu^1004 JHWH jak w dzień^3117 święta^4150.      Ps 89,39; Jr 34,7

* lub: wykluczyć - por. Lm 3,17; ** czuć odrazę, odrzucać - tu i Ps 89,39; *** lub: święte miejsce, przybytek, sanktuarium, w l. mn. święte świętych - por. Wj 26,31-33 Hbr 9,3 10,19 przypis ***; PC plural construct; **** lub: krzyk

8. ‫ח‬‬ JHWH przeznaczył* na zburzenie^7843 mur^2346 córki^1323 Syjonu^6726, rozciągnął^5186|KQ sznur** mierniczy i nie^3808 cofnął^7725 swojej ręki^3027|S przed pochłonięciem^1104***. Sprawił, że płakał^56|KH w żałobie wał**** i mur^2346 – razem^3162 osłabły*****.      Ps 19,4; Iz 28,10; Iz 28,13; Iz 34,11-17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - myśleć, wyjaśniać, planować, zamierzać, uznać; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu; ** tj. lina miernicza - 1Krl 7,23, metaforycznie: standard miary sprawiedliwości - 2Krl 21,13; S liczba pojedyncza; *** por. w. 5 przypis *; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; **** tj. wał forteczny, przedmurze; ***** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być wątłym, wątleć, marnieć, słabnąć

9. ט‬ Zapadły^2883 się w ziemię^776 jej bramy*, zniszczył^6|KP i pokruszył^7665|KP jej rygle**. Jej król^4428 i książęta*** są pośród narodów****, nie^369 ma Prawa*****, także^1571 jej prorocy****** nie^3808 znajdują^4672 widzenia******* od JHWH.      Pwt 28,36; Lm 1,3; Lm 4,20

* brama miejska to miejsce spotkań oraz sprawowania władzy; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; ** lub: zasuwa, belka, poprzeczka; *** wysoki urzędnik, dowódca, naczelnik - por. 1Sm 22,2; **** hebr.: go’ im - poganie, narody, grupy etniczne, nie-Żydzi; ***** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj, sposób; ****** hebr.: nabi - mówiący przed, w imieniu - 1Sm 9,9 vs ro’eh - Iz 28,7; ******* wizja, objawienie, wyrocznia, proroctwo

10. ‫י‬ Starsi^2205* córki^1323 Syjonu^6726 usiedli^3427 na ziemi^776 i zamilkli**. Wznieśli^5927|KH proch^6083 na^5921 swoje głowy^7218, opasali^2296 się worami^8242***. Dziewice^1330 Jerozolimy^3389 pochylają^3381 do ziemi^776 swoją głowę^7218|S.

* por. Lm 1,19 przypis **; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nieruchomym, oniemieć; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; *** tradycyjne gesty wyrażające żałobę - por. Rdz 37,34 Joz 7,6 1Sm 4,12 Ez 27,30; S liczba pojedyncza

11. ‫כ‬ Moje oczy^5869 osłabły* od łez^1832, wrzenie** ogarnia moje wnętrze^4578, moja wątroba*** wylała^8210 się na ziemię^776 z powodu^5921 ruiny**** córki^1323 mojego ludu^5971. Dziecko^5768 i niemowlę^3243|PAR mdleje^5848|KN na ulicach^7339 miasta^7151.      Pwt 28,41; Pwt 28,50; Pwt 28,53-57; Ps 6,7; Ps 69,3; Jr 8,19-23; Jr 9,1; Jr 10,20; Jr 14,17; Jr 14,19; Jr 44,7; Lm 3,48-49

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zużytym, zmarnieć, być wyczerpanym, dojść do kresu, zniknąć, zginąć, tj. mój wzrok straciłem od łez; ** por. Lm 1,20 przypis ***; *** przebita wątroba oznaczała śmiertelną ranę - por. Pwt 7,23 w myśli hebr. siedlisko uczuć, Biblia Warszawska - moja żółć wylała się na ziemię; **** pęknięcie, skruszenie, wyrwa, wyłom, rozbicie; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

12. ‫ל‬ Mówiły^559*|IM do swoich matek^517: Gdzie jest zboże^1715 i wino^3196? – gdy mdlały** niczym zranione***|A na ulicach^7339 miasta^5892 aby oddawać^8210****|INF swoją duszę^5315 na^413 łonie*****|AK swoich matek^517.      Pwt 28,51; Oz 2,8-9; Oz 7,14

* lub: będą mówić - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; IM imperfect - czas przyszły jako czynność niedokonana; ** koniugacja czasownika - hitpalepl - omdlewać, słabnąć; *** być przebitym mieczem; A rodzajnik określony; **** jak w idiomie: wylewać krew - oddawać życie; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ***** lub: wgłębienie, dno, środek, fałda w ubraniu; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

13. ‫מ‬ Kogo^4100 wezwę na twojego świadka*|AK? Kogo^4100 przyrównam** do ciebie, córko^1323 Jerozolimy^3389? Kogo^4100 uczynię podobnym^7737|KH tobie, aby cię pocieszać^5162|KP, dziewico^1330, córko^1323 Syjonu^6726? Bo^3588 twoja ruina^7667 jest wielka^1419 jak morze^3220. Kto^4310 cię uzdrowi***?      Hi 38,16; Lm 1,12; Dn 9,12; Na 3,19

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać świadectwo; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** wyobrażać sobie, myśleć, porównywać; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uleczyć, czynić świeżym, odnowić

14. ‫נ‬ Twoi prorocy^5030 mieli wizje^2372* dla ciebie – puste** słowa i mdłe*** sprawy; i nie^3808 obnażali^1540 twojej winy****, aby odwrócić^7725 twoją niewolę*****|Q, leczCW mieli wizje^2372 dla ciebie – brzemiona^4864 fałszywe^7723 i zwodnicze******|HAP.      Jr 14,13; Jr 14,22; Jr 23,13

* por. Iz 1,1 Ha 1,1 Za 10,2; ** daremność, fałsz, bezwartościowość; *** niedoprawiony, bez smaku, nudny; **** przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość; ***** lub: wygnanie, wg ketiv - przywrócić powodzenie - EIBᴷ; Q qere; CW conjunctive waw; ****** lub: zwodzenie, nęcenie, rzecz skłaniająca do zboczenia; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

15. ‫ס‬ Klaskali^5606 nad^5921 tobą w dłonie^3709* wszyscy przechodzący^5674|PAR drogą^1870; gwizdali** i kiwali^5128 głowami^7218*** nad^5921 córką^1323 Jerozolimy^3389, mówiąc: Czy to^2063 jest miasto^5892, o którym mówili^559: Doskonała**** piękność^3308 i radość***** dla całej^3605 ziemi^776?      1Krl 9,8; Ps 48,3; Jr 18,16; Ez 16,15; Na 3,19

* tu: gest szyderstwa lub braku szacunku - Hi 34,37 Iz 2,6 - por. ten sam gest w Ps 47,1 Na 3,9; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - syczeć; *** tu: gest zdziwienia i zaskoczenia nad czymś nieoczekiwanym - Ps 22,8 Jr 18,16; **** lub: cały, wszelki, ogół; ***** lub: szczęście, uniesienie

16. ‫פ‬* Rozwarli^6475 na^5921 ciebie swoje usta^6310** wszyscy twoi wrogowie^341. Gwizdali^8319 i zgrzytali^2786 zębami^8127***, mówiąc^559: Pochłonęliśmy^1104 je. Zaiste****! To^2088 jest dzień^3117, na który czekaliśmy^6960! Znaleźliśmy^4672 i zobaczyliśmy^7200 go!      Pwt 28,37; Hi 16,10; Ps 22,13; Ps 37,12; Lm 2,2; Lm 3,46; Lm 5,8

* zmiana kolejności liter alfabetu z w. 17 - por. też Lm 3 i 4,16 być może odzwierciedlająca pierwotną kolejność - por. JSBᴷ KULᵂ; ** wyraz pogardy i pełni lekceważenia - Ps 22,7 Jr 18,16 Lm 3,46; *** idiom: zgrzytanie zębami to objaw złości i nienawiści - Ps 35,16; **** lub: z pewnością

17. ‫ע‬ JHWH uczynił^6213 to, co^834 zamyślał*, wypełnił** swoje Słowo***, które^834 przekazał**** od dawnych^6924 dni^3117. Zniszczył^2040 i bez^3808 litości***** pozwolił wrogowi^341|PAR|S radować^8055 się nad^5921 tobą, wywyższył^7311 róg^7161 twoich nieprzyjaciół^6862.      Kpł 26,16; Pwt 28,15; Jr 4,28

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaplanować, zarządzić; ** dosłownie: dokonał; *** termin poetycki często występujący w Psalmach - obietnica, nakaz; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, rozkazać, wyznaczyć; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oszczędzić, pożałować, ulitować się; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; S liczba pojedyncza

18. ‫צ‬‬ Ich serce^3820 wołało* do PANA^136: Murze^2346** córki^1323 Syjonu^6726! Spraw, niech wylewają^3381|KH|IMP się łzy^1832 za dnia^3119 i w nocy*** jak strumień^5158! Nie^408 dawaj^5414 sobie odpoczynku****|HAP i niech nie^408 uspokaja***** się źrenica****** twojego oka^5869!      Jr 4,31; Jr 14,17

* lub: krzyczeć o pomoc, domagać się, błagać, może dotyczyć mieszkańców miasta lub dzieci z w. 12 - WBCᴷ tu idiom: zdanie się całkowicie na Boga i wyrzeczenie działań na własną rękę - KULᴷ; ** por. Za 2,8-13; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** idiom: zawsze; **** lub: odrętwienie, zaprzestanie, ulga; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - umrzeć, milczeć, być nieruchomym, oniemieć; ****** idiom: córka twojego oka - NETᴷ

19. ‫ק‬ Powstań^6965|IMP, krzycz*|IMP w nocy^3915|A|Q na początku^7218 straży nocnej**, wylewaj^8210|IMP swoje serce*** jak wodę^4325 przed obliczem^6440 PANA. Podnoś^5375 do Niego swoje dłonie**** o^5921|AK życie***** swoich niemowląt^5768 omdlewających^5848|A z głodu^7458 na szczycie^7218 każdej z ulic^2351.      Ps 62,8; Ps 63,6; 1Tm 2,7

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: wydawać okrzyk - radości bądź udręki, wołać głośno; A rodzajnik określony; Q qere; ** tj. od godz. 18 do 22 naszego sposobu liczenia czasu - por. Wj 14,24 Sdz 7,19 1Sm 11,11 noc obejmowała 3 straże, 4 w czasach NP - Mt 14,25; *** lub: wewnętrzny człowiek, wola, umysł, sumienie, wnętrze; **** gest wyrażający modlitwę - Ps 28,2 Iz 1,15; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ***** duszę

20. ‫ר‬ Spójrz^7200|IMP, JHWH, i przyjrzyj^5027|IMP się: Z kim^4310 tak^3541 postąpiłeś*? Czy^518 kobiety^802 mają jeść^398 swoje potomstwo**, wypieszczone***|HAP niemowlęta^5768? Czy^518 kapłan^3548 i prorok^5030 mają być zabijani^2026|KN w świątyni**** PANA^136?      Kpł 26,29; Pwt 28,53-57; 2Krl 6,24-31; Jr 19,9; Ez 5,10; Lm 4,10

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - postąpić surowo; ** dosłownie: owoc (łona) - Rdz 30,2; *** lub: zdrowo urodzone, dzieci otoczone troskliwą opieką; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; **** lub: święte miejsce, przybytek, sanktuarium, miejsce lub rzecz oddzielona, w l. mn. święte świętych - Wj 26,31 Hbr 10,19 przypis ***

21. ‫ש‬ Leżą^7901 w prochu^76|A|S ulic^2351|P, dziecko* i starzec^2205. Moje dziewice^1330 i moi młodzieńcy** polegli^5307 od miecza^2719; zabiłeś*** ich w dzień^3117 swojego gniewu^639 – zgładziłeś**** ich, nie^3808 pożałowałeś^2550.      Lm 2,2; Lm 2,17

A rodzajnik określony; S liczba pojedyncza; P liczba mnoga; * lub: niemowlę - Wj 2,6 małe dziecko - Jr 1,6 nastolatek - Rdz 37,2 młodzieniec, sługa; ** dotyczy nieżonatych dorosłych mężczyzn; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zgładzić, zniszczyć, zniweczyć, zamordować; **** lub: zarżnąć (o uboju), zabić bez litości - Rdz 43,16 Wj 22,1

22. ‫ת‬ Zawołaj*|IM jak w dniu^3117 zgromadzenia** – otacza^5439 mnie trwoga*** – leczCW nie^3808 było^1961 w dniu^3117 gniewu^639 JHWH uciekiniera^6412|N i ocalonego^8300|N. Tych, których^834 piastowałam**** i wychowałam***** – zniszczył^3615 mój wróg^341.      Ps 31,13; Jr 6,25; Jr 20,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, głosić, przyzywać, zapraszać; IM imperfect - czas przyszły jako czynność niedokonana; ** dosłownie: wyznaczone miejsce, wyznaczony czas, namiot spotkania, święto; *** lub: strach, przerażenie, groza - Jr 20,3; CW conjunctive waw; N nominativ; **** nieść w dłoniach, kołysać, rozciągnąć, urodzić zdrowym - tu i Iz 48,13; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być wielkim, urosnąć do wielkich rozmiarów

↑↑

Rozdział 3

1. א‬ Ja^589 jestem tym mężem*|A, który widział^7200** utrapienie*** pod rózgą^7626 Jego zapalczywości^5678.      Hi 9,34; Prz 22,8; Iz 10,5

* lub: silny mężczyzna, wojownik, bohater; A rodzajnik określony; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doświadczyć, doznać, patrzeć na; *** nieszczęście, ucisk, bieda

2. א‬ Kierował*|PER mną^853 i wprowadził^1980|KH w ciemność^2822, a nie^3808 w światłość^216.      Hi 12,25; Am 5,18; Am 5,20

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - prowadzić naprzód siłą lub dobrowolnie, powozić rydwanem - Wj 14,25 Kaz 2,3, metaforycznie: zachowywać; PER perfectum, czas przeszły; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza

3. א‬ O tak^389! Zwrócił^7725* się przeciwko mnie i odwrócił^2015 swoją rękę** ode mnie przez cały^3605*** dzień^3117.      Lm 2,4; Lm 2,7

* hendiadys - wielokrotnie skierował przeciwko mnie swoją rękę; ** ramię, ręka - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13; *** lub: każdego dnia

4. ‫ב‬ Pomarszczył* moje ciało^1320 i moją skórę**, połamał^7665 moje kości^6106.      Hi 16,8

* dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zużyć się wskutek użytkowania, zużyć całkowicie, wykorzystać w pełni; ** hendiadys: moją śmiertelną skórę - NETᴷ

5. ‫ב‬ Obudował* mnie i otoczył^5362|KH goryczą** i mozołem***;      Pwt 20,20; Hi 19,8; Hi 19,12

* lub: pobudował nade mną - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, spiętrzył wokół mnie - Biblia Warszawska; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ** lub: jad, żółć, roślina posiadająca główkę (jak mak) z trucizną - Pwt 32,32 Oz 10,4; *** trud, udręka, znużenie - Wj 18,8

6. ‫ב‬ Posadził*|KH mnie w ciemnościach** jak dawno^5769 zmarłych^4191|PAR.      Ps 88,5-6; Ps 143,3

* lub: sprawił, że mieszkam; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ** tj. ciemne miejsce, kryjówka; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

7. ‫ג‬ Ogrodził* mnie zewsząd^1157, abymCW nie^3608 wyszedł^3318, uczynił ciężkimi^3513|KH moje kajdany**.      Hi 3,23; Hi 19,8; Oz 2,6

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - otoczyć murem z kamieni, naprawić wyrwy w murze; CW conjunctive waw; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ** tj. łańcuchy wykonane z miedzi lub brązu - por. Sdz 16,21

8. ‫ג‬ Nawet^1571 gdy^3588 krzyczałem* i wołałem o pomoc**, zatyka*** uszy na moje modlitwy****.      Hi 30,20; Ps 22,2; Iz 59,2; Lm 3,44

* lub: wołać (na pomoc), krzyczeć, zawołać (w potrzebie); ** lub: błagać w rozpaczy; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zablokować, zamknąć, trzymać (się) w tajemnicy Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - tłumi ... EIB - odcina ...; **** lub: błagania

9. ‫ג‬ Zagrodził^1443 moje drogi^1870 kamieniem ciosanym*, poplątał^5753 moje ścieżki^5410.

* tj. kamień poddany obróbce, kamień gładki - Wj 29,25 1Krl 5,17

10. ‫ד‬ Jest on^1931 dla mnie niedźwiedziem^1677 czyhającym*|PAR na mnie, lwem^738|Q w ukryciu**.      Hi 10,16; Iz 59,9-11; Oz 13,7-8; Am 5,18-20

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zastawić pułapkę; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; Q qere; ** tj. tajemne miejsce, kryjówka

11. ‫ד‬ Zmylił* moje drogi^1870, rozszarpał^6582 mnie i uczynił** mnie spustoszeniem***|PAR.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności, koniugacja czasownika - poel - rzadka forma dla czasowników nieregularnych - zagrodzić drogę, zboczyć, EIB - pokręcił, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - odwrócił; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyznaczać, umieszczać, postanawiać, kłaść; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zniszczonym, opuszczonym - Jr 12,11 Dn 9,17; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

12. ‫ד‬ Napiął^1869 swój łuk^7198 i postawił* mnie za cel**|A dla swojej strzały^2671|A.      Hi 7,20; Hi 16,12

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ustawić, spowodować, że ktoś stanie prosto, umocować, ustanowić; ** straż, strażnik, wartownia, cel - 1Sm 20,20; A rodzajnik określony

13. ‫ה‬ Przeszył* moje nerki** strzałami*** ze swojego kołczana^827.      Hi 16,13

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wprowadzać, wnosić, sprawić coś przeciwko; ** nerki w myśli hebr. to miejsce uczuć bądź sumienia - Wj 29,13; *** idiom: synami

14. ‫ה‬ Stałem^1961 się pośmiewiskiem* dla całego^3605 mojego ludu^5971, ich przyśpiewką** przez cały^3605 dzień^3117***|A.      Hi 12,4; Jr 20,7; Lm 1,7

* lub: śmiech, zabawa, żarty, drwina, szyderstwo; ** tj. szydercza, prześmiewcza pieśń śpiewaka, muzyka; *** każdego dnia; A rodzajnik określony

15. ‫ה‬ Napełnił^7646|KH mnie goryczą*, napoił** mnie piołunem***.      Jr 9,15; Jr 23,15; Lm 3,19

KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; * lub: gorzkie zioła - Wj 12,8, cierpkie winogrona - Pwt 32,32; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - nasączyć, podlać; *** tj. roślina o gorzkim smaku

16. ‫ו‬ I pokruszył* o żwir^2687** moje zęby^8127 i wdeptał*** mnie w proch^665.      Ps 3,7; Ps 58,6

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zmiażdżyć tu i Ps 119,20; ** tu i Ps 77,17 Prz 20,17; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować ugięcie, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - pogrążył mnie w popiele

17. ‫ו‬ I odtrącił^2186 moją duszę^5315 od pokoju*. Zapomniałem^5382, co to pomyślność**|N.

* hebr.: szalom - pokój, pełnia, zdrowie, pomyślność, cisza; ** lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, szczęście, obfitość; N nominativ

18. ‫ו‬ WięcCW powiedziałem^559|CON: Zginęła^6 moja siła* i moja nadzieja^8431, którą pokładałem w JHWH.      Ps 88,15; Lm 3,3

CW conjunctive waw; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; * lub: wybitność, zwycięstwo, trwanie - por. 1Sm 15,29 1Krn 29,11

19. ‫ז‬ Wspomnij^2142|IMP na moje utrapienie* i moją tułaczkę** – piołun^3939 to|AK i żółć^7219.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: udręka, bieda, nieszczęście; ** bezdomność, niepokój; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

20. ‫ז‬ Moja* dusza^5315 nieustannie to wspomina** i uniża*** się we^5921 mnie.      Ps 42,5-6

* tiq: Twoja dusza; ** hebraizm: wspominając (infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu), koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wspomina (imperfect - czas przyszły jako czynność niedokonana); *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zapadać się tu i Ps 44,25 Prz 2,18

21. ‫ז‬ Przywołuję* to^2063 sobie do^413 serca**, dlatego^5921 też^3651 mam nadzieję***,      Hi 13,15; Ps 33,22; Ps 71,14; Ps 130,5; Mi 7,7

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować wracanie, przyprowadzać, przynosić z powrotem, przypominać, odrzucać, pokonywać; ** lub: wewnętrzny człowiek, wola, umysł, sumienie, wnętrze, serce; *** lub: czekać, zwlekać, oczekiwać, EIB - i dlatego wyczekuję

22. ‫ח‬ Na miłosierdzie*|PC JHWH, bo^3588 nie^3808 wyczerpaliśmy**|1P go, gdyż^3588 nie^3808 ustaje*** Jego litość****.      Wj 34,6-7; Ps 89,1; Ps 103,17; Iz 63,7; Ml 3,6

* hebr.: chesed - dobroć, łaskawość, wierność, życzliwość; PC plural construct; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być ukończonym, być skończonym, dojść do kresu, przestać (istnieć), być zużytym; 1P pierwsza osoba l.mn.; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zużytym, zmarnieć, być wyczerpanym, dojść do kresu, zniknąć, zginąć; **** współczucie, miłosierdzie, łono (wnętrze?) - Rdz 43,14

23. ‫ח‬ Każdego^3605 poranka^1242 pojawiają się na nowo*|ADJ|P, wielka^7227 jest Twoja wierność**.      Ps 36,5; Ps 89,1-8; Ps 100,5; Iz 33,2

* dosłownie: (są) nowe, świeże - domyślnie: miłosierdzie i litość; ADJ Adjective - przymiotnik; P liczba mnoga; ** lub: stałość, wytrwałość, niewzruszoność, uczciwość - Wj 17,32

24. ‫ח‬ JHWH jest moim działem* – powiedziała^559 moja dusza^5315 – dlatego też^3651 pokładam w Nim nadzieję**|KH.      Ps 16,5; Jr 10,16

* lub: udział, część, terytorium, posiadłość; ** oczekiwanie; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza

25. ט‬ Dobry* jest JHWH dla tych, którzy Go oczekują^6960|PAR, dla duszy^5315, która Go szuka**.      Ps 34,9; Ps 130,6; Iz 30,18; Mi 7,7; Am 5,4

* lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, szczęście, obfitość; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - starać się o, dowiadywać się o, zgłębiać, nawiedzać

26. ט‬ Dobre^2896 jest równieżCW czekanie*|ADJ wCW milczeniu**|ADJ na zbawienie*** JHWH.

CW conjunctive waw; * tu: przymiotnik jako czasownik: koniugacja czasownika - hitpolel - forma zwrotno-intensywna - czekać z utęsknieniem; ADJ Adjective - przymiotnik; ** w ciszy; *** lub: pomoc, wybawienie, ratunek, zwycięstwo - Sdz 15,18

27. ט‬ Dobrze^2896 jest człowiekowi* nosić^5375 jarzmo^5923 w swojej młodości^5271.      Jr 27,11

* lub: silny mężczyzna, mąż, wojownik, bohater

28. ‫י‬ Niech siedzi*|3S samotnie**|N i milczy***, gdy^3588 Pan włożył^5190|3S je na^5921 niego.      Ps 37,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być ustawionym, pozostawać, mieszkać, mieć siedzibę; 3S trzecia osoba l. poj.; ** lub: wycofanie, oddzielenie; N nominativ; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nieruchomym

29. ‫י‬ Niech kładzie^5414 swoje usta^6310 w prochu^6083*|A, może^194 jest jeszcze^3426 nadzieja**.      Lb 22,31; Joz 7,6; 1Sm 25,23

* metonimia: wyraz pokornego i milczącego poddania się Bogu; A rodzajnik określony; ** hebr.: tiqwaʰ - nadzieja, oczekiwanie, sznur - Joz 2,18

30. ‫י‬ Niech nadstawia^5414* bijącemu^5221|KH|PAR policzek^3895, niech syci** się hańbą*******.      Iz 50,6; Mt 27,30; Mk 15,19; Łk 22,63; J 18,22

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, położyć, użyć, robić, powodować; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być napełnionym, spełnionym, otrzymać swoją porcję; *** dosłownie: w hańbie; **** pogarda, drwina, szyderstwo, wyrzut

31. ‫כ‬ Bo^3588 PAN nie^3808 odrzuca* na wieki**;      1Sm 12,22; Ps 94,14

* lub: odtrącić; ** na zawsze

32. ‫כ‬ Bo^3588 jeśli^518 zasmuca*, to i lituje** się według obfitości*** swojego miłosierdzia^2617;      Ps 106,43-45; Dz 14,22; 2Kor 4,17; Hbr 12,6

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować boleść, smutek; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mieć miłosierdzie, współczuć; *** mnóstwo, wielkość, duża ilość, bogactwo - nominativ

33. ‫כ‬ Gdyż^3588 nie^3808 ze skłonności serc a^3820 trapi* i zasmuca** synów^1121|PC człowieka***|S.      Ez 18,32; Ez 33,11; Hbr 12,10-11

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - źle traktować, dręczyć, osłabiać, upokarzać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - boleć, odczuwać żal; PC plural construct; *** mężczyzna, mąż, każdy; S liczba pojedyncza

34. ‫ל‬ By kruszyć*|INF pod^8478 stopami^7272 wszystkich^3605 więźniów** ziemi^776;

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - druzgotać, gnębić; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** jeniec wojenny - Ps 68,6

35. ‫ל‬ By nagiąć*|INF prawa** człowieka*** przed obliczem^6440 Najwyższego^5945;      Wj 23,6; Pwt 16,19

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyciągać, rozciągać, obracać, skłaniać, wpływać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** lub: decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie; *** lub: silny mężczyzna, mąż, wojownik, bohater, mocarz

36. ‫ל‬ By gnębić*|INF człowieka**|S w toku jego sprawy*** – czyż PAN^136 nie^3808 widzi^7200 tego?

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wykrzywić, zgiąć, sfałszować, wypaczyć, zadać kłam; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** imię własne Adam, człowiek, rodzaj ludzki, istota ludzka, mężczyzna; S liczba pojedyncza; *** tj. kłótnia, sprawa w sądzie, spór - Pwt 17,8

37. ‫מ‬ Kim^4310 jest ten^2088, kto powiedział^559 i stało^1961|CON się, a PAN^136 tego nie^3808 rozkazał*?      Ps 33,9-11; Prz 16,9; Iz 46,10

CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, rozkazać, wyznaczyć

38. ‫מ‬ Czy z ust^6310 Najwyższego nie^3808 pochodzi* zło**|A i dobro***|A?      Rdz 50,20; 1Sm 16,14; Hi 2,10; Ps 78,49; Jk 3,10-11

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wychodzić, iść naprzód, podążać do; ** lub: udręka, przeciwność losu, niegodziwość; A rodzajnik określony; *** lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, szczęście, obfitość

39. ‫מ‬ Na co^4100 uskarża* się człowiek^120|S, który żyje^2416|PAR, mężczyzna^1397 – czy nie z powodu** kary za swoje grzechy*******|Q?

* lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - narzekać, szemrać; S liczba pojedyncza; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** na, dlatego że, ze względu na, z powodu, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - na swoje grzechy; *** wg ketiv - jego grzech; **** lub: grzech, wina za grzech, kara za grzech - Rdz 41,9; Q qere

40. ‫נ‬ Doświadczajmy*|COH nasze drogi** i badajmy***|CON|COH je, nawróćmy^7725|CON|COH się do^5704 JHWH.      Ps 119,5; Ps 139,23-24

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szukać, wymyślać, obmyślać, badać, sprawdzać; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; ** hebr.: derek - odległość, podróż, metaforycznie bieg życia, charakter moralny, sposób życia; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przeszukiwać, zgłębiać, szukać; CON consec. imperfect - forma czasownikowa w połączeniu z waw oznaczająca przebieg wydarzeń zaczynających się w przeszłości

41. ‫נ‬ Wznieśmy^5375 swoje serca^3820 i ręce^3709* do^413 Boga w niebiosach**|A|P.      Ps 25,1; Ps 86,4

* tj. gest wyrażający modlitwę - Ps 28,2 Iz 1,15 Lm 2,19 przypis ****; ** wg myśli hebr. istniały trzy sfery nieba - por. 2Kor 12,2 przypis ****; A rodzajnik określony; P liczba mnoga

42. ‫נ‬ To my^5168 zgrzeszyliśmy* i zbuntowaliśmy** się, a Ty^859 nie^3808 przebaczyłeś***.      Pwt 29,20; Jr 5,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - buntować się, naruszać, pogwałcać (Prawo); ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nieposłusznym, nie słuchać; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odpuszczać, darować - zawsze podmiotem jest Bóg

43. ‫ס‬ Okryłeś* się gniewem^639|A i prześladowałeś** nas, zabiłeś^2026 bez^3808 okazania litości^2550.      Lm 2,2; Lm 2,17; Lm 2,21; Ez 7,8-9; Ez 8,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ogradzać, zamykać w środku, zasłaniać, zakryć; A rodzajnik określony; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zmusić do ucieczki, gonić, prześladować, dręczyć

44. ‫ס‬ Okryłeś^5526 się obłokiem^6051*|A, aby nie mogła przejść**|INF do Ciebie modlitwa^8605.

* dosłownie: w obłok; A rodzajnik określony; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść nad, opuszczać, iść ponad; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

45. ‫ס‬ Składałeś^7760|BB nas jak śmieci*|HAP i odpadki**|HAP pośród^7130 narodów^5971|A.      1Kor 4,13

BB Biblia Brzeska; * lub: odpadki, pomyje EIB - szumowiny; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - pomiotło; A rodzajnik określony

46. ‫פ‬* Otworzyli^6475 nad^5921 nami swoje usta** wszyscy^3605 nasi wrogowie^341.      Ps 22,7; Jr 18,16

* por. Lm 2,16 przypis *; ** wyraz pogardy i pełni lekceważenia - Lm 2,16

47. ‫פ‬ Spadło* na nas przerażenie^6343 i pułapka*****, spustoszenie^7612 i zniszczenie^7667****.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydarzyć się, być, trwać, mieć miejsce; ** dół, jaskinia; *** synonim sądu Bożego - por. Iz 24,17 Jr 48,43; **** przykład paronomazji - początki par słów w j. hebrajskim brzmią podobnie

48. ‫פ‬ Strumieniami^6388 wód^4325 spływa*|3S moje oko^5869|CS z powodu^5921 zniszczenia^7667 córki^1323** mojego ludu^5971.      Jr 9,1; Jr 9,18; Lm 1,16; Lm 2,11

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zejść, zapadać się, tonąć, zostać powalonym; 3S trzecia osoba l. poj.; CS common singular; ** określenie dotyczy Jerozolimy - por. Lm 2,11 4,3.6.10

49. ‫ע‬ Moje oko^5869|CS jest zapłakane* i nie^3808 przestaje^1820|3S – nie^369 ma końca**|HAP|N płaczu;

CS common singular; * dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wypływać, wytryskać, płynąć, cieknąć, rozciągać się; 3S trzecia osoba l. poj.; ** lub: obezwładnienie, ustanie, ciągły płacz bez ulgi - Baker, W. i Carpenter, E. E. (2003) - „The Complete Word Study Dictionary: Old Testament”; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; N nominativ

50. ‫ע‬ Dopóki^5704 nie wychyli* się i nie zechce spojrzeć**|JUS JHWH z niebios^8064|P.      Ps 14,2; Ps 102,19

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - patrzeć z góry, patrzeć w dół na; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); P liczba mnoga

51. ‫ע‬ Moje oko^5869 trapi*|S moją duszę** z powodu wszystkich^3605 córek^1323 mojego miasta^5892.      Jr 11,22; Jr 14,16; Jr 19,9; Lm 1,18; Lm 5,11

* dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - postępować, traktować surowo; S liczba pojedyncza; ** por. Lm 1,11 przypis **

52. ‫צ‬ Moi wrogowie^341 polowali^6679 na mnie ustawicznie^6679* jak na ptaka^6833 – bez powodu^2600**.      Ps 35,7; Jr 37,15; J 15,25

* hebraizm: polując (infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu) polowali na mnie; ** darmo, za nic

53. ‫צ‬ Chcieli zakończyć* w dole**|A moje życie^2416 i rzucali*** we mnie kamieniem^68|S.      Jr 38,6-13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - położyć kres, uciszyć; ** studnia, cysterna wydrążona w skale - synonim grobu; A rodzajnik określony; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - strącać, zrzucać; S liczba pojedyncza

54. ‫צ‬ Przelały^6687 się wody^4325 nad^5921 moją głową^7218 i powiedziałem^559: Jestem zgubiony*|1S!

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być odciętym, wykluczonym, zniszczonym - Ps 88,6; 1S pierwsza osoba l.poj.

55. ‫ק‬ Wzywałem* Twojego imienia**, JHWH z głębokiego^8482*** dołu^953.      Ps 130,1; Jo 2,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, zapraszać, przyzywać, głosić; ** imię - odzwierciedla naturę i charakter osoby je noszącej; *** lub: dolna część (ziemi) - Iz 44,23 głębokość (Szeolu) - Pwt 32,22

56. ‫ק‬ Usłyszałeś^8085*|PER|2S mój głos**, nie^408 zakryłeś***|IM swojego ucha^241 na moje wzdychanie**** i na moje wołanie o pomoc^7775.

* lub: usłysz ... i nie zakrywaj ... por. WBCᴷ; PER perfectum, czas przeszły; 2S druga osoba l.poj.; ** krzyk; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ukrywać, chować, zataić, zasłaniać - 1Sm 12,3; IM imperfect - czas przyszły jako czynność niedokonana; **** tu i Wj 8,15

57. ‫ק‬ Zbliżyłeś* się do mnie w dniu^3117, gdy Cię wzywałem^7121 i powiedziałeś^559: Nie^408 bój** się.      Ps 69,18; Ps 145,18; Iz 58,9; Jk 4,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podejść; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym bojaźnią, czcić, szanować

58. ‫ר‬ Broniłeś*, PANIE^136, spraw**|PC mojej duszy^5315, odkupiłeś^1350*** moje życie^2416.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - procesować, dochodzić racji przed sądem, złożyć skargę; ** spór, kontrowersja; PC plural construct; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykupić z niewoli - Rt 2,20

59. ‫ר‬ JHWH, widziałeś^7200 moją krzywdę*|HAP, rozsądź^8199** moje prawo***.      Rdz 31,42

* lub: obalenie, zgięcie, wykrzywienie prawa, ucisk; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozstrzygać spór, karać, oczyszczać z zarzutów; *** lub: decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie

60. ‫ר‬ Widziałeś^7200 całą ich zemstę* i wszystkie^3605 ich zamysły** wobec mnie.

* lub: (ludzki) odwet, (boska) odpłata, zemsta; ** lub: myśl, plan, wymysł, wynalazek - Rdz 6,5 Wj 31,4

61. ‫ש‬ Słyszałeś^8085 ich szyderstwo*, JHWH, i wszystkie^3605 ich zamysły^4284 wobec^5921 mnie;      Lm 3,30

* lub: pogarda, drwina, hańba, wyrzut - Rdz 30,23

62. ‫ש‬ Słowa* powstających^6965|PAR przeciwko mnie i ich przyśpiewki** są mi przeciwne^5921 przez cały^3605 dzień^3117***.      Ps 59,7; Ps 59,12

* dosłownie: wargi, usta; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** hebr. higgaion: rzecz godna rozmyślania, rozważania, zadumy, knowanie, szyderstwo, gra na cytrze - tu i Ps 9,16 19,14 92,3 Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - i mowy ich na mnie; *** każdego dnia

63. ‫ש‬ Zobacz^5027|IMP – ich siadanie^3427 i wstawanie^7012*, ja^589 jestem ich szyderczą pieśnią**|HAP.      Hi 30,9; Ps 69,12; Lm 3,14

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * meryzm - całość ich postawy, przez cały czas - Pwt 6,7 Ps 139,3; ** lub: pieśń zniewagi i braku szacunku wobec kogoś, kpinaᴳᴱˢ; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

64. ‫ת‬ Zwróć* im zapłatę**, JHWH, według dzieła*** ich rąk^3027.      Ps 28,4; Jr 11,20; 2Tm 4,14

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - oddawać z powrotem, zwracać twarz ku, płacić; ** lub: odmierzenie, odpłata, korzyść; *** czyny, osiągnięcie

65. ‫ת‬ Daj^5414 im^1992* zaślepione**|HAP serce^382 – ześlij im^1992* Twoje przekleństwo^8381|HAP;

* dosłownie: na nich; ** lub: zakrycie, upór, bezwstyd, złudzenie, twardośćᴳᴱˢ, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - złudzenie serca, EIB - odpłać zasłonięciem serca; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

66. ‫ת‬ Będziesz ścigał* ich w gniewie^639 i zgładzisz** ich spod^8478*** niebios^8064, JHWH!

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zmusić do ucieczki, gonić, prześladować, dręczyć; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - unicestwiać, gubić, niszczyć; *** poniżej, pod spodem

↑↑

Rozdział 4

1. א‬ Ach*! Jakże ciemnieje** złoto^2091, zmieniło^8132 się to wyborne^2896|A|ADJ złoto***! Rozrzucone****|3P|F są kamienie^6|F świątyni^6944 na szczycie^7218|SC każdej^3605 z ulic^2351.      Ez 7,19

* lub: jak to! - wyraz ubolewania bądź zadowolenia - Pwt 12,30; ** lub: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - być przygaszonym; A rodzajnik określony; ADJ Adjective - przymiotnik; *** tj. złota ze Wschodu (Ofiru) - poetycki synonim dla złota - Hi 28,16-18; **** dosłownie: koniugacja czasownika - hitpalepl - wylać; 3P trzecia osoba l.mn.; F rodzaj żeński; SC singular construct

2. ‫ב‬ Szlachetni* synowie^1121 Syjonu^6726, cenieni**|PAR|HAP jak czyste złoto***. Ach^349! Jakże zostali poczytani^2803|KN za gliniane dzbany^5035, za dzieło^4639 rąk^3027 garncarza^3335|PAR!

* lub: cenny, drogocenny kamień, kosztowny, rzadki, wspaniały, chwalebny; ** dosłownie: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - ważyć, porównywać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** rodzaj rzadkiego oczyszczonego, szlachetnego złota - Iz 13,12 Pnp 5,11; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

3. ‫ג‬ Nawet^1571 szakale* podsuwają^2502 pierś^7699 i karmią^3243 swoje młode^1482, lecz córka^1323 mojego ludu^5921 stała się okrutna** jak strusie^3283|A|Q na pustyni^4057.

* hebr.: tanaʰ - potwór morski, szakal - por. hebr. tan - Ez 32,2; ** lub: zaciekły - Pwt 32,33; A rodzajnik określony; Q qere

4. ‫ד‬ Język^3956 ssącego^3243 przylgnął^1692 do podniebienia^2441 z powodu pragnienia^6772, dzieci* prosiły^7592 o chleb^3899, lecz nie^369 było tego, co go dla nich^1992 łamał^6566**|PAR|AK.      Ps 22,15

* lub: chłopiec, niemowlę; ** rozciągać (się), rozprzestrzeniać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

5. ‫ה‬ Ci, co jadali^398|A|PAR przysmaki*, znaleźli się przerażeni** na ulicach^2351|A. Wychowani***|A|PAS w^5921 purpurze****, grzebią***** w śmieciach^830******.      Sdz 8,26; Est 8,15; Ne 2,13; Ps 113,7

A rodzajnik określony; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: specjał (do jedzenia), rozkosz - Rdz 49,20; ** być spustoszonym, być ogarniętym zgrozą; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wspierać, podtrzymywać, żywić, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - ci, co dźwigali na sobie; PAS strona bierna; **** tj. drogocenny barwnik z suszonego ciała samicy owada „coccus ilicis” barwiący materiał na kolor szkarłatu lub karmazynu - vs Pnp 3,10 - Dz 14,16 Lb 4,6 Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; ***** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - obejmować, przytulać, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - przytulają się do gnoju; ****** sterta popiołu, hałda śmieci, kupa gnoju

6. ‫ו‬ A większa^1431 jest nieprawość* córki^1323 mojego ludu^5971 niż^4480 grzech** Sodomy***, która została obalona****|PAS|PAR w tak^3644 krótkiej chwili^7281, choćCW nie^3808 obróciły***** się na nią ludzkie ręce^3027|D.      Rdz 19,25; Jr 23,14

* lub: przewrotność, deprawacja, wina, kara za nieprawość; ** lub: kara za grzech, ofiara za grzech; *** tj. „płonący”; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wywrócić, przemienić; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; CW conjunctive waw; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wirować (tańczyć), zwracać na (uderzyć czymś) - 2Sm 3,29 obracać się (o mieczu) - Oz 11,6 ... że [nawet] nie drgnęły w niej ręce - EIB, KULᴷ; D liczba podwójna

7. ‫ז‬ Jej nazyrejczycy* lśnili** bardziej od śniegu^7950, bielili^6705 się bardziej od mleka^2461, rumienili*** się wyraźniej**** niż perły^6443*****, byli wypolerowani^1508 jak szafir******.      Sdz 13,5; Łk 1,15

* hebr.: nazir - nieprzycinany (krzew winny), mężczyzna lub kobieta szczególnie poświęceni Bogu w ślubie nazyreatu - por. Rdz 49,26 Lb 6,1-21; ** lub: być czystym - tu i Hi 9,30 15,15 25,5; *** dosłownie: być czerwonym; **** kość - w idiomach ozn. tożsamość - w tym właśnie dniu - Wj 12,17 samo (niebo) - Wj 24,10 bliski stopień pokrewieństwa - Sdz 9,2; ***** drogi kamień, koral, rubin (?); ****** lub: lapis lazuli, lazuryt - Wj 24,10

8. ‫ח‬ Lecz pociemniał^2821 bardziej niż^4480 sadza*|HAP ich wygląd**, nie^3808 zostają rozpoznani^5234|KN na ulicach^2351|A. Ich skóra^5785 pomarszczyła^6821 się na^5921 kościach^6106, wyschła^3001 i stała^1961 się jak drewno^6086|A.      Hi 30,30; Lm 5,10

* lub: czerń, węgiel; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** piękno, kształt, forma; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; A rodzajnik określony

9. ט‬ Szczęśliwsi*|ADJ byli^1961 powaleni** mieczem^2719 niż powaleni^2491 głodem^7458, gdyż ci^1992 spłynęli***|EIB krwią będąc przekłuci^1856|KPU|PAR ostrzem, a tamci padli przez^4480 brak plonów**** pola^7704*****.      Kpł 26,39; Ez 24,23; Ez 33,10

* lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, obfitość; ADJ Adjective - przymiotnik; ** dosłownie: zabity, śmiertelnie raniony, przebity, skalany; *** lub: metaforycznie uschnąć z głodu; EIB Ewangeliczny Instytut Biblijny Przekład Starego i Nowego Przymierza - przekład dosłowny - II i III; KPU koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** owoc, produkt ziemi; ***** działka, ziemia, kraj

10. ‫י‬ Ręce^3027 czułych*|HAP kobiet^802 gotowały^1310 własne dzieci^3206. Były^1961 ich** pokarmem^1262 w czasie zagłady*** córki^1323 mojego ludu^5971.      Pwt 28,53

* lub: być litościwym, współczującym, troskliwym; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** dosłownie: dla nich; *** lub: pęknięcie, skruszenie, wyłom, rozbicie

11. ‫כ‬ Dopełnił* JHWH swojego wzburzenia**, wylał^8210 żar*** swojego gniewu^639 i rozpalił^3341 ogień^784 na^6726 Syjonie, któryCW strawił^398 jego fundamenty^3247.      Pwt 32,22; Jr 7,20; Jr 21,14; Lm 1,12; Lm 2,3-4

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - doprowadzić do końca, położyć kres, dokonać; ** lub: żar, furia, gorączka, niezadowolenie, oburzenie, gniew; *** lub: wzburzenie, płomień gniewu; CW conjunctive waw

12. ‫ל‬ Nie^3808 uwierzyli* królowie^4428 ziemi** i wszyscy^3605|Q mieszkańcy^3427 świata***, że^3588 przeciwnik^6862 i wróg^341 zdoła wkroczyć^935|IM w bramy^8179 Jerozolimy^3389.      Pwt 29,24; 1Krl 9,8; 2Sm 5,6-8; Ps 48,1-5

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - trwać mocno, być pewnym; ** gleba, powierzchnia, kraj, obszar, ziemia jako planeta; Q qere; *** lub: zamieszkała ziemia, stały ląd, okrąg ziemi - Hi 37,12; IM imperfect - czas przyszły jako czynność niedokonana

13. ‫מ‬ Z^448 powodu grzechów* jej proroków** i nieprawości^5771 jej kapłanów***, którzy przelewali^8210|PAR|A krew^1818 sprawiedliwych**** pośród^7130 niej;      Jr 5,31; Jr 6,13; Jr 14,14; Jr 23,11; Jr 23,21; Ez 22,26-28; So 3,4

* lub: kara za grzech, ofiara za grzech; ** hebr.: nabi - mówiący przed, w imieniu - 1Sm 9,9 vs ro’eh - Iz 28,7; *** hebr.: kohen - kapłan - członek rodu Aarona z pokolenia Lewiego - Wj 28,1 Kpł 1,5.8 3,2, główny urzędnik, władca; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; A rodzajnik określony; **** lub: prawych

14. ‫נ‬ Błąkali*|AK się jak ślepi^5787 po ulicach^2351 splugawieni** krwią^1818|A, tak że nie^3808 można^3201 było dotknąć^5060 ich szat^3830.      Lb 35,32-33; Iz 59,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - drżeć, huśtać się, iść chwiejnym krokiem, włóczęga; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być skalanym, być zanieczyszczonym; A rodzajnik określony

15. ‫ס‬ Na bok*|IMP, nieczyści^2931! – wołali^7121 na nich. Na bok^5493|IMP, na bok^5493|IMP, nie^408 dotykajcie^5060|P! Chociaż^3588 uciekli**, nawet^1571|BP tam się tułali^5128; mówiono^559|P pośród narodów***: Nie^3808 mogą już dłużej^3254|KH tam przebywać^1481****.      Rdz 4,12; Kpł 13,45-46

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zboczyć, zwrócić się ku, odejść, zejść z drogi, stronić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; P liczba mnoga; ** dosłownie: latać, błądzić - dotyczy opuszczenia jakiegoś terytorium; BP Biblia Poznańska; *** hebr.: go’im - poganie, narody, grupy etniczne, nie-Żydzi; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; **** lub: przebywać gdzieś przez jakiś czas, mieszkać tymczasowo

16. ‫פ‬ Oblicze^6440* JHWH rozproszyło** ich, nie mogło już dłużej*** na nich patrzeć^5027|INF! Nie^3808 poważali**** oblicza^6440 kapłanów^3548, dla starców^2205|K nie^3808 było litości*****.      Rdz 49,7

* jako synekdocha - sam JHWH ... ; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - podzielić, przyznać, wyznaczyć; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zrobić więcej, spowodować dodanie, zwiększyć; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** dosłownie: nie podnosili - idiom: nie było względu na ...; K ketiv, komentarz; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać przychylność, łaskę

17. ‫ע‬* Ponadto^5751, ustały** nam oczy^5869, daremnie*** wypatrując^413 dla nas pomocy^5833. W naszej wieży^6822|N wypatrywaliśmy**** narodu^1471*****, który nie^3803 był w stanie nas wybawić******.      Jr 37,7-8; Ez 29,6

* por. Lm 1,1 przypis * 2,16 przypis *; ** lub: być zużytym, być wykorzystanym, być wyczerpanym; *** lub: pustka, para, oddech; N nominativ; **** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czuwać, śledzić uważnie - Rdz 31,49 Ps 66,7; ***** dotyczy Egiptu (?) - HCSBᴷ; ****** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wybawić od problemów, dać zwycięstwo

18. ‫צ‬ Śledzili* nasze kroki^6806 od wyjścia^1980|INF na nasze place**. Zbliżył^7126 się nasz kres^7093, wypełniły^4390 się nasze dni^3117 – tak^3588, nadszedł^935 nasz kres***!      Ez 7,2-6; Am 8,2

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - polować, tropić, obserwować z ukrycia; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** lub: miejsce otwarte, miejsce publiczne, ulica; *** koniec

19. ‫ק‬ Nasi prześladowcy*|PAR byli^1961 szybsi^7031 od^4480 orłów** na niebiosach^8064; ścigali*** nas po^5921 górach^2022|A i czyhali**** na nas na pustyni^4057|A.      Pwt 28,49; Jr 4,13; Mt 24,27-28

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zmusić do ucieczki, gonić, prześladować, dręczyć; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: sęp, orzeł, sęp płowy - Ha 1,8; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - palić, żarliwie zabiegać - Rdz 31,36 1Sm 17,53; A rodzajnik określony; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zastawić pułapkę

20. ‫ר‬ Dech* naszych nozdrzy^639 – pomazaniec** JHWH został schwytany^3920|KN w ich doły*** – o którym^834 mówiliśmy^559: W jego cieniu^6738 będziemy żyć^2421 wśród narodów^1471.

* hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, umysł, gr.: pneuma, tu idiom: nasze własne życie; ** lub: ktoś namaszczony, mesjasz, pomazaniec - gr.: christos, tu o królu Sedekiaszu (?) - por. 2Krl 25,4-7 i Jr 39,1-10; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; *** hebr.: sehit - dół, otchłań tu i Ps 107,20

21. ‫ש‬ Raduj*|IMP się i wesel**, córko^1323 Edomu***, która mieszkasz^3427|Q w ziemi^776 Us****; przejdzie^5674 też^1571 do^5921 ciebie kielich*****, upijesz^7937 się i obnażysz******.      Kaz 11,9; Iz 51,17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unosić się radością EIB - podskakuj; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - radować się, być wesołym, zadowolonym; *** tj. „czerwony”, kraina na południe i południowy wschód od Judei, tu o potomkach Ezawa; Q qere; **** por. Rdz 36,28 Hi 1,1; ***** tj. kielich gniewu - Ha 2,16; ****** lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - uczynić się nagim, jako imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - rozlanie się

22. ‫ת‬ Skończyła^8552* się twoja kara za winę**, córko^1323 Syjonu^6726, nie^3808 przedłuży^3254 On twojego wygnania***. Nawiedzi^6485 twoją nieprawość^5771, córko^1323 Edomu^123, i odkryje^1540|KP twoje grzechy^2403.      Ps 137,7; Ez 25,12-14; Jl 3,19

* lub: wypełnił się określony okres czasu - Pwt 34,8; ** przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uprowadzić do niewoli, zabrać do niewoli; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności

↑↑

Rozdział 5

1. Wspomnij*|IMP, JHWH, co^4100 się z nami stało^1961. Spójrz**|IMP|Q i zobacz^7200|IMP nasze pohańbienie***.      Ps 74,18; Ps 74,22; Ps 89,50-51

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć w pamięci, rozważać, myśleć o czymś teraźniejszym, zastanawiać się nad; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać uwagę na; Q qere; *** lub: pogarda, drwina, szyderstwo, wyrzut - Rdz 30,23

2. Nasze dziedzictwo* przypadło^2015|KN obcym**|ADJ, a nasze domy^1004 – cudzoziemcom***.      Ps 79,1; Jr 6,12

* lub: majątek, mienie, własność, posiadanie; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** budzić odrazę, być przybyszem, być obcym w Prz 2,16 o cudzołożnicy - Wj 29,33; ADJ Adjective - przymiotnik; *** obcy metaforycznie nieznajomy, nieznany

3. Staliśmy^1961 się sierotami^3490, bez^369 ojca^1; nasze matki^517 są jak wdowy^490.      Wj 22,24

4. Naszą wodę^4325 piliśmy^8354 za srebro*, z naszych drzew^6086 korzystamy** za opłatą***.

* tj. jako środkiem płatniczym tamtych czasów; ** dosłownie: przychodzą do nas; *** lub: cena, opłata za najem, zysk

5. Gnali* nas z jarzmem na^5921 karku^6677. Pracujemy ciężko**|AK, a nie^3808|Q dają nam wytchnienia***.      Pwt 28,48; Jr 28,14

* dosłownie: tuż przy karkach byliśmy gnani, idiom: naszych gnębicieli mieliśmy tuż za plecami (?) - por. EIBᴷ Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - na szyi naszej (jarzmo), byliśmy prześladowani; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mozolić się, trudzić się, być wyczerpanym; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; Q qere; *** koniugacja czasownika - hofal forma bierna - otrzymać odpoczynek

6. Podawaliśmy* rękę^3027 Egiptowi** i Asyrii***, aby nasycić****|INF się chlebem^3899.      Oz 12,1

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dawać; ** dosłownie: mieszkańcowi Egiptu, por. hebr. micrajim - „ziemia Koptów”; *** tj. „krok” - starożytne państwo semickie w płn. Mezopotamii; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - otrzymać swoją porcję, zaspokoić pragnienie, mieć w nadmiarze; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

7. Nasi ojcowie^1 zgrzeszyli* i nie ma^369|Q ich, a my^587|Q dźwigamy** ich winę***|N.

* lub: chybić celu bądź słuszności i obowiązku, ponieść winę, utracić; Q qere; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nosić, dźwigać ciężar; *** nieprawość; N nominativ

8. Słudzy* panują** nad nami, nie ma^369 wybawcy***|PAR z ich ręki^3027.      Ne 2,19; Ne 5,15; Prz 30,21-23; Kaz 10,7

* lub: niewolnik - Wj 21,2.20, dotyczy urzędników króla babilońskiego; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, władać, królować; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyrywać, chwytać i zabierać, ratować; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

9. Z narażeniem swojego życia* zdobywamy** nasz chleb^3899 z powodu***|AK ciosu miecza^2719 na pustyni^4057|A.      2Krl 13,12; Jr 40,9-12

* hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba, osobowość, gr.: psyche; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zgromadzić, sprowadzić; *** dosłownie: przed, oblicze, powierzchnia, twarz, wcześniej na ostrze miecza Biblia Poznańska - pod grozą miecza Przekład Józefa Kruszyńskiego prof. KUL - wobec miecza; AK Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; A rodzajnik określony

10. Nasza skóra^5785 jest jak piec^8574 rozpalona* z powodu^6440 gorączki**|N głodowej^7458.      Lm 4,8

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zapalonym, być czarnym (od żaru), stać się ciepłym i miękkim, być gorącym, wzburzyć się emocjonalnie; ** lub: palący wicher - Ps 11,6 wściekłość - Ps 119,53; N nominativ

11. Kobiety^802 hańbiono* na Syjonie, a dziewice** – w miastach^5892 Judy^3063.      Iz 13,16; Za 14,2

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - upokarzać, źle traktować, dręczyć, gwałcić - Rdz 34,2; ** hebr.: betulaʰ - od słowa „oddzielać” - dziewica, panna

12. Książęta* zostali powieszeni^8518|KN za ręce**|SC|EIB, oblicza^6440|S starszych^2205|P nie^3808 uszanowano***.      Kpł 19,32; Iz 63,1; Lm 4,16

* lub: wysoki urzędnik, dowódca, naczelnik - por. 1Sm 22,2; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** lub: ich ręką - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek por. Est 2,23; SC singular construct; EIB Ewangeliczny Instytut Biblijny Przekład Starego i Nowego Przymierza - przekład dosłowny - II i III; S liczba pojedyncza; P liczba mnoga; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być czczonym - Wj 23,3

13. Młodzieńcy* dźwigali^5375 żarna**, a chłopcy*** potykali**** się pod ciężarem drewna^6086.

* dotyczy nieżonatych dorosłych mężczyzn; ** tj. mniejsze kamienie młyńskie; *** niemowlę - Wj 2,6 małe dziecko - Jr 1,6 nastolatek - Rdz 37,2 młodzieniec, sługa; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obalać, zataczać się

14. ‫נ‬ Starsi* przestali** zasiadać w bramach***, młodzieńcy^970 zrezygnowali ze śpiewu|N.      Am 8,10

* tj. starsi wiekiem lub starsi jako przywódcy - por. Wj 3,16 19,7 Pwt 21,2; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaprzestać, odpocząć, zaniechać; *** brama miejska to miejsce spotkań oraz sprawowania władzy; N nominativ

15. Nasze serce^3820 przestało^7673 się radować*, nasz radosny taniec** zamienił^2015|KN się w żałobę^60.

* lub: uniesienie, wesele, rozkosz - Hi 8,19; ** tj. taniec w sposób fizyczny wyrażający radość - por. Ps 30,11 przypis **; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

16. Spadła^5307 korona*** z naszej głowy^7218. Biada*** nam, bo^3588 zgrzeszyliśmy****!      Hi 19,9; Iz 28,3; Jr 8,14; Jr 4,20; Dn 9,11

* lub: wieniec - 2Sm 12,39, diadem, znak godności - Za 6,11 przypis *; ** może dotyczyć zarówno króla, jak i miasta - Jr 13,18 por. WBCᴷ; *** biada! ach! - przejmujący krzyk bólu lub rozpaczy - Jr 4,31 45,3; **** lub: chybić celu bądź słuszności i obowiązku, ponieść winę, utracić

17. To^2088|S dlatego^5921 stało^1961 się omdlałe* nasze serce**. To^428|CP dlatego^5921 nasze oczy^5869 przygasły***.      Kpł 26,36; Ps 69,23; Kaz 12,3; Lm 1,13

S liczba pojedyncza; * lub: chore, wątłe, niezdrowe, zbolałe - por. Iz 1,5 Jr 8,18 Lm 1,22; ** lub: wewnętrzny człowiek, wola, umysł, sumienie, wnętrze; CP common plural; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być bądź stać się ciemnym, być ciemnego koloru

18. Z powodu^5921 spustoszonej* góry^2022 Syjonu** szakale*** chodzą^1980|KP po niej.      1Krl 9,7-8; Ps 74,2-3; Iz 13,19-22; Iz 34,11-15; Lm 2,8-9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być opuszczonym, być ogarniętym zgrozą, być porażonym strachem; ** tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7 wzgórza świątyni - Ps 9,11 większych terenów Judy? - Ps 69,35; *** lis, zwierzę mieszkające w jamie, szakal; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności

19. Ty^859, JHWH, trwasz* na wieki**, twój tron^3678 z pokolenia*** naCW pokolenie^1755.      Ps 9,7; Ps 10,16; Ps 29,10; Ps 90,2; Ps 102,12; Ps 145,13; Ha 1,12

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być ustawionym, pozostawać, mieszkać, mieć siedzibę; ** lub: na zawsze; *** okres, wiek, generacja, siedziba (rodu); CW conjunctive waw

20. Dlaczego^4100 wciąż* o nas zapominasz**, opuściłeś*** nas na tak długie^753 dni^3117?

* lub: trwanie, ciągłość, wiecznie - 1Sm 15,29 Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - na zawsze; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przestać się troszczyć; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pozostawić, odejść z, zostawić w tyle, opuścić, zaniedbać, sprzeniewierzyć się

21. Nawróć*|IMP nas do Ciebie, JHWH, a będziemy nawróceni^7725|COH|Q; odnów**|IMP nasze dni^3117, jak dawniej^6924.      Ps 80,3; Ps 80,7; Ps 80,19; Jr 31,18

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przyprowadzać, przynosić z powrotem, pozwalać wrócić, odnawiać, zwracać twarz ku; IMP imperativus - tryb rozkazujący; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; Q qere; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - naprawić

22. Bo^3588 czy^518 odrzuciłeś*|INF|ABS nas całkowicie? Czy aż^5704 tak bardzo^3966 się na^5921 nas zagniewałeś**?      Iz 5,25; Jr 15,1-5; Oz 1,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odrzucać, odmawiać, wzgardzać; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być gniewnym, być pełnym gniewu, być pełnym wściekłości - Rdz 40,2

Księga Ozeasza

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ]

Rozdział 1

1. Słowo^1697 JHWH, które^834 stało* się do Ozeasza**, syna^1121 Beeriego***, za dni^3117 Uzjasza****, Jotama*****, Achaza******, Ezechiasza*******, królów^4428 Judy^3063 i za dni^3117 Jeroboama********, syna^1121 Joasza*********, króla^4428 Izraela^3478.      2Krn 26,1-23; Iz 1,1; Iz 7,1-17; Am 1,1; Mi 1,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, istnieć, trwać, przebywać, mieć miejsce, nastać; ** tj. „zbawienie”; *** „moja studnia” - imię pochodzenia hetyckiego; **** „moją siłą JHWH” - lata rządów 767-740/739 p.n.e.; ***** „JHWH jest doskonały” - lata rządów 750-735/734 p.n.e.; ****** tj. skrócona forma od Jehoachaz - „on chwycił” - 735-715 p.n.e.; ******* „JHWH wzmocnił” - 729-699 p.n.e.; ******** „lud się rozrasta” - 793-753; ********* „JHWH jest wielki” 835-796 p.n.e

2. Na początku^8462 powiedział^1696 JHWH przez Ozeasza^1954. I powiedział^559 JHWH do Ozeasza^1954: Idź^1980|IMP, weź^3947 sobie nierządnicę* za żonę^802 i miej z nią dzieci** nierządu^2183. Bo ziemia^776 przez haniebny*** nierząd^2183 – odwraca**** się od JHWH.      Rdz 10,15; Oz 3,10

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: kobieta skłonna do nierządu - por. EIBᴷ kapłanka uprawiającą nierząd w świątyni Baala; ** lub: syn, chłopiec, młodzieniec, potomstwo; *** hebraizm: uprawianiem nierządu uprawia nierząd przed JHWH - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** dosłownie: z tyłu, po czasie

3. I poszedł^1980, i pojął* za żonę Gomer**, córkę^1323 Diblaima^1691***, a ona poczęła^2029 i urodziła^3205 mu syna^1121.      Ez 23,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wziąć do ręki, zabrać ze sobą, uprowadzić, wziąć za żonę, wybrać; ** tj. „ukończony, doskonały” - skrócona wersja imienia Gemarjahu (?) lub zdrobniale „JHWH dopełnił naszą rodzinę” - WBCᴷ; *** Diblajim - to może miejsce jej pochodzenia - por. Lb 33,46 Jr 48,22 (?) lub przysłowie „tania jak dwie figi” - por. BPᴷ

4. JHWH powiedział^559 do niego: Nadaj^7121|IMP mu imię* Jizreel**, bo^3588 jeszcze^5750 trochę^4592 a ukarzę*** dom^1004 Jehu**** za krew^1818|P Jizreel^3157 i położę kres***** królestwu^4468 domu^1004 Izraela******.      2Krl 9,24-10; Iz 7,3; Iz 8,1-3

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * imię - odzwierciedla naturę i charakter człowieka; ** tj. „Bóg sieje”; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, szukać, karać, odwiedzać; **** tj. „JHWH jest Nim” - król płn. królestwa Izraela - po obaleniu dynastii Omriego - 842-815 r. p.n.e. - por. 2Krl 9,1-10 10,12-14; P liczba mnoga; ***** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zniszczyć, usunąć, spowodować zaprzestanie; ****** hebr.: jisra’el - „ten, który zmagał się z Bogiem” - Rdz 32,28

5. I stanie* się w tym^1931 dniu^3117, że złamię** łuk^7198 Izraela^3478 w dolinie******* Jizreel^3157.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, istnieć, trwać, przebywać, mieć miejsce, nastać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - niszczyć, burzyć, rozdzierać gwałtownie, kruszyć - tu: metonimia - złamanie potęgi militarnej; *** lub: nizina; **** dolina Jizreel - ciągnąca się od Góry Karmel do Bet-Szean o szerokości 8-16 km, długości 24 km - to synonim ponoszonych klęsk - 2Krl 23,29

6. I poczęła^2029 ponownie^5750, i urodziła^3205 córkę*. JHWH powiedział^559 do niego: Nadaj^7121|IMP jej imię^8034 Lo-Ruchama**, bo już więcej^3254, ponownie^5750 nie zlituję*** się nad domem^1004 Izraela^3478, lecz na pewno**** ich wypędzę*****.      2Krl 15,27-30

* lub: dziewczyna, synowa, siostra, wnuczka, młoda kobieta; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** tj.: „Litości jej odmówiono” - hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mieć litość, miłosierdzie, współczuć; **** hebraizm: bo wypędzę ich wypędzeniem; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, dźwigać, zniszczyć, przebaczyć - Rdz 18,24

7. A jednak domowi^1004 Judy* okażę zmiłowanie^7355 i wybawię** ich przez JHWH, ich Boga, lecz nie wybawię^3467 za pomocą łuku^7198*** ani miecza^2719, ani wojny^4421, ani koni^5483, ani jeźdźców^6571.      Pwt 17,17; Ps 44,3; Iz 30,15; Jr 25,5; Za 9,9; Oz 14,4

* hebr.: jehudaʰ - „chwalony” lub „niech On będzie uwielbiony” - syn Jakuba i Lei - Rdz 29,35 tu: o płd. królestwie Judy Jr 25,5; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, dać zwycięstwo; *** symbol siły militarnej - Rdz 49,24 1Sm 2,4 2Krl 13,15 Ps 7,13

8. Gdy|CW odstawiła od piersi* Lo-Ruchamę, ponownie poczęła^2029|CW i urodziła** syna^1121.

CW conjunctive waw; * tj. przestała karmić piersią; ** lub: wydać na świat

9. I JHWH powiedział^559: Nadaj*|IMP mu imię Lo-Ammi*****, bo^3588 wy nie jesteście moim ludem***, a ja^595 nie będę^1961 dla was Bogiem****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyzywać, zapraszać, wołać, krzyczeć; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** tj. „Nie mój lud”; *** lub: naród, krewniak, pobratymiec; **** por. EIBᴷ

10. I będzie^1961* liczba^4557 synów** Izraela^3478*** jak piasek morski****, którego^834 nie można zmierzyć^4958 i nie można zliczyć^5608. I stanie^1961 się, że w miejscu^4725, gdzie^834 im^1992 mówiono^559: Nie-mój-lud3818 strong:H5971, będą do nich^1992 mówić^559|KN: Synowie^1121 Boga żywego^2416.

* lub: jednakże, lecz - por. EIBᴷ; ** hebr.: ben - syn, dziecko, wnuk; *** tu: o całym narodzie w jednym królestwie - por. Jr 3,3.18 23.5-6; **** metafora: wielkiej liczby - por. Joz 11,4 Sdz 7,12 Ps 78,27 Hi 6,3; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

11. I zostaną zgromadzeni^6908|KN synowie^1121 Judy^3063 i synowie^1121 Izraela razem*, i ustanowią^7760 sobie jedną^259 głowę** i ruszą*** w górę z^4480 tej ziemi^776|A. Bo wielki^1419 będzie dzień^3117 Jizreel^3157.

KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; * lub: wszyscy razem, jedność; ** tu: metaforycznie o przywództwie; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść w górę, wstępować - być może myśl nawiązująca do idei zmartwychwstania - EIBᴷ; A rodzajnik określony

↑↑

Rozdział 2

1. Mówcie^559 do swoich braci^251: Ammi*, i do swoich sióstr^269: Ruchama**!      Oz 1,6

* tj. „Mój-lud”; ** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - „doznała miłosierdzia”

2. Spierajcie*|IMP się z waszą matką^517, spierajcie^7378|IMP się, bo^3588** ona^1931 nie jest moją żoną^802, a ja^595 nie jestem jej mężem^376. Niech usunie***|JUS swój nierząd**** z twarzy^6440, a swój znak***** cudzołóstwa^5005|HAP spomiędzy swoich piersi^7699;      Ez 23,45; Iz 50,1; Jr 3,1; Jr 3,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - walczyć, kłócić się, prowadzić sprawę, proces (prawny), pozywać do sądu, złożyć skargę; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: oskarżajcie, że ... Iz 50,1; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować odejście, zabrać, obalić; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); **** por. Oz 1,2 przypis *; ***** w. 13 przypis ****; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

3. Bym nie^6435 obnażył* jej do naga^6174 i nie wystawił** jej, jak w dniu^3117 jej narodzin^3205; i nie uczynił*** ją podobną do pustyni^4057, i nie upodobnił**** do suchej^6723 ziemi^776, i nie uśmiercił^4191 ją pragnieniem^6772.      Iz 32,13; Na 3,5

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zedrzeć z, obedrzeć ze skóry; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ustawiać, umieszczać, przedstawiać; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ustawiać, umieszczać, przedstawiać, wystawiać; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ustawiać, rozmieszczać, wyznaczać

4. A nad jej dziećmi^1121* nie zlituję^7355 się, gdyż^3588 są dziećmi^1121 nierządu^2183.

* hebr.: ben - syn, wnuk, dziecko, członek jakiejś grupy

5. Bo^3588 ich matka^517 uprawiała nierząd*, bezwstydnie** postępowała ich rodzicielka***. Bo^3588 mówiła^559: Ach^1980|COH! Pójdę^1980 za moimi kochankami****|PAR, którzy dają^5414 mi mój chleb^3899 i moją wodę^4325, moją wełnę^6785 i mój len^6593, moją oliwę^8081 i moje napoje^8250*****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nierządnicą, popełniać cudzołóstwo, być nierządnicą sakralną, metafora: być niewiernym (Bogu); ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić suchym, wysuszyć, Gessenius Hebrew and English Lexicon - zawstydzić, czynić haniebnie - 2Sm 19,5; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - począć, stać się brzemienną, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - ich poczynająca; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przyjaciele, metafora: o cudzołożnikach; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ***** obowiązek utrzymania leżał po stronie męża - tu o Baalu z w. 13

6. Dlatego^3651 oto^2005 zagrodzę^7753 drogę* twoją cierniami^5518** i wymuruję*** przed nią mur^1448, i nie^3808 znajdzie^4672 swoich ścieżek^5410****.      Hi 19,8; Oz 9,6; Oz 10,8; Jr 8,15

* hebr.: derek - tu: jako sposób życia - odległość, podróż, sposób, metaforycznie bieg życia, charakter moralny; ** dosłownie: przez ciernie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zamurować, otoczyć murem, odgrodzić; **** lub: przejście

7. I będzie biegać* za swoimi kochankami^157, lecz ich^853 nie dogoni**; będzie ich szukać***, lecz nie^3808 znajdzie^4672. I powie^559: Ach!1980|COH Pójdę^1980 i wrócę^7725 do swojego pierwszego^7223 męża****, bo lepiej***** mi było wtedy^227 niż teraz^6258.      Oz 5,13

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - gonić zawzięcie za, zabiegać usilnie o; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przejąć, objąć, osiągnąć; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pragnąć, prosić, dążyć; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; **** lub: mężczyzna, człowiek, ludzkość, ktokolwiek, każdy; ***** lub: zadowolony, szczęśliwy, zamożny

8. Bo* ona^1931 nie wie**, że to ja^595 dałem^5414 jej zboże^1715, moszcz*** i oliwę^3323, i pomnożyłem^7235 dla niej srebro^3701 i złoto^2091, a oni używali^6213 tego dla Baala****.      Iz 1,3; Ez 16,19

* dosłownie: i ona ...; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, poznawać, uznać, rozważać, wiedzieć; *** lub: świeży sok z owoców; **** tj. „pan” - właściciel, mąż

9. Dlatego^3651 wrócę^7725 i zabiorę* moje zboże^1715 w jego czasie**, mój moszcz^8492 w jego porze*******, odejmę^5337 jej moją wełnę^6785 i mój len^6593, do okrywania^3680 jej nagości^6172.      Oz 8,7; Oz 9,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wziąć do ręki, odebrać, objąć w posiadanie; ** los, wydarzenie; *** wyznaczony czas, wyznaczone miejsce, sygnał, namiot spotkania; **** dotyczy czasów ich zbiorów

10. A teraz* odkryję^1540 jej sprośność** na oczach^5869 jej kochanków^157 i nikt*** jej nie wyrwie**** z mojej ręki.      Ez 16,37

* lub: właśnie teraz, odtąd, i wkrótce - u Ozeasza bliska przyszłość - por. Oz 4,16 5,7 88.13 10,2 i oskarżenie Oz 5,3 13,2 - EIBᴷ; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: nieskromność, bezwstyd, nagość, głupota; *** lub: mężczyzna - por. w. 7 przypis ****; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, odzyskać

11. I sprawię, że ustanie* wszelka^3605 jej radość**, jej święto***, jej nów****, jej szabat***** i wszelkie^3605 jej zgromadzenie^4150******.      Iz 1,13; Am 5,21

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić kres; ** uniesienie, wesele, rozkosz - Hi 8,19; *** lub: święte zgromadzenie, święto pielgrzymek, ofiara świąteczna; **** tj. święto w czasie nowiu księżyca; ***** tj. święto obchodzone w dniu szabatu; ****** por. w. 9 przypis ***

12. Zniszczę* też jej winnicę^1612** i jej figowiec^8384, o którym^834 mówiła^559: To ich zapłata*** dla mnie, którą^834 dali^5414 mi moi kochankowie^157. Więc**** zamienię***** je w leśne gąszcze******|S i pożrą^398 je polne^7704 zwierzęta^2416.      Ps 80,12; Iz 5,5; Iz 7,23; Iz 32,13

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pustoszyć, przejmować grozą; ** krzew winny; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: cena, nagroda nierządnicy; **** hebr.: waw; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - postanowić, sprawić, że coś się stanie; ****** lub: zalesione wzgórze, las; S liczba pojedyncza

13. I ukarzę* ją za te^853 dni^3117 Baalów**|P, którym^834 spalała kadzidło*** i dla^1992 których była ozdobiona^5710 swoimi kolczykami i swoimi klejnotami****, i chodziła^1980 za swoimi kochankami^157, a o mnie zapomniała^7911 – oświadczenie***** JHWH.      Jr 7,9; Ez 16,12; Ez 23,40

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, szukać, karać, odwiedzać, zwracać uwagę; ** tj. Baal Peor (Lb 25,3), Baal Hermon (Sdz 3,3), Baal Berit (Sdz 8,33), Baal Samarii (1Krl 16,32), Baal Karmelu (1Krl 18,19-40), Baal Ekronu (2Krl 1,2-4); P liczba mnoga; *** lub: składać ofiarę; **** może dotyczyć specyficznego sposobu przystrajania się kobiet parających się nierządem świątynnym - Rdz 38,15 - KULᴷ; ***** lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka) - 2Sm 23,1

14. Dlatego^3651 oto* ja^595 zwabię** ją, zaprowadzę^1980 na pustynię^4057 i przemówię^1696 do jej serca***;      Ez 20,33-38

* lub: spójrz, czy - partykuła wskazująca; ** lub: namawiać, kusić, zwodzić, przekonywać za pomocą wdzięku - Prz 1,10, namawiać; *** wnętrze, umysł, wola

15. I dam^5414 jej, tam^8033 jej winnice^3754, a dolinę^6010 Akor^5911* jako wrota^6607 nadziei**. I zaśpiewa*** mi tam^8033 jak za dni^3117 swojej młodości^5271, jak w dniu^3117 jej wyjścia**** z ziemi^776 Egiptu*****.

* tj. „Dolina Niepokoju” - Joz 7,1-26; ** lub: oczekiwania; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odpowiedzieć; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść w górę, wycofać się, odchodzić; ***** tj. „ziemia Koptów”

16. I stanie* się w tym^1931 dniu^3117 – oświadczenie^5002 JHWH, że zawołasz** do mnie – „Mój mężu***”, a nie będziesz do mnie więcej^5750 wołała^7121 – „Mój Baalu***”!      Iz 54,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, istnieć, trwać, przebywać, mieć miejsce, nastać; ** lub: wołać, krzyczeć, głosić, przyzywać, nadawać imię; *** gra słów: hebr.: iszi - mój mężczyzna, mąż, człowiek - hebr.: baeli (hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście) - mój pan - Wj 21,3 Pwt 22,22 24,4 vs Rdz 2,23 3,6.16

17. I usunę* z jej ust^8034 imiona** baalów^1168, a ich imię^8034**|S nie zostanie więcej^5750 wspomniane***.      Rdz 35,2; Joz 24,23

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować odejście, zabrać, obalić; ** imię - odzwierciedla naturę i charakter osoby je noszącej; S liczba pojedyncza; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być przedmiotem myśli

18. W tym^1931 dniu^3117 zawrę* dla nich przymierze** z polnymi^7704 zwierzętami^2416, z ptactwem^5775 niebios*** i z tym, co pełza^7431 po ziemi^776, a łuk^7198 i miecz^2719, i wojnę^4421 wyrwę**** z ziemi^776, i sprawię, że położą^7901 się do snu bezpiecznie^983.      Hi 5,23; Iz 11,6-9; Ez 34,25

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odcinać, ścinać, ciosać, zawierać przymierze; ** hebr.: berit - sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy; *** wg myśli hebr. istniały trzy sfery nieba - por. 2Kor 12,2 przypis ****; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - niszczyć, burzyć, rozdzierać gwałtownie, kruszyć

19. I zaręczę^781* cię z sobą na wieki**; i zaręczę^781 cię z sobą w sprawiedliwości^6664, w prawości***, w łasce**** i w miłosierdziu*****.      Iz 62,4-5

* dotyczy umowy małżeńskiej przez uiszczenie zapłaty, wspólne zamieszkanie pary młodej leżało w sferze ustaleń organizacyjnych - por. Wj 22,16-17 Pwt 20,7 22,23-29 1Sm 18,25 2Sm 3,14; ** lub: długotrwałość, odwieczność, starożytność, na zawsze; *** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie; **** lub: dobroć, łaskawość, wierność, życzliwość; ***** lub: współczucie, litość, łono (wnętrze?)

20. I zaręczę^781 cię z sobą w wierności* i poznasz** JHWH.

* lub: stałość, niewzruszoność; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, poznawać, uznać, rozważać, wiedzieć

21. I stanie^1961 się w tym^1931 dniu^3117, że odpowiem* – oświadczenie^5002 JHWH – odpowiem^6030 niebiosom^8064, a one^1992 odpowiedzą^6030 ziemi^776;      Iz 55,10; Za 8,12; Ml 3,10-11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, zaświadczać, odpowiadać jako świadek

22. A ziemia* odpowie^6030 zbożu^1715, moszczowi** i oliwie***, a te odpowiedzą^6030 Jizreel****.      Jr 31,12

* hebr.: erec - grunt, gleba, powierzchnia, kraj, ziemia, obszar; ** lub: świeży sok z owoców, młode wino; *** świeża oliwa, lśniąca (czysta) oliwa - por. Za 4,14; **** por. Oz 1,4 przypis **

23. Zasieję^2232 ją sobie na ziemi^776 i zlituję* się nad Lo-Ruchamą3808 strong:H7355**, i powiem^559 do Lo-Ammi***: Ty jesteś moim ludem! A on powie^559: Ty jesteś moim Bogiem.      Jr 31,37; Oz 1,6; Oz 1,9; Oz 2,1; Rz 9,2

* lub: mieć litość, miłosierdzie, współczuć; ** tj.: „Litości jej odmówiono”; *** tj. „Nie mój lud”

↑↑

Rozdział 3

1. I powiedział^559 JHWH do mnie ponownie^5750: Idź^1980|IMP i pokochaj^157 kobietę kochaną^157|PAS przez innego* – cudzołożnicę**|PAR. Tak jak JHWH miłuje^160 synów^1131 Izraela, a oni^1992 odwracają*** się do innych^312 bogów i kochają^157 placki^809 z rodzynkami^6025****.      2Sm 6,19; 1Krn 16,3; Pnp 2,5; Jr 7,18; Jr 44,19

IMP imperativus - tryb rozkazujący; PAS strona bierna; * lub: przyjaciel, towarzysz, współmieszkaniec, ktoś drugi, kochanek; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - cudzołożyć, uprawiać bałwochwalstwo; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozejrzeć się, mieć się ku, zbliżać się; **** tj. placki ofiarne w kulcie bałwochwalczym lub bukłaki wina - Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio LXX

2. I nabyłem^3739* ją sobie za piętnaście** sztuk srebra^3701*** i za chomer**** jęczmienia^8184, i letek***** jęczmienia^8184;      Pwt 22,18-19

* lub: uzyskiwać przez handel, handlować, kupować, targować się o, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - i nabyłem ciebie dla siebie; ** dosłownie: pięć (i) dziesięć; *** tj. 180 g srebra - cena dotyczy opłaty zaręczynowej lub opłaty za wykup niewolnicy - por. Wj 21,32 Kpł 27,4; **** tj. 400 litrów; ***** 1 letek to połowa chomera - razem 600 l - wartość 15 srebrników

3. I powiedziałem^559 do niej^413: Pozostaniesz* u mnie przez wiele^7227 dni^3107. Nie^3808 będziesz uprawiała nierządu^2181, nie^3808 będziesz^1961 dla innego mężczyzny^376 i także^1571 ja^589 nie przyjdę** do ciebie.      Rdz 34,31; Pwt 22,21; Ps 73,27; Prz 6,26; Mi 1,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - siedzieć, być ustawionym, zostawać, mieszkać, mieć siedzibę; ** eufemizm: nie będę współżył z tobą

4. Bo przez wiele^7227 dni^3107 synowie^1121 Izraela^3478 pozostaną^3427 bez^369 króla^4428 i bez^369 księcia*, i bez^369 ofiary**, i bez^369 steli***, i bez efodu**** i terafim*****|P.      1Sm 23,92; Dn 9,27; Dn 11,31

* lub: władca, wysoki urzędnik, dowódca; ** tj. ofiara krwawa - Wj 19,5 24,8; *** tj. filar, pamiątkowy kamień, grobowiec ze stelą - Mi 5,13; **** tu: o zabobonnej praktyce wróżenia na podobieństwo rzucania losów - Wj 28,4-28; ***** tj. bożki domowe - Rdz 31,19; P liczba mnoga

5. Potem^310 synowie^1121 Izraela^3478 nawrócą* się i będą szukać** JHWH, ich Boga, i Dawida^1732, ich króla^4428; a w dniach^3117 ostatecznych*** odczują przerażenie**** i zwrócą^413 się do JHWH i Jego dobroci*****.      Jr 50,4-5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odwracać się, wracać; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - dążyć do czegoś, pragnąć, prosić; *** czas późniejszy, koniec, coś w tyle, o przyszłości; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odczuwać bojaźń; ***** korzyść, dobrobyt, szczęści

↑↑

Rozdział 4

1. Słuchajcie*|IMP Słowa** JHWH, synowie^1121 Izraela^3478, bo^3588 JHWH wnosi sprawę w sądzie*** przeciwko^5973 mieszkańcom^3427|PAR tej ziemi^776|A, gdyż^3588 nie ma prawdy**** i nie ma miłosierdzia*****, i nie^369 ma poznania^1847 Boga w tej ziemi^776|A.

* lub: być posłusznym; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa; *** niesnaski, spór, konflikt; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; A rodzajnik określony; **** wierność; ***** łaski, dobroci

2. Jest klątwa* i kłamstwo^3584, i morderstwo^3574, i kradzież^1589, i cudzołóstwo^5003 – te wybuchły gwałtownie^6555**, a krew^1818|P sięga^5060 po krew^1812***|P.      Oz 7,3; Oz 10,13; Oz 11,12

* lub: ślub, przysięga; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciec się do przemocy, rozciągnąć; P liczba mnoga; *** idiom: zbrodnia pociąga zbrodnię - por. Biblia Warszawska, Biblia Tysiąclecia, Pismo Święte ST i NT - Edycja Świętego Pawła

3. Dlatego5921 strong:H3651 lamentuje* ziemia^776|A i marnieje** każdy^3605 w niej zamieszkujący^3427|PAR, wraz z polnymi zwierzętami^2416 i ptactwem^5775 niebios^8064, a także^1571 ryby^1709 morskie^3220 zginą^622|KN.      Iz 24,4; Iz 33,9; Jr 4,25

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - opłakiwać, biadać nad; A rodzajnik określony; ** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być wątłym, wątleć; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

4. Jednak*, niech nikt** nie kłóci***|JUS się, i niech nikt^376 nie^408 oskarża****|JUS. A twój lud^5971 jest jak okarżyciel^7378|PAR kapłana*****.      Pwt 17,12-13; Ez 3,26; Am 5,10; Am 5,13

* lub: zaiste, z pewnością; ** człowiek, mężczyzna, mąż, ktoś; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - walczyć, kłócić się, prowadzić sprawę, proces (prawny), złożyć skargę; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sądzić, karcić, uznawać za winnego; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ***** hebr.: kohen - kapłan, główny urzędnik bądź najważniejszy władca

5. I potykasz* się we dnie^3117, i potyka^3782 się także^1571 z tobą prorok** w nocy^3915; zniszczę*** twoją matkę^517.      Ez 14,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zataczać się; ** dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi - por. ro’eh - widzący - 1Sm 9,9; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spowodować zaprzestanie, niszczyć

6. Mój lud^5971 ulega zgubie^1820*|KN z powodu braku poznania**! Ponieważ^3588 ty^859 odrzuciłeś*** poznanie^1847, ja teżCW odrzucę^3988 ciebie, byś mi nie był kapłanem****. Skoro zapomniałeś***** o Prawie****** Twojego Boga, ja też zapomnę^7911 o twoich synach^1121.

* lub: został zniszczony - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** wiedza, poznanie, postrzeganie, umiejętność, rozeznanie, mądrość - Rdz 2,9.17; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odmawiać, wzgardzać; CW conjunctive waw; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - posługiwać jako kapłan; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przestać się troszczyć; ****** hebr. toraʰ - Oz 8,1 przypis *****

7. Im więcej* ich**, tym^3651 więcej grzeszą*** przeciwko mnie. Dlatego ich chwałę**** zamienię^4171 w hańbę*****.      Oz 10,1; Oz 13,6; Ha 2,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być lub stać się licznym, rozmnożyć się, być wielkim; ** domyślnie kapłani; *** lub: chybić celu bądź słuszności i obowiązku, ponieść winę, utracić; **** splendor, majestat, duma, godność; ***** wstyd, hańba, ujma, upokorzenie

8. Pożerają* ofiary za grzech^2403** mojego ludu^5971 i ku*** nieprawości**** ich podnoszą^5375 swoją duszę*****.      Iz 56,11; Mi 3,11

* lub: jeść, żreć, pochłaniać (o ogniu), trawić, wyniszczać; ** por. Za 14,19 przypis *; *** na - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** lub: przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość; ***** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *

9. I tak samo stanie^1961 się z ludem^5971 jak z kapłanem^3548. I ukarzę* go za^5921 jego drogi** i oddam*** mu za^5921 jego czyny^4611.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, szukać, karać, odwiedzać; ** hebr.: derek - odległość, podróż, sposób, metaforycznie bieg życia, charakter moralny; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przynosić z powrotem, pozwalać wrócić

10. I będą pożerać^398, ale się nie nasycą*, będą uprawiać nierząd^2181, ale się nie pomnożą**, bo opuścili*** JHWH, by poświęcić****|INF się nierządowi.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zaspokojonym, być spełnionym, otrzymać swoją porcję, być napełnionym; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozciągnąć, rozmieszczać; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - porzucić; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pilnować, strzec, czekać na, wypatrywać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

11. Nierząd^2184* i wino, i moszcz** odbiera^3947|S rozum***.

* być może słowo to powinno stanowić końcówkę w. 10, wtedy wiersz zaczynałby się: A wino, i ... por. EIBᴷ, Word Biblical Commentary, Biblia Warszawska, Biblia Tysiąclecia, Biblia Poznańska; ** lub: świeży sok z owoców, tu: hendiadys; S liczba pojedyncza; *** lub: wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie

12. Mój lud^5971 radzi* się u swojego drewna^6086, a jego kij** obwieszcza^5046 mu odpowiedź, bo duch*** nierządu^2183 go zwodzi**** – i uprawiają nierząd^2181, wyłamując się spod***** władzy ich Boga.      Iz 44,19; Jr 2,27; Oz 9,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szukać, zabiegać o, prosić, wypytywać, dowiadywać się; ** lub: pręt, kij, laska, różdżka (wróżbiarza) - tu opis praktyki wróżbiarskiej zwany rabdomancją - por. Ez 21,26, lub o słupach Aszery - Wj 34,13; *** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować błąkanie; ***** pod, poniżej - por. Wj 6,7 K&Dᴷ

13. Na szczytach^7218 gór^2022 składają ofiary*, a na pagórkach^1389** palą kadzidła^6999, pod dębem^434, pod topolą^4839*** i pod terebintem^3618**** – tak^3588, dobry^2896 jest ich cień^6738 – dlatego5921 strong:H3651 wasze córki^1323 uprawiają nierząd^2181 i wasze synowe***** cudzołożą^5003.      Rdz 12,2; Rdz 35,4; 1Krl 14,23; 2Krl 17,10; Jr 2,20

* tj. składać krwawą ofiarę; ** na wzgórzach i pagórkach składano ofiary głównie Baalowi - Pwt 12,3 2Krl 17,10; *** tu i Rdz 30,37; **** tj. drzewo terpentynowe o wysokości do 15 m o rozłożystych gałęziach; ***** lub: oblubienica, panna młoda

14. Nie^3808 będę karał* waszych córek z tego powodu^3588, że uprawiają nierząd^2181, ani waszych synowych^3618 z tego powodu^3588, że cudzołożą^5003. Bo^3588 oni sami^1992 odchodzą** na bok z nierządnicami^2181 i składają krwawe ofiary^2076 wraz z kapłankami***, a lud^5971 nie rozumie****, że upada*****|KN.      Pwt 23,17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, szukać, karać, odwiedzać, nawiedzać; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być oddzielonym, rozdzielonym, umykać, uwieść; *** lub: prostytutka sakralna, nierządnica - Oz 2,13 przypis ****, Rdz 38,21; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozważać, mieć rozeznanie, wgląd, zrozumienie; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zrzucić, cisnąć w dół, cisnąć, strącić, odrzucić; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

15. Jeśli^518 ty^859, Izraelu*, uprawiasz nierząd^2181, niech chociaż Juda^3063 nie ściąga na siebie winy**. I nie idźcie^935 do Gilgal***, nie wstępujcie^5927 do Bet-Awen**** i nie przysięgajcie^7650: Jak żyje***** JHWH!      Joz 4,19; Joz 9,15; Joz 12,11; 1Krl 12,28

* hebr.: jisra’el - „ten, który zmagał się z Bogiem” - Rdz 32,28; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - naruszyć prawo, dokonać przestępstwa, być winnym; *** tj. „krąg kamieni” - Am 4,4 5,5 - region około 7 km od Szilo i Betel; **** tj. „dom próżności” - miasto na wsch. od Betel; ***** lub: na życie JHWH - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, Biblia Poznańska, Biblia Tysiąclecia - Pwt 6,13 10,20 Sdz 8,19 Rt 3,13 1Sm 14,39 Jr 23,7 Am 8,14

16. Bo^3588 Izrael^3478 jest krnąbrny*|PAR jak uparta^5637|PER jałówka^6510. Wkrótce** JHWH będzie ich prowadzić*** jak jagnię^3532 na otwartą przestrzeń****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - buntować się, być upartym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; PER perfectum, czas przeszły; ** lub: teraz - por. Oz 2,10 przypis *; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - paść, prowadzić; **** lub: szerokość, przestworza - 2Sm 22,6-20 metafora ostrzegająca przed głębią Szeolu (?) - por. jako synekdocha w Ps 49,14 - jak owce będą złożeni w Szeolu - śmierć będzie ich paść - WBCᴷ

17. Efraim* związał** się z bożkami***. Porzuć^3240****|IMP go.      Ps 81,12; Oz 4,4; Oz 13,2

* tj. „podwójna sterta popiołu” bądź „będę podwójnie owocny” - drugi syn Józefa - Rdz 41,51 - tu synonim królestwa północnego; ** lub: zjednoczyć się, złączyć się, rzucać uroki; *** wyobrażenie bóstwa przedstawione przez wizerunek; **** daj mu spokój - EIB; IMP imperativus - tryb rozkazujący

18. Gdy został usunięty* ich trunek**|P, to nurzają^2181|INF|ABS się w nierządzie***|PER; rozkochują**** się hańbą^7036 jej tarczy^4043*****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odejść, zejść z drogi, stronić od, zostać usuniętym; ** to prawdopodobnie mocne, odurzające wino - por. Iz 1,22 Na 1,10 - sens: ich upojenie minie, więc....; P liczba mnoga; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; *** hebraizm: nierządem uprawiają nierząd - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; PER perfectum, czas przeszły; **** kochają kochaniem - perfectum, czas przeszły; ***** być może tarcze to synekdocha władców - por. Ps 47,10 - K&Dᴷ - wtedy: rozkochują się hańbą ich władcy - por. New International Version, EBCᴷ

19. Przygniótł* ich wiatr** swoimi skrzydłami^3671 i zawstydzą*** się z powodu swoich krwawych ofiar^2077.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - związywać, zamykać, być w niewoli, stłoczyć; ** lub: Duch - por. w. 12 przypis ***; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być rozczarowanym, zażenowanym, wstydzić się

↑↑

Rozdział 5

1. Słuchajcie*|IMP tego^2063, kapłani**, zwróć uwagę^7181 na to, domu^1004 Izraela^3478 i nakłoń ucha^238|IMP, domu^1004 króla^4428|A. Bo przeciwko wam jest sąd***, ponieważ staliście^1961 się sidłem^6341 dla Mispy**** i siecią^7568 rozciągniętą^6566 nad Taborem*****,      Oz 9,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być posłusznym; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** por. Oz 4,4 przypis *****; A rodzajnik określony; *** sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie; **** tj. „wieża strażnicza” tu miejscowość koło Gerazy (?) - Rdz 31,49 Sdz 11,11; ***** tj. „kopiec” - charakterystyczna góra na równinie Jezreel - Joz 19,12

2. I rzeź* buntowników** pogłębiliście***, ale ja^589 będę karą****|N dla każdego^3605 z nich.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zarzynać, bić; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: ktoś odchylający się, burzący się, buntownik, inni: po zmianie wokalizacji ... pogłębiliście dół w Szitim - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić głębokim - Ps 92,5 Iz 7,11; **** lub: karcenie, karanie, chłosta, pouczenie, ostrzeżenie; N nominativ

3. Ja^589 znam^3045 Efraima^669 i Izrael^3478 nie jest przede^4480 mną ukryty*, bo^3588 teraz^6258, Efraimie^669, uprawiasz nierząd^2181. Izrael^3478 jest skalany**.      Oz 6,4; Oz 7,1; Am 3,2; Am 5,12

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być schowanym, ukrytym, zostać startym, zostać zniszczonym, zostać zgładzonym; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - skalać się, być nieczystym (w sensie seksualnym, rytualnym, przez bałwochwalstwo)

4. Ich uczynki^4611 nie dadzą* im zawrócić^7725 do swojego Boga, bo^3588 duch^7307 nierządu^2183 jest w ich wnętrzu** i nie znają^3045 JHWH.      Oz 4,6; Oz 4,11; Oz 4,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, poświęcić, ofiarować, powodować, postawić; ** lub: w głębi, w środku, wewnątrz

5. A pycha* Izraela^3478 świadczy^6030 przeciwko niemu^6440**. I Izrael^3478, i Efraim^669 upadną^3782 z powodu swojej nieprawości***, upadnie^3782|KN z nimi też^1571 Juda^3063.      Oz 7,10

* lub: wywyższenie, arogancja, buta, duma; ** dosłownie: przed jego obliczem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** deprawacja, nieprawość, wina lub kara; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

6. Ze swoimi owcami* i swoimi wołami^1241 pójdą^1980, aby szukać** JHWH, ale nie znajdą^4672 Go, bo odstąpił***|PAS od nich^1992.

* lub: drobne bydło, kozły, trzody, stada; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - dążyć do czegoś, pragnąć, żądać, wymagać; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odciągnąć, wycofać (się); PAS strona bierna

7. Sprzeniewierzyli* się JHWH, bo^3588 napłodzili^3205 obcych**|ADJ synów^1121, a teraz^6258 dzień nowiu*** pożre^398 ich oraz ich dziedzictwo****|P.      Iz 48,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - postępować zdradziecko, podstępnie, gorszyć; ** hebr.: zur, zarim - l.mn. - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - budzić odrazę, być przybyszem, być obcym w Prz 2,16 5,20 7,5 22,14 o cudzołożnicy; ADJ Adjective - przymiotnik; *** lub: nów, miesiąc (księżycowy), pierwszy dzień miesiąca, coś, co wydarza się co miesiąc - Ps 81,3; **** udział, część, terytorium, obszar; P liczba mnoga

8. Zadmijcie^8628|IMP w róg* w Gibei** i w trąbę^2689 w Ramie***; krzyczcie^7321|IMP w Bet-Awen^1007: Wróg za tobą^310, Beniaminie****!

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * hebr.: szofar - róg, róg barani, trąba - Wj 19,16 Kpł 25,9; ** tj. „miasto na wzgórzu” - tu: miasto lewickie ok. 7 km od Jerozolimy - Joz 18,28; *** tj. „wzgórze” - tu: miasto na terytorium Beniamina ok. 8 km od Jerozolimy i na płn.-wsch. od Gibei; **** hebr.: binjamin - „syn prawicy” - syn Jakuba - Rdz 35,18

9. Efraim^669 będzie^1961 spustoszony* w dniu^3117 kary*****. Oznajmiłem^3045|KH wśród plemion^7626 Izraela to, co pewne****.      Iz 28,1-4; Oz 9,11-17

* lub: przerażenie, groza, zdumienie, pustkowie, nieużytki; ** lub: nagana, upomnienie, wyrzut, kara, kłótnia, spór; *** tu: o wojnie pomiędzy Judą a Izraelem (?) - por. 1Krl 15,21; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - uczynić trwałym, być wiernym, godnym zaufania

10. Książęta* Judy** byli^1961 jak ci, którzy przesuwają^5253 granice^1366***|PAR|S. Wyleję^8210 na nich swój gniew**** jak wodę^4325.

* lub: władca, wysoki urzędnik, dowódca; ** hebr.: jehudaʰ - „chwalony” lub „niech On będzie uwielbiony” - syn Jakuba i Lei - Rdz 29,35 tu: o płd. królestwie Judy; *** tj. czyn zakazany Prawem - por. Pwt 27,17; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; S liczba pojedyncza; **** wybuch, wściekłość, gniew

11. Efraim^669 jest uciskany^6217|PAS|PAR i kruszony^7533|PAS|PAR przez sąd*, gdyż^3588 zaczął^2974 chodzić^1980 za^310 rozkazami** ludzi.

PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie; ** lub: nakaz, zarządzenie, wyrocznia (?) - tu i Iz 28,10.13

12. A ja^589 będę dla Efraima^669 jak mól****, a dla domu^1004 Judy^3063 jak próchnica*****.

* lub: ćma, mól ubraniowy; *** metafora powolnego, lecz nieuchronnego zniszczenia - Iz 51,8 Ps 39,11; ** zgnilizna, zepsucie

13. I ujrzał^7200 Efraim^669 swoją chorobę*, a Juda^3063 swoją ranę**, i poszedł^1980 Efraim^669 do Asyrii*** i posłał^7971 do króla Jareb****. Ale on^1931 nie będzie zdolnym***** was uzdrowić^7495 ani uleczyć^1445|HAP waszej rany^420.      2Krl 15,9; 2Krl 16,7-9; Oz 7,11; Oz 8,9; Oz 12,1; Oz 10,6; Oz 14,13

* lub: cierpienie, poważna, chroniczna choroba; ** wrzód; *** tj. „krok” - starożytne państwo semickie w płn. Mezopotamii; **** przydomek nadany królowi Asyrii „walczący” tu i Oz 10,6 - całkowita zależność od Asyrii w latach 738-732 p.n.e. - Izrael, Juda - 735-732; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wziąć górę nad, zwyciężyć, wytrwać, mieć moc; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

14. Bo^3588 ja^595 będę dla Efraima^669 jak lew^7826, a dla domu^1004 Judy^3063 jak lew młody*. Ja^595, ja^595 sam rozszarpię^2963 i odejdę^1980; uniosę^5375, a nikt ich nie^369 wyratuje**.      Ps 7,2; Ps 50,22; Oz 13,7; Am 3,4; Am 5,14

* lew to symbol siły - Iz 5,29 Am 1,2 3,8 2,12 Na 2,12-13; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, odzyskać, wyzwolić - Oz 2,10

15. Pójdę^1980 i powrócę^7725 do swojego miejsca*, aż do^5704 czasu, gdy^834 uznają swoją winę** i zaczną szukać*** mojego oblicza^6440. W ich^1992 utrapieniu**** będą o mnie zabiegać^7836.      Pwt 32,39; Ps 30,5

* tj. do nieba - por. Ps 14,2 18,7-10 Iz 18,4 Mi 1,3; ** lub: być winnym, być oskarżonym; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać, dążyć do czegoś, pragnąć, żądać, wymagać, prosić; **** trudne położenie, niedola, wąski

↑↑

Rozdział 6

1. Chodźcie^1980|IMP i wróćmy*|COH do JHWH, Tak^3588, On^1931 nas rozszarpał^2963 i On nas uzdrowi^7495; uderzył**|JUS, ale nas opatrzy^2280.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać się; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, uderzać, szturchać, bić, biczować, atakować, ujarzmiać, pokonywać; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.)

2. Ożywi* nas po dwóch dniach^3117, w trzecim dniu** nas podniesie*** i będziemy żyli^2421 przed Jego obliczem****.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przywrócić do życia, wskrzesić, odrodzić; ** idiom: po określonym czasie - por. Sdz 11,4 - WBCᴷ; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wznosić, budować, wzbudzić, utwierdzać; **** przed, twarz, powierzchnia

3. Poznajmy^3045|COH i starajmy*|COH się usilnie poznać^3045 JHWH. Jego nadejście** jest pewne***|PAR jak świt^7837, przyjdzie^935 do nas jak deszcz^1653, jak późny deszcz**** zraszający, jak ulewa***** na ziemię^776.      Ps 19,6; Iz 2,3; Mi 4,2

COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; * dosłownie: ścigać, zmusić do ucieczki, gonić, chodzić za kimś, pilnie śledzić; ** czynność lub miejsce wyjścia, wypłynięcia, wschód; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być ustalonym, być niewzruszenie ustanowionym, być prawidłowo ustalonym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** deszcz późny lub wiosenny (marzec, kwiecień) występujący przed zbiorami - Pwt 11,14 Hi 29,23 Jr 3,3 5,24; ***** deszcz wczesny, jesienna ulewa - od końca października do początku grudnia tu i Pwt 11,14 Jr 5,24

4. Co^4100 mam ci uczynić*, Efraimie^669? Co^4100 mam ci uczynić^6213, Judo^3063? Przecież^3588 wasze miłosierdzie** jest jak obłok^6051 poranny^1242 i jak rosa^2919 szybko*** znikająca****|PAR.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pracować, wykonywać, używać, przygotować, składać ofiarę, doglądać czegoś, zarządzać, postanawiać; ** dobroć, łaskawość, wierność, życzliwość; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wstawać bądź rozpoczynać wcześnie - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odchodzić, iść dalej, przyjść; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

5. Dlatego5921 strong:H3651 ciosałem* ich przez proroków**, zabijałem^2026 ich słowami*** moich ust^6310, a moje orzeczenia**** jak światłość wzejdą^3318 nad tobą.      1Sm 15,32-33

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rąbać, podzielić, rozłupać; ** dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi - por. ro’eh - widzący - 1Sm 9,9; *** lub: wypowiedź, mowa, słowo, powiedzenie, obietnica, nakaz; **** por. Oz 2,19 przypis ***

6. Bo miłosierdzia^2617 pragnę*, a nie krwawej ofiary^2077 i poznania** Boga^430 – bardziej niż ofiar całopalnych^5930.      Oz 4,1; Mt 9,13; Mt 12,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozkoszować się czymś, mieć przyjemność w, pragnąć, zachwycać się czymś, być ochoczym; ** mądrość, wiedza

7. Ale oni^1992 podeptali^5674 moje przymierze* jak Adam**, właśnie wtedy******* mi się sprzeniewierzyli*****.

* hebr.: berit - sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy; ** imię własne Adam, człowiek, rodzaj ludzki, istota ludzka, mężczyzna, mała miejscowość w dolinie Jordanu - Joz 3,16; *** lub: tam, wtedy; **** lub: O, jak mi się sprzeniewierzyli - EIBᴷ; ***** por. Oz 5,7 przypis *

8. Gilead* jest miastem^7151 czyniących^6466|PAR nieprawość**, naznaczone^6123 krwią^1818.

* określenie obszaru różnie definiowanego w zależności od kontekstu - górzyste tereny na wsch. od Jordanu na płd. od rzeki Jarmuk - Joz 22,9-15 1Krl 10,33; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik magii, oszustwo, bałwochwalczy kult - Lb 23,21

9. I jak zaczajone* na człowieka^376 bandy**, zgraja^2267 kapłanów^3548 morduje^7523 na drodze^1870 do Sychem***, tak^3588 popełniają^6213 czyny niegodziwe****.      Jr 7,9-10; Ez 22,9; Ez 23,27; Oz 2,10

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czekać, czekać w zasadzce, zwlekać, wyczekiwać; ** lub: grupa, gromada, oddział, napaść; *** hebr.: Szekem - miasto pomiędzy górą Ebal a górą Gerazim, miejsce schronienia - Joz 20,7 1-sza stolica Królestwa Płn.; **** lub: pomysł, plan, rozwiązłość - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek Tak, przeprowadzają (swój) ohydny plan - EIB

10. Widziałem^7200 w domu Izraela^3478 okropności*: Jakiż^8033 nierząd^2184 u Efraima^669! Splamił** się Izrael^3478!      Jr 5,30-31; Jr 23,14; Oz 2,10; Oz 5,3

* lub: coś strasznego, obrzydliwego, ohydnego - Jr 5,30; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - skalać się, być nieczystym (w sensie seksualnym, rytualnym, przez bałwochwalstwo)

11. Także^1571 dla ciebie, Judo^3063, wyznaczone* jest żniwo^7105**, gdy odwrócę^7725 niewolę^7622 mojego ludu***.      So 2,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - położyć (ręce na) ustawiać, rozmieszczać, wyznaczać,; ** możliwe znaczenie negatywne - por. Jl 3,13 Jr 51,33; *** w. może być traktowany jako początek rozdziału 7 (?)

↑↑

Rozdział 7

1. Gdy uleczę* Izraela^3478, wtedy zostanie ujawniona^1540|KN nieprawość** Efraima^669 i niegodziwość*** Samarii****, bo^3588 popełniają^6466 oszustwa^8267; złodziej^1590|CW nadchodzi^935, a banda^1416 uderza***** na zewnątrz^2351.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uzdrawiać; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** lub: przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość; *** zło, udręka, niedola, przeciwność losu, nieszczęście; **** tj. „góra czat” - region związany z płn. królestwem 10 plemion Izraela, stolica płn. królestwa 50 km na płn. od Jerozolimy, 10 km od Sychem; CW conjunctive waw; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zdzierać, obnażać, ściągnąć (czyjąś ochronę)

2. I wcale* nie myślą^559** w swoim sercu***, że ja pamiętam^2142 o całej^3695 ich niegodziwości^7451; wkrótce^6258 ich czyny^4611 osaczą**** ich i będą^1961 przed moim obliczem^6440.      Ps 25,7; Jr 14,10

* lub: nie, właściwie nie, inaczej; ** dosłownie: mówić w sercu; *** hebr.: lebab - wewnętrzny człowiek, umysł, wola, serce, rozum, wiedza, pamięć, sumienie - por. hebr.: leb; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obracać się, chodzić dookoła, obchodzić, zbliżać się

3. Króla^4428 rozweselają* swoją niegodziwością^7451, a książąt^8269 swoimi kłamstwami^3585.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powodować radość, unosić się radością, promienieć

4. Wszyscy^3605 cudzołożą^5003, są jak ten^3644 rozpalony^1194 piec*. Piekarz^644|M|PAR przestaje** czuwać*** nad roznieceniem^5782 ognia; po zaczynieniu^5782 ciasta^1217 czeka aż do^5704 jego zakwaszenia^2556.      Jr 9,2; Jr 23,10

* lub: naczynie na ogień, przenośny piec, tu duży piec na dworze królewskim (?) - por. 1Sm 8,13 Jr 37,21, metaforycznie - żar pieca odzwierciedla siłę pożądania (?) - por. proces wypieku w Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; M rodzaj męski; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaprzestać, odpocząć, zaniechać (pracy); *** domyślnie nad procesem wypieku stąd: stan Izraela jest - „na wpół upieczony” - por. w. 8 i 2Krl 15,30

5. W uroczystym dniu^3117 naszego króla^4428 książęta^8269 uczynili go chorym*** od bukłaka^2573 wina^3196. Wyciąga^4900*** swoją rękę^3027 przeciwko^854|GES szydercom****|PAR.      Iz 28,1; Iz 28,7-8

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić obolałym, chorym, rozchorować się, smucić się; ** emend.: rozchorowali się, gorączką - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** domyślnie: król - tu: akt przemocy lub gest okazania łaski (?) - WBCᴷ, ... rękę po wino - KULᴷ; GES Gessenius Hebrew and English Lexicon; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pogardzać, wyśmiewać się, mówić butnie; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

6. Gdy^3588 podeszli^7126, ich serce^3820 jak piec* płonie w ich spisku^693. Piekarz^644**|PAR uśpiony^3462|ADJ przez całą^3605 noc^3915. Rankiem^1242 – rozpalony***|PAR on^1931 jak płomień^3851 ognia^784.      Wj 3,2

* por. w. 4 przypis * - przedmiotem pożądania może być zmiana władzy - por. historię śmieci królów izraelskich z ręki zamachowców za czasów prorokowania Ozeasza - 2Krl 15,10-25; ** przy innej wokalizacji - ich gniew ...; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ADJ Adjective - przymiotnik; *** zacząć się palić, być zapalonym, trawić, (ogniem), gniewać się, metaforycznie o Bogu i ludziach

7. Wszyscy^3605 są rozpaleni* jak piec^8574 i pożerają** swoich sędziów***|PAR; wszyscy^3605 ich królowie^4428 upadli^5307. Nikt wśród nich nie^369 wołał****|PAR do mnie^413.      Ps 21,9; Oz 13,10

* lub: być ciepłym, stać się ciepłym, metaforycznie być namiętnym; ** lub: jeść, żreć, pochłaniać (o ogniu), trawić, wyniszczać; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozstrzygać spór, sprawować sąd; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** krzyczeć

8. Efraim^669? On^1934 zmieszał* się wśród narodów; Efraim^669 stał się** jak podpłomyk*** nieobrócony^2015****.

* tu: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - wymieszać się między innych koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zanikać - Rdz 11,7; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, istnieć, trwać, przebywać, mieć miejsce, nastać; *** lub: krążek lub placek (chleba), placek pieczony na kamieniach; **** por. w. 4 przypis ***

9. Obcy*|ADJ pochłonęli^398 jego siłę^3581, a on^1931 o tym nie wie^3045; nawet^1571 siwizna** go przyprószyła***, a on^1931 o tym nie wie^3045.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - budzić odrazę, być przybyszem, być obcym; ADJ Adjective - przymiotnik; ** wiek, siwa głowa, starość; *** dosłownie: rzuciła się na niego - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

10. I pycha* Izraela^3478 świadczy^6030 przeciwko niemu**, lecz nie nawracają^7725 się do JHWH, swojego Boga ani Go w tym^2063 wszystkim^3605 nie szukają***.      Iz 9,9; Am 4,6; Oz 5,4

* lub: wywyższenie, arogancja, buta, duma; ** dosłownie: na obliczu jego; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pragnąć, prosić, dążyć do czegoś, żądać

11. I stał^1961 się Efraim jak naiwna* gołębica^3123 bez^369 rozumu^3820**. Przyzywają*** Egipt, poszli^1980 do Asyrii^804.

* lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość; ** por. Oz 4,11 przypis ***; *** w. 7 przypis ****

12. Gdy^834 tak^834 chodzą^1980, rozciągnę^6566 na nich swoją sieć*, ściągnę^3381 ich jak ptactwo^5775 niebios^8064; ukarzę** ich, według tego, co usłyszano***|N|S na ich zgromadzeniu****.

* lub: siatka, sidło, metafora: o przywódcach prowadzących do grzechu, o sądzie; ** tu: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - karać, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - napominać, pouczać, utrzymywać w karności; *** lub: doniesienie, posłuchanie, relacja; N nominativ; S liczba pojedyncza; **** zebranie, tłum, banda, całość grupy, wspólnota

13. Biada* im, bo^3588 uciekli^5074 ode mnie! Zguba** im, gdyż^3588 zbuntowali*** się przeciwko mnie. Ja^595 odkupię^6299 ich, lecz oni mówią^1696 kłamstwa**** przeciwko mnie.      Jr 51,9; Mt 23,37

* lub: biada! ach! - przejmujący okrzyk bólu bądź rozpaczy; ** lub: spustoszenie, gwałt, zniszczenie; *** buntować się, naruszać (Prawo), wzniecać bunt; **** fałsz, coś zwodniczego

14. I nie wołają* do mnie ze swojego serca^3820, gdy^3588 jęczą** na^5921 swoich łożach^4904. Nad zbożem^1715 i moszczem^8492 się gromadzą*** – odstępują^5493 ode mnie.      Am 2,8

* lub: wołać (na pomoc), krzyczeć, zawołać (w potrzebie); ** lub: zawodzić, płakać, wyć, lamentować; *** koniugacja czasownika - hitpolel - forma zwrotno-intensywna - szukać gościny u..., zebrać się - może dotyczyć kultu bóstw urodzaju - por. Pwt 14,1 1Krl 18,28 Jr 16,6 41,5 47,5

15. A ja^589 ćwiczyłem* i wzmacniałem^2388 ich ramiona^2220**, a oni obmyślają*** zło^7451 przeciwko^413 mnie.      Oz 11,3; Na 1,9

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - utrzymywać w karności, karcić, chłostać, pouczyć, wychowywać, nauczać; ** metafora o charakterze militarnym - por. Wj 17,8-13 32,11 Ps 18,35 44,4; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - planować, rozważać

16. I zawrócili^7725 lecz nie^3808 w górę*. Są^1961 jak łuk^7198 z rozluźnioną** cięciwą; ich książęta^8269 polegną^5307 od miecza^2719 za zuchwałość*** ich języka^3956. To^2097 będzie ich pośmiewiskiem**** w ziemi^776 Egiptu^4714.      Ps 12,3-4; Ml 3,13-14

* lub: powyżej, nad, w górę, na wysokości, ktoś najwyższy - stąd: nie do Najwyższego - Biblia Gdańska, EIBᴷ - Oz 11,7; ** dosłownie: luźny - Ps 78,56-57; *** dosłownie: przeklęty, gniew, przeklinanie przeciwko Bogu; **** lub: drwienie, szydzenie, jąkanie

↑↑

Rozdział 8

1. Przyłóż róg^7882* do^413 swoich ust**. Jakby orzeł^5404 nad^5921 domem^1004 JHWH! Gdyż przestąpili^5674 moje przymierze*** i przekroczyli**** moje Prawo*****.      Pwt 28,49

* por. Oz 5,8 przypis *; ** lub: dziąsła, podniebienie; *** sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - buntować się, wzniecać bunt; ***** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj, sposób

2. Do mnie wołają*: Mój Boże – znamy** Cię – my Izrael^3478      Oz 7,14

* por. Oz 7,14 przypis *; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, poznawać, uznać, rozważać, wiedzieć

3. Ale Izrael^3478 odtrącił^2186 dobro*. Wróg^341 go ściga**.      Oz 3,7

* lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zmusić do ucieczki, gonić, śledzić, prześladować

4. Oni^1992 ustanawiają* królów, ale nie^3808 ze mną; wybierają** książąt, ale bez^3808 mojej wiedzy^3045. Ze swojego srebra^3701 i złota^2091 czynią^6213 sobie bożki***, by^4616 dorobić się zniszczenia****.      Wj 32,4; Oz 2,8; Oz 13,1-2; Oz 13,10-11

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić, że ktoś będzie panował; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zachowywać się jak książę, rządzić, panować, koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - panować nad; *** wyobrażenie bóstwa przedstawione przez wizerunek; **** dosłownie: zostać odciętym, zostać ściętym, być żutym, ponieść fiasko

5. On* odtrącił^2186 twojego cielca**, Samario^8111***! Mój gniew**** zapłonął^2734 przeciwko nim. Jak^5704 długo^4970 nie będą***** oczyszczeni******?      1Krl 12,28; Ps 19,13; Jr 13,27

* tu: domyślnie wtrącenie proroka; ** tj. młody byk; *** Oz 7,1 przypis ****; **** lub: nos, gniew, metaforyczne - fuknąć gniewnie; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wytrwać, mieć moc, być zdolnym; ****** lub: niewinność, czystość, biel zębów

6. Tak^3588 to z Izraela^3478! A on^1931*? Rzemieślnik** go wykonał^6213 i nie jest on^1931 bogiem^430. Owszem^3588, cielec^5695 Samarii^8111 rozleci*** się w drzazgi****.      Oz 13,2

* domyślnie cielec; ** tj. rzemieślnik pracujący w drewnie lub w metalu; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, stać się, trwać; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: drzazgi, fragmenty, odpryski (?)

7. Tak^3588, sieją^2232 wiatr* – i będą zbierać^7114 wicher**. Nie ma^369 zboża***. Kłos^6780 nie wyda^6213 mąki^7058, a choćby^194 wydał^6213, obcy**** ją pochłoną^1104.      Iz 66,15; Na 1,3

* hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr; ** nawałnica, burza; *** tj. dojrzałe (do żniw) zboże, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - nie ma dla niego zboża; **** por. Oz 5,7 przypis **

8. Izrael został pochłonięty^1104|KN|PER, wkrótce* staną^1961 się wśród narodów** jak zbyteczny sprzęt*** – nikt go nie^369 pragnie****.

KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; PER perfectum, czas przeszły; * por.: Oz 2,10 przypis *; ** poganie, narody, grupy etniczne, nie-Żydzi; *** lub: przedmiot, przyrząd, jarzmo, naczynie, zbiornik, czółno; **** lub: ...w (nim) upodobania rozkosz, tęsknota, pożądanie

9. Bo^3588 oni^1992 odeszli* do Asyrii^804! Dziki**, osamotniony^909 osioł^6501! Efraim^669 najął*** sobie kochanków^158!      Hi 24,5; Ps 104,11; Jr 2,23-25

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść w górę, iść za, wycofać się; ** dzikie osły żyją w stadach; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - najmować (nierządnicę), okazywać miłosne względy, dawać prezent, rekrutować, otrzymać dar za miłość

10. Ale^3588 choć^1571 dają* prezenty wśród narodów^1471, wkrótce** zbiorę*** ich na sąd**** i zaczną***** maleć****** pod brzemieniem******* króla^4428 książąt^8269********.      Jr 42,2

* lub: najmują się - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - w. 9 przypis ***; ** por.: Oz 2,10 przypis *; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zbierać razem, zabierać; **** por. Jl 4,2 So 3,8 Oz 9,6; ***** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pozwalać na znieważenie; ****** niewielka liczba, mało, trochę; ******* hebr.: masa - ciężar, brzemię, ładunek, wypowiedź - słowo często rozpoczynające wypowiedź proroka - Iz 13,1 Jr 20,9 Na 1,1lub: książęta rozwiążą nieco z ciężaru króla - EIBᴷ; ******** idiom(?): potężnego króla - Iz 10,8 - por. EBCᴷ

11. Tak^3588! Efraim^669 namnożył* ołtarzy^4196, by grzeszyć**; te ołtarze^4196 stały^1961 się dla niego powodem grzechu^2398.      Pwt 12,5; 2Krl 15,20; 2Krl 17,4; Oz 8,10; Oz 9,6; Oz 10,1; Oz 12,11

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pomnażać, zwiększać (ponad miarę), mieć wiele do zrobienia, znacznie przekroczyć; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chybić celu bądź słuszności i obowiązku, ponieść winę, utracić, krzywdzić, obrażać

12. Napisałem^3789 dla niego liczne^7230* moje Prawa^8451, uważali** je za^3644 coś obcego^2114.

* tu: qere wyryć, opisać na piśmie, zarejestrować, zanotować, ogłosić, wg ketiv - napisałem; ** tu: qere, wg ketiv dziesięć tysięcy - czyli miriadakoniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać policzonym, zostać obliczonym, zostać przypisanym, zostać pomyślanym, być szanowanym

13. Ofiary* z moich darów** składają w ofierze^2076, mięso*** – i jedzą^398 je! JHWH nie ma w nich upodobania****. Wspomni^2142 wkrótce***** ich nieprawość^5771 i ukarze****** ich za grzechy^2403. Oni^1992 powrócą^7725 do Egiptu^4714.

* hebr.: zebah - ofiara, ofiara wspólnotowa - Pwt 26,14; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: ofiara, dar; *** hebr. basar - ciało, skóra - Ps 102,6 mięso, pożywienie 1Sm 2,13 krewni, w idiomie: wszelkie ciało - każdy człowiek - Za 2,13 przypis **; **** być łaskawym, życzliwym; ***** por. Oz 2,10 przypis *; ****** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, szukać, karać, odwiedzać

14. Bo^3588 zapomniał^7911 Izrael^3478 o swoim Stwórcy*|PAR i pobudował^1129 świątynie**|P, a Juda^3063 pomnożył^7235 miasta^5892 warowne***|ADV. Ale ja^589 poślę^7971 ogień^784 na jego miasta^5892 i pożre^398|3P jego pałace****.      Iz 9,9; Jr 17,27; Oz 2,14; Oz 4,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pracować, czynić, wykonywać, używać, zarządzać, postanawiać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** pałace - tu: o pogańskich świątyniach; P liczba mnoga; *** sekretne, tajemne, rzeczy niedostępne; ADV adverb - przysłówek; 3P trzecia osoba l.mn.; **** cytadela, twierdza

↑↑

Rozdział 9

1. Nie raduj* się, Izraelu^3478, nie wesel** się jak inne ludy^5971, bo uprawiasz nierząd^2181 wobec^5921 swojego Boga i kochasz^157 zapłatę*** nierządnicy na wszystkich^3605 klepiskach^1637 zboża^1715.      Iz 22,12-13; Oz 10,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; ** tj. stan szczęścia w przeciwieństwie do wcześniejszego stanu smutku - por. Hi 3,22 Ps 43,4 65,12; *** cena - Pwt 23,18 Iz 23,17

2. Klepisko* i prasa** nie wykarmi^7462 ich, a moszcz^8492 w niej*** zawiedzie****.

* lub: stodoła, puste miejsce; ** tj. tłocznia wina, kadź; *** domyślnie moszcz płynący z prasy choć w hebr. prasa jest rodzaju męskiego; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - fałszywie zaprzeczać, rozczarować, zawodzić

3. Nie będą mieszkać* w ziemi^776 JHWH, lecz Efraim wróci^7725 do Egiptu^4714, a w Asyrii^804 będą jedli^398 pokarm nieczysty^2931.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - siedzieć, być ustawionym, zostawać, mieć siedzibę

4. Nie będą wylewali^5258* wina^3196 w ofierze dla JHWH i nie będą zastawiać** dla Niego swoich ofiar^2077 krwawych. Bo one są dla nich niczym chleb^3899 żałoby***; wszyscy^3605 jedzący^398 go staną się nieczyści^2930. Tak^3588, ich chleb będzie tylko dla ich gardeł^5315**** – nie wejdzie^935 do domu^1004 JHWH.      Lb 19,11-14; Pwt 26,12-14

* tj. składać ofiary z płynów - Wj 29,38-41 Kpł 23,12-13 Lb 15,5-12; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dawać w zastaw, zobowiązać się, być przyjemnym; *** tj. chleb znajdujący się w domu zmarłego uważany z tego powodu jako nieczysty - por. jednak opis smutku w Jr 16,7 Ez 24,16-17; **** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba, osobowość, umysł, pragnienie, żądza, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *

5. Co^4100 będziecie robić^6213 w uroczysty^4150* dzień^3117 i w dzień święta** JHWH?      1Krl 12,42; Iz 10,3; Jr 5,31; Oz 2,11; Jl 1,13

* lub: w dzień zgromadzenia - tj. święto namiotów (?) - Kpł 23,29; ** tu określenia synonimiczne

6. Bo^3588 oto^2009 poszli^1980 z powodu spustoszenia*. Egipt^4714 ich zgromadzi**, a Memfis*** ich razem pogrzebie^6912|KP. Upragnione**** ich srebro^3701 odziedziczy^3423 oset*****, a w ich namiotach^168 – głóg******.      Iz 5,6; Iz 7,23; Iz 34,14

* lub: gwałt, zniszczenie, ruina; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zbierać razem, zabierać; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: „przystań dobra”, hebr.: Mof - stolica Egiptu położona na zach. brzegu Nilu, 21 km na płd. od dziś. Kairu, miejsce ogromnego cmentarzyska - WBCᴷ; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; **** lub: coś pożądanego, coś miłego; ***** pokrzywa, oset - duża, kłująca, odporna roślina rosnąca dziko w ruinach; ****** ciernie

7. Nadeszły* dni^3117 nawiedzenia**! Nadeszły^935 dni^3117 zapłaty^7966! Izrael^3478 – poznają^3045, czy prorok^5030|A jest głupcem***, a człowiek^376 ducha****|A – szalonym^7696, z powodu^5921 twojej wielkiej^7230 nieprawości***** i ogromu^7227 wrogości******.      1Krl 9,11; Jr 29,26; 1Kor 2,15

* lub: nadchodzą; ** kara, przegląd; A rodzajnik określony; *** kpiarz, ktoś kłótliwy, rozwiązły; **** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, oddech, życie; ***** lub: przewrotność, deprawacja, wina lub kara za nieprawość; ****** nieprzyjaźń, prześladowanie, tylko tu i w. 8

8. Pilnuję*|PAR Efraima^669 wraz z moim Bogiem^430. Prorok** jest sidłem^6341 ptasznika*** na wszystkich^3605 jego**** drogach^1870*****; wrogość^4895 panuje w domu^1004 jego Boga******.      Prz 29,5; Jr 6,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trzymać straż, szpiegować; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** tu: wariant za kodeksem Aleppo; *** tj. hodowca ptaków; **** domyślnie Efraima (?); ***** tu: o sposobie życia - Oz 2,6 przypis *; ****** boga

9. Pogrążyli się głęboko^6009*|KH w zepsuciu**, jak za dni Gibea^1390***. On zapamięta^2142 ich nieprawości^5771, ukarze**** ich za grzechy^2403.

* lub: pogłębili czynienie nieprawości - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek tu jako hendiadys - są głęboko zepsuci; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zrujnować, wypaczyć, postępować niegodziwie; *** tj. „miasto na wzgórzu” - miasto lewickie w ziemi Beniamina - por. dzieje Izraela w Sdz 19-21; **** nawiedzić - Oz 8,13 przypis ******

10. Znalazłem* Izraela^3478 jak niedojrzałe winne grona^6025 na pustyni^4057, widziałem^7200 twoich ojców^1 jak wczesną figę** na figowcu w jego początku***. Lecz oni^1992 poszli^935 do Baal-Peor**** i oddali^5144|KN się hańbie*****, i stali^1961 się obrzydliwi****** jak ich ukochanie^157*******.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spotkać, odnaleźć; ** tj. pierwsza dojrzała figa, wczesna figa, tu i Mi 7,1; *** tj. coś pierwszego, początek, coś najlepszego -Rdz 1,1; **** lub: Baal z Peor - jako podkreślenie miejsca kultu bożka Baala - tu: jako miejsce wstydu - Lb 25,2 Pwt 4,3 Ps 106,28; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ***** lub: wstyd, tu: jako synonim - Baala; ****** coś odrażającego, coś ohydnego, coś, czego się nie znosi, ohyda, bożek; ******* tj. podmiot ich miłości - Baal

11. Jak ptak^5775 uleci^5774 chwała* Efraima^669 bez narodzin^3205 i bez łona^990, i bez poczęcia^2032.

* lub: splendor, majestat, duma, godność - por. Oz 4,7

12. Tak^3588, choćby^518 odchowali* swoich synów^1121, osierocę** ich i nie będzie człowieka***|S. Bo^3588 też^1571 biada**** im, gdy się od nich^1992 odsunę^5493!

* dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - sprawiać wzrost, czynić wielkim, potężnym, wywyższać; ** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić bezdzietnym, spowodować bezpłodność, przejawiać bezpłodność, poronić; *** dosłownie: od człowieka, hebr.: adam - człowiek, rodzaj ludzki, istota ludzka, imię Adam; S liczba pojedyncza; **** tj. okrzyk bólu bądź rozpaczy

13. Efraim^669, tak jak^834 widziałem^7200, jestjak Tyr* przesadzony^8362 na łąkę**. Efraim^669 jednak*** będzie musiał wyprowadzić^3318|KH swoich synów^1121 na zabicie****|PAR.

* tj. „skała” - miasto fenickie na wybrzeżu M. Śródziemnego, tekst różnie tłum.: EIB - (skazany) na oblężenie (on) zasadzony na niwie Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski - z dzieci swych czyni zwierzynę; ** lub: siedziba, miejsce przebywania pasterzy bądź stad, pastwisko; *** hebr.: waw; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; **** na rzeź, do mordercy - por. Pwt 12,31 2Krl 17,17 Ez 16,5 - KULᴷ; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

14. Daj*|IMP im, JHWH, co^4100 masz im dać^5414! Daj^5414|IMP im niepłodne**|PAR łono^7358 i wyschnięte^6784 piersi^7699.      Rdz 49,25

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - poświęcić, ofiarować, powodować, postawić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - poronienie; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

15. Cała^3605 ich niegodziwość^7451 jest w Gilgal*. Tak^3588, tam^8033 ich znienawidziłem**. Z powodu^5921 zła*** ich uczynków^4611 wyrzucę**** ich z mojego domu^1004*****, nie chcę ich już więcej^3254|JUS miłować^160|INF. Wszyscy^3605 ich książęta^8269 to buntownicy******.      Pwt 21,18; Ef 2,2

* tj. „krąg kamieni” - por. Am 4,4 5,5; ** nienawidzić (wrogów), oddzielać się, brzydzić się; *** zła jakość, zła cecha, smutek; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odpędzić, przegnać; ***** może dotyczyć całej ziemi - por. w. 8 i Oz 8,1; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ****** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być upartym, być krnąbrnym

16. Efraim^669 został powalony*, ich korzeń^8328 usechł^3001, nie^1077 wydają** już owocu^6521. Nawet^1571 jeśli^3588 zrodzą^3205, to uśmiercę^4191|KH umiłowane*** dzieci ich łona^990.      Oz 5,2; Ez 24,21

* lub: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - otrzymać cios, być pobitym, zostać zgładzonym, zostać porażonym (chorobą lub śmiercią); ** dosłownie: zużywać się, schyłek, bez nie; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; *** lub: coś pożądanego, coś miłego - w. 6

17. Mój Bóg ich odrzuci*, bo Go nie słuchali** i będą^1961 tułaczami***|PAR wśród narodów^1471.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odmawiać, wzgardzać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać nieposłuszeństwo; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wycofywać się, uciekać, odchodzić, błąkać się; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

↑↑

Rozdział 10

1. Izrael^3478 to płodna*|PAR winorośl^1612, dla siebie przynosi^7737 owoc^6529. Im więcej^7230 jego owocu^6529, tym więcej** stawiania ołtarzy^4196, a im obfitsza*** była jego ziemia^776, tym piękniejsze**** wystawiał stele*****.      1Krl 14,23; Iz 5,1-7; Ez 15,1-6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - opróżnić, spustoszyć, metaforycznie uczynić jałowym, być bujnym, mnożyć się, być nawodnionym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić licznym, mieć wiele, pomnażać, zwiększać (ponad miarę); *** lub: dobrobyt, zamożność, obfitość; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić radość, czynić dobrze komuś uczynić coś dobrym bądź należytym, bądź pięknym; ***** tj. filar, pamiątkowy kamień, grobowiec ze stelą - tzw. macewy - por. Rdz 28,18nn 31,13.45.51 Wj 24,4

2. Ich serce* jest podzielone**, teraz*** okażą się winni****. On^1931 skręci kark^6202*****|KQ ich ołtarzom^4196 i spustoszy^7703 ich stele^4676.      1Krl 18,21; So 1,5; Mi 5,13

* lub: wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podzielić, złupić, być gładkim, śliskim - stąd: nieszczere; *** wkrótce - Oz 2,10 przypis *; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - naruszyć prawo, być winnym, być oskarżonym; ***** por. Wj 1313, Pwt 21,4 Iz 66,3; KQ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu

3. Tak^3588 teraz^6258 powiedzą^559: Nie ma^369 króla^4482 dla nas^587, gdyż^3588 nie baliśmy* się JHWH, a król^4482 – co^4100 dla nas^587 uczyni^6213?

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - lękać się, być przejętym bojaźnią, czcić, szanować

4. Wypowiadają^1966* słowa^1697, by przysięgać**|INF|ABS daremnie***, by zawierać^3772|INF|ABS przymierze^1285. I jak trujące**** winogrona rozplenia***** się sąd****** na bruzdach^8525 pola^7704.      Pwt 31,16-17; 2Krl 17,3-4; Ez 17,13-19

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - obiecywać, mówić, tu idiom: wypowiadają puste słowa - EIBᴷ; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przysięgać, składać ślub (Bogu), przeklinać; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; *** lub: fałszywie; **** żółć, jad, gorycz, trucizna - Pwt 32,32; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kiełkować, wypuszczać pędy; ****** decyzja prawna, wyrok, słuszność

5. O cielca*|P|M|K&D Bet-Awen** drżą*** mieszkańcy^7934|S Samarii^8111|F. Bo^3588 lamentuje**** nad^1591 nim – jego lud^5971|M i jego kapłani*****, radujący^1523 się nad^5921 nim, nad^5921 jego chwałą******|M – bo odeszła******* od niego|M.

* tj. jałówka - Rdz 15,9; P liczba mnoga; M rodzaj męski; K&D Keil and Delitzsch Old Testament Commentary; ** tj. „dom próżności” - Oz 4,15 przypis ****; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - bać się, być ogarniętym bojaźnią, wszcząć spory; S liczba pojedyncza; F rodzaj żeński; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - opłakiwać, biadać; ***** kapłan bałwochwalca, gorliwiec, ktoś podekscytowany - tu i 2Krl 23,5 So 1,4; ****** lub: splendor, duma; ******* iść na wygnanie, do niewoli

6. Również^1571 i on^853* zostanie zaprowadzony^2986 do Asyrii^804 jako dar** dla króla^4428 Jareb***. Efraim^669 okryje się hańbą****, a Izrael^3478 będzie się wstydził^954 z powodu swojego planu6098 strong:H6097*****|S.      1Sm 4,11; 1Sm 5,1; 2Sm 5,21; 2Sm 12,30

* dotyczy cielca z w. 5; ** lub: danina, prezent, ofiara z mięsa, z ziarna; *** tj. „walczący” - Oz 5,13; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: wstyd; ***** hebr.: ‘ecaʰ - zamysły, drzewa - Jr 6,6 stąd: za swojego bożka - por. EIBᴷ; S liczba pojedyncza

7. Samaria^8111 zostanie wycięta***, jej król^4428 jak piana*** na powierzchni**** wody^4325.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być odciętym, być niegodnym; ** tj. lata 722-732 p.n.e. - por. 2Krl 17,4-6; *** lub: drzazga, piana, kawałek drzewa; **** lub: twarz, oblicze, obecność, osoba, powierzchnia (ziemi)

8. Wyżyny^1116* Awen^205 zostaną zniszczone** – grzech^2403 Izraela^3478. Cierń*** i oset**** wyrośnie na^5921 ich ołtarzach^4196. I powiedzą^559 do gór^2022: Przykryjcie*****|IMP nas, a do pagórków^1389: Padnijcie******|IMP na^5921 nas.      Iz 2,10; Iz 2,21; Iz 32,13; Jr 8,3; Jr 12,13; Łk 23,30; Obj 6,16; Obj 9,6

* gra słów z w. 5. - wyżyny próżności; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać zniszczonym, zostać spustoszonym, zostać unicestwionym; *** lub: ciernisty krzew - Rdz 3,18; **** ciernie - Rdz 3,18; ***** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ukryć, odziać, rozciągnąć na, ogarnąć; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ****** lub: upaść, paść (o gwałtownej śmierci), paść na twarz

9. Od dni^3117 Gibea^1390* grzeszyłeś^2398, Izraelu^3478. Tam powstaliście**. Czy nie dosięgnie^5381 ich w Gibea^1390 wojna*** przeciwko^5921 synom^1121 nieprawości****|HAP?

* por. Sdz 16-19; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, być prostym, zajmować stanowisko, wystąpić; *** lub: bitwa; **** niesprawiedliwość, niegodziwość - tu najprawdopodobniej przypadek przestawienia głosek - metatezy - WBCᴷ; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

10. Z* mojej woli** ukarzę*** ich; zbiorę^622 przeciwko^5921 nim ludy^5971, by ich związać****|INF za ich podwójną^8147 nieprawość^5868*****|P.

* dosłownie: w mojej ....; ** lub: pragnienie, pożądliwość - Pwt 12,18; *** lub: karać, napominać, pouczać, utrzymywać w karności; **** lub: krępować, okiełznać, rozpoczynać bitwę, przypuszczać atak; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ***** tu: qere, wg ketiv - dwoje oczu - por. EIBᴷ WBCᴷ; P liczba mnoga

11. A Efraim^669 jest wyćwiczoną*** jałówką^5697, lubiącą^157|PAR młócić^1578. Lecz ja^589 przełożę*** jarzmo nad pięknem**** jej karku^6676. Zaprzęgnę***** Efraima^669! Juda^3063 będzie orał^2790, a Jakub****** za nim bronował^7702.

* metafora uczenia pracy krów od lżejszych do cięższych prac (?) - por. Pwt 25,4 Jr 50,11 2Sm 24,22 1Krl 19,19 Jr 4,3; ** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być uczonym, być szkolonym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść nad, przez, podróżować, opuszczać, popychać; **** dobroć, mienie, urodziwość; ***** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić, że ktoś jedzie, powodować ciągnięcie; ****** tj. „trzymający piętę”, tu nazwa własna 12 plemion Izraela

12. Zasiejcie^2232|IMP dla siebie^859 sprawiedliwość^6666, zbierajcie*|IMP plon** zgodnie z*** wiernością****, orzcie*****|IMP dla siebie^859 ugór*****. A czas^6256 już by szukać^1875 JHWH, aż^5704 przyjdzie^935 i spuści****** na was deszcz prawości^6664.      Prz 13,23; Iz 44,3; Iz 45,8; Oz 4,1; Oz 6,3; Oz 12,6

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zbierać żniwo; ** lub: usta, kraniec, szczelina, zgodnie z, według, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - ... na ustach miłości, EIB - według wierności; *** dobroć, łaskawość, wierność, życzliwość; **** rozbić, świeżo zaorać bądź uprawić, tu i Jr 4,3; ***** tj. ziemia nadająca się do uprawy, ziemia wcześniej nieuprawiana; ****** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zrzucać wodę, uczyć, kierować, wskazywać

13. Lecz wy oraliście^2790 niegodziwość*, zbieraliście plon^7114 nieprawości**, jedliście^398 owoc^6525 kłamstwa***. Bo^3588 zaufałeś**** swojej drodze^1870 i mnóstwu^7230 swoich wojowników*****.      Hi 4,8; Ps 33,16; Oz 4,2; Oz 7,3; Oz 11,12; Ga 6,7

* lub: zło, wina - Pwt 9,27; ** niesprawiedliwość, zło, wina, przewrotność; *** mizerność, zwodzenie, niepowodzenie; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pokładać ufność w, mieć pewność, być śmiałym; ***** lub: człowiek silny, dzielny, potężny, bohater, tyran - Gessenius Hebrew and English Lexicon

14. I powstanie^6965 zgiełk* pośród twojego ludu^5971, a wszystkie^3605 twoje umocnienia** zostaną zburzone^7703|PAS, tak jak Szalman***|HAP spustoszył^7701 Bet-Arbel**** w dniu^3117 bitwy^4421, gdy matkę^517 rozpłatano***** na synach******.

* lub: wrzask, łoskot, ryk (związany z bitwą); ** warowne miasto, twierdza, warownia; PAS strona bierna; *** tj. „czciciel ognia” lub „sługa boga pokoju” - EIBᴷ tu: o królu asyryjskim lub moabskim (?) - por. Am 2,1-3 2Krl 8,12 Iz 13,16 Na 3,10 Ps 137,9 Oz 13,16; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; **** tj. „dom szarańczy” lub „śledzącego, pilnującego Boga” (?); ***** dosłownie koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być roztrzaskanym na kawałki - 2Krl 8,12; ****** idiom określający nieludzkie okrucieństwo - Rdz 32,11 - por. K&Dᴷ

15. Tak^3602 uczynię^6213 dla was, Betel*, z powodu^6440 waszej strasznej^7451 niegodziwości^7451**. O świcie*** król^4428 Izraela^3478 zostanie doszczętnie^1820|KN|INF zniszczony^1820****|KN|BE.      Oz 4,15

* tj. „dom Boży” - Rdz 12,8 - dawniej miasto Luz - por. Am 3,14; ** lub: zło, udręka, niedola, przeciwność losu, nieszczęście; *** czas przed świtem, jutrzenka, brzask, czerwona łuna przed świtem; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać odciętym, stać się niegodnym; BE Biblia Ekumeniczna

↑↑

Rozdział 11

1. Gdy^3588 Izrael^3478 był dzieckiem*, umiłowałem^157 go i z Egiptu** wezwałem*** mojego syna****.      Wj 4,22; Ps 103,13; Mt 2,15

* lub: niemowlę - Wj 2,6 małe dziecko - Jr 1,6 nastolatek - Rdz 37,2 młodzieniec, sługa; ** tj. „ziemia Koptów”; *** krzyczeć, przyzywać, nadawać imię; **** hebr.: ben - syn, dziecko, wnuk

2. Wzywali^7121* ich, lecz oni tym bardziej^3651 odchodzili^1980 sprzed ich oblicza**. Składali ofiary^2076 Baalom^1168 i palili kadzidło*** rytym wizerunkom bożków****.      2Krl 17,13-15

* domyślnie: prorocy (?); ** twarz, obecność, powierzchnia przysłówek: przed, ku, wyraża też skutek czegoś - por. Oz 10,15; *** tj. koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - składać ofiarę (dymną, kadzidlaną); **** lub: bałwan, ryty obraz

3. A ja^589 uczyłem* Efraima^669 chodzić*, brali^3927 ich na^5921 ramiona^2220*****, a oni nie^3808 wiedzieli****, że^3588 to ja leczyłem***** ich.

* tu: rzadka forma koniugacji czasownika tafel - tu i Jr 12,5 22,15 Ez 4,7 nagła zmiana z 1 osoby na 3 jest charakterystyczna dla języka hebrajskiego - Keil and Delitzsch Old Testament Commentary; ** domyślnie prorocy (?); *** metafora opieki i troski nad dzieckiem - Pwt 1,31 32,11; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - poznać, znać; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uzdrawiać

4. Ciągnąłem^4900 ich więzami* ludzkimi**|S, powrozami*** miłości^157, a byłem^1961 dla nich jak podnoszący w górę^7311|PAR jarzmo^5923|P ze szczęk****, i postępowałem łagodnie***** z nim i karmiłem^398 go.      Wj 16,4-35; Lb 11,4-34

* lub: sznur, lina; ** imię własne Adam, człowiek, rodzaj ludzki, istota ludzka, mężczyzna, mała miejscowość w dolinie Jordanu - Joz 3,16; S liczba pojedyncza; *** olinowanie, łańcuch, sznur, plątanina liści; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; P liczba mnoga; **** lub: policzek - por. PnP 1,10 - obraz luzowania wędzidła wołu celem wygodniejszego spożywania pokarmu; ***** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - bez pośpiechu - czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.) - Rdz 33,14 przysłówek łagodnie, delikatnie, płynnie

5. Nie^3808 wróci^7725 do ziemi^776 Egiptu^4714*, lecz Asyryjczyk^804 – on^1961 jego królem^4428, gdyż^3588 odmówili^3985|KP, aby się nawrócić**|INF.      Oz 7,16; Oz 8,13; Oz 9,3; Oz 10,6

* tu: metonimia kraju zniewolenia - por. WBCᴷ; KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać się, wracać; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

6. I miecz^2719 będzie wirować* w jego miastach^5892 i zniszczy^3615 jego zasuwy**, i pochłonie^398 ich za ich spiski***.      Lm 2,9; Oz 4,16; Oz 13,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - tańczyć, kręcić się, zwijać się; ** pęd, kij, drążek, zasłona - Wj 26,9; *** rada, plan, zasada, pomysł

7. A mój lud^5971 jest zawieszony*|PAS|PAR za odstępstwo^4878 ode mnie i ku Najwyższemu** wołają^7121 razem^3162, lecz nie^3808 wywyższają*** Go.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uwieszać się, przylgnąć do - Pwt 28,66; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** dosłownie: ku górze - 2Sm 23,1 - por. Oz 7,16 przypis *; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - podnosić, wznosić, emendowane do: lud mój woła Baala, lecz on nie może (ich) podźwignąć - Biblia Poznańska

8. Jak^349 mam cię zostawić*, Efraimie^669, wydać** cię, Izraelu^3478? Jak^349 mam cię zostawić^5414 – jak Admę***? Uczynić^7760 ci jak Seboim****? Odmienione^2015*****|KN jest we mnie^5921 moje serce^3820, jednocześnie^3162 rozpala******|P się moje współczucie*******|S.      Pwt 4,25; Oz 6,4; Oz 7,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, poświęcać, robić, użyć, odpłacić w zamian; ** lub: dać, przekazać, oddać tu i Rdz 14,20 Prz 4,9; *** tj. „czerwone (miasto)” - Rdz 10,19; **** „miasto wojska, miasto piękności” - Rdz 14,2 - zniszczone wraz z Sodomą i Gomorą - Pwt 29,24; ***** idiom: wzbierają we mnie uczucia - por. Lm 1,20; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ****** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zapalonym, stać się ciepłym, poruszonym emocjonalnie; P liczba mnoga; ******* lub: litość, pociecha, stan niepokoju - tu i Iz 51,8 Za 1,13; S liczba pojedyncza

9. Nie^3808 wykonam^6213 zapalczywości* swojego gniewu** i nie powrócę^7725, aby zrujnować^7843|INF Efraima^669, bo^3588 ja^595 jestem Bogiem^410|S, a nie człowiekiem^582; Świętym***|ADJ pośrodku^7130**** ciebie. I nie przyjdę^935 z grozą^5892*****.

* lub: wzburzenie, żar, płomień gniewu; ** nos, gniew, metaforycznie - fuknąć gniewnie; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; S liczba pojedyncza; *** hebr.: qadosz - święty, oddzielony (od) poświęcony (dla); ADJ Adjective - przymiotnik; **** dosłownie: wewnętrzna część, środek; ***** i nie wkroczę do miasta

10. Pójdą^1980 za^310 JHWH, który jak lew^738 zaryczy*. Gdy^3588 On^1961 zaryczy^7580, to z drżeniem** przyjdą synowie^1121 z zachodu^3220***.      Iz 31,4; Jl 3,16

* metafora: krzyk zwycięstwa lub udręki; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść z drżeniem, być ostrożnym - Rdz 27,33; *** od morza

11. Przylecą z drżeniem^2729 jak ptak^6833 z Egiptu^4714 i jak gołębica^3121 z ziemi^776 asyryjskiej^804* i sprawię, że osiądą** oni w ich domach^1004 – oświadczenie*** JHWH.

* dosłownie: ziemi Asyrii; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprawić, że ktoś usiądzie, ustawić, sprawić, że ktoś zamieszka, sprawić, że (miasta) będą zamieszkane; *** lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka) - 2Sm 23,1

12. Efraim^669 otoczył* mnie kłamstwem^3585, a dom^1004 Izraela – zdradą**. A Juda^3063? Ciągle^5750 włóczy^7300*** się z Bogiem^410 i jest wierny****|PAR ze świętymi^6918|P.      Oz 4,2; Oz 7,3

* lub: obracać się, chodzić dookoła, krążyć, obchodzić, okrążać; ** lub: oszustwo, intryga; *** tu: stwierdzenia ironiczne (?) lub pozytywne; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być godnym zaufania, być niesionym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; P liczba mnoga

↑↑

Rozdział 12

1. Efraim karmi*|PAR się wiatrem** i goni^7291 wiatr wschodni***. Każdego^3605 dnia^3117 mnoży^7235 kłamstwo^3577 i gwałt****. Zawierają^3772 przymierze^1285 z Asyryjczykami^804 i przynoszą^2986***** oliwę^8081 do Egiptu^4714.

* lub: doglądać, pilnować, paść, zaganiać, prowadzić - jest pasterzem wiatru - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr; *** tj. gorący wiatr pustynny; **** spustoszenie, ruina; ***** tj. koniugacja czasownika - hofal forma bierna - być przyniesionym jako dar - Iz 18,7 ofiara - Iz 53,7

2. I wiedzie JHWH spór* z^5973 Judą^3063 i ukarze** Jakuba^3290 według jego dróg^1870, odda^7725 mu według jego czynów^4611.      Oz 4,9; Oz 7,2

* lub: niesnaski, konflikt; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, szukać, nawiedzać

3. Już w łonie* matki chwycił on za piętę^6117** swojego brata^251, a w sile wieku*** zmagał^8280 się z Bogiem.      Rdz 32,24-28

* lub: brzuch, ciało, łono, metafora: głębiny Szeolu; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyprzeć, napaść zdradziecko - czasownik pochodzi od rzeczownika pięta - Rdz 27,36 Jr 9,4; *** lub: żywotność, wigor, siła fizyczna, bogactwo, zdrowie, moc

4. Walczył* z aniołem** i zwyciężył***. Płakał^1058 i zabiegał o Jego^1931 przychylność****. Znalazł^4672 Go w Betel^1008 i tam^8033 z nami rozmawiał^1696;      Rdz 28,13-15; Rdz 32,26; Rdz 35,10-15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, mieć władzę, mieć przewagę nad - tu i Sdz 9,22 Oz 8,4; ** hebr.: mal’ak - wysłannik, zwiastun, przedstawiciel, anioł; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wziąć górę nad, wytrwać, mieć moc, siłę; **** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - doznawać przychylności, łaski, względów

5. A był to JHWH, Bóg Zastępów*|A, JHWH, takie jest wspomnienie** o Nim.      Wj 3,15

* hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa; A rodzajnik określony; ** wspominać, pamiętać

6. A ty^859 nawróć* się do swego Boga, zabiegaj**|IMP o miłosierdzie*** i sąd**** oraz***** oczekuj^6960|IMP na^413 swojego Boga – zawsze******!

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać się, wracać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zachowywać, strzec, mieć pieczę nad; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** dobroć, łaskawość, wierność, życzliwość; **** decyzja prawna, sprawiedliwość, prawość, słuszność w sądzie; ***** hebr.: waw i, a, lecz; ****** ciągle, bez przerwy

7. Kaanan*! W jego ręku^3027 fałszywe^4820 szale**, lubi wyłudzać***|INF!

* lub: kupiec; ** lub: odważniki; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić gwałt, zdobywać podstępem; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

8. LeczCW Efraim^669 powiedział^559: Jednak* wzbogaciłem^6238 się, osiągnąłem^4672 dla siebie bogactwo**. W całym^3605 moim trudzie*** nie znaleźli^4672 we mnie winy****, która^834 wynikała z grzechu^2399.      Ps 62,10; Oz 4,8; Oz 14,1; Am 3,15

CW conjunctive waw; * lub: zaiste, z pewnością, lecz; ** wigor, siła fizyczna - w. 3 przypis ***; *** lub: mozół, plon, nabyta własność (wskutek pracy); **** lub: deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość

9. LeczCW ja^595 jestem JHWH, twój Bóg, od wyjścia z ziemi^776 Egiptu^4714. Sprawię ponownie*, że zamieszkacie** w namiotach^168, jak za dni^3117 uroczystych świąt***.

CW conjunctive waw; * lub: nadal, jeszcze, znowu, poza tym, trwale; ** por. Oz 11,11 przypis **; *** tj. wyznaczony czas, wyznaczone miejsce, namiot spotkania

10. Przemawiałem^1969 do^5921 proroków*, mnożyłem^7235 widzenia** i przez*** proroków^5030 podawałem przypowieści****.      Ez 17,2; Ez 20,49

* dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi - 1Sm 9,9; ** lub: wizja (w uniesieniu, w ekstazie), wyrocznia, widzenie proroctwo; *** idiom: przez rękę...; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - porównywać

11. Czy^518 niegodziwość* jest w Gileadzie**? Z pewnością^389***|ADV staną^1961 się pustką****! I w Gilgal^1537 ofiarowują^2076 cielce^7794. Także^1571 ich ołtarze^4196 są jak stosy^4196 kamieni przy bruzdach^8525 polnych^7704.      Oz 8,11; Oz 10,1-2

* lub: bałwochwalczy kult, grzech - Lb 23,21; ** por. Oz 6,8 przypis *; *** jaką; ADV adverb - przysłówek; **** lub: marność, daremność, fałsz, bezwartościowość, próżność

12. I uciekł^1272 Jakub^3290 na pola* Aramu**, gdzie Izrael^3478 służył^5647 za żonę*** i za żonę^802 strzegł**** stad.      Rdz 29,20; Rdz 29,30

* lub: ziemia, równina, obszar; ** tj. „wywyższony” - obszar od gór Libanu po Mezopotamię, i od gór Taurus na płd. aż po Damaszek na płn.- później nazwane Syrią - Rdz 25,20 Pwt 26,5; *** kobieta; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zachowywać, mieć pieczę, strzec, czuwać, ochraniać

13. I JHWH przez proroka^5030 wyprowadził* Izraela^3478 z Egiptu^4714 i przez proroka^5030 był strzeżony^8104|KN.      Wj 14,19-22; Iz 63,11-14

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować wejście w górę, pobudzić, wywyższyć; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

14. Efraim^669 nad wyraz gorzko*|P pobudzałGo do gniewu^3707**. Pozostawi*** więcCW na nim krew^1818|P przez niego przelaną i za jego zniewagę**** odpłaci^7725 mu jego PAN^136.      2Krl 17,7-18

* tylko tu i Jr 6,26 31,15; P liczba mnoga; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dokuczać, pobudzać do gniewu; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - leżeć ugorem, powierzać coś komuś, porzucić; CW conjunctive waw; **** lub: hańba, pogarda, drwina - Rdz 30,23

↑↑

Rozdział 13

1. Gdy Efraim przemawiał^1696|INF, niosło*|3P to^1931|3P ze sobą drżenie**|HAP w Izraelu^3478, aleCW zgrzeszył*** przy Baalu^1168 i wtedy umarł^4191.

INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * lub: dźwigać, wspierać, przyjąć życzliwie; 3P trzecia osoba l.mn.; ** przestrach; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; CW conjunctive waw; *** okazać się winnym, EIB - splamić

2. I teraz^6258 dodają do tego więcej*, by grzeszyć^2398|INF, i czynią^6213 dla siebie lane posążki** ze swojego srebra^3701, bóstwa*** według ich umiejętności****. Wszystkie^3605 one są dla nich dziełem^4639 rzemieślników*****. Oni^1962też mówią^559: Ludzie^120|S składający ofiary^2076|PAR niech całują^5401 cielce^5695******.      Iz 46,6; Oz 2,8

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować dodanie, zwiększyć, zrobić ponownie; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ** lub: topiony metal, odlewany wizerunek (bożka), sieć; *** tj. wyobrażenie bóstwa przedstawione przez wizerunek; **** lub: władze rozumienia, przedmiot poznania, mądrość; ***** tj. rzemieślnik pracujący w drewnie lub w metalu; S liczba pojedyncza; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ****** EIB - ...składajcie im ofiary! (I) ludzie całują cielce!

3. Dlatego^3651 staną^1961 się jak obłok^6051 poranny*, który jak rosa^2919 podnosząca się wcześnie** odchodzi^1980, jak plewy^4671 rozwiewane*** z klepiska**** i jak dym^6227 ulatujący przez okno^699.      Ps 1,4; Iz 17,13; Dn 2,35

* lub: brzask, wschód słońca, świtanie, początek dnia; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozpoczynać bądź wstawać wcześnie; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wywiać, porwać (przez wicher); **** stodoła, puste miejsce, młockarnia

4. AleCW ja^595 jestem JHWH, twój Bóg, od twego wyjścia z ziemi^776 Egiptu^4714. I nie miałeś znać* innych bogów^430|P poza** mną. Nie ma Zbawiciela***|PAR oprócz^1115 mnie.      Wj 20,3; 2Krl 18,35; Iz 43,11; Iz 45,21-22

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, poznawać, uznać, rozważać, wiedzieć; P liczba mnoga; ** z wyjątkiem, nie licząc, wyjąwszy; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, dać zwycięstwo; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

5. Ja^589 cię poznałem^3045 na pustyni*, w ziemi^776 ciągłej suszy^8514|HAP.      Pwt 32,10

* lub: pustkowie, pustynia, niezamieszkana ziemia; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

6. Jakie były ich pastwiska*|F, takCW się nasycili**, a gdy się nasycili^7646 – urosło*** ich serce^3820; dlatego5921 strong:H3651 zapomnieli^7911 o mnie.      Pwt 8,12; Pwt 8,14

* lub: wypasanie, wypas, pasterstwo; F rodzaj żeński; CW conjunctive waw; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zaspokojonym, być spełnionym, otrzymać swoją porcję, być napełnionym; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wstać, powstać, być wywyższonym

7. Będę^1961 więcCW dla nich takim jak^3644 lew^7826, jak lampart* przy^5921 drodze^1870 zaczajony**.      Jr 5,6; Oz 5,14

CW conjunctive waw; * lub: pantera; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czyhać w zasadzce, oglądać, obserwować, śledzić

8. Spotkam ich* jak niedźwiedzica^1677, której zabrano młode**, rozerwę^7167 powłokę*** ich serca^3820 i pożrę^398 ich tam^8033, jak lew^3833 – polny**** zwierz^2416 ich rozszarpie^1234.      Ps 50,22

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - natknąć się na; ** pogrążony w żałobie, pozbawiony dzieci; *** dosłownie: ogrodzenie, zamknięcie tu i Hi 28,15 - jako czyste złoto, cienka wybita blacha ze złota; **** idiom: dziki

9. Zniszczy^3***|P cię, Izraelu^3478! Jednak^3588 we mnie jest twoja pomoc***.      Jr 2,17; Jr 2,19; Oz 6,1-2; Ml 1,12-13

* lub: zniszczyłeś się - druga osoba l.poj.; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zepsuć, zrujnować, wypaczyć, postępować niegodziwie; P liczba mnoga; *** lub: wsparcie

10. Gdzie* jest teraz^645 twój król^4428, aby cię wybawić**|INF we wszystkich^3605 twoich miastach^5892? I twoi sędziowie***|PAR, którym^834 mówiłeś^559: Daj^5414|IMP mi króla^4428 i książąt****?      2Krl 17,4; Oz 7,7; Oz 8,4

* tu i w. 14; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, dać zwycięstwo - por. w. 4 przypis ***; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, sądzić, rozstrzygać spór; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; IMP imperativus - tryb rozkazujący; **** lub: władca, wysoki urzędnik, dowódca, książę

11. Dałem^5414 ci więcCW króla^4428 w swoim gniewie* i odebrałem^3947 go w swojej zapalczywości**.      1Sm 8,7; 1Krl 14,7-10

CW conjunctive waw; * lub: nos, gniew, metaforyczne - fuknąć gniewnie; ** wybuch, wściekłość, gniew

12. Nieprawość^5771 Efraima^669 jest zapisana*|PAS|PAR, jego grzech^2403 – zachowany**|PAS!      Pwt 32,34; Hi 14,17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - związywać, zamykać, być w niewoli, stłoczyć - zawiązać (zwój) świadectwa - Iz 8,16 stąd: zapisać; PAS strona bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przechowywać jak skarb, zachować, leżeć w ukryciu

13. Przyjdą^935 na niego bóle* rodzącej^3205|PAR. On^1931 jest niemądrym** synem^1121, bo nie stanie^5975 na czas^6256 gdy z łona^4866 wychodzą synowie^1121***.      Pwt 32,6; Oz 5,4

* lub: strapienie, bóle porodowe, skurcz; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: nie roztropny, uczony, zmyślny; *** idiom: nie stanie na czas u wyjścia z matczynego łona - EIBᴷ

14. Wykupię* ich z mocy** Szeolu***, odkupię^1350 ich od śmierci^4194. Gdzie^165 jest twój cierń****, o śmierci^4194! Gdzie^165 twoje zniszczenie^6987|HAP, o Szeolu^7585! Żal*****|M zostanie ukryty^5641|KN przed moimi oczami^5869.      Jr 20,16; Jr 31,35; 1Kor 15,55

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać okup, ocalić, wyzwolić, pozwolić na wykup; ** dosłownie: z ręki; *** hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27; **** lub: plaga, pomór, zaraza wśród bydła, kolec, cierń; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ***** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: skrucha, litość; M rodzaj męski; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

15. Chociaż^3588 on^1961|M zaowocował* wśród^996 braci^251, przyjdzie^935 jednak wiatr ze wschodu**. Wiatr*** JHWH podnosi^5927|PAR się od pustyni^4057 i zawstydzi^954 jego źródło^4726, i wysuszy^2717 jego zdrój^4599. On^1931 splądruje**** skarbiec^214 z wszelkiego^3605 kosztownego***** naczynia^3627.      Rdz 41,6; Jr 4,11-12; Ez 17,10; Ez 19,12

M rodzaj męski; * hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza: rodzić owoc, okazać płodność, kwitnąć - może dotyczyć żalu z w. 14; ** tj. gorący wiatr pustynny - Oz 12,3; *** lub: duch, tchnienie, wiatr, oddech, życie; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - brać łupy; ***** lub: to, co jest godne pożądania, miły, drogi, pragnienie

16. Samaria* zawiniła**, ponieważ^3588 zbuntowała*** się przeciwko swojemu Bogu – padną^5307 od miecza^2719. Jej niemowlęta**** zostaną roztrzaskane na kawałki^7376, a jej|M brzemienne^2030 zostaną rozprute^1234.

* por. Oz 7,1 przypis ****; ** naruszyć prawo, dokonać przestępstwa, wyrządzić krzywdę, być winnym, być oskarżonym; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nieposłusznym, nie słuchać; **** chłopiec, niemowlę; M rodzaj męski

↑↑

Rozdział 14

1. Izraelu^3478, nawróć^7725|IMP się do JHWH, swojego Boga. Bo upadłeś* z powodu** własnej nieprawości***.      Oz 4,8; Oz 5,5; Oz 9,7

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - potknąć się, zataczać się; ** przez; *** lub: przewrotność, deprawacja, wina lub kara za nieprawość

2. Weźcie^3947|IMP ze sobą słowa* skruchy i nawróćcie^7725|IMP się do JHWH. Mówcie^559|IMP do Niego^413: Zdejmij** z nas całą^3605 naszą nieprawość^5771 i przyjmij^3947|IMP dobro***, abyśmy mogli oddać****|COH owoc***** naszych warg^8193.      Ps 51,1; Hbr 13,15

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, dźwigać, zniszczyć, przebaczyć - Rdz 18,24; *** lub: korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość, szczęście, dobro moralne, przy innej wokalizacji - wyznanie - por. EIBᴷ; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odnawiać, wynagradzać straty, płacić, nagradzać; COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; ***** hebr. parim (liczba mnoga) - cielce tj. młode byki, por. parim - owoce - stąd inni: złożymy w ofierze cielce naszych warg

3. Asyria^804 nas nie^3808 wybawi*, nie^3808 dosiądziemy^7392 konia^5483** i nie powiemy^559 więcej^5750 do dzieła*** naszych rąk^3027: Nasz boże. Bo^834**** w Tobie sierotka^3490 dozna miłosierdzia^7355.      Ps 68,5; Iz 31,1; Oz 4,12; Oz 8,6; Oz 13,2

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, wybawić od problemów moralnych, dać zwycięstwo; ** być może synonim przymierza zawartego z Egiptem - por. Oz 7,11 i Pwt 27,16 Ps 20,8 Iz 30,16 lub symbol siły militarnej; *** praca, zajęcie, przedsięwzięcie, osiągnięcie, czyn; **** przy innej wokal.: szczęśliwa sierota, która u Ciebie .... - EIBᴷ

4. Uzdrowię* ich odstępstwo** i pokocham^157 ich chętnie***, bo^3588 mój gniew**** odwrócił^7725 się od nich.      Jr 3,22; Am 4,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uleczyć; ** odwrócenie się, niewierność; *** dosłownie: dobrowolność, ofiara złożona z własnej woli - Wj 35,29; **** por. Oz 13,11 przypis *

5. Będę* dla Izraela jak rosa^2919**, rozkwitnie jak lilia^7799*** i zapuści^5221|JUS swoje korzenie^8328 jak Liban^3844****.      Pwt 32,2; Iz 26,19; Iz 35,1; Oz 6,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, istnieć, trwać, przebywać, mieć miejsce, nastać; ** rosa zastępuje deszcz w dniach posuchy; *** tu: symbol czystości i wybrania - Pnp 2,1 6,1; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); **** o cedrach Libanu - por. Pnp 3,9 przypis ***

6. Jego gałęzie^3127 rozrosną* się i będzie^1961 jego wspaniałość^1935** jak drzewo oliwne^2132, a jego woń*** – jak woń Libanu^3844****.      Pnp 4,11; Jr 11,16; Za 10,10

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyjść, wyruszyć; ** świetność, majestat, moc - Lb 27,20; *** lub: zapach, aromat, uspakajająca woń - Rdz 8,21; **** cedrowe lasy Libanu wydawały charakterystyczną woń przenikającą całe ubranie człowieka chodzącego wśród drzew - PnP 4,11

7. W jego cień^6738 wrócą^7725 mieszkańcy*|PAR. Zboże^1715** będzie żyło*** i rozkwitną**** jak winorośl^1612, a wspomnienie***** o nim, jak o winie^3196 Libanu.      Ez 17,23; Oz 2,21-22

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - siedzieć, być ustawionym, zostawać, mieszkać, mieć siedzibę, powrócą, zamieszkają w jego cieniu - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** obok oliwy, zboże i wino są najważniejszymi produktami kraju; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przywrócić do życia, ożywić, wskrzesić, odrodzić; **** wypuszczać pączki; ***** lub: wzmianka (imienia) - Wj 3,15 17,14

8. Efraimie^669! Cóż^4100 mi jeszcze^5750 do bożków^6091*? Ja^589 odpowiem** i doglądnę*** go. Ja^589 jestem jak zielony^7488 cyprys****, ze mnie^4480 pojawia^4672|KN się twój owoc^6529.

* idiom: nie chcę mieć już nic do czynienia z bóstwami - Sdz 11,12 2Sm 16,10 19,23 1Krl 17,18; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, zaświadczać, odpowiadać jako świadek; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obserwować, patrzeć na; **** lub: świerk, jałowiec, szlachetne drzewo. metafora dostojności; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

9. Kto^4310 mądry*, niech to^428*** zrozumie**|JUS, mający zrozumienie^995|KN|PAR – niechCW to***|P pozna****, że^3588 drogi^1870 JHWH są proste*****; sprawiedliwi^6662 po nich będą chodzić^1980, ale buntownicy****** na nich się potkną^3782.      Ps 14,9; Ps 107,43; Ps 111,7-8; Iz 1,28; Iz 26,7; Jr 9,12; So 3,5

* lub: roztropny, uczony, zmyślny, bystry, mądry; *** dosłownie te (rzeczy, sprawy) - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozważać, mieć rozeznanie, wgląd, zrozumienie; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; CW conjunctive waw; P liczba mnoga; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, uznać, rozważać, wiedzieć; ***** lub: prostolinijny, szczery, sprawiedliwy; ****** buntować się, naruszać, pogwałcać (Prawo)

Księga Joela

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ]

Rozdział 1

1. Słowo^1697 JHWH, które^834 stało* się do Joela**, syna^1121 Petuela***|HAP.      Jr 1,2; Dz 2,16; 2P 1,21

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, istnieć, trwać, przebywać, mieć miejsce, nastać; ** tj. „JHWH Bogiem”; *** „widzenie Boga”; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

2. Słuchajcie*|IMP tego starsi**, nakłońcie ucha*** wszyscy^3605 mieszkańcy^3427|PAR tej ziemi^776|A. Czy stało^1961 się to^2063 za waszych dni**** albo^518 za dni^3117 waszych ojców^1?

* lub: zgodzić się, okazać posłuszeństwo, rozumieć; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** tj. starsi wiekiem lub starsi jako przywódcy - Wj 3,16 19,7 Pwt 21,2 Prz 31,23; *** idiom: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - słuchać uważnie, być posłusznym, EIB - wsłuchać się; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; A rodzajnik określony; **** hebr.: jom - dzień, rok, czas, okres czasu

3. Wobec tego*, opowiadajcie**|IMP o tym swoim synom^1121, a wasi synowie^1121 niech opowiedzą^5608 swoim synom^1121, a ich synowie^1121 przyszłemu*** pokoleniu****.      Wj 10,2; Pwt 6,7; 2Tm 3,15

* lub: co się tyczy, ze względu na to, z powodu; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powtarzać, wyliczać dokładnie; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** kolejny, następny, dalszy; **** lub: okres, wiek, miejsce zamieszkania, siedziba

4. Co zostało^3499|S po gazam*|A, pożarła^398 arba**|A, co zostało^3499 po arbie^697, pożarł^398 jelek***|A, a co zostało po jelku^3218, pożarł^398 chasil****.      Jl 2,25; Am 4,9

S liczba pojedyncza; * tj. dorosła szarańcza owocowa gotowa do latania lub gąsienica - tylko tu i Jl 2,25, Oz 4,9; A rodzajnik określony; ** szarańcza, szczególnie szarańcza wędrowna wszystkożerna w uskrzydlonym stadium - Kpł 11,22 Jr 46,23; *** młoda szarańcza stadna, żarłoczna gąsienica, pełzająca szarańcza bez skrzydeł - Ps 105,34; **** tj. szarańcza skacząca, przypominająca konika polnego lub karaluch - 1Krl 8,37 2Krn 6,28 Ps 78,46 Iz 33,4 Jl 2,25

5. Ocknijcie*|IMP się pijani^7910 i płaczcie**|IMP; a wszyscy^3608 pijący^8354|PAR wino^3196, zawódźcie*** nad słodkim winem****, bo zostało odjęte^3772 od waszych ust^6310.      Jl 3,3

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozbudzić się, obudzić się; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** płakać - gorzko, z żalu, upokorzenia lub radości; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - płakać, wyć, lamentować; **** lub: świeży sok

6. Bo^3588 nadciągnął* naród^1471 do mojej ziemi^776, mocny^6099 i niezliczony369 strong:H4557**, jego zęby^8127 zębami lwa^738, a siekacze*** jak lwicy^3833.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść w górę, wstępować, iść za, odchodzić; ** liczba, odliczanie, ilość, (nie) policzalny; *** lub: kły, szczęka

7. Wystawił* moją winnicę^1612 na spustoszenie** i rozłupał na drzazgi^7111|HAP mój figowiec^8384|F. Odarł***|F go doszczętnie i porzucił^7993 – pobielały^3835 jego pędy****|F.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - umieszczać, układać; ** nieużytki, groza, odraza; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; F rodzaj żeński; *** hebraizm: odarciem go odarł, tu o procesie niszczenia całego drzewka przez obdarcie kory; **** witka, gałąź tu i Rdz 40,10.12

8. Lamentuj* jak dziewica** przepasana^2296 worem*** nad narzeczonym**** swojej młodości^5271.      Rdz 24,16; Kpł 21,14; Pwt 22,28; Iz 7,14; Iz 62,5

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: lamentować, biadać, zawodzić; ** hebr.: betulaʰ - dziewica: pochodzenie od słowa „oddzielać”; *** tj. wór wykonany z włosia koziego - 2Sm 2,10, wkładany jako przejaw żałoby lub podkreślenie znaczenia wypowiedzi - Rdz 37,34 Kpł 11,32; **** hebr.: ba’al, pan, mąż, właściciel, tu jako mąż na mocy umowy prawnej, lecz przed opuszczeniem domu przez pannę młodą - Mt 1,18

9. Usunięto* ofiarę z pokarmów^4503 i z płynów^5262** od domu^1004 JHWH; płaczą*** kapłani****, słudzy^8334|PAR JHWH.      Oz 9,4; Jl 2,14

* dosłownie: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - odciąć; ** tj. poranna ofiara z mąki i oliwy, a wieczorna z wina - Wj 29,40 Kpł 2,1 Lb 28,5-8; *** lub: biadać; **** hebr.: kohen - kapłan, główny urzędnik bądź najważniejszy władca; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

10. Pole* zostało spustoszone^7703, płacze^56 ziemia**. Tak^3588, spustoszono^7703 zboże^1715. Wysechł^3001 moszcz^8492, zmarniała*** oliwa^3323.

* lub: ziemia, kraina, równina; ** grunt uprawny, ziemia, kraj; *** lub: być wątłym, marnieć - 1Sm 2,5 Iz 16,8 19,8

11. Zarumieńcie*|IMP się rolnicy**; zawódźcie^3213|IMP ogrodnicy*** z powodu^5921 pszenicy^2406 i jęczmienia^8184, bo^3588 zginął plon^7105 pola^7704.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być zawstydzonym, postępować haniebnie - por. EIBᴷ; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: oracz, gospodarz, ktoś uprawiający ziemię, lecz nieposiadający jej na własność; *** tj. ktoś uprawiający winorośl

12. Uschła^3001 winorośl^1612 i zwiądł^535 figowiec^8384, drzewo granatowe^7416, także^1571 palma daktylowa^8558, jabłoń^8598 i wszystkie^3605 drzewa^6086 pola^7704* uschły^3001. Tak^3588 też, radość** uschła^3001 spośród^4480 synów^1121|S ludzkich***|S.      Pnp 2,3; Pnp 7,8; Iz 16,10; Iz 24,11

* por. w. 19 przypis ****; ** lub: zadowolenie, wesele, radosne uniesienie; S liczba pojedyncza; *** dosłownie: ... Adama - liczba pojedyncza

13. Przepaszcie^2296|IMP się i zawódźcie*|IMP kapłani^3548, lamentujcie^3213** słudzy^8334|PAR ołtarza^4196. Przyjdźcie^935|IMP i nocujcie^3885|IMP w worach^8242***, słudzy^8334|PAR mojego Boga, bo^3588 wstrzymano^4513 ofiarę z pokarmów^4503 i płynów^5262 w domu^1004 waszego Boga.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: zawodzić, lamentować, płaczka - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** por. w. 5 przypis ***; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** por. w. 8 przypis ***

14. Uświęćcie*|IMP post^6685, zwołajcie uroczyste zgromadzenie^6116, zbierzcie^622 starszych** i wszystkich^3605 mieszkańców^3427|PAR tej ziemi^776|A do domu^1104 JHWH, waszego Boga, i wołajcie***|IMP do^413 JHWH:      2Krn 20,3; Ne 9,1

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oddzielić coś jako święte, poświęcić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** por. w. 2 przypis **; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; A rodzajnik określony; *** lub: wołać (na pomoc), krzyczeć, zawołać (w potrzebie)

15. Ach*! Cóż to za dzień^3117?! Tak^3588, bliski** jest dzień^3117 JHWH, a nadejdzie^935 jak spustoszenie^7701 od Wszechmogącego***.      Iz 13,6; Iz 13,9; Jr 46,10; Ez 13,5; Ez 30,3; Jl 2,1; Jl 2,11; Jl 3,4; Jl 4,14; Am 5,18; Am 5,20; Ab 1,15; So 1,7; So 1,14; Ml 3,19

* wyraz wyrażający ból za pomocą okrzyku: „ach!”, „och!”; ** lub: pokrewny, bliski w czasie i miejscu; *** hebr.: szaddaj - wszechmocny, najpotężniejszy - Rdz 17,1 28,3

16. Czyż na naszych oczach* nie zginęła** żywność^400, a z domu^1004 naszego Boga – radość*** i wesele****?      Sdz 6,3; Sdz 6,6; Sdz 6,11; Iz 3,7; Iz 16,10; Jr 48,33

* tj. coś, co rzuca się w oczy, co jest przed oczami, z pewnej odległości; ** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać odciętym, być zużytym, ponieść fiasko; *** lub: pomyślny skutek, szczęśliwy obrót spraw, zadowolenie; **** tj. stan szczęścia w przeciwieństwie do wcześniejszego stanu smutku - por. Hi 3,22 Ps 43,4 65,12

17. Zgniły* ziarna^6507 pod^8478 swoimi grudami**, składy*** zostały spustoszone^8074|KN, spichlerze**** zostały zburzone^2040|KN, ponieważ^3588 uschło^3001 zboże^1715.      Iz 17,10-11

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: pomarszczyć się, zmarnieć; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: grudka (rzucona za pomocą szufli, łopaty); *** skarbiec, składnica, magazyn, arsenał, spichlerz; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: składnica

18. Jakże^4100 porykuje* zwierzę**? Błąkają*** się stada^5739 wołów^1241, bo nie ma pastwisk^4829, nawet^1571 stada^5739 owiec^6629 poniosły karę^816.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wzdychać, jęczeć (z bólu bądź żalu), łapać oddech; ** bydło; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zakłopotanym, być zbitym z tropu, błąkać się w rozterce, być wzburzonym - Wj 14,3 Est 3,15

19. Do Ciebie wołam*, JHWH, bo^3588 ogień^784 pochłonął^398 łąki** na stepie***, a płomień^3852 spalił^3857 wszystkie^3605 drzewa^6086 pola^7704****;      Am 7,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyzywać, zapraszać, wołać, krzyczeć; ** miejsce przebywania pasterza, pastwisko; *** lub: pustkowie, niezamieszkana ziemia; **** idiom: dzikie drzewa - WBCᴷ

20. Nawet^1591 zwierzęta^929 pola^7704* ryczą^584 do Ciebie, ponieważ^3588 wyschły^3001 koryta** wód^4325, a ogień^784 pożarł^398 pastwiska^4999 na stepie^4057.      1Krl 17,7; 1Krl 18,5; Ps 104,21; Ps 147,9

* idiom: dzikie zwierzęta; ** lub: kanał, wąwóz, koryto, rura

↑↑

Rozdział 2

1. Zadmijcie^8628|IMP w róg* na Syjonie^6726**, krzyczcie***|IMP na mojej świętej^6944 górze^2022****! Niech zadrżą***** wszyscy^3605 mieszkańcy^3427|PAR tej ziemi^776|A, bo^3588 nadchodzi^935 dzień^3117 JHWH. Tak^3588, jest bliski^7138!      Iz 18,3; Jr 4,5; Jr 51,27; Oz 8,1; Jl 1,15; Jl 2,11; Jl 2,15; Jl 2,31; Jl 3,14; So 1,16

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * hebr.: szofar - róg, róg barani, trąba - Wj 19,16; ** tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7 wzgórza świątyni - Ps 9,11 większych terenów Judy? - Ps 69,35; *** lub: wydawać okrzyk wojenny, dawać sygnał do wojny, krzyczeć triumfalnie (nad wrogami), wiwatować, wołać w udręce; **** na górze mojej świętości - hebr. genitive; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trząść się, być wyprowadzonym z równowagi, być pobudzonym, być zaniepokojonym; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; A rodzajnik określony

2. Dzień^3117 ciemności^2822 i mroku^653, dzień^3117 obłoku^6051 i gęstej chmury*, jak zorza** rozciągnięta^6566 nad^5921 górami^2022. Jak lud^5971 wielki^7227 i potężny***. Takiego jak^3644 on nie było^1961 od^4480 wieków**** i po^310 nim się nie powtórzy*****|JUS, aż do lat^8141 najdalszych pokoleń******.

* lub: ciężka bądź ciemna chmura, wielka, gęsta ciemność; ** lub: świt - Rdz 19,15, przy zmianie wokalizacji: czerń - por. EIBᴷ; *** lub: rozległy, liczny; **** długotrwałość, odwieczność, starożytność, na zawsze; ***** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić ponownie, zwiększyć; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ****** hebraizm: pokolenia i pokolenia

3. Przed jego obliczem* ogień^784 pochłaniający^398, a po nim płomień^3852 palący^3857. Przed jego obliczem^6440 ziemia^776|A jak ogród^1588 Eden**, ale po nim spustoszony*** step^4057**** – i nawet^1597 nie będzie^1961 możliwa ucieczka***** przed nim.      Wj 10,5-15; Ps 105,34-35

* lub: twarz, obecność, osoba, powierzchnia (ziemi); A rodzajnik określony; ** tj. „przyjemność”, „kraina rozkoszy” - Rdz 2,8.10; *** lub: zniszczenie, zmarnowanie; **** por. Jl 1,19 przypis ***; ***** wyzwolenie

4. Ich wygląd* podobny do koni^5483 i pobiegną^7323 jak jeźdźcy**.      Obj 9,7

* lub: widok, wizja, zjawa; ** koń bojowy, woźnica rydwanu

5. Z turkotem* jakby rydwanów** skaczą^7540 po szczytach^7218 gór^2022 – jak trzaskający^6963 płomień^3851 ognia^784, co pochłania^398 ściernisko***, jak lud^5971 potężny^6093 atakujący w szyku****|PAR|PAS wojennym^4421.      Iz 5,24; Iz 30,30; Obj 9,9

* dosłownie: głos, dźwięk, hałas; ** tj. dwukołowy wóz bojowy, symbol potęgi militarnej - Rdz 41,43 Ez 14,25; *** plewy; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ustawiać w szeregu, porządkować, wskazywać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; PAS strona bierna

6. Przed jego obliczem^6440 drżą* ze strachu ludy^5971, wszystkie^3605 ich twarze^6440 pokryje** bladość***.      Iz 13,8

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - tańczyć, kręcić się (w szale Oz 11,6), zwijać się (w koniugacji czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - z bólu), wirować, poruszać; ** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - gromadzić, spotykać; *** lub: czerwień, promieniująca jasność, blednąca twarz, żar podniecenia tu i Na 2,10

7. Biegną^7323 jak bohaterowie*, wedrą** się na mury^2346 niczym ludzie^376 wojny^4421***; każdy^3605 z nich idzie^1980 swoją drogą^1870 i nie zbacza**** ze swoich ścieżek.      Pwt 15,6; Pwt 15,8; Pwt 24,10

* lub: człowiek silny, dzielny, potężny, bohater, tyran - Gessenius Hebrew and English Lexicon; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść w górę, wstępować; *** idiom: doświadczeni wojownicy, zaprawieni w boju; **** dosłownie: wymienić, zgubić drogę

8. I człowiek* brata** nie^3808 gnębi***, każdy mąż^1397 idzie^1980 swoim traktem****, a od^1157 pocisku^7973 spadającego*****|P nie^3808 będą powstrzymani******.      Prz 30,27

* hebr.: isz - mężczyzna, człowiek, ludzkość, ktokolwiek, każdy; ** lub: krewny, ktoś z tego samego plemienia, inni: jeden drugiego; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - szturchać, popychać, gnębić, tłoczyć się - Sdz 2,18; **** droga publiczna; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - paść, napadać, atakować; P liczba mnoga; ****** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odciąć, uzyskać niegodziwie bądź gwałtem, inni: i jeśli od pocisku padną, nie łamią (szeregów) - EIB

9. Napadną* na miasto^5892, wbiegną^7323 na mury^2346, wdrapią** się na domy^1004 i wejdą^935 oknami^2474 jak złodziej^1590.      Prz 28,15

* lub: rzucać się, chodzić naokoło, przygotować się do ataku; ** por. w. 7 przypis **

10. Przed Jego obliczem^6440 zadrży* ziemia^776, zatrzęsą^7493 się niebiosa**|P, słońce^8121 i księżyc^3394 będą zaćmione^6937, a gwiazdy^3556 stracą*** swój blask****.      Iz 13,10; Iz 34,4; Jr 4,23; Ez 32,7-8; Mt 24,29; Obj 8,12

* lub: trząść się, być wyprowadzonym z równowagi, być pobudzonym, być zaniepokojonym; ** wg myśli hebr. istniały trzy sfery nieba - por. 2Kor 12,2 przypis ****; P liczba mnoga; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - usuwać, wycofywać; **** lub: jasność

11. A JHWH wyda^5414 swój głos^6963 przed obliczem^6440 swego wojska*, gdyż^3588 Jego obóz** jest bardzo^3966 liczny***, gdyż^3588 potężnym^6099 jest wykonawca^6213|PAR Jego rozkazu****. Bo^3588 wielki^1419 jest dzień^3117 JHWH i budzi wielki^3999 strach*****! I kto^4310 go przetrwa^3557|KH?

* lub: umocniony mur, armia, twierdza; ** tj. obóz wojskowy; *** lub: wielki, obfitujący w, liczniejszy niż, większy niż, silny; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** lub: mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa, słowo; ***** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wywołać zdumienie i być ogarniętym bojaźnią; KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza

12. I dlatego^1571 teraz^6258 – oświadczenie* JHWH, zawróćcie**|IMP do mnie^5704 całym^3605 swoim sercem*** i w poście^6685, i w płaczu^1065, i lamencie****.      1Krl 8,35-40; 2Krn 7,14; Est 4,3; Ezd 10,1-6; Ne 8,9-10; Jo 3,5

* lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka) - 2Sm 23,1; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać się, wracać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** lub: wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie; **** ceremonia pogrzebowa, rytuały żałobne, zawodzenie

13. I rozdzierajcie*|IMP swoje serca^3820, a nie^3808 swoje szaty^899, i nawróćcie^7725|IMP się do JHWH, waszego Boga, bo On jest łaskawy** i życzliwy***, nieskory**** do gniewu*****|D i wielki^7227 w miłosierdziu******, i okazujący litość^5162 w czasie niedoli*******.      Wj 34,6; Lb 14,18; 1Krn 21,15; Ne 9,17; Ps 51,17; Ps 86,15; Ps 103,8; Iz 57,15; Jr 18,8; Jr 41,5; J 4,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - drzeć, rozdzierać, rozrywać, tu gest wyrażający żal - Rdz 37,29 oburzenie lub gniew - Mt 26,65 zakłopotanie (?) - Dz 14,8; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: łaskawy, miłosierny; *** hebr.: rahum - współczujący; **** lub: cierpliwy, nieprędki do gniewu; ***** metafora: fuknąć gniewnie; D liczba podwójna; ****** dobroć, łaskawość, wierność, życzliwość; ******* lub: udręka, przeciwność losu, nieszczęście

14. Kto^4310 wie^3045, czy nie zawróci^7725 i nie okaże litości*, i nie zostawi^7604 po sobie^310 błogosławieństwa**|S na ofiarę z pokarmów^4503 i z płynów^5262 dla JHWH, waszego Boga?      Jl 1,9; Ag 2,19; J 3,9

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - ulitować się, żałować, smucić się, pocieszać, odczuć ulgę; ** hebr.: berakaʰ - błogosławieństwo, dar, poddanie, uległość - Rdz 12,2 Kpł 25,21 Pwt 11,26; S liczba pojedyncza

15. Zadmijcie^8628 w róg^7782 na Syjonie^6726, poświęćcie^6942|IMP post^6685, zwołajcie*|IMP uroczyste zgromadzenie**!      Jl 2,1

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydawać głośny dźwięk, głosić, przyzywać, zapraszać; ** tj. święte bądź uroczyste zebranie, grupa, towarzystwo

16. Zbierzcie*|IMP lud^5971, poświęćcie^6942|IMP zgromadzenie**, zbierzcie^622|IMP starców^2205, zbierzcie^622|IMP dzieci*** i niemowlęta ssące^3242|PAR piersi^7699! Niech pan młody**** wyjdzie^3318 ze swojej komnaty^2315, a panna młoda^3618 spoza zasłony*****.      1Sm 16,5; 2Krn 20,3; Ne 9,1; Jr 36,6; Jr 36,9

* lub: gromadzić, dobierać, przyłączać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** hebr.: kahal - zgromadzenie, wspólnota, zbór JHWH - por. gr.: ekklesia - Obj 22,16 przypis *; *** lub: chłopiec, niemowlę; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** oblubieniec, mąż córki, małżonek, zięć; ***** tj. baldachim, portyk - Iz 4,5 metafora: komnata ślubna - Ps 19,5

17. Niech kapłani^3548, słudzy^8334|IMP JHWH, płaczą* między^996 przedsionkiem**, a ołtarzem^4196, i niech mówią^559: Zlituj się^2347, JHWH, nad^5921 swoim ludem^5971 i nie^408 wydawaj^5414 swojego dziedzictwa*** na hańbę****, aby obce narody^1471 nad nimi nie panowały^4910. Dlaczego mieliby mówić^559 wśród ludów^5971*****: Gdzie jest ich Bóg?      Ez 8,16

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * por. Jl 1,5 przypis **; ** tj. miejsce na dziedzińcu, na wschód od świątyni - 1Krl 6,3 Ez 40,48 - pomiędzy portykiem (ulam), a wielkim ołtarzem całopaleń - 1Krl 8,64 2Krn 8,12, kapłani modlą się tam zwróceni ku świątyni - Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; *** lub: majątek, mienie, własność, posiadanie; **** hańba, pogarda, drwina - Rdz 30,23; ***** hebr.: go’ im - narody, oraz ’am - ludy, to określenie zamienne

18. I zapłonął* JHWH gorliwością* o swoją ziemię^776. I oszczędził** swój lud^5971.      Iz 60,10; Iz 63,9; Iz 63,15; Ez 36,5-6; Za 1,14; Za 8,2; Jr 31,12; Oz 2,21

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być zazdrosnym, być zawistnym, być gorliwym, pobudzać do zazdrosnego gniewu; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pożałować, ulitować

19. I odpowiedział* JHWH. I powiedział^559 do swojego ludu^5971: Oto^2005 ja ześlę^7971 dla was zboże^1715|A, moszcz^8492|A i oliwę^3323|A i nasycicie** się tym^854. I nie wydam^5414 was już*** na hańbę^2781 wśród narodów****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, zaświadczać, odpowiadać jako świadek; A rodzajnik określony; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zaspokojonym, być spełnionym, otrzymać swoją porcję; *** nadal, jeszcze, znowu, poza tym, trwale, ciągłość; **** hebr: go’ im - poganie, narody, grupy etniczne, nie-Żydzi

20. I odsunę* od was^5921 wroga z północy^6830** i wypędzę*** go do ziemi^776 suchej^6723 i spustoszonej^8077. Obrócę jego oblicze^6440 w stronę^413 Morza^3220 Wschodniego^6931****, a jego tył^5490 w stronę^413 Morza^3220 Zachodniego^314*****; i wzniesie^5927 się jego smród^889 i wzniesie^5927 się jego odór^6709|HAP, gdyż^3588 spotężniał******, aby działać^6213|INF.      Jr 1,13-15; Ez 26,7; Am 4,10; Za 14,8

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić odległość, odejść daleko; ** tu synonim wroga, może chodzić zarówno o Babilończyków, jak i o Asyryjczyków atakujących z północy - por. Za 2,6 i Za 8,7 przypis ***; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - popychać, poruszać, przymuszać, odtrącać, spychać na bok - Pwt 4,19; **** tj. w stronę Morza Martwego; ***** w stronę Morza Śródziemnego; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ****** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić wielkim, uczynić potężnym, wywyższyć; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

21. Nie^408 bój* się, ziemio^127! Ciesz^1523|IMP się i raduj**|INF, gdyż^3588 to JHWH spotężniał^1431, aby działać^6213|INF.      Ps 126,2; Jl 1,10

* lub: być przejętym bojaźnią, czcić, szanować; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unosić się radością; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

22. Nie bójcie^3372 się, zwierzęta pól*, bo^3588 zazielenią** się pastwiska^4999 stepowe^4057, bo drzewa^6086 przynoszą^5375 swoje owoce^6529, figowiec i winorośl wydają^5414 swoją obfitość***.      Jr 9,10; Jl 1,19

* idiom: dzikie zwierzęta; ** lub: kiełkować - Rdz 1,11; *** dosłownie: moc, wał, mur, twierdza, wojsko - por. w. 25

23. A wy, synowie^1121 Syjonu*, cieszcie^1523 się i radujcie^8055 w JHWH, waszym Bogu. Bo^3588 da^5414 dla was deszcz***** ku sprawiedliwości^6666 i ześle^3381 dla was ulewę^1653 – deszcz wczesny^4175|A i późny****, jak dawniej*****.      Iz 12,2

* synonim prawdziwego Izraela - Jerozolima i Syjon to często pojęcia zamienne - Ps 149,2; ** lub: nauczyciel - hebr. hammoreʰ - Ps 84,6 - być może gra słów z określeniem deszcz (moreh) wczesny; *** tj. deszcz na początku listopada; A rodzajnik określony; **** deszcz późny lub wiosenny (marzec, kwiecień) występujący przed zbiorami - Pwt 11,14, por. Oz 6,3 przypis ****; ***** lub: poprzedni, wcześniejszy, pierwszy

24. I klepiska* będą pełne^4390 ziarna^1250, a tłocznie^3342 będą opływać** moszczem*** i oliwą^3323.      Am 9,13; Ml 3,10

* lub: stodoła, puste miejsce; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - obfitować - Ps 65,9; *** tj. młode wino lub słodki sok

25. Wynagrodzę* wam lata^8141, które pożarła^398 arba^697|A, jelek^3218|A i chasil^2625|A, i gazam^1501**|A, moje wielkie^1419 wojsko^2426***, które^834 wysyłałem na was.      Jl 1,4-7

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czynić bezpiecznym, czynić, odnawiać, wynagradzać straty, nagradzać; A rodzajnik określony; ** por. Jl 1,4 - określenia niejednoznaczne; *** por. w. 22 przypis ***

26. I będziecie obficie^398 jeść*|INF|ABS i nasycicie**|INF|ABS się; i będziecie chwalili*** imię^8034 JHWH, swojego Boga, który^834 dokonał^6213 z^5973 wami cudowną rzecz****|INF|S, a mój lud^5971 nie^3808 zazna wstydu***** na wieki^5769.

* hebraizm: jeść jedzeniem; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu; ** lub: (aby) się nasycić, być napełnionym, mieć w nadmiarze, być spełnionym - Wj 16,8; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chełpić się, wygłosić przechwałkę; **** aby, czynić cudowną ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dokonać czegoś nadzwyczajnego, czynić cudownym, postępować zdumiewająco; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; S liczba pojedyncza; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zażenowanym

27. I poznacie*, że^3588 ja^589 jestem pośród^7130 Izraela^3478, że ja^589 jestem JHWH, wasz Bóg, i nie ma innego**; a mój lud^5971 nie^3808 zazna wstydu^954 na wieki***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, poznawać, uznać, rozważać, wiedzieć, rozróżniać; ** lub: nie mieć więcej, nadal, jeszcze, znowu, poza tym, oprócz; *** na zawsze

28. I stanie* się potem^310, że** wyleję^8210 swojego Ducha*** na wszelkie^3605 ciało^1320****, i będą prorokować***** wasi synowie^1121 i wasze córki^1323, wasi starcy^2205 śnić^2472 będą sny^2492, a wasi młodzieńcy^970 – ujrzą^7200 wizje******.      Dz 2,16-20

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, istnieć, trwać, przebywać, mieć miejsce, nastać; ** lub: tak więc, stąd też, wobec tego, zatem; *** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, oddech, życie, powietrze; **** idiom: każdy człowiek; ***** hebr.: naba - koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna, por. hebr.: nabi - mówiący przed, w imieniu - 1Sm 9,9 vs ro’eh - Iz 28,7; ****** lub: objawienie, proroctwo - 1Sm 7,17 Hi 4,13 Iz 22,1.5 Za 13,4

29. I nawet* na sługi^5650** i na służebnice** wyleję^8210 w tych dniach^3117 swojego Ducha^7307.

* lub: także, co więcej, zaiste; ** niewolników i niewolnic

30. I uczynię* cuda** na niebiosach*** i na ziemi^776, krew^1818 i ogień^8490, i słupy**** dymu^6227.      Łk 21,11; Łk 21,25-26

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, powodować, robić, ustanawiać; ** dziw, znak; *** wg myśli hebr. istniały trzy sfery nieba - por. 2Kor 12,2 przypis ****; **** lub: filar, kolumna, przypominające palmę zwieńczenie kolumny - tu i PnP 3,6

31. Słońce^8121|A zostanie zmienione* w ciemność**, a księżyc^3394 w krew^1818, przed*** moim obliczem****, nim nadejdzie^935 dzień^3117 JHWH, wielki^1419 i straszny*****|PAR.      Dz 2,20

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - obrócić się, zawrócić, zostać odwróconym, obalonym; ** lub: niejasność, ukryte miejsce; *** twarz, obecność, osoba, powierzchnia (ziemi), przysłówek przed, wyraża też skutek czegoś - Oz 10,15; **** por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ***** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wywołać zdumienie i przestrach; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

32. I stanie^1961 się, że każdy^3605, kto^834 wezwie* imienia** JHWH, zostanie wyzwolony***, bo^3588 na górze^2022 Syjon^6726 i w Jerozolimie**** będzie^1961 wybawienie*****, tak jak^834 powiedział^559 JHWH – i wśród ocalałych******, których^834 JHWH wezwie^7121.      Ab 1,17; Rz 10,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyzywać, zapraszać, wołać, krzyczeć; ** dosłownie: w imię imię - odzwierciedla naturę i charakter osoby je noszącej; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wyślizgnąć się, uciec; **** tj. „nauczanie pokoju”; ***** lub: ucieczka, wyzwolenie, zbiegła reszta - Rdz 32,8; ****** lub: ktoś ocalony, reszta, to, co pozostało - Lb 21,35 Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski - i w tych, którzy pozostali ... Biblia Gdańska, Biblia Brzeska - to jest w ostatkach, które ...

↑↑

Rozdział 3

1. Bo^3588 oto^2009 w tych^1992 dniach^3117 i w tym^1931 czasie*, w którym^834 przywrócę** z niewoli*** Judę^3063 i Jerozolimę^3389;      Jr 32,44; Ez 39,25

* lub: wydarzenie, doświadczenia, losy; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przyprowadzić z powrotem, odnowić, powodować wracanie, pozwalać wrócić; *** lub: jeniec, przywrócić z niewoli, zwrócić ku szczęściu - tj. odmienić los, przynieść zmianę, powrócić do tego, co było

2. Zgromadzę* teżCW wszystkie^3605 narody^1471 i sprowadzę** je do^413 Doliny^6010 Jehoszafata***, i tam^8033 się z^5973 nimi będę spierał**** z powodu^5921 mojego ludu, i z powodu^5921 mojego dziedzictwa^5159, Izraela^3478, które^834 rozproszyli***** wśród narodów^1471 i podzielili^2505 moją ziemię^776.      Iz 66,18; Jr 25,31; Jl 3,12; Za 3,8; Mt 25,31-32; Obj 20,8-15

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zebrać razem; CW conjunctive waw; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ściągnąć, leżeć twarzą do ziemi; *** tj. „JHWH dokonał sądu” - dolina Kidron na wsch. od Jerozolimy (?) dolina Hinnom na płd. od miasta (?) sym. dolina sądu (?); **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być sądzonym; ***** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać rozrzuconym

3. O mój lud^5971 rzucali los*: dawali^5414 chłopca** za nierządnicę***, a dziewczynę**** sprzedawali^4376 za wino^3196, i pili^8354.      Ab 1,11; Na 3,10

* tj. dział, część (przyznana przez losowanie), los, dziedzictwo por. szukanie woli Bożej - Prz 16,13 rozstrzyganie sporów Prz 18,18 tu: w znaczeniu handlu ludźmi; ** lub: syn, młodzieniec, potomstwo; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - popełniać cudzołóstwo, być nierządnicą sakralną, metafora: być niewiernym (Bogu); **** panna - Rdz 34,4

4. Również^1571 co wam do mnie, Tyrze* i Sydonie**, i wszystkie^3605 okręgi*** filistyńskie****? Czy wy^859 chcecie dać^7999|PAR mi^5921 odpłatę^1576? A jeśli^518 wy chcecie mi^5921 odpłacić*****|PAR, to szybko****** i pośpiesznie******* zwrócę^7725 waszą odpłatę^1576 na waszą głowę^7218;      Ez 25,15-17; Ez 26,1-21

* tj. „skała” - miasto fenickie na wybrzeżu M. Śródziemnego; ** tj. „połów” starożytne miasto fenickie nad Morzem Śródziemnym, na płn. od Tyru; *** lub: granica, terytorium, obszar; **** tj. „kraj przybyszów” - zach. wybrzeże M. Śródziemnego; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ***** lub: wymierzyć, uczynić, odmierzyć obficie, odpłacić; ****** lub: chyży, lekki, rączy; ******* szybkość

5. Gdyż^834 zabraliście* moje srebro^3701 i złoto^2091, a moje cenne^2896 klejnoty** wnieśliście^935 do swoich świątyń***;      2Krn 36,19

* lub: wziąć, wziąć do ręki, zabrać ze sobą, uprowadzić, odebrać; ** lub: coś pożądanego, coś miłego, pragnienie, cenny przedmiot, to co przyjemne dla oczu - 1Krl 20,6; *** pałac, nawa

6. A synów^1121 Judy^3063 i synów^1121 Jerozolimy^3389 sprzedaliście^4376 synom^1121 Jawańczyków*|A, aby ich oddalić**|INF od ich granic***.      Iz 66,19

* tj. Greków, od: Jończycy - Ez 37,12; A rodzajnik określony; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić odległość, odejść daleko, odsunąć; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; *** terytorium, region

7. Oto^2005 ja pobudzę*|PAR ich w^4480** tym miejscu^4725, do którego^834 to^8033 ich^853 sprzedaliście^4376, i zwrócę^7725 waszą zapłatę^1576 na waszą głowę^7218***;      Iz 34,8; Ez 25,15

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozniecić, okazywać podniecenie, budzić; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: wzbudzę z tego ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** tj. poniesiecie odpowiedzialność za swoje czyny - Ps 7,16 Jr 23,19

8. I sprzedam^4376 waszych synów^1121 i wasze córki^1323 w ręce^3027 synów^1121 Judy^3063, a oni sprzedadzą^4376 ich Sabejczykom*|HAP, do^413 narodu dalekiego**. Bo^3588 tak JHWH nakazał***.      Iz 14,2

* tj. „pijak” lub „ten, który nadchodzi” - nazwa ludu i królestwa w płd. Arabii - por. 1Krl 10,1-10.13 2Krn 9,1-9.12 Ps 72,15; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** lub: odległość, odległe kraje oddalony, daleki - Rdz 22,4; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mówić, obiecywać, polecić, rozkazać

9. Rozgłoście*|IMP to^2063 wśród narodów^1471, poświęćcie**|IMP się na wojnę^4421, pobudźcie***|IMP bohaterów****! Niech zbliżą^5066 się i niech wyruszą***** wszyscy^3605 ludzie^582 wojny^4421******|A.      Iz 8,9; Jr 46,3-4; Za 14,2-3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, wydawać głośny dźwięk, głosić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oddzielić coś jako święte, poświęcić; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozniecić, okazywać podniecenie, budzić; **** człowiek silny, dzielny, potężny, bohater, tyran - Gessenius Hebrew and English Lexicon; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść w górę, wstępować; ****** por. Jl 2,7 przypis ***; A rodzajnik określony

10. Przekujcie*|IMP wasze lemiesze^855 na miecze^2719, a wasze sierpaki** na oszczepy^7420; słaby|HAP|A, niech powie^559: Ja^589 jestem silny^1368.      Iz 2,4; Mi 4,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ubijać, rozgniatać na proszek, bić, walić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** nóż ogrodniczy do przycinania drzew; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; A rodzajnik określony

11. Pośpieszcie*|IMP się i przyjdźcie^935|IMP, zostańcie zebrane^6908|KN wszystkie^3605 okoliczne** narody^1471! Ściągnij***|IMP tam^8033, JHWH, swoich bohaterów^1368.      Iz 13,3; Ez 38,15-16

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać pomoc, przyjść z pomocą, pośpieszyć; IMP imperativus - tryb rozkazujący; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** lub: naokoło, dookoła, ze wszystkich stron, sąsiedztwo; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sprowadzać w dół, deportować - 2Sm 22,35

12. Niech narody^1471 zostaną pobudzone^5782|KN i nadciągną^5927 do Doliny^6010 Jehoszafata^3092. Bo^3588 tam^8033 zasiądę^3427, by sądzić*|INF wszystkie^3605 okoliczne^5439 narody^1471.      Ps 7,6; Ps 98,9; Iz 3,13

KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozstrzygać spór, sprawować sąd, karać, rządzić; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

13. Zapuśćcie*|IMP sierp^4038, bo^3588 dojrzało^1310 żniwo^7105. Pójdźcie^935|IMP i zstąpcie^3381|IMP, bo^3588 tłocznia** jest pełna^4390, kadzie^3342 przelewają^7783 się, bo^3588 ich zło*** jest wielkie^7227.

* lub: wysyłać, rozciągać, skierować; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** kadź na wino; *** lub: udręka, przeciwność losu, nieszczęście, niegodziwość

14. Tłumy*, wielkie tłumy^1995 w Dolinie Wyroku**|A. Bo^3588 bliski^7138 jest dzień^3117 JHWH w Dolinie^6010 Wyroku^2742|A.      Iz 34,2-8; Jl 1,15; Jl 2,1; Jl 2,11

* lub: wielka liczba, obfitość, mnóstwo; ** Rozstrzygnięcia; A rodzajnik określony

15. Słońce^8121 i księżyc^3394 pociemnieją^6937 i gwiazdy^3556 utracą* swój blask**.      Jl 2,10; Dz 2,20

* lub: zabrać, dobierać razem, usuwać; ** jasność

16. I JHWH zagrzmi* z Syjonu, a z Jerozolimy^3389 wyda^5414 swój głos^6963, i zadrżą** niebiosa^8064|P i ziemia^776. AleCW JHWH będzie schronieniem*** dla swojego ludu^5971 i twierdzą**** synów^1121 Izraela.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ryczeć - o lwie, zdobywcy, o Bogu, o krzyku udręki; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dygotać; P liczba mnoga; CW conjunctive waw; *** kryjówka, ucieczka; **** miejsce schronienia, ucieczka

17. I poznacie^3045, że^3588 ja^589 jestem JHWH, wasz Bóg, mieszkający^7931|PAR na Syjonie^6726, mojej świętej^6944 górze^2022*. I Jerozolima^3389 stanie^1961 się święta**, a obcy*** już^5750 nie^3808 będą przez nią^3 przechodzili^5674.      Kpł 26,11; Iz 12,6; Ez 37,27; Mt 18,20

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: górze mojej świętości - Jl 2,1; ** hebr.: qodesz - świętość, oddzielenie; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - budzić odrazę, być przybyszem, być obcym w Prz 2,16 5,20 o cudzołożnicy

18. I stanie^1961 się w tym^1931 dniu^3117, że góry^2022 będą opływać* moszczem^6071, pagórki^1389 spływać^1980 mlekiem^2461 i wszystkie^3605 kanały** Judy^3063 napełnią^1980 się wodą^4325, a z domu^1004 JHWH wypłynie^3318 źródło, które nawodni*** Dolinę^5158 Szittim^7851****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spuszczać, kapać; ** lub: wąwóz; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - poić wodą, dawać pić; **** tj. „Akacji”

19. Egipt^4714 będzie^1961 spustoszony^8077, a ziemia^776 Edom* stanie^1961 się opustoszałym^4057 pustkowiem^8077 za przemoc** wobec synów^1121 Judy^3063, bo przelewali^8210 niewinną*** krew^1818 w ich ziemi^776.

* tj. „czerwony” - kraina na południe i południowy wschód od Judei; ** lub: gwałt, krzywda, okrucieństwo, niesprawiedliwość; *** lub: czysty, wolny od winy

20. A Juda^3063 będzie trwać* na wieki**, a Jerozolima^3389 – z pokolenia^1755 na pokolenie^1755.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być ustawionym, pozostawać, siedzieć; ** na zawsze

21. I uniewinnię* ich od przelanej krwi^1812**, tych których nie^3808 uniewinniłem^5352. Bo^3588 JHWH mieszka^7931 na Syjonie^6726.      Iz 4,4

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uznać bądź ogłosić wolnym od kary; ** por. EIBᴷ, LXX - i pomszczę ich krew, której nie pomściłem Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - ... ich krew

Księga Amosa

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ]

Rozdział 1

1. Słowa^1697 Amosa*, który^834 był^1961 spośród pasterzy** z Tekoa***, które^834 widział^2372 nad^5921|LXX Izraelem^3478 w dniach^3117 Uzjasza****, króla^4428 Judy^3063 i w dniach^3117 Jeroboama*****, syna^1121 Joasza******, króla Izraela, dwa lata^8141 przed^6440 trzęsieniem^7494 ziemi.      2Krl 15,1-7; 2Krn 26,1-23; Iz 42,13; Jr 25,30; Jl 3,16; Am 7,14; Za 14,5

* tj. „niesiony przez JHWH” - skrócona forma hebr. amasjaʰ; ** tj. bogaty pasterz, hodowca, handlarz owiec tu i 2Krl 3,4; *** tj. „palisada” lub „piszczałka, podmuch”, miasto w górzystej części Judy koło Hebronu, 16 km na płd. od Jerozolimy; LXX Septuaginta; **** tj. „moją mocą jest JHWH” - rządził samodzielnie w latach 767-740 p.n.e.; ***** tj. „lud się rozrasta, walczy” - Jeroboam II rządził samodzielnie w latach 782-753 p.n.e.; ****** tj. „JHWH jest dzielny lub dany przez JHWH” - rządził 835 - 795 p.n.e.

2. I powiedział^559 on: JHWH zaryczy^7850 jak lew z Syjonu*, z Jerozolimy^3389 wyda^5414 swój głos^6963; pastwiska** pasterzy^7462 będą lamentować*** i wyschnie^3001 szczyt^7218 Karmelu****.

* tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35; ** lub: łąka, siedlisko; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - opłakiwać, biadać nad, wysychać; **** tj. „ziemia ogrodów” - góra w okolicach Hajfy - 1Krl 18,19, miasto na zach. brzegu M. Martwego na płd. od Hebronu - 1Sm 15,12

3. Tak* mówi^559 JHWH: Z powodu^5921 trzech przestępstw** Damaszku*** i z powodu czterech nie odwrócę^7725 tego, ponieważ^5921 młócili^1758 Gilead**** saniami^2742 z żelaza*****.      Iz 7,8; Iz 17,1

* lub: w ten sposób, aż dotąd; ** zbrodnia, swawolność, sprzeniewierzenie, bunt, przestępstwo; *** tj. „milczący jest tkacz włosiennic” lub „ jedwab” - prastare miasto handlowe, stolica Aramu, 205 km na płn.-wsch. od Jerozolimy, leżące na równinie koło Hebronu; **** określenie obszaru różnie definiowanego w zależności od kontekstu - górzyste tereny na wsch. od Jordanu na płd. od rzeki Jarmuk; ***** do młócenia używano sań najeżonych od spodu metalowymi ostrzami - tu: obraz pogromu wojennego

4. I ześlę^7971 ogień^784 na dom^1004* Chazaela**, i strawi^398 on pałace^759 Ben-Hadada***.      1Krl 20,1; 2Krl 6,24; Jr 49,27

* określenie może dotyczyć dynastii; ** tj. „ten, który widzi Boga” - król Aramu od roku 843 p.n.e. po zamordowaniu Ben-Hadada II; *** tj. „ syn (boga) Hadada - tu: o Ben-Hadadzie III - synu Chazaela - por. 2Krl 8,7-15

5. Połamię^7665 też zasuwy* Damaszku^1834 i wytnę^3772 mieszkańca^3427 z doliny Awen** trzymającego^206 berło^8551 z domu^1004 Eden***. I pójdzie lud^5971 Aramu^758 do niewoli^1540 do Kir****, mówi^559 JHWH.      2Krl 14,28; Jr 51,30

* lub: zawory; ** dosłownie: Bikat - Awen - dolina nieprawości; *** dom przyjemności; **** tj. „mur, wosk, asfalt (?)” - miejscowość w Mezopotamii

6. Tak* mówi^559 JHWH: Z powodu^5921 trzech występków** Gazy*** i z powodu^5921 czterech nie cofnę^7725 tego, ponieważ^5921 zabrali do niewoli^1540 wszystkich^3605 wygnańców^1546, aby ich wydać^5462 Edomowi****.      Iz 8,4; Jr 47,1-5; So 2,4; Ez 25,15

* por. w. 3 przypis *; ** por. w. 3 przypis **; *** hebr.: azzaʰ - „silna” lub „karmicielka” - inna nazwa miasta Gaza, wyznaczającego płd. granicę Kanaanu, leżącego nad brzegiem Morza Śródziemnego; **** tj. „czerwony” - kraina na południe i południowy wschód od Judei nazwana tak od imienia jednego z potomków Ezawa

7. I ześlę^7971 ogień^784 na mur^2346 Gazy^5804, i strawi* on jej pałace**.      Rdz 10,19; Pwt 2,23

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pożreć, pochłonąć; ** warownie, twierdze - w. 4.10.12.14

8. Wytnę^3772 też* mieszkańca^3427 z Aszdodu** i trzymającego^8551 berło^7626 z Aszkelonu***, i zwrócę^7725 swoją rękę^3027 przeciwko Ekronowi**** i zginie^6 resztka Filistynów*****, mówi JHWH PAN^136.      2Krn 26,6; Jr 47,5; So 2,4; Za 9,5-7

* dosłownie: i wytnę; ** tj. „potężny”; *** tj. „ogień niesławy”; **** „emigracja” bądź „wyrwany z korzeniami” - miasta Filistyńskie oprócz Ekronu, położone nad wybrzeżem Morza Śródziemnego; ***** tj. „przybysz”

9. Tak* mówi^559 JHWH: Z powodu^5921 trzech występków** Tyru*** i z powodu^5921 czterech nie cofnę^7725 tego, ponieważ^5921 wydali^5462 ich wszystkich**** w niewolę^1540 Edomowi^123, a nie pamiętali^2142 o braterskim^251 przymierzu*****;      2Sm 5,11; 1Krl 5,12; 1Krl 16,31; 1Krl 20,32-33; 1Krn 14,1; 2Krn 2,2; Iz 23,1; Ez 26,1

* por. w. 3 przypis *; ** por. w. 3 przypis **; *** tj. „skała” - miasto fenickie na wybrzeżu M. Śródziemnego; **** dosłownie: doskonały, cały, pełny, skończony, zupełny, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - na uprowadzenie całkowite; ***** sojusz, porozumienie, traktat wojskowy, przymierze

10. I ześlę^7971 ogień^784 na mur^2346|S Tyru^6865, i strawi^398 on jego pałace^759.      Za 9,4

S liczba pojedyncza

11. Tak* mówi^559 JHWH: Z powodu^5921 trzech występków** Edomu^123 i z powodu^5921 czterech nie cofnę^7725 tego, ponieważ^5921 prześladował*** mieczem^2719 swojego brata^251 i stłumił**** swoją litość*****, a jego gniew****** rozszarpuje^2963 nieustannie^5703; swoją zapalczywość******* zachowywał******** na zawsze^5331.      Rdz 37,33; Lb 20,14; Pwt 2,4; Pwt 23,7; Ps 7,2; Jr 49,8; Ez 25,12-14

* por. w. 3 przypis *; ** por. w. 3 przypis **; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ścigać, gonić, iść za kimś, dręczyć, prześladować; **** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zepsuć, zrujnować, wypaczyć, postępować niegodziwie; ***** lub: współczucie; ****** lub: nos, gniew, metaforyczne - fuknąć gniewnie; ******* lub: przelanie, wybuch, nadmiar, wściekłość, gniew; ******** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, świętować, strzec, mieć pieczę nad

12. I ześlę^7971 ogień^784 na Teman* i strawi^398 on pałace^759 Bosry**.      Rdz 36,33; Iz 34,6; Jr 49,7; Jr 49,20

* tj. „południe lub południowy wiatr” - obszar położony na wsch. od Idumei - Rdz 36,11.15; ** „twierdza” lub „owczarnia” - miasto w Edomie i miasto w Moabie - por. Mi 2,12 przypis ***

13. Tak mówi^559 JHWH: Z powodu^5921 trzech przestępstw* synów^1121 Ammona** i z powodu^5921 czterech nie odwrócę^7725 tego, ponieważ^5921 rozpruwali brzemienne*** Gileadu****, by poszerzyć swoje granice*****.

* lub: zbrodnia, swawolność, sprzeniewierzenie, bunt, przestępstwo; ** tj. „plemienny” - potomek Lota - Rdz 19,36; *** wyraz okrucieństwa wroga - por. 2Krl 8,12 15,16 Oz 14,1; **** por. Am 1,3 przypis ****; ***** lub: terytorium, region, granica

14. I rozniecę^3341 ogień^784 na murze^2346 Rabby*, i strawi^398 on jej pałace^759 wśród krzyku** w dzień^3117 bitwy^4421, wśród wichru^5591 w dzień^3117 burzy***.      1Krn 20,1; Jr 49,2; Ez 21,22; Am 2,2

* tj. „wielki” - stolica Ammonitów, położona na wsch. od Jordanu, współczesny Amman w Jordanii; ** tj. głośny krzyk radości ze zwycięstwa - 1Sm 4,5-6 okrzyk wojenny dźwięk trąby wyrażający radość; *** lub: nawałnicy

15. I pójdzie^1980 ich król^4428 do niewoli*, on^1931 i jego książęta** razem^3162 z nim, mówi JHWH.

* lub: na wygnanie; ** władca, wysoki urzędnik, dowódca

↑↑

Rozdział 2

1. Tak mówi^559 JHWH: Z powodu^5921 trzech występków* Moabu** i z powodu czterech nie odwrócę^7725 tego, ponieważ^5921 spalił^8313 kości^6106** króla Edomu^123 na wapno***.      2Krl 23,16; Ez 25,8-9

* por. Am 1,13 przypis *; ** tj. akt szczególnej profanacji grobów - Iz 33,12; *** wapnem bielono mury domów

2. I ześlę^7971 ogień^784 na Moab*, i strawi^398 pałace^759 Keriotu**. I umrze^4191 Moab^4124 wśród wrzawy***, wśród krzyku^8643 i przy dźwięku^6963 trąby****.      Jr 48,24; Jr 48,41; Jr 48,45

* tj. „od jego ojca” - obszar na wschód od Morza Martwego między rzeką Zered, a rzeką Arnon; ** tj. „miasto” - Jr 48,24; *** wrzask, łoskot, ryk (związany z bitwą); **** hebr.: szofar - róg, róg barani

3. I wytnę^3772 sędziego* spośród** niego, i zabiję^2026 wraz z nim^5973 wszystkich^3605 jego książąt^8269, mówi^559 JHWH.      Ps 2,10; Ps 141,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, zarządzać, sądzić, rozstrzygać spór, oczyszczać z zarzutów, karać; ** dosłownie: wewnątrz, w głębi, w środku

4. Tak^3541 mówi JHWH: Z powodu^5921 trzech przestępstw^6588 Judy^3063 i z powodu^5921 czterech nie odwrócę^7725 tego, ponieważ^5921 odrzucili* Prawo** JHWH i nie przestrzegali^8104 jego przykazań***, i zwiodły^8582 ich, ich ułudy****, za którymi^310 chodzili^1980 ich ojcowie^1.      2Krl 17,19; Oz 12,2; Am 3,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wzgardzić; ** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj, sposób; *** lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna; **** lub: fałszywe bóstwa - Pwt 32,21 1Krl 16,13.26 Ps 40,5 Iz 66,3 kłamstwa - Ez 13,6-9 Ha 2,3

5. I ześlę^7971 ogień^784 na Judę*, i strawi^398 on pałace** Jerozolimy***.      Jr 17,17

* tj. „chwalony” lub „niech On będzie uwielbiony” - tu o terytorium królestwa Judy obejmującym teren plemion Judy i Beniamina; ** lub: warownie, twierdze; *** hebr.: Jeruszalajim - „nauczanie pokoju”

6. Tak^3541 mówi JHWH: Z powodu^5921 trzech przestępstw^6588 Izraela* i z powodu^5921 czterech nie odwrócę^7725 tego, ponieważ^5921 sprzedali^4376 sprawiedliwego^6662 za srebro**, a potrzebującego*** za parę sandałów^5275****;      Sdz 2,17-20; 2Krl 22,11-17

* hebr.: jisra’el - „ten, który zmagał się z Bogiem” - Rdz 32,28; ** tj. srebro jako środek płatniczy; *** lub: w potrzebie, potrzebujący (przede wszystkim człowiek ubogi, biedny), ogólne określenie najniższej warstwy społecznej; **** być może chodzi o łapówkę - por. EIBᴷ

7. Depczą^7602 w prochu^6083 ziemi^776 głowy^7218 ubogich* i drogę^1870 pokornych** wypaczają***. A syn**** i jego ojciec chodzą^1980***** do tej samej dziewczyny******, aby splamić^2490 moje święte^6944 imię^8034*******.      Kpł 18,21; Prz 30,9; Ez 36,20-23

* lub: marny, biedny, słaby, chudy; ** uniżony, biedny, słaby, uciśniony; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zginać, spychać na bok, wpływać; **** dosłownie: mąż, człowiek; ***** eufemizm: współżyją; ****** tj. dziewczyna, panna, służąca, może dotyczyć konkubiny - EIBᴷ; ******* imię reprezentuje charakter i autorytet Boga

8. I na^5921 szatach danych im w zastaw*|PASS rozciągają^5186** się przy każdym^3605 ołtarzu^4196, a za pieniądze ukaranych grzywną*** piją^8354 wino^3196 w domu^1004 swojego Boga^430****.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiązać, mieć jako porękę, ślubować; PASS strona bierna; ** por. w. 7 przypis ***; *** lub: ukarać, wymierzyć grzywnę - strona bierna; **** lub: bogów

9. A ja^595 wygubiłem^8045 sprzed ich oblicza^6440 Amorytę*, który był wysoki^1363 jak cedry**, i mocny on^1931 jak dęby***. Wygubiłem**** jednak***** jego owoc^6529 od góry^4605, a od dołu^8478 jego korzenie^8328.      Lb 13,28-33; Joz 10,12; Ez 17,9; Ml 4,1

* tj. „mówiący” - lud zamieszkujący wsch. część Kanaanu i Zajordanie; ** tj. cedry Libanu - cenny materiał budowlany, symbol dostojeństwa, siły i majestatu - Ez 31,2-9 Ps 92,12; *** lub: wielkie drzewo; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - unicestwiać, gubić, niszczyć; ***** dosłownie: i, a

10. To* ja^595 wyprowadziłem** was z ziemi^776 Egiptu*** i prowadziłem^1980 przez pustynię^4057 czterdzieści lat^8141, abyście posiedli**** ziemię^776 Amoryty^567.      Wj 20,2; Lb 21,25; Pwt 2,7; Am 3,1; Am 9,7

* dosłownie: i, a; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przyprowadzić w górę, spowodować wejście w górę, stąd: wynieść, pobudzić (umysłowo), ofiarować, wywyższyć; *** hebr.: micrajim - „ziemia Koptów”; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - objąć w posiadanie, zająć, odziedziczyć

11. I ustanawiałem^6965 spośród waszych synów proroków*, a spośród waszych młodzieńców^970 nazyrejczyków**. Czy^637 nie było tak^2063, synowie^1121 Izraela? – oświadczenie*** JHWH.

* dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi; ** hebr.: nazir - nieprzycinany (krzew winny), mężczyzna lub kobieta szczególnie poświęceni Bogu w ślubie nazyreatu - por. Rdz 49,26 Lb 6,1-21; *** lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka) - 2Sm 23,1

12. Lecz wy poiliście* nazyrejczyków^5139 winem^3196, a prorokom^5030 rozkazywaliście**, mówiąc^559: Nie prorokujcie^5012.      Jr 11,21; Am 7,13; Am 7,16

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - nawadniać, dawać pić, poić wodą; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, nakazać, wyznaczyć

13. Oto* ja^595 szarpnę** pod wami***, tak jak szarpie^5781 się wóz^5699 pełen^4395 snopów^5995.

* lub: oto, czy, spójrz - partykuła wskazująca; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: zataczać się, chwiać się, miażdżyć, wyżłobić, zmiażdżyć, wydawać ryk (trzask trzęsienia ziemi); *** pod spodem, poniżej, podczas gdy

14. Nie uda* się ucieczka** szybkiemu***, mocny**** nie wzmocni^553 swojej siły^3581, a mocarz***** nie wybawi****** swojej duszy*******.      Jr 9,23

* dosłownie: i zginie; ** lub: schronienie, miejsce ucieczki; *** chyży; **** lub: niezłomny, potężny; ***** bohater, dzielny, potężny; ****** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pozwolić uciec, wyzwolić, ocalić (życie), złożyć; ******* hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *

15. A trzymający^8610 łuk^7198 nie ostoi* się i szybki^7031 nie uratuje** się na swoich nogach^7272, a dosiadający konia^5483 nie wybawi^4422 swojej duszy^5315.      Jr 51,56; Ez 39,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trwać, wytrzymywać, stać, być prostym; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - pozwolić uciec, wyzwolić, ocalić (życie)

16. I najodważniejszy* swym sercem** spośród mocarzy^1381 ucieknie*** w tym dniu^3117**** nagi^6174 – oświadczenie***** JHWH.      Sdz 4,17

* dosłownie: potężny, mocny; ** umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek, serce; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pierzchnąć, znikać, oddalać się, pędzić; **** może dotyczyć inwazji Asyrii w roku 734 p.n.e. - 2Krl 15,19 17,3; ***** lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka) - 2Sm 23,1

↑↑

Rozdział 3

1. Słuchajcie*|IMP tego^2088 słowa**, które^834 JHWH powiedział^1696 przeciwko^5921 wam, synowie^1121 Izraela^3478, przeciwko^5921 całemu^3605 rodowi***, który wyprowadziłem**** z ziemi^776 Egiptu^4714, mówiąc^559 to:

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać posłuszeństwo, rozumieć, zgodzić się; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa; *** lub: klan, ród, rodzina, plemię, lud, naród, gatunek, rodzaj; **** por. Am 2,10 przypis **

2. Tylko^7535 was poznałem* spośród wszystkich^3605 rodów^4940 ziemi**, dlatego^5921 was ukarzę*** za wszystkie^3605 wasze nieprawości****.      Wj 19,5-6; Pwt 4,32

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, dostrzegać, poznać, jako idiom: wejść w szczególną intymną relację - Rdz 4,1; ** kraj, terytorium, kraina, cały obszar zamieszkany ziemi; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przeglądać, sprawdzać, wołać do odpowiedzialności, dokonać rozrachunku, weryfikować, odwiedzić; **** lub: przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość

3. Czy dwóch idzie^1980 razem^3162, jeśli^1115 się nie umówią*?      Kpł 26,23-24

* dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - spotkać (się), zgromadzić się na umówione spotkanie

4. Czy lew^738 ryczy* w lesie^3293, gdy nie^369 ma łupu**? Czy lwię*** wydaje^5414 swój głos^6963 ze swojego legowiska^4585, jeśli nic nie złapało****?

* ryczeć - o lwie, zdobywcy, krzyku udręki; ** dosłownie: żer, żywność; *** tj. młody lew; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chwytać, zabierać

5. Czy ptak^6833 wpadnie^5307 w sidła* na ziemi^776, gdyby nie było na niego przynęty**? Czy podnosi^5927 się sidła^6341 z ziemi^776, jeśli nic się w nie nie złapało^3920?      Wj 39,3; Lb 16,38

* lub: pułapka na ptaki, sidła, potrzask; ** wabik, sidła

6. Jeśli^518 zadmą^8628 w róg* w mieście^5892, to czy lud^5971 się nie ulęknie**? Czy^518 w mieście^5892 zdarzy^1961 się nieszczęście***, którego JHWH by nie zarządził^6213?      Jr 4,5; Jr 4,19; Jr 4,21; Jr 6,1; So 1,16

* hebr.: szofar - róg, róg barani - Wj 19,16 Kpł 25,9; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trząść się, drżeć, iść z drżeniem, być ostrożnym; *** lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły

7. Tak*, JHWH PAN nic** nie^3808 uczyni***, jeśli nie objawi**** swojego planu***** swoim sługom^5650, prorokom^5030.      Rdz 18,17; Jr 23,18; Jr 23,22; Jo 1,2

* partykuła twierdząca: czyli, z pewnością, na pewno, ponieważ; ** dosłownie: (żadnego) słowa - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, KULᴷ; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - postanawiać, powodować, zarządzać, czynić; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odsłonić, usunąć koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - ukazać się, objawić się; ***** lub: poufna rada, poufna relacja, przyjaźń, spisek - Ps 25,14

8. Lew^738 ryknął^7580, kto^4310 się nie ulęknie*? JHWH PAN przemówił^1696, kto^4310 by nie prorokował^5012?      Dz 4,20; Dz 5,20; Dz 5,29; 1Kor 9,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym bojaźnią, lękać się, czcić, szanować

9. Głoście*|IMP w pałacach^759** w Aszdodzie*** i w pałacach ziemi Egiptu^4714 i mówcie^559|IMP: Zbierzcie^622|IMP się na górach^2022 Samarii**** i zobaczcie^7200|IMP wielkie^7227 zamieszanie***** w jej środku^8432 i ucisk^6217 w jej wnętrzu^7130;

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozbrzmiewać głośno (termin muzyczny), wygłaszać, wzywać, głosić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** por. Am 1,7 przypis **; *** por. Am 1,8 przypis **; **** tj. „góra czat” - region związany z płn. królestwem, 10 plemion Izraela, stolica płn. królestwa 50 km na płn. od Jerozolimy, 10 km od Sychem; ***** lub: niepokój, zbicie z tropu, zniszczenie, utrapienie, udręka

10. Bo nie umieją* czynić^6213 tego, co prawe** – oświadczenie^5002 JHWH. Gromadzą*** gwałt**** i przemoc***** w swoich pałacach^759.      Ps 14,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, dostrzegać, poznać, umieć; ** lub: prostota, sprawiedliwość, prawdziwość - Iz 26,10 30,10 59,14; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przechowywać, czynić skarbnikiem - por. 2Krl 20,17; **** lub: krzywda, okrucieństwo, niesprawiedliwość, gwałt; ***** lub: spustoszenie, gwałt, zniszczenie, ruina

11. Dlatego^3651 tak^3541 mówi^559 JHWH PAN^136: Wróg* otoczy^5439 tę ziemię^776 i pozbawi** cię twojej siły^5797 i twoje pałace^759 zostaną splądrowane***.      2Krl 17,5-6; 2Krl 18,9-12; Am 2,14; Am 6,14

* lub: ciemiężyciel, nieprzyjaciel; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ściągnąć, zdjąć, zerwać, leżeć twarzą do ziemi; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być złupionym

12. Tak^3541 mówi^559 JHWH: Jak pasterz^7462 wyrywa* z paszczy^6310 lwa^738 dwa podudzia^3767 lub kawałek ucha, tak zostaną wyrwani^5337 synowie Izraela, siedzący** w Samarii na brzegu*** łoża^4296 i na jedwabnej kapie****.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odebrać, odzyskać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieszkać, mieć siedzibę; *** lub: komfort; **** damasceńskim dywanie

13. Słuchajcie*|IMP i zaświadczcie**|IMP w domu^1004*** Jakuba**** – oświadczenie^5002 JHWH PANA^136, Boga^430 Zastępów*****;      Ez 2,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać posłuszeństwo, rozumieć, zgodzić się; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - składać świadectwo, powołać na świadka, stwierdzać uroczyście; *** przeciwko domowi ....; **** tj. „trzymający piętę”, nazwa własna 12 plemion Izraela; ***** hebr.: caba - armia, działania wojenne, ciała niebieskie, służba wojskowa

14. Bo^3588 w tym dniu^3117, w którym ukarzę* Izraela^3478** za jego przestępstwa***, ukarzę^6485 też ołtarze^4196 w Betel****. I rogi***** ołtarza zostaną odrąbane^1438, i upadną^5307 na ziemię^776.

* por. Am 3,2 przypis ***; ** hebr.: jisra’el - „ten, który zmagał się z Bogiem” - Rdz 32,28; *** zbrodnia, swawolność, sprzeniewierzenie, bunt, przestępstwo; **** tj. „dom Boży” - por. Rdz 12,8 - dawniej Luz, tu przykład odstępczego kultu za czasów Amosa -1Krl 12,29; ***** tu: symboliczne ukazanie utraty prawa azylu - Wj 21,12-14 1Krl 1,50 2,28 i pozbawienia ołtarza funkcji przebłagania Wj 29,12 Kpł 4,1-7

15. I zburzę* dom^1004 zimowy^2779 wraz z domem^1004 letnim^7019, zginą^6 domy^1004 z kości słoniowej^8127** i dla wielkich^7227 domów*** nastanie koniec^5486 – oświadczenie^5002 JHWH.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, niszczyć, zabijać; ** wyraz przepychu bogaczy - 1Krl 29,39; *** lub: wspaniałych domów, hebanowych (?) - KULᴷ

↑↑

Rozdział 4

1. Słuchajcie*|IMP tego^2088 słowa^1697, krowy^6510 Baszanu**, które^834 na górach^2022 Samarii^8111 uciskacie^6231 biednych*** i niszczycie**** ubogich*****, mówiąc^559 ich panom^113: Przynieście^935, a będziemy piły^8354.      Ps 22,12; Ez 39,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać posłuszeństwo, rozumieć, zgodzić się; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** tj. „owocny, płodny” - kraina na wsch. od Jordanu i na płn. od Gileadu - w połowie przekazana pokoleniu Manassesa - Lb 32,33 - miejsce wybornych pastwisk i najlepszych okazów bydła - Pwt 32,14 Ps 22,13, tu ironicznie o kobietach Samarii; *** marny, chudy, słaby; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciskać, miażdżyć; ***** będący w potrzebie, cierpiący ucisk, ogólne określenie najniższej warstwy społecznej

2. Przysiągł* JHWH PAN^136 na swoją świętość**, że^3588 oto^2009 nadejdą^935 na was dni^3117, gdy wywleką*** was hakami****, a wasze potomstwo***** rybackimi kolcami******.      Ps 89,35

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - składać ślub; ** hebr.: qodesz - świętość, oddzielenie, l.mn. - ofiary wotywne; *** lub: podniosą was na hakach - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, por. asyryjski zwyczaj prowadzenia jeńców za kółko przetknięte w dolnej wardze lub nozdrzach - 2Krl 19,28 2Krn 33,11 Iz 37,29; **** coś przebijającego, hak, kolec (?), tarcza, puklerz; ***** lub: coś ostatniego, dalsza część, koniec, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - a ostatnie z was; ****** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: łowienie ryb, haczyk na ryby

3. I przez wyłomy^6556 wyjdziecie^3318, każda* wprost przed siebie**, i będziecie wyrzucone^7993 do Harmonu*** – oświadczenie^5002 JHWH.

* lub: kobieta, żona - Rdz 2,23** każda - Wj 3,22; ** na przeciwko; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: „wysoka warownia” - góra Misian w Asyrii - Jr 51,27 lub Hermal koło Kadesz nad rzeką Orontes (?) emendowane na hebr.: hadmon - „sterta śmieci” - por. Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio, LXX - góra Rimmon - WBCᴷ

4. Przychodźcie^935|IMP do Betel^1008 i grzeszcie*|IMP, w Gilgal** rozmnóżcie***|IMP swój grzech^6586; przynoście^935|IMP każdego ranka^1242 swoje ofiary****, a co trzy dni^3117 – swoje dziesięciny^4643;      Rdz 28,17-22; Sdz 20,18; 1Sm 7,16; 1Krl 12,25

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - buntować się, wzniecać bunt, naruszać (Prawo); ** tj. „krąg kamieni” - tu imię własne z rodzajnikiem określonym stąd niektórzy: „pomnóżcie gilgal” - tj. instrument kultyczny będący w Betel; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić licznym, urosnąć do wielkich rozmiarów; **** hebr.: zebah - ofiara, ofiara wspólnotowa - Pwt 26,14

5. I spalajcie* kwaszony** chleb na dziękczynienie^8426, i obwołujcie^7121|IMP dobrowolne ofiary*** rozgłaszając^8085|IMP je, bo^3588 tak^3651 wam się podoba****, synowie^1121 Izraela^3478 – oświadczenie^5002 JHWH PANA^136.

* dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - sprawiać, że ofiary dymią; ** rzecz zakwaszona, zaczyn - Wj 23,18 vs Kpł 7,13; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** tj. ofiara spontaniczna, z własnej woli, chętna - Wj 35,29 Kpł 7,16 Lb 15,3; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kochacie

6. A chociaż^1571 ja dałem^5414 wam czystość^5356 zębów^8127* we wszystkich^3605 waszych miastach^5892 i niedostatek** chleba^3899 po wszystkich^3605 waszych miejscach^4725, to*** nie nawróciliście**** się do mnie – oświadczenie^5002 JHWH.      Iz 3,1; Iz 26,11; Jr 5,3; Jr 14,18; Ag 2,17

* idiom: zsyłałem na was głód; ** lub: brak, tu i Pwt 28,47.57; *** lub: a nie; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać się, wracać

7. I chociaż^1571 to ja^595 wstrzymałem^4513* wam deszcz^1653, na** trzy miesiące*** przed żniwami^7105****. I spuszczałem^4305 deszcz na jedno^259 miasto^5892, a na drugie***** miasto^5892 nie spuszczałem^4305 deszczu. Jedną^259 część****** pola zraszałem^4305 deszczem, a druga^259 część, której^834 deszcz nie zraszał^4305 – usychała^3001.

* konstrukcja gram. w hebr. sugeruje czynność powtarzalną (?) - spuszczałem, posyłałem deszcz; ** dosłownie: na (czas) trwania; *** dosłownie: nów, miesiąc (księżycowy), pierwszy dzień miesiąca, coś, co dzieje się co miesiąc; **** tj. deszcz późny - marzec, kwiecień; ***** dosłownie: na jedno; ****** część pola wydzielona z całości

8. I wlekliście* się z dwóch^8147, z trzech^7969 miast do jednego^259 miasta^5892, aby napić^8354 się wody^4325 i nie zaspokoiliście swojego pragnienia**, a nie nawróciliście^7725 się do mnie – oświadczenie^5002 JHWH.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść chwiejnym krokiem, chwiać się, zataczać, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - wlokły się dwa ...; ** lub: być nasyconym, być napełnionym

9. Smagałem* was posuchą** zboża i pleśnią***, gdy rosły^7235 wasze ogrody^1593 i winnice^3754. Wasze drzewa figowe^8384 i drzewa oliwne^2132 pożarła^398 szarańcza****, a nie nawróciliście^7725 się do mnie – oświadczenie^5002 JHWH.      Pwt 28,22; Pwt 28,38-42; Am 7,1-2; Jl 4,7; Jl 4,12

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, uderzać, szturchać, bić, biczować, ujarzmiać; ** lub: coś zniszczonego, zwarzonego, gorąc - ziarna wyschnięte z powodu wczesnego wschodniego wiatru - 2Krl 19,26; *** lub: bladość, zsinienie, rdza, pleśń - Pwt 28,22 1Krl 8,37 Ag 2,17; **** hebr.: gazam - dorosła szarańcza gotowa do latania lub gąsienica - tylko tu i Jl 1,4 2,25

10. Zesłałem^7971 na was zarazę*, tak jak na drodze^1870 do Egiptu^4714, zgładziłem^2026 mieczem^2719 waszych młodzieńców^970**, łupem^7628 stały się wasze konie^5483 i sprawiłem, że smród*** pobitych w waszych obozach**** uniósł^5927 się do waszych nozdrzy^639, a nie nawróciliście^7725 się do mnie – oświadczenie^5002 JHWH.      Wj 11,4-5; Pwt 28,27-60

* lub: plaga, pomór, zaraza wśród bydła; ** pierworodnych - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: fetor, odór - tu i Iz 34,3 Jl 2,20; **** tu: obóz wojskowy

11. Zniszczyłem* was, jak Bóg^430** zniszczył*** Sodomę**** i Gomorę*****, i staliście^1961 się jak polano****** wyrwane^5337 z ognia^8316, a nie nawróciliście^7725 się do mnie – oświadczenie^5002 JHWH.      Rdz 19,24-25; Iz 13,19; Jr 49,18

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przewrócić, zniszczyć, zmienić się, odwrócić; ** lub: ... zniszczeniem Bożym - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: obalenie - zawsze o Sodomie i Gomorze; **** tj. „płonący”; ***** „zanurzenie”; ****** kawałek drewna, głownia, pochodnia, żagiew

12. Dlatego^3651 tak uczynię^6213 tobie, Izraelu^3478, a ponieważ^3588 zamierzam* ci tak^2063 uczynić^6213, przygotuj** się na spotkanie^7125 ze swoim Bogiem, Izraelu!      Ps 65,6; Iz 32,11; Iz 64,2; Jr 5,22

* dosłownie: konsekwencja, wynik, skutek, stąd też, dlatego że; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być utwierdzonym, utrwalonym, nieugiętym, być niezłomnym, być stałym, pewnym, być gotowym

13. Gdyż^3588 oto^2009: On jest tym, który formuje* góry^2022, tworzy** wiatr***, oznajmia^5046 człowiekowi^120|S, co jest Jego zamysłem****; On czyni^6213 świt^7837 ciemnością^5890 i stąpa^1869 po wyżynach^1116 ziemi^776. JHWH, Bóg Zastępów^6635, to Jego imię^8034.      Ps 139,2; Dn 2,28

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nadawać formę, kształtować, planować - Rdz 2,7; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kształtować, formować, stwarzać (zawsze czynność Boga); *** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr. pneuma; S liczba pojedyncza; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: myśl, zamysł, intencja, skłonność, plan

↑↑

Rozdział 5

1. Słuchajcie*|IMP tego^2088 słowa^1697, które^834 ja^595 jako lament** wznoszę*** nad wami, domu^1004 Izraela^3478!      Jr 7,29; Jr 9,10; Jr 9,17; Ez 19,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać posłuszeństwo, rozumieć, zgodzić się; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: pieśń żałobna, elegia; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nieść, podnieść, brać

2. Upadła* i więcej^3254 nie powstanie^6965 dziewica** Izraela^3478. Została porzucona^5203 w swojej ziemi^776 i nie ma^369 nikogo, kto by ją podniósł^6965.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - paść na twarz przed kimś, paść (o gwałtownej śmierci); ** hebr.: betulaʰ - dziewica: pochodzenie od słowa - „oddzielać”

3. Bo^3588 tak mówi^559 JHWH PAN^136: Miasto^5892, które wychodziło* w sile tysiąca^505, zachowa** stu^3967, a to, które wychodzi^3318 w sile stu, zachowa^3318 domowi^1004 Izraela dziesięciu^6235.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wychodzić, iść naprzód, podążać do (bądź w kierunku) czegoś; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pozostawić (w spokoju), zatrzymać, oszczędzić

4. Bo tak mówi^559 JHWH do domu^1004 Izraela^3478: Szukajcie*|IMP mnie i żyjcie**|IMP!      Jr 29,13; Pwt 4,29; Pwt 33,46; 2Krn 15,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - starać się, zabiegać, radzić, zgłębiać, szukać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** tj. koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć życie, pozostać żywym, podtrzymywać. ożywić, zostać ożywionym, żyć - podwójny imperativ może oznaczać rzecz, która się z pewnością wydarzy, stąd: ... a będziecie żyli! - por. KULᴷ, Biblia Warszawska, Biblia Poznańska, Biblia Gdańska

5. Lecz nie szukajcie^1875 w Betel^1008*, nie wkraczajcie^935 do Gilgal** i nie podróżujcie^5674 do Beer-Szeby***, gdyż Gilgal^1537 zostanie doszczętnie^1540 ogołocone^1540****, a Betel^1008 stanie się^1961 niczym*****.      Oz 4,15; Oz 10,8

* por. Am 3,14 przypis ****; ** por. Am 4,4 przypis **; *** tj. „studnia siedmiokrotnej przysięgi” - miasto na płd. krańcu Izraela, por. określenie od Dan do Beer-Szeby - Sdz 20,1 1Sm 3,20; **** w hebr. gra słów - por. EIBᴷ; ***** gra słów - od Bet-Awen - „dom nicości” - por. Joz 7,2 - KULᴷ

6. Szukajcie^1875|IMP JHWH i żyjcie^2421|IMP, aby nie^6435 wtargnął* jak ogień^784 w dom^1004 Józefa** i nie pochłonął^398 go, a nie^369 będzie gaszącego^3518 dla Betel^1008;      Iz 55,3; Iz 55,6-7

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozwijać się pomyślnie, penetrować, odnieść skutek, wtargnąć, przedrzeć się siłą; ** określenie dotyczy szczególnie pokoleń Efraima i Manassesa tj. płn. królestwa Izraela - Iz 9,20 Oz 4,17

7. Wy, którzy sąd* zamieniacie^2015 w piołun^3939** i sprawiedliwość^6666 rzucacie*** na ziemię^776****;      Am 6,12

* lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, sprawiedliwość, przywilej (prawny), słuszność w sądzie; ** symbol goryczy i niesprawiedliwości; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - złożyć, pozostawić, umieścić; **** metafora: traktować pogardliwie, nie spełnić swojej roli -1Sm 3,19

8. On tworzy^6213 Plejady* i Oriona**, zamienia^2015 mrok ciemności*** w poranek^1242, a dzień^3117 nocą^3915 zaciemnia****; wzywa^7121 wody^4325 morza^3220 i rozlewa^8210 je po powierzchni***** ziemi^776 – JHWH to Jego imię^8034!      Rdz 1,2-3; Hi 38,12; Ps 104,6-9; Jr 10,13

* tj. konstelacja 7 gwiazd zawsze w połączeniu z Orionem - tu i Hi 9,9 38,31; ** gwiazdozbiór Oriona - Iz 13,10; *** dosłownie: cień śmierci - por. Ps 23,4 Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - ...ku porankowi ciemność; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić ciemnym, pociemnić, ukryć, zataić; ***** oblicze

9. Rozbłyskuje* zniszczeniem** nad^5921 mocnym^5794 i ruina^701 przychodzi^935 na twierdzę***.      Iz 28,5; Mi 5,11

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - promienieć, uśmiechać się, wzmocnić, przyczyna rozerwania lub rozbłysku, spowodować wybuch; ** spustoszenie, gwałt, zniszczenie, ruina; *** warowne miasto, twierdza, warownia, umocnienia

10. Nienawidzą* tego, który upomina** ich w bramie*** i czują odrazę^8581, wobec tego, kto mówi^1696 prawdę****.      Iz 10,29; Iz 59,15

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzić (wrogów), oddzielać się, brzydzić; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - sądzić, dowodzić, napominać, karcić, besztać, ganić; *** brama miejska to miejsce spotkań oraz sprawowania władzy; **** lub: nienagannie, zgodnie, zdrowo, mówić szczerze

11. Dlatego^3651, z powodu^3282 waszego deptania* po ubogim^1800 i pobierania^3947 od niego daniny** w zbożu^1250, to chociaż budujecie^1129 domy^1004 z kamienia ciosanego^1496***, nie będziecie w nich mieszkać^3427; chociaż sadzicie^5193 rozkoszne**** winnice^3754, ale nie będziecie pić^8354 z nich wina^3196.      Pwt 28,30; Pwt 28,38-39; So 1,13; Ag 1,6; Mi 6,15

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - tratować, deptać, być może od akkadyjskiego - pobierać podatek rolny; ** lub: ciężar, brzemię, podarunek, danina; *** tu: przejaw luksusu - ściany często wykładano marmurem; **** lub: pragnienie, uroda, rozkosz

12. Bo^3588 wiem^3045, liczne^7227 są wasze przestępstwa* i rozliczne^6099 wasze grzechy^2403: Dręczycie** sprawiedliwego^6662, bierzecie^3947 łapówkę*** i spychacie na bok**** sprawy ubogich^34 w bramie*****.

* lub: zbrodnia, swawolność, sprzeniewierzenie, bunt; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać wrogość, atakować, dręczyć, wiązać, być stłoczonym; *** cena za życie, okup, łapówka - por. Wj 21,30; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zginać, odpychać - tu: odmawiać sprawiedliwości; ***** por. w. 15 przypis ***

13. Dlatego^3651 roztropny* milczy** w tym czasie^6256, bo^3588 jest to^1931 czas^6256 zły***.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - mieć wgląd, patrzeć na, rozważać, zastanawiać się; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nieruchomym, oniemieć, lamentować; *** lub: udręka, niedola, nieszczęście, krzywda, przeciwność losu

14. Szukajcie^1875|IMP dobra*, a nie zła^7451, abyście^4616 żyli^2421. A wówczas**|JUS JHWH, Bóg Zastępów^6635, będzie z wami^854 – tak jak^834 mówicie^559.      Iz 48,1-2

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: korzyść, dobrobyt, obfitość, szczęście, dobro moralne; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nastać, stać się, trwać, być z, zajmować miejsce; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.)

15. Nienawidźcie*|IMP zła^7451, a miłujcie^157 dobro^2896 i ustanówcie^3322|IMP sąd** w bramie***. Może^194 wtedy JHWH, Bóg Zastępów^6635, zlituje**** się nad resztką^7611 Józefa^3130.      2Krl 19,4; Jl 2,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzić (wrogów), oddzielać się, brzydzić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: decyzja prawna, słuszność w sądzie - Am 5,7 przypis *; *** brama miejska to miejsce spotkań oraz sprawowania władzy; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać przychylność, łaskawość, miłosierdzie

16. Dlatego^3651 tak^3541 mówi^559 JHWH Bóg^430 Zastępów^6635, PAN^136: Na wszystkich^3605 placach^7339* będzie płacz**, a na wszystkich^3605 ulicach^2351 powiedzą^559: Biada***, biada^1930! I zawołają^7121 rolnika**** do żałoby*****, a potrafiących^3045 zawodzić^4553 – do biadania******.

* lub: przestronne miejsce; ** tj. zawodzenie podczas rytuału pogrzebowego, żałosny płacz; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście - niestety! ach! biada! - tu: z podwójną intensyfikacją; **** oracz, gospodarz, ktoś uprawiający ziemię, lecz nieposiadający jej na własność; ***** lub: rytuał pogrzebowy, biadanie; ****** pieśń żałobna

17. I we wszystkich^3605 winnicach^3754 będzie zawodzenie^4553, gdy^3588 przejdę^5674 pośród* ciebie – mówi^559 JHWH.      Wj 12,12; Iz 16,10; Jr 48,33

* lub: środek, wewnętrzna część, ośrodek myśli i uczuć

18. Biada* pragnącym** dnia^3117 JHWH! Na cóż^4100 wam ten^2088 dzień^3117 JHWH? On jest ciemnością^2822, a nie^3808 światłem^216.

* lub: ach! niestety! o! biada!; ** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - tęsknić za, żywić pożądanie

19. To tak jakby^834 ktoś^376* uciekał^5127 przed** lwem^738, a spotkałby^6293 go niedźwiedź^1677; albo jak gdyby wszedł^935 do domu^1004 i oparł*** się ręką^3027 o ścianę^7023, a ukąsiłby^5391 go wąż****.

* lub: mąż, człowiek, ktokolwiek, każdy; ** sprzed oblicza; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - położyć na, wspierać, utrzymywać; **** żmija - Rdz 3,1

20. Czyż nie^3808 jest ciemnością^2822 dzień^3117 JHWH, a nie^3808 światłem^216? I mrokiem* – a nie^3808 ma w nim jasności**?      Iz 13,10; Jo 2,2; So 1,15

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: ciemny, mroczny; ** blask

21. Nienawidzę^8130, pogardzam* waszymi świętami** i czuję odrazę*** do waszych uroczystych zgromadzeń****      Iz 1,11-16; Am 6,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odrzucić; ** święte zgromadzenie, święto pielgrzymek, ofiara świąteczna; *** dosłownie: wąchać, zwęszyć, czuć zapach - Rdz 8,21 poczuć ulgę - 1Sm 16,23 EIB - nie czuję zapachu ...; **** tj. święte bądź uroczyste zebranie, grupa, towarzystwo

22. Bo^3588 jeśli będziecie mi składać* całopalenia** i swoje ofiary pokarmowe***, nie przyjmę**** ich ani nie wejrzę^5027 na ofiary pojednania***** z waszego tuczonego bydła^4806.      Wj 20,24; Kpł 7,11; Jr 14,12; Mi 6,6-7

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ofiarować; ** tj. ofiara wyrażającą wdzięczność - Kpł 1,9; *** ofiary z mąki i mięsne - wyraz hołdu; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być łaskawym, przyjmować życzliwie; ***** tj. ofiara pokoju, ofiara na rzecz sojuszu lub przyjaźni, dobrowolna ofiara dziękczynna

23. Usuń^5493|IMP ode mnie^5921 wrzask* twoich pieśni**, nie^3808 chcę słuchać^8085 melodii^2172 twoich harf***.      Iz 5,12

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: mamrotanie, ryk, wrzawa, dźwięk; ** tj. pieśń liryczna, oda; *** lutnia, kitara, instrument muzyczny, harfa

24. Niech* raczej sąd** spływa^1556 jak strumień wody^4325, a sprawiedliwość*** jak niewysychający**** potok*****.      Mi 6,6

* dosłownie: a niech; ** por. w. 15 przypis **; *** lub: prawość, słuszność; **** lub: ciągły, trwały, nieprzemijający; ***** rwący potok

25. Czy składaliście mi ofiary* krwawe i ofiary** z pokarmów na pustyni^4057 przez czterdzieści lat^8141, domu^1004 Izraela***?      Dz 7,42

* hebr.: zebah - ofiara (przymierza, paschalna), ofiara wspólnotowa - Pwt 26,14; ** por. w. 22 przypis ***; *** tu: o całym ludzie Bożym

26. Nosiliście^5375 raczej* namiot** waszego Molocha*** i Kijuna****, wasze bożki*****, gwiazdę^3556 waszych bogów^430, których sobie uczyniliście^6213.      1Krl 11,33; Iz 44,12; Dz 17,43

* hebr.: waw - i, a; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście - hebr.: sikkut - szałas, namiot, wok. hebr. za szikuts: obrzydliwość - synonim niewypowiadanych imion bóstw pogańskich inni przy zmianie wok. Sakkut tj. asyryjski bóg Saturn; *** tj. „król”, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - waszego króla; **** tj. „kolumna”, mezopotamski bóg Kajamanu, tj. Saturn; ***** lub: wizerunek, wyobrażenie pogańskiego bożka, obraz

27. Dlatego* uprowadzę^1540 was do niewoli poza** Damaszek*** – mówi^559 JHWH, Bóg Zastępów^6635 – to Jego imię^8034.      Am 4,13

* hebr.: waw - i, a; ** dosłownie: gdzieś tam, hen, dalej; *** por. Am 1,3 przypis ***

↑↑

Rozdział 6

1. Biada^1945 beztroskim* na Syjonie** i pokładającym ufność*** na górze^2022 Samarii^8111****; dostojnikom***** pierwszego^7225 z narodów^1471******, do nich^1992 schodzi^935|P się dom^1004 Izraela^3478.      Ps 2,12; Iz 32,9; So 1,12; Łk 6,24

* lub: nieprzejmujący się, beztroski, swawolny, butny; ** tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pewność, być bezpiecznym; **** nagana dotyczy całego Izraela; ***** elicie, oznaczonym; ****** rodzajnik określony; P liczba mnoga

2. Przejdźcie*|IMP do Kalne** i zobaczcie^7200|IMP, a stamtąd^8033 idźcie^1980|IMP do Chamatrabba***, i zejdźcie^3381 do Gat**** filistyńskiego^6430. Czy jesteście lepsi^2896 niż te królestwa^4467? Czy ich obszar***** jest większy^7227 niż wasz obszar^1366?      2Krl 18,34; Iz 10,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podróżować; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** tj. „twierdza Anu” - miasto na płn. od Aleppo; *** „twierdza”, „wielki” miasto w dolinie Orontesu - Lb 34,8; **** „tłocznia wina” - miasto inne niż w 2Krn 11,8; ***** lub: granica, region, terytorium

3. Którzy odsuwają* od siebie dzień^3117 zły**, a zbliżają^5066 się do miejsca*** przemocy****;      Am 3,10

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyrzucić, odstawić; ** lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu; *** siedziba, mieszkanie, Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski - stolica nieprawości; **** lub: gwałt, niesprawiedliwość

4. Którzy odprężają* się na łożach^4296 obłożonych kością słoniową** i rozciągają^5628 się na swoich kanapach***, jedzą^398 jagnięta^3733 ze stada i cielęta**** ze środka^8432 obory*****;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - leżeć, nocować; ** dosłownie: z kości słoniowej; *** tapczan, łóżko; **** byczek; ***** dosłownie: przegroda (w oborze)

5. Którzy brzdąkają leniwie* na strunach^6310 harfy^5035 i wymyślają^2803 dla siebie instrumenty** muzyczne*** jak Dawid****;      1Krn 15,16; 1Krn 23,5

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: improwizować niedbale, nucić, dukać, wyśpiewywać głupstwa, wyć, wrzeszczeć (?); ** dosłownie: narzędzie, przyrząd; *** dosłownie: (dla) pieśni; **** tj. „ukochany”

6. Którzy* piją^8354 wino^3196 z czasz** i namaszczają^4886 się najlepszymi^7225 olejkami***, a nie boleją**** nad ruiną^7667 Józefa^3130.      Rdz 49,23

* w w. od 2 do 6 - rodzajnik określony; ** lub: złota czara - Wj 27,3 1Krl 7,50; *** lub: oliwa z oliwek, olej, tłuszcz; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być pokonanym przez chorobę, martwić się, nieuleczalne utrapienie - Jr 10,19

7. Dlatego też^3651 teraz^6258 pójdą do niewoli^1540 na czele^7218 pojmanych^1540* i skończy^5493 się wrzask** hulaków*******.      Jr 16,9

* w hebr. gra słów z w. 1. ...przedniejszy z narodów... vs na czele....; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: okrzyk podczas biesiady; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyciągać się; **** por. EIBᴷ

8. JHWH PAN przysiągł* na swoją duszę** – oświadczenie*** JHWH, Boga Zastępów^6635: Ja^595 brzydzę^8374|HAP się pychą**** Jakuba^3290 i nienawidzę^8130 jego pałaców^759. I wydam^5462 miasto^5892 i wszystko, co go wypełnia^4393.      Ps 47,4; Jr 51,14; Am 8,7

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - składać ślub; ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, życie; *** lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka) - 2Sm 23,1; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; **** lub: duma, arogancja, buta

9. A stanie^1961 się tak: Jeśli^518 pozostanie* dziesięciu^6235 mężczyzn^376 w jednym** domu^1004 i oni umrą***.      Am 5,3

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać pozostawionym, pozostać przez (jakiś czas); ** hebr.: echad - jeden, każdy, pewien, jakiś, jeden raz, raz na zawsze, jeden... drugi/kolejny - wyraz oddaje ideę jedności zbiorowej np. kiść winogron, jeden oddział; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zostaną zgładzeni

10. I weźmie^5375 go jego krewny*, i spali** go, aby wynieść^3318 kości*** na zewnątrz^4480 domu^1004. I powie^559 do tego, który^834 jest w zakamarkach**** domu^1004: Czy ktoś jest jeszcze^5750 z tobą^5973? A ten odpowie^559: Nie ma^657. I powie: Milcz*****, bo nie wolno wspominać^2142 imienia****** JHWH.      2Krn 16,14; Iz 48,1; Jr 34,5

* tj. krewny ze strony matki lub ojca (wuj, stryj); ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: palić, płonąć w znaczeniu skremować - zwyczaj bardzo rzadki w Izraelu por. Joz 7,25 1Sm 31,12, stąd inni - namaścić; *** lub: ciało; **** skrzydło, bok, skrajne obszary; ***** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uspokoić lud - Lb 13,30 nakazać milczenie; ****** w imię - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

11. Bo^3588 oto^2009 JHWH rozkaże* i rozbije^5221 wielki^1419 dom^1004 w gruzy**, a mały^6996 dom^1004 w kawałki***.      Iz 22,9; Am 1,1; Am 9,9

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyznaczyć, powierzyć odpowiedzialność; ** dosłownie: fragment, ruina, kropla (rosy) - Pnp 5,2; *** szczelina, rozpadlina

12. Czy konie^5483 biegają^7323 po skale*? Czy^518 orze^2790 się tam wołami^1241**? Bo sąd^4941 zamieniliście^2015 w truciznę***, a owoc^6529 sprawiedliwości^6666 w piołun****.      1Krl 21,7-13; Iz 59,13-14

* tj. pionowa lub stroma skała, klif, urwisko; ** inni: emendowane: ... morze wołami - por. EIBᴷ, Biblia Poznańska, Biblia Hebraica Stuttgartensia vs King James Version, Biblia Tysiąclecia; *** lub: żółć, jad, gorycz; **** symbol goryczy i niesprawiedliwości - Am 5,7

13. Wy, którzy radujecie* się z Lo Dabar**, mówicie^559: Czy nie^3808 wzięliśmy^3947 własną siłą^2392 Karanaim***?      Rdz 14,5; Joz 13,26; 2Sm 17,27; Ps 75,4

* lub: być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; ** tj. żadna sprawa, byle co - ironiczne porównanie z miejscowością LoDebar w pobliżu Manahaim - 2Sm 9,4; *** tj. „para rogów”, metaforycznie „siła” - miasto w Zajordaniu

14. Lecz^3588 oto^2005 ja wzbudzę^6965 naród* przeciwko wam**, domu^1004 Izraela^3478 – wyrocznia^5002 JHWH, Boga Zastępów^6635 – który was będzie uciskał^3905 od wejścia^935 do Chamat*** aż do strumienia^5158 Araby^6160****.

* hebr.: goim - poganie, narody, grupy etniczne, nie-Żydzi tu: o Asyryjczykach (?); ** nad wami - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** Am 6,2 przypis ***; **** lub: aż do potoku (Wadi el-Qelt - na wyżynie Moabu - KUKᴷ (?)) na stepie

↑↑

Rozdział 7

1. To^3541* mi ukazał^7200 JHWH PAN. A oto^2009 On przygotowuje** szarańczę^1462*** na początku^8462 odrastania^5927 potrawu****. A oto^2009 był to potraw^3954|HAP po sianokosach^1488 królewskich*****.      Wj 10,12-15; Pwt 28,38; Pwt 28,42; Jl 1,4

* lub: tak - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, KULᴷ; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - tworzy, kształtuje; *** tu i Na 3,17 - rój szarańczy; **** tj. potraw po kwietniowym deszczu - WBCᴷ; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ***** może dotyczyć formy podatku na rzecz króla - Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio

2. I stało^1961 się, gdy^518 kończyła^3615 ona pożerać^398 zieleń* ziemi^776, że powiedziałem^559: JHWH PANIE! Przebacz**|IMP, proszę***. Jakże ostoi**** się Jakub? Bo on jest malutki^6996.

* lub: zioło, trawy, trawa, zielona roślinność; ** odpuszczać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** lub: upraszam! błagam! o! (używane w usilnych prośbach bądź napomnieniach); **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stawać, rosnąć w siłę, trwać

3. I zlitował* się JHWH. Z powodu tego**, to^2063 się nie stanie^1961 – powiedział^559 JHWH.      Iz 37,4; Jr 26,19; Jr 42,2; Oz 11,8

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - okazać litość, żałować, smucić się, pocieszać; ** lub: ze względu na, co, w sprawie ... z powodu tego: Nie ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

4. To^3541* mi ukazał^7200 JHWH PAN^136: Oto^2009 JHWH PAN wezwał^7121 ogień^784, by prowadzić spór**. I pochłonął^398 on wielką^7227 głębię***, i pochłonął^398 dziedzictwo^2506****.      Am 1,3-2

* por. w. 1 przypis *; ** lub: prowadzić sprawę, proces (prawny), pozywać do sądu, złożyć skargę EIB - by dochodzić słuszności ogniem; *** hebr.: tehom - głębia (oceanu), otchłań, toń - gr.: abyssos - Rdz 1,2; **** lub: pole uprawne - EIBᴷ, część - KULᴷ, terytorium

5. Wtedy* powiedziałem^559: JHWH PANIE! Zaniechaj**|IMP tego, proszę^7378. Jakże^4310 ostoi się Jakub***? Bo on^1931 jest malutki^6996.

* hebr.: waw - i, a; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przestać, powstrzymać, położyć kres; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** tj. „trzymający piętę”, nazwa własna 12 plemion Izraela

6. I zlitował^5162 się JHWH. Z powodu tego^5921 również^1571 i to^2063 się nie stanie^1961 – powiedział^559 JHWH.      Ps 106,45; J 3,10

7. Potem to^3541 mi ukazał^7200: Oto^2009 PAN^136 stał*|PAR na murze^2346 wybudowanym za pomocą pionu**, a w ręku^3027 Jego pion^594.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - ustawić się, zająć stanowisko, stać, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - stawia na murze; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: pion, ołowiany ciężarek pionu - możliwa gra słów: stał nad cynowym murem z ołowiem w swojej ręce - EIB

8. I JHWH powiedział^559 do mnie: Co ty^859 widzisz^7200, Amosie*? I odpowiedziałem^559: Pion^594. Wtedy** PAN powiedział^559: Oto^2005*** ja umieszczam^7760 pion pośród mojego ludu^5971, Izraela. Już mu więcej^5750 nie przepuszczę****.      Iz 28,17; Lm 2,8

* por. Am 1,1 przypis *; ** hebr. waw; *** wykrzyknik; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść nad, przemijać, przestać obowiązywać

9. Wyżyny^1116* Izaaka** zostaną spustoszone^8074 i święte miejsca*** Izraela^3478 zostaną całkowicie zniszczone^2717; i powstanę^6965 z mieczem przeciwko domowi Jeroboama****.

* tu o świątynkach wyżynnych; ** tj. „on się śmieje”; *** lub: sanktuarium, przybytek; **** por. Am 1,1 przypis ***** - 2Krl 14,29 15,8-12

10. I posłał^7971 Amazjasz*, kapłan^3548 Betel**, do Jeroboama^3379, króla^4428 Izraela taką wiadomość***: Amos spiskuje^7194 przeciwko tobie pośród domu^1004 Izraela^3478, tak że ziemia^776 nie może wytrzymać^3557 wszystkich jego słów****.

* tj. „JHWH jest potężny”; ** por. Am 3,14 przypis ****; *** aby powiedzieć - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski; **** metonim.: jego słowa nie zostaną bez echa - por. EIBᴷ

11. Bo tak^3541 mówi^559 Amos^5986: Jeroboam* umrze^2719 od miecza^2719, a Izrael^3478 na pewno zostanie uprowadzony** ze swojej ziemi*** do niewoli^1540.      Am 5,27

* por. Am 1,1 przypis *****; ** hebraizm: uprowadzeniem zostanie uprowadzony - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** hebr.: erec - grunt, gleba, powierzchnia, kraj, ziemia, obszar

12. I powiedział^559 Amazjasz^558 do Amosa^5986: Widzący*, idź^1980|IMP, uciekaj^1272|IMP do ziemi^776 Judy^3063 i tam^8033 jedz^398**|IMP chleb^3899, i tam^8033 prorokuj***.      1Krl 13,26; 1Krl 22,6; Jr 28,16; Mt 8,34

* tu: zamiennie o prorokach - 2Sm 24,11, możliwe znaczenie pogardliwe - KULᴷ; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** idiom: tam zarabiaj na siebie - por. 1Sm 9,7-9 2Krn 13,9; *** hebr.: naba, koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - por. hebr.: nabi - mówiący przed, w imieniu - 1Sm 9,9 vs ro’eh - Iz 28,7

13. A w Betel^1008 ponownie* więcej^5750 nie prorokuj^5012, bo to jest świątynia** króla^4428 i dom^1004 królewski^4467.      1Krl 12,29; Am 7,9

* lub: spowodować dodanie, zwiększyć; ** święte miejsce, przybytek, sanktuarium - w l. mn. - miejsc świętych - por. Wj 26,31

14. A w odpowiedzi* Amos^5986 powiedział^559 do Amazjasza: Nie jestem ja^595 prorokiem^5030 ani nawet** synem^1121*** proroka^5030, gdyż^3588 ja^595 jestem**** pasterzem^595*****|HAP i nacinającym^1103****** owoc sykomory^8256.      2Krl 2,3; 2Krl 4,38; 2Krn 19,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaświadczać jako świadek, reagować; ** dosłownie: ani nie; *** lub: w grupie, uczniem... - hebr.: ben; **** brak orzeczenia w tekście hebr., może skutkować odczytem wydarzeń w czasie przeszłym „...nie byłem...”; ***** pasterzem (bydła) - por. Am 1,1 przypis **; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ****** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: proces nacinania owocu sykomory przed dojrzewaniem dla osiągnięcia słodszego smaku - KULᴷ

15. Lecz* JHWH wziął** mnie, spoza^310 stada***, i powiedział^559 do mnie JHWH: Idź^1980|IMP, prorokuj^5012 do mojego ludu^5971 Izraela^3478.      2Sm 7,8

* dosłownie: i, a; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wziąć do ręki, objąć w posiadanie, wybrać; *** lub: drobne bydło, owce, kozy, trzoda, stada; IMP imperativus - tryb rozkazujący

16. A teraz^6258 słuchaj^8085|IMP Słowa* JHWH. Ty^859 mówisz^559: Nie prorokuj^5012 przeciwko Izraelowi^3478 i nie cedź** słów przeciwko domowi^1004 Izaaka^3446.      Am 2,12

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa, słowo; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - kapać, metafora: prorokować - Mi 2,6 przypis * - stąd: nie sącz, nie bredź - EIBᴷ, nie cedź - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski, nie wyrokuj - Biblia Warszawska, nie każ - Biblia Gdańska

17. Dlatego^3651 tak^3541 mówi^559 JHWH: Twoja żona^802 będzie uprawiać nierząd* w mieście^5892, twoi synowie^1121 i twoje córki^1323 padną od miecza^2719**, twoja ziemia^127 będzie podzielona^2505 sznurem^2256*** mierniczym, a ty^859 umrzesz^4191 w ziemi^127 nieczystej^2931****; a Izrael^3478 na pewno^1540 zostanie uprowadzony^1540 do niewoli***** ze swojej ziemi^127.      2Krl 17,6; Hi 38,4; Ps 78,55; Ez 4,13; Oz 4,13-14; Oz 9,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być nierządnicą, popełniać cudzołóstwo, być nierządnicą sakralną; ** metonimia: wrogowie zabiją twoje dzieci; *** symbol reguły postępowania - por. 2Krl 21,13 Iz 28,17 Lm 2,8; **** tj. na wygnaniu w kraju pogańskim; ***** por. w. 11

↑↑

Rozdział 8

1. To* mi ukazał** JHWH PAN: Oto ujrzałem kosz letnich owoców^7019***.

* por. Am 7,1 przypis *; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować zobaczenie, wpatrywanie się w; *** tj. figi dojrzewające na przełomie sierpnia i września (?) - w tekście hebr. gra słów oparta na zbliżonej wymowie słów ... letnich owoców (zebranych u kresu) - nadszedł koniec w. 2 - por. EIBᴷ, Word Biblical Commentary

2. I powiedział^559: Co widzisz^7200, Amosie^5986? I powiedziałem^559: Kosz* letnich owoców^7019. I ponownie JHWH powiedział^559 do mnie: Nadszedł^935 koniec^7093 mojego ludu^5971, Izraela^3478. Już mu więcej^5750 nie przepuszczę**.      Jr 24,1-3

* lub: klatka, kosz, klatka dla psa - tu i Jr 5,27; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść nad, przemijać, przestać obowiązywać - Am 7,8

3. W tym dniu zawodzić* będą pieśniami** świątyni^1964 – oświadczenie^5002 JHWH PANA. Mnóstwo^7227 zwłok*** na każdym^3605 miejscu^4725. Porozrzucał****|S! Cicho^2013|ADJ!

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - płakać, wyć, jękami będą śpiewy w świątyni - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski, zawodzić będą pieśni ... EIB; ** tj. pieśń liryczna, oda; *** lub: trup, pomnik, stela; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odrzucić, strącić; S liczba pojedyncza; ADJ Adjective - przymiotnik

4. Słuchajcie*|IMP tego^2063, wy, którzy depczecie** ubogiego***, aby zniszczyć**** biednych^6035***** tej ziemi^776;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać posłuszeństwo, rozumieć, zgodzić się; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - miażdżyć, kruszyć, łapczywie czerpać powietrze; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być w potrzebie; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - położyć kres, wygubić; ***** wg ketiv - pokornych

5. Mówiąc^559*: Kiedy^4970 przeminie^5674 nów**, abyśmy mogli sprzedać^7666 zboże^7668? I szabat^7676, abyśmy wystawili^6605 ziarno^1250 na sprzedaż i mogli umniejszać^6994 efę***, podwyższać^1431 sykl**** i szale***** podstępnie^4820 fałszować^5791;      Wj 31,13; Lb 28,11; Pwt 25,13; 2Krl 4,23; Prz 20,23

* dosłownie: aby mówić; ** dzień nowiu księżyca był czasem uroczystym, nie robiło się w tym dniu zakupów - Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio, por. Lb 10,10 28,11; *** tj. jednostka miary objętości 40-45l, por. Iz 5,10; **** lub: szekel - jednostka monetarna ze złota lub srebra - 11,4 g - por. Pwt 22,19 vs Wj 38,26; ***** lub: odważniki, szale wagi

6. Aby kupować^7069 ubogich* za srebro^3701, a nędzarza^34 za cenę pary sandałów** i sprzedawać poślad*** zboża^1250?

* lub: marny, biedny, słaby, chudy; ** por. Am 2,6; *** lub: odpadki pszenicy - tu i Hi 41,15 jako zwisające fałdy ciała krokodyla

7. Przysiągł* JHWH na chlubę** Jakuba^3290:Nigdy^5331 nie^518 zapomnę^7911 wszystkich^3605 ich dzieł^4639.      Pwt 33,26; Am 4,2

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - składać ślub; ** lub: wywyższenie, majestat, duma, arogancja, buta

8. Czyż^5921 z tego^2063 powodu nie^3808 zadrży* ziemia^776 i będzie lamentował** każdy^3605, kto w niej mieszka^3427***? I wzniesie^5927 się cała^3605 ona jak rzeka^2975**** i zostanie wzburzona*****, i opadnie^8257 jak rzeka**** Egiptu^4714.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być wyprowadzonym z równowagi, być pobudzonym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - opłakiwać, biadać nad, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pogrążyć się w żałobie; *** lub: siedzący na niej - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** jak Nil; ***** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - odepchnąć

9. I stanie^1961 się w tym^1931 dniu^3117 – oświadczenie^5002 JHWH PANA^136 – sprawię, że słońce^8121 zajdzie* w południe^6672**, a w jasny^216 dzień^3117 okryję ziemię^776 mrokiem***;

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wprowadzać, wnosić, zgromadzić, sprowadzić przeciwko, sprawić coś; ** że słońce sprowadzę na południe - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić ciemnym, pociemnić, ukryć, zataić

10. I zamienię^2015 wasze święta* w żałobę**, a wszystkie^3605 wasze pieśni^7892 w lament***. Na wszystkie^3605 biodra^4975 włożę^5927 wór**** i na każdej głowie^7218 zrobię łysinę*****. I sprawię^7760, że będzie jej jak w żałobie^60 po jedynaku^3173, jej koniec****** jak dzień goryczy^4754.

* lub: święte zgromadzenie, święto pielgrzymek, ofiara świąteczna; ** lub: opłakiwanie, biadanie (nad zmarłymi); *** pieśń żałobna, elegia; **** dosłownie: podniosę wór - tj. wór wykonany z włosia koziego - 2Sm 2,10 wkładany jako przejaw żałoby lub podkreślenie znaczenia wypowiedzi; ***** tj. jako wezwanie do upamiętania - Iz 22,13; ****** lub: dalsza część, przyszłość - domyślnie o ziemi

11. Oto^2009 nadchodzą^935 dni^3117 – oświadczenie^5002 JHWH PANA^136 – gdy ześlę* głód^7458 na ziemię^776, nie głód^7459 chleba^3899 i nie pragnienia^6772 wody^4325, ale słuchania** Słów*** JHWH.

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wysłać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozumieć, zgodzić się, okazać posłuszeństwo; *** mowa, czyny, przedsięwzięcie, sprawa

12. I powloką* się od morza^3220 do morza**, i od północy^6828 aż na wschód*** będą błąkać**** się, szukając^1245 Słowa^1697 JHWH, ale go nie znajdą^4672.      Ez 20,3; Ez 20,31

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kołysać się, drżeć, zataczać się, dygotać, iść chwiejnym krokiem (ze zmęczenia); ** tj. od M. Martwego do Śródziemnego; *** tj. od Gór Libanu do stepów i pustyń Zajordania - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chodzić tam i z powrotem, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - błąkać się tu i tam

13. W tym^1931 dniu^3117 piękne^3303 dziewice^1330* i nawet młodzieńcy^970 zemdleją** z pragnienia^6772.      Iz 41,17; Lm 1,18; Oz 2,3

* por. Am 5,2 przypis **; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - osłabnąć, stać się nieśmiałym

14. Ci, którzy przysięgają^7650 na grzech* Samarii** i mówią^559: Jak żyje^2416 twój bóg, Danie***, i jak żyje twoja droga Beer-Szebo***, ci upadną^5307 i już więcej^5750 nie^3808 powstaną^6965.      Jr 25,27; Am 5,2; Oz 8,5

* lub: wina, przewinienie, przestępstwo - aluzja (?) do syryjskiego bożka Aszima - Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; ** por. Am 3,9 przypis ****; *** dotyczy pogańskich miejsc kultu na płn. i płd. kraju - por. Sdz 18,30 1Krl 18,28-31

↑↑

Rozdział 9

1. Widziałem^7200 PANA^136 stojącego^5324 przy ołtarzu^4196 i powiedział: Uderz^5221|IMP w głowicę^3730 kolumny, a zadrżą^7493 progi*, i odłam**|IMP je na głowy^7218 ich wszystkich^3605, a resztę^319 ich zabiję^2026 mieczem^2719. Żaden z nich – uciekający^127 – nie ujdzie^5127 i żaden z nich – uchodźca^6412 – nie uratuje^4422 się.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: kamień nad futryną, na którym opierają się zawiasy; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odciąć, wyłamać z ustalonego miejsca

2. Choćby^518 się dokopali^2864 aż do Szeolu*, moja ręka^3027 wyciągnie** ich stamtąd^8033; a choćby wstąpili^5927 aż do niebios*** – i stamtąd ich ściągnę^3381.      Hi 20,6; Ps 139,8; Jr 51,53; Ab 1,4

* hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27; ** lub: wziąć do ręki, zabrać ze sobą, objąć w posiadanie, dostać; *** wg myśli hebr. istniały trzy sfery nieba - por. 2Kor 12,2 przypis ****

3. A choćby^518 schowali^2244 się na szczycie^7218 Karmelu*, tam ich odszukam^2664 i wezmę^3947 stamtąd^8033; a choćby^518 się ukryli^5641 przed moimi oczami^5869 na dnie^7172 morza^3220, rozkażę** wężowi^5175 i ukąsi^5391 ich;      Hi 34,22

* tj. „ziemia ogrodów” - góra w okolicach Hajfy - 1Krl 18,19; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, nakazać, wyznaczyć

4. A choćby poszli^1980 do niewoli^7622 przed obliczem^6440 swoich wrogów^341, nawet tam rozkażę^6680 mieczowi* i zabije** ich. I skieruję*** moje oko^5869 przeciwko^5921 nim dla zła****, a nie dla dobra*****.      Jr 21,10; Jr 44,27; Am 5,14

* lub: nóż, narzędzia do cięcia kamienia; ** zgładzić, zniszczyć, zniweczyć; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kłaść, ustawiać, układać, umieszczać; **** lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły; ***** lub: korzyść, dobrobyt, obfitość, szczęście, dobro moralne

5. Bo* JHWH PAN Zastępów^6635 dotyka^5060** ziemi^776, a ta topnieje***, i płaczą^56 wszyscy^3605 jej mieszkańcy^3427. I wzniesie^5927 się ona cała^3605 jak rzeka^2975****, i opadnie^8257 jak rzeka**** Egiptu^4714.      Ps 104,32; Ps 144,5; Iz 64,1; Am 8,8

* lub: a, i; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uderzyć; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mdleć; **** jak Nil

6. Ten, który buduje^1129 w niebiosach^8064 swoje kondygnacje*, a swoje sklepienie** posadawia^3245 na ziemi^776; Ten, który przywołuje*** wody^4325 morza^3220 i rozlewa^8210 je po powierzchni^6440 ziemi^776. JHWH to Jego imię^8034****.      1Krl 10,19; Ps 102,25; Iz 48,13; Iz 51,13; Ez 40,26

* lub: stopień, schodek, wznoszenie się, dwie kondygnacje schodów do zegara słonecznego; ** zastęp, więzy, liny, sklepienie niebios, firmament (łączący ziemię z niebiosami) - por. Wj 12,22; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyzywać, zapraszać, wołać, krzyczeć - por. w. 12 przypis ***; **** imię reprezentuje charakter i autorytet

7. Synowie^1121 Izraela^3478, czy nie wy^859 jesteście dla mnie jak synowie^1121 Kuszytów*? – oświadczenie^5002 JHWH. Czy nie wyprowadziłem** Izraela^3478 z ziemi Egiptu^4714, Filistynów^6430 z Kaftor*** i Aramejczyków^758 z Kir****?

* tj. „ich czerń” - mieszkaniec Kusz, dzisiejszej Etiopii lub górnego Nilu - So 2,12 przypis *, Ha 3,7 przypis * Jr 36,14; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przyprowadzić w górę, spowodować wejście w górę, wywyższyć; *** tj. „korona” - może chodzić o Kretę - Pwt 2,23 Jr 47,4 lub pierwotną stolicę Filistyńczyków na wybrzeżu M. Śródziemnego; **** por. Am 1,5 przypis ****

8. Oto^2009 moje oczy^5869 – JHWH PANA^136 – zwrócone są na to grzeszne* królestwo^4467 i zgładzę** je^853 z powierzchni^6440 ziemi***. Jednak^3588 nie^3808 zgładzę^8045 doszczętnie**** domu^1004 Jakuba – oświadczenie^5002 JHWH.      Jr 5,10; Jr 30,11; Jr 31,35-36; Jl 2,32

* tj. grzesznik, ktoś podlegający potępieniu, uznany za przestępcę; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - unicestwiać, gubić, niszczyć; *** kraj, terytorium, kraina, cały obszar zamieszkany ziemi; **** hebraizm - nie zgładzę zgładzeniem - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

9. Oto^2009 bowiem^3588 ja^595 rozkażę* i przesieję** dom^1004 Izraela^3478 pośród wszystkich^3605 narodów^1471, jak^834 przesiewa^5128 się przetakiem^3531|HAP, i żaden kamyk*** nie upadnie^5307 na ziemię^776.      Iz 30,28; Łk 22,31

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, nakazać, wyznaczyć; ** dosłownie: miotać to tu, to tam, trząść, spowodować chwianie się; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** lub: kamień, otoczak - por. 2Sm 17,13 - przetak wg Miszny służył również murarzom do przesiewania żwiru - por. KULᴷ

10. Od miecza^2719 umrą^4191 wszyscy^3605 grzesznicy^2400 spośród mojego ludu^5971, ci, którzy mówią^559: Nie zbliży* się do nas i nie zaskoczy** nas to zło***.      Iz 33,14; Za 13,8

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować podejście, przywieść bliżej, przyprowadzić; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyjść naprzód, stanąć twarzą w twarz, uprzedzać; *** por. Am 9,4 przypis ****

11. W tym^1931 dniu^3117 podniosę^6965 upadły* szałas** Dawida^1732 i zamuruję^1443 jego*** wyłomy^6556; wzniosę^6965 jego ruiny^2034|HAP i odbuduję^1129 go, jak za dawnych**** dni^3117;      Dz 15,16

* lub: upaść, paść (o gwałtownej śmierci), opuszczać, marnieć; ** lub: gęstwina, zarośla, kryjówka, szałas - Rdz 33,17; *** dosłownie: ich; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; **** lub: długotrwałość, odwieczność, starożytność, na wieki

12. Aby posiedli* resztki** Edomu^123 i wszystkie^3605 narody^1471, nad którymi^834 zostało wezwane*** moje imię^8034 – oświadczenie^5002 JHWH – który to^2063 czyni^6213.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - objąć w posiadanie, zająć, odziedziczyć; ** lub: pozostałość; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wołanym, być odczytywanym na głos, być przyzywanym

13. Oto^2009 nadchodzą^935 dni^3117 – oświadczenie^5002 JHWH – że oracz^2790|PAR zbliży^5066 się do żniwiarza^7114*|PAR, a depczący^1869**|PAR winogrona^6025 do siejącego^4900|PAR ziarno^2233; góry^2020 będą ociekać^5197 moszczem^6071***, a wszystkie pagórki^1389 nim spłyną^4127.

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * opis obfitego zbioru plonów aż do czasu następnej orki - normalnie październik/listopad, żniwa - kwiecień/maj; ** tj. wytwórca wina; *** tj. słodkie wino, sok

14. I odwrócę* niewolę^7622 mojego ludu^5971, Izraela^3478; odbudują^1129 miasta^5892 spustoszone** i zamieszkają^3427 w nich; zasadzą^5193 też*** winnice^3754 i będą pić^8354 z nich wino^3196; założą też*** ogrody^1593 i będą jedli^398 ich owoce^6529.

* lub: sprowadzę z powrotem z niewoli, mój lud Izraela - Pwt 30,3; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być ogarniętym zgrozą; *** hebr. waw - i, a, też

15. Zasadzę* ich na ich ziemi^127; i nie zostaną wyrwani** już więcej*** z ich ziemi^127, którą im dałem^5414 – mówi^559 JHWH, twój Bóg.      Iz 60,21; Jr 32,41; Ez 34,28; Jl 3,20

* lub: ugruntowywać; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wyciągniętym, wyrwanym; *** lub: jeszcze, znowu, ciągłość, trwałość, nadal

Księga Abdiasza

[ 1 ]

Rozdział 1

1. Widzenie* Abdiasza^5662**. Tak^3541 mówi^559 JHWH PAN*** Edomowi****: Usłyszeliśmy^8085 wieść^8052 od JHWH, a posłaniec^6735 został wysłany^7971 do narodów^1471: Wstańcie^6965|IMP, podnieśmy^6965|IMP się przeciw niemu do bitwy*****.      Ps 137,7; Iz 34,1-15; Iz 63,1-6; Jr 49,7-22; Ez 25,12-13

* lub: widzenie, wizja (w uniesieniu, w ekstazie), wyrocznia, proroctwo, objawienie; ** lub: Obadiasz TM tj. „czciciel, sługa JHWH”; *** hebr.: adonaj - Pan, mój Pan; **** tj. „czerwony”, jeden z potomków Ezawa, kraina na południe i południowy wschód od Judei; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ***** podnieśmy się przeciw niemu! Do bitwy! - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski

2. Oto* uczyniłem** cię małym wśród narodów* – zostaniesz bardzo^3966 wzgardzony**.

* lub: spójrz, czy, oto; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dałem

3. Pycha* twojego serca^3820 zwiodła** cię; ty, który mieszkasz^7931 w rozpadlinach^2288 skalnych^5553***, siedzibę**** swoją masz wysoko^4791, więc mówisz^559 w swoim sercu^3820: Kto^430 mnie ściągnie^3381 na ziemię^776?      2Krl 14,7; Iz 14,13; Iz 16,6

* lub: zuchwałość, zarozumialstwo, buta; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - omamić, oszukać; *** stolicą Edomu była Sela gr.: Petra - skała; **** dosłownie: siedzieć spokojnie, zaprzestać (?), twój odpoczynek - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

4. Choćbyś^518 wzbił się wysoko* jak orzeł*, i choćbyś^518 założył** swoje gniazdo^7064 pośród^996 gwiazd^3556, stamtąd cię ściągnę*** – oświadczenie**** JHWH.      Hi 20,6-7; Iz 14,13; Ha 2,9

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić wysokim, wywyższyć; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - strona bierna kłaść, ustawiać, układać, umieszczać; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zdjąć, zerwać, ściągnąć, leżeć twarzą do ziemi; **** lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka)

5. Gdyby^518 złodzieje^1590 przyszli^935 do ciebie, gdyby^518 rabusie* zjawili się nocą^3915 – o jakże** będziesz zniszczony***! Czy nie ukradliby^1589, ile tylko zdołają****? Gdyby przyszli^935 do ciebie zbieracze^1219 winogron, czy nie zostawiliby^7604 pozostałości***** z gron?      Kpł 19,10; Kpł 25,5; Kpł 25,11; Jr 49,9

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - niszczyć, pustoszyć, plądrować, napadać; ** lub: jak, jak to! (jako wyraz ubolewania bądź zadowolenia); *** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być odciętym, być niegodnym, być zniszczonym; **** dosłownie: dość, wystarczająca ilość, według obfitości; ***** tj. pozostałość po żniwach

6. Jakże^349 zostanie obnażony* Ezaw** i przeszukane*** jego tajne skarbce****!      Jr 49,10; Ml 1,2-3

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać wyszukanym, zostać obnażonym; ** tj. „włochaty” - najstarszy syn Izaaka i Rebeki, brat bliźniak Jakuba; *** lub: być wyszukanym, wybrzuszać się, nadymać się; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: ukryty skarb, skarb, miejsce schronienia

7. Aż do granicy^1366 cię wyrzucili* wszyscy mężowie** związani z tobą przymierzem***. Mężowie żyjący z tobą w pokoju^7965 zwiedli^5377 cię i zyskali nad tobą przewagę****; ci, którzy jedli^3899 twój chleb***** zastawiają^7760 pułapkę^4204|HAP. Nie ma w tym****** zrozumienia^8394.      Ps 55,20; Jr 30,14; Am 1,9

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wydać, wyrzucić, odprawić, odesłać, wysłać; ** hebr.: enosz - człowiek, śmiertelnik, osoba, ludzkość; *** dosłownie: mężowie przymierza - sojusznicy (?), mężowie pokoju - sprzymierzeńcy (?); **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wziąć górę nad, zwyciężyć, mieć moc; ***** tj. domownicy i przyjaciele - Ps 41,10; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ****** w niej - WBCᴷ - idiom: dałeś się zaskoczyć (?)

8. Czyż w tym^1931 dniu^3117 – oświadczenie^5002 JHWH – nie wytracę^6 mędrców* z Edomu^123, a rozumnych** z góry^2022*** Ezawa^6215?      Hi 2,11; Jr 49,7

* lub: roztropny, uczony, zmyślny, bystry, mądry; ** zrozumienie, przenikliwość, praktyczna zdolność oceny postaw i działań; *** tj. góra Seir „włochaty” - Rdz 36,8 Pwt 2,1-8

9. I tak przerażą^2865 się twoi bohaterowie*, Temanie**, że z tego powodu^4616 zostaną wycięci*** wszyscy z góry Ezawa^6215 – z powodu zbrodni****.      Rdz 36,11; 1Krn 1,45

* lub: potężny, bohater, silny, dzielny; ** tj. „południowy wiatr” - miejscowość Tawilan (?) leżąca w pobliży Petry - Ha 3,3; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zostać odciętym, zostać ściętym, być żutym, ponieść fiasko; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: ubój, rzeź

10. Ze względu na gwałt* na twoim bracie^251 Jakubie** okryjesz się hańbą*** i zostaniesz wycięty^3772 na wieki****.      Jl 3,19; Am 1,11

* lub: krzywda, okrucieństwo, niesprawiedliwość, gwałt; ** tj. „trzymający piętę”; *** wstyd; **** na zawsze

11. W dniu^3117, gdy stałeś^5979 na uboczu*, w dniu^3117, gdy obcy** brali do niewoli^7617 jego wojsko*** i gdy cudzoziemcy**** wchodzili^935 w jego bramę^8179 i o Jerozolimę***** rzucali los******, także ty byłeś jak jeden^259 z nich.

* lub: z pewnej odległości, przed, naprzeciwko, równolegle do; ** tj. być przybyszem, być obcym - Prz 7,5; *** lub: bogactwo; **** obcy, nieznajomy, cudzoziemski; ***** hebr.: Jeruszalajim - „nauczanie pokoju”; ****** dotyczy podziału łupów za pomocą losowania - por. Ps 22,18 Prz 18,19 Mt 27,35 Mk 15,24

12. I nie powinieneś był przyglądać*|JUS się w dniu^3117 swojego brata^251, w dniu^3117 jego klęski5237 strong:H5235**, ani cieszyć^8055 się z powodu synów^1121 Judy^3063 w dniu ich zniszczenia^6, ani mówić zuchwale*** w dniu niedoli^6869.      Mi 4,11; Mi 7,10

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć, spoglądać, rozważać, zwracać uwagę na; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** lub: niedola, klęska, nieszczęście - za Biblia Hebraica Stuttgartensia i The Lexman English Bible; *** idiom: nie czynić wielkim'ᴶᵁˢ swoich ust

13. Nie powinieneś był wchodzić^935 w bramę^8179 mojego ludu* w dniu^3117 jego klęski** nie przyglądaj^7200 się także i ty^859 jego nieszczęściu^7451 w dniu^3117 jego klęski^343, i nie sięgaj^7971 po jego bogactwo*** w dniu^3117 jego klęski^343;      Ez 35,5-10; Ez 36,2-3

* lub: naród, lud, krewniak, lud uzbrojony - Sdz 20,10 Iz 36,1; ** lub: strapienie, brzemię, nieszczęście, klęska, dzień klęski; *** lub: siła, moc, skuteczność, bogactwo, wojsko - por. w. 11 przypis ***

14. Nie powinieneś był stać^5975 na rozstaju dróg*, aby wycinać^3772 jego uchodźców** ani wydać***|JUS jego ocalonych**** w dniu^3117 niedoli*****.      Iz 16,3-4

* lub: skrzyżowanie, rozstaje dróg; ** zbieg, uciekinier; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zamykać; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); **** ktoś ocalony, reszta, to, co pozostało; ***** lub: ciężkie położenie, kłopot

15. Bo^3588 bliski^7138 jest dzień^3117 JHWH* dla wszystkich^3605 narodów**. Tak jak postępowałeś^6213, tak postąpią^6213 z tobą. Twoja odpłata*** wróci^7725 na twoją głowę^7218.      Jr 50,29; Am 5,18; Am 5,20; Jl 1,15; Jl 2,1; Jl 2,11; Jl 2,31; Za 1,7; Za 1,14

* por. Iz 13,9 Ez 30,3 Dz 2,20 1Kor 5,5 1Tes 5,2 2Tes 2,2 2P 3,10; ** hebr.: goim - poganie, narody, grupy etniczne, nie-Żydzi; *** lub: odmierzenie, odpłata, korzyść, umiejętność, nagroda

16. Bo jak wy piliście^8354 na mojej świętej* górze^2022, tak pić^8354 będą stale** wszystkie narody^3605; będą pić^8354 i łykać***, i stanie się^1961 z nimi tak, jak gdyby ich nie było^1961.      Iz 51,22-23; Jr 49,12

* hebr.: qodesz - świętość, oddzielenie, l.mn. - ofiary wotywne; ** ciągłość, wieczność, bez przerwy; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pochłaniać, połykać, chłeptać - Hi 6,3

17. A na górze Syjon* będzie wybawienie** i będzie ona święta^6944, a dom^1004 Jakuba^3290 obejmie w posiadanie^3423 ich dziedzictwo***.      Jl 2,32

* tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7, wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35; ** lub: ucieczka, wyzwolenie, zbiegła reszta; *** lub: własność, posiadanie, dziedzictwo - Hi 17,11 Iz 14,23

18. Dom^1004 Jakuba^3290 stanie się ogniem^784, a dom^1004 Józefa* płomieniem^3852, dom^1004 Ezawa^6215 natomiast ścierniskiem**. Podpalą^1814 go i strawią***, i nie będzie^1961 ocalonego^8300 z domu Ezawa, bo JHWH to powiedział^1696.      Ez 25,14; Dn 11,41; So 2,7

* tj. pokolenia Efraima i Manassesa reprezentujące płn. Izrael; ** lub: plewy; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - jeść, żreć, pochłaniać (o ogniu), trawić, wyniszczać, gładzić (o mieczu)

19. Ci z Negew* obejmą w posiadanie** górę^2022 Ezawa^6215, ci z Szefeli*** – Filistynów****. Obejmą w posiadanie^3423 też pola^7704 Efraima***** i pola^7704 Samarii******, a Beniamin******* zajmie Gilead********.      Am 9,12

* lub: z południa, południowy kraj; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - objąć w posiadanie, odziedziczyć; *** tj. wąski obszar wzdłuż wybrzeża na północ od Karmelu; **** tj. „przybysz” - mieszkaniec Filistei, potomek Misraima, który przybył z Kaftoru (Krety?) na zachodnie wybrzeże Kanaanu; ***** tj. „podwójna sterta popiołu” bądź „będę podwójnie owocny” - drugi syn Józefa - Rdz 41,51-52; ****** tj. „góra czat” region w płn. Palestynie; ******* tj. „syn prawicy” - najmłodszy syn Jakuba i Racheli - Rdz 35,18; ******** tj. „obszar skalisty” - górzysty region przylegający od zach. do Jordanu

20. A wygnańcy^1546 z twierdzy* synów^1121 Izraela^3478 posiądą to, co Kananejczyków** aż po Sareptę***; a wygnańcy^1546 z Jerozolimy^3389, którzy są w Sefarad****, obejmą w posiadanie^3423 miasta^5892 Negewu^5045.      1Krl 17,9-10; Łk 4,26

* hebr.: ha hel - wał, twierdza, mur, mała fortyfikacja, EIB - tego wojska, wygnańcy Chelach - tj. miasta, gdzie zesłano wielu Izraelitów - por. 2Krl 17,6 18,11 1Krn 5,26; ** tj. „gorliwy”, kupiec, handlarz; *** tj. „oczyszczalnia” - nadmorskie miasto fenickie, 18 km na płd. od Sydonu; **** miasto Sardes w Lidii (?) dzisiejszy Izmir w Turcji, Hiszpania (?)

21. I wstąpią^5927 wybawcy* na górę^2022 Syjon^6726, aby sądzić** górę^2022 Ezawa^6215. I królestwo^4410 będzie^1961 należeć do JHWH.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, wybawić, dać zwycięstwo; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zarządzać, sądzić, rozstrzygać spór, karać

Księga Jonasza

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ]

Rozdział 1

1. I stało^1961* się Słowo^1697 JHWH do Jonasza**, syna^1121 Amittaja***, głoszące^559:      Mt 12,39-41; Łk 11,29-32

* zwrot charakterystyczny dla języka hebrajskiego - por. Mt 11,1; ** „tj. gołębica”; *** tj. „moja prawda” - 2Krl 14,25

2. Wstań^6965|IMP, idź^1980|IMP do Niniwy*, tego wielkiego miasta^5892, i wołaj**|IMP przeciwko niej^5921***, gdyż jej zło**** wzniosło^5927 się przed moje oblicze^6440.      Lb 22,20; Pwt 10,11; Joz 7,10

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * tj. „siedziba Ninusa” - stolica Asyrii do roku 640 p. Chr.; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, wydawać głośny dźwięk, głosić, wołać; *** tj. jej mieszkańcom - przykład synekdochy; **** niegodziwość

3. Lecz Jonasz^3124 wstał^6965, aby uciec^1272|INF sprzed oblicza^6440 JHWH do Tarszisz*. A gdy zszedł^3381 do Jaffy**, znalazł^4672 tam okręt***, który miał płynąć**** do Tarszisz^8659, uiścił opłatę i zszedł^3381 na pokład*****, aby sprzed oblicza^6440 JHWH płynąć**** z nimi do Tarszisz^8659.      Rdz 4,16; Ps 139,7; Ps 139,9-10; Iz 23,10

INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; * tj. fenickie miasto handlowe przy ujściu rzeki Gwadalkiwiru w płd.- zach. Hiszpanii (?); ** tj. „piękna” miasto na płd.-zach. wybrzeżu Izraela, od czasów Salomona główny port morski; *** tj. statek dalekomorski, kupiecki; **** dosłownie: idący; ***** dosłownie: na niego

4. A JHWH zrzucił^2904 potężny* wiatr** na morze*** i zerwała**** się potężna^1419 burza^5591 na morzu***, i okręt^591 liczył^2803***** się z rozbiciem.      Iz 22,17; Jr 22,26

* dosłownie: wielki, ogromny, głośny; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18; *** często o Morzu Śródziemnym; **** dosłownie: stała się; ***** przykład personifikacji - por. ołtarz mówiący BYZ - Obj 16,7

5. Przestraszyli* się więc** żeglarze^4419 i każdy^376 wołał*** do swojego boga^430; osprzęt^3627, który^834 był na okręcie^591 wyrzucili^2904 do morza^3220, aby zmniejszyć ciężar****. Jonasz^3124 natomiast** zszedł^3381 pod pokład***** statku^5600|HAP, położył^7901 się i twardo zasnął^7296.      Rdz 2,21; 1Krl 18,26; Dz 27,18-19; Dz 27,38

* lub: lękać się, bać się, być przejętym bojaźnią; ** dosłownie: a; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, zawołać (w potrzebie), wołać (na pomoc); **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić lekkim, odciążać, traktować z pogardą; ***** lub: rufa, ładownia pod pokładem, tyły, dolna część, dno; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

6. Wtedy* zbliżył^7126 się do niego dowódca^7227 żeglarzy** i powiedział^559 do niego: Co tobie, że tak twardo śpisz^7296***? Wstań^6965|IMP, wołaj****|IMP do swojego boga! Być może^194 bóg pomyśli***** o nas i nie zginiemy^6.      Ps 107,28

* dosłownie: a; ** dosłownie: wielki żeglarz; *** lub: mocno spać, zapaść w głęboki sen; IMP imperativus - tryb rozkazujący; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć; ***** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - myśleć - tu i Jr 5,28

7. I powiedzieli^559 każdy^376 do swojego towarzysza*: Przyjdźmy^1980, rzućmy^5307 losy**, aby się dowiedzieć^3045, z powodu^2063 kogo^7945 spadło na nas to zło***! Rzucili^5307 więc losy^1486 i los^1486 padł^5307 na Jonasza^3124.

* lub: kompan, towarzysz, współmieszkaniec, przyjaciel, inny; ** lub: dział, część (przyznana przez losowanie), los, dziedzictwo; *** lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły (czas)

8. I powiedzieli^559 do niego: Powiedz^559 proszę* nam, z powodu^2063 jakiego zła^7451 spadło to na nas, jakie^4100 jest twoje rzemiosło** i skąd^370 pochodzisz^935, jaki^4100 jest twój kraj*** i z^335 którego^2088 ludu**** ty jesteś?

* lub: upraszam! błagam! o! (używane w usilnych prośbach bądź napomnieniach) - powiedzże - EIBᴰ; ** zajęcie, praca, zawód; *** lub: ziemia jako planeta, grunt, gleba, kraj, kraina; **** lub: naród, lud, krewniak, lud uzbrojony - Sdz 20,10 Iz 36,1

9. I odpowiedział^559 im: Ja^595 jestem Hebrajczykiem* i czczę** JHWH, Boga niebios***, który uczynił^6213 morze^3220 i ląd^3004.      Rdz 14,3; Wj 1,15

* tj. „pochodzący stamtąd, tamtejszy” - por. Rdz 11,14 - KULᴷ; ** (być) pełen bojaźni, pełen czci, wystraszony; *** wg myśli hebr. istniały trzy sfery nieba - por. 2Kor 12,2 przypis ****

10. A wtedy ci mężczyźni^582 bardzo^1419 się przerazili* i powiedzieli^559 do niego: Co^4100 ty uczyniłeś^6213? Bo ludzie^582 ci dowiedzieli^3045 się, że ucieka** sprzed oblicza*** JHWH, gdyż^3588 im to oznajmił^5046.      Hi 27,22; Jo 1,3

* dosłownie: przerazili się ci mężczyźni przerażeniem wielkim; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść, przechodzić (przez), uciekać, śpieszyć się; *** lub: twarz, oblicze, obecność, osoba, powierzchnia

11. I również powiedzieli^559 do niego: Co^4100 powinniśmy uczynić^6213 z tobą*, aby uspokoiło^8367 się morze^3220 dookoła^5921 nas**, bo morze^3220 jest coraz bardziej wzburzone*******?

* lub: co możemy uczynić dla ciebie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** przestało (występować) przeciwko nam - KULᴷ; *** idiom: idzie i burzy się - por. w. 13; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - (jest) burzliwe, wzburzone - Ha 3,14

12. Wtedy* powiedział^559 do nich: Weźcie**|IMP mnie i wrzućcie^2904|IMP do morza^3220, a morze uspokoi*** się dookoła^5921 was, bo ja wiem****, że z powodu^7945 mnie spadła na^5921 was ta wielka^1491 burza*****.      2Sm 24,17; 1Krn 21,17

* dosłownie: i; ** lub: unieść, podnieść, dźwigać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być cichym, być spokojnym tu i Ps 107,30 Prz 26,20; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, poznawać, uznać, rozważać; ***** wichura, huragan

13. Lecz ci mężczyźni^582 wiosłowali^2864, aby wrócić^7725 na ląd^3004, lecz nie mogli*, gdyż morze^3220 coraz bardziej burzyło** się dookoła^5921 nich.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wziąć górę nad, zwyciężyć, być zdolnym; ** por. w. 11 przypis ***

14. Wtedy zawołali* do JHWH i powiedzieli^559: Ach** JHWH! Prosimy***, nie daj nam zginąć^6 z powodu życia**** tego człowieka^376, i nie przypisuj^5414 nam winy za niewinną^5355, krew^1818, bo Ty, o JHWH, uczyniłeś^6213 tak, jak Ci się spodobało*****.      Ps 115,3; Ps 135,6; Prz 21,1; Iz 55,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, wydawać głośny dźwięk, głosić, wołać; ** lub: błagam! proszę! ach! - imiesłów proszący; *** upraszam! błagam! o! (używane w usilnych prośbach bądź napomnieniach); **** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozkoszować się czymś, mieć przyjemność w, pragnąć, zachwycać się czymś, być ochoczym

15. Wzięli^5375 więc* Jonasza^3124 i wrzucili go do morza^3220; wtedy* morze^3220 przestało** się burzyć***.      Ps 65,7; Ps 93,3-4; Ps 107,29

* dosłownie: i; ** lub: zwlekać, opóźniać, zaprzestać; *** lub: furia, wściekłość, burzenie się, i powstrzymało się morze od swojego gniewu - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

16. A tych ludzi^376 ogarnęło wielkie^1419 przerażenie^372 przed JHWH; złożyli* więc JHWH ofiarę** i uczynili*** śluby****.      Iz 59,19; Mi 7,17; So 2,11; Ml 1,14; Łk 8,22-25

* dosłownie: ofiarowali ofiarę; ** hebr.: zebah - ofiara, ofiara wspólnotowa - Pwt 26,14; *** dosłownie: ślubowali śluby; **** przysięgi - tu w l.mn., uroczysta obietnica złożona Bogu lub innej osobie - Lb 6,2.5.21

↑↑

Rozdział 2

1. Lecz* JHWH wyznaczył^4487 wielką^1419 rybę^1709, aby połknęła^1104 Jonasza^3124. I był^1961 Jonasz^3124 we wnętrznościach** ryby^1709 trzy dni^3117 i trzy noce^3915.      Mt 12,40; Mt 16,4; Łk 11,29; J 11,6; J 11,14

* dosłownie: i; ** metaforycznie serce - Iz 16,11, brzuch, łono, jelita

2. I modlił* się Jonasz^3124 do JHWH, swojego Boga, z wnętrzności ryby^1709,      Hi 13,15; Ps 130,1-2; Lm 3,53-56

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - wstawiać się, modlić się

3. Mówiąc^559: Wzywałem^7121 JHWH w mojej niedoli* i odpowiedział^6030 mi z głębin** Szeolu***; wołałem o pomoc^7768 i wysłuchał^8085 mojego głosu^6963.      1Sm 30,6; Ps 18,4-6; Ps 22,24; Ps 120,1

* lub: ciężkie położenie, niedola, kłopot; ** lub: łono, brzuch, ciało, metafora: głębiny Szeolu; *** hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27

4. I cisnąłeś^7993 mną w głębinę*, we wnętrze** mórz^3220, i okrążył^5437 mnie nurt***; wszystkie^3605 Twoje bałwany^4867 i fale^1530**** przeszły^5674 nade^5921 mną.      Ne 9,11; Ps 34,7; Ps 69,1-2; Ps 69,14-15; Lm 3,54

* lub: głębokość, głębina morska; ** hebr.: lebab - wewnętrzny człowiek, umysł, wola, serce, rozum, wiedza, pamięć, sumienie - por. hebr.: leb; *** lub: prąd morski, rzeka, potok; **** hendiadys: potężne fale

5. A ja^589 powiedziałem*: Zostałem wygnany** sprzed*** Twoich oczu^5869. Z pewnością**** będę mógł ponownie^3254 spojrzeć^5027 na Twój święty***** przybytek******!      Kpł 21,7; 1Krl 8,38; Ps 31,22; Jr 7,15

* słowo wyraża często rozmawianie w myślach - pomyślałem; ** lub: jestem wyrzucony - EIB, koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być przegnanym, być odepchniętym; *** z dala od - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** wszakże jeszcze będę ... - jako wyraz nadziei - por. Biblia Gdańska i MT, czyż jeszcze? jako wyraz rozpaczy - por. EIBᴷ; ***** hebr.: qodesz - świętość, oddzielenie; ****** lub: pałac, świątynia, przybytek

6. Otoczyły^661 mnie wody^4325 aż do mojego gardła*, okrążyła^5437 mnie otchłań**, zielsko*** oplątało^2280 moją głowę^7218.      Ps 69,1-2; Ps 105,18

* hebr.: nefesz - dusza, kark - Jo 1,14 przypis ****; ** hebr.: tehom - głębia (oceanu) - gr.: abyssos - Rdz 1,2; *** lub: trzciny, roślina wodna

7. Zstąpiłem^3381 do posad* gór^2022, zasuwy** ziemi^776*** na zawsze^5769 się za mną zamknęły. Lecz Ty wydobyłeś^5927 z otchłani**** moje życie^2416, JHWH, Boże mój.      Hi 33,28; Ps 16,10; Iz 38,17

* lub: kraniec, podstawa, forma tu i 1Krl 6,25 7,37; ** pręt, belka, sztaba; *** tu jako synonim krainy umarłych - por. też Hi 10,21 Ps 139,15; **** hebr.: szahat - dół, otchłań, grób, zniszczenie

8. Gdy ustawało* we mnie życie^2416, wspomniałem^2142 na JHWH; i tak doszła** moja modlitwa^8605 do Ciebie, do Twojego świętego^6944 przybytku***.

* dosłownie: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - mdleć, słabnąć; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wkraczać, przychodzić, dostąpić; *** por. w. 5 przypis ******

9. Ci, którzy zważają* na próżne^7723 marności**, opuszczają^5800 swojego Łaskawcę***,      Ps 31,6; Jr 16,18

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - strzec; ** dosłownie: para, oddech, daremnie, w przenośni: znikomość, nietrwałość, zwiewność, ulotność, przemijalność określenie kultu obcych bogów - por. Jr 2,5 Prz 13,11; *** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość - nominativ

10. Lecz ja^589 z głosem^6963 dziękczynienia*, złożę Ci ofiarę**, spełnię*** to, co ślubowałem****. U JHWH jest wybawienie*****. Wtedy JHWH polecił****** rybie^1709, a ta zwymiotowała^6958 Jonasza na ląd^3004.      Jo 1,17

* lub: wyznanie, chwała, dziękczynienie, ofiara dziękczynna - tu: pieśń dziękczynna (?); ** por. Jo 1,16 przypis **; *** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - skończyć, odnawiać, wynagradzać straty; **** Jo 1,16 przypis ****; ***** lub: dobrobyt, pomyślność, zwycięstwo; ****** dosłownie: powiedział

↑↑

Rozdział 3

1. I powtórnie^8145 stało* się Słowo** JHWH do Jonasza głoszące^559:

* por. Jo 1,1 przypis *; ** lub: słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa

2. Wstań^6965|IMP, idź^1980|IMP do Niniwy*, tego wielkiego^1419 miasta^5892, i głoś****** do niej poselstwo*******, które ja^595 mówię do ciebie.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * por. Jo 1,2 przypis *; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, wydawać głośny dźwięk, głosić, wołać; **** wołaj nad nią wołaniem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek głoś zapowiedź - Biblia Poznańska; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: głoszenie, zwiastowanie, proklamacja, orędzie

3. Jonasz^3124 więc wstał^6965 i poszedł^1980 do Niniwy^5210, zgodnie* ze Słowem^1697 JHWH. A Niniwa^5210 była wielkim** miastem^5892 dla Boga^430***, na trzy dni drogi pieszej.

* lub: według; ** lub: znaczącym - Niniwę zamieszkiwało 120 tys. ludzi - Jo 4,11 przypis *; *** lub: była bardzo wielkim miastem - por. EIBᴷ, Biblia Warszawska, Biblia Poznańska, Biblia Tysiąclecia

4. I Jonasz rozpoczął^2490 chodzić^935 po mieście^5892 na jeden^259 dzień^3117 drogi*, i wołał^7121, mówiąc^559**: Jeszcze^5750 czterdzieści^705 dni i Niniwa^5210 zostanie obrócona*** w ruinę.      2Krl 18,26; Mt 12,41

* tj. droga odbywana piechotą, podróż, podążanie, miejsce do chodzenia, 1 dzień drogi to około 30 km; ** dosłownie: i mówił; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - obrócić, zostać odwróconym, obalonym

5. Wtedy ludzie* z Niniwy uwierzyli** w Boga***, ogłosili^7121 post^6685 i przywdziali^3847 wory****, od największego^1419 i aż do^5704 najmniejszego*****.      Dn 9,3; Jl 1,14

* hebr.: isz - człowiek, mąż, mężczyzna, każdy, istota ludzka, ludzie; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - mocno ufać, być pewnym, trwać; *** lub: Bogu - Biblia Gdańska, Biblia Brzeska, EIB, Biblia Poznańska - w (poselstwo) Boga; **** tj. wór wykonany z włosia koziego - 2Sm 2,10 wkładany jako przejaw żałoby lub jako podkreślenie znaczenia wypowiedzi - Rdz 37,34 Ps 35,15; ***** lub: młody, mały, niepozorny, nieważny, nic nieznaczący

6. A gdy sprawa^1697 ta doszła^5060 do króla^4428 Niniwy^5210, wstał^6965 ze swojego tronu*, zdjął swój płaszcz** i okrył się^3680 worem^8242, i usiadł w popiele^665***.      1Krl 21,27; Jr 6,26; Ez 27,30-31

* lub: miejsce (honorowe), tron, miejsce do siedzenia, stołek, metafora: władza, potęga; ** tj. okrycie wierzchnie wykonane z futra lub szlachetnej tkaniny, płaszcz, chwała, blask, wspaniałość; *** tu: praktyka pokutna wyrażająca stan skruchy lub żałoby

7. Ogłosił* też i powiedział^559 król i jego dostojnicy**, mówiąc*** tak: Człowiek^120|S i zwierzę^929****|S, bydło^1241 i owce^6629 niczego^3972 nie zjedzą^2938, nie będą się pasły^7462 i nie będą piły^8354 wody^4325!      2Krn 20,3; Ez 8,21

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wezwać, wołać, krzyknąć do, ogłosić, nakazać, obwieścić, zwołać; ** dosłownie: wielki, głośny, starszy, wybitny; *** dosłownie: aby mówić; S liczba pojedyncza; **** tu: w znaczeniu kolektywnym

8. Odzieją^3680 się w wory^8240, człowiek^120|S jak i bydło^1241, i z całej siły* zawołają^7121 do Boga; zawróci^7725 też każdy^376 ze swojej złej^7451 drogi** i od bezprawia***, które jest w jego rękach^3709****.      Iz 1,16-19

S liczba pojedyncza; * lub: moc, siła, przemoc; ** hebr.: derek - tu: jako sposób życia - odległość, podróż, sposób, metaforycznie bieg życia, charakter moralny; *** lub: gwałt, krzywda, okrucieństwo, niesprawiedliwość; **** idiom: które czyni

9. Kto wie*, może Bóg zawróci^7725 i zlituje** się, odwróci^7725 się od zapalczywości*** swojego gniewu****, i nie zginiemy^6?      2Sm 12,22

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, poznawać, rozważać; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - żałować, smucić się, pocieszać, kajać się, litować; *** gniew, żar, płomień gniewu; **** nos, gniew, metaforycznie - fuknąć gniewnie

10. A Bóg widział^7200 ich postępowanie*, że zawrócili^7725 ze swojej złej** drogi^1870, wtedy użalił^5162 się Bóg nad nieszczęściem^7451, o którym mówił***, aby im uczynić^6213, i nie uczynił^6213 tego.      1Krl 21,27; 2Krl 17,13; Jr 18,11; Jr 31,18

* lub: dzieło, praca, czyn, zajęcie, przedsięwzięcie, osiągnięcie, wytwór, wyrób; ** zło, niedola, krzywda, niegodziwość, przeciwność losu, nieszczęście, udręka; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mówić, obiecywać

↑↑

Rozdział 4

1. I zasmuciło* to Jonasza^3124 wielkim^1419 przygnębieniem**, i zapłonął gniewem^2734.      Jo 4,9; Mt 20,15; Łk 15,28

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być niezadowalającym, niemiłym, krzywdzącym, niegodziwym, nikczemnym, być smutnym; ** por. Jo 3,10 przypis **, i rozzłościło Jonasza zło wielkie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

2. I modlił* się do JHWH, mówiąc^559: Ach**, JHWH! Czy nie tak właśnie mówiłem***, gdy jeszcze byłem w mojej ziemi^127? Dlatego uprzedzając^6923, to uciekałem do Tarszisz^8659; bo wiedziałem^3045, że Ty jesteś Bogiem łaskawym^2587 i miłosiernym****, nieskorym^750 do gniewu^639 i obfitującym^7227 w łaskę*****, i okazującym litość****** w nieszczęściu^7451.

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - wstawiać się, modlić się; ** lub: błagam! proszę! ach! - imiesłów proszący; *** słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa - czy nie taka była moja opinia - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** współczujący; ***** dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; ****** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - żałować, kajać się - Jo 3,9 przypis ** w 3,9.10 i 4,2 gra słów: Niniwa zaniechała zła - Bóg zaniechał zła

3. A teraz^6258, JHWH, proszę* zabierz^3947 moją duszę** ode mnie^4480, bo lepiej^2896 mi umrzeć^4194 niż żyć^2416.      1Krl 19,4; Hi 6,8-9; Kaz 7,1

* lub: upraszam! błagam! o! (używane w usilnych prośbach lub napomnieniach); ** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie

4. A JHWH odpowiedział^559: Czy to słusznie*, tak płonąć gniewem^2734**?      Ef 4,26

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić pięknym, czynić dobrze, sprawić radość; ** smutek (twój jest) rzeczywiście słuszny! - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski, por. hebr. partykuła „ha” spełniającą rolę wykrzyknika w Rdz 3,11 Lb 20,10 1Sm 2,27

5. Jonasz^3124 więc* wyszedł^3318 z miasta^5892 i usiadł^3427 na wschód^6924 od miasta^5892; i zrobił^6213 sobie tam^8033 szałas**, i usiadł^3427 pod nim^8478 w cieniu^6738, tak^5704 aby zobaczyć***, co stanie^1961 się w mieście^5892.      1Krl 19,9; 1Krl 19,13

* dosłownie: i, a; ** lub: gęstwina, zarośla, kryjówka, szałas - Rdz 33,17; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obserwować, doglądać, rozważać, rozróżniać

6. A JHWH, Bóg, wyznaczył* krzew rycynowy**, aby wyrósł^5927 nad Jonaszem^3124, dawał^1961 cień^6738 jego głowie^7218 i chronił*** go przed nieszczęściem****. I Jonasz^3124 radował***** się z tego krzewu rycynowego radością^8056 wielką^1954.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ustanowić, wyznaczyć; ** hebr.: qiqajon - krzew rycynusowy (rącznik) - roślina oleista o właściwościach leczniczych o gęstych palczastych liściach, wg LXX - dynia, Vg - bluszcz; *** dosł: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyrwać, ratować, wyzwolić; **** por. Jo 3,10 przypis ** 4,1; ***** lub: być zadowolonym, unosić się radością, promienieć

7. I wyznaczył Bóg robaka*, aby wyszedł^5927 o świcie^7837 następnego dnia** i podgryzł*** krzew rycynowy^7021, by**** usechł^3001.

* hebr.: tola’ at - szkodnik niszczący winnice Pwt 28,39 , metafora: człowiek poniżony, wzgardzony - por. Iz 14,14; ** lub: nazajutrz; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, uderzać, szturchać, niszczyć; **** i usechł

8. I stało^1961 się*, gdy zajaśniało^2224 słońce^8121, wyznaczył^4497 Bóg suchy** wiatr*** wschodni^6921**** i słońce^8121 prażyło***** głowę^7218 Jonasza, tak że omdlewał****** i życzył^7592 sobie śmierci^4191, mówiąc^559: Lepiej^2896 mi umrzeć^4191, niż żyć^2416.      Ps 121,6; Iz 49,10; Ez 19,12; Oz 13,15; Jo 4,3

* zwrot charakterystyczny dla języka hebrajskiego - por. Jo 1,1 Mt 11,1; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: surowy, gorący, parny, cichy (?), palący, ostry; *** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18; **** hebr.: qadim - parzący, spalający wiatr wsch. - Wj 10,13 Jr 18,17; ***** por. w. 7 przypis ***; ****** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - owinąć się, przebrać, osłabnąć

9. Wtedy* powiedział^559 Bóg do Jonasza^3124:Czy to słuszne**, aby tak płonąć gniewem^2734 z powodu^5921 krzewu rycynowego^7021? A ten odpowiedział^559: Słusznie^3190 płonę gniewem, i to na śmierć***.      Rdz 5,5-14; Hi 18,4; Hi 40,4; Prz 6,34; Prz 12,13; Prz 30,33

* dosłownie: i, a; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić pięknym, czynić dobrze, sprawić radość - ... zapłonął gniew w tobie ... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** hebr.: mawet - śmierć, umieranie, choroba śmiertelna, mór

10. A JHWH powiedział^559: Ty^859 żałujesz* krzewu rycynowego^7021, przy którym^834 się nie trudziłeś** i którego nie wyhodowałeś***; zjawił^1961 się on jako syn**** nocy^3915 i jako syn^1121 nocy zginął^6,      Rdz 17,2; 1Sm 20,31

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - litować się, okazywać miłosierdzie, spoglądać litościwie na, być zmartwionym, oszczędzać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mozolić się, trudzić się, posługiwać się - Ps 127,1 Prz 16,26 Kaz 2,11; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - sprawiać wzrost, czynić wielkim, wywyższać; **** idiom: w czasie jednej nocy wyrósł i w czasie jednej nocy zginął

11. A ja^589 nie^3808 miałbym żałować^2347 Niniwy^5210, tego wielkiego^1419* miasta^5892, w którym jest^3426 więcej^7235 niż sto dwadzieścia tysięcy ludzi**, którzy^834 nie potrafią*** rozróżnić między swoją prawą ręką a lewą****, i wiele^7227 bydła^929?      Pwt 1,39; Ps 36,6; Iz 7,16

* metafora: wpływowego, mającego znaczenie, dosłownie: duży, wielki - Jo 1,1; ** hebr.: adam - tu l.poj. - imię własne „adam”,- człowiek, w l.mn. ludzie, ludzkość - por. określenie synowie adama - Ps 49,2 przypis * 62,9; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, poznawać, uznać, rozważać, umieć; **** idiom: rozróżniać między dobrem a złem, tym, co prawe i nieprawe - tylko tu, por. 2Sm 19,35 Kaz 10,2 Ez 22,26 44,23

Księga Micheasza

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ]

Rozdział 1

1. Słowo^1697 JHWH, które się stało* do Micheasza** Moreszyty*** za dni^3117 Joatama****, Achaza***** i Hiskiasza******, królów^4428 Judy^3063, które widział******* nad^5921 Samarią^8111 i Jerozolimą^3389.      2Krl 15,5; 2Krl 15,32-38; 2Krn 27,1-9; Jr 26,18

* zwrot charakterystyczny dla j. hebr.; ** tj. „kto jest jak JHWH”; *** tj. „własność Gat” - 35 km na płd.-zach. od Jerozolimy k. Gat; **** tj. „JHWH jest doskonały” - (740-736 p.n.e); ***** „własność” - (736-716 r. p.n.e); ****** „JHWH wzmocnił” - (729-687 r. p.n.e.); ******* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - widzieć, dostrzegać, patrzeć, oglądać, prorokować

2. Słuchajcie^8085* wszystkie narody^5971; zastanów się*** ziemio^776, i to, co ją napełnia^4393. Niech JHWH PAN^136 będzie jako świadek*** przeciwko wam, PAN ze swojego świętego**** przybytku*****.      Ps 89,11

* tryb rozkazujący; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwrócić uwagę; *** lub: dowód, świadectwo; **** miejsca świętego - Ps 89,35 105,43 Jr 23,9; ***** pałac, świątynia, przybytek

3. Bo^3588 oto^2009 JHWH wychodzi^3318 ze swojego miejsca*, zstąpi^3381 i będzie deptał^1869 po wysokościach** ziemi^766.      Iz 26,1; Za 14,3; Ml 4,2-3; Mt 24,27-30; 2Tes 2,8; Obj 1,7; Obj 19,11-21

* domyślnie: świętego; ** lub: wyżyna (też jako miejsce kultu), grań, wysokość, góra, kopiec grzebalny - por. Ez 20,29 - miejsce kultu bałwochwalczego

4. I rozpadną* się pod Nim góry^2022, a doliny^6010 pękną** tak jak wosk^1749 wobec*** ognia i jak wody^4325 rozlane^5064 po zboczu^4174.      Iz 64,1-2

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - znikać, odpadać, ulatniać, metaforycznie przelęknąć się; ** lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - rozpaść, pęknąć; *** dosłownie: przed, przed obliczem

5. To wszystko^3605 stanie się z powodu^2063 przestępstwa* Jakuba^3290 i z powodu grzechów^2403 domu^1004 Izraela^3478. Jakie jest przestępstwo^6588 Jakuba^3290? Czy nie Samaria^8111? Czym wyżyny** Judy? Czy nie Jerozolima***?

* lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawolność, profanacja; ** por. w. 3 przypis **; *** hebr.: Jeruszalajim - „nauczanie pokoju”

6. I dlatego uczynię^7760 Samarię* rumowiskiem** na polu^7704, miejscem pod założenie winnicy^4302. Powrzucam^5064 w dolinę*** jej kamienie^68 i odkryję jej fundamenty****.      2Krl 19,25; Am 5,11

* tj. „góra czatów” - region związany z płn. królestwem 10 plemion Izraela, stolica płn. królestwa 50 km na płn. od Jerozolimy, 10 km od Sychem; ** ruina, sterta ruin - por. Ps 79,1 Jr 26,18; *** lub: wąwóz, jar; **** podstawa, dno, fundament

7. I wszystkie jej ryte wizerunki* będą rozbite^3807, cała^3605 zapłata dla nierządnicy** zostanie spalona^8313 w ogniu i wszystkie^3605 jej bożki*** uczynię^7760 ruiną^8077. Zostały zebrane^6908 z zapłaty nierządnicy^868, więc obrócą^7725 się w zapłatę nierządnicy^868.      Pwt 23,18; 2Krn 34,7

* lub: wyobrażenie bóstwa, bałwan, ryty obraz; ** zapłata, tj. cena za jaką sprzedaje się nierządnica, wszelkie dochody nierządnicy lub bogactwa zebrane w nieprawy sposób - por. Oz 2,12; *** tj. wyobrażenie bóstwa przedstawione przez wizerunek, bożek

8. Nad^5921 tym^2063 będę lamentował^5594 i płakał^3213, chodził^1980 boso^7758 i nago^6174. Podnoszę* skowyt** jak szakale*** i biadam^60 jak młode**** strusicy*****;      Iz 13,21-22; Iz 20,2-4; Iz 32,11

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uczynię; ** zawodzenie; *** hebr.: tannin - wąż, potwór morski, smok, szakal, krokodyl - Ez 29,3 - Ps 148,7; **** dosłownie: córki; ***** lub: sowa, struś, jakiś wymarły gatunek ptaka (?)

9. Bo^3588 jej rany^4347 są nieuleczalne*, gdyż dotarły^935 aż do^5704 Judy** i kołaczą*** do bramy^8179 mojego ludu^5971, aż do Jerozolimy^3389.      Iz 3,26

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - strona bierna być chorym nieuleczalnie; ** tj. „chwalony” lub „niech On będzie uwielbiony” - tu o terytorium Judy; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uderzać (kołatać), sięgnąć, dotknąć, wyciągnąć do

10. Nie oznajmiajcie^5046|IMP tego w Gat*** ani nie płaczcie gorzko***. Tarzaj^6428 się w prochu w domu Afra****.      2Sm 1,20; Jr 6,26

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * w. 10-16 w języku hebrajskim występuje gra słów pomiędzy etymologicznym znaczeniem nazw miast a ich sytuacją (?) - por. Mi 1,10-16ᴱᴵᴮ; ** tj. „tłocznia do wina”; *** dosłownie: płakaniem nie płaczcie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** tj. „dom pyłu”

11. Przejdź^5674* ty mieszkanko** Szafiru*** w haniebnej^1322 nagości^6181. Nie ujdzie^3318 mieszkanka^3427 Saananu****; zawodzenie^5594 w Bet-Hesel***** odbierze^3947 od was to miejsce******.      Joz 15,37

* tryb rozkazujący; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - mieszkająca - tu i w. 12.13.15; *** tj. „Piękno, piękne widoki”; **** tj. „ujście” - od rdzenia wędrować; ***** tj. „bliski dom”; ****** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: stanowisko, miejsce zamieszkania, umieszczeni

12. Tak^3588, mieszkanko^3427 Marot*, oczekiwałaś^2470 dobra^2896, ale^3588 nieszczęście** zstąpiło^3381 od JHWH aż do bramy*** Jerozolimy^3389.

* tj. „gorycz”; ** lub: zło, udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły; *** brama to miejsce sprawowania władzy - Ps 87,2

13. Zaprzęgaj^7573 konia do rydwanu^4818, mieszkanko^3427 Lakisz*, ty jesteś początkiem^7225 grzechu^2403 córki Syjonu**, gdyż w tobie zostały znalezione^4672 przestępstwa*** Izraela.

* tj. „niezwyciężony” lub: „ucieczka” - por. Mi 1,13 - EIB, Gessenius Hebrew and English Lexicon; ** tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7 wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35; *** lub: przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawolność, profanacja

14. Dlatego dasz^5414 dar na rozstanie* Moreszet-Gat**. Domy Akzib*** będą zwodnicze**** dla królów^4428 Izraela^3478.      Joz 15,14

* lub: dar na pożegnanie, odesłanie (żony) - list rozwodowy - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** tj. „radosne zaręczyny” - por. EIB; *** tj. „podstęp”; **** lub: omamieniem

15. Jeszcze^5750 sprowadzę^935 ci dziedzica*, mieszkanko^3427 Maresz**. Wkroczy^935 aż do Adullam*** chwała**** Izraela.      Joz 12,5; 1Sm 22,1; 2Sm 23,13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - objąć w posiadanie, odziedziczyć, zubożeć; ** tj. „miejsce na szczycie” lub „zwycięzca”; *** tj. „sprawiedliwość ludu”; **** lub: chwała, splendor, majestat, godność

16. Ogól^7139|IMP się i ostrzyż^1494*|IMP z powodu rozkoszy** swoich synów^1121; rozszerz^7337|IMP swoją łysinę^7144 jak u sępa***, bo uprowadzili ich od ciebie do niewoli^1540.      Hi 1,20; Iz 22,12

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * tj. znak żałoby szczególnie u kobiety - Am 8,10 Jr 16,6; ** lub: wykwintność, przepych, przyjemność; *** gest pokuty i żałoby

↑↑

Rozdział 2

1. Biada* obmyślającym** nieprawość*** i czyniącym^6466 zło**** na swoich łożach^4904! W świetle^216 poranka^1242 wykonują^6213 je, bo jest to w mocy^410 ich ręki^3027.      Ps 36,4; Iz 32,7; Na 1,11

* lub: ach! niestety! o! biada!; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - planować, wymyślać; *** lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik działania magii, oszustwo, bałwochwalczy kult; **** por. Mi 1,12

2. Gdy* pragną^2530 pól^7704 – rabują** je; gdy* domów^1004 – zabierają^5375 je. Gnębią^6231 mężczyznę*** i jego dom^1004, także* człowieka**** i jego dziedzictwo*****.

* dosłownie: i; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odebrać, zrabować, porwać, złupić; *** geber - mąż, silny mężczyzna, wojownik; **** hebr.: isz - por. Ps 103,15 przypis *; ***** majątek, mienie

3. Dlatego^3651 tak powiedział^559 JHWH: Oto^2005 ja obmyślam* dla** tego^2063 rodu^4940 nieszczęście***, spod którego nie będziecie mogli usunąć swych karków****, ani nie będziecie chodzić zuchwale*****. Bo będzie to czas^6256 nieszczęścia^7451.      Pwt 28,4; Lm 1,14; Am 5,13

* por. w. 1 przypis **; ** dosłownie: nad; *** por. Mi 1,12 przypis **; **** metafora: nieszczęście jako jarzmo, z którego nie ma wyzwolenia; ***** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: dumny, wyniosły

4. W tym dniu^3117 powstanie^5375 o was* przypowieść** i nastanie^1961 nad wami żałosny^5091 lament^5092***, mówiąc^559: Jesteśmy doszczętnie spustoszeni****. Zamienia^4171 dział***** mojego ludu^5971. Ach jakże****** mi go odjął^4185! Nasze pola^7704 rozdzielił^2505 odstępcy^7728.      Jr 9,10

* lub: uniesie się nad wami - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** hebr.: masal - przypowieść, maksyma etyczna, porzekadło, aforyzm, poemat, żart; *** hebraizm: lamentowało się lament - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** zniszczeniem jesteśmy zniszczeni - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ***** terytorium; ****** lub: jak, jak to

5. Dlatego^3651 nie będzie^1961 u ciebie nikogo rzucającego^7993 sznurem^2256 na los* w zgromadzeniu** JHWH.      Lb 34,13; Lb 34,16-29; Joz 18,4; Joz 18,10

* tj. kamyk do rzucania losu, dział, część przyznana przez losowanie - tu akt podejmowania decyzji przez losowanie - por. Joz 14,1; ** hebr.: kahal - zgromadzenie, wspólnota, zbór JHWH - Obj 22,16 przypis *

6. Nie prorokujcie*, niech inni prorokują**. Nie prorokują^5197 do nich: Nie ominie^5253 was hańba***.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - kapać, metafora: prorokować - Am 7,16 - stąd: przestańcie sączyć - EIB, nie kraczcie złośliwie - Biblia Warszawska; ** tu w l.mn.; *** lub: wstyd, zakłopotanie, zniewaga, hańba

7. Czy tak powinno się mówić^559, domu^1004 Jakuba^3290 – zniecierpliwił się Duch*** JHWH? Czy^518 takie są Jego czyny^4611? Czy moje słowa^1697 nie są dobre^3190 dla tego, który postępuje^1980 w sposób prawy***?

* hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr. pneuma - por. Ga 6,18 przypis *; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być krótkim, być za krótkim - idiom: stać się niecierpliwym - por. Lb, 21,4 Sdz 16,16 Hi 21,4 Prz 10,27; *** lub: chodzić prosto

8. Lecz* ostatnio** mój lud^5971 powstaje^6965 niczym wróg^341. Zdzieracie*** płaszcz^8008 wraz^4136 z szatą z przechodzących bezpiecznie^983, jakby powracających^7725 z wojny^4421.      Ps 120,7; Jr 12,8

* dosłownie: i - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: wczoraj, poprzednio, ostatnio; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zedrzeć z, obnażyć, obedrzeć ze skóry

9. Kobiety^802 mojego ludu^5971 wypędzacie^1644 z ich* wygodnych** domów^1004; ich* dzieciom odebraliście^3947 moją świetność*** na zawsze.

* dosłownie: jej; ** lub: wykwintność, przepych, przyjemność, rozkosz, wygoda; *** hebr.: heder - ozdoba, majestat, chwała, świetność

10. Powstańcie^6965* i idźcie^1980*, bo nie ta** jest miejscem odpoczynku***. Z powodu tego, że jest skalana******, zniszczy^2254 was i to zniszczenie^2256 będzie bolesne*****.      Pwt 12,10; Ps 106,38

* tryb rozkazujący; ** domyślnie ziemia Izraela; *** lub: odpoczynek, miejsce odpoczynku, opanowanie; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - skalać (w sensie seksualnym, rytualnym); ***** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być bolesnym

11. O tak!3863. Człowiek^376 chodzący^1980 za wiatrem* i oszust^8267 mówiący kłamstwo**: Będę prorokował^5197*** o winie^3196 i o mocnym napoju**** – taki to będzie^1961 prorokiem^5197 tego ludu^5971.      Iz 28,7; Iz 30,10-11; Jr 5,13; Jr 5,31

* hebr.: ruaʰ - por. w. 7 - stąd: człowiek natchniony - Biblia Poznańska, żyjący w próżności - EIB, proroka udaje - Biblia Gdańska; ** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powiedzieć kłamstwo - kłamstwem oszukuje - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** por. w. 6 przypis *; **** hebr. sekar - mocny, odurzający, fermentowany napój

12. Na pewno zgromadzę* ciebie całego^3605, Jakubie, na pewno zbiorę** resztkę^7611 Izraela. Uczynię^7760 z nich jedno^3162 jak owce^6629 w zagrodzie***, jak trzodę w środku pastwiska^1699, i będzie gwar^1949 jak pośród ludzi^120.

* hebraizm: zgromadzeniem zgromadzę; ** zebraniem zbiorę; *** również możliwe - hebr. bocrah - tj. „twierdza” lub „owczarnia” - miasto w Edomie i miasto w Moabie

13. Wstąpił^5927 przed ich obliczem^6440 ten, który toruje drogę*. Przebili^6555 się, przeszli^5674 przez bramę^8179 i przez nią wyszli^3318. Ich król^4428 przejdzie** przed ich obliczem^6440, a JHWH na ich czele***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - przebijać, przerywać, torować drogę, rozedrzeć; ** por. EIB - przeszedł przed; *** ich głową - Biblia Brzeska, przód, początek, głowa, szczyt

↑↑

Rozdział 3

1. I powiedziałem^559: Słuchajcie* proszę**, przywódcy*** Jakuba^3290 i naczelnicy**** domu Izraela^3478! Czy nie waszą rzeczą jest znać^3045 czym jest sprawiedliwy sąd^4941?      Ps 82,1-5; Jr 5,5; Iz 1,10; Mi 3,9

* tryb rozkazujący; ** lub: O! upraszam! błagam! (używane w usilnych prośbach bądź napomnieniach) - Ps 116,14.18; *** dosłownie: głowa, szczyt, ktoś najważniejszy, suma, całość; **** wodzowie

2. Nienawidzicie* dobra^2896, kochacie^157 zło**, zdzieracie*** z ludu^5921 skórę^5785 i ciało^7607 z jego kości^6106;      Ps 53,4; Ez 22,27; Mi 2,8; Mi 7,2-3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzić, wróg - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** zło, niedola, krzywda; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odebrać, zrabować, porwać, złupić

3. A ci^834, którzy jedzą^398 ciało* mojego ludu^5971, skórę^5785 z niego zrywają**, jego kości^6106 roztrzaskują^6476 i rozrzucają^6566 jak w garnku*** i jak mięso do kotła****.

* lub: ciało, mięso, pokarm; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zedrzeć z, obnażyć, obedrzeć ze skóry; *** dzban - w świątyni; **** sagan - tu i 1Sm 2,14

4. Wtedy^227 będą wołać* do JHWH, a nie odpowie** im, lecz zakryje^5641|JUS swoje oblicze^6440 przed nimi w tym czasie^6256, gdyż oni postępują niegodziwie*** w swych czynach****.

* lub: wołać (na pomoc), krzyczeć, zawołać (w potrzebie); ** lub: reagować, zaświadczać, odpowiadać jako świadek; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zadać ranę, wyrządzić krzywdę, postępować niegodziwie bądź nikczemnie; **** uczynek, czyn, nawyk

5. Tak mówi^559 JHWH o tych prorokach*, którzy zwodzą** mój lud^5971, którzy gryzą^5391 swoimi zębami*** i głoszą^7121 pokój****, a temu, który nic im nie włoży^5414 do ust^6310*****, uświęcają****** wojnę^4421:      Iz 3,12; Iz 9,15-16; Jr 14,14-15

* dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi - por. ro’eh - widzący - 1Sm 9,9; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować błąkanie się, zwodzić; *** (gdy) gryzą zębami, to głoszą pokój - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** hebr.: szalom - pełnia, dobrobyt, pomyślność; ***** metonimia: dawać łapówkę - Expositor’s Bible Commentary - Zondervan 5300 Patterson SE Grand Rapids, MI 49503; ****** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - oddzielić coś jako święte, czcić jako święte, poświęcić

6. Dlatego noc^3915 wam! – Bez wizji* i ciemność^2821! – Bez wróżby**. I zajdzie^935 słońce^8121 nad tymi prorokami^5030 i przygaśnie*** dzień^3117 nad nimi.      Iz 8,20-22

* tj. widzenie, wizja (w uniesieniu, w ekstazie), wyrocznia, proroctwo; ** uprawiać wróżbiarstwo, przepowiadać przyszłość; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być ciemnym

7. Wtedy widzący^2374 będą rozczarowani^954* i wróżbiarze^7080 się zawstydzą**. Oni wszyscy^3605 zakryją swoje brody***, bo nie będzie żadnej^3605 odpowiedzi^4617 od Boga.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zawstydzonym, zażenowanym; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zmieszanym, czuć się speszonym; *** por. Kpł 13,45 Ez 24,17.22

8. A ja jednak^199 jestem napełniony^4390 mocą^3581, Duchem^3701 JHWH, sądem* i siłą^1369, aby oznajmić^5046 Jakubowi^3290 jego występki** i Izraelowi jego grzech^2403.      Pwt 34,9; Iz 11,2

* lub: sąd, orzeczenie prawne, sprawiedliwość, przywilej prawny; ** lub: przewinienie, bunt, przestępstwo, czyny zbrodnicze

9. Słuchajcie^8085|IMP proszę^4994 tego, przywódcy^7218 domu^1004 Jakuba^3290 i naczelnicy* domu Izraela, którzy brzydzicie** się sądem^4941 i wykrzywiacie*** wszystko, co proste^3477****.      Ps 58,1

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: wódz, naczelnik, dowódca, władca, dyktator; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czuć odrazę, uważać za obrzydliwość, brzydzić się; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wykręcać, zniekształcać; **** prawe, proste, słuszne

10. Budujecie^1129 Syjon* krwią^1818, a Jerozolimę^3389 nieprawością**.      Jr 22,13; Jr 22,17; Ha 2,12

* tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7 wzgórza świątyni - Ps 9,11, większych terenów Judy? - Ps 69,35; ** lub: niesprawiedliwość, zło, wina, przewrotność

11. Jej przywódcy^7218 sądzą^8199 za łapówki*, jego kapłani^3548 rozstrzygają** za zapłatę^4242, a jego prorocy^5080 przepowiadają przyszłość*** za srebro^3701. Polegają^8172 jednak na JHWH, mówiąc^559: Czy JHWH nie jest wśród nas? Nie przyjdzie^935 na nas nic złego^7451.      Iz 1,23

* lub: słowo określające dawanie daru jako próby wpłynięcia na sposób myślenia i działania w określonym kierunku - łapówka; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rzucać (losy) - Lb 27,21, nauczać; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wróżyć

12. Dlatego^3651 Syjon^6726 zostanie z powodu^1558 was zaorany^2790 jak pole^7704, z Jerozolimy^3389 zostanie^1961 sterta gruzu^5856, a z góry^2022 domu^1004 – zalesione* wzgórza**.      Jr 9,11; Jr 26,18; Mi 4,11

* lub: las, zarośla, zalesiona wyżyna; ** wyżyna (też jako miejsce kultu), grań, wysokość, góra, kopiec grzebalny

↑↑

Rozdział 4

1. I stanie^1961 się w ostatecznych* dniach^3117, że góra^2022 domu JHWH będzie utwierdzona** na szczytach^7218 gór i wywyższona^5375 ponad pagórki^1389, a ludy*** do niej popłyną^5102.

* lub: dalsza część, koniec, czas późniejszy, ostateczny; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być utwierdzonym, nieugiętym, być niezłomnym, pewnym, być gotowym; *** naród, lud, lud uzbrojony - Sdz 20,10 Iz 36,1

2. I wiele^7227 narodów* przybędzie^1980, mówiąc^559: Chodźcie^1980|IMP, wstąpmy^5927 na górę JHWH, do domu^1004 Boga Jakuba^3290, i będzie nas nauczał** swoich dróg^1870, a my będziemy chodzili^1980 jego ścieżkami^734. Z Syjonu^6726 bowiem wyjdzie^3318 Prawo*** i Słowo**** JHWH z Jerozolimy^3389.      Iz 56,6; Za 2,11; Za 14,16

* hebr.: goim - poganie, narody, nie-Żydzi; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rzucać, wskazywać, pokazywać, kierować, uczyć, pouczać; *** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj; **** sprawa, mowa

3. I będzie sądził^8199* wśród^996 wielu^7227 ludów^5971 i będzie rozstrzygał** sprawy potężnych^6099 i odległych*** narodów^1471. I przekują^3807 swoje miecze^2719 na lemiesze^855, a swoje włócznie^2595 na noże winogrodnika^4211. Naród^1471 na naród^1471 nie podniesie miecza^2719 i nie będą się więcej^5750 uczyć^3925 wojny^4421.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, zarządzać, sądzić, rozstrzygać spór, karać; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - karcić, besztać, strofować, ganić, dowodzić, sądzić; *** dosłownie: aż do

4. I usiądzie^3427|P każdy człowiek^376 pod^8478 swoją winoroślą^1612 i pod swoim figowcem i nikt nie będzie wzbudzał strachu*, bo usta^6310 JHWH Zastępów** to powiedziały^1696.      1Krl 4,25; Jr 30,10; Za 3,10

P liczba mnoga; * lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować drżenie, rozpędzić w popłochu, rozgromić; ** hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa

5. Bo wszystkie^3605 ludy^5971, każdy człowiek^376 pójdzie^1980|P w imię* swojego boga, ale my pójdziemy** w imię JHWH, naszego Boga, na wieki^5769|S wieków***|S.

P liczba mnoga; * imię reprezentuje charakter i autorytet; ** metafora: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - o sposobie życia - por. Rz 6,4 przypis ** - żyć, odchodzić, iść dalej, chodzić; S liczba pojedyncza; *** lub: na zawsze

6. W tym^1931 dniu^3117 – oświadczenie* JHWH, zgromadzę^622 chromą^6760** i zbiorę*** wygnaną**** oraz tę, którą^834 skrzywdziłem^7489;

* lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka w stanie uniesienia); ** tj. kulejącą - w. 7 Rdz 35,15 So 3,19; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zbierać razem; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać odepchniętym, zepchniętym na bok

7. A z tej^853 chromej^6760 ustanowię* resztkę**, a z wygnanej^5080 – potężny*** naród. I JHWH będzie królował^4427 nad nimi na górze^2022 Syjon^6726, odtąd^6258 aż^5704 na wieki^5769|S.      Mt 11,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mianować, wyznaczać, ustanawiać, kształtować, sprawiać, że coś się stanie; ** pozostałość; *** rozległy, liczny; S liczba pojedyncza

8. A ty, Wieżo Trzody*, twierdzo** córki^1323 Syjonu^6726, do ciebie nadejdzie^857 i przyjdzie^935 wcześniejsze*** panowanie^4475 – królestwo^4467 córki^1323 Jerozolimy.

* hebr.: Migdal-Eder - miejscowość Rdz 35,21 - symbol czuwania nad stadem - 2Krn 26,10; ** hebr.: ofel - nazwa wzgórza na płd. od świątyni - 2Krn 27,3 Ne 3,26 baszta, tu miasto Dawida - 2Sm 5,7; *** lub: pierwsze

9. Dlaczego^4100 teraz^6258 tak głośno* krzyczysz**? Czy nie ma króla^4428 u ciebie? Czy twój doradca^3289 zginął^6, że ból^2427 twój wzmógł*** się jak u rodzącej^3205?      Iz 3,1-3; Jr 8,19

* lub: krzyk, ryk, huk; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydawać okrzyk wojenny, dawać sygnał do wojny, wiwatować, wołać w udręce; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wzmocnić

10. Wij*|IMP się z bólu i przyj**|IMP, córko^1323 Syjonu^6726, jak rodząca^3205, bo teraz^6258 wyjdziesz^3318 z miasta^7151 i zamieszkasz^7931 w polu^7704, i pójdziesz^935 aż do^5704 Babilonu***. Tam będziesz wybawiona****, tam cię JHWH odkupi***** z rąk^3709 twoich wrogów^341.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwijać się, wirować; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** dosłownie: buchnąć, przynieść - por. Ps 22,9 Hi 33,8; *** tj. „pomieszanie” - stolica Babilonii położona nad Eufratem; **** lub: odebrać, wyrwać, wyratować; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wykupić (jako krewny), odkupić (jako Bóg)

11. Teraz^6258 zebrało^622 się przeciwko^5921 tobie wiele^7227 narodów^1471, mówiąc^559: Niech będzie zhańbiona*, niech nasze oczy^5869 nasycą się patrząc^2372|JUS na Syjon**.      Iz 5,25-30; Iz 17,12-14

* lub: być zanieczyszczonym, bluźnierczym, bezbożnym; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** proroctwo spełniło się w roku 701 p.n.e. w czasie oblężenia przez Asyryjczyków

12. One* jednak nie znają** myśli*** JHWH ani nie rozumieją^995 Jego planów****. Bo On zgromadził^6908 je jak snopy^5995 na klepisku^1637.

* domyślnie: narody; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - posiadać wiedzę, znać, umieć, uznawać; *** lub: zamysł, plan, wymysł, myśl; **** rada, zamysł, plan

13. Wstań^6965|IMP i młóć*, córko^1323 Syjonu^6726, bo twój róg** uczynię^7760 z żelaza i twoje kopyta^6541 uczynię^7760 ze spiżu***, i zmiażdżysz^1854 wiele ludów^5971. I poświęcę**** ich łupy^1214 JHWH i ich bogactwo^2428 PANU^113 całej^3605 ziemi^776.      Iz 41,15; Jr 51,20-23; Za 12,1-8; Za 14,14

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - deptać, tratować; ** termin ten opisuje siłę, honor, władanie, godność, płodność, potomków - por. 1Sm 2,10 Ps 89,11; *** spiż - twardy stop miedzi z cyną, cynkiem i ołowiem; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zabronić (używania), przeznaczyć na zniszczenie, wygubić, wyniszczyć, poświęcić coś jako obłożone klątwą

↑↑

Rozdział 5

1. Zbierz się teraz^6258 w oddziały*, córko^1323 oddziału**|S! Wał oblężniczy^4692 stanął^7760 przeciwko^5921 nam. Kijem*** będą bić w policzek^3895 sędziego^8199 Izraela.      Mt 26,67; Mt 27,30

* lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - zebrać się w gromadach; ** grupa, gromada, banda, oddział, najazd, napaść; S liczba pojedyncza; *** drąg, rózga, kij, gałąź

2. A ty, Betlejem* Efrata**, za małe^6810 aby być w tysiącach*** w Judzie^3063, z ciebie wyjdzie^3318 Mi Ten, który będzie^1961 władcą**** w Izraelu, a Jego pochodzenie***** – pradawne^6924, od wieczności^5769.      Mt 2,5-12; Łk 2,4; Łk 2,11

* tj. „dom chleba”; ** tj. „miejsce owocowania lub sterta popiołów” - miasto w okolicach Betel - por. Rdz 48,7 1Sm 35,16-19 lub Betlejem Efratejskie - mieszkańcy pochodzili z Efraty - KULᴷ; *** lub: pokolenie; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić; ***** miejsce wyjścia

3. Dlatego wyda^5414 ich aż do czasu^6256, kiedy rodząca^3205 porodzi^3205 i wtedy pozostałość* Jego braci^251 wróci^7725 do synów^1121 Izraela.      Iz 10,20-22; Oz 11,8; Mi 5,7-8

* lub: resztka, pozostałość

4. Powstanie* i będzie paść^7462 w mocy^5797 JHWH i w majestacie** imienia^8034 JHWH, swojego Boga. I zamieszkają***|P, bo teraz^6258 stanie się wielki**** aż po krańce^657 ziemi^776.      Ps 72,8; Iz 52,13; Za 9,10

* lub: zajmować stanowisko, trwać, wystąpić, służyć, stać; ** lub: wywyższenie, duma, majestat; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - siedzieć, być ustawionym, zostawać, mieć siedzibę; P liczba mnoga; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać się wywyższonym, dorosnąć

5. I Ten będzie pokojem*. Gdy Aszur** wkroczy^935 do naszej ziemi^776 i gdy podepcze*** nasze twierdze****, wtedy wystawimy^6965 przeciwko niemu siedmiu^7651 pasterzy^7462 i ośmiu^8083 książąt***** z ludu******|S.      Iz 40,11; Iz 45,22; Iz 49,9; Iz 52,10; Ez 34,13-15; Ez 34,23-24; Mi 7,14

* hebr.: szalom - pomyślność, pełnia, bezpieczeństwo, pokój, przyjaźń; ** tj.: „krok” - Asyria - starożytne państwo semickie w płn. Mezopotamii, istniejące od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.; *** lub: maszerować, udeptywać (w tłoczni), wyginać; **** cytadela, pałac, twierdza; ***** lub: pomazaniec, książę, ofiara płynna - Pwt 32,38 Ps 83,11; ****** dosłownie: adam - liczba pojedyncza; S liczba pojedyncza

6. I złamią* ziemię^776 Aszur^804 mieczem^2719 i ziemię^776 Nimroda** u jej wejścia***. I wybawi nas od Aszur^804, gdy wkroczy^935 do naszej ziemi^776 i gdy będzie stąpał**** w naszych granicach*****.      Na 2,11-13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyrządzić krzywdę, łamać, rozbić, roztrzaskać; ** tj. „bunt” lub „waleczny” - prawnuk Noego - Rdz 10,8-9; *** lub: otwór, brama, wejście; **** por. w. 5 przypis ***; ***** terytorium, region, granica

7. I stanie^1961 się resztka^7611 Jakuba^3290 pośród* wielu^7221 ludów^5971 jak rosa** od JHWH, jak ulewny deszcz*** na zieleń****, które^834 nie czekają***** na człowieka^376 ani nie zwlekają****** z powodu synów ludzkich^120|S.      Pwt 32,2; Ps 72,6; Ps 110,3

* lub: środek, wewnętrzna część; ** nocne opary, lekki deszcz; *** lub: obfite, intensywne ulewy; **** zioło, trawy, trawa, zielona roślinność; ***** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wypatrywać z niecierpliwością; ****** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mieć nadzieję na, czekać; S liczba pojedyncza

8. Resztka^7611 Jakuba będzie^1961 pośród pogan*, wśród^7130 wielu^7227 narodów**, jak lew^738 między leśnymi^3293 zwierzętami^929 i jak lwiątko*** między trzodami^5739 owiec^6629, które^834 – gdy przechodzi^5674 – depcze^7429 i szarpie^2963, i nie ma ocalenia****.      Rdz 49,9

* hebr.: goim - poganie, narody, nie-Żydzi; ** naród, lud, lud uzbrojony - Sdz 20,10 Iz 36,1; *** młody lew; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyrwać, wyzwolić

9. Wzniesie*|JUS się twoja ręka^3027 nad twoimi wrogami**, a wszyscy^3605 twoi przeciwnicy^349 zostaną wycięci^3772.      Ps 10,12; Ps 21,8; Iz 26,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być podniesionym, być wzniesionym, być wysoko; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** lub: przeciwnik, nieprzyjaciel, ciemiężyciel

10. I stanie^1961 się w tym dniu^3117 – oświadczenie* JHWH – że wytnę^3772 twoje konie^5483 spośród ciebie i zniszczę** twoje rydwany^4818.      Iz 2,7; Oz 14,3; Za 9,10

* lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka w stanie uniesienia); ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zniszczyć, uśmiercić

11. Wytnę^3772 miasta^5892 twojej ziemi^776 i zburzę* wszystkie^3605 twoje umocnienia**.      Iz 2,12-17; Oz 10,14; Am 5,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - strącić, zburzyć, przełamać, połamać; ** twierdza, warowne miasto, warownia

12. Wytnę* czary** z twojej ręki^3027 i nie będzie^1961 u ciebie wróżbitów***.      Pwt 18,10-12

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zniszczyć, odcinać, ściąć; ** czarnoksięstwo - 2Krl 9,22 Iz 47,9 Na 3,4; *** koniugacja czasownika - poel - rzadka forma dla czasowników nieregularnych - praktykować wieszczbiarstwo, czarować

13. Wytnę^3772 twoje rzeźbione bożki* i twoje stele** spośród ciebie i nie będziesz już^5750 oddawał pokłonu*** dziełu^4639 swoich rąk^3027.      Iz 2,18; Iz 2,20; Iz 17,8; Ez 6,9

* lub: wyobrażenie bóstwa, bałwan, ryty obraz; ** tj. filar, pamiątkowy kamień, mastaba - grobowiec ze stelą; *** lub: padać na twarz, oddawać pokłon

14. Wyrwę^5428 twoje aszery* spośród^7130 ciebie i zniszczę** twoje miasta.      Wj 34,14; Pwt 16,21; Iz 27,9

* aszera - kananejska bogini powodzenia i szczęścia również symbole tej bogini, jak święte drzewa lub słupy umieszczane przy jej ołtarzach; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - unicestwiać, gubić, niszczyć

15. W gniewie* i zapalczywości** dokonam^6213 zemsty*** nad narodami^1471, które^853 nie posłuchały^8085****.      Iz 1,24; Iz 65,12

* lub: nos, gniew, metafora: fuknąć gniewnie; ** żar, furia, wściekłość, oburzenie, złość, gniew; *** lub: odwet, pomsta; **** por. Mi 6,1 przypis *

↑↑

Rozdział 6

1. Słuchajcie*|IMP proszę**, co mówi JHWH: Wstań^6965|IMP, spieraj***|IMP się z górami^2022 a pagórki^1389 niech słuchają^8085 twojego głosu.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozumieć, posłuchać, spełnić prośbę, zgodzić się, okazać posłuszeństwo; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: O! upraszam! błagam! (używane w usilnych prośbach bądź napomnieniach); *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - walczyć, zmagać się, kłócić się, prowadzić sprawę, proces (prawny)

2. Słuchajcie^8085|IMP góry^2022, sporu^7379 JHWH, i wy niewzruszone* fundamenty^4146 ziemi^776, bo^3588 JHWH wiedzie spór** ze swoim ludem^5973 i spiera^3198 się z Izraelem^3478.      2Sm 22,16; Ps 104,5; Iz 1,18; Jr 2,9; Oz 4,1

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: ciągły, nieprzemijający, trwały; ** niesnaski, spór, sprawa w sądzie, konflikt, kłótnia

3. Mój ludu^5971, cóż ci uczyniłem^6213? W czym ci się uprzykrzyłem*? Odpowiedz**|IMP mi.      Iz 43,22-23; Jr 2,5

* lub: nużyć, męczyć, wyczerpywać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, zaświadczać, odpowiadać jako świadek; IMP imperativus - tryb rozkazujący

4. Bo wyprowadziłem* cię z ziemi^776 Egiptu^4714, odkupiłem** cię z domu^1004 niewolników^5650 i posłałem^7971 przed twoim obliczem^6440 Mojżesza***, Aarona**** i Miriam*****.      Wj 14,30; Wj 15,20; Wj 20,2; Pwt 7,8; Ps 77,20; Oz 12,13

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przyprowadzić w górę, pobudzić (umysłowo), ofiarować, wywyższyć; ** dać okup; *** tj. „wyciągnięty” (z wody); **** tj. „przynoszący światło”; ***** tj. „bunt”

5. Mój ludu^5971! Wspomnij^2142 proszę*, co zamierzał^3289 Balak**, król Moabu***, a co mu odpowiedział^6030 Balaam****, syn^1121 Beora*****, od^4480 Szittim****** aż do^5704 Gilgal*******, abyś^4616 poznał^3045 sprawiedliwość^6666 JHWH.      Lb 23,7-24; Lb 24,3-24

* por. w. 1 przypis **; ** tj. „niszczyciel”; *** tj. „od jego ojca” obszar na wschód od Morza Martwego między rzeką Zered, a rzeką Arnon; **** tj. „nie z ludu”; ***** „palenie”; ****** „akacje” - Lb 25,1; ******* tj. „koło, toczenie się” - Pwt 11,30

6. Z czym^4100 mam się stawić* przed JHWH, zgiąć^3721** się przed Bogiem z wysokości***? Czy mam stawić* się przed Nim z ofiarami całopalnymi^5930 z cieląt^5695 jednorocznych****?

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - stanąć twarzą w twarz, przyjść na spotkanie; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - i pochylać się; *** wysokość, wyniesienie, metafora: ktoś szlachetnie urodzony; **** dosłownie: cieląt synów rocznych - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

7. Czy JHWH ma upodobanie* w tysiącach^505 baranów^352 i miriadach** strumieni^5158 oliwy^8081? Czy dam^5414 swojego pierworodnego^1060 za mój występek***, owoc^6529 mojego łona^990 za grzech^2403 mojej duszy^5315?      Iz 57,15; Mt 23,23

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być łaskawym, życzliwym, przyjmować życzliwie, być zadowolonym; ** mnóstwo, miriada, dziesięć tysięcy; *** lub: przewinienie, bunt, przestępstwo, czyny zbrodnicze

8. Oznajmiono^5046 ci, człowieku^120|S, co jest dobre^2896 i czego JHWH żąda* od ciebie^4480, jeśli^518 nie to: byś czynił^6213 sprawiedliwość**, kochał^160 miłosierdzie*** i pokornie**** chodził^1980 z twoim Bogiem.      Rdz 18,19; Pwt 10,12; Oz 6,6

S liczba pojedyncza; * lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - domagać się, badać, żądać, zabiegać o, starać się o; ** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie; *** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać pokorę, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - być skromnym - tu i Prz 11,2

9. Głos^6963 JHWH woła* do miasta^5892** – rozsądek*** skłania do bojaźni^3372 wobec twojego imienia****: Słuchajcie*****|IMP rózgi^4294 i tego, kto ją ustanowił******.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać; ** dotyczy: Jerozolimy (?); *** mądrość, rozsądek, siła, zwycięstwo; **** tzn. uznaje autorytet wołającego - Mi 4,5 przypis *; ***** lub: być posłusznym; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ****** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyznaczyć

10. Czy wciąż^5750 są w domu^1004 nieprawym* skarby^214 nieprawości^7562 i efa** pomniejszona***, przeklęta^2194?      Jr 5,26-27; Am 3,10

* hebr.: resza - winny, zły, niegodziwy, przestępczy; ** jednostka miary objętości ciał sypkich i płynów - 22,9 l. - pojemnik; *** dosłownie: chudość, niedostatek, nikłość, marnienie - tu i Ps 106,15 Iz 10,16

11. Czy mam je usprawiedliwić* mimo nieprawych** szal***, mimo trzosu^3599 z fałszywymi^4820 odważnikami****?      Kpł 19,36; Oz 12,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być czystym; ** zło, niegodziwość, wina, nieprawość; *** lub: odważniki, szale wagi; **** dosłownie: ciężarek, kamień

12. Miasto, którego^834 bogacze^6223 są wypełnieni^4390 gwałtem*, jego mieszkańcy^3427 mówią^1696 kłamstwo**, a w ich ustach język^3956 ich – zdradliwy***.      Iz 1,23; Iz 5,7; Jr 9,2; Am 6,3-4; Mi 2,1-2

* lub: krzywda, okrucieństwo, niesprawiedliwość, gwałt; ** rozczarowanie, fałszerstwo, podstęp; *** oszustwo, kłamstwo

13. I dlatego^1571 ja uderzę* cię chorobą** i spustoszę*** z powodu twoich grzechów.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, uderzać, szturchać, biczować; ** uczynić obolałym, chorym, smucić się, sprawię chorobę (przez) uderzenie... i (przez) spustoszenie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pustoszyć, przejmować grozą

14. Ty^859 będziesz jadł^398, ale się nie nasycisz*; twój głód** będzie w twoim wnętrzu***. Odłożysz****, lecz nie zachowasz*****, a co zachowasz******, wydam pod miecz^2719.      Iz 9,20; Iz 30,6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć w nadmiarze, otrzymać swoją porcję, nasycić się; ** dosłownie: poczucie zapadania się, pustka - o rozwierającym się żołądku; *** środek, wewnętrzna część; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przestawić, przesunąć z powrotem; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - doprowadzić w bezpieczne miejsce; ****** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wyzwolić, wyśliznąć się

15. Ty^859 będziesz siał^2232, ale nie będziesz żął*; ty^859 wytłoczysz** oliwki^2132, ale nie namaścisz^5480 się oliwą^8081, i moszcz*** – lecz nie napijesz się wina^3196.      Pwt 28,38; Jr 12,13; Am 5,11; So 1,13

* lub: zbierać żniwo, zbierać zbiory; ** dosłownie: deptać, maszerować, udeptywać (w tłoczni); *** wino, świeże bądź młode wino, moszcz, świeżo wyciśnięte wino

16. I strzegłeś^8104 ustaw* Omriego** i wszystkich^3605 czynów^4639 domu^1004 Achaba***, i chodziliście^1980 według ich rad****. Z tego względu^4616 wydam^5414 cię na spustoszenie^8047, a jego mieszkańców^3427 na pośmiewisko*****. I będziecie nieść^5375 hańbę****** mojego ludu^5971.      1Krl 16,25; 1Krl 21,25; 2Krl 21,3; Ps 44,13; Jr 7,25; Jr 18,16; Jr 29,18

* lub: zarządzenie, ograniczenie, postanowienie, coś nakazanego, ustawa; ** tj. „uczeń JHWH” - król płn. królestwa Izraela - 1Krl 16,16; *** tj. „brat ojca” - syn Omriego - 1Krl 16,28; **** plan, zasada, pomysł, rada; ***** syczenie, gwizdanie; ****** drwinę

↑↑

Rozdział 7

1. Biada* mi! Stałem^1961 się bowiem^3588 jak po letnich^7019 zbiorach^625, jak pozostałość^5955 po winobraniu^1210. Nie ma żadnego grona** do zjedzenia^398, moja dusza*** pragnie^183 wczesnej figi****.      Iz 24,13; Iz 28,4; Oz 9,10

* lub: niestety! biada! tu i Hi 10,15; ** pęk kwiatów, kiść; *** hebr.: nefesz - dusza, osoba, akt woli, gardło, osobowość; **** tj. pierwsza dojrzała figa, wczesna figa, tu i Oz 9,10

2. Pobożny* zniknął^6 z ziemi^776, nie ma prawego** wśród ludzi^120|S. Wszyscy^3605 czyhają^693 na krew^1818, każdy*** zastawia**** sieć^2764 na swojego brata^251.

* hebr.: chasid - wierny, bogobojny, pobożny, święty; ** lub: szczery, prawy, sprawiedliwy, prawidłowy, należyty; S liczba pojedyncza; *** hebr.: isz - mężczyzna, mąż, człowiek, ludzkość, każdy; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - poluje

3. Do złego^7451 – choćby obiema rękami^3709; do czynienia dobra* – książę** i sędzia^8199 zabiegają^7592 o łapówkę***. A dostojnik^1419? On mówi^1696 to, czego pożąda**** jego dusza^5315 i do spółki przekręcają*****|HAP sprawę.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ucieszyć, sprawić radość, czynić dobrze komuś; ** lub: władca, przywódca, wysoki urzędnik, naczelnik, dowódca; *** lub: wynagrodzenie, odpłata, nagroda, łapówka; **** pragnienie, pożądanie, klęska; ***** dosłownie: zwijać, tkać, splatać; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

4. Najlepszy^2896 z nich jest jak kolec*, najuczciwszy** jak płot ciernisty^4534|HAP. Dzień^3117 twoich stróżów*** i twojego nawiedzenia**** nadszedł^935; teraz^6258 nastanie^1961 pośród nich zamieszanie*****.

* tj. ciernisty krzew - o dolinie Jordanu - tu i Prz 15,19; ** lub: szczery, prawy, sprawiedliwy, słuszny, należyty; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czuwać, śledzić uważnie; **** kara, przegląd; ***** lub: zawstydzenie tu i Iz 22,5

5. Nie wierzcie* bliźniemu^7453, nie ufajcie^982 przyjacielowi^441. Strzeż^8104 bramy^6607 swoich ust^6310 przed leżącą** na twoim łonie***.

* lub: trwać mocno, ufać, być pewnym; ** lub: spoczywać na - w intymnym akcie, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - leżącym (?) - J 21,20; *** piersi - Biblia Poznańska

6. Bo syn^1121 znieważa* ojca^1, córka^1323 powstaje** przeciwko swojej matce^517, synowa^3618 przeciwko swojej teściowej^2545, a wrogami^341 człowieka^376 są jego domownicy^1004.      Łk 12,53

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uważać za głupiego, traktować pogardliwie; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rosnąć w siłę, powstawać, utwierdzać się

7. Lecz* ja będę wypatrywał** JHWH, będę oczekiwał*** Boga mojego zbawienia****. Mój Bóg mnie wysłucha*****.      Ha 2,1

* dosłownie: a ja; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czuwać, śledzić uważnie - por. w. 4; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - mieć nadzieję na; **** wyzwolenie, ocalenie, ratunek, bezpieczeństwo, dobrobyt, zwycięstwo; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - spełnić prośbę, zgodzić się

8. Nie raduj* się z mojego powodu**, moja nieprzyjaciółko^341! Chociaż upadłem*** – powstanę^6965; chociaż^3588 siedzę^3427 w ciemności^2822 – JHWH jest moją światłością^216.

* lub: wesoły, zadowolony, radosny; ** EIB - nie wytrząsaj się nade mną; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - paść na twarz przed kimś, wpadać w ręce

9. Zniosę^5375 gniew* JHWH, bo zgrzeszyłem** przeciwko Niemu, aż^5704*** będzie prowadził^7378 moją sprawę w sądzie^7379 i wykona^6213 na mnie sprawiedliwy sąd****. Wyprowadzi^3318 mnie na światło^216 i ujrzę^7200 Jego sprawiedliwość^6666.      Rz 10,1-4; Rz 11,23-27

* lub: furia, wściekłość, burzenie się, oburzenie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - grzeszyć, chybić celu, utracić, ponieść karę za grzech; *** dosłownie: aż gdy; **** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, wyrok, sprawiedliwość, przywilej (prawny), prawość, słuszność w sądzie

10. I zobaczy^7200* to moja nieprzyjaciółka^341 i okryje^3680 się wstydem** ta, która do mnie^413 powiedziała^559: Gdzie*** jest JHWH, twój Bóg? Moje oczy^5869 ujrzą^7200 ją, teraz^6258 będzie^1961 na podeptanie**** jak uliczne^2351 błoto^2916.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd; ** lub: hańba - Ps 89,45 Ez 7,18 Ab 1,10; *** gdzie On... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** lub: deptanie, udeptane miejsce, EIB - jak deptak, jak...

11. Dzień^3117 budowy* twoich murów^1447! Ten dzień^3117! Dekret** przeciwko tobie będzie oddalony***.      Am 9,11; Za 2,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odbudowywać; ** akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna; *** dosłownie: być odległym, być dalekim ten dzień - oddali przepis - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

12. Ten dzień^3117 przyjdzie^995 do ciebie od^4480 Aszur* aż do miast Egiptu**, od Egiptu^4692 aż po Rzekę***, od morza**** aż do morza^3220 i od góry^2020 aż do góry^2020.

* tj.: „krok” - Asyria - Mi 5,5 przypis **; ** hebr.: macor - pierścień oblężenia, oblężenie, fortyfikacje - nazwa własna - Egipt - 2Krl 19,24; *** o Eufracie - Rdz 31,21 o Tygrysie - Dn 10,4 o Nilu - Rdz 15,18; **** o Morzu Śródziemnym - Joz 1,4 o Morzu Martwym - Rdz 14,3 o Morzu Czerwonym - Wj 10,19 w znaczeniu - zachód - Rdz 13,14

13. A ta ziemia^776 stanie się pustkowiem* z powodu^5921 swoich mieszkańców^3427, z powodu owocu** ich czynów***.      Iz 19,23-25; Iz 60,4; Iz 60,9

* lub: zniszczenie, zmarnowanie, spustoszenie; ** plonu; *** lub: uczynek, czyn, nawyk

14. Paś^7462|IMP swój lud^5971 laską* swoją, trzodę^6629 swojego dziedzictwa**, mieszkającą^7931 samotnie^910 w zaroślach^3293 pośrodku^8432 Karmelu***. Niech się pasą^7462 w Baszanie**** i Gileadzie***** jak za dawnych^5769 dni^3117.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: rózga, kij, gałąź, odrośl, pałka; ** majątek, dziedzictwo, mienie; *** tj. „ziemia ogrodów” - góra na północy Izraela, niedaleko Hajfy - 1Krl 18,19; **** góra na wysokości płaskowyżu na wsch. od Jeziora Galilejskiego - dziś Wzgórza Golan - Pwt 3,3 Joz 12,4; ***** określenie obszaru różnie definiowanego w zależności od kontekstu - górzyste tereny na wsch. od Jordanu na płd. od rzeki Jarmuk

15. Ukażę^7200 mu* cudowne** znaki, jak za dni^3117 twojego wyjścia^3318 z ziemi^776 Egiptu***.      Wj 3,20; Wj 34,10; Ps 78,11-16

* domyślnie: Izraelowi; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być cudownym, nadzwyczajnym, zdumiewającym, być trudnym do zrozumienia; *** hebr.: micrajim - „ziemia Koptów”

16. Ujrzą^7200 to narody* i zawstydzą** się całej^3605 swojej potęgi***. Przyłożą^7760 rękę do ust****, a ich uszy^241 ogłuchną*****.      Mi 3,7

* hebr.: goim - poganie, narody, nie-Żydzi; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zawstydzonym, zażenowanym; *** siła, moc, dzielność, potęga; **** tj. zamilkną - Hi 21,5 40,4; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - milczeć, być głuchym

17. Będą lizać^3897 proch^6083 niczym wąż^5175, niczym pełzający* po ziemi^776. Z drżeniem^7264 wyjdą ze swoich warowni^4526 do JHWH, naszego Boga; będą się bać** i lękać*** Ciebie.      Ps 72,9; Iz 49,23; Jr 33,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - cofnąć się, odpełznąć, bać się, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - płazy ziemi; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odczuwać przerażenie; *** być przejętym bojaźnią

18. Któż^4310 jest Bogiem jak Ty, który przebaczasz^5375 nieprawość* i przechodzisz** ponad przestępstwem*** resztki^7611 swojego dziedzictwa? Nie zachował^2388 swojego gniewu**** na zawsze^5703, bo On^1931 ma upodobanie***** w miłosierdziu^2617.      Wj 34,7; Wj 34,9; Iz 43,25; Rz 3,25

* lub: przewrotność, deprawacja, nieprawość; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść nad, obok, nieść, pozbyć się, zabrać; *** przewinienie, bunt, wykroczenie dotyczące własności, przestępstwo, czyny zbrodnicze, swawolność, profanacja; **** lub: nos, gniew, metafora: fuknąć gniewnie; ***** znajdować przyjemność, rozkosz

19. Odnowi* miłosierdzie** nad nami, pokona^3533 nasze nieprawości*** i wrzuci w głębiny^4688 morza^3220 wszystkie nasze grzechy^2403.      Jr 50,20

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zmienić kierunek w określony sposób a następnie pójść w kierunku dokładnie przeciwnym; ** lub: mieć litość, być miłosiernym, współczuć, litować się; *** por. w. 18 przypis *

20. Okażesz^5414 wierność* Jakubowi^3290 i miłosierdzie** Abrahamowi^85, tak jak przysiągłeś^7650 naszym ojcom za pradawnych*** dni.      Pwt 7,8

* hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność; ** lub: dobroć, łaskawość, wierność, miłosierdzie, życzliwość; *** lub: starożytność, początek, przód, prastare czasy

Księga Nahuma

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ]

Rozdział 1

1. Brzemię* Niniwy**. Zwój^5612 wizji^2377 Nahuma*** z Elkosz^512.

* hebr.: masa - ciężar, brzemię, ładunek, wypowiedź - słowo często rozpoczynające wypowiedź proroka - por. Iz 13,1 14,28; ** tj. „siedziba Ninusa” - stolica Asyrii do roku 640 p. Chr.; *** tj. „pocieszenie”

2. JHWH jest Bogiem zazdrosnym* i mszczącym** się; mściwy^5358 jest JHWH i władcą*** gniewnym****; JHWH, który się mści nad przeciwnikami^6862 swoimi i zachowuje^5201 gniew wobec nieprzyjaciół^341 swoich.

* tylko tu i Joz 24,19; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - pomścić, brać odwet, żywić mściwe uczucia; *** hebr.: ba’al - pan, właściciel, mąż; **** lub: żar, furia, wściekłość, gorączka, oburzenie, złość

3. JHWH nieprędki* do gniewu**, to*** Bóg wielkiej^1419 mocy^1419, nie uzna za niewinnego**** tego, który jest winny^5352; w nawałnicy^5492 i w burzy^8183 jest droga^1870 JHWH, a obłok^6051 jest prochem^80 Jego nóg,      Wj 34,6-7; Lb 14,18; Iz 66,15; Jr 4,13; Oz 8,7

* lub: cierpliwy, nieskory do gniewu; ** nos, gniew, metafora: fuknąć gniewnie; *** dosłownie: i wielkiej mocy; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uznawać za niewinnego, pozostawiać bez kary

4. Który gromi*|IMP morze^3220 i wysusza^3001 je, i wysuszył^2717 wszystkie^3605 rzeki^5104; usechł^536 przed Nim Baszan** i Karmel***, usechł^536 także kwiat Libanu****;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ganić, napominać, psuć; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** tj. „owocny, płodny” - kraina na wsch. od Jordanu i na płn. od Gileadu - w połowie przekazana pokoleniu Manassesa - Lb 32,33; *** tj. „ziemia ogrodów” - góra w okolicach Hajfy - 1Krl 18,19, miasto na zach. brzegu M. Martwego na płd. od Hebronu - 1Sm 15,12; **** tj. „biel” - lesiste pasmo górskie na płn. granicy Izraela

5. Góry^2022 drżą* przed Nim^4480, a pagórki^1389 się roztapiają** i ziemia^776 podnosi^5375 się przed Jego obliczem^6440, także okrąg ziemi*** oraz wszyscy^3605 mieszkający^3427 na nim.      Ps 18,7; Iz 5,25

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trząść się, dygotać; ** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - topnieć, płynąć; *** lub: świat, zamieszkała ziemia, stały ląd, okrąg ziemi

6. Kto ostoi^5975 się przed Jego wzburzeniem*? A kto powstanie wobec żaru** Jego gniewu^639? Uniesienie*** Jego wylewa^5413 się jak ogień^784, a skały^6697 rozpadają się przed Nim.

* lub: gniew, oburzenie, przeklęty przez oburzonego Boga; ** lub: gniew, żar, płomień gniewu - tylko w odniesieniu do Boga; *** lub: żar, furia, wściekłość, niezadowolenie, oburzenie, gniew

7. Dobry^2896 jest JHWH. On miejscem schronienia* w dniu^3117 ucisku**, zna^3045 tych, którzy w Nim pokładają ufność***;

* lub: twierdzą; ** lub: utrapienie - w. 9 przypis ***; *** szukają u Niego schronienia

8. W zalewającej* powodzi** uczyni^6213 kres*** temu**** miejscu^4725, a wrogów^341 Boga będą gonić zawzięcie^7291 ciemności^2822.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść nad, iść ponad; ** lub: potop, ulewa; *** lub: całkowite zniszczenie, unicestwienie, zakończenie; **** dosłownie: jej

9. Co zamyślacie* wobec JHWH? On uczyni^6213 kres** Niniwie, nie nastanie^6965 drugi raz utrapienie***.      Ps 2,1-4

* domyślnie niniwejczycy lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozważać, zamyślać, planować; ** por. w. 8 przypis ***; *** lub: ciężkie położenie, niedola, kłopot, udręczenie

10. Bo tak^5704 jak splątane^5440 ciernie^5518 i jak upici^5433 są winem*, jak słoma zupełnie** sucha – zostaną pochłonięci***.      Ml 1,4

* lub: napój, napój alkoholowy, wino; ** pełny, w pełni; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pass - pochłaniać (o ogniu), jeść, trawić, niszczyć

11. Z ciebie bowiem wyszedł^3318 planujący* zło** przeciw^5921 JHWH – złośliwie*** doradzający^3289.      Ps 101,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - planować, zamierzać, wymyślać; ** lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły (czas); *** dosłownie: Belial - por. Ps 41,8 idiom: coś bezwartościowego, niegodziwego, buntowniczego, w LXX - imię diabła

12. Tak powiedział^559 JHWH: Choć^518 bezpieczni* i tak liczni^7227, zatem^3651 zostaną zniszczeni** – i przeminą^5674; a ciebie chociaż upokorzyłem*** – już więcej^5750 cię nie upokorzę^6031.

* lub: doskonały, cały, pełny, spokojny, bezpieczny; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - odcięci; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - upokarzać, źle traktować, dręczyć, osłabiać

13. A teraz złamię* jego jarzmo**, które jest na tobie, a więzy^4147 twoje rozerwę***.      2Krl 16,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozdzierać gwałtownie, łamać, niszczyć, kruszyć; ** lub: żerdź, tyczka, jarzmo - Lb 13,23 40,10.12 Ps 66,9 121,3; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozerwać, złamać, wyrwać, podrzeć, oderwać

14. BoCW przeciwko tobie JHWH rozkazał*, że nie będzie więcej już potomstwa** z twojego imienia^8034; z domu^1004 twojego boga^430 zniszczę^3772 ryte*** i lane posągi****, gdyż byłeś mało warty^7043 – wyznaczę^7760 ci grób*****.      Iz 7,8-25; Iz 8,5-8

CW conjunctive waw; * lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zlecić, rozkazać, wyznaczyć; ** idiom: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - nie zostanie zasiane - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** hebr.: pesel - obraz, wyobrażenie bóstwa rzeźbione w drewnie lub wykuwane w kamieniu, a później odlewane z metalu; **** lub: topiony metal, odlewany wizerunek (bożka), sieć; ***** hebr.: qeber - grób, grobowiec - synonim świata podziemnego - Ps 49,9 przypis **

15. Oto^2009 na górach^2022 stopy^7272 zwiastującego radosne poselstwo*, oznajmiającego^8085 pokój**. Obchodź^2287 Judo^3063 swoje święta^2282, dopełnij^7999 swoich ślubów***; bo już więcej niegodziwiec^1100**** nie zdoła przejść^5674 przez ciebie, całkowicie^3605 został zgładzony*****.      Iz 52,7; Rz 10,15

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ucieszyć się dobrą nowiną, ogłaszać radosną wieść; ** lub: pomyślność, pełnia, bezpieczeństwo, pokój, przyjaźń; *** lub: przysięgi - tu w l.mn., uroczysta obietnica złożona Bogu lub innej osobie - Lb 6,2.5.21; **** por. w. 11 przypis ***; ***** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać odciętym, być zużytym, ponieść fiasko

↑↑

Rozdział 2

1. Wyruszył^5927 przeciwko* tobie ten, który rozprasza**. Dopilnuj^5341 obronnych miejsc***, obserwuj^6822 drogę^1870, wzmocnij^2388 biodra**** i utwierdź^553 bardzo^3966 mocno siłę^3581.

* dosłownie: twojemu obliczu; ** rozrzucający - koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** lub: fortyfikacje, twierdza, obwałowanie - 2Krn 11,10 Iz 29,3; **** idiom: przygotuj się do walki, włóż zbroję i nabierz odwagi

2. Bo JHWH przywróci^7725 świetność* Jakuba**, jak świetność Izraela***, bo ograbili ich grabieżcy**** i zniszczyli^7843 ich latorośle^2156.      Iz 24,1; Iz 24,3; Jr 8,13

* lub: wywyższenie, majestat, duma, arogancja, buta; ** tj. „trzymający piętę”, nazwa własna 12 plemion Izraela; *** hebr.: jisra’el - „ten, który zmagał się z Bogiem” - Rdz 32,28; **** lub: splądrowali plądrujący - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

3. Tarcza* jego mocarzy** poczerwieniona^119|KPU|PAR, jego dzielni*** mężowie^376 ubrani w purpurę^8529|KPU|PAR, rydwany****|A skrzą^784 stalą*****|HAP w dniu^3117 swojej gotowości^3559, a oszczepy z drzewa jodłowego^1265 drgają******.

* por. Ps 84,9 przypis *; ** lub: człowiek silny, potężny, dzielny, bohater; KPU koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** siła, bogactwo, skuteczność, własność, zdolność; **** zaprzęg, rydwan, oddział wojska, jeźdźcy (na koniach); A rodzajnik określony; ***** żelazne wyposażenie rydwanu; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ****** metafora: a rumaki biegną (?) - por. Biblia Hebraica Stuttgartensia

4. Rydwany* szaleją^1984 na ulicach** i pędzą*** po rynku****; ich wygląd – jak pochodnie^1300, i mkną^7323 jak błyskawice.      2Krl 2,11; Iz 66,15

* tu: l.poj.; ** lub: na zewnątrz, ulica, zewnętrzna strona; *** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - pędzić tam i z powrotem; **** przestronne lub otwarte miejsce, plac

5. Wspomniał^2142 na swoich przywódców*, lecz ci upadną^3782 w swoim przemarszu**; śpieszy^4116 do jej murów^2346, a ich osłona*** jest gotowa^3559.

* lub: wielki, dostojny - o ludziach wysokiego rodu, przywódcach; ** lub: pochód, podróżująca grupa, karawana, droga, marsz; *** lub: zakryć - tu rzeczownik wg LXX chodzi o osłonę nacierających - por. EIBᴷ

6. Otworzono^6605 śluzy* rzek^5104 i pałac** stopniał***;      Na 1,8

* lub: brama, wrota, przestrzeń, niebo; ** lub: pałac, świątynia, przybytek; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - stopnieć

7. A ustanowiona* jest obnażona^1540 i wyprowadzona^5927, a służące** jej poganiane, kwilą jak głos^6963 gołębi^3123, bijąc się w piersi***.      Iz 38,14; Iz 59,11

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - ustawić, zająć stanowisko, być wyznaczony, być może „Ustanowiona” - tu imię własne bogini asyryjskiej - Word Biblical Commentary Na 2,7(8); ** lub: służebnica, niewolnica, służąca, pomocnica, nałożnica; *** hebr.: lebab - wewnętrzny człowiek, umysł, wola, serce, rozum, wiedza, pamięć, sumienie - por. hebr.: leb

8. A Niniwa^5210 była jak sadzawka wód* od dnia^3117 jej początku, i one uciekają^5127; i choć mówią: Stójcie^5975, stójcie^5975! Jednak nikt się nie odwraca**.

* lub: zbiorowisko wód, staw; ** dosłownie: nie ma odwracającego - koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - skręcać, zawracać

9. Zrabujcie* srebro^3701, zrabujcie złoto^2091, bo nie ma końca^7097 bogactwa** oraz splendoru*** wszelkiego drogiego**** naczynia^3627.      2Krn 32,27; Ez 38,13; Dn 11,8

* tryb rozkazujący koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu: łupić, plądrować, rabować; ** tu i Ez 43,11 - układ, rozmieszczenie, magazyn lub zapasy złota; *** hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat - a także: ludzie - Hi 19,9 Ps 8,5 21,5 - por. EIB Ps 30,13; **** lub: miły, drogi, coś godnego pożądania

10. Pustka^950 i pustkowie* oraz spustoszenie^1110! Serce^3820 w rozpaczy**, drżenie^6375 kolan^1290 i ból*** po całych^3605 biodrach^4975, a oblicza^6440 wszystkich przybierają^6908 żar**** podniecenia.

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: pustka, próżnia; ** idiom: serce topniejące - koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; *** lub: ból, drżenie, przerażenie, wicie się, udręka; **** lub: i wszystkie ich twarze z zabranym rumieńcem! - por. EIB znaczenie niepewne - żar, gorąco, czerwień

11. Gdzie jest kryjówka* lwów^738 i to żerowisko** dla lwiąt? Dokąd zachodził^1980 lew i przebywała^1483 tam lwica – a nikt ich nie przestraszył***?      Iz 2,15; Iz 5,26; Jr 4,7; Jr 5,6

* lub: mieszkanie, domostwo, schronienie, kryjówka; ** lub: pastwisko, wypas; *** lub: nie ma czyniącego przerażenie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza

12. Lew^738 już dość^1767 narozrywał* swoim lwiętom** i dusił^2614 dla swoich lwic^3833, ponapełniał łupem^2964 swoją jamę***, a tym, co rozszarpane^2966 swoją kryjówkę^4583.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozedrzeć, rozszarpać; ** dosłownie: szczenię - Jr 51,38; *** lub: dziura

13. Oto^2005 ja jestem przeciwko^413 tobie oświadczenie* JHWH Zastępów** – i puszczę*** z dymem^6227 jej rydwan^7393, a miecz^2719 pożre^398 twoje lwięta^3715; i wytnę^3772 z ziemi^776 twój łup****, a nie będzie więcej słyszany^8085 głos^6963 twojego posłańca*****.      Iz 31,8

* lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka w stanie uniesienia); ** hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spalić, strawić; **** lub: żywność, żer, łup; ***** lub: wysłannik, zwiastun, anioł

↑↑

Rozdział 3

1. Biada* miastu^5892 krwawemu**; całe jest pełne kłamstwa***, wypełnia je grabież^6563, a łup**** się nie oddala^4185.      Ez 7,23; Ez 9,9; Ha 2,12

* lub: ach!, niestety! o! biada!; ** dosłownie: miastu krwi - l.mn.; *** lub: zwodzenie, mizerność, kłamanie; **** por. Na 2,13 przypis ****

2. Słuchaj! Oto odgłos* bicza** i odgłos^6963 turkotu^7494 koła^212, galopujący*** koń^5483 i podskakujący**** rydwan^4818.      Sdz 5,22; Hi 39,24; Jr 47,3

* lub: głos, dźwięk, hałas; ** tu: rzeczownik biczować, chłostać; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - pędzić, mknąć, galopować na koniu; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - tańczyć, skakać, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przeskakiwać

3. Wkracza* jeździec^6571 i ostrze** miecza^2719, i lśniący*** oszczep^1300; wielu^7230 będzie zabitych**** i wielka liczba^3514 zwłok^6297, a trupom^1472 nie ma końca^7097, a przez ciała zabitych^1472 będą się przewracać^3782.

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przyprowadzić w górę, spowodować wejście w górę; ** lub: płomień; *** błysk włóczni; **** zabity, śmiertelnie raniony, przebity

4. Z powodu ogromu^7230 nierządu^2181, tej rozkosznej* nierządnicy^2181, urokliwej^2580 władczyni^1172 czarów**, sprzedającej*** narody^1471 w swoim nierządzie^2183 i rodziny^4940 w swoich czarach^3785.      2Krl 9,22; Prz 7,10-23; Ez 16,15; Obj 17,3-6

* lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość; ** tj. czarnoksięstwo, czary - por. 2Krl 9,22 Iz 47,9.12 Mi 5,12; *** lub: sprzedawać, zdradzić innym, odsprzedać

5. Oto^2005 Ja jestem przeciwko^413 tobie – oświadczenie* JHWH Zastępów** i podwinę*** twoją suknię na twoją twarz^6440, i pokażę^7200 narodom^1471 twoją nagość****, a królestwom^4467 twoją hańbę*****.      Jr 13,22; Jr 13,26; Ez 16,37

* por. Na 2,13 przypis *; ** hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odsłonić, obnażyć; **** lub: obnażone, nagie miejsce, nagość; ***** lub: wstyd, hańba, ujma, upokorzenie - Prz 13,18 Jr 13,26

6. I obrzucę^7993 cię nieczystościami* i znieważę** cię, i wystawię^7760 cię na widowisko^7210,

* lub: coś odrażającego, coś ohydnego, coś, czego się nie znosi, ohyda, bożek; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - traktować pogardliwie, uważać za głupiego

7. I stanie* się, że każdy^3605 patrzący^7200 na ciebie, ucieknie^5074 od ciebie i powie^559: Niniwa jest spustoszona**, kto się nad nią użali***? Gdzie znajdę^1245 tych, którzy ciebie pocieszają^5162?

* zwrot charakterystyczny dla języka hebrajskiego - por. NP; ** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - pustoszyć, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - niszczyć, plądrować, napadać; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - biadać, ubolewać, lamentować, okazywać żal

8. Czy ty jesteś lepsza^3190 niż No-Amon*, leżąca^3427 między rzekami**, otoczona^5439 wodami^4325; z morzem*** jako wałem**** i z morzem^3220 jako jego murem^2346?      Jr 46,25; Ez 30,14-1

* tj. Teby - miasto w płd. Egipcie zdobyte przez Asyrię w 664 p. Chr.; ** lub: rzeka, strumień, kanał, Nil, kanał Nilu - między (odnogami) Nilu - EIB; *** Nil nazywano morzem - Iz 18,2; **** mur

9. Kusz* był jej siłą^6109 i Egipcjanie^4714 – bez^369 granic**, Put*** i Libijczycy**** byli twoją pomocą^5833;

* tj. Etiopia i być może ziemia midiańska - Ha 3,7 i Lb 12,1; ** lub: granica, koniec, całość; *** tj. „łuk” - państwo i lud w płn. Afryce - Libia (?) - określenie poetyckie (?); **** tj. „o pustych sercach” lub „udręczony”

10. Ona* także^1571 poszła^1980 na wygnanie** i w niewolę^7628; jej dzieci^5768 roztrzaskano^7376 na rogach*** wszystkich ulic^2351, a o obdarzonych czcią**** rzucali los^1486, i wszyscy jej wielcy***** zostali związani^7576 pętami^2131.      Oz 10,14

* domyślnie o No-Amon - jest rodzaj żeński; ** lub: niewola, wygnańcy; *** dosłownie: głowa, szczyt, wysokość, początek, coś najważniejszego; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zyskać chwałę, być zaszczyconym, cieszyć się czcią; ***** lub: wielki, ogromny, głośny, starszy, wybitny

11. Także^1571 i ty będziesz upojona* i przykryją^5956 cię. Także^1571 i ty^859 będziesz szukać^1245 schronienia** przed nieprzyjacielem***.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać się pijanym, upić się; ** miejsce schronienia, ucieczka, warownia; *** wróg osobisty lub narodu

12. Wszystkie^3605 twoje twierdze* to figowce^8384 z wczesnymi owocami**, gdy zostaną potrząśnięte^5128, wpadają^5307 do ust^6310 jedzącego^398.

* lub: warowne miasto, twierdza, warownia; ** metafora: wczesna figa łatwo spada, dojrzałą trzeba zerwać

13. Oto twój lud* to kobiety** pośród*** ciebie dla twoich nieprzyjaciół^341, szeroko otworzą**** bramy^8179 twojej ziemi^776, ogień pożre twoje zasuwy^1280.      Iz 19,16

* tu w znaczeniu wojska - Lb 20,20; ** metafora: zniewieściałe wojsko nie obroni miasta; *** wewnątrz; **** hebraizm: otwarciem zostały otworzone bramy - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

14. Naczerp^7579* dla siebie wody^4325 na oblężenie^4692, wzmocnij*** twoje twierdze***, wejdź^935* do błota^2916 i ugniataj glinę^2563, napraw**** formę do cegieł;

* tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić silnym, przywrócić siłę, dać siłę, wzmocnić; *** por. w. 12 przypis *; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zapłać, chwycić mocno, naprawić, uczynić silnym

15. Tam jednak pochłonie cię ogień^784, zetnie^3772 cię miecz^2719, pożre cię jak gąsienica*; stań** się licznym^3513 jak gąsienica^3218, stań** się licznym^3513 jak szarańcza wędrowna^697***.      Jl 1,4

* tj. młoda szarańcza, żarłoczna gąsienica, pełzająca szarańcza bez skrzydeł; ** tryb rozkazujący; *** por. Ps 105,34 przypis **

16. Uczyniłaś liczniejszymi^7235 swoich handlarzy* od gwiazd^3556 na niebiosach^8064; szarańcza^697 się wykluła** i odlatuje^5774.      Obj 18,3; Obj 18,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podróżować w celach handlowych, handlarz, kupiec; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zdzierać, odsłaniać, ściągnąć (czyjąś ochronę)

17. Książęta* twoi są jak szarańcza^697, a twoi urzędnicy** jak chmara szarańczy^1462. Chmara szarańczy^1462, która obozuje^2583 na murach^1448 w chłodny^7135 dzień, a gdy wzeszło^2224 słońce^8121, zaraz odlatują^5074, i nikt nie wie^3045 gdzie jest jej miejsce^4725.      Ps 104,22

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: książę, pomazaniec (?), dworzanin; ** pisarz

18. Zdrzemnęli* się twoi pasterze^7462, królu Asyrii**! Zasną^7931 twoi dostojnicy***; lud**** twój rozproszony^6335 jest po górach i nie ma, kto by go zgromadził^6908.      Jr 23,1-2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być sennym, spać; ** tj. „krok” - starożytne państwo semickie w płn. Mezopotamii; *** lub: wielki, dostojny - Ps 76,4 przypis **; **** por. w. 13 przypis *

19. Nie ma lekarstwa* na twoje rozbicie^7667, nieuleczona^2470 jest twoja rana**; każdy, kto słyszy^8085 wieść^8088 o tobie, będzie klaskać^8628 w dłonie*** nad tobą; bo na kogo nie przechodziła^5674 ustawicznie^8548 twoja niegodziwość****?

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: uzdrowienie, zmniejszenie, załagodzenie; ** lub: cios, klęska, plaga; *** tj. gest wyrażający radość, klaskać ... uderzą dłonią - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** lub: niedola, krzywda, zło, udręka, nieszczęście

Księga Habakuka

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ]

Rozdział 1

1. Brzemię*, które^834 widział^2372** prorok^5030 Habakuk***.      Iz 30,6; Jr 18,18; Ez 12,10; Za 9,1; Ha 3,1

* hebr.: masa - ciężar, brzemię, ładunek, wypowiedź - słowo często rozpoczynające wypowiedź proroka - por. Iz 13,1 14,28; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć widzenie, ujrzeć, dostrzegać - Lb 24,4.16; *** tj. „uścisk, objęcie, bazylia” - prorok za panowania króla Joasza i Sedekiasza (612-588 r. p. Chr.)

2. JHWH, jak długo^575 będę wołać*, a Ty nie wysłuchujesz^8085? Krzyczę** do Ciebie: Gwałt!***, a nie wybawiasz****?      Ps 4,2; Ps 6,3; Ps 13,1

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wołać o (pomoc), krzyczeć; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać (na pomoc), krzyczeć, zawołać (w potrzebie); *** krzywda, okrucieństwo, przemoc, gwałt; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, wybawić

3. Czemu sprawiasz, że patrzę^7200|KH na nieprawość*, a Ty przyglądasz^5027 się krzywdzie**? Zniszczenie^7701 i gwałt^2555 przede mną^5048, panuje*** kłótnia^7379 i wznieca**** się spór^4066.

KH koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza; * lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik magii, oszustwo, bałwochwalczy kult; ** mozół, utrapienie, ucisk, krzywda; *** dosłownie: stać się, trwać, być; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, wspierać, brać

4. Tak^5921 więc^3651 Prawo* straciło swoją moc** i trwale*** nie może wyjść^3318 osąd****. Bo niegodziwy^7563 otacza^3803 sprawiedliwego^6662, z tego^5921 powodu^3651 wychodzi^3318 spaczony***** osąd^4941.      Wj 23,6; Sdz 20,43; Ps 22,12

* hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj, sposób; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oziębić, skrzepnąć, być osłabionym, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - ścierpło; *** lub: zwycięsko; **** sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne, sprawiedliwość, przywilej (prawny), słuszność w sądzie; ***** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być zniekształconym, być skrzywionym

5. Spójrzcie^7200|IMP na narody^1471, przyglądnijcie*|IMP się im i zdumiejcie^8539|IMP się bardzo**, gdyż dokonuję^6466 dzieła*** za waszych dni – nie uwierzycie****, gdy^3588 będzie o nim opowiedziane^5608.      Rdz 15,5; Ps 2,1; Ps 48,5; Dz 13,41

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - patrzeć, zwrócić uwagę, okazać względy; ** hebraizm: zdumiejcie się i bądźcie zdumieni; *** czyn, dzieło, uczynek, nabycie; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - trwać mocno, ufać, być pewnym

6. Bo^3588 oto^2005 wzbudzę^6965 Chaldejczyków*, lud^1471 srogi** i gwałtowny***; przejdą^1980 przez szerokość^4800 ziemi^776, aby posiąść^3423 nie swoje siedziby****.

* tj. „kruszący bryły” - mieszkaniec terenów nad dolnym Efratem i Tygrysem; ** dosłownie: gorzki; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być porywczym; **** miejsce zamieszkania, namiot

7. Przerażający* on i budzący lęk**. Od niego wychodzi^3318 prawo*** i jego dostojeństwo****.

* lub: straszny - tu i PnP 6,4.10; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wywoływać zdumienie i przestrach; *** por. w. 4 przypis ****; **** zwierzchnictwo, godność

8. Ich konie^5483 szybsze^7043 niż pantery*, czujniejsze** niż wilki^2061 o zachodzie słońca^6153. Ich jeźdźcy^6567 szarżują***, ich jeźdźcy^6567 przychodzą^935 z daleka^7350, lecą^5774 jak sęp**** śpieszący^2363 się na żer^398.      Iz 11,6; Jr 5,6; Jr 13,23; Oz 13,7

* lub: lampart; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być bystrym, szybkim, czujnym; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - brykać; **** sęp, orzeł, sęp płowy

9. Każdy^3605 z nich zmierza^935 do gwałtu*. Ich twarze^6440 zwrócone** na wschód^6921, i zgromadzą^622 jeńca^7628|S jak piasek^2344|S.      Rdz 48,11

* lub: krzywda, okrucieństwo, przemoc; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: chmary, tłumy, nagromadzenie, zebranie, zapał (?), całość, ustawione - EIB, hordy ich twarzy jak wschodni wiatr - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; S liczba pojedyncza

10. I on* szydzi** z królów^4428, a dygnitarze*** są u nich obiektem szyderstwa****|HAP. On^1931 drwi^4890 z każdej twierdzy^4013, sypie^6651 wał***** i zdobywa****** ją.      Lb 30,10; 2Krl 2,23; 2Krl 30,10

* domyślnie: lud z w. 6; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - szydzić, wykpiwać, wyśmiewać się; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być ważnym, być rozważnym, być władczym; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - śmiać się z pogardą; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ***** dosłownie: sucha ziemia, gruz, proch; ****** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - łapać, chwytać, zabierać

11. Potem^227 przechodzi szybko dalej^2498 jak wiatr* i przemija** – winny*** ten, kto za swego boga^430 ma swoją siłę****.

* hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18 przypis *; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść obok, nad, przelecieć; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić źle, popełnić występek, naruszyć prawo; **** ... taka moc jego, boga jego - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek ... ubóstwia swoją siłę - Biblia Tysiąclecia moc jego jest boga jego - Biblia Gdańska

12. Czyż Ty nie jesteś odwieczny*, JHWH, mój Boże, mój Święty**? Nie umrzemy^4191! JHWH, wyznaczyłeś^7760 go*** na sąd^4941. Skało^6697, przeznaczyłeś**** go*** na ukaranie^3198.

* lub: wschód, starożytność, początek, przód, prastare czasy; ** hebr.: qadosz - święty, oddzielony (od) poświęcony (dla); *** domyślnie: lud. z w. 6; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zakładać, ustanawiać

13. Zbyt czyste^2890* są Twoje oczy^5869, by patrzeć^7200 na zło** i nie możesz^3201 oglądać*** nieprawości****. Dlaczego oglądasz^5027 czyniących przewrotność**** i milczysz^2790? Gdy niegodziwy***** pożera^1104 sprawiedliwszego^6662 od siebie?      Wj 25,11

* tu i Prz 22,11; ** lub: udręka, niedola, krzywda, zło; *** zwracać uwagę, okazywać życzliwość; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - postępować zdradziecko; ***** lub: winny, złoczyńca

14. I postępujesz* z człowiekiem^120|S jak z rybami^1709 morza^3220, jak z płazem^7431, który nie ma panującego^4910** nad nim?

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić, powodować, zarządzać, postanawiać; S liczba pojedyncza; ** lub: władcy

15. Który wyciąga^5927 wszystkie^3605 wędką*, zaciąga^1641 je swoją siecią^2764 i gromadzi^622 je w swoim niewodzie**, i dlatego cieszy*** się i raduje^1523****.      2Krl 19,28; 2Krn 33,11; Iz 37,29

* lub: haczyk, haczyk zaczepiony w szczęce - tu i Hi 41,1 Iz 19,8; ** tj. sieć, sieć do połowu ryb - w. 16 Iz 19,8; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cieszyć się, trząść się

16. Dlatego^5921 składa ofiarę* swojej sieci^2647 i pali kadzidło** swojemu niewodowi^4365. Przez nie bowiem^3588 jego dział*** jest tłusty****, a jego pożywienie^3978 obfite^1277*****.

* tj. składać krwawą ofiarę; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - składać ofiarę (dymną, kadzidlaną); *** lub: dział, część, obszar, mienie, nagroda; **** lub: tęgi, krzepki, żywotny, bogaty; ***** bujny, tłusty

17. Czy dlatego też* będzie opróżniać^7324 swoją sieć^2764, by nieustannie^8548 zabijać^2026 narody^1471 bez litości**?      Jr 16,16; Ez 19,4; Ez 19,9

* lub: tak oto, stąd też; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oszczędzić, pożałować, litować się

↑↑

Rozdział 2

1. Muszę stanąć^5975|COH na swoim posterunku* i zająć miejsce^3320|COH na wale obronnym**, śledzić pilnie***|COH, aby dowiedzieć^7200 się, co mi powie^1696, i co mam odpowiedzieć^7725 na moje upomnienie****.      1Krn 9,27

COH cohort. cohorativ contextual - czasownik wyrażający życzenie, prośbę lub nakaz, najczęściej 1 osoba liczby poj.; * lub: urząd, funkcja, zadanie, polecenie, czuwanie, straż; ** lub: pierścień oblężenia, oblężenie, okopy, fortyfikacje; *** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czuwać, śledzić uważnie; **** nagana, upomnienie, wyrzut, kara, riposta, i co usłyszę na mój lament - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

2. Wtedy* odpowiedział^6030 mi JHWH, mówiąc^559: Zapisz^3789 to widzenie**, wyryj je wyraźnie*** na tablicach^3871, aby czytający^7121 mógł je szybko**** przeczytać.      Iz 1,1

* dosłownie: i; ** lub: wizja (w uniesieniu, w ekstazie), wyrocznia, proroctwo; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić prostym, wyraźnym, objaśnić, ogłosić; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - biec, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - był biegły czytający w niej - (wizji)

3. Bo^3588 widzenie^2377 nadal* czeka na oznaczony czas**, a na końcu^7093 wypełni*** się, a nie zawiedzie****; a choćby się opóźniało^4102, oczekuj^2442|IMP go, bo z pewnością^935 przyjdzie*****, nie spóźni się^309.      Rdz 18,14; Rdz 21,2; Dn 10,1; Hbr 10,37-38; 2P 3,9; Obj 22,10

* lub: ciągle, jeszcze, trwałość; ** wyznaczone miejsce, spotkanie; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - roznieci się, zawieje; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - kłamać, rozczarować, zawodzić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ***** hebraizm: przychodzić przyjdzie

4. Oto* nadęta** pychą, nieprawa*** w nimjest jego dusza****. Ale sprawiedliwy^6662 będzie żył^2421 dzięki swej wierności*****.      Rz 1,17; Ga 3,11; Hbr 10,38

* lub: oto, czy, spójrz - partykuła wskazująca; ** dosłownie: nabrzmiewać, puchnąć - tu i Lb 14,44; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nieszczera; **** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, człowiek, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *; ***** lub: wierność, zaufanie, stałość, pewność, prawda

5. O tak*, ponieważ^3588 wino^3196 jest zdradliwe^898, bohater** staje się butnym*** i nie pozostaje w domu^5115; pomnaża swą żądzę**** jak Szeol*****, i jest on jak śmierć****** nie może się nasycić^7646, choć zgromadził^622 przy sobie wszystkie^3605 narody^1471 i zebrał^6908 przy sobie wszystkich^3605 ludzi^5971.      Prz 27,20; Prz 30,15-16; Iz 5,14

* lub: zaiste, także, co więcej; ** mocarz, wojownik, bohater - Wj 10,11 Jr 17,5.7; *** dumny, zarozumiały tu i Prz 21,24; **** lub: duszę - hebr.: nefesz - w. 4 przypis ****; ***** hebr.: szeol - kraina umarłych, grób, dół, pustka, podziemie, nieużytki - gr.: hades - por. Ps 16,10 przypis * - Dz 2,27; ****** hebr.: mawet - śmierć, umieranie, choroba śmiertelna, mór

6. Czy nie wezmą^5375 go one^428 wszystkie^3605 za przedmiot przypowieści* i szyderstwa**, zagadki*** o nim, czy nie powie^559: Biada**** bogacącemu***** się na nie swoim – ileż można******? – i obciąża siebie stertą gliny*******!      Mi 2,4

* hebr.: masal - przypowieść, maksyma etyczna, porzekadło, aforyzm, poemat, żart; ** lub: satyra, prześmiewczy wiersz, szydercza piosenka, urąganie, przenośnia, zagadka - tu i Prz 1,6; *** lub: zagadka, trudne pytanie, przypowieść, kłopotliwe powiedzenie bądź pytanie; **** ach! niestety! o! biada!; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - mieć wiele, pomnażać; ****** lub: jak długo; ******* lub: bierze na siebie ciężar zadłużenia - satyryczne określenie zapisu dłużnego w formie glinianych tabliczek - KULᴷ

7. Czy nie powstaną^6965 nagle^6621 twoi wierzyciele* i nie obudzą^6974 się ci, którzy przyprawiają cię o drżenie**? I będziesz^1961 dla nich łupem^4933***.      2Krl 21,14; Iz 42,22; Iz 42,24; Jr 49,32

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pożyczać na procent, gryźć; ** koniugacja czasownika - pilpel - forma czynno-intensywna - dygotać gwałtownie, powodować drżenie - tu i Est 5,9 Kaz 12,3; *** zdobycz

8. Ponieważ^3588 ty^859 złupiłeś* wiele^7227 narodów^1471, złupią^7997 cię też wszystkie^3605 pozostałe^3499 ludy^5971 z powodu krwi^1818 ludzkiej^120** i gwałtu*** zadanego ziemi^776, miastu^7151 i wszystkim^3605 jego mieszkańcom^3427.      Iz 33,1; Ez 36,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - plądrować, łupić, wyciągać; ** dosłownie: człowieka - l.poj.; *** lub: krzywda, okrucieństwo, przemoc, gwałt

9. Biada^1945 temu, który uzyskuje* niegodziwy** zysk*** dla swojego domu^1004, aby ustanowić^7760 wysoko^4791 swoje gniazdo^7064 i by wyrwać**** się z ręki***** zła^7451!      Jr 49,16; Ab 1,4

* lub: odciąć, powstrzymać, uzyskać niegodziwie bądź gwałtem; ** lub: udręka, niedola, krzywda, zło; *** tj. zysk - niesprawiedliwy, zdobyty gwałtem; **** wyzwolić; ***** tj. mocy

10. Zaplanowałeś* hańbę** swojemu domowi^1004: wytracić*** wiele^7227 narodów^5971, i grzeszyłeś**** przeciwko własnej duszy^5315.

* dosłownie: radzić, doradzać, udzielać rady, doradca (imiesłów); ** lub: wstyd; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odciąć; **** tj. chybić celu - Kaz 5,6 przypis **

11. Bo kamień^68 będzie wołać* ze ściany^7023 a krokiew** z drewna^6086 odpowie^6030 mu.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: krokiew, dźwigar (?)

12. Biada^1945 temu, który na krwi buduje^1129 twierdzę^5892 i miasto^7151 utwierdza* nieprawością**!      Jr 22,13; Ez 24,9; Mi 3,10; Na 3,1

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ustanowić, utrwalić; ** zło, niesprawiedliwość

13. Oto^2009 czy nie pochodzi to^853 od JHWH Zastępów*, że ludy^5971 trudzą** się dla ognia, a narody^3816 tak bardzo*** męczą**** się na próżno^7385?      Jr 51,58

* hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mozolić się, znużyć się; *** przyimek - wystarczająco, w nadmiarze - Wj 36,7 tak często - Hi 39,25; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być znużonym, osłabnąć, męczyć się

14. Ziemia^776 bowiem^3588 zostanie napełniona* poznaniem^3045 chwały** JHWH, jak wody^4325 okrywające*** głębiny morza^3220.      Iz 11,9

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być napełnionym, uzbrojonym, zadowolonym; ** hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat, godność, szacunek - a także: ludzie - Hi 19,9 Ps 8,5 21,5 - por. EIB Ps 30,13ᴷ; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zakryć, ukryć, odziać, rozciągnąć na, ogarnąć, zalać

15. Biada^1945 temu, kto poi^8248 swojego bliźniego^7453, przystawiając* mu swój bukłak**, żeby go upoić***, by patrzeć^5027 na jego nagość****!      Kpł 18,1-18; Iz 51,17

* dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - dołączający; ** skóra zasmołowana na końcach - na wodę, bukłak, butelka - tu i Rdz 21,14.15.19; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić pijanym, upić, spowodować upicie się, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - upajać; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: organy intymne

16. Nasyciłeś^7646 się hańbą* zamiast chwałą^3519; upij^8354|IMP się więc^1571 i ty^859, i zostań uznanym za nieobrzezanego**. Kielich^3563*** prawicy^3225 JHWH zwróci^5437 się przeciwko^5921 tobie, a na^5921 twojej chwale^3519 będzie łajno****.      Obj 14,8-10

* lub: wstyd, hańba, ujma, upokorzenie, sromota; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** tu: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - imp - por. Kpł 19,23 pokaż swój napletek - EIB, okaż brak obrzezania! - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, por. myśl w Rdz 9,21; *** tj. kielich gniewu; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: hańba, wstyd, gnój, łajno, piętno

17. Okryje^3680 cię bowiem^3588 gwałt* zadany Libanowi** i rzeź*** zwierząt^929 przerazi^2865 cię, z powodu krwi^1818 ludzkiej^120|S i gwałtu^2555 zadanego ziemi^776, miastu^7151 i wszystkim jego**** mieszkańcom.      Pwt 1,7; Pwt 37,7

* lub: gwałt, krzywda, okrucieństwo, niesprawiedliwość; ** tj. „biały” lesiste pasmo górskie na północnej granicy Izraela - por. cedry Libanu - Ps 29,5 przypis **; *** gwałt, zniszczenie, ruina; S liczba pojedyncza; **** dosłownie: w nim mieszkających - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, w nim mieszkali - Ewangeliczny Instytut Biblijny - przekład literacki

18. Jaką^4100 korzyść* przyniesie rzeźbiony posąg**, że wyciosał^6458 go jego rzeźbiarz***, ulany posąg**** i nauczyciel***** kłamstwa^8267, że aż tak ufa^982 rzeźbiarz^3335 swojej rzeźbie^3335 wykonując^6213 nieme^483 bożki******?      Ps 2,12; Jr 10,8; So 1,7; Za 2,17

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odnosić zysk, zyskiwać, korzystać, osiągać; ** hebr.: pesel - obraz, wyobrażenie bóstwa rzeźbione w drewnie lub wykuwane w kamieniu, a później odlewane z metalu; *** tu: człowiek nadający czemuś kształt, formę - hebr. jecer; **** tj. topiony metal, odlewany wizerunek (bożka); ***** i wyrocznia por. 4Q Na 3,10 - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, Biblia Warszawska, Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski; ****** hebr.: elil - do niczego, nic niewart, bezwartościowy - o bożkach vs hebr. el, elohim - władca, sędzia, Bóg, ktoś potężny - Ps 68,15

19. Biada^1945 temu, który mówi^559 do drewna^6086: Obudź*|IMP się, a do niemego** kamienia^6: Ocknij***|IMP się! Czyż on może nauczać****? Spójrz***** na niego, pokryty^8610 jest on^1931 złotem^2091 i srebrem^3701, ale w jego wnętrzu^7130 nie ma^369 żadnego^3605 ducha******.      Jr 10,8

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rozbudzić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - cisza, milczenie; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pobudzać się, obudzić się; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - rzucać, strzelać, wskazywać, pokazywać, kierować, uczyć; ***** oto, czy, spójrz - partykuła wskazująca; ****** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr

20. JHWH jest w swoim świętym^6944 przybytku***. Niech cała^3605 ziemia^776 umilknie*** przed Jego obliczem^6440.      So 1,7; Za 2,13

* lub: w świątyni Jego świętości; ** pałac, świątynia, przybytek; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - nakazać milczenie - Lb 13,30 Sdz 3,19

↑↑

Rozdział 3

1. Modlitwa* proroka** Habakuka^2265 na Szigginot*******.      Ps 7,1

* termin szczególnie na początku psalmów o charakterze poetyckim; ** dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi; *** hebr.: sziggajon - skarga, apelacja, pieśń żałobna (?); **** za błądzących - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

2. JHWH, usłyszałem^8085 Twoją wieść* i uląkłem** się JHWH Twojego dzieła^6467, niech ono ożyje^2421 w najbliższych*** latach^8141, ujawnij^3045 je w najbliższych^7130 latach^8141; w gniewie**** pamiętaj^2142 o miłosierdziu*****.

* lub: doniesienie, posłuchanie, relacja; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym bojaźnią, lękać się, czcić, szanować; *** dosłownie: środek, wewnętrzna część, centrum, określenie pośrodku lat - może mieć znaczenie teraźniejszości - KULᴷ; **** lub: wzburzenie, podniecenie, wściekłość, utrapienie; ***** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mieć litość, współczuć

3. Bóg^430 nadejdzie^935 z Temanu*, a** Święty^6918 z góry Paran***. Sela****. Jego majestat^1935 okrył^3680 niebiosa^8064, a Jego chwała***** wypełniła^4390 ziemię^776.      Pwt 33,2; Sdz 5,4; Ps 68,7

* tj. „południe” - obszar położony na wsch. od Idumei - Rdz 36,11.15; ** lub: i Święty; *** tj. „miejsce pieczar” - obszar pustynny graniczący od wsch. z pustynią Synaj - przypuszczalnie obszar 18 postojów wędrówki Izraelitów z Egiptu - Lb 10,12 Pwt 1,1; **** hebr.: selaʰ - termin muzyczny (?) - akcent, pauza, przerwanie, zmiana tonacji, zmiana głosu, zaznaczenie stylu muzyki; ***** lub: sława, rozgłos, pieśń lub hymn pochwalny, chwała

4. Jego blask* stanie^1961 się jak światła**|P, promienie*** wychodzą z Jego rąk i tam^8033 jest kryjówkaHAP Jego mocy^5797.      Pwt 33,2

* lub: jasność; ** światło dnia, księżyca, lampy, jutrzenka; P liczba mnoga; *** lub: róg jako metafora siły, instrument muzyczny, promień, wzgórze; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

5. Przed Nim* pójdzie^1980 zaraza**, a plaga*** wyruszy^3318 za Jego stopami^7272.      Ps 76,3

* lub: przed Jego obliczem; ** plaga, pomór, zaraza wśród bydła; *** dosłownie: płomień - Pnp 8,6 rozbłysk, iskra, zaraza - Pwt 32,24 lub imię własne bożka - Resef (babiloński Nergal)

6. Stanął^5975 i zmierzył* ziemię^776, spojrzał^7200 i wstrząsnął** narody^1471, a góry^2042 prastare*** zostały skruszone^6327, skłoniły^7817 się pagórki^1389 odwieczne^5769. Jego drogi są wieczne****.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozciągać, ciągnąć dalej, mierzyć, odmierzać; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować wzdrygnięcie się; *** lub: wieczność, stałość, kontynuacja; **** długotrwałość, starożytność, odwieczność

7. Widziałem^7200 namioty^168 Kuszanu* dotknięte uciskiem**, trzęsą^7264 się zasłony*** ziemi^776 Midianu****.      Rdz 25,2; Rdz 25,4; Wj 2,15

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: „ich czerń” - lokalizacja nieznana, Midian - WBCᴷ; ** lub: zmartwienie, niegodziwość, nieszczęście jako wynik magii, oszustwo, bałwochwalczy kult Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - pod uciskiem, EIB - obciążone troską; *** kurtyny; **** tj. „niesnaski” - syn Abrahama i Ketury - Rdz 25,1 - lud zamieszkały na Półwyspie Arabskim

8. Czy JHWH zapłonął* przeciwko rzekom^5104? Czy przeciwko rzekom^5104 skierowałeś Twój gniew**? Czy przeciwko morzu^3220 zwróciła się Twoja zapalczywość***, gdy siadasz^7392 na swoje konie^5483 i na swoje zwycięskie**** rydwany^4818?      Pwt 33,26; Ps 68,4; Ps 104,3

* tj. rozpalić (o gniewie); ** lub: nos, gniew, metafora: fuknąć gniewnie; *** wybuch, furia, wściekłość; **** wybawienie, dobrobyt, pomyślność, zwycięstwo

9. Wzniesiony^5783*, obnażony** Twój łuk^7198. Twe klątwy^7621 jak dzidy*** miotają słowa^562. Sela^5542. Podzieliłeś^1234 ziemię^776 rzekami^5104.      Pwt 32,40-43

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać obnażonym, z pewnością obnażysz - za Biblia Hebraica Stuttgartensia - por. EIBᴷ; ** lub: nagość, golizna - por. Mi 1,11 Ez 16,7 23,29; *** dosłownie: berło, laska, gałąź, plemię - por. w. 14 Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - (jak) przysiąg strzały (Twa) mowa Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski - a kołczan pełen strzał - por. Biblia Tysiąclecia, Biblia Poznańska dla przysiąg pokoleniom wyrzeczonej - Biblia Gdańska

10. Ujrzały^7200 Cię góry^2022 i zaczęły wirować*, ulewa** wód^4325 przechodzi***. Otchłań**** wydała^5414 swój głos^6963, wysoko^7315***** podniosła^5375 swoje ręce^3027.      Wj 14,22; Wj 19,16-18; Joz 3,16; Sdz 5,4; Ps 68,8; Ps 77,18

* lub: tańczyć, kręcić się, zwijać się, wirować; ** burza z piorunami; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przejść obok, nad, przelecieć; **** hebr.: tehom - głębia (oceanu) - gr.: abyssos - por. Rdz 1,2, otchłań, morze, grób; ***** ... swój głos doniosły - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

11. Słońce^8121 i księżyc^3394 stoją* na wysokości**, z powodu światła^216 lecących*** strzał^2671 Twoich, z powodu blasku^5051 Twojej lśniącej**** włóczni^2595.      Joz 10,12-13

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, być prostym, zajmować stanowisko, zaprzestać; ** lub: wyniosłe miejsce przebywania, wysokość, mieszkanie; *** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chodzić, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - poruszać się; **** piorun, błyskawica

12. W gniewie* przemierzasz** ziemię^776, w zapalczywości^639*** depczesz**** narody^1471.

* lub: oburzenie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stąpać, maszerować, EIB - depczesz; *** por. w. 8 przypis **; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - tratować, młócić, deptać

13. Wyruszyłeś^3318, aby wybawić* Twój lud^5971, aby wybawić^3468 Twojego pomazańca**; roztrzaskałeś*** głowę**** domu^1004 niegodziwego^7563, by obnażyć^6168 fundament^3247 aż do podstawy*****. Sela******.

* lub: wyzwolenie, dobrobyt, zwycięstwo, ratunek; ** tj. ktoś namaszczony, mesjasz, pomazaniec - gr.: christos; *** tj. głowa jako szczyt, wierzchołek, początek, głowa rodu; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przebić, zdruzgotać, ciężko zranić; ***** idiom: aż do szyi - por. EIB, od ogona aż do szyi - por. WBCᴷ; ****** por. w. 3

14. Przeszyłeś^5344 swoimi dzidami* głowę^7218 jego wodza**; burzą^5590 się, aby mnie rozproszyć^6327; ich radość*** jak tego, kto w ukryciu**** pożera^398 ubogiego*****.

* por. w. 9 przypis ***; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: wódz, przywódca, wojownik (?), Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - jego wojsk, tu ketiv, qere - wodzów; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: chluba, arogancja, triumf; **** tj. tajemne miejsce, kryjówka; ***** lub: udręczony, słaby, pokorny, nędzny, biedny, ubogi

15. Wdeptałeś* w morze^3220 jego konie^5483, w skupisko** wielkich^7227 wód^4325.      Ps 77,19

* lub: deptać, maszerować, udeptywać (w tłoczni); ** hebr.: homer - kopiec, sterta, wezbranie (wody), cement, zaprawa, jednostka miary substancji sypkich - około 300 l

16. Gdy to usłyszałem^8085, zatrzęsło* się moje wnętrze**, z powodu tego głosu zadrżały^6750 moje wargi^8183. Zepsucie*** weszło^935 w moje kości^6106 i kolana trzęsą^7264 się pode mną^8478, ponieważ^834 chcę odpocząć**** w dniu utrapienia*****, gdy wstąpi^5927 na ten lud^5971, który nas zaatakuje^1464******.      Iz 21,3; Jr 23,9; Dn 7,28; Dn 8,28; Dn 10,4-9; Obj 1,17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być wyprowadzonym z równowagi, być pobudzonym, być zaniepokojonym, trząść się; ** lub: brzuch, łono, ciało, metafora głębiny Szeolu; *** zepsucie, rozpad - idiom: śmierć (?) - por. Prz 12,4 przypis **; **** lub: osiąść i pozostać, być spokojnym, odpocząć, EIB - spokojnie (czekam), Biblia Poznańska - w pokoju jednak oczekuję; ***** lub: ciężkie położenie, niedola, udręka; ****** tu i Rdz 49,19

17. Choćby figowiec^8384 nie wypuścił swoich pąków* i nie było plonu^2981 w winnicach**, choćby zawiódł*** owoc**** oliwki^2132 i pola^7709***** nie przyniosły^6213 zboża^400, a trzoda^6629 zniknęła****** z zagrody^4356 i nie było bydła^1241 w oborach^7517|HAP;

* lub: kiełkować, wypuszczać pędy, rozkwitać; ** na winoroślach; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozczarować, płaszczyć się, oszukiwać, zawodzić; **** dosłownie: dzieło, osiągnięcie, wyrób, wytwór; ***** lub: tarasy lub winnica rozłożona na tarasach, pole; ****** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przecinać na dwoje, ścinać, odcinać, niszczyć; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

18. A ja jednak będę się radował* w JHWH, weselił** się w Bogu mojego zbawienia***.      1Sm 2,1; 1Krn 16,35; Ps 9,14; Ps 40,16; Ps 73,25; Iz 25,9; Iz 41,16; Iz 61,10

* lub: unosić się radością, bardzo się radować, triumfować; ** lub: radować się, weselić się, cieszyć się, trząść się; *** lub: wyzwolenie, dobrobyt, zwycięstwo, ratunek

19. JHWH PAN* jest moją mocą^2428 i uczynił^7760 moje nogi^7272 jak u łani**, i sprawił, że kroczę^1869 po moich wyżynach***. Przewodnikowi^5329 chóru, na moje instrumenty strunowe^5058.      Pwt 32,13; Pwt 33,29; 1Sm 30,6; 2Sm 22,34; 1Krn 16,11; Ps 18,1; Ps 22,19; Ps 27,1; Ps 29,11; Ps 105,4; Ps 118,14; Iz 12,2; Iz 33,2

* hebr.: adonaj - Pan, mój Pan; ** tj. kozica górska, nubijska dzika kozica, gazela - metafora oznaczająca pewność i szybkie kroki - por. Ps 18,33,; *** lub: wysokich miejscach - i Rdz 49,21 Pnp 2,7

Księga Sofoniasza

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ]

Rozdział 1

1. Słowo^1697 JHWH, które^834 stało^1961 się do Sofoniasza*, syna^1121 Kusziego**, syna^1121 Gedaliasza***, syna^1121 Amariasza****, syna^1121 Ezechiasza*****, za dni^3117 Jozjasza******, syna^1121 Amona*******, króla^4428 Judy^3063.      2Krl 22,1-20; 2Krn 34,1-33; Jr 1,2; Jr 22,11

* tj. „ukryty przez JHWH”; ** „ich czerń” - mieszkaniec Kusz, dzisiejszej Etiopii lub górnego Nilu - So 2,12 przypis *, Jr 36,14; *** „JHWH jest wielki”; **** „JHWH mówi”; ***** „JHWH moją siłą”; ****** tj. „ten, którego JHWH uzdrawia”; ******* „uzdolniony pracownik”

2. Na pewno*|INF zmiotę*|JUS wszystko^3605 z powierzchni^6444 tej ziemi** – oświadczenie*** JHWH.      Rdz 6,7; Rdz 7,4

* hebraizm: asof asef - podkreślający grozę sytuacji; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** hebr.: ha adamah - por. w. 18 przypis ****; *** lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka) - 2Sm 23,1

3. Zmiotę*|JUS człowieka^120|S i zwierzęta^929, zmiotę^622|JUS ptactwo^5775 niebios^8064 i ryby^1709 morza^3220, i zgorszenia** wraz z bezbożnymi***. Wytnę^3772 człowieka^120 z powierzchni^6440 tej ziemi****, oświadczenie^5002 JHWH.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zgładzić, zniszczyć - por. KULᴷ koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zbierać, gromadzić, usuwać; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); S liczba pojedyncza; ** przyczyna upadku (o bożkach), zgorszenie - tu i Iz 3,6; *** winny, niegodziwy, przestępczy, złoczyńca; **** hebr.: adamaʰ - ziemia, kraj, terytorium, grunt uprawny

4. Wyciągnę^5186 swoją rękę* na Judę** i na wszystkich^3605 mieszkańców^3427 Jerozolimy***; wytnę**** z tego miejsca^4725 pozostałości^7605 Baala***** i imiona^8034 bałwochwalczych kapłanów****** wraz z kapłanami^3548;

* ramię, ręka - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13; ** tj. „chwalony” lub „niech On będzie uwielbiony” - tu: o terytorium królestwa Judy obejmującym teren plemion Judy i Beniamina; *** hebr.: Jeruszalajim - „nauczanie pokoju”; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odciąć, ściąć, zniszczyć, pozwolić na zgubę; ***** tj. „pan” - najwyższy bóg Fenicjan; ****** lub: gorliwców - tu i 2Krl 23,5 Oz 10,5

5. I tych, którzy na dachach* oddają pokłon** zastępom*** niebios***; i tych, którzy oddając pokłon^7812 przysięgają**** na JHWH i przysięgają na Milkoma*****;      2Krl 23,12; Jr 19,13

* na płaskich dachach (tarasach) budowano małe pomieszczenia; ** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - padać na twarz por. Ps 22,29 przypis **; *** tu: o kulcie astralnym - por. 2Krl 17,16 21,3-5; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - składać ślub; ***** tj. „wielki król” - bóg Amonitów i Fenicjan - 1Krl 11,5

6. I odwracających* się od JHWH i tych, którzy nie szukają** JHWH ani się Jego nie radzą***.

* tu: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - odwrócić się, zostać odciętym, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - schodzić na złą drogę, okazać się odstępcą; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - dążyć do czegoś, pragnąć, prosić; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - starać się, zabiegać, radzić, zgłębiać

7. Umilknij* przed obliczem^6440 JHWH PANA, gdyż bliski^7138 jest dzień^3117 JHWH! JHWH bowiem przygotował^3559 ofiarę**, poświęcił*** swoich zaproszonych^7121.      Lb 13,30; Sdz 3,19; Ha 2,20; Za 2,13

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - nakazać milczenie - tu: w wykrzykniku; ** hebr.: zebah - ofiara, ofiara wspólnotowa - Pwt 26,14; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - oddzielić, traktować jako święte

8. I stanie^1961 się w dniu^3117 ofiary^2077 JHWH, że ukarzę^6485 książąt* i synów^1121 króla^4428 oraz** wszystkich^3605, którzy ubierają^3847 się w szaty^4403 cudzoziemskie***.      2Krn 22,1

* lub: władca, przywódca, wysoki urzędnik, naczelnik, dowódca; ** dosłownie: w dodatku, razem z; *** obcy, metafora nieznajomy

9. Ukarzę* też^5921 w tym dniu przeskakujących^1801 przez^5921 próg^4670**, którzy napełniają^4390 domy^1004 swoich panów*** gwałtem**** i oszustwem*****.      So 3,11; So 3,16

* lub: wołać do odpowiedzialności, mścić się, doświadczać; ** tj. zabobonny przesąd - nastąpienie progu umożliwiało wejście demonom do domu - Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio - por. kult Dagona w 1Sm 5,5; *** ... swojego Pana - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, Biblia Warszawska, Biblia Tysiąclecia, Biblia Poznańska, ... swoich panów Biblia Gdańska, Biblia Brzeska, EIB - por. hebr. bet - jako świątynia i jej obszar - Wj 28,20 2Sm 11,2 oraz hebr. adon jako pluralis excellentiae - w Ps 8,2 135,5; **** lub: gwałt, krzywda, okrucieństwo, niesprawiedliwość; ***** lub: oszustwo, intryga, podstęp, zdrada

10. I stanie^1961 się w tym dniu^3117 – oświadczenie^5002 JHWH – krzyk* rozpaczy** od strony Bramy Rybnej***, zawodzenie**** od Drugiej***** dzielnicy miasta i wielki^1419 wyłom****** od strony wzgórz^1389.      2Krn 32,5; Iz 22,9

* dosłownie: głos, dźwięk, hałas; ** krzyk (rozpaczy), wrzawa; *** to być może Brama Środkowa - Jr 39,3 na płn. miasta - Ne 3,3 12,38 2Krn 33,14; **** płacz (z udręki), zawodzenie - Iz 15,8 Jr 25,36; ***** lub: „Drugie Miasto” - 2Krn 22,14 34,22; ****** lub: złamanie, pęknięcie, skruszenie, wyłom, ruina

11. Zawódźcie*|IMP, mieszkańcy^3427 Maktesz**, bo będzie zniszczony^1820 cały^3605 lud^5971 Kanaanu***, będą wykorzenieni wszyscy^3605, którzy odważają**** srebro*****.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - płakać, wyć; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** tj. „moździerz” - część miasta położona w niecce lub depresji w dolinie Tyropeon w VII p. Ch. została otoczona murami, tam też znajdowały się składy kupców; *** lub: lud kupców - por. Ez 17,4 nazwa dotyczy również trudniących się handlem; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: obciążony, obładowany (?); ***** tj. srebro znajdujące się w obiegu jako środek płatniczy

12. I stanie^1961 się w tym czasie^6256, że będę przeszukiwał* Jerozolimę^3389 przy świetle lamp^5216 i ukarzę** mężczyzn^376, odrętwiałych*** nad fusami**** wina, mówiących^559 w swoim sercu*****: JHWH nie uczyni dobrze^3190 ani nie uczyni źle^7489.      Jr 48,11; Am 6,1

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać, przeszukiwać (dokładnie); ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwracać uwagę na, odwiedzać, karać; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zagęszczonym; **** aluzja do mleka przechodzącego w ser - Hi 10,10 lub o procesie fermentacji wina - Ps 75,9 - stąd na swych drożdżach - Biblia Gdańska Biblia Poznańska Biblia Tysiąclecia; ***** hebr.: lebab - wewnętrzny człowiek, umysł, wola, serce, rozum, wiedza, pamięć, sumienie - por. hebr.: leb

13. I stanie^1961 się ich bogactwo* łupem**, a ich domy^1004 – spustoszeniem***. Pobudują^1129 domy^1004, lecz nie będą w nich mieszkać^3427; zasadzą^5193 winnice^3754, ale nie będą pić^8354 z nich wina^3196.      Pwt 28,30; Am 5,11; Mi 6,15

* lub: moc, skuteczność, siła, bogactwo; ** zdobycz; *** lub: zniszczenie, zmarnowanie, spustoszenie, pustkowie

14. Blisko^7138 jest wielki^1419 dzień^3117 JHWH, blisko^7138 jest i bardzo^3966 szybko nadchodzi* głos** dnia^3117 JHWH. Gorzko^4751 krzyczeć*** tam^8033 będzie mocarz****.      Jr 48,16; Jl 2,1; Jl 2,11

* lub: prędko, błyskawicznie, pędzący bardzo szybko; ** hałas, dźwięk; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wrzeszczeć koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydać ryk, wykrzyknąć (okrzyk wojenny) - Iz 42,13; **** człowiek silny, potężny, dzielny

15. Ten dzień^3117 będzie dniem^3117 zapalczywości*, dniem^3117 utrapienia** i ucisku***, dniem ruiny**** i spustoszenia*****, dniem^3117 ciemności^2822 i mroku^653, dniem^3117 obłoku^6051 i gęstych chmur^6205;      Iz 22,5; Jr 30,7; Jl 2,2; Jl 2,11; Am 5,18

* lub: wybuch, furia, wściekłość; ** ciężkie położenie, niedola, kłopot; *** udręka, tarapaty, ucisk; **** zniszczenie, nieużytki; ***** spustoszenie, upadek, ruina

16. Dniem^3117 trąby* i trąbienia** przeciwko^5921 miastom warownym*** i przeciwko murom**** wysokim^1364.

* hebr.: szofar - róg, róg barani - Wj 19,16 Kpł 25,9; ** tj. okrzyk wojenny - Am 1,14 głośny krzyk radości ze zwycięstwa - 1Sm 4,5 dźwięk trąby wyrażający radość; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - niedostępny; **** lub: basztom

17. I udręczę* człowieka^120|S, i będą chodzić^1980 jak niewidomi^5787, ponieważ^3588 zgrzeszyli** przeciwko JHWH. Ich krew*** będzie rozlana^8210 jak proch^6083, a ich wnętrzności^3894 – jak gnój****.      Lm 4,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uciskać, dręczyć, powodować niedolę; S liczba pojedyncza; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - grzeszyć, chybić celu, utracić, ponieść karę za grzech; *** hebr.: dam - krew, krew jako podstawa życia; **** łajno, kulka gnoju - Hi 20,7

18. Ani^1571 ich srebro^3701, ani^1571 ich złoto^2091 nie będzie mogło^3201 ich wybawić* w dniu^3117 zapalczywości^5678 JHWH, i w ogniu Jego żarliwości** zostanie pożarta^398 cała ziemia^776|A. Bo zagładę^3617 – ach*** jak przerażającą**** – sprawi wszystkim^3605 mieszkającym w tej***** ziemi^776.      Ez 7,19; Prz 11,4

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wyzwolić, wyratować, wyswobodzić, wyrwać; ** lub: zapał, zazdrość, namiętność żarliwość; A rodzajnik określony; *** z pewnością; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zaniepokojonym, przerażonym, śpieszyć się; ***** hebr.: ha arec - por. w. 2 przypis **

↑↑

Rozdział 2

1. Zbierzcie*|IMP się i zgromadźcie^7197|IMP się, narodzie**|S bezwstydny***;

* dosłownie: koniugacja czasownika - hitpolel - forma zwrotno-intensywna - zbierać się w sobie, Biblia Gdańska - wejrzyjcie w siebie; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: poganie, narody, nie-Żydzi, w l.poj. lud Izraela - Iz 3,17; S liczba pojedyncza; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - tęsknić, pragnąć gorąco - Rdz 31,30 Ps 84,3 wstydzić się, zblednąć z zawstydzeniaᴳᴱˢ tylko u Sofoniasza

2. Zanim^2962 wyjdzie* dekret** i dzień^3117 przeminie^5674 jak plewa^4671***; zanim^2962 przyjdzie^935 na was żar**** gniewu***** JHWH, zanim przyjdzie na was dzień gniewu^639 JHWH!

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rodzić, wydawać na świat; ** akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna; *** idiom: zwiędnie jak kwiat (?); **** lub: gniew, żar, płomień gniewu (zawsze Boga); ***** lub: nos, gniew, metafora: fuknąć gniewnie - Ps 78,49

3. Szukajcie^1245 JHWH, wszyscy^3605 pokorni* ziemi**, którzy^834 wypełniacie*** Jego prawo****; szukajcie^1245 sprawiedliwości^6664, szukajcie^1245 pokory^6038, może^194 skryjecie^5641 się w dniu^3117 gniewu^639 JHWH.      1Krn 22,19; Prz 21,15

* lub: biedny, pokorny, udręczony, słaby, cichy; ** hebr. erec - grunt, gleba, powierzchnia, kraj, ziemia, obszar; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić, robić; **** lub: sąd, orzeczenie prawne, sprawiedliwość, przywilej, prawo, decyzja, przywilej prawny

4. Gaza* bowiem^3588 będzie^1691 opuszczona^5800 a Aszkelon**? – na spustoszenie^8077, Aszdod*** w samo południe^6672 wyrzucą****, a Ekron***** wykorzenią^6131.      Jr 25,20; Za 9,5-7; Am 1,6

* hebr.: azzaʰ - „silna” - inna nazwa miasta Gaza; ** tj. „ogień niesławy”; *** tj. „potężny”; **** dosłownie: wyrzucą ją - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ***** „emigracja” bądź „wyrwany z korzeniami” - miasta Filistyńskie oprócz Ekronu, położone nad wybrzeżem Morza Śródziemnego

5. Biada* mieszkańcom^3427 wybrzeża** morskiego^3220, narodowi^1471 Keretytów***! Słowo^1697 JHWH jest przeciwko^5921 wam, Kanaanie****, ziemio^776 Filistynów*****; zniszczę^6 cię tak, że nie będzie żadnego mieszkańca^3427.

* lub: ach! niestety! o! biada!; ** obszar, związek, towarzystwo; *** tj. „kaci, oprawcy” - Kreteńczycy lub lud spokrewniony z Filistynami; **** por. So 1,11 przypis ***; ***** tj. „przybysz”

6. Wybrzeże^2256 morskie^3220 będzie^1961 pastwiskami* i łąkami** dla pasterzy***, i na zagrody**** dla trzód^6629.

* lub: miejsce przebywania pasterzy lub stad, Biblia Gdańska - owczarnią; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - śpieszyć się, być zbolałym Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - strapienia we mnie A Hebrew and English Lexicon of the Old Testament - (Brown - Driver - Briggs) - ...wewnętrznego poruszenia - por. 1Sm 20,38; *** tj. pasterze zatrudnieni przy doglądaniu trzód - Rdz 4,2 13,7 Am 3,12 Jr 31,10 - KULᴷ; **** tj. zagroda otoczona murem

7. I będzie^1961 wybrzeże^2256 morskie dla resztki* domu^1004 Judy** i będą na nim^5921 wypasać***. W domach^1004 Aszkelonu^831 będą się kłaść^7257 wieczorem^6153, gdyż^3588 nawiedzi**** ich JHWH, ich Bóg, i przywróci^7725 ich z niewoli*****.      Kpł 7,11-21; 1Sm 16,5; 2Krn 35,5-13; Jr 22,17

* lub: pozostałość - Mi 2,12 4,7 7,18; ** por. So 1,4 przypis **; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, pilnować, paść, paść się, karmić się; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwracać uwagę na, odwiedzać, doglądać, szukać; ***** tu: ketiv wg qere: odmieni ich położenie

8. Słyszałem^8085 drwinę* Moabu** i obelgi^1421 synów^1121 Ammona***, którymi urągali^2778 mojemu ludowi^5971 i wynosili^1431 się nad ich granicą^1366****.      Ps 42,10; Ps 102,8; Ps 119,42; Mt 27,44; Hbr 10,33

* lub: hańba, pogarda, urąganie; ** tj. „syn Ojca” - potomek Lota, obszar na wschód od Morza Martwego między rzeką Zered a rzeką Arnon; *** tj. „plemienny” - potomek Lota - Rdz 19,36; **** aluzja do zajęcia terenów Izraela lub przejaw pychy

9. Dlatego^3651, jako żyję^2416 ja^589 – oświadczenie^5002 JHWH Zastępów* – Bóg^430 Izraela^3478, Tak^3588, Moab^4124 stanie^1961 się jak Sodoma**, a synowie^1121 Ammona^5983 jak Gomora*** – miejscem^4476|HAP pokrzyw****, dołem^953 solnym^4417 i pustynią^8077 aż na wieki*****. Resztka^7611 mojego ludu złupi^962 ich i pozostali^3499 z mojego ludu^1471 posiądą^5157****** ich.      Rdz 19,24; Iz 1,9; Iz 3,9; Iz 13,19; Jr 23,14; Rz 9,29

* hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa; ** tj. „płonący”; *** „zanurzenie” - por. Rdz 18,16-33; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; **** lub: pewien rodzaj chwastu; ***** lub: na zawsze; ****** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odziedziczyć, objąć w posiadanie

10. To^2063 ich spotka* za ich pychę**, gdyż lżyli*** i wynosili**** się nad^5921 lud^5971 JHWH Zastępów^6635.      Iz 16,6; Jr 48,42

* dosłownie: to dla nich - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: wywyższenie, majestat, duma, arogancja, buta; *** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przeciwstawiać się, urągać, lżyć; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić się wielkim, potężnym, wywyższać się

11. JHWH ukaże się nad^5921 nimi wywołując lęk*, bo odtłuści** wszystkich^3605 bogów^430 ziemi^776; i będą mu oddawać pokłon***, każdy^376 ze swojego miejsca^4725 – wszystkie^3605 wyspy**** narodów*****.      1Kor 8,4-6

* lub: (okaże się) straszny - Biblia Poznańska, EIB, koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wywołać zdumienie, nabożną cześć, przejąć lękiem; ** dosłownie: czynić chudym - Iz 17,4; *** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - padać na twarz, bić czołem, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - leżeć płasko; **** lub: wybrzeża; ***** lub: poganie, narody, nie-Żydzi, l.poj. lud Izraela - Iz 3,17

12. Wy też^1571, Kuszyci* – pobici^2491** oni^1992 moim mieczem^2719.      Iz 18,1-7

* tj. „ich czerń” - mieszkaniec Kusz, dzisiejszej Etiopii lub górnego Nilu - So 1,1 przypis **, Ha 3,7 przypis * Jr 36,14; ** zabity, śmiertelnie raniony

13. Wyciągnie*|JUS też swoją rękę przeciwko^5921 północy** i zniszczy^6 Aszur***; zamieni****|JUS Niniwę***** na pustoszenie^8077 suszy^6723 – jak pustynię^4057.      Iz 10,12; Ez 31,3; Na 1,1; Na 2,10; Na 3,15; Na 3,18

* ramię, ręka - symbol mocy, władzy i autorytetu - Ps 89,13; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** tj. Asyria, atakująca Izrael od strony płn.; *** tj.: „krok” - Asyria - starożytne państwo semickie w płn. Mezopotamii, istniejące od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kłaść, ustawiać, przeznaczać; ***** tj. „siedziba Ninusa” - stolica Asyrii do roku 640 p. Chr.

14. I będą się pośród^8432 niej wylegiwać^7257 stada^5739, wszelkie^3605 zwierzęta^2416 narodów*; zarówno sowa**, jak i puszczyk*** na jej kolumnach^3730 będą spali^3885, głos^6963 ich śpiewu^7878 słychać w oknach^2474, dewastacja**** na progu^5592, gdyż zostanie zerwane***** cedrowe obicie******.

* por. w. 11 przypis *****; ** lub: nieczysty ptak, kormoran, pelikan (?), gęś, sowa; *** jeżozwierz, jeż (zwijające się zwierzę), sowa krótkoucha, drop, hubara lub bąk; **** suchość, zniszczenie, żar; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ogołocić, obnażyć; ****** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: okładzina cedrowa, boazeria cedrowa

15. To^2063 miasto^5892 rozradowane*, zamieszkałe^3427 bezpiecznie** i mówiące^559 w swoim sercu***: Ja^589 i nikt**** więcej^5750. Jakże^349 stało^1961 się spustoszeniem*****, legowiskiem^4769 zwierząt^2416! Każdy^3605, kto będzie przechodził^5674 obok niego, gwizdnie^8319 i machnie^5128 swoją ręką******.      Iz 13,3; Iz 22,2; Iz 23,7; Iz 24,8; Iz 32,13; So 3,11; Na 3,19

* lub: unoszące się radością, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - zarozumiałe, Biblia Poznańska - rozbawione; ** niezakłócenie; *** por. Sof 1,12 przypis *****; **** zaprzestanie, koniec, ostateczność, nic; ***** przerażenie, groza, zdumienie, pustkowie, nieużytki; ****** wyraz przerażenia i pogardy - Jr 18,16 19,8 49,17 Mi 6,16

↑↑

Rozdział 3

1. Biada* plugawemu** i skalanemu*** miastu^5892 ucisku****!      Wj 23,21; Pwt 9,24; Ps 106,43

* lub: ach! niestety! o! biada!; ** tu i Hi 39,18; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zanieczyszczonym; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stłamsić, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - traktować okrutnie

2. Nie słuchało* głosu^6963, nie przyjmowało^3947 upomnienia**, nie ufało*** JHWH, nie zbliżyło^7126 się do swojego Boga^430.      1Sm 15,22; Hi 5,17; Prz 3,5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać posłuszeństwo; ** karcenie, dyscyplina, karność, ostrzeżenie, pouczenie; *** pokładać ufność w, mieć pewność, być bezpiecznym, śmiałym

3. Jego książęta* w jego wnętrzu^7130 są ryczącymi^7580 lwami^738**, jego sędziowie*** to wilki^2061**** wieczorem^6153, które nie gryzą kości^1633***** do rana^1242.      Ha 1,8; Mt 7,15; Dz 20,29

* lub: władca, przywódca, wysoki urzędnik, naczelnik, dowódca; ** ryk lwa, który wyrusza na łowy - Sdz 14,5 Jr 2,15 Ez 22,25 - to typ człowieka nienasyconego - KULᴷ; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zarządzać, rozstrzygać spór, karać; **** szakal; ***** znaczenie metafory niepewne

4. Jego prorocy* są lekkomyślni**, to ludzie^582 wiarołomni***; jego kapłani^3548 zbezcześcili**** świątynię^6944, pogwałcili^2554 Prawo*****.      Kpł 18,21; Kpł 21,22; Jr 16,18; Ez 22,26

* dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi - por. ro’eh - widzący - 1Sm 9,9; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być swawolnym, nieobliczalnym, lekkomyślnym, próżnym, pustym - tu i Sdz 9,4; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: postępować zdradziecko, być oszustem; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - profanować, kalać; ***** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj

5. JHWH sprawiedliwy^6662 jest wewnątrz^7130 niego, nie czyni^6213 nieprawości*; poranek^1242 za porankiem^1242 swój słuszny sąd** wywodzi*** na światłość^216 – niczego**** nie brak; lecz niegodziwiec***** nie zna^3045 wstydu^1322.

* lub: niesprawiedliwość, zło, wina, przewrotność; ** lub: sąd, orzeczenie prawne, sprawiedliwość, przywilej prawny, decyzja, przywilej; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dawać, użyć, postawić; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - przejawiać brak czegoś, pozostawić bez czegoś, zawodzić; ***** ktoś niesprawiedliwy, przewrotny, nieprawy

6. Wykorzeniłem* narody^1471, ich baszty^6438 zostały spustoszone^8074, zniszczyłem** ich ulice^2351, nikt^1097 nie przechodzi^5674. Ich miasta^5892 zostały spustoszone^6658***, tak że nie ma^1097 człowieka^376, ani nie ma^369 mieszkańca^3427.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odciąć, ściąć, pozwolić na zgubę; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zniszczyć całkowicie, wyschnąć, spustoszyć; *** tu i Wj 21,13 1Sm 24,11

7. Powiedziałem^559: Na pewno^389 teraz będziesz się Mnie^853 bać*, przyjmiesz^3947 upomnienie**, aby nie^3808 została ci odjęta*** twoja siedziba^4585, wszystko^3605 to^834, co dotyczy^5921 jej ukarania****. Lecz^403 tym chętniej***** rujnowali^7843 wszystkie^3605 swoje czyny^5949.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym bojaźnią, lękać się, czcić, szanować; ** lub: karcenie, dyscyplina, karność, ostrzeżenie, pouczenie; *** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać odciętym, zostać ściętym, być żutym - w. 6 przypis *; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać do odpowiedzialności, doświadczać; ***** lub: czynić coś wcześnie o poranku, czynić gorliwie

8. Dlatego^3651 oczekujcie*|IMP Mnie – oświadczenie^5002 JHWH – w dniu^3117, w którym powstanę^6965 na łup^5706. Bo moim postanowieniem** jest, by zebrać^622 narody^1471 i zgromadzić^6908 królestwa^4467, by wylać^8210 na nie swoją zapalczywość***, cały^3605 żar**** swojego gniewu^639. Bo^3588 w ogniu^784 mojej żarliwości***** zostanie pochłonięta^398 cała^3605 ta ziemia^776.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - czekać, czekać w zasadzce, zwlekać, wyczekiwać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: sąd, orzeczenie prawne, prawo, decyzja - So 2,3 przypis ****; *** lub: oburzenie, przekleństwo, potępienie; **** por. So 2,2 przypis ****; ***** lub: zapał, zazdrość, namiętność, żarliwość - So 1,18 przypis **

9. Wtedy^227 bowiem^3588 zmienię^2015 ludom^5921 ich wargi* na czyste**, aby wszyscy^3605 wzywali*** imienia^8034 JHWH i służyli^5647 Mu ramię^7926 w ramię^259****.      Dn 12,10

* dosłownie: wargę; ** metonimia czynności mówienia - Iz 6,5 28,11; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać; **** dosłownie: jednym barkiem

10. Spoza* rzek^5104 Kusz^3568** moi czciciele*** – córka^1323 moich rozproszonych^6327 – przyniosą^2986 mi dary****.      Ps 68,32; Iz 18,1; Iz 60,3; Iz 66,20

* tj. region za czymś bądź po drugiej stronie, drugi brzeg; ** por. So 1,1 przypis **; *** lub: ktoś proszący, czciciel - tu i Ez 8,11 Iz 18,1 60,3; **** tj. ofiary z mąki i mięsne lub wyraz hołdu

11. W tym^1931 dniu^3117 nie doznasz już wstydu* z powodu wszystkich^3605 twoich uczynków^5949, którymi^834 buntowałaś** się przeciwko mnie. Bo wtedy^227 usunę^5493 spośród^7130 ciebie pyszną*** twoją chlubę**** i nie będziesz się więcej^5750 wywyższać^1361 na mojej świętej^6944 górze^2022*****.      Rdz 2,25; 2Sm 19,5; Ps 25,3; Iz 1,2; Jr 7,4; Mi 3,11; Mt 3,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zawstydzonym, zażenowanym; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wzniecać bunt, naruszać (Prawo); *** unosić się radością - por. So 2,15 przypis *; **** być wyniosłym, majestatycznym, dumnym; ***** por. Ps 132,13-14

12. I pozostawię^7604 pośród^7130 ciebie lud^5971 pokorny* i nędzny**, i będą pokładać ufność^2620 w imieniu^8034 JHWH.      Ha 3,14

* lub: udręczony, słaby; ** marny, biedny, słaby, chudy

13. Resztka^7611 Izraela* nie będzie czynić^6213 nieprawości** ani nie będzie mówić^1696 kłamstwa^3577; nie znajdzie^4672 się w jej ustach^6310 język^3956 zdradliwy***. Bo oni^1992 będę się paść^7462 i położą^7257 się, a nie będzie powodującego przerażenie^2729.

* hebr.: jisra’el - „ten, który zmagał się z Bogiem” - Rdz 32,28; ** lub: niesprawiedliwość, zło, wina, przewrotność; *** lub: oszustwo, podstęp

14. Wiwatuj^7442|IMP, córko^1323 Syjonu^6726! Wykrzykuj*|IMP, Izraelu^3478! Ciesz^8055|IMP się i raduj^5937|IMP z całego^3605 serca^3820, córko** Jerozolimy^3389!

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wydawać okrzyk wojenny, krzyczeć triumfalnie (nad wrogami), wiwatować, wydać sygnał do wojny (zadąć w róg); ** określenie mające na celu podkreślenie godności miasta

15. JHWH oddalił^5493 wyroki* na ciebie, usunął^6437 twojego wroga^341. Król^4428 Izraela^3478, JHWH, jest pośród^7130 ciebie. Nie^3808 będziesz więcej^5750 bał^3372 się zła**.

* por. So 2,3 przypis ****; ** lub: udręka, niedola, krzywda, przeciwność losu, zły

16. W tym dniu^3117 powiedzą^559 do Jerozolimy^3389: Nie bój^3372 się! A do Syjonu*: Nie opuszczaj^7503 swoich rąk^3027!      Iz 35,3-4

* tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7 wzgórza świątyni - Ps 9,11 większych terenów Judy? - Ps 69,35

17. JHWH, twój Bóg, pośród^7130 ciebie, Potężny^1368; On wybawi*, rozraduje^7797 się nad tobą, uciszy** się w swojej miłości^160, rozweseli^1523 się nad tobą z okrzykiem radości^7440.      Pwt 30,9; Iz 62,5; Iz 65,19; Jr 32,41

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, wybawić, dać zwycięstwo; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - milczeć, być cicho

18. Zbiorę^662 smutek* z uroczystego zgromadzenia** pośród^4480 ciebie, które było^1961 brzemieniem*** zniewagi^2781 z powodu niego.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - smucących się; ** wyznaczone miejsce, namiot spotkania - Wj 27,12 Kpł 1,1; *** wyrocznia, dar, danina

19. Oto^2005 ja zajmę^6213 się wszystkimi^3605, którzy cię dręczyli* w tym czasie^6256, i wybawię^3467 utykającą** i zgromadzę^6908 wygnaną^5080; okryję*** ich chwałą**** i imieniem^8034 w całej^3605 ziemi^776 ich hańby^1322.      Wj 14,30

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - upokarzać, źle traktować, osłabiać; ** chromą, kulawą; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kłaść, ustawiać, sprawiać, metafora: okazywać miłosierdzie; **** sława, rozgłos, pieśń lub hymn pochwalny

20. W tym^1931 czasie^6256 przyprowadzę^935 was, w tym czasie^6256, zgromadzę^6908 was. Bo dam^5414 wam imię* i chwałę^8416 wobec wszystkich^3605 ludów^5971 ziemi^776, gdy na waszych oczach^5869 odmienię** waszą niewolę*** – mówi^559 JHWH.      Iz 11,12; Iz 27,12; Iz 56,8; Ez 28,25; Ez 34,13; Am 9,14

* imię reprezentuje charakter i autorytet danej osoby, ... was dla imienia i chwały we wszystkich .... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zawracać, odwracać się, odnawiać; *** lub: przywrócę wam powodzenie - EIBᴷ

Księga Aggeusza

[ 1 ] [ 2 ]

Rozdział 1

1. Roku^8141 drugiego^8147 króla^4428 Dariusza*, szóstego miesiąca**, pierwszego dnia^3117 tego miesiąca^2320, stało^1961 się Słowo^1697 JHWH przez rękę^3027*** Aggeusza**** proroka^5030 do Zorobabela*****, syna^1121 Szealtiela******, namiestnika^6346 Judei^3063, i do Jozuego*******, syna^1121 Jehosadaka********, arcykapłana1419 strong:H3548, głoszące^559:      Ezd 4,24; Za 1,1; Mt 1,12

* tj. „pan” - Dariusz Hystaspes (522-486 r. p. Chr.), następca Kambyzesa, syna Cyrusa - Ezd 5,1; ** tj. miesiąc Elul - koniec sierpnia i początek września; *** idiom: za pośrednictwem, listownie (?); **** „świąteczny”; ***** „zrodzony w Babilonie”; ****** „wyprosiłem go od Boga”; ******* „JHWH jest zbawieniem”; ******** „JHWH jest sprawiedliwy”

2. Tak* mówi^559 JHWH Zastępów**, głosząc: Ten lud^5971 mówi^559: Jeszcze nie nadszedł^935 czas^6256, czas, by budować*** dom^1004 JHWH.      1Krl 8,9; Jr 22,14

* lub: tutaj, w ten sposób; ** hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być budowanym, odbudowanym, ugruntowanym, utrwalonym, wzmocnionym

3. I wtedy stało^1691 się Słowo JHWH przez* proroka** Aggeusza, głoszące^559:      Lb 4,45; 2Krn 36,21; Oz 1,2

* dosłownie: przez rękę - por. w. 1; ** dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi, por. - ro’eh - widzący

4. Czy dla was^859 samych jest czas^6256, abyście mieszkali^3427 w domach^1004 waszych wykładanych* drewnem, a dom^1004 ten był spustoszony**?

* lub: pokryć, przykryć, obudować boazerią, pokryć deskami lub płytami dekoracyjnymi - tu i Pwt 33,21 1Krl 6,9 7,3.7 Jr 22,14; ** lub: pustynny, suchy, nieużyteczny

5. Teraz^6258 więc tak^3541 mówi^559 JHWH Zastępów^6635: Zastanówcie*|IMP się w swoich sercach** nad swoimi drogami^1870;      2Kor 13,5

* dosłownie: przyłóżcie swoje ...; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** wnętrze, umysł, wola, sumienie

6. Siejecie^2232 wiele^7235, a mało^4592 zbieracie^935; jecie^398, ale nie jesteście nasyceni*, pijecie^8354, ale nie możecie się upić**, okrywacie^3847 się, ale nikomu nie jest ciepło^2527, a ten, co zarabia***, zarabia^7936 do dziurawego worka****.

* lub: zaspokojenie, nasycenie, napełnienie się; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać się pijanym; *** koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - zarabiać dla zapłaty, nająć się; **** lub: przedziurawiony kamień - znak niewolnictwa (z biedy) zawieszony na szyi z wyrytym imieniem właściciela - KULᴷ

7. Tak^3541 mówi^559 JHWH Zastępów^6635: Zastanówcie*|IMP się w swoich sercach^3824 nad swoimi drogami**;      Ps 1,1; Ps 119,1; Lm 3,40

* por. w. 5 przypis *; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** hebr.: derek - tu: metafora bieg życia, charakter moralny

8. Wstąpcie*|IMP na tę górę^2022 i zgromadźcie^935 drzewo^6086; budujcie^1129 ten dom^1004, a będę miał w nim upodobanie** i zostanę uwielbiony***, mówi^559 JHWH.      Ezd 3,6-7; Ezd 6,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść w górę, wstępować, iść za; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć upodobanie w, być łaskawym, przyjmować życzliwie, być zadowolonym; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zaszczyconym, cieszyć się czcią, zyskać chwałę

9. Liczyliście* na wiele^7235, a oto jest mało^4592, a to, co wnosicie^935 do domu^1004, to ja rozdmuchuję**. Z jakiego powodu^4100? Oświadczenie*** JHWH Zastępów^6635: Dlatego^3282, że dom^1004 mój jest spustoszony^2720****, a wy zabiegacie***** każdy^369 o swój dom^1004.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwracać się ku, odwracać się od, rozejrzeć się; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - tchnąć, wiać; *** wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka); **** por. w. 4 przypis **; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - biec szybko

10. Dlatego^3651 też niebiosa*|P wstrzymały** rosę*** nad wami, a ziemia^776, wstrzymała^3607 swój plon^2981.      Kpł 26,19; Pwt 28,23

* wg myśli hebr. istniały trzy sfery nieba - por. 2Kor 12,2 przypis ****; P liczba mnoga; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trzymać w ryzach, powściągać, zatrzymać; *** lub: nocne opary

11. I wezwałem* suszę** na tę ziemię^776, i na te góry, i na tę pszenicę^1715, i na ten moszcz***, i na tę oliwę****, i na to, co wydaje rola^127, i na tych ludzi*****|S, i na to bydło^929, i na cały^3605 trud^3018 rąk^3709.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, przyzywać, zapraszać; ** suchość, pustkowie, susza, żar; *** świeże bądź młode wino, świeżo wyciśnięte wino; **** dosłownie: świeża oliwa, lśniąca (czysta) oliwa; ***** dosłownie: i na człowieka - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; S liczba pojedyncza

12. I usłuchał* Zorobabel^2216, syn^1121 Szealtiela^7597, i Jozue^3091, syn^1121 Jehosadaka^3087, arcykapłan1419 strong:H3548, i cała^3605 reszta** ludu^5971, głosu^6963 JHWH, swojego Boga i słów^1697 proroka^5030 Aggeusza^2292, ponieważ^834 posłał^7971 go JHWH, ich Bóg; bo lud^5971 bał*** się oblicza^6440 JHWH.      Iz 10,20; Jr 41,10; Ag 2,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - słuchać, posłuchać, okazać posłuszeństwo; ** lub: pozostałość; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przejętym bojaźnią, lękać się, czcić, szanować

13. I przemówił^559 Aggeusz^2292, posłaniec* JHWH do ludu^5971, w poselstwie** JHWH, głosząc^559: Ja jestem z wami – oświadczenie^5002 JHWH.      Ml 3,1; 2Kor 5,20

* hebr.: mal’ak - wysłannik, zwiastun, przedstawiciel, anioł; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: wiadomość, poselstwo, powierzone poselstwo

14. I wzbudził* JHWH ducha** Zorobabela^2216, syna^1121 Szealtiela^7597, namiestnika*** Judei^3063, i ducha^7307 Jozuego^3091, syna^1121 Jehosadaka^3087, arcykapłana1419 strong:H3548, i ducha^7307 całej^3605 reszty^7611 ludu^5971, że przyszli^935 i pracowali**** w domu^1004 JHWH Zastępów^6635, swojego Boga.      1Krn 5,26; Iz 13,17; Iz 14,9; Jr 51,11

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pobudzić, rozniecić, okazywać podniecenie, budzić; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18 przypis *; *** lub: zarządca; **** zajęcie, praca, zawód, usługa, własność

15. Było to dwudziestego czwartego dnia^3117, szóstego* miesiąca^2320, w drugim^8147 roku panowania króla^4428 Dariusza^1867;

* por. Ag 1,1 przypis **, tj. 21 września 520 r. p. Chr. - około 24 dni po proroctwie

↑↑

Rozdział 2

1. Siódmego^7637 miesiąca*, dwudziestego^6242 pierwszego dnia^3117 tego miesiąca^2320 stało^1961 się Słowo^1697 JHWH przez rękę^3027** Aggeusza^2292 proroka^5030, głoszące^559:

* tj. miesiąc Tiszri - 17 października 520 r. p. Chr. - ostatni dzień Święta Namiotów - Lb 29,32-34 - por. też 1Krl 6,38 - 440 lat wcześniej; ** por. Ag 1,1 przypis ***

2. Mów^559|IMP proszę* do Zorobabela^2216, syna Szealtiela^7597, namiestnika^6346 Judei^3063, i do Jozuego^3091, syna Jehosadaka^3087, arcykapłana1419 strong:H3548, i do reszty^7611 ludu^5971, głosząc^559:      Ezd 3,12; Łk 21,5-6

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: upraszam! błagam! o! (używane w usilnych prośbach bądź napomnieniach)

3. Kto^4310 pozostał* między wami, co widział ten dom^1004 w pierwszej^7223 jego chwale**? A jakim^4100 wy teraz^6258 go widzicie^7200? Czy nie jest tak jak gdyby^3644 nic*** w waszych oczach^5869?      Za 8,9

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być pozostawionym, być pozostałym przy życiu, przetrwać; ** hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat; *** lub: nie, nie mieć, bez, nic

4. Teraz^6258 jednak wzmocnij*|IMP się Zorobabelu^2216! – oświadczenie** JHWH; wzmocnij^2388|IMP się Jozue^3091, synu^1121 Jehosadaka^3987, arcykapłanie1419 strong:H3548! Wzmocnij^2388|IMP się też cały^3605 ludu^5975 tej ziemi^776 – oświadczenie^5002 JHWH, do dzieła***|IMP! Bo ja jestem z wami – oświadczenie^5002 JHWH Zastępów^6635.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być silnym, wzmocnić się, przemóc, wymóc na; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka); *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - robić, czynić, pracować, wykonywać, używać

5. Zgodnie ze słowem* przymierza**, które zawarłem z wami, gdy wychodziliście^3318 z Egiptu^4714; mój Duch^7307 stoi*** wśród^8432 was, nie bójcie się.

* lub: słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odcinać, ścinać, krajać, zawierać przymierze; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, trwać, służyć

6. Bo^3588 tak mówi^559 JHWH Zastępów^6635: Ja jeszcze raz^259, i to^1931 za małą^4592* chwilę, potrząsnę** niebiosami*** i ziemią^776, morzem^3220 i suchym lądem^2724;      Wj 40,34

* lub: trochę, ledwie; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować trzęsienie się, skakanie; *** por. Ag 1,10 przypis *

7. I potrząsnę^7493 wszystkie^3605 te narody*|A, i przyjdą^935|P do Upragnionego**|S wszystkie^3605 narody^1471, i napełnię ten dom^1104 chwałą^5315, mówi^559 JHWH Zastępów^6635.

* hebr.: goim - poganie, narody, grupy etniczne, nie-Żydzi; A rodzajnik określony; P liczba mnoga; ** lub: pragnienie, to, co jest godne pożądania, miły, drogi, rzecz kosztowna, przyjdą do Pożądanego ... por. Biblia Gdańska, KULᴷ pragnienie narodów - King James Version, napłyną kosztowności Biblia Warszawska EIB, Biblia Poznańska, LXX; S liczba pojedyncza

8. Moje jest srebro* i moje złoto^2091 – oświadczenie^5002 JHWH Zastępów^6635.      Iz 60,18; Mt 12,42

* tj. srebro - funkcjonowało jako środek płatniczy - pieniądze

9. Większa* będzie^1961 przyszła** chwała^3519 tego domu^1004, niż ta wcześniejsza^7223, mówi^559 JHWH Zastępów; i na miejscu^4725 tym zostanie dany*** pokój**** – oświadczenie^5002 JHWH Zastępów^6635.      Iz 2,2; Iz 60,4; Mi 5,4

* lub: wielki, ogromny, głośny, starszy, wybitny; ** ten drugi, kolejny; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, przypisać, zezwolić, poświęcić, ustanawiać; **** hebr.: szalom - pokój, pełnia, zdrowie, pomyślność

10. Dwudziestego czwartego dnia, dziewiątego* miesiąca, drugiego roku panowania Dariusza^1867, stało^1961 się Słowo JHWH przez rękę^413** Aggeusza^2292 proroka^5030, głoszące^559:      Jr 11,15

* tj. miesiąc Kislew - 18 grudnia 520 r. p. Chr.; ** por. Ag 1,1 przypis ***

11. Tak^3541 mówi^559 JHWH Zastępów^6635: Zapytaj*|IMP proszę^4994 kapłanów** o to^853 Prawo***, mówiąc^559:      Pwt 17,11; Oz 4,6; Ml 2,6

* lub: dowiadywać się, wypytywać o, radzić się, szukać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** hebr.: kohen - kapłan - członek rodu Aarona z pokolenia Lewiego - Wj 28,1 Kpł 1,5.8 3,2, główny urzędnik, władca; *** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj, sposób

12. Gdyby ktoś^376 niósł^5375 poświęcone* mięso zawinięte w skraj** swojej szaty*** i dotknąłby^5060 skrajem^3671 swojej szaty^899 chleba^3899 lub czegoś gotowanego^5138, lub wina^3196, lub oliwy^8081, lub jakiegokolwiek^3605 pokarmu^3978, czy staje się to poświęcone^6942? I odpowiedzieli^6030 kapłani^3548, mówiąc^559: Nie^3808.      Kpł 11,39; Kpł 22,4-6; Lb 19,11

* hebr.: qodesz - świętość, oddzielenie, odrębność, l.mn. - ofiary wotywne; ** lub: róg, granica, skraj, skrzydła; *** lub: odzież, okrycie

13. Wtedy* powiedział^559 Aggeusz: Jeśli ktoś będąc nieczysty** przez dotknięcie zwłok***, dotknąłby^5060 się czegoś z tego wszystkiego, będzie to nieczyste^2930? I odpowiedzieli^6030 kapłani^3548, mówiąc^559: Będzie nieczyste^2930.

* dosłownie: i; ** tj. nieczysty (w sensie etycznym bądź rytualnym); *** dosłownie: duszy - tu i Kpł 21,11 Lb 6,6 19,11.13 - zwłoki

14. Wtedy w odpowiedzi, Aggeusz^2292 rzekł: Tak też i ten^2088 lud^5971, i też ten naród^1471|A przed moim obliczem^6440 – oświadczenie^5002 JHWH, i też wszelkie^3605 dzieło^4639 ich rąk^3027, i to, co tam ofiarują* – jest to^1931 nieczyste^2931.      Ezd 3,2-3

A rodzajnik określony; * lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przywodzić blisko, złożyć ofiarę

15. A teraz^6258 zastanówcie^7760* się, proszę** w waszych sercach***: Od^4480 tego dnia^3117 i potem^4605, przedtem^2962 nim położono^7760 kamień^68 na kamieniu w świątyni**** JHWH;

* dosłownie: przyłóżcie proszę swoje serca; ** lub: upraszam! błagam! o! (używane w usilnych prośbach bądź napomnieniach); *** wnętrze, umysł, wola, sumienie; **** pałac, świątynia, przybytek

16. Czy nie było^1961 tak, że gdy ktoś przyszedł^935 do stogu* zboża z dwudziestu^6242 miar, było^1961 ich dziesięć^6235; gdy przyszedł^935 do kadzi**, aby naczerpać*** pięćdziesiąt^2572 miar**** wina, było^1961tylko dwadzieścia;

* lub: sterty; ** tłoczni; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyciągać (na wierzch), czerpać (wodę), zbierać; **** dosłownie: tłocznia, koryto tu i Iz 63,3

17. Smagałem* was posuchą** zbóż i pleśnią***, a wszystkie^3605 dzieła^4639 waszych rąk^3027 gradem^1259; a nikt z was nie zawrócił do mnie**** – oświadczenie^5002 JHWH.      Ps 105,32-33

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, uderzać, szturchać, bić, biczować, ujarzmiać; ** lub: coś zniszczonego, zwarzonego, gorąco (ziarna wyschłe z powodu wczesnego wschodniego wiatru - 2Krl 19,26; *** lub: bladość, zsinienie, rdza, pleśń - Pwt 28,22 1Krl 8,37 Am 4,9; **** lub: a nie było was dla mnie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

18. Zastanówcie^7760* się, proszę^4994 w waszych sercach^3824: Od tego dnia^3117 i potem^4605, od dnia^3117 dwudziestego czwartego miesiąca dziewiątego** od dnia***, w którym został posadowiony**** fundament świątyni^1964***** JHWH, zastanówcie^7760 się w waszych sercach^3824, mówię:      Pwt 32,29; Ezd 3,2-3; Ag 1,5; Ag 1,7

* dosłownie: przyłóżcie proszę swoje serca; ** tj. miesiąc Kislew - 18 grudnia 520 r. p. Chr.; *** tj. 3 miesiące wcześniej - 21 września 520 r. p. Chr.; **** dosłownie: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być założonym, być położonym; ***** por. w. 15 przypis ****

19. Czy jest jeszcze* ziarno^2233 w spichlerzu^4035**? A jeszcze krzew winorośli^1612, figowiec^8384, drzewo^6086 granatu^7416, drzewo^6086 oliwne^2132 nie zaowocowały***; lecz od tego dnia^3117 będę błogosławił^1288.      Za 8,9-13

* lub: czy jest już ... EIBᴷ; ** magazyn, spichlerz - tu i Iz 66,4, Ps 34,4; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dźwignąć, podnieść, nieść, LXX dosłownie: ukazać owoc

20. I stało^1961 się Słowo JHWH ponownie^8145* do Aggeusza^2292 dwudziestego czwartego dnia tego miesiąca^2320, głoszące**:

* dosłownie: drugi (raz) - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mówić, nakazywać, zamierzać

21. Mów^559|IMP do Zorobabela^2216, namiestnika^6354 Judei*, głosząc^559: Ja potrząsnę** niebiosa*** i ziemię^776;      Ez 38,19-20; Ag 2,6-7

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * tj. terenu obejmującego ziemię plemion Judy i Beniamina, na płd. Kanaanu; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować trzęsienie się, skakanie; *** wg myśli hebr. istniały trzy sfery nieba - por. 2Kor 12,2 przypis ****

22. I przewrócę* trony** królestw^4647, i zniszczę^8045 siłę^2392 królestw narodów^1471; przewrócę^2015 rydwan^4818, i nim jadących^7392, i padną^3381 konie i jadący^7392 na nich, każdy^376 od miecza*** swojego brata^251.      Rdz 19,25; Am 4,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wywrócić, obalić, zmienić, przemienić,; ** lub: miejsce (honorowe), tron - metafora władza, potęga, godność; *** nóż

23. W tym dniu^3117 – oświadczenie^5002 JHWH Zastępów, wezmę^3947 ciebie, Zorobabelu^2216, synu^1121 Szealtiela^7597, mój sługo^5650 – oświadczenie* JHWH, i uczynię^7760 cię jako sygnet**; bo wybrałem^997 ciebie – oświadczenie* JHWH Zastępów^6635.      Est 8,8; Jr 22,23-25; Mt 1,12-13

* lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka); ** pieczęć, sygnet, pierścień z sygnetem - Rdz 38,18

Księga Zachariasza

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ]

Rozdział 1

1. W ósmym miesiącu^2320 drugiego^8147 roku Dariusza*** stało^1961 się Słowo^1697 JHWH do Zachariasza***, syna^1121 Berechiasza****, syna Iddo***** proroka^5030, mówiące^559:      2Krn 24,20; Ezd 4,24; Ezd 5,1; Ne 12,4; Za 7,1

* tj. 2 miesiące po pierwszym wystąpieniu proroka Aggeusza - por. KULᴷ EIBᴷ; ** tj. listopad 520 r. p.n.e. - Dariusz Hystaspes panował w latach 522-486 p.n.e.; *** tj. „wspomniał JHWH”; **** „JHWH błogosławi”; ***** „Jego świadek”

2. JHWH bardzo się rozgniewał*** na waszych ojców.      Za 8,14

* hebraizm: rozgniewał się ... gniewem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być pełnym wściekłości, gniewu

3. Dlatego* powiedz^559 im: Tak^3541 mówi^559 JHWH Zastępów**: Zawróćcie***|IMP do mnie – oświadczenie**** JHWH Zastępów – a ja zawrócę^7725 do was, mówi^559 JHWH Zastępów.

* lub: z racji czegoś, w odniesieniu do, jeśli chodzi o; ** hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odwracać się, wracać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; **** lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka) - 2Sm 23,1

4. Nie bądźcie^1961 jak wasi ojcowie^1, do których^834 wołali* dawni^7223 prorocy**, mówiąc^559: Tak mówi^559 JHWH Zastępów^6635: Zawróćcie^7725|IMP teraz*** ze swoich złych^7451 dróg^1870 i od waszych złych^7451 czynów^4611. Ale oni nie usłuchali**** ani nie zwracali na mnie uwagi^7181, mówi^559 JHWH.      1Krn 24,19; 2Krn 30,7-8; Ps 78,8; Dn 9,6; Am 3,7; Za 7,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, głosić, przyzywać; ** dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi - por. ro’eh - widzący - 1Sm 9,9; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** lub: O! upraszam! błagam! (używane w usilnych prośbach bądź napomnieniach); **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zgodzić się, okazać posłuszeństwo, rozumieć, spełnić prośbę

5. Gdzie^346 są wasi ojcowie^1? A prorocy^5030 – czy żyją^2421 wiecznie*?      Łk 16,24

* lub: długotrwałość, odwieczność, starożytność, na zawsze

6. Doprawdy* moje słowa** i ustawy***, które^834 rozkazałem^6680 moim sługom^5650 prorokom^5030, czyż nie dosięgły**** waszych ojców^1? I zawrócili^7725, i powiedzieli^559: Tak jak JHWH Zastępów^6635 zamierzył***** uczynić^6213 nam według naszych dróg****** i naszych czynów^4611, tak nam uczynił^6213.      Jr 51,12; Lm 2,17; Za 8,14-15

* lub: zaiste, z pewnością; ** mowa, czyny, rzecz, sprawa, przedsięwzięcie; *** akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - osiągnąć, być w stanie, zapewnić, przejąć, objąć; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zamyślił, zaplanował, zarządził; ****** hebr.: derek - tu: jako sposób życia - odległość, podróż, sposób, metafora bieg życia, charakter moralny

7. Dnia^3117 dwudziestego czwartego, jedenastego miesiąca^2320, to^1931 jest miesiąca^2320 Szebat*, w drugim roku** Dariusza***, Słowo^1697 JHWH stało**** się do Zachariasza^2148, syna^1121 Berechiasza^1296, syna^1121 proroka^5030 Iddo^5714, mówiące^559:      Ezd 6,5; Za 7,1

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: „rózga” - styczeń bądź luty; ** tj. 15 lutego 519/520 p.n.e.; *** tj.: z perskiego „pan”; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, istnieć, trwać, przebywać, mieć miejsce, nastać

8. Widziałem^7200 w nocy^3915, a oto^2009 mąż^376 jadący*|PAR na czerwonym** koniu^5483, stanął^5975 on^1931 wśród^996 mirtów***, które^834 były w dolinie****, a za nim^310 konie czerwone^122, pstrokate***** i białe^3836.      Rdz 16,21; Wj 3,2; Wj 23,20; Lb 22,21; Obj 6,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dosiadający; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** hebr.: adom - czerwony, rumiany, czerwono-brązowy, krwistoczerwony; *** tj. krzew powszechnie porastający doliny; **** lub: wąwóz, niecka; ***** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: gniady, czerwonawy, śniady

9. I zapytałem*: Co^4100 one** oznaczają, mój panie***? I anioł**** rozmawiający^1696 ze mną^413, odpowiedział* mi*****: Ja^589 ci pokażę^7200, co^4100 one^1992 oznaczają.      Za 4,3

* dosłownie: mówić; ** te, ci, tamci - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** hebr.: ’adon - pan, ktoś stanowczy, silny, władca; **** hebr.: mal’ak - wysłannik, zwiastun, przedstawiciel, anioł; ***** hebr.: bi - we mnie - EIBᴷ

10. I mąż* stojący^5975 wśród^996 mirtów^1918 odpowiedział**, mówiąc^559: To są ci, których JHWH posłał***, aby przemierzyli^1980 ziemię^776.

* lub: mężczyzna, człowiek, ludzkość, ktokolwiek, każdy; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - reagować, zaświadczać, odpowiadać jako świadek; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - puszczać, wysyłać, kierować, rozszerzać

11. I odpowiedzieli^6030 aniołowi^4397 JHWH stojącemu^5975 wśród^996 mirtów^1918, mówiąc^559: Przemierzyliśmy* ziemię^776, a oto^2009 cała^3605 ziemia^776 jest zamieszkała**|PAR i spokojna***.      Joz 11,23; Sdz 5,31; Iz 14,7

* lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - chodzić tu i tam, przemierzać; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - siedzieć, być ustawionym, pozostawać, mieć siedzibę; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być cichym, być spokojnym, być niezmąconym, żyć spokojnie, być bezczynnym

12. Wtedy* anioł^4397 JHWH odpowiedział^6030, mówiąc^559*: JHWH Zastępów^6635, jak długo^4790 nie zlitujesz** się Ty^859 nad Jerozolimą*** i nad miastami^5892 Judy****, na które^834 gniewasz***** się te^2088 siedemdziesiąt lat^8141?

* dosłownie: i, a; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być miłosiernym, współczuć, litować się; *** hebr.: Jeruszalajim - „nauczanie pokoju”; **** tj. „chwalony” lub „niech On będzie uwielbiony” - terytorium królestwa Judy obejmującym teren plemion Judy i Beniamina; ***** oburzasz

13. JHWH odpowiedział^6030 aniołowi^4397, który rozmawiał^1696 ze mną* słowami^1697 dobrymi**, słowami^1697 pociechy***.      Iz 40,2; Jr 29,10

* por. w. 9 przypis *****; ** lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość; *** współczucie, litość tu i Iz 57,18 Oz 11,8

14. I anioł, który rozmawiał^1696 ze mną, powiedział^559: Wołaj*|IMP i mów^559: Tak mówi^559 JHWH Zastępów^6635: Jestem zazdrosny** o Jerozolimę i o Syjon*** wielką^1419 żarliwością****.      Wj 20,5; Wj 34,14

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, głosić, przyzywać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być zazdrosnym, być zawistnym, być gorliwym, pobudzać do zazdrosnego gniewu; *** tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7 wzgórza świątyni - Ps 9,11 większych terenów Judy? - Ps 69,35; **** lub: zapał, zawiść, zazdrość, namiętność

15. I ja^589 gniewam* się bardzo^1419 na te pyszne** narody^1471, które^834 – gdy ja^589 trochę^4592 się gniewałem^7107 – wspomagały zło***.      Iz 34,2; Na 1,2

* hebraizm: gniewam się Ja wielkim gniewem; ** lub: nieprzejmujący się, beztroski, swawolny, butny; *** lub: pomagały do złego - KULᴷ, udręka, niedola, krzywda

16. Dlatego^3651 tak^3541 mówi^559 JHWH: Zwróciłem^7725 się ku Jerozolimie^3389 z miłosierdziem*, mój dom^1002 zostanie w niej zbudowany^1129 – oświadczenie^5002 JHWH Zastępów^6635, i sznur^6961 zostanie rozciągnięty** nad Jerozolimą^3389.      2Krl 21,13; Iz 28,17; Iz 34,11; Lm 2,8; Ez 40,3; Am 7,17

* lub: współczucie, litość, łono (wnętrze?), powrócę do Jerozolimy w miłosierdziu - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** idiom: Jerozolima zostanie zmierzona - (odbudowana zgodnie z planem)

17. Wołaj^7121|IMP jeszcze*: Tak mówi^559 JHWH Zastępów^6635: Moje miasta^5892 jeszcze^5750 będą opływać** dobrem***, JHWH jeszcze^5750 pocieszy^5162 Syjon^6726 i jeszcze^5750 wybierze^977 Jerozolimę^3389.      2Krn 6,6; Iz 40,1; Za 2,12

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: znowu, nadal, poza tym; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - płynąć, lać się, wylewać, przelewać się; *** rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność

18. I podniosłem^5375 swoje oczy^5869, i patrzyłem^7200, a oto^2009* cztery rogi^7161**.      Ez 43,15; Ez 43,20

* lub: oto, czy, spójrz - partykuła wskaz; ** tj. symbol siły militarnej

19. I zapytałem* anioła^4397, który rozmawiał^1696 ze mną**: Co one oznaczają? I powiedział^559 do mnie^413: To są rogi^7161, które^834 rozproszyły*** Judę^3063, Izraela**** i Jerozolimę^3389.      Jr 48,25

* dosłownie: i powiedziałem; ** por. w. 9 przypis *****; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozrzucić, rozproszyć, przewiewać, przesiewać; **** hebr.: jisra’el - „ten, który zmagał się z Bogiem” - Rdz 32,28

20. I JHWH ukazał* mi czterech kowali**.      Wj 28,11; 2Krl 12,12

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować wpatrywanie się w, oglądać; ** tj. rzemieślnik pracujący w drewnie lub w metalu

21. I zapytałem^559*: Co^4100 oni przyszli^935 czynić^6213? I odpowiedział^559: To^428 są rogi^7161, które^834 rozproszyły^2219 Judę, tak że nikt** nie podniósł swojej głowy***. A ci^428 przyszli^935, aby je przestraszyć**** i strącić rogi^7161 tych narodów^1471, które podniosły^5375 swój róg^7161|S przeciwko^413 ziemi^776 Judy^3063, aby ją rozproszyć^2219.      Pwt 33,17; Iz 54,14

* dosłownie: mówić; ** idiom: jak usta człowieka - Kpł 25,52 - por. Word Biblical Commentary; *** metafora: podniesiona głowa symbolizująca odwagę, śmiałość i ufność - Łk 21,28; **** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować drżenie, rozpędzić w popłochu; S liczba pojedyncza

↑↑

Rozdział 2

1. I ponownie podniosłem^5375 swoje oczy^5869, i zobaczyłem^7200, a oto^2009 mężczyzna^376, w którego ręce^3027 był sznur* mierniczy^4060.

* lub: sznur, lina, obszar - myśl nawiązuje do rzucania losów sznurem jako sposobu przydzielenia dziedzictwa - por. Ps 78,55 przypis ** lub ustalonej reguły postępowania - 2Krl 21,13 Iz 28,17 Lm 2,8

2. I powiedziałem^559: Dokąd^575 ty^859 idziesz^1980? Odpowiedział^559 mi^413: Idę zmierzyć^4058 Jerozolimę^3389, by zobaczyć^7200, jaka jest jej szerokość* i jaka jest jej długość^753.      Ez 40,1-4; Ef 3,18; Obj 21,15-16

* lub: grubość, rozległość

3. I oto^2009 anioł^4397, który rozmawiał^1696 ze mną* wystąpił^3318**|PAR; i inny^312 anioł^4397 wystąpił^3318, by się z nim spotkać***.

* por. Za 1,9 przypis *****; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wychodzić, iść naprzód, podążać do (bądź w kierunku) czegoś, odchodzić; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** wyjść, stanąć naprzeciw (infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika) - Rdz 19,1

4. I powiedział^559 do niego^413: Biegnij^7323|IMP, mów^1696|IMP do tego młodzieńca*: Jerozolima będzie zamieszkana** jak miasta bez murów*** z powodu mnóstwa^7230 ludzi^120|S i bydła^929|S w niej.      Iz 49,19; Jr 31,27; Ez 36,11

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * hebr.: na’ar - chłopiec, młodzieniec, sługa, służący; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być ustawionym, pozostawać, zostawać, mieć siedzibę; *** lub: (na) otwartej przestrzeni - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek otwarty obszar, osada, nieogrodzona wieś, szczere pole - tu i Est 9,19 Ez 38,11; S liczba pojedyncza

5. A ja^589 – oświadczenie* JHWH – będę^1961 dla niej murem** ognia^784 dokoła^5439 i będę dla jej chwały*** pośród^8432 niej.      Iz 26,1

* lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka) - 2Sm 23,1; ** lub: ścianą; *** splendor, majestat, duma, godność

6. Biada*, biada! Uciekajcie**|IMP z kraju*** Północy^6828 – oświadczenie^5002 JHWH – bo^3588 jak cztery wiatry**** niebios^8064|P, rozproszyłem^6556 was – oświadczenie^5002 JHWH.      Jr 6,22; Jr 10,22

* lub: ach! niestety! o! biada!; ** dosłownie: i uciekajcie; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** hebr.: erec - grunt, gleba, powierzchnia, kraj, ziemia, obszar; **** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18 przypis *; P liczba mnoga

7. Biada^1945! Syjonie*, zostań wyzwolona**|IMP, mieszkanko^3427 córki*** Babilonu****.

* por. Za 1,14 przypis ***; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wyślizgnąć się, uciec, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - ratuj się; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** dziewczyna, synowa, siostra, wnuczka, młoda kobieta, krewna; **** tj. „zamieszanie, pomieszanie” - miasto nad Eufratem

8. Bo^3588 tak^3541 mówi^559 JHWH Zastępów^6635 – który posłał^7971 mnie za* swoją chwałą** do^413 tych narodów^1471, które was ograbiają^7997 – bo kto was dotyka^5060, dotyka^5060 źrenicy*** Jego oka^5869;

* lub: z tyłu, po, (podążać) za - 2Sm 2,20; ** por. w. 5 przypis ***; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: gałka oczna, źrenica

9. Bo oto^2005 ja potrząsnę* moją ręką^3027 przeciwko^5921 nim i staną^1961 się łupem** dla swoich sług^5660. I poznacie***, że JHWH Zastępów^6635 mnie posłał****.      Iz 11,15

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wymachiwać, poruszać do tyłu i do przodu - Wj 29,24; ** lub: zdobycz, zysk, łup; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wiedzieć, znać, poznawać; **** por. 1,10 przypis ***

10. Wiwatuj*|IMP i raduj**|IMP się, córko^1323 Syjonu^6726, bo oto^2005 przyjdę^935 i zamieszkam^7931 pośród^8432 ciebie – oświadczenie^5002 JHWH.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydawać okrzyk (radości, uniesienia), wołać głośno; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zadowolonym, unosić się radością, promienieć

11. I wiele^7227 narodów^1471 zostanie przyłączonych*|KN w tym dniu^3117 do JHWH i będą** mi*** za lud****; i zamieszkam^7931 pośród^8432 ciebie i poznasz^3045, że JHWH Zastępów^6635 posłał^7971 mnie do ciebie.      Ps 47,9; Iz 42,6; Mi 4,2

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - przywiązać się do; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, trwać, istnieć, nastać; *** Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - dla mnie ...; **** lub: naród, lud, lud uzbrojony - Sdz 20,10

12. I posiądzie* JHWH Judę^3063 – dział** swój w ziemi^127 świętej*** – i ponownie^5750 wybierze^977 Jerozolimę^3389.      2Krn 6,6; Za 1,17; Za 3,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - objąć w posiadanie, odziedziczyć, otrzymać w posiadanie, podzielić kraj do objęcia w posiadanie; ** dział, udział, część, terytorium, obszar, mienie; *** hebr.: qodesz - świętość, oddzielenie, l.mn. - ofiary wotywne

13. Niech umilknie* wszelkie^3605 ciało^1320** przed obliczem^6440 JHWH! Bo^3588 On wyruszy*** ze swojego miejsca**** świętego^6944.

* lub: wykrzyknik - być cicho, uciszyć, uspokoić; ** idiom: każdy człowiek; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać pobudzonym, wyruszyć, Biblia Gdańska, Biblia Brzeska - ocuci; **** lub: mieszkanie, domostwo Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - ze swej świętej siedziby

↑↑

Rozdział 3

1. I pokazał^7200 mi Jozuego*, arcykapłana**, stojącego^5975 przed^6440 aniołem^4397 JHWH, i szatana*** stojącego^5975 po jego prawicy^3225, aby mu się sprzeciwiać****.      Hi 1,6; Obj 12,10

* tj. „JHWH jest zbawieniem” - Ne 12,10; ** dosłownie: wielki, starszy, wybitny kapłan; *** przeciwnik, ten, kto się opiera; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przeciwnikiem bądź zachowywać się jak przeciwnik, opierać się, przeciwstawiać się - tu i Ps 38,20 109,4.20.29

2. I powiedział^559 JHWH do szatana^7854: Upomina* cię JHWH, szatanie^7854! Upomina^1605 cię JHWH, Ten który wybiera^977 Jerozolimę^3389. Czyż ten^2088** nie^3808 jest polanem*** wyrwanym^5337 z ognia^784?      Pwt 4,20; Am 4,11

* lub: ganić, napominać, psuć, KULᴷ - nastawać na, grozić stąd: wywierać presję, zmuszać do milczenia; ** domyślnie o Jozuem; *** lub: kawałek drewna, głownia, pochodnia, żagiew

3. A Jozue był^1961 ubrany^3847 w brudne*|HAP szaty** i stał^5975 przed aniołem***.      Pwt 23,13; Iz 4,4; Iz 64,6; Flp 3,1-9

* tj. zabrudzone ludzkimi odchodami (?) - por. EIBᴷ, A Hebrew and English Lexicon of the Old Testament - (Brown - Driver - Briggs); HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** tj. szata żałobna - 2Sm 14,2 szata ceremonialna - Wj 28,2 jako wór pokutny - Ez 27,20 strój wdów - Rdz 38,14; *** hebr.: mal’ak - wysłannik, zwiastun, przedstawiciel, anioł

4. I odezwał^6030 się, i powiedział^559 do stojących^5975 przed jego obliczem^6440, mówiąc^559: Zdejmijcie*|IMP z niego te brudne^6674 szaty^899. I powiedział^559: Patrz^7200|IMP, zdjąłem^5674 z ciebie twoją nieprawość** i ubrałem^3847 cię w odświętne szaty***.      Rdz 3,21; 2Sm 24,10

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - usunąć, zabrać, odsunąć, odłożyć, odwołać, odrzucić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość; *** szczególnie delikatne białe szaty - Iz 3,22

5. I powiedziałem^559: Niech włożą^7760 mu na głowę^7218 czysty^2889 zawój*. Włożyli^7760 więc czysty^2889 zawój^6797 na jego głowę^7218 i ubrali^3847 go w odświętne szaty^4928, a anioł^4397 JHWH stał** obok.      Wj 28,36-38

* lub: turban, przybranie głowy, diadem - Hi 29,14 Iz 3,23 62,3; ** lub: być prostym, zajmować stanowisko, być sługą, trwać

6. I oświadczył* anioł JHWH Jozuemu^3091, mówiąc^559:      1Krl 21,10; Hi 29,11; Jr 32,44

* lub: składać świadectwo, stwierdzać uroczyście, napominać

7. Tak mówi^559 JHWH Zastępów^6635: Jeśli^518 będziesz chodził^1980 moimi drogami* i jeśli^518 będziesz strzegł** mojego urzędu***, to także^1571 ty będziesz sądził**** mój dom^1004 i także^1571 ty będziesz strzegł^8104 moich dziedzińców^2691, dam^5414 ci się poruszać***** pomiędzy^996 tymi^428, którzy tu stoją^5975.      Rdz 26,5; Wj 12,6

* tu: o sposobie życia - por. Za 1,6 przypis ******; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - patrzeć na, świętować, strzec, mieć pieczę nad; *** urząd, funkcja, zadanie, polecenie, czuwanie, straż; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pełnić funkcję sędziego; ***** lub: przejście - Ez 42,4, droga przebyta piechotą, przestrzeń

8. Słuchaj*|IMP więc teraz**, Jozue^3091, arcykapłanie***, ty^859 i twoi towarzysze****, którzy siedzą^3427 przed^6440 tobą. Bo oni są ludźmi^376 zapowiedzi*****, gdyż^3588 oto^2005 sprowadzam^935 swojego sługę^5650 – Latorośl******.      Iz 4,2; Jr 23,5; Za 13,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zgodzić się, okazać posłuszeństwo, rozumieć, spełnić prośbę; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** O! upraszam! błagam! (używane w usilnych prośbach bądź napomnieniach); *** por. Za 3,1 przypis **; **** przyjaciel, bliski; ***** lub: dziw, znak, cud; ****** młody pęd

9. Bo oto^2009 ten kamień^68, który^834 położony* jest przed^6440 Jozuem^3091 – na tym jednym^259 kamieniu siedmioro^7651 oczu** – oto ja wyryję*** na nim ryt**** – oświadczenie^5002 JHWH Zastępów^6635 – i usunę^4185 nieprawość***** tej ziemi^776 w jednym^259 dniu^3117.      Za 4,10; Obj 5,6

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać, poświęcić, ofiarować, powodować, postawić; ** lub: źródło, powierzchnia kamienia - EIBᴷ; *** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - rozpinać, otwierać, kopać bruzdy; **** rzeźbienie; ***** w. 4 przypis **

10. W tym dniu^3117 – oświadczenie^5002 JHWH Zastępów^6635 – każdy^376 zaprosi* swojego bliźniego**, by usiąść pod winoroślą^1612 i pod figowcem^8384***.      Mi 4,4

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, głosić, przyzywać; ** lub: przyjaciel, towarzysz, współmieszkaniec, ktoś drugi, inny; *** obraz powodzenia i obfitości dóbr ludu Bożego - 1Krl 4,25 Za 8,4-8

↑↑

Rozdział 4

1. I powrócił^7725 anioł^4397, który rozmawiał^1696 ze mną, i obudził* mnie, jak kogoś** kto^834 ma zostać obudzony^5782|KN ze snu^8142.      Dz 12,7

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pobudzić, rozniecić, okazywać podniecenie; ** lub: mężczyzna, człowiek, ludzkość, ktokolwiek, każdy; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

2. I powiedział^559 do mnie: Co ty^859 widzisz*? Odpowiedziałem^559**: Spojrzałem^7200, a oto^2009 świecznik*** cały^3605 ze złota^2091, a na^5921 jego szczycie^7218 czasza****, na nim siedem^7651 jego lamp^5216, siedem i siedem rurek***** do tych siedmiu lamp, które są na jego szczycie^7218;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwrócić uwagę, dostrzec, zaobserwować, mieć wgląd; ** tu: qere, wg ketiv - odpowiedział; *** hebr.: menoraʰ - Wj 25,31; **** lub: źródło, misa; ***** odlew z metalu, tu i 2Krn 4,3 - być może chodzi o zwężenie brzegu lampki oliwnej - por. KUKᴷ

3. I dwa^8147 drzewa oliwne^2132 obok niego*, jedno** po prawej^3225 stronie czaszy^1543 i jedno^259 po jej lewej^8040 stronie.      Obj 11,3-4

* lub: nad nim - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** hebr.: echad - jeden, każdy, pewien, jakiś, jeden raz, raz na zawsze, jeden... drugi/kolejny - wyraz oddaje ideę jedności zbiorowej np. kiść winogron, jeden oddział

4. I odpowiedziałem^6030, i rzekłem^559 do anioła, który rozmawiał^1696 ze mną, mówiąc^559: Co^4100 to^428 oznacza, mój panie*?      Ps 8,1

* hebr.: ’adon - pan, ktoś stanowczy, silny, władca

5. Anioł^4397, który rozmawiał^1696 ze mną, odpowiedział^6030 i rzekł^559 do mnie: Czy nie^3808 wiesz*, co oznaczają te^428|P rzeczy? I odpowiedziałem^559: Nie^3808, mój panie^113.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, poznawać, uznać, rozważać, wiedzieć; P liczba mnoga

6. Wtedy* odpowiedział^6030 mi, mówiąc^559: Takie^2088 jest Słowo** JHWH do Zorobabela***: Nie w wojsku****, nie w sile^3581, lecz w moim Duchu***** – oświadczenie^5002 JHWH Zastępów^6635.      Oz 1,7; Ag 2,4-5

* dosłownie: i ...; ** lub: mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa; *** tj. „zasiany w Babilonie” - wnuk króla Jojakina - 1Krn 3,19; **** lub: moc, bogactwo, skuteczność, własność, kompetencja; ***** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Za 2,6

7. Kim^4310 ty^859 jesteś, góro^2022 wielka^1419? Przed obliczem^6440 Zorobabela^2216 staniesz się równiną*. Wyprowadzi** on szczytowy*** kamień^68 z okrzykami****: Łaska*****, łaska^2580 dla niej******!      Iz 40,4; Mt 17,20; Mt 21,21; 1Kor 13,2

* lub: płaskowyż, równa droga, metafora prawość, uczciwość; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować pójście bądź wyjście, wywieść, wyzwolić; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: kamień nagrobny, najwyżej położony kamień; **** lub: hałas, zgiełk - Hi 36,29 39,7 Iz 22,2; ***** przychylność, urok, elegancja, uznanie; ****** dla niej - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - świątyni (?)

8. I stało* się Słowo^1697 JHWH do mnie, mówiące^559:      Za 1,1; Za 1,7; Za 6,9; Za 7,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, istnieć, trwać, przebywać, nastać - Rdz 1,2

9. Ręce Zorobabela^3248 położyły fundamenty^3248 tego domu*, jego ręce^3027 go dokończą**; i poznasz^3045, że JHWH Zastępów^6635 posłał*** mnie do was.      Ezd 3,8-11; Ezd 5,16

* tu: o świątyni - rodzina, ród, domownicy, miejsce zamieszkania, zbiornik, w środku; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odciąć, oddzielić, skończyć, dokonać; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - puszczać, kierować, rozszerzać, wysyłać

10. Bo^3588 kto^4310 wzgardził^937 dniem^3117 małych^6996 początków? I będą się radować*, i zobaczą^7200 kamień^68**|A, pion***|A w ręku^3027 Zorobabela^2216. Te^428 siedem**** to oczy^5869 JHWH, przebiegają*****|PAR one^1992 całą^3605 ziemię^776.      2Krn 16,9; Ps 34,15; Prz 15,3; Am 9,8; Za 3,9; 1P 3,12

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; ** por w. 7 przypis ***; A rodzajnik określony; *** lub: stop, cyna, odpady żużlowe - Lb 31,22 Iz 1,25 - tu o cynowej tabliczce z napisem dedykacyjnym (?) - EIBᴷ, KULᴷ; **** domyślnie lamp z w. 2; ***** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - chodzić tam i z powrotem, iść z zapałem bądź szybko; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

11. I odezwałem* się, i powiedziałem^559 do niego^413: Co^4100 oznaczają te^428 dwa^2132|A drzewa oliwne^2132 po prawej^3225 i po lewej^8040 stronie świecznika^4501?

* dosłownie: odpowiedziałem; A rodzajnik określony

12. I odezwałem* się, i drugi^8145 raz powiedziałem^559 do niego: Co^4100 oznaczają te dwie^8147 gałązki** oliwne^2132, które^834 przez*** dwie złote^2091 rurki^6804|HAP wypuszczają**** z siebie złocistą^2091***** oliwę?

* por. w. 11 przypis *; ** dosłownie: płynący strumień, kłos; *** dosłownie: przez rękę - hebr.: be jad; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wypróżniać, trzymać pustym; ***** wydają z siebie złoto - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski, metafora opis wypływu oliwy (?)

13. I on powiedział^559: Czy nie wiesz^7200, co teP rzeczy oznaczają? Odpowiedziałem^559: Nie^3808, mój panie^113.

P liczba mnoga

14. Wtedy* powiedział^559 do mnie, mówiąc^559: To są dwaj pomazańcy**, którzy stoją*** przy^5921 PANU^113 całej^3605 ziemi^776.

* dosłownie: i powiedział; ** idiom: synowie świeżej, czystej oliwy - symboliczne przedstawienie idei obfitości (?) - Iz 5,1 - por. KULᴷ; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zajmować stanowisko, służyć, trwać, wytrzymać

↑↑

Rozdział 5

1. I odwróciłem^7725 się, a gdy podniosłem^5375 swój wzrok*|S i spojrzałem^7200 – a oto^2009 unoszący****** się zwój^4039***.      Ez 2,9-10; Obj 5,1; Obj 10,2

* dosłownie: oko - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; S liczba pojedyncza; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - latać; **** tu: sugestia szybko nadchodzącego sądu; *** por. gr. biblos - Mk 12,26 przypis *

2. I powiedział^559 do mnie: Co^4100 widzisz^7200? A ja^859 odpowiedziałem^559: Widzę^7200 unoszący^5774 się zwój^4039, jego długość^753 dwadzieścia łokci*, a jego szerokość^7341 dziesięć łokci^520.

* dosł.: przedramię, trzpień (skrzydła drzwi) - Iz 6,4 łokieć 1 łokieć to około 45 cm u Ez 52 cm - stąd wymiary około 9 m na 4,5 m - rozwinięty zwój odpowiada wymiarom przedsionka świątyni Salomona - 1Krl 6,3 i miejsca Świętego - Wj 26,15-25 - EIBᴷ, KULᴷ

3. I powiedział^559 do mnie: To^2063 klątwa*, wznosząca** się ponad^5921 obliczem^6440 całej^3605 tejA ziemi^776. Bo^3588 każdy^3605, kto kradnie***, od tego^2088**** czasu nie pozostanie zgodnie^3644 z nią bez kary***** i każdy^3605, kto fałszywie przysięga^7650, od tego^2088 czasu nie pozostanie zgodnie^3644 z nią bez kary^5352.

* lub: przekleństwo, przysięga, ślub - por. hebr. me’eraʰ - Pwt 28,20; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wyjść, wyruszyć, latać tam i z powrotem - Rdz 8,7; A rodzajnik określony; *** dosłownie: kradnący; **** lub: z jednej ... z drugiej - por. Wj 17,12 - tu o zwoju spisanym z dwóch stron - KULᴷ; ***** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać oczyszczonym, być wolnym od winy, pozostać bezkarnym - 1Sm 26,9, być spustoszonym - o mieście - Iz 3,26 EIB - rozliczony

4. I sprawiłem, że wyszła*** – oświadczenie^5002 JHWH Zastępów^6635 – i wejdzie^935 do domu^1004 złodzieja^1590 i do domu^1004 tego, kto fałszywie^8267 przysięga^7650 na*** moje imię****. Pozostanie^3885 pośród^8432 jego domu^1004 i zniszczy^3615 go – z jego belkami^6086 i jego kamieniami^68*****.      Ps 147,15; Iz 55,11

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować pójście lub wyjście, wyzwolić, wywieść; ** domyślnie o klątwie; *** w moje imię - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** imię - reprezentuje charakter i autorytet Boga; ***** tu: o konstrukcji budynku

5. I wyszedł^3318 anioł^4397, który ze mną rozmawiał^1696, i powiedział^559 do mnie^413: Podnieś^5375|IMP teraz* swoje oczy^5869** i zobacz|IMP, cóż^4100 to^2083 wychodzi^3318.      Za 1,9; Za 1,14; Za 1,19; Za 2,3; Za 4,5

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: O! upraszam! błagam! - por. Za 1,4 przypis ***; ** por. w. 1 przypis *

6. I powiedziałem^559: Cóż^4100 to? A on^1931 odpowiedział^559: To^2063, co wychodzi^3318, to efa*|A. I powiedział^559: To ich wygląd^5869**|P po całej^3605 tej ziemi^776|A.      Wj 13,36; Kpł 5,11; Kpł 6,20; Lb 5,15

* tj. jednostka miary ciał sypkich w okresie asyryjskim ok. 13,4 l, rabini określają jako - 20,12 l, w okresie babilońskim - 24,12 l, ogólnie - ok. 36 l, tu o naczyniu tej pojemności - KULᴷ; A rodzajnik określony; ** dosłownie: to ich oczy - idom: tę wszyscy widzą po całej ziemi - WBCᴷ inni za LXX - nieprawość; P liczba mnoga

7. A oto^2009 została podniesiona^5375|KN pokrywa* ołowiana**, a tam^2063 jakaś*** kobieta^802 siedzi^3427 w środku^8432 efy^374.      Jr 44,17; Oz 9,15; Obj 17,1

KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; * hebr.: kikkar - coś okrągłego, talent, krążek z ołowiu, ze złota; ** lub: ciężarek; *** hebr. echad - ktoś, jeden - Za 4,3 przypis **

8. I anioł^4397 powiedział^559: To^2063 bezbożność*. I wrzucił^7993 ją^853 do^413 środka^8432, wrzucił^7993 też** na jej otwór*** ołowiany^5777 odważnik****.

* lub: niegodziwość, wina, niegodziwy czyn, wykroczenie - Pwt 9,4; ** dosłownie: i, a; *** lub: usta, kraniec, ujście, szczelina; **** lub: kamień Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - i rzucił kamień na jej usta

9. I podniosłem^5375 swój wzrok*, i spojrzałem^7200, a oto^2009 wyszły^3318 dwie kobiety^802 mające wiatr** w ich skrzydłach^3671, a oto^2009 miały one skrzydła^3671 jak skrzydła^3671 bociana***. I podniosły^5375 efę między ziemią^776 a niebiosami****.

* por. w 1 przypis *; ** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18 przypis *; *** lub: czapla, wędrowny ptak - zaliczany do nieczystych - Kpł 11,19; **** por. Za 6,5 przypis ***

10. I powiedziałem^559 do^413 anioła^4397, któryrozmawiał ze mną: Dokąd one niosą^1980 tę efę?

11. I powiedział^559 do mnie: By zbudować* dla niej dom^1004 w ziemi^776 Szinear**; a gdy będzie gotowy***, umieszczą^3240 ją tam^8033 na cokole****.      Rdz 10,10; Iz 11,1; Dn 1,2

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odbudować; ** tj. „kraj dwóch rzek” - starożytna nazwa Babilonu bądź Chaldei; *** lub: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - zostać utwierdzonym, zostać zamocowanym; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: miejsce oparcia, podstawa

↑↑

Rozdział 6

1. I odwróciłem^5375 się, i podniosłem^5375 swój wzrok*, i spojrzałem^7200; a oto^2009 cztery^702 rydwany** wychodziły^3318 spomiędzy^996 dwóch gór^2022, a te góry^2022 były górami^2020 z miedzi***.      Rdz 41,43; Wj 14,25; Wj 15,4

* por. Za 5,1 przypis *; ** rydwan był używany nie tylko jako rydwan wojenny, lecz także jako środek transportu - 2Krl 5,21; *** lub: brąz - tj. stop miedzi z cyną - Rdz 4,22 lub mosiądz

2. W pierwszym rydwanie^4818 były konie^5483 czerwone*, w drugim rydwanie^4818 – konie^5483 czarne**;      Obj 6,4-6

* hebr.: adom - czerwony, rumiany, czerwony (brązowy), krwistoczerwony; ** lub: kare - Kpł 13,31 Pnp 1,5 5,11 Za 6,6

3. W trzecim rydwanie^4818 – konie^5483 białe^3836, a w czwartym rydwanie^4818 były konie^5483 pstrokate* – silne**.      Obj 6,2; Obj 19,11

* lub: cętkowany, oznaczony - Rdz 31,10.12; ** lub: cielisty, łaciaty tu i w. 7 - dotyczy ostatniego konia lub wszystkich koni - EIBᴷ

4. I zapytałem^6030, i powiedziałem^559 do anioła^4397, który rozmawiał^1696 ze mną: Co^4100 one* oznaczają, mój panie^113?

* dosłownie: te - tj. konie

5. I odpowiedział^6030 anioł^4397 mówiący^559 do mnie^413: To* są cztery duchy** niebios^8064***, wychodzące^3818, by^4480 stawić****|INF się przed PANEM^113 całej^3605 ziemi^776.      Jr 49,36; Obj 7,1-3

* dosłownie: te; ** por. Za 5,9 przypis **; *** wg myśli hebr. istniały trzy sfery nieba - por. 2Kor 12,2 przypis ****; **** lub: koniugacja czasownika - hitpael forma zwrotno-intensywna - umieścić, przedstawić się, ulokować, stać (wytrwale) na swoim miejscu - Wj 2,4 Hi 1,6 2,1 być w czyjejś służbie - por. KULᴷ, LXX, Vg; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

6. Ten rydwan przy którym^834 są konie^5483 czarne^122, te wyruszają^3818 do krainy* północnej^6828, białe^3836 wyruszają za nimi**, a pstrokate^1261 wyruszają^3818 do krainy^776 Temanu***.

* tj. ziemi Szinear (?) z Za 5,11 - por. też Za 2,6; ** lub: w tyle - tj. na zachód - por. Biblia Hebraica Stuttgartensia, później; *** tj. na południe - Joz 12,3

7. A teA silne* wyruszyły^3818, rwały** się do biegu***, aby obejść*** ziemię^776. I mówił^559: Idźcie****|IMP i obejdźcie^1980|IMP ziemię^776! I obeszły^1980 ziemię^776.      Hi 1,7

A rodzajnik określony; * por. w. 3 przypis **; ** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać, dążyć do czegoś, pragnąć, żądać; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - aby iść (infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika) - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek odchodzić, iść dalej, poruszać, oddalać się, żyć, metafora o sposobie życia; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - chodzić, zniknąć; IMP imperativus - tryb rozkazujący

8. I zawołał* do mnie^413, i powiedział^1696 do mnie^413, mówiąc^559: Patrz^7200|IMP – te wyruszające do ziemi^776 północnej, uspokoiły** mojego ducha*** w ziemi^776 północnej^6828.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wołać (na pomoc), krzyczeć; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dać odpoczynek; *** por. Za 5,9 przypis **

9. I stało* się do mnie Słowo** JHWH, mówiące***:      Za 4,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, istnieć, trwać, mieć miejsce, zdarzyć się, nastać; ** lub: mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa, słowo; *** dosłownie: aby mówić (infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika) również w. 8

10. Weź* dary od wygnańców**: od Cheldaja***, od Tobiasza**** i od Jedajasza*****, i idź^935 w tym samym dniu^3117, i wejdź^935 do domu^1004 Jozjasza******, syna Sofoniasza*******, do tych którzy^834 przyszli^935 z Babilonu^894      Za 2,6; Za 5,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wziąć do ręki, zabrać ze sobą, zdobyć, pojąć; ** dosłownie: od tego wygnańca - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, niewola; *** tj. „światowy” - Gessenius Hebrew and English Lexicon; **** „JHWH jest dobry”; ***** „JHWH poznał”; ****** „ten, którego JHWH uzdrawia”; ******* „ukryty przez JHWH”

11. I weź^3947 srebro^3701 i złoto^2091, zrób^6213 korony* i włóż** je na głowę Jozuego***, syna^1121 Josadaka****, arcykapłana*****.      Za 3,1

* lub: wieniec - 2Sm 12,39, diadem, znak godności - Lm 5,16 tu: lm. vs w. 14 - być może okazała, podwójna korona - por. EIBᴷ; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - umieszczać, kłaść, ustanawiać, wyznaczać; *** tj. „JHWH jest zbawieniem”; **** „JHWH jest sprawiedliwy”; ***** dosłownie: wielki, starszy, wybitny kapłan

12. I powiedz^559 do niego^413, mówiąc^559: To^3541 mówi^559 JHWH Zastępów*, mówiąc^559: Oto^2009 mąż**, imię^8034 jego – Latorośl^6780; i pod*** nim wyrośnie^6779 i zbuduje^1129 świątynię^1964 JHWH.

* hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa; ** lub: mężczyzna, człowiek, ludzkość, ktokolwiek, każdy; *** spodnia część, miejsce, na którym się stoi - Rdz 1,7 - Biblia Gdańska z miejsca swego ... EIB - spod niego

13. I on^1931 zbuduje^1129 świątynię* JHWH, i on^1931 wesprze** majestat***, i zasiądzie^3427 i będzie rządził^4910 na swoim tronie^3678, i stanie^1961 się kapłanem**** na swoim tronie^3678, a plan***** pokoju****** będzie między******* nimi dwoma.      1Krn 16,27; 1Krn 29,25; Ps 45,6; Ps 110,1-7; Dn 7,9-14; Hbr 1,3-13; Obj 5,6

* lub: pałac, świątynia, przybytek; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podnieść, dźwigać, nieść, wspierać, podtrzymywać; *** lub: splendor, świetność, moc; **** hebr.: kohen - kapłan - członek rodu Aarona z pokolenia Lewiego - Wj 28,1 Kpł 1,5.8 3,2, główny urzędnik, władca; ***** lub: plan, rada, zamysł, akt decyzji; ****** hebr.: szalom - pokój, pełnia, zdrowie, pomyślność; ******* domyślnie między urzędami króla i kapłana

14. A te korony* będą dla Chelema**, Tobiasza^2900, Jedajasza^3048 i Chena***, syna^1121 Sofoniasza^6846, na pamiątkę**** w świątyni^1964 JHWH.      Kaz 1,1

* por. w. 11 przypis *; ** tj. „siła lub sen”; *** tj. „przychylność, łaska”; **** lub: pomnik - Joz 4,7, zapis

15. I przyjdą^935 z daleka*, i będą budować** w świątyni^1964 JHWH, i poznacie***, że JHWH Zastępów^6635 posłał^7971 mnie do was^413. A stanie^1961 się to, jeśli^518 pilnie**** będziecie słuchać**** głosu^6963 JHWH, swojego Boga.      Pwt 28,1

* lub: oddalony, odległe kraje; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odbudowywać, zakładać; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, poznawać, uznać, rozważać, wiedzieć; **** hebraizm: jeśli słuchaniem będziecie słuchali - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek rozumieć, posłuchać, spełnić prośbę, okazać posłuszeństwo

↑↑

Rozdział 7

1. W czwartym roku^8141* króla Dariusza^1867 Słowo^1696 JHWH stało^1961 się do Zachariasza, czwartego dnia dziewiątego miesiąca, to jest w miesiącu** Kislew***.      Ne 1,1

* tj. 7 grudnia 518 r. p.n.e. - por. Za 1,1 przypis * - tj. 22 miesiące od pierwszej wizji; ** tj. nów, miesiąc (księżycowy), pierwszy dzień miesiąca, coś, co wydarza się, co miesiąc; *** tj. przełom listopada i grudnia - nazwa miesiąca zaczerpnięta z j. babilońskiego - KULᴷ

2. I posłał^7971 Betel* Sar-Esera** i Regem-Meleka*** i jego ludzi^582, by ubłagać****|INF oblicze^6440 JHWH;      Za 8,21-22

* tj. „dom Boży” - por. Rdz 12,8 - dawniej miasto Luz - ośrodek kultu w Efraimie na granicy z Beniaminem - por. Am 3,14 tu być może jako pierwszy człon imienia Betel - Sar - Eser; ** tj. „przełożony skarbu”; *** „przyjaciel króla”; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - prosić, apelować, zmiękczać przez głaskanie, uspokajać, schlebiać, aby sobie uczynić łaskawym oblicze - por. KULᴷ, EIB; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika

3. I aby zapytać^559 kapłanów, którzy^834 byli w domu^1004 JHWH Zastępów^6635, a także^413 proroków*, mówiąc^559: Czy w piątym miesiącu^2320 mam jeszcze płakać**, poświęcając*** się, jak to czyniłem^6213 przez tyle^4100 lat****?

* dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi - por. ro’eh - widzący - 1Sm 9,9; ** lub: opłakiwać, płakać (z żalu lub radości); *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - oddawać się, oddzielać, koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - pozostawać w świętym oddzieleniu, być nazyrejczykiem - Lb 6,2; **** tu: o żałobie po zburzeniu świątyni w dniu 14 września 586 p.n.e. - tj. 70 lat wcześniej - EIBᴷ

4. I stało^1691 się do mnie Słowo^1697 JHWH Zastępów^6635, mówiące^559*:

* dosłownie: aby mówić - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

5. Powiedz^559|IMP do całego^3605 ludu^5971 tej ziemi^776* i do kapłanów^3548: Gdy^3588 pościliście** i zawodziliście^5594 w piątym i siódmym*** miesiącu i to^2088 siedemdziesiąt lat^8141, czy rzeczywiście^6684 pościliście^6684 dla mnie****?

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * dotyczy wszystkich mieszkańców kraju - Kpł 20,1.4 ludność pozostawiona po uprowadzeniu do Babilonu - Ez 4,4; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - powstrzymywać się od pokarmów - jako akt adoracji lub prośby, wyraz żałoby po zmarłym - 1Sm 31,13, szukania woli Boga - Dz 13,1-5; *** tu: post nawiązujący do śmierci Gedaliasza ok. 581 r. - Jr 40,13 lub do Dnia Pojednania - Kpł 16,1-29 - por. też Za 8,18 i 2Krl 25,1; **** emfaza wskazująca, że posty te nie były nakazem Boga - KULᴷ

6. A gdy^3588 jecie^398 i pijecie^8354, czy nie^3808 dla siebie^859* jecie^398 i nie dla siebie^859* pijecie^8354?      1Kor 10,31

* lub: czy, to nie wy - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

7. Czy nie^3808 są to^853 słowa^1697, którymi^834 JHWH nawoływał* was przez** dawnych*** proroków^5030, gdy jeszcze Jerozolima**** była^1961 zamieszkana^3427 i prosperująca*****, a także jej miasta^5892 wokół^5439 niej, również Negew****** i Szefela******* były zamieszkane^3427?

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzyczeć, przyzywać, zapraszać; ** dosłownie: przez rękę - hebr.: be jad; *** lub: poprzednich, wcześniejszych, pierwszych (w czasie); **** hebr.: Jeruszalajim - „nauczanie pokoju”; ***** lub: spokojny, swobodny, pomyślny, obfitujący; ****** tj. południowy kraj, południe, region na południu Judy; ******* tj. wąski obszar wzdłuż wybrzeża na płn. od Karmelu

8. I stało^1961 się Słowo^1697 JHWH do Zachariasza^2148, mówiące^559:      Za 1,1; Za 1,7; Za 6,9; Za 8,1; Za 8,18

9. Tak* mówi^559 JHWH Zastępów^6635: Zasądzajcie**|IMP wyroki*** zgodne ze sprawiedliwością**** i okazujcie***** łaskawość****** i litość******* każdy^376 wobec swojego brata^251.      Kpł 19,33

* lub: to mówi; ** sądzić, rozstrzygać spór, sprawować sąd; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne; **** hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność; ***** dosłownie: czyńcie; ****** lub: dobroć, łaskawość, wierność, życzliwość; ******* lub: współczucie, litość, łono (wnętrze?)

10. Nie^408 uciskajcie* wdowy^490 i sieroty^3490, obcego** i ubogiego***. Niech nikt^376 nie obmyśla**** zła^7451 w swoich sercach^3824 wobec swojego brata^251.      Pwt 14,29; Pwt 16,11; Mt 22,39; Jk 3,5-6

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - krzywdzić, wymuszać; ** hebr.: ger - przybysz, tymczasowy mieszkaniec bez praw dziedzicznych, chroniony obywatel, obcy, prozelita; *** biedny, udręczony, słaby, pokorny, skromny, nędzny; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - planować, wymyślać, uznać

11. Ale wzbraniali* się, aby słuchać**, raczej podali^5414 nieugięte*** ramię^3802 i uczynili stępiałym**** swoje uszy^241, aby nie słyszeć^8085.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odmawiać, odrzucać; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać uwagę; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - buntować się, być upartym, być krnąbrnym, być nieposłusznym; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić ciężkim, uczynić obojętnym

12. I swe serce^3820 uczynili^7760 krzemieniem*, aby nie słuchać** Prawa*** i słów^1697, które^834 posyłał^7971 JHWH Zastępów^6635 przez swojego Ducha^7307 ręką**** dawnych^7223 proroków^5030. I nastał^1961 wielki^1419 gniew***** od^853 JHWH Zastępów^6635.      Ne 9,29; Iz 6,10; Jr 7,13; Jr 7,24

* lub: cierń, diament, ostry kamień; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać posłuszeństwo; *** hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj, sposób; **** dosłownie: przez rękę - por. w. 7 przypis **; ***** lub: złość

13. I stanie^1961 się tak^834, że jak wołał*, a oni nie słuchali**, tak będą wołali^7121, a nie wysłucham*** – mówi^559 JHWH Zastępów^6635.      Iz 1,15; Jr 11,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wołać, krzyczeć, zapraszać, przyzywać; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazać posłuszeństwo; *** lub: nie usłyszę - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

14. I rozwieję* ich po^5921 wszystkich^3605 narodach^1471, których^834 nie znali^3045, a ziemia^776 taA została spustoszona8047 strong:H8074**, bez^310 przechodzącego^5674 i powracającego^7725. I uczynili*** tę kosztowną**** ziemię^776 pustkowiem^8074.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - wywiać, porwać (o wichrze); A rodzajnik określony; ** lub: spustoszenie, nieużytki, groza, zdumienie koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być spustoszonym, być ogarniętym zgrozą; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kłaść, ustawiać, sprawić, że coś się stanie; **** lub: pragnienie, to, co jest godne pożądania, miły, drogi

↑↑

Rozdział 8

1. I stało^1961 się do mnie Słowo^1697 JHWH Zastępów^6635, mówiące*:

* aby mówić - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

2. Tak mówi^559 JHWH Zastępów^6635: Zapłonąłem* o Syjon** wielką^1494 zazdrością*** i wielkim żarem^2534**** zapłonąłem^7065 o niego.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być gorliwym, pobudzać do zazdrosnego gniewu; ** por. w. 3, Za 1,14; *** lub: zapał, zawiść, namiętność; **** gniew

3. Tak mówi^559 JHWH: Wróciłem^7725 na Syjon* i zamieszkam^7931 pośrodku^8432 Jerozolimy^3389; a Jerozolima^3389 zostanie nazwana^7121 Miastem^5892 Wiernym**, a góra^2022 JHWH Zastępów^6635 – Górą^2022 Świętą***.      Iz 1,26

* tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7 wzgórza świątyni - Ps 9,11 większych terenów Judy? - Ps 69,35; ** hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność; *** hebr.: qodesz - świętość, oddzielenie do konkretnego celu

4. Tak mówi^559 JHWH Zastępów^6635: Jeszcze* siadać^3427 będą starcy^2205 i staruszki^2205 na placach** Jerozolimy^3389, każdy^376 z laską^4938 w swoim ręku^3027 z powodu^4480 licznych*** dni^3117.      Iz 14,1; Iz 49,20; Iz 56,8; Jr 31,23; Jr 32,15; Jr 33,10-12; Jr 33,13

* lub: ciągłość, trwałość, nadal, znowu; ** tj. przestronne bądź otwarte miejsce; *** lub: mnóstwo, obfitość, wielkość

5. A place^7339 miasta^5892 zostaną napełnione* bawiącymi^7832 się na nich** chłopcami*** i dziewczętami****.      Prz 3,2; Prz 9,10

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zadowolonym, zostać dokonanym, wypełnić; ** dosłownie: na placach; *** lub: dziecko, syn, potomstwo; **** panna - Rdz 34,4 Jl 3,3

6. Tak^3541 mówi^559 JHWH Zastępów^6635: Jeśli w tych dniach^3117 wyda się to niemożliwe* w oczach^5869 resztki^7611 tego ludu^5971, czy to będzie też^1571 niemożliwe^6381 w moich oczach? – oświadczenie** JHWH Zastępów^6635.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - nie być w czyjejś mocy, być trudnym do wykonania, zrozumienia, być cudownym, nadzwyczajnym, zdumiewającym; ** lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka) - 2Sm 23,1

7. Tak^3541 mówi^559 JHWH Zastępów^6635: Oto^2009 ja* wybawię** mój lud z ziemi^776 wschodu*** i z ziemi^776 zachodu**** słońca^8121.      Iz 11,11; Iz 27,13; Jr 31,7-8

* por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek i Biblia Warszawska; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, wybawić; *** tj. z Babilonu - por. Za 2,6, gdzie Babilon nazwany jest krajem północy z powodu atakowania Izraela z tego właśnie kierunku; **** tj. z Egiptu (?) - por. KULᴷ

8. I sprowadzę* ich^853, i zamieszkają^7931 pośrodku** Jerozolimy^3389 i będą^1961 moim ludem^5971, a ja^589 będę^1961 ich Bogiem, w prawdzie*** i sprawiedliwości****.      Za 13,9; Jr 30,22; Jr 31,1-33

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zgromadzić, sprawić coś; ** por. w. 3; *** wierność, pewność, wiarygodność - Za 7,9 przypis ****; **** prawość

9. Tak^3541 mówi^559 JHWH Zastępów: Niech umocnią* się wasze ręce^3027, ręce słuchających** w tych^428 dniach^3117 słów^1697, tych^428 pochodzących z ust^6310 proroków^5030, którzy^834 byli w dniu^3117, kiedy położono*** fundament domu^1004 JHWH Zastępów^6635, aby świątynia^1964 została odbudowana*********.      Ezd 3,8; Ezd 5,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być silnym, wzmocnić się, przemóc, być niezłomnym; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zgodzić się, okazać posłuszeństwo, rozumieć; *** lub: koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być założonym, być położonym; **** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być ugruntowanym, utrwalonym, wzmocnionym; ***** tj. rok 520

10. Bo^3588 przed^6640 tymi dniami^3117 nie była^1961 wynagrodzona* praca człowieka**|S i praca zwierzęcia^929. Dla wychodzącego^3318*** i wchodzącego^935*** nie było pokoju^7965 z powodu^4480 wroga****. Bo***** ja skierowałem****** wszystkich^3605 – każdego^376 człowieka^120|S, przeciw jego bliźniemu*******.      Ag 1,6-11; Ag 2,16-18

* lub: opłata za najem, zapłata, wynagrodzenie, opłata, myto; ** hebr.: adam; S liczba pojedyncza; *** hebraizm - każdy podróżujący - por. KULᴷ; **** lub: ciemiężyciel, nieprzyjaciel, niedola; ***** dosłownie: i ja; ****** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odprawić, wypuścić, wyzwolić, zesłać; ******* lub: przyjaciel, towarzysz, współmieszkaniec, ktoś drugi, inny - tj. zesłałem karę wzajemnej niezgody - por. KULᴷ

11. Lecz ja^589 teraz^6258, nie tak jak za wcześniejszych* dni^3117, będę dla resztki** tego^2088 ludu^5971 – oświadczenie^5002 JHWH Zastępów.

* lub: poprzedni, pierwszy w (czasie), przedtem, z początku; ** lub: pozostałość - Rdz 45,7 2Sm 14,7 Mi 2,12 Ag 1,12

12. Bo^3588 zasiew^2233 będzie rósł w pokoju*, winorośl^1612 wyda^5414 swój owoc^6529, ziemia^776 wyda^5414 swoje plony^2981, a także niebiosa^8064|P udzielą** swojej rosy***|P, a to^853 wszystko^3605 dam resztce^7611 tego^428 ludu w dziedzictwo****.

* hebr.: szalom - pokój, pełnia, zdrowie, pomyślność, przyjaźń; P liczba mnoga; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wytwarzać, dawać, ofiarować, poświęcić, ustanawiać; *** lub: nocne opary, lekki deszcz; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dać na własność

13. I stanie^1961 się, że jak^834 byliście^1961 przekleństwem* wśród narodów**, domu^1004 Judy^3063 i domu^1004 Izraela^3478, tak^3651 wybawię*** was i będziecie^1961 błogosławieństwem****. Nie^408 bójcie^3372 się i niech się umocnią^2388 wasze ręce^3027.      Rdz 12,2; Rt 4,11-12; Iz 19,24-25; So 3,20; Ag 2,19

* lub: oszczerstwo, złorzeczenie, hańba, drwina - Jr 24,9; ** lub: poganie, narody, grupy etniczne, nie-Żydzi; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, wybawić od problemów moralnych, dać zwycięstwo; **** hebr.: berakaʰ - błogosławieństwo, dar, poddanie, uległość - Rdz 12,2 Kpł 25,21 Pwt 11,26

14. Bo^3588 tak* mówi^559 JHWH Zastępów^6635:Tak^834 jak postanowiłem^2161 sprowadzić na was nieszczęście**, gdy wasi ojcowie^1 pobudzali mnie^853 do gniewu^7107, mówi^559 JHWH Zastępów^6635 – i nie^3808 żałowałem*** tego;      Rdz 40,20; Wj 16,20

* lub: to mówi; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zadać ranę, wyrządzić krzywdę, traktować źle; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - ulitować się, żałować, smucić się, kajać się, przepraszać, pocieszać, odczuć ulgę, martwić się - Wj 13,17 Sdz 2,18

15. Tak^3651 zawróciłem^7725 i postanowiłem* w tych^428 dniach^3117 uczynić dobrze** Jerozolimie^3389 i domowi^1004 Judy^3063. Nie bójcie*** się.      Pwt 8,16; Jr 32,40-41; Ez 36,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wpaść na pomysł, wymyślić, zaplanować, rozważyć, zamierzyć; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ucieszyć, sprawić radość, czynić dobrze komuś, uczynić słusznie, uczynić coś dobrym bądź pięknym; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - lękać się, być przejętym bojaźnią, czcić, szanować

16. Te^428 słowa*|A wprowadzajcie w czyn**: Mówcie^1696 prawdę***, każdy^376 swojemu bliźniemu^7453, prawdę^571 i prawo**** pokoju^7965 stosujcie*****|IMP w waszych bramach******;

* lub: mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, słowo, sprawa; A rodzajnik określony; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pracować, wykonywać, używać, przygotować, składać ofiarę, świętować, doglądać czegoś, zarządzać, postanawiać; *** hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność; **** lub: sąd, decyzja prawna, orzeczenie prawne; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rządzić, sądzić, rozstrzygać spór; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ****** por. Am 5,15 przypis ***

17. Niech nikt^376 nie obmyśla* zła^7453 w swoim sercu^3820 przeciwko bliźniemu^7453 i nie lubujcie się w fałszywej** przysiędze***, gdyż tego wszystkiego nienawidzę**** – oświadczenie^5002 JHWH.      Pwt 10,12; Kpł 5,4; Lb 30,2; Mt 22,39

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - planować, wymyślać, uznać - por. Za 7,10; ** lub: kłamstwo, oszustwo, rozczarowanie, podstęp, krzywda; *** lub: przekleństwo; **** nie być w stanie znieść

18. I stało^1961 się do mnie Słowo^1697 JHWH Zastępów^6635, mówiące^559:      Za 1,1; Za 1,7; Za 6,9; Za 7,8; Za 8,1

19. Tak^3541 mówi JHWH Zastępów^6635: Post^6685 w czwartym*, post^6685 w piątym**, post^6685 w siódmym** i post^6685 w dziesiątym*** miesiącu stanie^1961 się dla domu^1004 Judy radością**** i weselem*****, i rozkosznym****** świętem^4150. Miłujcie^157|IMP i******* prawdę^571, i pokój^7965.

* dotyczy postu upamiętniającego uczynienie wyłomu w murach Jerozolimy i jej zdobycie - por. 2Krl 25,3 Jr 39,2 52,6; ** por. Za 7,5 przypis **; *** dotyczy postu upamiętniającego rozpoczęcie oblężenia Jerozolimy przez Nebukadnesara - por. 2Krl 25,1 Jr 39,1; **** zadowolenie, wesele, radosne uniesienie; ***** pomyślny skutek, szczęśliwy obrót spraw, zadowolenie; ****** lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, zamożność, obfitość; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ******* hebr. waw - a, i, więc

20. Tak^3541 mówi^559 JHWH Zastępów: Jeszcze* będą przychodzić^935 ludy** i mieszkańcy^3427 wielu miast^5892.

* lub: znowu, nadal, poza tym; ** hebr.: ’am - naród, lud, lud uzbrojony - Sdz 20,10

21. I udadzą się^1980 mieszkańcy jednego^259 miasta do drugiego^259, mówiąc^559: Pójdźmy^1980 ochoczo^1980* przebłagać** oblicze^6440 JHWH i szukać^1245 JHWH Zastępów^6635. Ja^589 także^1571 pójdę***.      Iz 2,2; Jr 16,19

* hebraizm: chodźmy chodzeniem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** być słabym, czuć się słabo, błagać, prosić, zaklinać; *** dotyczy osobistej decyzji proroka

22. I liczne^7227 ludy*, i potężne^6099 narody** przybędą^935 szukać*** JHWH Zastępów w Jerozolimie^3389 i przebłagać^2470 oblicze^6440 JHWH.      Mi 4,1-3; Ml 1,11

* hebr.: am’im; ** hebr.: go’im; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać, dążyć do czegoś, pragnąć, żądać, wymagać, prosić

23. Tak^3541 mówi^559 JHWH Zastępów: W tych dniach^3117 dziesięciu ludzi^376 z wszystkich^3605 narodów^1471 i właściwych im języków^3956 uchwyci* się skraju^3671** szaty Judejczyka***, mówiąc^559: Pójdziemy^1980 z wami^5973, bo usłyszeliśmy^8085, że Bóg jest z wami^5973.      Iz 45,14

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - złapać, zatrzymać, utrzymać, wymóc na, wzmocnić; ** gest wyrażający gorącą prośbę - 1Sm 15,27; *** lub: Żyda

↑↑

Rozdział 9

1. Brzemię* Słowa^1697 JHWH. W** ziemi^776 Hadraku*** i Damaszku**** będzie miejsce Jego odpoczynku^4496, gdyż ku JHWH skieruje się oko^5869***** człowieka^120 i wszystkie^3605 plemiona****** Izraela^3478;      Rdz 15,2; 1Krl 11,24; Iz 7,8

* hebr.: masa - ciężar, brzemię, ładunek, wypowiedź - słowo często rozpoczynające wypowiedź proroka - Iz 13,1 Jr 20,9; ** lub: hebr. be’erec - przeciw ziemi - por. KULᴷ; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: „mieszkanie” - miasto w Syrii; **** tj. „milczący jak tkacz włosiennic” - Am 3,12; ***** lub: bo oko JHWH (spoczywa) na człowieku - 2Krn 16,9 Jr 32,19, KULᴷ, EIBᴷ; ****** ród, berło

2. A także Hamat* wytyczy z nim granicę^1379, Tyr** i Sydon***, bo jest bardzo mądry****.

* tj. „twierdza” - miasto 73 km na płn. od Damaszku nad rzeką Orontes najdalej wysunięty punkt Izraela - por. Joz 13,5 - EIBᴷ; ** tj. „skała” - por. Ps 45,12 przypis *; *** „połów” starożytne miasto fenickie nad Morzem Śródziemnym na płn. od Tyru; **** lub: (są) bardzo mądre - LXX, EIBᴷ inni: jego mądrość (o Słowie) - KULᴷ

3. Bo* Tyr^6865 zbudował^1129 dla siebie fortyfikację**|S i nagromadził*** srebra^3701 jak prochu^6083, a złota^2742 jak błota^2916 na ulicach^2351.

* dosłownie: i; ** lub: pierścień oblężenia, oblężenie, okopy, fortyfikacje; S liczba pojedyncza; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - układać stertę, zebrać, układać w stos

4. Oto^2009 PAN^136 weźmie go w posiadanie* i wrzuci** w morze^3220 jego potęgę***, a on**** zostanie strawiony^398 przez ogień^784.      Iz 3,21; Ez 26,4; Ez 27,27

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować posiadanie bądź dziedziczenie, zubożyć; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, uderzać, atakować, pokonywać; *** lub: skuteczność, moc, bogactwo; **** dosłownie: ona - Tyr - rodzaj żeński

5. Ujrzy^7200|JUS to Aszkelon* i ulęknie^3372 się, a Gaza** – mocno^3966 skręcać^2342 się będzie z bólu i Ekron***, bo zawstydzi**** się z powodu swojej nadziei^4007. I zginie^6 król^4428 z Gazy^831, a Aszkelon^831 nie będzie zamieszkany^3427.      Am 1,8; Jr 47,1-7

JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); * tj. „ogień niesławy”; ** hebr.: ’azzaʰ „silna” inna nazwa miasta Gazy; *** tj. „emigracja” bądź „wyrwany z korzeniami” - miasta Filistyńskie oprócz Ekronu, położone nad wybrzeżem Morza Śródziemnego; **** lub: być zawstydzonym, postępować haniebnie, zawstydzać

6. I mieszaniec* będzie mieszkał^3427 w Aszdodzie**, i ukrócę^3772 pychę*** Filistynów^6430.

* lub: dziecko z nieprawego łoża lub pochodzące z ras mieszanych tylko tu i Pwt 23,2; ** tj. „potężny” - duże miasto na wybrzeżu M. Śródziemnego; *** lub: wywyższenie, arogancja, buta, duma

7. I usunę^5493 jego krew^1818*|P z jego ust^6310 i jego obrzydliwości** spomiędzy jego zębów^6310. I także^1571 on^1931 zostanie pozostawiony^7604 dla naszego Boga, i będzie^1961 jak przyjaciel*** w Judzie^3063, a Ekron^6138 jak Jebusyta****.      Rdz 36,15; Kpł 11,10; Pwt 29,17; Dn 11,31; Za 2,9

* dotyczy: krwi spożywanych ofiar; P liczba mnoga; ** coś odrażającego, coś ohydnego, bożek - Pwt 29,19 1Krl 11,5 Oz 9,10 może dotyczyć ofiar z psów i myszy składanych przez Filistynów bożkom lub jedzenia wieprzowiny; *** lub: łagodny, przyjaciel, bliski, główny; **** tj. „potomkowie Jebusa” - być może przykład pokojowej egzystencji - por. Joz 15,63 lub pełni zwycięstwa 2Sm 5,6 1Krn 11,4

8. I rozłożę obóz^2583 jako straż* dla mojego domu^1004 przeciwko przechodzącemu^5674 i powracającemu^7725 tamtędy. I ponownie^5750 nie przejdzie^5674 przez** nich ciemiężca***. Bo teraz^6258 ujrzałem^7200 to moimi oczami^5869.

* lub: wojsko, gwardia, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - z wojskiem; ** dotyczy szlaku militarnego z Asyrii do Egiptu, gdzie ziemie Izraela leżały na nim w połowie drogi - KULᴷ; *** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - naciskać, popędzać, wymuszać

9. Raduj^1523 się wielce^3966, córko^1323 Syjonu*! Wykrzykuj**|IMP, córko^1323 Jerozolimy^3389! Oto^2009 twój Król^4428 przychodzi^935 do ciebie – sprawiedliwy^6662 i zwycięski***. On^1931 jest pokorny**** i siedzi^7392|PAR na ośle^2543, na oślęciu^5895, źrebięciu***** oślicy^860.      Mt 21,1-10; Mk 11,1-10; Łk 19,40; J 12,12

* tj. „twierdza” - słowo odnosi się do Jerozolimy - 2Sm 5,7 wzgórza świątyni - Ps 9,11 większych terenów Judy? - Ps 69,35; ** lub: wydawać okrzyk wojenny, dawać sygnał do wojny bądź wymarszu, krzyczeć triumfalnie (nad wrogami), wiwatować; IMP imperativus - tryb rozkazujący; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać uwolnionym, ocalonym, odnieść zwycięstwo; **** lub: udręczony, słaby, pokorny, skromny; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ***** hebr.: ben - syn, wnuk, dziecko, młode (o zwierzętach)

10. I zniszczę^3772 rydwan^7393 z Efraima* i konia^5483 z Jerozolimy^3389, i zostanie złamany^3772 łuk^7198 wojenny^4421. I ogłosi^1696 on pokój** narodom^1471, a Jego władza^4915 będzie sięgać od morza*** do morza i od rzeki**** aż po krańce^657 ziemi^776.      Ps 72,8; Mi 7,12

* tj. „podwójna sterta popiołu” bądź „będę podwójnie owocny” - drugi syn Józefa - Rdz 41,51-52 - tu obraz odnowy całego Izraela zarówno plemion płn. jak i Judy; ** hebr.: szalom - pokój, pełnia, zdrowie, pomyślność; *** często o M. Śródziemnym; **** z przyimkiem określenie - często o Eufracie - tu brak tego przyimka

11. Również^1571 dzięki Tobie – przez krew^1818 przymierza*** z Tobą – wypuściłem^7971 Twoich więźniów*** z cysterny****, w której nie^369 ma wody^4325.      Rdz 37,24; Jr 38,6; Hbr 10,29; Hbr 13,20

* hebr.: berit - sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy; ** lub: także ty przez krew ... Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** jeniec, niewolnik; **** lub: dół, studnia, cysterna wydrążona w skale - synonim grobu

12. Wróćcie^7725|IMP do twierdzy^1225|HAP, więźniowie^615, mający nadzieję^8615*. Już^1571 dzień^3117 dzisiejszy ogłasza**, że wynagrodzę*** tobie w dwójnasób****;      Hi 42,10; Iz 61,7; Jr 16,19

IMP imperativus - tryb rozkazujący; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; * lub: więźniowie nadziei - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, EIB; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - obwieszczać, oznajmiać, wyjaśniać, informować, donosić; *** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - płacić (zadośćuczynienie), powodować wracanie, pozwalać wrócić, odnawiać; **** lub: drugi, powtórzenie - stąd: powtórnie wrócę tobie - EIBᴷ

13. Gdyż^3588 jak łuk^7198 naciągnę^1869 sobie Judę^3063, nałożę* nań Efraima^669 jak strzałę; pobudzę^5782 twoich synów^1121, Syjonie^6726, przeciwko^5921 twoim synom^1121, Jawanie^3120**, i uczynię^7760 z ciebie miecz^2719 mocarza***.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ukończyć, utwierdzić, napełnić sobą, nałożyć strzałę na napiętą cięciwę - 2Krl 9,24 - KULᴷ; ** tj. o Grekach, od: Jończycy - Ez 37,12; *** lub: człowiek silny, dzielny, potężny, bohater

14. A JHWH ukaże^7200|KN się nad nimi i jak błyskawica* wyleci** Jego strzała^2671. JHWH PAN^136 zadmie*** w róg^7782 i wyruszy^1980 w huraganach Temanu****.      Ps 83,15

KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; * lub: piorun, grzmot, metafora: miecz, włócznia; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - podążyć do, iść naprzód, wychodzić, odchodzić; *** lub: wydać ryk (o rogu); **** południa - por. Za 6,6 Wj 26,18 Ps 78,26

15. JHWH Zastępów^6635 będzie nad nimi^5921 obroną^1598; pochłoną^398 i podepczą* kamienie^6 procy^7050**. I będą spijać^8354 radość, i zapłoną*** tak jak^3644 po winie^3196; i będą jej pełni^4390 jak czasza^4219, jak rogi^2106 ołtarza****.

* lub: uczynić uległym, podporządkować, podeptać, zdominować; ** metafora określenie pełnego zwycięstwa - 1Sm 17,53 - por. KULᴷ; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zachowywać się głośno, brzmieć, być poruszonym; **** metafora obraz świętujących na uczcie pełne zwycięstwo - WBCᴷ

16. W tym dniu^3117 JHWH, ich Bóg^430, wybawi* ich jako trzodę^6629 swojego ludu^5971. Bo jak drogocenne kamienie^6 diademu** będą błyszczeć*** nad Jego ziemią^776.      Ez 36,38

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić; ** kolczyk, klejnoty w koronie, diadem, znak poświęcenia na głowie - Kpł 8,9 Lb 6,5.7; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: zostać podniesionym w górę jak sztandar, zostać ukazanym (?)

17. Doprawdy^3588 jakże^4100 wielkie jest Jego dobro*! Jakież^4100 Jego piękno^3308! Zboże^1715 młodzieńcom^970, a moszcz** obrodzi^5107 dziewicom***.      Oz 14,7-8; Am 9,13; Mi 4,4

* lub: rzecz dobra, korzyść, dobrobyt, obfitość, szczęście; ** lub: wino, świeże bądź młode wino, świeży sok z owoców; *** lub: panny

↑↑

Rozdział 10

1. Proście*|IMP JHWH o deszcz^4306 w późnej** porze^6256 deszczowej^4456, a JHWH stworzy^6213 chmury burzowe^2385 i da^5414 im^1992 ulewny^1653 deszcz^4306 i każdemu^376 zieleń*** na polu^7704.      Pwt 28,12; Iz 30,23; Jr 51,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - żądać, błagać, domagać się, radzić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** tj. przełom marca i kwietnia; *** zioło, trawy, trawa, zielona roślinność

2. Bo bożki* głoszą^1696 niegodziwość**, a wróżbici***|PAR widzą**** kłamstwo^8267 i opowiadają^1696 bezwartościowe***** sny^2472, pocieszają^5162 marnością******. Dlatego oddalili^5265 się jak^3644 owce^6629, są udręczeni^6031, bo nie mają pasterza^7462.      Jr 27,9; Mi 3,7

* hebr.: terafim - bożki domowe - Rdz 31,19; ** lub: niegodziwość, nieszczęście jako wynik magii, oszustwo, bałwochwalczy kult; *** tj. koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uprawiać wróżbiarstwo, przepowiadać przyszłość; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** lub: mają wizje, prorokują - Iz 1,1 Ha 1,1; ***** marność, pustka; ****** para, oddech, daremność, znikomość - por. Kaz 4,7 przypis *

3. Przeciw^5921 tym pasterzom^7462|A rozpalił^2734 się mój gniew* – i nawiedzę** kozły***, bo JHWH Zastępów nawiedził^6485 swoją trzodę – dom^1004 Judy^3063 i uczyni^7760 z nich jakby swojego potężnego**** rumaka^5483 w boju^4421.

A rodzajnik określony; * lub: metafora: fuknąć gniewnie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - karać, doglądać, szukać; *** lub: przywódca - por. Jr 50,8; **** majestat, siła, świetność

4. Od Niego* kamień węgielny**, od Niego palik***, od Niego łuk^7198 bojowy^4421, od Niego wyjdzie^3318 każdy wódz**** – wszyscy razem^3162.

* domyślnie od JHWH lub z niego - czyli z domu Judy; ** tj. kamień w narożu ściany wieńcowej - węgielny; *** lub: szpilka, gwóźdź, palik (do namiotu), kołek, na którym wieszano narzędzia i broń - a metafora: obietnice - por. Iz 22,15-25 Ez 9,8; **** poborca podatkowy - Dn 11,20 nadzorca - Wj 5,6.10 ciemiężca - Iz 14,2.4 - EIBᴷ

5. I będą^1961 jak mocarze*, wdeptujący^947 wroga w błoto^2916 ulic^2351 w bitwie**. I będą walczyć***, bo JHWH jest z nimi; i zawstydzą**** się jeźdźcy^7392|PAR na koniach^5483*****.

* lub: człowiek silny, dzielny, potężny, bohater; ** wojna; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - toczyć bitwę, prowadzić wojnę; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - uczynić suchym, wysuszyć, Gessenius Hebrew and English Lexicon - zawstydzić, czynić haniebnie - 2Sm 19,5; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ***** synonim potęgi militarnej - por. Ez 23,23 31,1 38,15

6. I umocnię* dom^1004 Judy^3063, i wybawię** dom Józefa***. I sprowadzę ich z powrotem^7725, bo okażę im miłosierdzie****. I będą^1961 takimi, jak gdybym ich nie odrzucił*****. Bo ja^589 jestem JHWH, ich Bóg, i odpowiem^6030 im.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić silnym, wzmocnić; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić; *** tj. „niech JHWH doda” - syn Jakuba i Racheli - Rdz 30,24 - tu o płn. plemionach Efraima i Manassesa - por. Joz 16,1-4; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - mieć litość, być miłosiernym, współczuć; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odtrącić koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odrzucić kogoś siłą, cuchnąć

7. Ci z Efraima^669|S będą^1961 jak mocarz^1368, ich serce* rozweseli** się tak jak^3644 po winie^3196. Ich synowie^1121 to zobaczą^7200 i będą radośni***|JUS, a ich serce^3820 rozraduje**** się w JHWH.      Wj 4,14; Ps 16,9; Iz 7,8; Jr 31,13

S liczba pojedyncza; * tj. wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie; ** lub: być zadowolonym, unosić się radością, promienieć; *** lub: wesoły, zadowolony; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); **** cieszyć się, radować

8. Zagwiżdżę* na nich i zgromadzę^6908 ich, bo ich odkupiłem**; i będą tak liczni***, jak liczni^7235 byli wcześniej.      Wj 14,30

* tj. wydanie sygnału w celu zwrócenia uwagi - por. Iz 5,26 7,18; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dać okup, ocalić, wyzwolić, pozwolić na wykup; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozmnożyć się, urosnąć do wielkich rozmiarów

9. I rozsieję* ich pośród ludów^5971, by** w dalekich krajach^4801 przypomnieli*** sobie o mnie; i będą żyli**** ze swoimi synami^1121 i powrócą^7725 ponownie.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - siać, rodzić, wydawać nasienie, EIB - chociaż rozproszyłem; ** hebr. waw - i, a, lecz; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pamiętać; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być ożywionym

10. I spowoduję, że powrócą ponownie^7725 z ziemi^776 Egiptu* i zgromadzę^6908 ich z Asyrii^6908, wprowadzę^935 ich do ziemi^776 Gilead** i do Libanu***, i nie znajdzie**** się dla nich miejsca.      Rdz 31,21; Pwt 34,1

* hebr.: micrajim - „ziemia Koptów”; ** określenie obszaru różnie definiowanego w zależności od kontekstu - górzyste tereny na wsch. od Jordanu na płd. od rzeki Jarmuk - por. Ps 60,7 przypis *; *** tj. „biały” lesiste pasmo górskie na płn. granicy Izraela - por. cedry Libanu - Za 11,1 przypis **; **** tzn. nie starczy dla nich (miejsca)

11. I przejdzie^5674|S przez morze^3220 ucisku*, i uderzy** w fale^1530 morza^3220 i wyschną^3001 wszystkie^3605 głębie^4688 rzeki^2975***. I zstąpi na dół^3381 pycha**** Asyrii^804, a berło^7626***** Egiptu^4714 zostanie usunięte^5493.      Rdz 8,7; Joz 2,10; Joz 4,23; 1Krl 17,7; Hi 12,15; Ps 74,15; Prz 17,22

S liczba pojedyncza; * lub: ciężkie położenie, niedola, kłopot - być może przenośnie o M. Egipskim, dźwięki tych wyrazów są do siebie zbliżone - por. Iz 11,15 - KULᴷ; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - atakować, ujarzmić, niszczyć; *** bardzo często o Nilu - Wj 1,22 2,3; **** lub: wywyższenie, arogancja, buta; ***** lub: buława, plemię, ród, tu jako atrybut władzy

12. Umocnię* ich w JHWH i będą chodzić** w Jego imieniu*** – oświadczenie^5002 JHWH.

* por. w. 6 przypis *; ** metafora: postępować - Ef 4,1 przypis *, dosłownie: koniugacja czasownika - hitpalepl - chodzić tu i tam, przemierzać; *** imię reprezentuje charakter i autorytet

↑↑

Rozdział 11

1. Stwórz^6605|IMP swoje wrota*, Libanie^3844, i niech ogień^784 strawi^398 twoje cedry**.

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: drzwi, brama, metafora: łatwa kobieta, wrota niebios; ** tj. cedry Libanu - cenny materiał budowlany, symbol dostojeństwa, siły i majestatu - por. Ez 31,2-9 Ps 92,12-13

2. Zawódź*|IMP, cyprysie**, bo upadł^5307 cedr^730, że te^834 wspaniałości***|ADV zostały spustoszone^7703. Zawódźcie^3213|IMP, dęby^437 Baszanu****, bo został powalony^3381 niedostępny***** las^3293.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - płakać, wyć, lamentować; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** świerk, jałowiec, szlachetne drzewo, metafora dostojności; *** lub: dostojny, potężny - Ez 17,3; ADV brak w wykazie skrótów; **** tj. „owocny, płodny” - kraina na wsch. od Jordanu i na płn. od Gileadu - w połowie przekazana pokoleniu Manassesa - Lb 32,33 - miejsce wybornych pastwisk i najlepszych okazów bydła - Pwt 32,14 Ps 22,13 tu o dębach jako znanym materiale budowlanym - Ez 27,6; ***** wg qere - wiekowy, niedostępny, wg ketiv - niedostępny

3. Słychać głos^6963 narzekania* pasterzy^7462, bo ich chwała** została spustoszona^7703; słychać głos^6963 ryku^7581 jakby lwiąt^3715, bo^3588 duma*** Jordanu**** została spustoszona^7703.

* lub: zawodzenie, płacz (z udręki) - Iz 15,8; ** blask, wspaniałość; *** wywyższenie, arogancja, buta, duma; **** tj. „zstępujący” - rzeka w Izraelu, płynąca z Antylibanu do Morza Martwego o długości ok. 320 km por. - Iz 10,34 Jr 25,34-38 Ez 27,5-6

4. Tak^3541 mówi^559 JHWH, mój Bóg^430: Paś*|IMP owce** przeznaczone na rzeź***;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, pilnować, zaganiać, prowadzić, karmić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: drobne bydło, kozły, trzody, stada; *** zabicie - Jr 7,32

5. Ci, którzy^834 je kupują^7069, zarzynają^2026 je, a nie czują się winni*, a sprzedający^4376 je mówią^559: Błogosławiony^1288|PAR niech będzie JHWH, boCW się wzbogacę^6238. A ich pasterze^7462|PAR nie mają dla nich^5921 współczucia**.      Ps 34,22

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić źle, popełnić występek, naruszyć prawo, wyrządzić krzywdę, być winnym, EIB - nie ponoszą winy, Holman Christian Standard Bible - nie są karani; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; CW conjunctive waw; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oszczędzić, pożałować, ulitować się

6. Dlatego^3588 więcej* nie będę miał współczucia^2520 dla mieszkańców^3427 tej ziemi^776|A – oświadczenie^5002 JHWH. I oto^2009 ja^595 wydam** każdego^376 człowieka^120|S w rękę^3027 jego bliźniego*** i w rękę^3027 jego króla^4428. I rozbiję**** tę ziemię^776|A, a nikogo nie wyrwę^5337 z ich ręki^3027.      Jr 13,14; Lm 2,2; Lm 2,17; Lm 2,21; Ez 7,4; Ez 7,9

* lub: nadal, jeszcze, znowu, poza tym; A rodzajnik określony; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - dopuścić by coś się stało, osiągnąć, zdobyć, przydarzyć się, złożyć (ofiarę); S liczba pojedyncza; *** lub: przyjaciel, towarzysz, współmieszkaniec, ktoś drugi, inny; **** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - ubijać, rozgniatać na proszek, bić, walić

7. I pasłem^7462 owce przeznaczone na rzeź^2028, tak oto^3651 biedne* były te owce^6629|A! I wziąłem^3947 sobie dwie laski**, i jedną^259 nazwałem*** „Przychylność”****, a drugą***** nazwałem^7121 „Jedność”******, i pasłem^7462 te owce^6629.

* lub: udręczony, słaby, pokorny, skromny, nędzny; A rodzajnik określony; ** kij, pręt, laska (wędrowca); *** nadawać imię; **** uprzejmość, miłe usposobienie, rozkoszność, piękno; ***** dosłownie: a dla jednej; ****** lub: sznur, obszar, grupa, zniszczenie, jedność, ból

8. Zgładziłem* trzech^7969 pasterzy^7462 w jednym^259 miesiącu**; i moja dusza*** straciła do nich cierpliwość****, a ich dusza^5315 też brzydziła***** się mną.      Ps 95,10; Ps 105,25

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zetrzeć, por. 1Krl 16,8-20 lub 2Krl 15,8-16 lub 2Krl 24,1-25,7; ** tj. miesiąc księżycowy; *** hebr.: nefesz - dusza, oddech, gardło, życie, istota żyjąca, osoba, osobowość, gr.: psyche - Łk 12,23 przypis *; **** dosłownie: być krótkim, za krótkim, stać się niecierpliwym; ***** zdobywać coś chciwie, pośpiesznie tu i Prz 20,21

9. I powiedziałem^559: Nie będę was pasł^7462. Umierająca^4191|PAR, niech umrze^4191, a ginąca*, niech zginie^3582|KN, a te co pozostaną^7604|KN przy życiu, niech każda^802 pożera^398 ciało** swojej towarzyszki***      Wj 11,2; Est 1,19; Jr 15,2

PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; * lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - schować, zetrzeć, unicestwić; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; ** hebr.: basar - ciało, skóra - Ps 102,6 mięso, pożywienie 1Sm 2,13 krewni, w idiomie: wszelkie ciało - każdy człowiek - Za 2,13 przypis **; *** lub: pomocniczka, sąsiadka, razem, wyznaczyć inną niż

10. I wziąłem^3947 swoją laskę^4731 „Przychylność”5278, i złamałem* ją^853, aby** zerwać***|INF moje przymierze****, które zawarłem***** z wszystkimi^3605 ludami^5971******.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przerąbać, przekroić na pół; ** Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - za zerwanie; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - łamać, naruszać, zniweczyć skutki; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - odcinać, ścinać, ciosać, zawierać przymierze; ****** por. 1Krl 22,28 - KULᴷ

11. I zostało zerwane^6565 w tym^1931 dniu^3117. I tak oto^3651 poznały* biedne^6041 owce^6629, które się mnie trzymały**, że^3588 to było Słowo^1697 JHWH.      Wj 21,32; Jr 52,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, poznawać, uznać, rozważać, wiedzieć; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czuwać, wypatrywać, czekać na, trzymać się

12. I powiedziałem^559 im: Jeśli^518 to jest słuszne*, dajcie^3051 mi moją zapłatę**, a jeśli^518 nie, zaniechajcie^2308 jej. I odważyli^8254 mi zapłatę^7939: trzydzieści srebrników***.      Mt 26,15; Mt 27,9

* lub: miły, znakomity, lepszy, łaskawy, słuszny, właściwy; ** lub: opłata za najem, zapłata, wynagrodzenie, opłata, myto; *** tj. wartość 2,5 rocznej zapłaty najemnika wg prawa Hammurabiego - EIBᴷ lub cena niewolnika - Wj 21,32 - KULᴷ

13. I JHWH powiedział^559 do mnie: Rzuć*|IMP je przed garncarza^3335**|PAR, tę wspaniałą*** wartość****, na^5921 jaką^834 mnie wysoko wycenili^3365*****. I wziąłem^3947 trzydzieści srebrników****** i rzuciłem^7993 je przed garncarza^3335 w domu^1004 JHWH.

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odrzucać, strącać, wyrzucać; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** tu o osobie przetapiającej kruszec ofiarowany na rzecz drugiej świątyni - KULᴷ, WBCᴷ; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** lub: chwała tu i Mi 2,8; **** cena, drogocenność, cześć, szacunek, przepych; ***** w świetle Wj 21,32 wypowiedź ironiczna; ****** lub: (sztuk) srebra

14. Potem* złamałem** swoją drugą^8145 laskę^4731, „Jedność”2256, aby*** zerwać^6565|INF braterstwo**** między^996 Judą^3063 i między^996 Izraelem^3478.

* dosłownie: i; ** por. w. 10 przypis *; *** Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - za zerwanie braterstwa; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: bractwo, braterstwo

15. I JHWH powiedział^559 jeszcze^5750 do mnie: Weź^3947|IMP sobie* narzędzie** nierozumnego*** pasterza^7462.      Ez 34,2-4

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: sobie jeszcze; ** lub: przedmiot, narzędzie, przyrząd, jarzmo, naczynie, łódź; *** lub: głupi - Biblia Gdańska Biblia Tysiąclecia por. głupi gaduła - Prz 10,8 - KULᴷ

16. Bo^3588 oto^2009 ja^595 wzbudzę* pasterza^7462 w tej ziemi^776|A, który nie będzie troszczył** się o zaginione***, nie będzie szukał^1245 młodej^5288, nie będzie leczył^7495 okaleczonej^7665, a stojącej**** nie będzie wspierał^3557. Zje^398 mięso^1320 tłustej^1277, a kopyta^6541 ich zetrze^6561*****|KP.      Ez 34,3-4

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - podnosić, ustawiać, wznosić, budować, wzbudzić, spowodować pojawienie się, ustanawiać, utwierdzać, wykonywać; A rodzajnik określony; ** lub: doglądać, liczyć, zwracać uwagę na; *** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być ukrytym; **** lub: ustawić się, stać, być postawionym, być wyznaczonym; ***** być może poprzez wypasanie ich po skalistych ścieżkach (?); KP koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności

17. Biada* pasterzowi^7473 nieużytecznemu**, który opuszcza^5800 owce^6629! Niech spadnie miecz^2719 na^5921 jego ramię^2220 i na^5921 jego prawe^3225 oko^5869. Jego ramię^2220 całkiem^3001 uschnie^3001***, a jego prawe^3225 oko^5869 całkiem^3543 osłabnie****.      Jr 23,1; Ez 34,2; J 10,12

* lub: ach! niestety! o! biada!; ** dosłownie: nic niewart, bezwartościowy, do niczego - Kpł 19,4; *** hebraizm: uschnięciem uschnie; **** osłabnięciem osłabnie

↑↑

Rozdział 12

1. Brzemię*. Słowo^1697 JHWH nad** Izraelem***. Oświadczenie^5002 JHWH, który rozpościera****|PAR niebiosa^8064|P, zakłada fundamenty^3245|PAR ziemi^776 i stwarza*****|PAR ducha****** człowieka^120 w jego wnętrzu^7130:      Iz 45,12; Iz 51,13; Jr 10,12; Jr 51,15

* por. Za 9,1 przypis *; ** lub: z powodu, na, nad, w stronę; *** tu o całym ludzie Bożym; **** lub: wyprostowywać, wyciągać, rozciągać, rozstawiać; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; P liczba mnoga; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nadawać formę, kształtować, planować - Rdz 2,7 - por. Za 11,13 przypis **; ****** hebr.: ruaʰ - duch, wiatr, tchnienie, gr.: pneuma - Ga 6,18 przypis *

2. Oto^2009 ja^595 ustanowię^7760 Jerozolimę^3389 kielichem^5592 odurzenia*|HAP dla wszystkich^3605 okolicznych** ludów^5971, a także*** przeciwko**** Judzie^3063 będzie^1961 oblężenie***** i przeciwko^5921 Jerozolimie^3389.      Iz 51,22-23; Jr 4,16; Jr 25,15-16; Ez 38,8-9; Ez 38,14-16; Za 14,2; Obj 16,19

* lub: zataczanie się, Biblia Tysiąclecia - upajająca czara; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** lub: dookoła, ze wszystkich stron; *** nawet, co więcej, owszem, również; **** lub: również na Judzie będzie oblężenie - por. w. 1 przypis ** i EIBᴷ; ***** lub: pierścień oblężenia, oblężenie, okopy, fortyfikacje

3. I stanie^1961 się w tym^1931* dniu^3117, że ustanowię** Jerozolimę^3389 ciężkim*** kamieniem^68 dla wszystkich^3605 ludów^5971. Każdy^3605, kto go podniesie^6006, bardzo^8295 się zrani****, a zgromadzą się przeciwko^5921 niej***** wszystkie^3605 narody****** ziemi^776.      Jl 3,1-2

* por. w. 4.6.8.9.11; ** lub: układać, umieszczać, kłaść mianować, wyznaczać, sprawiać, że coś się stanie; *** być może obrazowe przedstawienie próby sił - BPᴷ lub kamienna płyta progowa - Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; **** hebraizm: skaleczeniem się skaleczą - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ***** domyśl: o Jerozolimie; ****** hebr.: goim - narody, nie-Żydzi

4. W tym dniu^3117 – oświadczenie^5002 JHWH – każdego^3605 konia^5483 porażę^5221 trwogą*, a jego jeźdźca^7392|PAR – szaleństwem**; ale nad domem^1004 Judy^3063 otworzę^6491 swoje oczy***, a każdego^3605 konia^5483 narodów^5971 porażę^5221 ślepotą^5788.      Pwt 28,28; Iz 37,17; Jr 32,19

* lub: zdumienie, oszołomienie, zamieszanie, panika w wyniku strachu - tu i Pwt 28,28; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** lub: wzburzenie, zamieszanie, obłęd; *** metonim.: kierować swoją uwagę - Ps 32,8 33,18

5. I przywódcy* Judy^3063 powiedzą^559 w swoim sercu**: Moc*** dla mnie to mieszkańcy^3427 Jerozolimy^3389 w JHWH Zastępów^6635, swoim Bogu^430.      Mi 7,5; Ps 55,1; Prz 16,28

* lub: łagodny, przyjaciel, bliski, główny - por. Rdz 36,15 Wj 15,15; ** tj. wewnętrzny człowiek, serce, umysł, wola, sumienie; *** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście

6. W tym^1931 dniu^3117 ustanowię^7760 przywódców^441 Judy^3063 jakby misą* pełną ognia** wśród drwa^6086 i płonącą^784 pochodnią^3940 pośród snopów***; i pożrą^398 na prawo^3225 i na lewo^8040 wszystkie^3605 narody^5971 wokoło****. A Jerozolima^3389 osiądzie***** ponownie^5750 na swoim miejscu******, w Jerozolimie^3389.

* lub: garnek, kocioł, miednica, rondel; ** płomień; *** pokos, rząd skoszonego zboża - Jr 9,22 Am 2,13 Mi 4,12; **** por. w. 2 przypis **; ***** lub: siedzieć, być ustawionym, mieszkać, mieć siedzibę; ****** lub: spodnia część, miejsce, na którym się stoi, w zamian za

7. I najpierw* JHWH wybawi** namioty*** Judy^3063, aby chwała**** domu^1004 Dawida***** i chwała^8597 mieszkańców^3427|PAR Jerozolimy^3389 nie stała się większa^1431 nad^5921 Judą^3063.

* lub: wcześniej, pierwszy (w czasie); ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - ocalić, wyzwolić, wybawić; *** namiot, namiot nomady symbolizujący tymczasowość, przybytek (dom, miejsce zamieszkania JHWH); **** lub: piękno, świetność, cześć, chluba; ***** dotyczy dynastii; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

8. W tym^1931 dniu^3117 JHWH będzie osłoną* na rzecz** mieszkańców^3427|PAR Jerozolimy^3389, a najsłabszy*** pośród nich w tym^1931 dniu^3117 stanie^1961 się jak Dawid****, a dom^1004 Dawida^1732 jak Bóg^430*****, jak anioł****** JHWH przed ich obliczem^6440.      Kpł 26,8; Joz 23,10; 2Krl 19,34; 2Krl 20,6; Iz 37,35; Iz 38,6

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - będzie bronił; ** lub: w imieniu, przez, na około; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - potknąć się, chodzić chwiejnym krokiem, być osłabionym; **** tj. „ukochany”; ***** l.mn. od hebr.: el - Bóg, mocarz, słynny bohater, anioł, siła, moc; ****** lub: posłaniec zwiastun, przedstawiciel

9. I stanie^1961 się w tym^1931 dniu^3117, że będę dążył*, by zniszczyć**|INF wszystkie^3605 te narody^1471|A, wyruszające^935|PAR przeciwko^5921 Jerozolimie^3389.

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - szukać, dążyć do czegoś, pragnąć, żądać, wymagać; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - unicestwiać, gubić, niszczyć; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; A rodzajnik określony; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą

10. I wyleję* na dom^1004 Dawida^1732 i na^5921 mieszkańca^3427|PAR|SC Jerozolimy ducha^7307** łaski*** i błagania****. I będą wpatrywali***** się we mnie^413, tego^853, którego^834 przebili******, i będą lamentowali******* nad^5921 nim, jak lamentuje^5594 się nad^5921 jedynakiem^3173; i będą napełniać się goryczą********|INF|ABS nad^5921 nim, jak napełnia się goryczą^4843|INF|ABS nad^5921 pierworodnym^1060.      Iz 44,3; Ez 36,27; J 19,37; Dz 2,17; Obj 1,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - rozlewać, przelewać - Ez 39,29; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; SC singular construct; ** por. Za 12,1 przypis ******; *** przychylność, urok, elegancja, uznanie; **** błaganie, błaganie o przychylność; ***** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zwracać uwagę na, patrzeć w nadziei otrzymania czegoś; ****** przeszyć uderzeniem lancy lub miecza - Lb 25,8 przebić, przedziurawić; ******* zawodzić; ******** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - czynić gorzkim, powodować rozgoryczenie; INF|ABS infinitivus absolutus - wzmacnia lub intensyfikuje znaczenie czasownika w bezokoliczniku, czasem używany do wyrażenia rozkazu

11. W tym^1931 dniu^3117 będzie wielkie^1431 zawodzenie* w Jerozolimie^3389, jak zawodzenie^4553 Hadad-Rimmon** na równinie^1237 Megiddo***.

* lub: ceremonia pogrzebowa, rytuały żałobne, zawodzenie; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: tj. „Hadad owoców granatu” nazwa złożona z dwóch imion bożków - 2Krl 5,18 być może myśl nawiązuje do miejsca żałoby po śmierci króla Jozjasza - 2Krl 23,29 2Krn 35,22-25; *** tj. „Miejsce murów” - miasto leżące na równinie Jezreel

12. Ziemia^776|A ta będzie lamentować^5594, każdy^4940 ród*** osobno***: ród^4940 domu^1004 Dawida^1732 osobno^905 i jego kobiety^802 osobno^905; ród^4940 domu^1004 Natana**** osobno^905 i jego kobiety^802 osobno^905;      2Sm 5,14; Łk 3,31

A rodzajnik określony; * hebraizm: rodziny, rodzinami - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ** lub: klan, ród, rodzina, plemię, lud, naród; *** sam, samotność, z wyjątkiem, tylko; **** tj. „(Pan) dał” syn Dawida urodzony z Batszeby - 2Krn 3,5

13. Ród^4940 domu^1004 Lewiego*** osobno^905 i jego kobiety^802 osobno^905; ród^4940 Szimejego*** osobno^905 i jego kobiety^802 osobno^905;      Wj 6,18; Lb 3,18

* tj. „dołączony do” 3 syn Jakuba i Lei - Rdz 29,34; ** ród Dawida i Natana reprezentują rody królewskie, Lewiego i Szimejego - rody kapłańskie; *** potomkowie Lewiego - Wj 6,16-17 Lb 3,17-18, cieszący się poważaniem po niewoli babilońskiej

14. Wszystkie^3605 pozostałe* rody^4940, każdy ród** osobno^905 i ich kobiety^802 osobno^905.

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być pozostałym przy życiu, przetrwać; ** por. w. 12 przypis *

↑↑

Rozdział 13

1. W tym^1931 dniu^3117 stanie się*, że zostanie otwarte** źródło*** dla domu^1004 Dawida^1732 i mieszkańców^3427|PAR Jerozolimy dla oczyszczenia grzechu^2403 i nieczystości****.      Prz 14,27

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaistnieć, być, trwać; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać gwałtownie rozdartym, EIB - nieprzerwanie otwarte; *** krynica, wypływ w SP w znaczeniu źródła używane metaforycznie - Ps 36,10, Jr 2,13; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; **** lub: brud, coś oddzielonego - por. Kpł 12.5

2. I stanie^1961 się w tym^1931 dniu^3117 – oświadczenie^5002 JHWH Zastępów^6635 – że wykorzenię* imiona^8034 bożków** z tej ziemi^776|A, tak że nie będą więcej^5750 wspominane^2142. Usunę^5674 z tej ziemi^776|A także^1571 proroków^5030 i ducha^7307 nieczystego***.      Wj 17,14; Pwt 12,3

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odciąć, ściąć, zniszczyć, zabrać, pozwolić na zgubę; ** lub: wyobrażenie bóstwa przedstawione przez wizerunek, bożek; A rodzajnik określony; *** tj. stan rytualnej nieczystości - Kpł 5,3 15,25

3. A stanie^1961 się, że jeśli^3588 ktoś^376 zacznie ponownie* prorokować^5012|KN, jego ojciec^1 i matka^517, którzy go zrodzili^3205|PAR, powiedzą^559 mu: Nie^3808 będziesz żył^2421, bo^3588 wypowiedziałeś^1696 kłamstwo** w imię*** JHWH. I jego ojciec^1 i matka^517, którzy go zrodzili^3205, przebiją**** go podczas jego prorokowania*****.      Pwt 13,5; Pwt 18,20; Jr 14,14; Jr 23,14; Jr 23,30-31; Jr 27,15; Ez 13,2-4; Ez 13,9; Ez 13,16

* lub: jeszcze, ciągłość, trwałość, nadal; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** oszustwo, rozczarowanie, fałszerstwo, podstęp, krzywda, fałsz; *** imię reprezentuje autorytet i charakter; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przeszyć, przedziurawić - por. Pwt 13,1; ***** lub: w jego prorokowaniu - por. EIB

4. I stanie^1961 się w tym^1931 dniu^3117, że zawstydzą* się prorocy**, każdy^376 za swoją wizję***, podczas swojego prorokowania^5012|KN, i nie włożą^3847 na siebie szaty^155 z włosia^8181****, aby zwodzić^3584.      1Krl 19,13; 1Krl 19,19; 2Krl 2,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być zażenowanym, rozczarowanym; ** dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi; *** lub: wyrocznia, proroctwo; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; **** tj. szata z włosia koziego (?) zakładana wraz z pasem jako charakterystyczny ubiór proroka - 1Krl 19,19 2Krl 1,7 Mk 1,6

5. I każdy powie^559: Ja^595 nie jestem prorokiem^5030, lecz ja^595 jestem człowiekiem* uprawiającym**|PAR rolę***, bo^3588 człowiek**** nabył***** mnie od młodości^5271.      Am 7,14

* hebr.: isz - mężczyzna, mąż, człowiek, ludzkość, ktokolwiek, każdy; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trudzić się, pracować, służyć; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; *** hebr.: adamaʰ - ziemia, kraj, terytorium, kraina, cały zamieszkany obszar ziemi; **** hebr.: adam - człowiek, rodzaj ludzki, istota ludzka, imię własne - Adam, być może hebr. adam to rodzaj męski od adamaʰ - stąd: ziemia jest moją własnością...; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować posiadanie

6. A gdy powiedzą^559 do niego^413: Co^4100 to za rany^4347* między^996 twoimi rękami**? Wtedy*** powie^559: Te^834mi zadano^5221 w domu^1004 – od moich przyjaciół^157****.      Ps 22,16

* tu: rana zadana mieczem lub innym narzędziem, być może w wyniku samookaleczenia - 1Krl 8,28; ** lub: nadgarstek, przedramię; *** lub: i powie; **** często jako ironiczny synonim obcych bóstw - Oz 2,7.9 Ez 16,33

7. Ocknij się^5782|IMP, mieczu^2719, przeciwko^5921 mojemu pasterzowi* i przeciwko^5921 mocarzowi**, mojemu towarzyszowi*** – oświadczenie^5002 JHWH Zastępów^6635. Uderz^5221|IMP pasterza****|PAR, a rozproszą^6327 się owce^6629. I zwrócę^7725 swoją rękę^3027 przeciwko^5921 malutkim*****.      Mt 26,31; Mt 26,67; Mk 14,27; Mk 14,65; Mk 15,19

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * lub: przyjaciel - przy zmianie wokalizacji - KULᴷ - por. Iz 38,12; ** lub: mąż, silny mężczyzna, wojownik, bohater; *** krewny, sąsiad, wspólnik, (jest mi) bliski - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - doglądać, pilnować, paść, zaganiać, prowadzić, paść się, karmić się; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być lub stać się nieważnym, stać się małym - Jr 30,19

8. I stanie^1961 się na całej^3605 tej ziemi^776|A – oświadczenie^5002 JHWH – że dwie^8147 trzecie* w niej zostaną wycięte** i zginą***, a trzecia^7992 zostanie w niej pozostawiona^3498.

A rodzajnik określony; * dosł: usta dwóch, waga równa jednej trzeciej sykla; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być zużytym, ponieść fiasko; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wydać ostatnie tchnienie, być gotowym umrzeć, być martwym, być na progu śmierci

9. I przeprowadzę* tę^853 trzecią^7992 część przez ogień^784 i oczyszczę** ich jak oczyszcza^784 się srebro^3701, wypróbuję*** ich jak się próbuje^974 złoto^2091. Wezwie**** on^1931***** mojego imienia^8034, a ja^589 mu odpowiem^6030. Powiem^559: Jesteś^1931 moim ludem^5971, a on^1931 powie^559: JHWH moim Bogiem.      Wj 6,7; Ps 66,10; Jr 7,23; Jr 11,4; Jr 30,22; Ez 11,20; Ez 14,11; Ez 36,28; 2Kor 6,16; Hbr 8,10

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wprowadzać, wnosić, zgromadzić, sprowadzić przeciwko; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wytapiać, próbować; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - badać, lustrować, wykazywać, sprawdzać; **** wołać, krzyczeć; ***** domyślnie: lud

↑↑

Rozdział 14

1. Oto przychodzi^995 dzień^3117 dla JHWH i twój łup* zostanie rozdzielony^2505 pośrodku^7130 ciebie.      Iz 39,6; Jr 7,32; Jl 2,1-11; So 1,14-18; Am 9,13; Ml 3,19

* lub: zdobycz, zysk

2. Bo^3588 zgromadzę^622 wszystkie^3605 narody* na wojnę** do Jerozolimy^3389, a miasto^5892 zostanie wzięte***, domy splądrowane****, a kobiety^802 zgwałcone^7693*****. Połowa^2677 miasta^5892 pójdzie^3318 do niewoli^1473, a pozostały****** lud^5971 nie zostanie usunięty^3772 z miasta^5892.

* lub: poganie, narody, grupy etniczne, nie-Żydzi; ** bitwę; *** dosłownie: zostać schwytanym, zostać złapanym (o ludziach, w pułapkę, sidła); **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być okradzionym; ***** tu: ketiv, wg qere - koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zlegnąć, zostać położonym z; ****** resztka

3. I wyjdzie* JHWH, i będzie walczył** z tymi^1992 narodami^1471, jak w dniu^3117 swojej walki^3898, jak w dniu bitwy***.      Obj 19,11-21

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - iść naprzód; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - toczyć bitwę; *** wojna

4. I jego nogi^7272 staną^5975 w tym dniu^3117 na Górze^2022 Oliwnej*, która^834 leży** naprzeciw^5921 Jerozolimy od wschodu^6924. I zostanie rozcięta*** przez środek^2677 Góra^2022 Oliwna^2132 ze wschodu^4217 na zachód**** w bardzo^3966 wielką^1419 dolinę^1516; i połowa^2677 tej góry^2022 cofnie^4185 się na północ^6828, a druga jej połowa^2677 – na południe^5045.      Iz 52,7

* tj. góra oliwek - por. 2Sm 15,30; ** dosłownie: naprzeciwko oblicza; *** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być rozłupanym, rozdartym, być połamanym na; **** lub: ku morzu

5. I będziecie uciekać* w dolinę^1516 mojej góry**|S, bo^3588 dolina gór^2022|P będzie sięgać^5060 do^413 Azal***. Będziecie uciekać^5127, jak^834 uciekaliście^5127 przed^6440 trzęsieniem^7494 ziemi^776 za dni^3117**** Uzjasza*****, króla^4428 Judy^3063. I przyjdzie^935 JHWH, mój Bóg, a z Tobą^5973 wszyscy^3605 święci******.      Kpł 11,44; Pwt 3,3; Ps 16,13; Ps 68,18; Am 1,1

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pierzchać, oddalać się, znikać, pędzić konno; ** być może chodzi o drogę doliną Cedronu w dół - por. KULᴷ; S liczba pojedyncza; P liczba mnoga; *** tj. „bliskość” - bliżej nieokreślone miejsce koło Jerozolimy; **** tj. rok 760 p.n.e.; ***** tj. „moją siłą JHWH”; ****** hebr.: qadosz - święty, oddzielony (od) poświęcony (dla)

6. A w tym^1931 dniu^3117 nie będzie^1961 światła, a wspaniałości* staną się ciemnością**;      Am 5,18; So 1,15

* lub: cenny, drogocenny kamień, kosztowny, rzadki, wspaniały, chwalebny, być może o chwale gwiazd - por. KULᴷ; ** dosłownie: być zagęszczonym, mróz - tu: ketiv, wg qere: lód - por. EIB - ciężkiej gęstości Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski - lecz zimno i lód

7. I będzie^1961 jeden* dzień^3117, on^1931 znany** jest JHWH, nie dzień^3117 i nie noc^3915. I stanie^1961 się, że o wieczornej^6153 porze^6256*** nastanie^1961**** światło^216.      Mt 24,36

* hebr.: echad - jeden, każdy, pewien, jakiś, raz na zawsze, jeden... drugi, kolejny; ** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - zostać ujawnionym, stać się znanym, zostać objawionym, dać się poznać; *** na czas wieczora - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek, wieczór - to początek nowego dnia - Rdz 1,5 - czyli nieustanna jasność; **** lub: będzie - w. 8 przypis *

8. I stanie* się w tym^1931 dniu^3117, że wyjdą^3318 wody^4325 żywe^2416** z Jerozolimy^3389; połowa^2677 ich do^413 morza^3220 wschodniego***, a połowa^2677 – do morza zachodniego****. Będzie to w lecie^7019 i w zimie*****.      Ez 47,1; J 7,38; Obj 22,1-5

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być, istnieć, trwać, przebywać, mieć miejsce, nastać; ** tj. woda bieżąca, źródlana, wartko płynąca, krystalicznie czysta - Rdz 26,19 Kpł 14,5-6 Jr 2,13; *** tj. do M. Martwego - Ez 48,18; **** tj. do M. Śródziemnego - Ez 48,19; ***** lub: w porze żniw

9. I JHWH będzie^1961 królem^4428 nad całą^3605 ziemią^776|A. W tym^1931 dniu^3117 jeden^259 będzie JHWH i jedyne^259 Jego imię^8034*.

A rodzajnik określony; * por. Za 5,4 przypis ****

10. Cała^3605 ta ziemia^776|A zamieni^5437 się jak Araba^6160* od Geba** do Rimmon***, na południe^5045 od Jerozolimy^3389. I będzie ona wywyższona^7213 i osiądzie^3427 na swoim miejscu^8478****, od Bramy Beniamina***** do miejsca^8478 bramy^8179 Pierwszej****** i aż do Bramy Narożnej*******, i od Wieży^4026 Chananela******** aż do tłoczni^3342 królewskich.

A rodzajnik określony; * tj. równina od Jeziora Galilejskiego aż do zatoki Akaba; ** bądź Gibea tj. „wzgórze, góra” - Joz 18,24; *** tj. „Granat” - Joz 15,32 - ok. 56 km; **** por. Za 6,12 przypis ***; ***** płn. część miasta - Jr 37,33; ****** lub: dawnej; ******* zbieg murów płn. i zach.- 2Krl 14,13; ******** płn.-zach. teren świątyni

11. I zamieszkają* w niej, i klątwy** nie będzie już więcej***. I Jerozolima^3389 będzie mieszkać^3427 bezpiecznie^938.      Jr 33,16; Obj 22,3

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - siedzieć, siadać, być ustawionym, pozostawać, zostawać, mieszkać, mieć siedzibę; ** rzecz poświęcona, rzecz obłożona klątwą, to co ma być zniszczone; *** nadal, jeszcze, znowu

12. A taka^2063 będzie^1961 plaga*, którą^834 dotknie** JHWH wszystkie^3605 narody^5971, które^834 walczyły*** przeciwko^5921 Jerozolimie^3389: Jego ciało^1320 będzie się rozkładać****, gdy wciąż stać^5975 on^1931 będzie na swoich nogach^7272 i jego oczy^5869 będą ropieć***** w oczodołach^2356, a jego język^3956 zgnije^4743|KN w ich ustach^6310.      Ps 137,8-9; Ez 38,22

* lub: cios, rzeź, plaga, zaraza - Wj 9,14 klęska militarna - 1Sm 4,17; ** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - uderzyć, porazić, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - to będzie uderzenie, którym uderzy...; *** lub: toczyć wojnę, służyć - Wj 38,8; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować gnicie; ***** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - rozkładać się, ropieć (o ranach); KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna

13. I stanie^1961 się w tym^1931 dniu^3117, że będzie wśród nich wielkie^7227 zamieszanie*** od JHWH: i chwyci*** człowiek^376 rękę^3027 bliźniego**** i jego ręka^3027 podniesie^5927 się przeciw^5921 ręce^3027 jego bliźniego^7453.      1Sm 5,9

* lub: zgiełk, panika, niepokój, zbicie z tropu, utrapienie; ** bardzo wielka panika; *** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - wymóc na, wzmocnić, złapać, okazać siłę; **** przyjaciel, towarzysz, współmieszkaniec, inny

14. Również^1571 Juda*** będzie walczyć^3898 w Jerozolimie^3389, a bogactwa*** wszystkich^3605 okolicznych^5439 narodów^1471 będą zgromadzone^622: złoto^2091 i srebro^3701, i szaty^899 w wielkiej^7230 ilości^3966.      Mi 4,13; Ag 2,7

* w TM - wiersze od 1 do 14 są w układzie chiastycznym - por. KULᴷ; ** tj. „chwalony” lub „niech On będzie uwielbiony” - terytorium królestwa Judy obejmującym teren plemion Judy i Beniamina; *** lub: siła, moc, skuteczność, bogactwo, własność, wojsko

15. A taka^3651 sama plaga^4046 jak tamta plaga^4046 dotknie* konia^5483, muła^6505, wielbłąda^1581 i osła^2543, wszelkie^3605 bydło**|S, które^834 będzie^1961 w tych obozach***.

* dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać się, być, istnieć, trwać; ** lub: zwierzę; S liczba pojedyncza; *** lub: obozowisko, obóz wojskowy, grupa ludzi, towarzystwo

16. Wszyscy^3605 pozostali^3498 spośród wszystkich^3605 tych narodów^1471, które wyruszyły*|PAR przeciwko^5921 Jerozolimie^3389, będą^1961 przychodzić** co roku^8141***, by oddawać pokłon**** Królowi^4428, JHWH Zastępów^6635, i obchodzić*****|INF Święto^2282 Namiotów******;

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - wchodzić, wkraczać, przychodzić, iść; PAR imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą; ** dosłownie: iść w górę, wstępować - Jerozolima leży na górze; *** dosłownie: rok do roku; **** lub: koniugacja czasownika - hitpalepl - padać na twarz; ***** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - obchodzić święto, odbywać pielgrzymkę, tańczyć, świętować; INF infinitivus - bezokolicznik - wyraża cel, wynik lub działanie uzupełniające głównego czasownika; ****** tj. święto ostatnich zbiorów - Wj 23,16 34,22 w święcie tym mogli brać udział także poganie, podczas tego święta miało miejsce poświęcenie świątyni Salomona - 1Krl 8,2.65 - przełom września i października

17. I stanie^1961 się, że jeśli któryś^834 z rodów* ziemi^776|A nie uda^5927** się do Jerozolimy^3389, by oddawać pokłon^2287 Królowi^4428, JHWH Zastępów***, nie będzie^1961 dla tych narodów deszczu^1653.      Wj 5,1; Kpł 23,39

* lub: klan, ród, rodzina, plemię, lud, naród; A rodzajnik określony; ** por. w. 16 przypis **; *** hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie służba wojskowa

18. A jeśli^518 ród^4940 Egiptu* nie uda^5927** się i nie przyjdzie^935, nie*** dozna**** tej plagi; spadnie jednak na niego plaga^4046, którą^834 JHWH dotknie***** te narody^1471, które^834 nie przyjdą^592, by obchodzić^2287 Święto^2282 Namiotów^5521.

* hebr.: micrajim - „ziemia Koptów”; ** por. w. 16 przypis **; *** dosłownie: i nie; **** dosłownie: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać się, być, istnieć, trwać - produkcja rolna Egiptu uzależniona była prawie całkowicie od wylewu Nilu, a bardzo mało od deszczu - Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - porazić

19. Taka^2063 będzie^1961 kara* na Egipt i kara^2403 na wszystkie^3605 narody**, które^834 nie udadzą się^5927***, by obchodzić^2287 Święto Namiotów****.      Rdz 4,7; Rdz 18,20; Lb 8,7

* lub: grzech, kara za grzech, ofiara za grzech, oczyszczenie z grzechów; ** poganie, narody, grupy etniczne, nie-Żydzi; *** por. w. 16 przypis **; **** hebr.: sukkah - gęstwina, zarośla, kryjówka, szałas - Rdz 33,17

20. W tym^1931 dniu^3117 na^5921 dzwoneczkach* konia^5483 będzie^1961 napis: Świętość** dla JHWH; i będą misy*** w domu^1004 JHWH jak czasze********* sprzed ołtarza^4196.      Wj 28,36; Iz 23,18

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: metalowe kółka dzwoniące o siebie; ** por. w. 5 przypis ******; *** lub: dzban; **** czara, kadź; ***** tzn. tak samo święte

21. Każda^3605 misa* w Jerozolimie^3389 i Judzie^3063 będzie^1961 święta^6944 dla JHWH Zastępów^6635. Wszyscy^3605, którzy składają ofiary**, przyjdą^935 i będą je brali^3947, i będą w nich gotowali^1310. W tym dniu^3117 nie będzie^1961 już^5750 handlarza*** w domu^1004 JHWH Zastępów^6635.      Iz 35,8; Jl 3,17; Ef 2,19-22; Obj 21,27; Obj 22,15

* por. w. 20 przypis ***; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zabijać na ofiarę; *** Kananejczyka

Księga Malachiasza

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ]

Rozdział 1

1. Brzemię* słowa** JHWH do Izraela^3478 za pośrednictwem*** Malachiasza****.      Na 1,1; Ha 1,1; Za 12,1

* hebr.: masa - ciężar, brzemię, ładunek, wypowiedź - słowo często rozpoczynające wypowiedź proroka - por. Iz 13,1 14,28; ** lub: mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa; *** dosłownie: (przez) rękę; **** tj. „mój posłaniec”

2. Umiłowałem* was, mówi^559 JHWH, a wy mówicie^559: W czym^4100 nas umiłowałeś? Czy Ezaw** nie był^3808 bratem Jakuba***? – oświadczenie**** JHWH – a jednak umiłowałem^157 Jakuba^6215;      Pwt 4,37; Pwt 7,6-8; Rz 9,13; Hbr 12,16

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kochać, lubić, miłować, pragnąć, koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - miły, cudowny; ** tj. „włochaty” - najstarszy syn Izaaka i Rebeki, brat bliźniak Jakuba; *** tj. „trzymający piętę” - Rdz 25,23.25; **** lub: wypowiedź, oznajmienie, objawienie (proroka) - 2Sm 23,1

3. A Ezawa^6215 znienawidziłem* i wystawiłem^7760 jego góry** na spustoszenie***, a jego dziedzictwo^5159 szakalom**** na pustkowiu^4057.      Rdz 29,30-31; Pwt 21,15-16; Łk 14,26

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - nienawidzić (wrogów), oddzielać się, brzydzić się - por. gr. miseo w Rz 9,13 Łk 16,26 vs Mt 10,37; ** to przypuszczalnie górzysta kraina Seiru - Rdz 36,8 na wsch. Negew; *** lub: zniszczenie, zmarnowanie; **** hebr.: tanaʰ - potwór morski, szakal - por. hebr. tan - Ez 32,2

4. Choćby^3588 Edom* powiedział^559: Jesteśmy powaleni**, lecz powrócimy^7725 i odbudujemy^1129 ruiny^2723, to tak^3541 mówi^559 JHWH Zastępów***: Oni będą budować^1129, a ja zburzę^2040; i nazwą^7121 ich obszarem**** niegodziwości^7562 oraz ludem^5971, który JHWH przeklął* aż na^5704 wieki^5769.      Lb 25,11-13; Pwt 10,8

* tj. „czerwony”, bratni naród Izraela pochodzący od Ezawa, kraina na południe i południowy wschód od Judei ze stolicą w Sela gr. Petra - skała - por. Ab 1,1, który stał się synonimem wrogości wobec Izraela - Lb 20,14 Pwt 2,8; ** tu i Jr 5,17; *** hebr.: caba - armia, działania wojenne, zastęp, ciała niebieskie, stworzenie, służba wojskowa; **** terytorium, granica

5. I wasze oczy^5869 to zobaczą^7200, i powiecie^559*: JHWH jest wielki** nawet poza*** granicą^1366**** Izraela*****.      Ps 40,16; Ps 70,4; Ps 138,2

* dosłownie: i wy powiecie; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać się wielkim, wywyższonym; *** lub: ponad, w kierunku, w dodatku, poza, w stronę; **** w. 4 przypis ****; ***** tj. „ten, który zmagał się z Bogiem” - Rdz 32,28

6. Syn^1121 czci* ojca^1, a sługa^5650 swego pana^113. A jeśli^518 ja jestem Ojcem^1, gdzie^346 jest moja cześć**? A jeśli ja jestem PANEM^113***, to gdzie^346 lęk**** przede mną? – mówi^559 JHWH Zastępów^6635 do was, kapłani*****, gardzący^959 moim imieniem^8034. LeczCW wy mówicie^559: Przez co^4100 gardzimy^959 Twoim imieniem^8034?      Wj 20,12; 1Sm 2,30; Dn 5,23; Ag 1,8; Mt 15,4-8; Ef 6,2

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczcić, otoczyć chwałą, zaszczycać; ** hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat; *** tu: pluralis maiestatis - hebr. adownim - por. Rdz 39,2 42,30 Pwt 10,17 Iz 19,4; **** lub: strach, trwoga, cześć, szacunek - Rdz 9,2 Pwt 4,34; ***** hebr.: kohen - kapłan - członek rodu Aarona z pokolenia Lewiego - Wj 28,1 Kpł 1,5.8 3,2 główny urzędnik, władca; CW conjunctive waw

7. Przynosicie* do mojego ołtarza^4196 pokarm** nieczysty*** i mówicie^559: Przez co^4100 czynimy Ciebie nieczystym^1351? Przez wasze mówienie: Stół^7979 JHWH – on^1931 jest godny pogardy****.      Ez 22,26; Ez 42,22; Ez 44,16

* dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przywieść bliżej, spowodować podejście; ** dosłownie: chleb, żywność, zboże; *** koniugacja czasownika - pual forma bierna dla piel - być zbezczeszczonym (o usunięciu z szeregów kapłaństwa) - Ezd 2,62 Ne 7,64 Ml 1,12; **** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wzgardzonym, bezużytecznym - por. w. 12

8. A gdy^3588 przyprowadzacie^5066 na ofiarę* to, co jest ślepe^5787 – nie ma w tym nic złego**? I gdy przyprowadzacie^5066 kulawe^6455 i chore^2470 – nie ma w tym nic złego^7451? Podejdź***|IMP – proszę**** – z tym do swego namiestnika*****. Czy przyjmie****** lub podniesie^5375 twoje oblicze*******? – mówi^559 JHWH Zastępów^6635.      Kpł 22,18-25; Pwt 15,21; Pwt 17,1

* tj. składać krwawą ofiarę; ** niedola, krzywda, przeciwność losu, udręka; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - przywodzić blisko, przedstawić; IMP imperativus - tryb rozkazujący; **** O! upraszam! błagam! (używane w usilnych prośbach bądź napomnieniach); ***** określenie perskich urzędników w latach 539-332 - EIB; ****** lub: przyjmować życzliwie, być łaskawym; ******* idiom: czy cię przyjmie i czy będzie ci przychylny? - EIBᴷ

9. A teraz^6258, proszę^4994, przebłagajcie*|IMP oblicze^6440 Boga, aby okazał łaskę** nad nami. To się stało^1961 z waszych rąk^3027, czy więc podniesie^5375 On oblicze^6440 z powodu^4480 was? – mówi^559 JHWH Zastępów^6635.      1Sm 3,12; Ml 1,6-7

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - błagać, prosić - Za 7,2 przypis ****, ...stańcie się słabymi... - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - okazywać przychylność, być łaskawym

10. Kto^4310 także^1571 spośród was zamknie* bramy^1817, aby nie^3808 zapalać^215 ognia na moim ołtarzu^4196** daremnie^2600? Nie mam w was upodobania*** – mówi^559 JHWH Zastępów^6635, i nie przyjmę^7521 ofiary**** z waszej ręki^3027.

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zamykać dokładnie; ** idiom: lepiej, żeby ktoś z was zamknął bramy zamiast zapalać ołtarz daremnie - EIBᴷ; *** lub: rozkosz, przyjemność, pożądanie, tęsknota; **** tj. ofiary z mąki i mięsne lub wyraz hołdu

11. Bo od wschodu^4213 słońca^8121 i aż po jego zachód^3996 moje imię* jest wielkie** wśród narodów***; na każdym^3605 miejscu^4725 ma być składane**** mojemu imieniu^8034 kadzidło^6999 i ofiara^4503 czysta^2889. Bo moje imię^8034 jest wielkie^1491 wśród narodów^1471 – mówi^559 JHWH Zastępów^6635.      Ps 113,3; Iz 45,6; Iz 59,19

* imię reprezentuje autorytet i charakter Boga; ** lub: wielki, ogromny, głośny, starszy, wybitny, wzniosły; *** hebr.: goim - poganie, narody, grupy etniczne, nie-Żydzi; **** tu koniugacja czasownika - hofal forma bierna - imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą - dosłownie: zostać przywiedzionym bliżej

12. Lecz wy bezcześcicie* je^853, gdy mówicie^559: Stół^7979 JHWH – on^1931 jest nieczysty**, a owoc^5108*** i pokarm**** na nim składany – godny pogardy*****.      Kpł 22,2; Ml 2,10

* lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - znieważać, profanować, kalać, gwałcić, bezcześcić; ** por. w. 7 przypis ***; *** tu i Iz 57,19; **** lub: posiłek, zboże, mięso, zapas żywności; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być wzgardzonym, bezużytecznym - por. w. 7

13. Mówicie^559 też: Czyż^2009 to nie mozół*!? I prychacie** na to^853 – mówi^559 JHWH Zastępów. I przyprowadzacie^935 zrabowane***, i to^853, co kulawe i to^853, co chore – takie^853 ofiary**** przyprowadzacie^935. Czy mam to^853 przyjąć***** z waszej ręki? – mówi^559 JHWH.

* hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: jakież znużenie, mozół, trud!; ** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spowodować wydech; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - porwać, odebrać, złupić; **** w. 10 przypis ****; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przyjmować życzliwie, być łaskawym, życzliwym

14. Przeklęty^779* oszust**, który ma^3426 w swoim stadzie^5739 samca^2145 i ślubuje***|S, a ofiarowuje**** PANU^136 ułomne*****. Bo ja^589 jestem wielkim^1419 Królem^4428 – mówi^559 JHWH Zastępów, a moje imię^8034 jest przejmujące lękiem****** między narodami^1471.      Ps 47,2; Ps 48,2; Ps 95,3; Mt 5,35

* lub: dosłownie: a przeklęty; ** być nikczemnym, zwodziciel (imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą); *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przysięgać, składać śluby - l.mn.; S liczba pojedyncza; **** por. w. 8 przypis *; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - hofal forma bierna - zniszczony, zrujnowany (imiesłów wyrażający czynność bieżącą, teraźniejszą); ****** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - napawać bojaźnią, wywoływać zdumienie

↑↑

Rozdział 2

1. A teraz^6258 do was kapłani^3548 kieruję to^2063 postanowienie*.      Na 1,14

* hebr.: micwaʰ - przykazanie, prawo, nakaz, polecenie

2. Jeśli nie usłuchacie* i jeśli nie weźmiecie** tego do serca^3820, aby oddać^5414 chwałę*** mojemu imieniu^8034 – mówi^559 JHWH Zastępów^6635, wtedy ześlę^7971 na was klątwę**** i będę przeklinać^779 wasze błogosławieństwa*****. I już****** je^853 przekląłem^779, bo nie wzięliście^7760 tego do serca*******.      Pwt 28,20; Ml 3,9; Prz 3,33; Prz 28,27

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być posłusznym; ** dosłownie: położycie sobie na sercu; *** hebr.: kawod - chwała, splendor, majestat; **** dosłownie: tę klątwę - przekleństwo; ***** hebr.: berakaʰ - błogosławieństwo, dar, poddanie, uległość; ****** także, nawet, zaiste, co więcej, owszem, również, lecz, jednak, choć; ******* lub: umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek, serce

3. Oto^2005 ja zepsuję* wasze zasiewy^2233 i rzucę^2219 wam kałem** w twarz^6440, kałem^6569 z waszych świątecznych ofiar***. I położę**** was^853 na nim.      Wj 29,14; Kpł 16,27; Oz 4,6-8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - ganić, napominać, psuć, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - skarcę za was potomstwo; ** odchody, łajno, odpadki, tj. zawartością jelit patroszonego zwierzęcia; *** święto, święte zgromadzenie, taniec; **** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - unieść, podnieść, dźwigać, nieść, wspierać, procesja

4. I poznacie*, że^3588 posłałem^7971 do was to^2063 postanowienie^4687**: Aby moje przymierze*** trwało**** z Lewim***** – mówi^559 JHWH Zastępów^6635.      Lb 25,11; Pwt 10,8; Pwt 33,8; Ne 13,29; Jr 33,17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - znać, dostrzegać, uznawać, rozpoznać, uznać; ** por. w. 1 przypis *; *** hebr.: berit - sojusz, porozumienie, traktat, traktat wojskowy; **** być, istnieć, trwać, nastąpić, mieć miejsce, nastać, stać się; ***** tj. „dołączony do” 3 syn Jakuba i Lei - Rdz 29,34

5. Moim przymierzem^1285 z nim było^1961 życie^2416 i pokój*** – dałem*** mu go, lęk**** – i bał***** się mnie – i przed obliczem^6440 mojego imienia^8034 był on^1931 zatrwożony******.

* hebr.: szalom - pokój, pełnia, zdrowie, pomyślność; ** lub: życiem i pokojem - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** w w. 5 jako narracji historycznej czas imperfekt przyjmuje znaczenie czasu perfekt; **** hebr.: mora - strach, trwoga, szacunek - Rdz 9,2; ***** hebr.: jare - lękać się, bać się, być przejętym bojaźnią, czcić; ****** koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być przerażonym

6. Prawo* prawdy** było^1961 na jego ustach^6310 i nie znaleziono^4672 na jego wargach^8193 nieprawości***. Chodził^1980 ze mną w pokoju^7965 i prawości****, i wielu^7227 odwrócił^7725 od nieprawości*****.      Rdz 5,22-24; Rdz 6,9; Iz 53,6; Jr 23,22; Ez 3,19-20; Mi 6,8

* hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj, sposób; ** hebr.: emet - wierność, prawda, pewność, wiarygodność; *** lub: niesprawiedliwość, nieprawość, zło; **** lub: sprawiedliwość; ***** przewrotność, deprawacja, nieprawość, wina lub kara za nieprawość

7. Bo^3588 wargi^8193 kapłana* mają strzec** poznania***, a w jego ustach^6310 będą szukać**** Prawa^8451, gdyż^3588 on^1931 jest posłańcem***** JHWH Zastępów^6635.      Kpł 10,11; Pwt 17,8-11; Pwt 21,5

* por. Ml 1,6 przypis *****; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec, czuwać; *** lub: wiedza, poznanie, postrzeganie, umiejętność, rozeznanie, zrozumienie, mądrość; **** koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - dążyć, prosić, pragnąć; ***** hebr.: mal’ak - wysłannik, zwiastun, przedstawiciel, anioł

8. Ale^859 wy zboczyliście* z drogi^1870 i byliście powodem potknięcia** wielu^7227 w Prawie^8451, wypaczyliście*** przymierze^1285 Lewiego^3878 – mówi^559 JHWH Zastępów^6635.      Wj 32,8; Pwt 31,29; Prz 4,16; Iz 8,14-15; Oz 14,1; Ml 3,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zejść z drogi, zawrócić, stronić od, zostać usuniętym; ** lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować potknięcie się, sprowadzić krzywdę bądź zniszczenie na, obalić, osłabić, uczynić słabym; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - zepsuć, zrujnować, postępować niegodziwie

9. Również^1571 i ja^589 wydałem^5414 was^853 na wzgardę* i poniżenie** u wszystkich^3605 ludzi^5971, jako nic nie znaczący***, ponieważ nie^369 ma wśród^854 was strzegących^8104 moich dróg^1870**** i jesteście stronniczy***** w stosowaniu Prawa^8451.      Kpł 19,15; Pwt 10,17; Ps 82,2

* lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - bezużytecznym, być wzgardzonym; ** niski, lichy, pokorny, podły - Iz 2,12; *** idiom: być jak usta - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; **** hebr.: derek - tu: jako sposób życia - odległość, podróż, sposób, droga, metafora bieg życia, charakter moralny; ***** idiom: podnosicie oblicze w Prawie - por. EIBᴷ, ...na Prawo - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

10. Czy nie^3808 mamy wszyscy^3605 jednego^259 Ojca^1? Czy nie^3808 stworzył* nas jeden** Bóg? Dlaczego^4069 więc każdy^376 zdradza***|P swojego brata^251, aby bezcześcić**** przymierze^1285 naszych ojców^1?      Mt 3,9; J 8,39; J 8,53; Dz 17,24; Rz 4,1; 1Kor 8,6; Ef 4,6; Hbr 12,9

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - kształtować, formować, stwarzać (zawsze Bóg jako podmiot); ** hebr.: echad - jeden, każdy, pewien, jakiś, jeden raz, raz na zawsze, jeden... drugi/kolejny - wyraz oddaje ideę jedności zbiorowej np. kiść winogron, jeden oddział - Rdz 1,9 Wj 13,23; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - postępować wiarołomnie, podstępnie, gorszyć; P liczba mnoga; **** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - znieważać, profanować, kalać, gwałcić, bezcześcić

11. Juda* postępuje zdradliwie^898, obrzydliwość** dzieje^6213 się w Izraelu^3478 i Jerozolimie***. Juda^3063 bowiem zbezcześcił^2490 świętość JHWH, który^834 ją ukochał^157, i poślubił**** córkę^1323 obcego^5236 boga^410.      Kpł 18,22; Jr 16,19; Ez 44,7

* tj. „chwalony” lub „niech On będzie uwielbiony” - tu o terytorium królestwa Judy obejmującym teren plemion Judy i Beniamina; ** lub: ohyda, nieczystość rytualna; *** hebr.: Jeruszalajim - „nauczanie pokoju”; **** hebr.: ba’ al - koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - poślubić, władać, być panem (mężem) nad, władać nad

12. Niech JHWH odetnie*|JUS z namiotów Jakuba** człowieka^376, który^834 jej*** to czyni^6213, zarówno pobudzającego^5782, jak i reagującego**** na to, oraz przynoszącego^5066 ofiarę***** JHWH Zastępów^6533.      Wj 12,19; Wj 31,14; 1Sm 24,21

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - odciąć, ściąć, zniszczyć, zabrać, pozwolić na zgubę; JUS czasownik w imperfektum wyrażający łagodny nakaz lub silne życzenie z reguły dotyczy 3 os. (czasem 2 os.); ** określenie dotyczy wszystkich plemion Izraela; *** domyślnie: świętości z w. 11; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zaświadczać, odpowiadać jako świadek, reagować, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - obnaży i pohańbi, EIB - sprawcę i przyzwalającego, Biblia Tysiąclecia - świadka i obrońcę; ***** por. Ml 1,10 przypis ****

13. A oto^2063 kolejna* rzecz, którą czynicie^6213: okrywacie^3680 ołtarz^4196 JHWH łzami^1832, płaczem^1065 i wzdychaniem**, tak że nie zwraca*** się On więcej^5750 ku ofierze^4503 i nie przyjmuje^3947 już życzliwie**** ofiar z waszych rąk^3027.

* lub: druga; ** płakanie, jęczenie, opłakiwanie; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zwracać się ku, odwracać się od, rozejrzeć się, mieć się ku, zbliżać się; **** lub: przyjemność, upodobanie, rozkosz, przychylność, łaska

14. I pytacie*: Dlaczego^5921? W jakim celu^4100? Dlatego^5921 że^3588 JHWH jest świadkiem** pomiędzy^996 tobą i pomiędzy^996 żoną^802 twojej młodości^5271***, wobec której ty^859 nie dochowałeś wierności^898. Bo ona^1931 jest twoją towarzyszką^2278**** i żoną^802 twojego przymierza^1285.

* dosłownie: mówicie; ** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - stwierdzać uroczyście, napominać, oskarżać; *** tj. żoną poślubioną za młodu; **** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: małżonką

15. Czy nie Jeden^259 ją dla niego uczynił* i ma cząstkę** ducha***? I czego ten Jeden^251 pragnie****? Potomstwa^2233 Bożego^430. Strzeżcie^8104 się w swoim duchu^7307 i żonie^802 swojej młodości^5271 nie bądźcie niewierni^898      Wj 23,13; Jo 2,3; Jo 2,11; Prz 5,18

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - czynić, pracować, wykonywać, używać, składać ofiarę, nabywać, zarządzać, doglądać, powodować; ** dosłownie: reszta, pozostałość, część z całości; *** hebr.: ruaʰ - duch, tchnienie, wiatr, gr.: pneuma - por. Ga 6,18 przypis *; **** lub: szukać

16. Gdyż^3588 On* znienawidził** oddalanie*** – mówi^559 JHWH, Bóg^430 Izraela^3478, a taki okrył^3680 gwałtem**** swoją szatę^3830 – mówi^559 JHWH Zastępów^6635. Strzeżcie***** swojego ducha^7307 i nie bądźcie niewierni^898.      Pwt 24,1-4; Iz 50,1; Mt 5,31; Mt 19,3; Łk 16,18

* domyślnie: ten Jeden z w. 15; ** dosłownie: bo (On) znienawidził, oddalaniem ...; *** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odprawić, odesłać, pozwolić odejść tu w znaczeniu rozwodu - por. Pwt 21,14 vs Pwt 24,1; **** lub: krzywda, okrucieństwo, niesprawiedliwość; ***** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - mieć pieczę nad, strzec, czuwać

17. Naprzykrzacie* się JHWH swoimi słowami** i mówicie^559: W czym^4100 się naprzykrzamy^3021? Przez mówienie^559: Każdy^3605, kto czyni^6213 zło***, jest dobry^2896 w oczach^5869 JHWH i w takich ma On^1931 swoje upodobanie****; albo: Gdzież jest Bóg sądu*****?      Ps 95,9-10; 2P 3,3-4

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zmuszać do trudu, czynić znużonym, powodować wyczerpanie; ** słowo, mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa; *** niedola, krzywda, przeciwność losu, udręka, zło; **** lub: rozkoszować się czymś, znajdować przyjemność w; ***** lub: orzeczenie prawne, sprawiedliwość, przywilej, sąd

↑↑

Rozdział 3

1. Oto^2005 posyłam^7971 mojego posłańca*, który oczyści** drogę^1870 przed moim obliczem***. I nagle**** przyjdzie^935 do swojej świątyni^1964 PAN^113, którego^834 wy^859 szukacie^1245, Posłaniec^4397 przymierza^1285, którego^834 wy^859 pożądacie*****. Oto^2009 przyjdzie^935 – mówi^559 JHWH Zastępów^6635.      Mt 3,3; Mt 11,10; Mk 1,2; Łk 1,16; Łk 3,4; Łk 7,27; J 1,15-23; J 1,33; Hbr 8,6; Hbr 12,24

* hebr.: mal’ak - wysłannik, zwiastun, przedstawiciel, anioł; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - odsunąć na bok, usunąć z drogi, oczyścić, uprzątnąć; *** lub: przede mną; **** nieoczekiwanie; ***** pożądający, rozkoszujący się

2. Lecz kto^4310 przetrwa* dzień^3117 Jego^853 przyjścia^935? I kto^4310 się ostanie**, gdy się ukaże^7200? Bo^3588 On^1931 jest jak ogień^784 wypławiacza*** i jak mydło**** foluszników*****.      Iz 4,4; Ml 4,1; Mt 3,10-12

* lub: koniugacja czasownika - pilpel - forma czynno-intensywna - pomieścić, przetrwać, zachować; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - stać, być prostym, wytrzymać, trwać, zajmować stanowisko; *** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - być oczyszczającym, wypławiacza - Przekład Izaaka Cylkowa, złotnika - EIB; **** tj. ług pozyskiwany z trawy przypołudnika okroplonego - (kryształowego - EIB) rośliny występującej w Babilonii, stosowany do czyszczenia ubrań, tu i Jr 2,22; ***** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - prać, myć, koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - folusznik, pilśniarz, ktoś depczący

3. I zasiądzie^3427 jako ten, kto wypławia^6884 i oczyszcza^2891* srebro^3701; i oczyści^2891 synów^1121 Lewiego^3878, przesączy** ich jak złoto^2091 i jak srebro^3701, i będą^1961 przynosić^5066 JHWH ofiarę^4503 w sprawiedliwości^6666.      Iz 1,25; Za 13,9

* tu: opis tzw. procesu kupelacji - kilkustopniowego procesu otrzymywania czystego srebra z rudy ołowiu - Komentarz Historyczno-Kulturowy - Vocatio; ** tu: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - oczyścić, koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - przecedzić, przesączyć, rafinować - EIB

4. I będzie miła* JHWH ofiara** Judy^3063 i Jerozolimy***, jak za dawnych**** dni^3117 i jak za lat^8141 starożytnych*****.      Am 9,11

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - być przyjemnym, być słodkim, być miłym; ** tj. ofiary z mąki i mięsne lub wyraz hołdu; *** por. Ml 2,11 przypis ***; **** lub: długotrwałość, odwieczność, starożytność, przyszłość; ***** lub: dawny, starożytny, wschodni - 1Sm 24,13 Hi 13,20

5. I zbliżę^7126 się do was^413 na sąd*, i będę stanowczym** świadkiem^5707 przeciwko uprawiającym magię*** i cudzołożnikom^5003, i przysięgającym^7650 fałszywie^8267, uciskającym^6231 pracownika najemnego****, wdowy^490 i sieroty^3490, i krzywdzącym***** cudzoziemca******, a nie^3808 bojących^3372 się mnie – mówi JHWH Zastępów.      Za 5,4; Jk 5,4; Jk 5,12

* por. Ml 2,17 przypis *****; ** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - śpieszyć (się), robić szybko, przynieść szybko; *** tj. koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uprawiać czary lub czarnoksięstwo - Wj 7,11 Pwt 18,10; **** dosłownie: opłata za najem, zapłata, wynagrodzenie, opłata, myto, Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek - wymuszającym zapłatę najemnika, Biblia Poznańska, Biblia Tysiąclecia - uciskają najemnika; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - spychać na bok, odpychać; ****** hebr.: ger - przybysz, tymczasowy mieszkaniec bez praw dziedzicznych, chroniony obywatel, obcy, prozelita - por. Dz 13,16 przypis ** .43 przypis * 17,4.17

6. Gdyż^3588 ja^589, JHWH, nie zmieniam^8138 się, dlatego^859 wy, synowie^1121 Jakuba^3290, nie zostaliście zniszczeni*.      Rdz 15,7; Wj 3,14; Lb 23,19; Iz 42,8; Iz 43,11; Rz 11,29; Hbr 6,18; Hbr 13,8; Jk 1,17

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - dojść do kresu, zniknąć, zginąć, być ukończonym EIB - nie przestaliście być ... Biblia Tysiąclecia - a wy .... (zmieniać się) nie przestajecie

7. Od dni^3117 waszych ojców^1 odstępowaliście* od moich ustaw** i nie przestrzegaliście*** ich. Zawróćcie^7725|IMP do mnie^413, a ja zawrócę^7725 do was – mówi^559 JHWH Zastępów^6635. Ale wy mówicie^559: W czym^4100 mamy zawracać^7725?      1Krl 8,58; 2Krl 17,15; Ez 9,7; Jo 1,7

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - zejść z drogi, zawrócić, stronić od, zostać usuniętym; ** lub: akt prawa, dekret, postanowienie, ustawa prawna; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - mieć pieczę nad, strzec, czuwać, przestrzegać; IMP imperativus - tryb rozkazujący

8. Czy człowiek* może okraść** Boga? Bo wy mnie okradacie^6906. Lecz mówicie^559: Z czego Cię okradamy^6906? Z dziesięcin*** i danin****.      Rdz 14,20; Kpł 7,14

* hebr.: adam - tj. „czerwony” - człowiek, rodzaj ludzki, istota; ** znaczenie niepewne - rabować, zdradzić - por. Prz 22,23 LXX zdradzać, przechytrzyć - por. EIBᴷ; *** tj. jedna dziesiąta - por. Kpł 27,30 Lb 18,21 Pwt 12,6; **** lub: datek, danina, ofiara - Wj 25,3 Kpł 10,14 Pwt 12,6.11.117

9. Jesteście obłożeni klątwą*, bo wy mnie okradacie^6906 – wy, cały^3605 naród^1471.

* lub: przekleństwo na was, jesteście przeklęci - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

10. Przynieście^935|IMP całą^3605 dziesięcinę^4643 do spichlerza***, aby żywność^2964 była^1961 w moim domu^1004, a doświadczcie***|IMP mnie teraz**** w tym^2063 – mówi^559 JHWH Zastępów^6635, czy^518 wam nie otworzę^6605 okien^699 niebios^8064|P i nie wyleję^7324 na was błogosławieństwa^1293 nad miarę*****.      1Krn 26,20; 2Krn 31,11; Ne 10,38; Ne 13,12; Prz 3,9

IMP imperativus - tryb rozkazujący; * dosłownie: dom skarbu; ** skarb, skarbiec, składnica, magazyn, arsenał, spichlerz; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - badać, lustrować, sprawdzać, wykazywać, próbować; **** O! upraszam! błagam! (używane w usilnych prośbach bądź napomnieniach); P liczba mnoga; ***** lub: dość, wystarczająca ilość

11. I zgromię* ze względu** na was pożerającego***, i nie będzie wam niszczył**** plonu^6529 ziemi^127 i winorośl^1612 nie będzie pozbawiona***** owocu na polu^7704 – mówi^559 JHWH Zastępów^6635.      Jl 1,4; Jl 2,25

* lub: ganić, napominać, psuć - Rdz 37,10; ** dla was - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; *** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - jeść, żreć, pochłaniać (o ogniu), trawić, wyniszczać; **** koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - zepsuć, zrujnować, wypaczyć, być niegodziwym; ***** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - uczynić bezdzietnym, spowodować bezpłodność, poronić - Rdz 27,45 ... nie będzie bezpłodna dla was winnica - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

12. I wszystkie^3605 narody* będą was nazywać szczęśliwymi**, bo będziecie ziemią^127 rozkoszną*** – mówi^559 JHWH Zastępów^6635.      Pwt 4,6; Iz 61,9

* hebr.: goim - poganie, narody, grupy etniczne, nie-Żydzi; ** lub: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - posuwać się naprzód, naprawiać zło, nazywać szczęśliwym; *** lub: pożądający, rozkoszujący się

13. Mocne* są wasze słowa** przeciwko^5921 mnie – mówi^559 JHWH. I mówicie^559: Co zostało przez nas powiedziane^1696*** przeciwko Tobie?      Ps 119,23; Ez 35,13

* dosłownie: być silnym, wzmocnić się, przemóc, wymóc na, naglić; ** lub: mowa, czyny, rzecz, przedsięwzięcie, sprawa, słowa; *** lub: o czym rozmawialiśmy między sobą przeciwko Tobie

14. Mówiliście^559: Na próżno* służyć** Bogu. Co^4100 za pożytek*** z tego, że przestrzegaliśmy^8104 Jego poleceń**** i chodziliśmy^1980 smutni***** przed obliczem^6440 JHWH Zastępów^6635?      Hi 21,14-17; Hi 34,9; Ps 73,8-13; Iz 58,3

* lub: pustka, próżność, marność, fałsz, bezwartościowość; ** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trudzić się, pracować; *** zysk - por. Ha 2,9 przypis ***; **** lub: urząd, funkcja, zadanie, polecenie, czuwanie, straż; ***** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: żałobnie, żałośnie, z ponurą miną - ... chodzimy jak pokutnicy - EIB, ... chodzimy w żałobie - Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek

15. A teraz^6258 my^587 uważamy pysznych* za szczęśliwych^833, gdyż^1571 ci zostają wzmocnieni**, którzy czynią^6213 niegodziwość^7564, także^1571 tym, którzy wystawiają Boga na próbę***, udaje się uciec**** od kary.      Rdz 30,13; Ps 72,17; Ps 78,18; Ps 78,41; Ps 78,56; Ps 95,9; Ps 119,21-85; Prz 31,28; Iz 13,11; Jr 43,2

* lub: osoba butna, dumna, zuchwała, zarozumiała; ** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - być ugruntowanym, odbudowanym, wzmacnianym, utrwalonym, metafor. doznać powodzenia; *** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - badać, lustrować, sprawdzać, wykazywać, próbować; **** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - wyślizgnąć się, uciec, zostać wyzwolonym

16. Wtedy^227 rozmawiali^1696 o tym między sobą bojący* się JHWH, każdy^376 ze swoim bliźnim**. JHWH zwrócił na to uwagę^7181 i usłyszał^8085; i napisano^3789|KN|3M zwój^5612 wspomnień*** przed Jego obliczem^6440 dla**** bojących^3372 się JHWH i ceniących***** Jego imię.      Wj 32,32; Est 6,1; Dn 12,1; Obj 20,12

* hebr.: jare - lękać się, bać się, być przejętym bojaźnią, czcić; ** lub: kompan, towarzysz, inny; KN koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna; 3M trzecia osoba rodzaj męski; *** w zwoju spraw do zapamiętania - EIB, określenie padające tylko tu - por. zwój życia - Iz 4,3 65,6 Ps 56,9 69,29 Flp 4,3 Obj 13,8; **** lub: o tych - Biblia Poznańska, dla - EIB; ***** lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - myśleć, wyjaśniać, uznać, cenić, szanować

17. I będą^1961 oni dla mnie – mówi^559 JHWH Zastępów^6635, w dniu^3117, w którym^834 ja^589 uczynię^6213 ich moją własnością*. Zlituję** się nad nimi^5921, tak jak lituje^2550 się człowiek^376 nad swoim synem^1121, który mu^853 służy^5647.      Wj 19,5; Ps 135,4; Iz 62,3; Mt 7,6; Tt 2,14; 1P 2,9

* lub: majątek, własność, skarb, własność osobista; ** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - pożałować, oszczędzić, litować się, mieć współczucie

18. I zawrócicie^7725, i zobaczycie^7200 różnicę między* sprawiedliwym** i bezbożnym***, między^996 tym, który służy^5647 Bogu, i tym, który Mu nie służy^5647.      Mt 20,26; Mt 24,45; Rz 12,1

* lub: między, wśród, pośród, spomiędzy; ** prawym; *** hebr.: resza - winny, zły, niegodziwy, przestępczy

↑↑

Rozdział 4

1. Oto^2009 bowiem^3588 nadchodzi^935 dzień^3117, który spala* jak piec^8574, a wszyscy^3605 pyszni** i wszyscy^3605 czyniący^6213 niegodziwie^7564 będą jak plewa***. I spali**** ich ten^853 nadchodzący^935 dzień^3117 – mówi JHWH Zastępów^6533, tak że***** nie pozostawi^5800 dla nich****** korzenia^8328 i gałązki^6057.      Iz 5,24; Am 2,9; Na 1,10; Ml 3,2; Ml 4,5; Mt 3,12; Mt 24,29; 2Tes 1,8

* lub: koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - trawić (ogniem), metafora: gniewać się; ** osoba butna, dumna, zuchwała - Ml 3,15; *** ściernisko; **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - przypiekać, palić (się), gorzeć; ***** lub: który (dzień) lub JHWH - por. Przekład Interlinearny - Anny Kuśmirek; ****** obraz całkowitego zniszczenia

2. I wzejdzie^2224 dla was, którzy się boicie^3373 mojego imienia*, słońce^8121** sprawiedliwości i uzdrowienie^4832 na jego skrzydłach^3671***; i wyjdziecie^3318, i będziecie skakać**** jak cielęta***** przez przegrodę******.      Ps 37,6; Iz 58,8

* imię reprezentuje autorytet i charakter Boga; ** tu: symbol szczęścia i powodzenia - por. Iz 9,1 60,1-3; *** metafora promieni słonecznych (?); **** koniugacja czasownika - qal - forma podstawowa oparta na rdzeniu - brykać, postępować dumnie (metafor.) - wyraz radości; ***** byczek; ****** ... jak tuczne cielę

3. I podepczecie bezbożnych*, gdyż będą^1961 jak pył** pod stopami^3709 waszych nóg^7272 w dniu, który^834 ja^589 uczynię^6213 – mówi^559 JHWH Zastępów^6635      Iz 63,3-6; Mi 5,8

* por. Ml 3,18 przypis ***; ** lub: popioły, coś bezwartościowego (metafor.)

4. Pamiętajcie^2142 o Prawie* Mojżesza**, mojego sługi^5650, które mu nadałem*** na Horebie**** dla całego^3605 Izraela, o ustawach***** i sądach******.      Joz 8,31; Joz 23,6; Dz 28,23

* hebr.: toraʰ - prawo, wskazówka, pouczenie, zwyczaj, sposób; ** hebr.: moseʰ - „wyciągnięty” (z wody); *** dosłownie: koniugacja czasownika - piel - wskazuje na jakość czynności - powierzyć odpowiedzialność, powierzyć nadzór, powierzyć dowództwo, zlecić, wyznaczyć, nakazać; **** tj. „pustynia” - inna nazwa góry Synaj; ***** por. Ml 3,7 przypis **; ****** Ml 2,17 przypis *****

5. Oto^2009 ja^595 poślę^7971 wam Eliasza* proroka**, zanim*** przyjdzie dzień^3117 JHWH; wielki**** i straszny*****.      Iz 40,3; Ml 3,1; Mt 11,13; Mt 17,10-13; Mt 27,47-48; Mk 9,11-13

* tj. „moim Bogiem jest Jahwe” lub „Jah jest Bogiem”; ** dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi - por. ro’eh - widzący - 1Sm 9,9; *** dosłownie: przed obliczem dnia; **** lub: ogromny, głośny, starszy, wybitny, wielki; ***** lub: koniugacja czasownika - nifal strona zwrotna lub bierna - napawać bojaźnią, wywoływać zdumienie

6. I zwróci* serca** ojców^1 ku^5921 synom^1121, a serca^3820 synów^1121 ku ich ojcom^1, abym^6435, gdy przyjdę^935, nie ukarał*** ziemi^776 przekleństwem^2764.      Ml 3,24; Łk 1,7

* lub: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - powodować powrót, przyprowadzać, przynosić z powrotem, pozwalać wrócić, odnawiać, zwracać twarz ku; ** lub: umysł, wola, sumienie, wewnętrzny człowiek, serce; *** dosłownie: koniugacja czasownika - hifil forma sprawcza - razić, uderzać, szturchać, niszczyć, ujarzmiać

Ewangelia według Mateusza

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ 16 ] [ 17 ] [ 18 ] [ 19 ] [ 20 ] [ 21 ] [ 22 ] [ 23 ] [ 24 ] [ 25 ] [ 26 ] [ 27 ] [ 28 ]

Rozdział 1

1. Zwój o pochodzeniu* Jezusa Chrystusa, syna Dawida, syna Abrahama.      Rdz 5,1; Ne 7,5; J 7,42

* lub: rodowodzie, początku - gr.: genesis

2. Abraham spłodził* Izaaka, a Izaak spłodził Jakuba, a Jakub spłodził Judę i jego braci.      Rdz 21,2; Rz 9,7

* gr.: gennao - narodzić się, stawać się, być zrodzonym, w przenośni - wywoływać, powodować

3. A Juda spłodził z Tamar Faresa i Zarę, a Fares spłodził Esroma, a Esrom spłodził Arama.      Rdz 38,29-30; Rt 4,19; 1Krn 2,9

4. A Aram spłodził Aminadaba, a Aminadab spłodził Naassona, a Naasson spłodził Salmona.      Rt 4,20; 1Krn 2,10

5. A Salmon spłodził z Rahab Booza, a Booz spłodził z Ruty Obeda, a Obed spłodził Jessego.      Rt 4,19-21; 1Krn 2,10-11

6. A Jesse spłodził Dawida króla, a Dawid król spłodził Salomona z tej, która była żoną Uriasza.      Rt 4,22; 1Sm 16,1; 1Sm 16,11; 1Krn 2,15

7. A Salomon spłodził Roboama, a Roboam spłodził Abiasza, a Abiasz spłodził Asę.      1Krn 3,10

8. A Asa spłodził Jozafata, a Jozafat spłodził Jorama, a Joram spłodził Ozjasza.

9. Ozjasz spłodził Joatama, a Joatam spłodził Achaza, a Achaz spłodził Ezechiasza.      2Krn 26,23; 2Krn 27,9; 2Krn 28,27; 2Krl 16,20; 2Krl 18,1

10. Ezechiasz spłodził Manassesa, a Manasses spłodził Amona, a Amon spłodził Josjasza.      2Krn 32,33; 2Krn 33,20-25

11. A Josjasz spłodził Jechoniasza i jego braci w czasie* przesiedlenia** do Babilonu.      2Krn 36,1; 2Krl 24,15

* dosłownie: za (przesiedlenia); ** gr.: metoikesia - przesiedlenie zwłaszcza wymuszone

12. A po przesiedleniu do Babilonu Jechoniasz spłodził Salatiela, a Salatiel spłodził Zorobabela.      1Krn 3,17; Ezd 3,2

13. A Zorobabel spłodził Abiuda, a Abiud spłodził Eliakima, a Eliakim spłodził Azora.      Ezd 2,2; Ezd 3,2; Ne 7,7; Ne 12,1

14. Azor spłodził Sadoka, a Sadok spłodził Achima, a Achim spłodził Eliuda.

15. A Eliud spłodził Eleazara, a Eleazar spłodził Matana, a Matan spłodził Jakuba.

16. Jakub spłodził Józefa, męża Marii, z której został zrodzony Jezus, zwany Mesjaszem*.

* gr.: christos - Mesjasz, Pomazaniec, Namaszczony

17. Wszystkich więc pokoleń od Abrahama aż do Dawida – pokoleń czternaście; a od Dawida aż do przesiedlenia* do Babilonu – pokoleń czternaście; a od przesiedlenia do Babilonu aż do Mesjasza – pokoleń czternaście.

* gr.: metoikesia - przesiedlenie zwłaszcza wymuszone

18. A z narodzeniem Jezusa – Mesjasza było tak: Gdy matka Jego, Maria, poślubiła* Józefa, okazało się, zanim połączyli się razem**, że była*** w ciąży**** z Ducha Świętego.      Iz 7,14; Łk 1,27; Ga 4,4

* lub: została zaręczona; ** idiom: zamieszkać razem; *** dosłownie: została znaleziona; **** w brzuchu mająca

19. Józef natomiast, jej mąż, będąc sprawiedliwym i nie chcąc jej zniesławić, chciał ją potajemnie oddalić*.      Rdz 38,24; Pwt 22,20-24

* gr.: apolyo - rozwiązać (małżeństwo), uwolnić, opuścić

20. A gdy on to rozważył*, oto anioł PANA ukazał mu się we śnie, mówiąc: Józefie, synu Dawida! Nie bój się przyjąć Marii, swojej żony. Bo to, co w niej zaistniało**, jest z Ducha Świętego.      Sdz 13,3; Mt 2,13; Łk 1,11; Łk 2,9

* lub: powziął taką myśl - czyli powziął decyzję; ** gr.: gennao - narodzić się, stawać się, być zrodzonym, w przenośni - wywoływać, powodować

21. Urodzi więc syna i nazwiesz Go imieniem Jezus*; bo On zbawi** swój lud od jego grzechów.      Iz 12,2; Iz 45,21; Łk 1,31; Łk 2,21; Dz 4,12

* gr.: Iesous - hebr. Jeszua, Jehoszua - JHWH jest zbawieniem; ** gr.: sodzo - uratować, wybawić, ocalić, wyzwolić

22. A to wszystko stało się, aby wypełniło się to, co zostało powiedziane przez PANA poprzez proroka, mówiącego:      Iz 7,14; Iz 8,8

23. Oto dziewica* będzie w ciąży** i urodzi syna, i nazwą Go imieniem Emmanuel, co jest tłumaczone: Bóg z nami.      Rdz 6,22; Wj 40,16; J 2,5

* lub: panna; ** w brzuchu mająca

24. A gdy Józef obudził* się ze snu, uczynił jak mu rozkazał anioł PANA i przyjął** swoją żonę,      Rdz 4,1; Rdz 4,17; Rdz 4,25; Łk 2,21

* lub: został obudzony; ** tj. wprowadził ją do wcześniej przygotowanego mieszkania

25. I nie współżył* z nią, aż urodziła swojego pierworodnego syna i nazwał Go imieniem Jezus.

* dosłownie: nie poznał - hebr. idiom oznaczający intymną więź małżeńską

↑↑

Rozdział 2

1. A gdy Jezus narodził się w Betlejem Judzkim za dni króla Heroda, oto mędrcy* ze Wschodu przybyli do Jerozolimy, mówiąc:      Mi 5,2; Łk 2,11; J 7,42

* lub: magowie - por. przypis *

2. Gdzie jest Ten, który się narodził, Król Żydów*? Bo widzieliśmy Jego gwiazdę na Wschodzie i przybyliśmy oddać Mu pokłon**.      Iz 60,3

* lub: Judejczyków tj. mieszkańców Judei; ** gr.: proskyneo - pierwotnie całować czyjąś dłoń w wyrazie szacunku klęknąć, paść na kolana, bić czołem, złożyć hołd

3. Gdy król Herod to usłyszał, zaniepokoił* się, a z nim cała Jerozolima.

* gr.: tarasso - zburzyć, zakłócić, zaniepokoić, dręczyć

4. I gdy zebrał razem wszystkich arcykapłanów i uczonych w Piśmie, wypytywał się ich, gdzie jest narodzony Mesjasz*.      Ez 10,5; Mi 5,2; J 7,42

* lub: Chrystus, Pomazaniec, Namaszczony

5. A oni powiedzieli mu: W Betlejem Judzkim; bo tak jest napisane przez proroka:

6. A ty, Betlejem, ziemio Judy, wcale nie jesteś najmniejsze wśród książąt* Judy; z ciebie bowiem wyjdzie przywódca, który paść będzie lud mój – Izrael.      Mi 5,2; Lb 24,17

* za hebr.: alluf - naczelnik rodu, przywódca - gr.: hegemon

7. Wtedy Herod wezwał potajemnie mędrców* i dokładnie dowiedział się od nich o czasie ukazania się gwiazdy.      Dn 1,4; Dz 8,9

* gr.: magos - perski mędrzec religijny lub członek plemienia Magi

8. A gdy wysyłał ich do Betlejem, powiedział: Idźcie i dokładnie wypytajcie* się o to dziecię, a gdy je znajdziecie, donieście mi, abym i ja poszedł oddać Mu pokłon.

* gr.: eksetadzo - przeszukiwać, badać ściśle, wywiadywać się

9. Oni więc, po wysłuchaniu króla, poszli; i oto gwiazda, którą widzieli na Wschodzie, prowadziła ich, aż doszła i stanęła nad miejscem, gdzie było dziecię.      Ps 25,12; 2P 1,19

10. A gdy ujrzeli gwiazdę, ucieszyli się bardzo wielką radością.

11. A gdy weszli do domu, zobaczyli dziecię z Marią, matką Jego, a gdy upadli, oddali Mu pokłon i otworzyli swoje skarby, i ofiarowali Mu dary: złoto, kadzidło i mirrę*.      Mt 4,10; Mt 14,33; 1Sm 10,27; 1Krl 10,2; Iz 60,6

* tj. wonna gumożywica wypływająca z kory balsamowca

12. A gdy zostali ostrzeżeni* przez Boga we śnie, aby nie wracali do Heroda, inną drogą wrócili do swojej krainy.      Hi 33,15

* gr.: chrematidzo - słowo określające ponadnaturalną inspirację

13. A gdy odeszli, oto anioł PANA ukazał się we śnie Józefowi, mówiąc: Wstań, weź dziecię oraz Jego matkę i uciekaj do Egiptu, i bądź tam, aż ci powiem; Herod bowiem będzie szukał dziecięcia, aby je zgładzić.

14. Wstał więc, wziął w nocy dziecię oraz Jego matkę i odszedł do Egiptu.

15. I był tam aż do śmierci Heroda, aby wypełniło się to, co powiedział PAN przez proroka, mówiącego: Z Egiptu wezwałem swojego syna.      Wj 4,22; Lb 24,8; Oz 11,1

16. Wtedy Herod widząc, że został oszukany* przez mędrców**, rozgniewał się bardzo i wysłał rozkaz, i zabił wszystkie dzieci***, które były w Betlejem i we wszystkich jego granicach, w wieku lat dwóch i mniej, stosownie do czasu, o którym dokładnie dowiedział się od mędrców**.      2Krl 8,12; Oz 10,14

* lub: ośmieszony, zakpiono z niego; ** magów; *** chłopców

17. Wtedy wypełniło się to, co zostało powiedziane przez proroka* Jeremiasza, mówiącego:      Jr 31,15; Iz 1,14

* dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi lub ro’eh - widzący

18. Głos w Rama został usłyszany, lament, płacz i wielkie zawodzenie: Rachel opłakuje swoje dzieci; i nie chce dać się pocieszyć, bo już ich nie ma.      Rdz 35,16; Jr 4,31; Jr 9,21

19. A gdy umarł Herod, oto anioł PANA ukazał się we śnie Józefowi w Egipcie, mówiąc:

20. Wstań, weź dziecię oraz Jego matkę i idź do ziemi Izraela. Umarli bowiem ci, którzy szukali życia* tego dziecięcia.      Mt 2,13; Wj 4,19

* idiom: nastawać na czyjeś życie, duszę - gr.: psyche

21. Wstał więc, wziął dziecię* oraz Jego matkę i przyszedł do ziemi Izraela.      Rdz 6,22; Hbr 11,8; Mt 2,11

* gr.: paidion - małe dziecko, chłopczyk

22. Ale gdy usłyszał, że Archelaus króluje nad Judeą w miejsce Heroda, swojego ojca, bał się tam wrócić; ale ostrzeżony* przez Boga we śnie, oddalił się w strony** Galilei.      Łk 2,39; Dz 9,13; J 7,41

* gr.: chrematidzo - słowo określające ponadnaturalną inspirację; ** dosłownie: części kraju pod osobną władzą

23. A gdy przyszedł, zamieszkał w mieście, które jest nazywane Nazaret, aby wypełniło się to, co powiedziano przez proroków: Zostanie nazwany Nazarejczykiem*.      Dz 2,22

* być może gra słów: hebr. necer - odrośl - tytuł Mesjasza - Iz 11,1 i nazir - Lb 6,13 - człowiek szczególnie poświęcony Panu

↑↑

Rozdział 3

1. A w te dni przyszedł Jan Chrzciciel, głosząc* na pustyni judzkiej** i mówiąc:      Mk 1,1; Łk 3,1

* dosłownie: głosi; ** lub: na pustkowiu Judei

2. Upamiętajcie* się, albowiem bliskie jest Królestwo Niebios.      Mk 1,15; Dz 3,19; 2P 3,9; Obj 2,5

* gr.: metanoeo - zmienić myślenie, zawrócić, żałować

3. To bowiem jest Ten, o którym powiedziano przez proroka Izajasza, mówiącego: Głos wołającego na pustyni*: Przygotujcie drogę PANA, prostymi czyńcie Jego ścieżki.      Iz 40,3; Ml 3,1

* gr.: eremos - pustkowie, pustynia, miejsce odludne

4. A Jan miał odzienie z sierści wielbłąda i pas skórzany wokół swoich bioder, a jego pokarmem była szarańcza i miód polny*.      2Krl 1,8

* gr.: agrios - polny, dziki, leśny

5. Wtedy wychodziła do niego Jerozolima oraz cała Judea i cała okolica nad Jordanem.

6. I byli chrzczeni* przez niego w Jordanie, wyznając** swoje grzechy.      Kpł 16,21; Jk 5,16; 1J 1,9

* lub: zanurzani; ** wyznając je publicznie

7. A gdy ujrzał wielu faryzeuszów i saduceuszów przychodzących do jego chrztu, powiedział im: Płody żmij! Kto wam pokazał, jak uciec od nadchodzącego gniewu?      Mk 12,18; Mt 23,33; Rz 5,9; 1Tes 1,10

8. Przynoście więc owoce godne* upamiętania**;      Mt 21,28; Ga 5,22; Ef 5,9

* lub: warte, odpowiednie, zdatne; ** gr.: metanoia - zmiana myślenia, zawrócenie

9. A nie mniemajcie, że możecie sobie* mówić: Ojca mamy Abrahama; albowiem mówię wam, że Bóg i z tych kamieni może wzbudzić dzieci Abrahamowi.      Łk 3,8; J 8,33; Ga 4,22

* gr.: en heautou - w sobie samym, idiom: wmawiać sobie

10. Już i także siekiera przykładana jest do korzenia drzew. Każde więc drzewo, które nie wydaje dobrego* owocu, jest wycinane i wrzucane w ogień.      Mt 7,19; Iz 5,3; Ez 15,2; J 15,6; Hbr 6,8

* gr.: kalos - piękny, szlachetny, cenny, wypróbowany

11. Ja wprawdzie chrzczę* was wodą ku upamiętaniu; Ten natomiast, który idzie za mną, mocniejszy jest ode mnie, Jemu nie jestem godny nosić sandałów. On was ochrzci* w Duchu Świętym i ogniu**.      Mk 1,4; Łk 1,7; J 1,33

* gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać, wielokrotnie w celu farbowania - stąd też przesiąknąć; ** brak w mss Byz

12. W Jego ręku jest wiejadło*, i oczyści przewiewając swoje klepisko, i zgromadzi swoją pszenicę do spichlerza, a plewy spali ogniem nieugaszonym**.      Iz 30,24; Am 9,9; Mt 13,30

* tj. szufla do przewiewania zboża, przetak; ** gr.: asbestos - nieugaszony, niemożliwy do ugaszenia

13. Wtedy Jezus przyszedł* z Galilei nad Jordan do Jana, aby zostać przez niego ochrzczonym.      Mt 2,22; Mk 1,9-11; Łk 3,21

* dosłownie: przychodzi

14. Ale Jan powstrzymywał Go, mówiąc: To ja mam potrzebę* zostać ochrzczonym przez Ciebie, a Ty przychodzisz do mnie?

* gr.: chreia - konieczność, obowiązek, sprawa, powinność

15. A Jezus powiedział do niego: Ustąp* teraz; w ten sposób bowiem przystoi nam wypełnić wszelką** sprawiedliwość. Wtedy Mu ustąpił*.      Mk 1,10; Łk 3,21; J 13,7

* gr.: afiemi - nie przeszkadzaj, pozwól, nie zatrzymuj; ** całą

16. A gdy Jezus został ochrzczony, zaraz wyszedł z wody, a oto zostały Mu otwarte niebiosa i widział Ducha Bożego, zstępującego jakby gołębica i przychodzącego na Niego.      Iz 61,1; J 1,31; Kol 1,18

17. I oto rozległ się głos z nieba, mówiący: Ten jest Synem moim umiłowanym, w którym znalazłem upodobanie*.      Mt 17,5; 2P 1,17; Ps 2,7

* lub: upodobałem - czas przeszły dokonany

↑↑

Rozdział 4

1. Wtedy Jezus został zaprowadzony przez Ducha na pustynię*, by był kuszony** przez diabła.      Mk 1,12; Łk 4,1; Hbr 2,18; J 4,15

* lub: pustkowie; ** lub: poddany próbie, doświadczeniu

2. A wówczas, po* poście trwającym czterdzieści dni i czterdzieści nocy, łaknął**.      Łk 4,2; 1Krl 19,8

* lub: po zakończeniu postu; ** cierpiał głód

3. I zbliżył się do Niego kusiciel*, i powiedział: Jeśli jesteś Synem Bożym, powiedz, aby te kamienie stały się chlebem.      Hi 1,6-12; 1Tes 3,5; Obj 12,10

* dosłownie: ten poddający próbie, pokusie

4. A On w odpowiedzi, rzekł: Napisano: Nie samym chlebem* będzie żył człowiek, ale każdym słowem**, wychodzącym z ust Boga.      Mt 4,7; Wj 16,18; Pwt 8,3; Łk 4,4

* dosłownie: na chlebie ... na słowie; ** gr.: rhema - wypowiedź, przesłanie, słowo

5. Wtedy diabeł* bierze Go do miasta świętego** i stawia Go na szczycie świątyni***,      Mt 27,53; Iz 48,2; Iz 52,1

* gr.: diabolos - oskarżyciel, potwarca, oczerniający; ** tj. do Jerozolimy; *** tzw. królewski portyk Heroda - widok na przepaść doliny Cedronu z wysokości 137 m

6. I mówi do Niego: Jeśli jesteś Synem Bożym, rzuć się w dół, albowiem jest napisane, że: Aniołom swoim rozkaże o Tobie, i podniosą Cię na rękach, abyś czasem nie uraził* swojej nogi o kamień.      Ps 91,11; 2Kor 11,14

* gr.: proskopto - uderzyć, potknąć się przez coś, doznać urazu

7. Jezus powiedział mu: Również* jest napisane: Nie będziesz kusił** PANA, Boga twojego.      Wj 17,2; Pwt 6,16; Dz 5,9; 1Kor 10,9; Hbr 3,9

* lub: znów, jeszcze, z kolei; ** lub: wystawiał na próbę

8. Ponownie bierze Go diabeł na bardzo wysoką górę i ukazuje Mu wszystkie królestwa świata oraz ich chwałę,

9. I mówi Mu: Dam Ci to wszystko, jeśli upadniesz i oddasz mi pokłon*.      J 13,3; Dn 5,26

* gr.: proskyneo - pierwotnie całować czyjąś dłoń w wyrazie szacunku klęknąć, paść na kolana, bić czołem, złożyć hołd

10. Wtedy Jezus mówi do niego: Zejdź* mi z drogi, szatanie**! Bo jest napisane: PANU, Bogu twojemu, pokłon będziesz oddawać i Jemu samemu będziesz służyć.      Wj 20,5

* hypago - zejść z drogi, odejść, stanąć za; ** lub: przeciwniku

11. Wtedy diabeł* Go opuścił**, a oto aniołowie przystąpili i służyli Mu.      J 19,11; Mt 26,53; Hbr 1,4-6

* tj. oszczerca, oskarżyciel; ** dosłownie: opuszcza

12. A gdy Jezus usłyszał, że Jan został wydany*, wrócił do Galilei;      Mk 1,14; Łk 4,14; Mt 14,3

* domyślnie: do więzienia - został uwięziony

13. A po opuszczeniu Nazaretu przyszedł i zamieszkał w Kafarnaum*, nad morzem, w granicach krain Zabulona i Neftalego;

* gr.: Kapernaoum - „wioska Nahuma” - miasto nad Jeziorem Genezaret

14. Aby wypełniło się to, co zostało powiedziane przez proroka Izajasza, mówiącego:

15. Ziemia Zabulona i ziemia Neftalego, droga morska, za* Jordanem, Galilea pogan.      Iz 8,23; Iz 9,1

* lub: po drugiej stronie

16. Lud siedzący w ciemności, ujrzał wielkie światło, a siedzącym w mrocznej krainie i w cieniu śmierci – wzeszło im światło!      Ps 107,10-14; Iz 42,6-7

17. Od tego czasu zaczął Jezus głosić i mówić: Upamiętajcie* się, albowiem przybliżyło się Królestwo Niebios.      Łk 5,32; Łk 24,47; Dz 20,21; Dz 26,20

* lub: zmieńcie myślenie, zawróćcie

18. A Jezus*, idąc nad Morzem Galilejskim, ujrzał dwóch braci: Szymona, którego nazywano Piotrem, i Andrzeja, jego brata, zarzucających sieć** rybacką w morze; byli bowiem rybakami.      Mk 1,16; Łk 5,1; J 1,40

* brak w mss Byz; ** tj. okrągła sieć mierząca ok. 3 m średnicy, zwana amphiblestron

19. I mówi im: Chodźcie* za mną, a uczynię was rybakami ludzi.      Łk 5,10; J 12,26; Mk 1,17

* gr.: deute - chodź! chodźże! - forma wykrzyknikowa

20. A oni natychmiast opuścili sieci rybackie i podążyli* za Nim.      Łk 18,28; Mk 10,28

* gr.: akoloutheo - towarzyszyć, iść z kimś lub za kimś, być posłusznym

21. I gdy poszedł stamtąd dalej, zobaczył dwóch innych braci: Jakuba, syna Zebedeusza, i Jana, jego brata, w łodzi z Zebedeuszem, ich ojcem, naprawiających* swoje sieci rybackie. I powołał** ich.

* gr.: katartidzo - uczynić sprawnym, pełnym, naprawić - Ga 6,1 przypis *; ** lub: wezwał

22. A oni natychmiast opuścili łódź i swojego ojca i podążali* za Nim.

* gr.: akoloutheo - towarzyszyć, iść z kimś lub za kimś, być posłusznym

23. I obchodził Jezus całą Galileę, ucząc w ich synagogach i głosząc Ewangelię Królestwa, i uzdrawiając każdą chorobę i każdą słabość wśród ludu.      Mt 13,54; Mk 1,21; Łk 4,15

24. I rozeszła się wieść o Nim po całej Syrii. I przyprowadzili do Niego wszystkich, którzy mieli się źle, dotkniętych rozmaitymi chorobami i cierpieniami, opętanych*, epileptyków**, sparaliżowanych, i ich uzdrowił***.      Mk 6,55; Łk 8,27

* lub: opętanych przez demony - Mt 9,32 przypis *; ** lub: lunatyków - Mt 17,15 przypis *; *** gr.: therapeuo - por. Hbr 3,5 przypis *

25. A szły za Nim wielkie tłumy z Galilei, Dziesięciogrodu*, Jerozolimy, Judei i zza Jordanu.      Mt 3,7; Mt 4,25; Mk 5,20; Mk 7,31; Łk 6,17

* gr.: Dekapol - region skupiający 10 miast przy granicy Syrii, zamieszkały w większości przez ludność zhellenizowaną

↑↑

Rozdział 5

1. A Jezus, widząc tłumy, wszedł na górę, a gdy On usiadł, podeszli do Niego Jego uczniowie.      Łk 6,20-49

2. I otworzył swoje usta, i uczył ich, mówiąc:

3. Błogosławieni* ubodzy** duchem, gdyż ich jest Królestwo Niebios.      Łk 6,20; Łk 11,28; Jk 1,12; Ps 51,19

* gr.: makarios – szczęśliwy, ten któremu można pogratulować; ** gr.: ptochos - żebrak, skrajny nędzarz

4. Błogosławieni, którzy się smucą*, gdyż oni zostaną pocieszeni.      Iz 61,2; Ps 126,5; Łk 16,25; Obj 21,4

* lub: być w żałobie, płakać

5. Błogosławieni łagodni*, gdyż oni odziedziczą** ziemię.      Mt 11,29; Lb 12,3; So 2,3; Ps 37,11

* lub: uprzejmi, cisi, życzliwi; ** stanie się ich udziałem

6. Błogosławieni, którzy łakną* i pragną sprawiedliwości, gdyż oni zostaną nasyceni.      Ps 22,27; Ps 42,2; Łk 1,53; J 6,27

* lub: cierpią głód

7. Błogosławieni miłosierni*, gdyż oni dostąpią miłosierdzia.      Prz 11,17

* lub: litościwi

8. Błogosławieni czystego* serca, gdyż oni zobaczą Boga.      Ps 51,10; Ez 36,26; Dz 15,9

* dosłownie: czyści sercem - gr.: katharos – czysty, bez skazy, bez zmazy

9. Błogosławieni czyniący pokój, gdyż oni zostaną nazwani synami Boga.

10. Błogosławieni, którzy są prześladowani* z powodu** sprawiedliwości, gdyż ich jest Królestwo Niebios.      Łk 6,22; J 15,20; 1P 3,14

* gr.: dioko - zmuszać do ucieczki, prześladować; ** ze względu na

11. Błogosławieni jesteście, gdy ze względu na mnie będą was lżyć* i prześladować, i mówić wszystkie złe** słowa, kłamiąc przeciwko wam.      Rz 8,36; Łk 21,17; Obj 2,3; 1P 2,23

* lub: znieważać, ganić, łajać; ** lub: niegodziwe

12. Radujcie się i weselcie się, gdyż wielka jest zapłata* wasza w niebiosach; tak bowiem prześladowali proroków, którzy byli przed wami.      2Krn 36,16; Łk 6,23; 1Kor 3,8

* lub: nagroda

13. Wy jesteście solą ziemi; natomiast jeśli sól straci swój smak*, czym ją posolą? Nie ma już nic ze swej siły, nadaje się tylko by zostać wyrzuconą na zewnątrz i deptaną przez ludzi.      2Krl 2,20; Mk 4,21; Mk 9,50; Łk 14,34

* gr.: moraiono - być nijakim, stracić smak, zgłupieć - Rz 1,22 przypis **

14. Wy jesteście światłem świata. Nie może zostać ukryte miasto leżące na górze.      Ef 5,8

15. Nie zapalają też lampy i nie stawiają jej pod korcem*, ale na świeczniku, i świeci wszystkim, którzy są w domu.      Mk 4,21

* gr.: modios - naczynie na zboże - miara ciał sypkich - 9 l

16. Tak niech świeci wasza światłość przed ludźmi, aby zobaczyli wasze dobre* czyny i sławili** Ojca waszego, który jest w niebiosach.      1P 2,12

* lub: piękne, szlachetne; ** por. Rz 8,30 przypis **

17. Nie myślcie, że przyszedłem znieść* Prawo lub Proroków. Nie przyszedłem znieść*, ale wypełnić.      Łk 16,17; J 8,5

* gr.: katalyo - obalić, rozluźnić (wiązania), rozłączyć, zburzyć

18. Zaprawdę* bowiem mówię wam: Dopóki nie przeminą niebo i ziemia, ani jedna jota, ani jedna kreska z pewnością nie** przeminie z Prawa, aż się to wszystko stanie.      Ps 119,89; Iz 40,8; Mt 24,35; Łk 21,33

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary, lub jako akt potwierdzenia; ** gr.: ou me - podwójne zaprzeczenie - jako wzmocnienie

19. Jeśli więc ktoś, rozwiązałby jedno z tych najmniejszych przykazań i tak nauczał ludzi, zostanie nazwany najmniejszym w Królestwie Niebios, a ten, kto by czynił je i nauczał, zostanie nazwany wielkim w Królestwie Niebios.      Mt 19,28; Ga 3,10; Jk 2,10

20. Mówię bowiem wam: Jeśli wasza sprawiedliwość nie będzie obfitować bardziej niż uczonych w Piśmie i faryzeuszów, z pewnością* nie wejdziecie do Królestwa Niebios.      Mt 23,2

* gr.: ou me - podwójne zaprzeczenie - jako wzmocnienie

21. Słyszeliście, że powiedziano przodkom*: Nie będziesz mordował; a kto by mordował, będzie podlegał sądowi.      Rdz 9,5-6; Lb 24,17; Pwt 17,8

* dosłownie: będącym od początku, prastarym, dawnym

22. A ja wam mówię, że każdy, kto jest rozgniewany na swojego brata bez powodu, będzie winien sądu; a kto powie swojemu bratu: Raka*! będzie podlegał Sanhedrynowi; a kto powie: Głupcze**! będzie wrzucony w ogień Gehenny***.      Ps 37,8; Prz 19,19; Dz 3,20; 1J 3,15

* z aramejskiego - pusty, pusta głowo; ** lub: tępak, niedorzeczność; *** tj. dolina Hinnom - symbol wiecznego potępienia

23. Jeśli więc przyniósłbyś* swój dar na ołtarz i tam przypomniano** by ci, że twój brat ma coś przeciwko tobie;      Pwt 16,16; 1Sm 15,22; Mk 11,25

* lub: ofiarowałbyś; ** przypomniałoby ci się

24. Zostaw tam swój dar przed ołtarzem, i odejdź; najpierw pojednaj się ze swoim bratem, a potem przyjdź i przynieś swój dar.

25. Bądź tym, który godzi* się szybko ze swoim przeciwnikiem, dopóki jesteś z nim w drodze, by czasem przeciwnik nie przekazał cię sędziemu, a sędzia nie przekazał cię podwładnemu, abyś nie został wrzucony do więzienia.      Hi 22,21; Prz 25,8; Mk 6,14; Łk 12,58

* gr.: eunoeo - być życzliwym, dobrze, pokojowo usposobionym

26. Zaprawdę mówię ci: Na pewno nie wyjdziesz stamtąd, aż oddasz ostatni kodrantes*.

* gr.: kodrantes - 2 leptony - 0,25 assariona - 1/64 denara

27. Słyszeliście, że powiedziano przodkom*: Nie będziesz cudzołożył.      Wj 20,14; Kpł 20,10

* gr.: archaios - będący od początku, prastary - brak w mss Byz

28. A ja wam mówię, że każdy, kto patrzy* na kobietę, aby** jej pożądać, już z nią popełnił cudzołóstwo w swoim sercu.      2P 2,14

* lub: przyglądać się uważnie; ** gr.: pros - w kierunku, do, przy, dla

29. Jeśli więc twoje prawe oko jest ci powodem upadku*, wyłup** je i odrzuć od siebie; albowiem pożyteczniej jest dla ciebie, aby zginął jeden z twoich członków, a nie całe twoje ciało zostało wrzucone do Gehenny***.      Mt 18,8; Mk 9,43

* lub: gorszy; ** dosłownie: wyrwij z korzeniami; *** tj. dolina Hinnom - symbol wiecznego potępienia

30. A jeśli twoja prawa ręka jest ci powodem upadku, odetnij ją i odrzuć od siebie; albowiem pożyteczniej jest dla ciebie, aby zginął jeden z twoich członków, a nie całe twoje ciało zostało wrzucone do Gehenny.

31. Powiedziano też, że ktokolwiek oddaliłby swoją żonę, niech jej da zwój* rozwodowy.      Mk 10,2; Pwt 24,1; Jr 3,1

* lub: dokument, list

32. A ja wam mówię: Ktokolwiek oddala swoją żonę, poza* sprawą** nierządu, prowadzi*** ją do cudzołóstwa****, a kto poślubiłby oddaloną, cudzołoży.      1Kor 7,10; Ml 2,14

* lub: z wyjątkiem; ** gr.: logos - słowo, rachunek, sprawa, idea; *** czyni, sprawia; **** lub: czyni ją scudzołożoną - czas teraźniejszy strona bierna

33. Słyszeliście także*, że powiedziano przodkom: Nie będziesz krzywoprzysięgał**, ale dotrzymasz*** PANU swoich przysiąg.      Kpł 19,12

* dosłownie: ponownie, znów; ** lub: łamał przysięgi; *** dosłownie: oddasz

34. A ja wam mówię, abyście w ogóle nie przysięgali – ani na niebo, gdyż jest tronem Boga;      Iz 66,1; Dz 7,49

35. Ani na ziemię, gdyż jest podnóżkiem Jego stóp; ani na Jerozolimę, gdyż jest miastem wielkiego króla;      Ps 48,2

36. Ani na swoją głowę nie będziesz przysięgał, gdyż nie możesz jednego włosa uczynić białym albo czarnym.

37. A słowo* wasze niech będzie: Tak, tak; nie, nie. A co jest ponad to, jest od złego.      2Kor 1,17

* gr.: logos - słowo, przesłanie, idea, rachunek

38. Słyszeliście, że powiedziano: Oko za* oko, ząb za* ząb.      Wj 21,22-27

* gr.: anti - w miejsce, za

39. A ja wam mówię: Nie sprzeciwiajcie się* złemu, ale ku temu, który uderzy cię w twój prawy policzek, zwróć i drugi;      Prz 20,22; Rz 12,17; 1Tes 5,15; 1P 3,9

* gr.: anthistemi - stać naprzeciw, stawić opór, przeciwstawić się

40. A temu, który chce się z tobą procesować i wziąć twoją suknię*, zostaw mu i płaszcz.      1Kor 6,7

* gr.: chiton - szata wkładana wprost na ciało

41. A kto by zmusił* ciebie, abyś niósł jego ciężar jedną milę**, idź z nim i dwie.

* gr.: angareuo - wysłać gońca, wciągnąć do służby publicznej, zmusić do niesienia ciężaru - por. Mt 21,2 przypis *, Mk 15,21; ** mila rzymska to 1000 podwójnych kroków

42. Temu, kto ciebie prosi, dawaj, a od tego, kto chce od ciebie pożyczyć, nie odwracaj się.

43. Słyszeliście, że powiedziano: Będziesz miłował swojego bliźniego, a swojego nieprzyjaciela będziesz nienawidził.      Kpł 19,18; Pwt 23,6; Ps 139,21-22; Mt 22,39; Łk 6,27; Łk 6,32

44. A ja wam mówię: Miłujcie swoich nieprzyjaciół, błogosławcie* tych, którzy was przeklinają, dobrze czyńcie tym, którzy was nienawidzą i módlcie się za tych, którzy was fałszywie oskarżają** i prześladują was;      Łk 23,34; Dz 7,59

* gr.: eulogeo - sławić, dobrze życzyć - por. Mt 14,19 przypis *; ** lub: lżą, uwłaczają, grożą, oczerniają

45. Abyście stali się synami Ojca waszego, który jest w niebiosach; bo On czyni to, że słońce Jego wschodzi nad złymi i nad dobrymi, i deszcz pada na sprawiedliwych i na niesprawiedliwych.      Hi 25,3; Ef 5,1

46. Albowiem, jeśli miłujecie tych, którzy was miłują, jaką macie zapłatę*? Czy i celnicy tego nie czynią?

* lub: nagrodę

47. A jeśli tylko swoich braci* byście pozdrawiali, co osobliwego czynicie? Czy i celnicy tego nie czynią?

* mss Byz: przyjaciół

48. Bądźcie więc doskonali*, tak jak Ojciec wasz, który jest w niebiosach jest doskonały.      Rdz 17,1; Kpł 19,2; Flp 3,12; Kol 1,28

* gr.: teleios - nie mający braków, dojrzały, w pełni rozwinięty

↑↑

Rozdział 6

1. Uważajcie, abyście swojego daru miłosierdzia nie czynili przed ludźmi, po to, by być widzianymi przez nich, inaczej nie macie zapłaty* u Ojca waszego, który jest w niebiosach.      Mt 16,27; Mt 23,5; Łk 12,1; Łk 16,15; 1Kor 9,17; Hbr 11,26

* gr.: misthos - nagroda, zapłata za pracę

2. Dlatego, gdy dajesz dar miłosierdzia*, nie trąb przed sobą, tak jak czynią to obłudnicy w synagogach i na ulicach, aby przez ludzi została oddana im chwała**. Zaprawdę mówię wam: Już w całości otrzymują swoją zapłatę.      Dz 9,36; Pwt 15,7-8

* lub: wsparcie dla ubogich, jałmużna; ** gr.: doksadzo - sławić, chwalić, otoczyć chwałą

3. Ale ty, gdy dajesz dar miłosierdzia*, niech nie wie twoja lewa ręka, co czyni twoja prawa ręka,      J 7,4; Mt 25,37; Rz 12,8

* lub: wsparcie dla ubogich, jałmużna

4. By twój dar miłosierdzia* pozostał w ukryciu, a twój Ojciec, który widzi w ukryciu, On ci odda jawnie**.      Mt 10,42; Łk 14,14

* lub: wsparcie dla ubogich, jałmużna; ** gr.: faneroo - ujawnić to, co było zakryte, ukazać publicznie

5. A gdy się modlisz, nie bądź jak obłudnicy; gdyż oni lubią* stać i modlić się w synagogach i na rogach placów, aby ludzie ich widzieli. Zaprawdę mówię wam, że już w całości otrzymują** swoją zapłatę.      Mt 23,5

* gr.: fileo - kochać, okazywać czułość - por. J 21,15 przypis ***; ** gr.: apecho - mieć całkowicie, otrzymać w pełni

6. Ale ty, gdy się modlisz, wejdź do swojej komórki* i zamknij swoje drzwi, módl się do Ojca twojego, który jest w ukryciu; a Ojciec twój, który widzi w ukryciu, odda ci jawnie.

* tj. magazyn bez okien, pomieszczenie prywatne lub tajne - Mt 24,26 przypis **

7. Modląc się natomiast, nie paplajcie* jak poganie; albowiem wydaje im się, że w** swojej wielomówności zostaną wysłuchani.

* gr.: battalogeo - powtarzać w kółko to samo, używać wielu niepotrzebnych słów, dosłownie jąkać się; ** lub: dzięki, przez (swoją)

8. Nie bądźcie do nich podobni*, gdyż Ojciec wasz wie, czego potrzebujecie, zanim Go poprosicie.      Ps 139,4; Mt 6,32

* gr.: homoioo - być uczyniony jak, porównać coś z czymś, czynić podobnym

9. Wy więc módlcie się tak: Ojcze nasz, który jesteś w niebiosach! Niech Twoje imię zostanie uświęcone*.      Ps 111,9; J 16,23; Jud 1,20

* gr.: hagiadzo - oddzielić od tego co pospolite, przeznaczyć do

10. Niech przyjdzie Twoje Królestwo; niech się stanie Twoja wola jak w niebie, tak i na ziemi.      Dn 2,44; Dn 7,27; Kol 1,13; Obj 11,15; Łk 22,42

11. Chleba naszego codziennego* daj nam dzisiaj.      Prz 30,8; J 6,32-35

* gr.: epiousios - potrzebny na cały dzień, konieczny do życia

12. I odpuść nam nasze winy*, jak i my odpuszczamy tym, którzy są wobec nas winni**.      Dz 13,38; 1J 1,9; Mt 18,21

* lub: długi; ** naszym dłużnikom

13. I nie wprowadź* nas w pokusę, ale uratuj** nas od złego; gdyż Twoje jest Królestwo i moc, i chwała na wieki. Amen.

* tryb przypuszczający lub jako idiom: nie dopuść abyśmy ulegli pokusie (doświadczeniu, próbie)? - Marshall, The Gospel of Luke New Internat. Greek Test. Commentary 462; ** gr.: hryomai - wyrwać, wyzwolić

14. Bo jeśli odpuścicie ludziom ich upadki, i wam odpuści Ojciec wasz niebiański.

15. Ale jeśli nie odpuścicie ludziom ich upadków*, także Ojciec wasz nie odpuści wam waszych upadków.      Mk 11,25-26

* gr.: paraptoma - spaść obok lub czegoś, fałszywy krok, upadek

16. A gdy pościcie, nie stawajcie się smutni* tak jak obłudnicy; wykrzywiają bowiem swoje twarze, aby ludzie widzieli, że poszczą. Zaprawdę mówię wam: Już otrzymują całą swoją zapłatę.      Iz 58,3; Dn 9,3; Łk 2,37

* gr.: skythropos - o smutnym, ponurym obliczu, markotna mina

17. Ale ty, gdy pościsz, namaść* swoją głowę i umyj swoją twarz;

* gr.: aleifo - namaszczać oliwą

18. Abyś nie był widziany przez ludzi, że pościsz, ale przez Ojca twojego, który jest w ukryciu; a Ojciec twój, który widzi w ukryciu, odda ci jawnie*.

* gr.: faneros - widoczny, jawny, oczywisty

19. Nie gromadźcie sobie skarbów na ziemi, gdzie mól i rdza niszczą, i gdzie złodzieje przekopują* ściany i kradną;

* tj. włamują się

20. Ale gromadźcie sobie skarby w niebie, gdzie ani mól, ani rdza nie niszczy, i gdzie złodzieje nie przekopują ścian i nie kradną.

21. Albowiem gdzie jest wasz skarb*, tam będzie i wasze serce.

* gr.: thesauros - skarbiec, spichlerz, zgromadzone rzeczy

22. Lampą ciała jest oko. Jeśli więc twoje oko jest prosto* patrzące, całe twoje ciało będzie jasne.      Łk 11,34

* lub: proste, szczere, dobrze funkcjonujące - tj. nie zezowate

23. Jeśli natomiast twoje oko jest złe*, całe twoje ciało będzie ciemne. Jeśli więc światłość, która jest w tobie, jest ciemnością, sama ciemność jakąż wielką będzie?

* złe oko - hebr. idiom - być skąpym - por. Dawid H. Stern - Komentarz Żydowski do NT - Vocatio

24. Nikt nie może dwom panom służyć, jednego bowiem znienawidzi, a drugiego będzie miłował; albo do jednego przylgnie*, a drugim pogardzi. Nie możecie służyć Bogu i mamonie**.      1Tm 6,9; Joz 24,15

* lub: będzie się trzymać; ** z aramejskiego - synonim bogactwa, bożek kanaanejski - por. Łk 16,9 przypis *

25. Dlatego mówię wam: Nie martwcie* się o swoje życie**, co będziecie jedli, albo co będziecie pili; ani o swoje ciało, w co będziecie się ubierać. Czyż życie nie jest czymś więcej niż pokarm, a ciało niż ubranie?      1P 5,7

* lub: nie troszczcie; ** gr.: psyche - dusza, życie, osoba

26. Przypatrzcie się ptakom na niebie, że nie sieją, ani nie żną, ani nie zbierają do spichlerzy, a Ojciec wasz niebiański je żywi. Czy wy nie jesteście o wiele ważniejsi od nich?

27. A kto z was, martwiąc się, może dodać do swojego wzrostu* jeden łokieć**?

* helikia - czas życia, wiek, dojrzałość, postura, wzrost i postawa; ** gr.: pechys - ramię, łokieć, odcinek czasu, 1 łokieć - ok. 45 cm

28. A o ubranie dlaczego się martwicie*? Zwróćcie uwagę** na lilie polne, jak rosną; nie pracują, ani nie przędą,      Łk 3,11; Łk 12,27

* gr.: merimnao - troszczyć się, zabiegać o coś, niepokoić się; ** gr.: katamanthano - starannie rozważyć, poznać dokładnie

29. A mówię wam, że nawet Salomon w całej swojej chwale* nie ubrał się, jak jedna z nich.      1Krl 10,5

* gr.: doksa - splendor, majestat, blask

30. Jeśli więc trawę polną, która dziś jest, a jutro zostanie wrzucona do pieca, Bóg tak ubiera, czy nie o wiele bardziej was, ludzie małej wiary?      Iz 40,6-8; Łk 12,28; Jk 1,10

31. Nie martwcie się więc, mówiąc: Co będziemy jedli? Albo: Co będziemy pili? Albo: W co się ubierzemy?      So 2,3; Mt 4,4; Ps 37,3; Ps 78,18

32. Bo tego wszystkiego szukają poganie*. Wie bowiem Ojciec wasz niebiański, że tego wszystkiego potrzebujecie.      Ef 4,17; Łk 11,11; Ps 103,1

* gr.: ethnos – narody, grupy etniczne, nie-Żydzi

33. Ale szukajcie* najpierw Królestwa Bożego i jego sprawiedliwości, a to wszystko zostanie wam dodane.      1Krl 3,11; Ps 34,10; 1Tm 4,8

* gr.: zeteo - dociekać, badać, dążyć, zabiegać, wnikać, pragnąć

34. Nie martwcie się więc o jutro; albowiem jutro martwić się będzie o siebie. Wystarczy dniowi jego zło*.      Wj 16,19; J 14,27; Mt 10,19

* gr.: kakia - bieda, nędza, utrapienie, podłość, zazdrość

↑↑

Rozdział 7

1. Nie sądźcie*, abyście nie zostali osądzeni.      Rz 14,1

* lub: wydać wyrok, spierać się w sądzie

2. Albowiem jakim sądem sądzicie, takim zostaniecie osądzeni, i jaką miarą* mierzycie, taką wam w zamian odmierzą.      Jr 51,24; Ps 18,25; Jk 2,13

* gr.: metron - miara, pręt mierniczy

3. A czemu widzisz drzazgę* w oku swojego brata, a nie dostrzegasz belki w swoim oku?      Łk 6,41

* dosłownie: coś suchego, badyl, gałązka, źdźbło, słomka

4. Albo jak możesz powiedzieć swojemu bratu: Pozwól, że wyrwę drzazgę z twojego oka, a oto belka jest w twoim oku?

5. Obłudniku*! Wyrwij wpierw belkę ze swojego oka, a wtedy przejrzysz, by wyrwać drzazgę z oka swojego brata.      Mt 22,18; 2Krn 28,10; J 8,7

* gr.: hipokrytes - pierwotnie - ten, który odpowiada, aktor - obłudnik

6. Nie dawajcie psom* tego, co jest święte, i nie rzucajcie swoich pereł przed świnie, aby ich czasem nie podeptały swoimi nogami, a następnie nie obróciły się i was nie rozszarpały.      Mt 15,26; 2P 2,1; 2P 2,22; Mt 13,46

* psy i świnie były uważane za zwierzęta nieczyste

7. Proście*, a zostanie wam dane; szukajcie, a znajdziecie; pukajcie, a zostanie wam otworzone.      1Krl 3,5; J 14,13; Jk 1,5; Mt 6,33; Mt 21,22

* gr.: aiteo - prosić, błagać, wzywać, pożądać, wymagać

8. Bo każdy, kto prosi, otrzymuje; a kto szuka*, znajduje; a temu, kto puka, zostanie otworzone.

* gr.: dzeteo - szukać, dociekać

9. Albo kto z was jest takim człowiekiem, który, gdy syn prosiłby o chleb, to* poda mu kamień?      Łk 11,11; Mt 6,26

* dosłownie: czy

10. Albo kiedy prosiłby o rybę, to* poda mu węża?      Mt 15,22; Dz 9,11

* dosłownie: czy

11. Jeśli więc wy, będąc złymi*, wiecie jak dawać dobre dary waszym dzieciom, o ile bardziej Ojciec wasz, który jest w niebiosach, da to, co dobre tym, którzy Go proszą.      Rdz 6,6; Rdz 8,21; Jk 1,17; Łk 11,11

* gr.: poneros - niegodziwy, nikczemny, zły, zepsuty, podły

12. Wszystko więc, cokolwiek byście chcieli, aby wam ludzie czynili, to i wy im czyńcie; takie* jest bowiem Prawo i Prorocy.      Łk 6,31; Kpł 19,18; Mt 22,39; Rz 13,8

* lub: to jest

13. Wchodźcie przez ciasną bramę. Albowiem szeroka jest brama i przestronna droga, która prowadzi do zguby*, i wielu jest takich, którzy przez nią wchodzą.      Łk 13,24; Mk 10,23; J 10,9; J 14,6

* gr.: apoleia - całkowite zniszczenie, zguba, zagłada, zmarnotrawienie

14. Gdyż* ciasna jest brama i wąska** droga, która prowadzi do życia, a mało jest takich, którzy ją znajdują.      Iz 35,8; 1P 3,20

* mss Byz - gr.: ti - jakże, jak; ** lub: zwężona jest droga prowadząca w życie

15. Zważcie* na fałszywych proroków, którzy przychodzą do was w owczej skórze**, ale wewnątrz są drapieżnymi wilkami.      Jr 14,14; Mt 16,6; Łk 12,15; Kol 2,8; Mt 24,4; Pwt 13,1

* lub: zwrócić uwagę, wystrzegać się; ** dosłownie: w odzieniu

16. Po ich owocach poznacie* ich. Czy zbierają winogrona z cierni albo figi z ostu?      Ga 5,19-22; Jk 3,12; Ps 1,3

* gr.: epiginosko - poznać gruntownie, dokładnie wiedzieć, upewnić się

17. Tak każde dobre drzewo przynosi dobre owoce, ale zgniłe drzewo przynosi złe owoce.

18. Nie może dobre drzewo przynosić złych owoców, ani zgniłe* drzewo przynosić dobrych owoców.      Ga 5,10; 1J 3,9

* lub: spróchniałe

19. Każde drzewo, które nie przynosi dobrego* owocu, jest wycinane i wrzucone w ogień.      Mt 3,10; J 15,2; Hbr 6,8

* gr.: kalos - piękne, dobre, szlachetne

20. Zatem prawdziwie po ich owocach poznacie* ich.

* gr.: epiginosko - poznać gruntownie, dokładnie wiedzieć, upewnić się

21. Nie każdy, kto do mnie mówi: Panie, Panie, wejdzie do Królestwa Niebios, lecz ten, kto czyni wolę Ojca mojego, który jest w niebiosach.      Mt 25,11; Łk 6,46; J 6,40

22. Wielu powie mi tego dnia: Panie, Panie, czy w Twoim imieniu nie prorokowaliśmy i w Twoim imieniu nie wypędzaliśmy demonów, i w Twoim imieniu nie czyniliśmy wielu dzieł mocy*?      Jr 14,14; Jr 27,15; Łk 13,25; 1Kor 13,1

* gr.: dynamis - siła, moc, zdolność, moc czynienia cudów

23. A wtedy wyznam im: Ponieważ* nigdy was nie poznałem**, odejdźcie ode mnie wy, którzy czynicie bezprawie***.      2Tm 2,19; Mt 25,41

* gr.: hoti - że, ponieważ, jako że; ** gr.: ginosko - poznanie, nawiązanie intymnej więzi; *** gr.: anomia - nieprawość, niegodziwość

24. Każdy więc, kto słucha tych moich słów i czyni je, będzie podobny do męża rozsądnego*, który zbudował swój dom na skale;      Jk 1,22-25; 1Kor 3,10

* lub: rozumny, rozważny, mądry

25. I spadł gwałtowny deszcz, i wezbrały* rzeki, i zawiały wiatry, i uderzyły w ten dom, i nie runął**, bo miał założony fundament na skale.      Prz 12,3; Dz 14,22

* dosłownie: przyszły; ** upadł

26. A każdy, kto słucha tych moich słów, a nie czyni ich, będzie podobny do męża głupiego, który zbudował swój dom na piasku.      Ez 33,32

27. I spadł gwałtowny deszcz, i wezbrały* rzeki, i zawiały wiatry, i uderzyły w ten dom, i runął**, a upadek jego był wielki.      Ez 13,10-14; 2P 2,20; Mt 12,43

* dosłownie: przyszły; ** upadł

28. I stało się, gdy Jezus dokończył te słowa, że tłumy zdumiewały* się nad Jego nauką.      Mt 13,54; Łk 4,32; J 7,46; Mt 19,1; Mt 26,1

* gr.: ekplesso - być oszołomionym, zdziwionym - por. Dz 13,12 przypis *

29. Uczył ich bowiem jak ten, który ma władzę*, a nie jak ich uczeni w Piśmie.

* gr.: eksousia - władza, prawo, autorytet, moc

↑↑

Rozdział 8

1. A gdy zszedł z góry, podążały za Nim wielkie tłumy;      Łk 5,12-16

2. I oto przyszedł trędowaty, i oddał Mu pokłon, mówiąc: Panie! Jeślibyś chciał, możesz mnie oczyścić.      Kpł 13,44-46; Lb 5,2

3. I Jezus wyciągnął rękę, i dotknął* go, mówiąc: Chcę, zostań oczyszczony; i natychmiast został oczyszczony ze swojego trądu.

* gr.: haptomai - przylgnąć, dotknąć - por. Kpł 13,45

4. I Jezus powiedział do niego: Uważaj, abyś nikomu o tym nie mówił, ale idź, pokaż siebie kapłanowi, i ofiaruj dar, który nakazał Mojżesz, na świadectwo dla nich.      Mk 1,44; Kpł 13,2; Łk 17,14

5. A gdy Jezus wszedł do Kafarnaum, przyszedł do Niego setnik i prosił Go, mówiąc:

6. Panie! Sługa* mój leży w domu sparaliżowany i strasznie** cierpi.      Mt 4,24; Mt 9,2; Dz 8,7; Hi 31,13

* gr.: pais - chłopiec, młody niewolnik; ** okrutnie

7. A Jezus powiedział do niego: Ja przyjdę i uzdrowię* go.

* gr.: therapeuo - uleczyć - por. Hbr 3,5 przypis *

8. A setnik odpowiedział, mówiąc: Panie! Nie jestem godny, abyś wszedł pod mój dach, ale powiedz tylko słowo*, a będzie uzdrowiony mój sługa**.

* mss Byz - słowem; ** gr.: pais - chłopiec, sługa, młody niewolnik

9. Bo i ja jestem człowiekiem podległym władzy innego i mam pod sobą żołnierzy. Mówię jednemu: Idź, a idzie; a drugiemu: Przyjdź, a przychodzi; a swojemu słudze*: Czyń to, a czyni.

* gr.: doulos - por. Mt 20,27 przypis *

10. A gdy Jezus to usłyszał, pełen podziwu* powiedział do tych, którzy szli za Nim: Zaprawdę mówię wam, nawet w Izraelu nie znalazłem tak wielkiej wiary.      Mt 15,28; Mk 6,6; Łk 7,9

* gr.: thaumadzo - podziwiać, zdumiewać się

11. A mówię wam: Wielu przyjdzie ze wschodu i z zachodu, i spoczną* przy stole z Abrahamem, Izaakiem i Jakubem w Królestwie Niebios.      Iz 49,12; Łk 13,28; Ml 1,11; Ps 107,3

* gr.: anaklino - położyć przy stole, wygodnie usadowić, oprzeć

12. Lecz synowie Królestwa zostaną wyrzuceni* w ciemność zewnętrzną. Tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.      Mt 3,9; Mt 7,23; Mt 21,43; 2P 2,4; Mt 13,42; Mt 22,13; Mt 24,5

* gr.: ekballo - wyrzucić, wypędzić, wypchnąć, odrzucić z pogardą, wyrwać z czegoś

13. I Jezus powiedział setnikowi*: Idź, i jak uwierzyłeś, tak niech ci się stanie. I w tej godzinie jego sługa** został uzdrowiony.      Mt 15,28

* gr.: hekatontarches - dowódca 100 żołnierzy, centurion; ** gr.: pais - chłopiec, sługa, młody niewolnik

14. A gdy Jezus przyszedł do domu Piotra, ujrzał jego teściową* złożoną** chorobą i gorączkującą.      Mk 1,30; Łk 4,38; 1Kor 9,5

* gr.: penthera - teściowa, matka żony; ** gr.: ballo - złożony chorobą

15. I dotknął jej ręki, i opuściła ją gorączka. A ona wstała i usługiwała im*.

* mss Byz - Mu

16. A gdy nastał wieczór, przyprowadzili do Niego wielu opętanych*; i wypędził duchy słowem, i uzdrowił wszystkich, którzy mieli się źle;      Łk 8,3

* tj. opętanych przez demona

17. Aby wypełniło się to, co zostało powiedziane przez proroka Izajasza, mówiącego: On wziął na siebie nasze słabości i poniósł nasze choroby.      Iz 53,4; 1P 2,24

18. Jezus natomiast, widząc wokół siebie wielkie tłumy, rozkazał odpłynąć na drugą stronę.      Łk 9,57-62; Łk 8,22; J 6,15

19. I podszedł jeden uczony w Piśmie, i powiedział do Niego: Nauczycielu! Pójdę* za Tobą, dokądkolwiek byś poszedł.      Mk 12,32

* gr.: akoloutheo - towarzyszyć, iść z kimś lub za kimś, być posłusznym

20. A Jezus mówi do niego: Lisy mają nory, a ptaki na niebie gniazda; ale Syn Człowieczy* nie ma, gdzie by skłonił głowę.      Iz 53,2; Ps 84,3; 2Kor 8,9

* w NP tylko określenie Jezusa

21. A inny z Jego uczniów powiedział do Niego: Panie! Pozwól* mi najpierw odejść i pogrzebać mojego ojca.      Lb 6,6; 1Krl 19,20; Mt 19,29

* gr.: epitrepo - zezwolić, upoważnić, dopuścić, powierzyć

22. Ale Jezus powiedział mu: Pójdź* za mną i pozwól umarłym pogrzebać swoich umarłych.      J 1,43; Łk 15,32; Kol 2,13; 1Tm 5,6

* gr.: akoloutheo - por. w. 19 przypis *, tu: w trybie rozkazującym

23. I gdy On wstąpił do łodzi, weszli za Nim i Jego uczniowie.      Mk 4,35; Łk 8,22-25; Mt 9,1

24. A oto wielkie trzęsienie* stało się na morzu, tak że fale przykrywały łódź. On natomiast spał.      Ps 4,8; Mk 4,37; Dz 27,14

* gr.: seismos - trzęsienie, poruszenie, burza, trzęsienie ziemi

25. I podeszli Jego* uczniowie, i obudzili Go, mówiąc: Panie, ratuj** nas! Giniemy***!      Mk 4,38

* brak w mss Byz; ** gr.: sodzo - zbawić, ocalić, uratować, uzdrowić; *** gr.: apollymi - niszczyć, usunąć, położyć kres, zginąć, zgładzić

26. I powiedział do nich: Czemu jesteście przestraszeni? O małej wiary! Wtedy wstał, skarcił* wiatr i morze; i nastała wielka cisza.      Mt 14,31; Ps 44,23; Iz 51,9

* gr.: epitimao - napominać, surowo skarcić, zgromić, obarczyć winą

27. A ludzie dziwili się, mówiąc: Kim jest Ten, że Mu i wiatry, i morze są posłuszne*?

* gr.: hypakouo - słuchać, ulegać czyjeś woli, być posłusznym

28. I gdy przybył na drugą stronę do krainy Gergezeńczyków*, wyszli Mu na spotkanie** dwaj opętani przez demony, wyszli z grobowców, bardzo groźni, tak że nie było mocnego, aby przejść tą drogą.      Mk 5,1; Łk 8,26; Rdz 10,16

* tj. mieszkaniec miasta Gergezy; ** lub: wyszli naprzeciw

29. A oto wrzeszczeli, mówiąc: Co nam i Tobie*, Jezusie, Synu Boży?! Przyszedłeś tu przed czasem nas dręczyć**?!      Łk 16,23; Obj 14,10

* hebraizm: Dlaczego mnie tak traktujesz? To twoja sprawa, Co mi do tego? - por. J 2,4 przypis *; ** gr.: basanidzo - por. Mk 5,7 przypis **

30. A w oddaleniu* od nich była wypasana wielka trzoda świń.

* gr.: makran - daleko, kawał drogi

31. Wówczas demony prosiły Go, mówiąc: Jeśli nas wyganiasz*, pozwól nam wejść w tę trzodę świń.

* gr.: ekballo - wyrzucić, odrzucić - por. Mt 8,12 przypis *

32. I powiedział im: Odejdźcie*. A one wyszły, i weszły w trzodę świń, i oto ruszyła cała trzoda świń w dół urwiska, w morze, i zginęły w wodach.

* gr.: hypago - odejść, cofnąć się, iść naprzód

33. Pasterze natomiast uciekli, i gdy odeszli do miasta, opowiedzieli wszystko, i to, co stało się z opętanymi*.

* gr.: daimonidzomai - por. Mt 9,32 przypis *

34. A oto całe miasto wyszło na spotkanie Jezusa, a gdy Go ujrzeli, prosili, aby odszedł* z ich granic.      Hi 21,14; Hi 22,17; Dz 16,39

* gr.: metabaino - przeprawić się na drugą stronę

↑↑

Rozdział 9

1. A gdy wstąpił do łodzi, przeprawił się na drugi brzeg i przyszedł do swojego* miasta.      Mt 2,1-12; Łk 5,17-26; Mt 4,13

* tj. do Kafarnaum - miasteczko leżące nad Jeziorem Galilejskim

2. I oto przynieśli do Niego sparaliżowanego, leżącego na posłaniu. A Jezus, widząc ich wiarę, powiedział do sparaliżowanego: Ufaj*, dziecko**! Odpuszczone są ci twoje grzechy.      Mk 2,3; Łk 5,18; Mt 8,10

* gr.: tharseo - odwagi, bądź dobrej myśli, nie bój się; ** gr.: teknon - dziecko w czułym zwrocie

3. A oto niektórzy z uczonych w Piśmie* mówili w sobie: On bluźni.      Dz 6,11; Mk 2,7; Kpł 24,16

* gr.: grammateus - znawca, interpretator Prawa, pisarz

4. A Jezus, znając* ich myśli, powiedział: Dlaczego rozmyślacie** o złych rzeczach w swoich sercach?      Rdz 6,5; Mt 12,25; J 2,25

* lub: widzieć, postrzegać, odkrywać; ** lub: rozważać, zastanawiać się

5. Albowiem co jest łatwiej powiedzieć: Odpuszczone* są ci twoje grzechy, czy powiedzieć: Wstań i chodź?

* gr.: afiemi - dać odejść, umorzyć dług, przebaczyć, uwolnić

6. Ale abyście wiedzieli, że Syn Człowieczy ma władzę* na ziemi odpuszczać grzechy; wtedy powiedział do sparaliżowanego**: Powstań, weź swoje posłanie i idź do swojego domu.      Mi 7,18; Mt 6,12; Kol 3,13

* gr.: eksousia - autorytet, prawo, moc; ** gr.: paralitikos - paralityk, ułomny

7. I gdy powstał, poszedł do swojego domu.

8. Gdy tłum to ujrzał, dziwił się i chwalił Boga, który dał taką władzę* ludziom.      Mt 15,31; Mk 7,37; Łk 5,26

* gr.: eksousia - autorytet, prawo, moc

9. A Jezus, odchodząc stamtąd, ujrzał człowieka siedzącego przy stole celnym, zwanego Mateuszem, i mówi do niego: Pójdź* za mną; a on wstał i poszedł za Nim.

* por. Mt 8,22 przypis *

10. I stało się, gdy Jezus spoczywał u stołu w jego domu, że oto wielu celników* i grzeszników przyszło, i spoczęło przy stole z Jezusem i z Jego uczniami.      Mt 5,46; Łk 5,29; J 9,31

* gr.: telones - poborca podatków bądź cła

11. Widząc to, faryzeusze* powiedzieli Jego uczniom: Dlaczego wasz nauczyciel je z celnikami i grzesznikami?      Iz 65,5; Łk 5,30

* tj. członek stronnictwa faryzeuszów - por. w. 14 przypis *

12. A gdy Jezus to usłyszał, powiedział im: Nie potrzebują zdrowi* lekarza, ale ci, co mają się źle.      Ps 41,4; Obj 3,17; Oz 14,4

* gr.: ischyo - być silnym, mieć moc, być dobrego zdrowia

13. Idźcie więc i nauczcie się, co to znaczy: Miłosierdzia* chcę, a nie ofiary. Bo nie przyszedłem wzywać do upamiętania** sprawiedliwych, ale grzeszników.      Prz 21,3; Oz 6,6; Am 5,21; Mk 2,17; Łk 5,32

* gr.: eleos - miłosierdzie, współczucie, litość; ** gr.: metanoia - zmiana myślenia, zawrócenie - por. 2P 3,9 przypis **

14. Wtedy podeszli do Niego uczniowie Jana, mówiąc: Dlaczego my i faryzeusze* często** pościmy, a Twoi uczniowie nie poszczą?      Łk 5,33; Mk 2,18

* aramejski: etymologicznie- oddzielony, członek stronnictwa religijnego, zwolennik tradycji ustnej; ** lub: wiele Łk 5,33

15. I Jezus powiedział im: Czy mogą przyjaciele* domu weselnego smucić się, dopóki jest z nimi oblubieniec**? Ale przyjdą dni, gdy będzie zabrany od nich oblubieniec, i wtedy będą pościć.      Iz 62,5; J 3,29; Obj 19,9; Dz 13,2

* gr.: hyios - syn, tu: drużba, gość weselny; ** lub: pan młody

16. A nikt nie nakłada łaty z surowego* sukna w starą szatę; albowiem to wypełnienie zrywa brzegi szaty i rozdarcie staje się gorsze.      J 16,12; Ps 125,3; Iz 40,11

* gr.: agnafos - niezmielony, niezgręplowana wełna, nieprzerobiona - stąd: nowy, surowy

17. I nie leją młodego* wina w stare bukłaki; bo inaczej pękają bukłaki, i wino wycieka, a bukłaki się niszczą; ale młode* wino leją w nowe** bukłaki, a wtedy oba są zachowane.      Joz 9,4; Mk 2,22; Hi 32,19; Łk 5,36

* gr.: neos - nowe jakościowo; ** gr.: kainos - nowe w czasie

18. Gdy to do nich mówił, oto przyszedł przełożony synagogi i oddał Mu pokłon, mówiąc: Córka moja właśnie umarła*, ale przyjdź i połóż** na nią swoją rękę***, a ożyje.      Mk 5,22; Mt 8,2; Mt 15,25

* dosłownie: osiągnęła kres, doszła do końca; ** gr.: epitithemi - położyć bądź postawić na; *** tu: l.poj.

19. I wstał Jezus, i poszedł za nim wraz ze swoimi uczniami.

20. I oto kobieta, która krwawiła od dwunastu lat, podeszła z tyłu i dotknęła się skraju* Jego szaty.      Kpł 15,25; Lb 15,38; Pwt 22,12; Mk 5,25

* hebr. cicit - frędzle z wełny na skraju szaty przypominające o Prawie

21. Mówiła bowiem w sobie: Jeśli tylko dotknę Jego szaty, będę uzdrowiona*.

* gr.: sodzo - ocalić, uratować, zbawić, uzdrowić

22. Ale Jezus odwrócił się, ujrzał ją i powiedział: Ufaj*, córko! Twoja wiara cię uzdrowiła; i kobieta została uzdrowiona w tej godzinie.      Mk 10,52; Łk 7,50; Hbr 4,2

* gr.: tharseo - być odważnym, dobrej myśli, ufać, nabrać otuchy

23. A gdy Jezus przyszedł do domu przełożonego synagogi, ujrzał flecistów i tłum czyniący zgiełk*;

* lub: czyniący zamieszanie, wrzawę

24. Mówi im: Wycofajcie się, bo dziewczynka nie umarła, ale śpi. I szydzili* z Niego.      J 11,11; J 14,25; Ps 22,6

* lub: drwili, wyśmiewali

25. Ale gdy wyrzucono tłum, wszedł, ujął ją za rękę, i dziewczynka wstała.

26. I rozeszła się wieść* o tym po całej tamtejszej ziemi.

* gr.: feme - wieść, doniesienie, wiadomość

27. I gdy Jezus odchodził stamtąd, szli za Nim dwaj ślepi, wołając* i mówiąc: Synu Dawida! Zmiłuj** się nad nami!      Łk 18,38; Mt 20,30; Mt 22,42

* lub: krzycząc; ** okaż miłosierdzie, litość

28. A gdy wszedł do domu, przyszli do Niego owi ślepi, i Jezus mówi im: Czy wierzycie, że mogę to uczynić? Mówią do Niego: Tak, Panie!      Mk 9,23

29. Wtedy dotknął ich oczu, mówiąc: Zgodnie* z waszą wiarą niech się wam stanie.      Mt 8,13

* gr.: kata - według, zgodnie, w kierunku, na podstawie

30. I otworzyły się ich oczy; a Jezus nakazał* im surowo, mówiąc: Uważajcie, niech nikt o tym nie wie.      Iz 35,5; Mt 12,16; Mt 17,9; Ps 146,8

* gr.: embrimaomai - surowo nakazać, być wewnątrz wstrząśnięty

31. Lecz oni wyszli i rozgłosili o Nim po całej tamtejszej ziemi.

32. A gdy oni wychodzili, oto przyprowadzono do Niego człowieka niemego, który był opętany* przez demona.      Mt 12,22; Łk 11,14

* gr.: daimonidzomai - być pod władzą lub wpływem demona

33. Po wypędzeniu demona, niemy przemówił; i dziwiły się tłumy, mówiąc: Nigdy nic takiego nie pojawiło się w Izraelu.      Iz 35,6

34. Lecz faryzeusze mówili: Przez władcę* demonów wygania demony.      J 3,20; Mk 3,22; Łk 11,15

* gr.: archon - przywódca, władca, naczelnik

35. I obchodził Jezus wszystkie miasta i wioski*, nauczając w ich synagogach i głosząc Ewangelię o Królestwie, uzdrawiając** każdą chorobę i każdą słabość wśród ludu.      Mk 1,1; Mk 1,14; Mk 4,23; Dz 20,24; Rz 10,15; Ga 1,7; Ga 2,7

* lub: miasteczka; ** gr.: terapeuo - por. Hbr 3,5 przypis *

36. A widząc tłumy, ulitował* się nad nimi, gdyż byli wyczerpani** i porzuceni jak owce, niemające pasterza.      Lb 27,17; Jr 50,6; Ez 34,5

* lub: mieć poruszone wnętrze, współczuć; ** osłabieni, znużeni

37. Wtedy powiedział swoim uczniom: Żniwo wprawdzie jest wielkie, ale robotników mało.      Łk 10,2; J 4,35; 1Kor 3,9

38. Proście więc Pana żniwa, aby wypchnął* robotników na swoje żniwo.      Łk 11,14; Mk 9,17

* gr.: ekballo - wyrzucić, wypchnąć gwałtownie, wyrwać

↑↑

Rozdział 10

1. A gdy przywołał swoich dwunastu uczniów, dał im władzę* nad duchami nieczystymi, aby je wypędzali, i aby uzdrawiali wszelką chorobę** i wszelką słabość***.      Mk 3,13; Dz 1,8

* gr.: eksousia - prawo, autorytet, moc; ** gr.: nosos - choroba, plaga, dolegliwość; *** gr.: malakia - niemoc

2. A to są imiona dwunastu apostołów*: pierwszy Szymon, zwany Piotrem, i Andrzej, jego brat; Jakub, syn Zebedeusza, i Jan, jego brat;      J 1,40; Mk 1,29; Łk 6,13; Ef 4,11; Mt 4,18

* gr.: apostolos - poseł, posłaniec, wysłannik z rozkazami

3. Filip i Bartłomiej, Tomasz i celnik Mateusz, Jakub, syn Alfeusza, i Lebeusz, o przydomku* – Tadeusz;      J 14,22; Dz 1,13

* gr.: epikaleomai - przypisać przydomek, być nazwanym po kimś

4. Szymon Kananejczyk i Judasz Iskariota*, ten, który Go wydał.      Mk 14,43; J 6,70; Dz 1,25

* gr.: iskariotes - człowiek z Kariotu, tj. miasta o tej nazwie

5. Tych to dwunastu posłał Jezus, rozkazując im i mówiąc: Na drogę pogan* nie wstępujcie** i nie wchodźcie do miasta Samarytan;      Rz 15,8; Dz 10,45; Mt 4,15; J 7,35; 2Krl 17,24

* gr.: ethnos – narody, grupy etniczne, nie-Żydzi; ** dosłownie: oddalajcie się

6. Ale idźcie raczej do owiec zgubionych z domu Izraela.      Mt 15,24; Dz 13,46; Rz 11,11

7. A idąc głoście*, mówiąc: Przybliżyło** się Królestwo Niebios.      Mt 4,17; Mk 6,12; Dz 4,2

* gr.: kerysso - być heroldem, ogłaszać jak herold; ** lub: jest bliskie

8. Słabych uleczcie*, trędowatych oczyszczajcie, umarłych** wskrzeszajcie**, demony wyganiajcie. Za darmo wzięliście, za darmo też dawajcie.      Mk 16,17; Łk 10,9

* tryb rozkazujący; ** brak w mss Byz

9. Nie nabywajcie* złota, ani srebra, ani miedzi** w swoje trzosy***;      Mk 6,8; Łk 9,3; 1Kor 9,7

* lub: dostać, zdobyć, posiąść; ** tj. pieniądze wykonane z miedzi; *** tj. pas służący jako schowek

10. Ani torby na drogę, ani dwóch sukien, ani sandałów, ani lasek. Albowiem godny* jest robotnik swojego wyżywienia.      Łk 10,4; 1Tm 5,18; Ga 6,6

* gr.: aksios - mający swą wartość, zasługujący na coś, godny, stosowny, odpowiedni

11. A do któregokolwiek miasta lub wioski wejdziecie, dokładnie dowiedzcie* się, kto jest w nim godny, i tam mieszkajcie**, dopóki nie wyjdziecie.      Mk 6,10; Łk 9,4; Dz 21,4

* gr.: eksetadzo - badać ściśle, pytać; ** lub: pozostańcie

12. Wchodząc natomiast do domu, pozdrówcie* go.      Łk 10,5-6; Dz 10,36; 2Kor 5,20

* lub: wziąć w objęcia, przyjąć z radością, dobrze życzyć

13. I jeśli ten dom prawdziwie* byłby godny, niech przyjdzie pokój wasz do niego, a jeśli nie byłby godny, pokój wasz niech wróci do was.      Ps 35,13; Łk 10,6

* gr.: men - partykuła wzmacniająca

14. A jeśli ktoś by was nie przyjął, ani nie słuchał waszych słów, wychodząc z domu albo z tego miasta, strząśnijcie proch ze swoich stóp.      Mt 10,40; Mk 6,11; Ne 5,13; Dz 13,51

15. Zaprawdę* mówię wam: Znośniej będzie ziemi Sodomy i Gomory w dniu sądu, niż temu miastu.      Rdz 18,20; Mt 11,22; Łk 10,12; 2P 2,9; 2P 3,7

* gr.: amen - z hebr. godne wiary lub jako akt potwierdzenia

16. Oto ja posyłam was jak owce w sam środek wilków. Bądźcie więc roztropni jak węże i prości* jak gołębice.      Łk 10,3; Dz 20,29; Kol 4,5; Rz 16,19; J 10,12

* lub: szczerzy, niewinni

17. I uważajcie na ludzi; będą bowiem wydawać was lokalnym sanhedrynom*, i będą was biczować w swoich synagogach.

* gr.: synderion - por. Mt 26,59 przypis *, tu: zgromadzenie, rada lokalna

18. I będziecie prowadzeni przed namiestników* i przed królów z mojego powodu**, na świadectwo przeciwko nim i poganom.      Mt 24,14; Flp 3,2

* gr.: hegemon - przywódca, władca legatus Ceasaris - zarządzający prowincją; ** lub: ze względu

19. Ale gdyby was wydali, nie martwcie* się, jak i co będziecie mówić; albowiem w tej godzinie zostanie wam dane, co macie powiedzieć.      Mt 6,25; Flp 4,6; Jk 1,5; Wj 4,12; Jr 1,7

* gr.: merimnao - troszczyć się, zabiegać o coś, niepokoić się

20. Bo to nie wy mówicie, ale Duch Ojca waszego mówi w was.      J 14,26; 1Kor 2,4; 2Sm 23,2

21. I wyda na śmierć brat brata, a ojciec dziecko. Dzieci powstaną przeciwko rodzicom i uśmiercą* ich.      Mi 7,6; 2Sm 16,11

* gr.: thanatoo - spowodować śmierć, stać się martwym

22. I będziecie znienawidzeni* przez wszystkich z powodu mojego imienia. Lecz kto wytrwa** do końca, ten będzie ocalony***.      Mt 24,9; Iz 66,5

* gr.: miseo - nie cierpieć, gardzić, wzdrygać się, nienawidzić; ** gr.: hypomeno - trwać, nie wycofać się, znosić dzielnie; *** gr.: sodzo - zbawić, uratować, ocalić

23. A gdy będą was prześladować w tym mieście, uciekajcie do drugiego. Zaprawdę mówię wam, że nie skończycie obchodzić miast Izraela, a Syn Człowieczy przyjdzie*.      Mt 24,27; Mt 26,64

* gr.: erchomai - przyjść, przybywać, ukazać się

24. Nie jest uczeń nad nauczyciela, ani sługa* nad swojego pana.      Łk 6,40; J 15,20

* gr.: doulos - niewolnik, w myśli hebr. - sługa - por. Wj 21,1-6

25. Wystarczy uczniowi, aby stał się jak jego nauczyciel, a sługa jak jego pan. Jeśli gospodarza nazywali Belzebubem*, o ile bardziej będą tak nazywać jego domowników**.

* tj. „Pan much” - bóstwo Ekronitów - por. 2Krl 1,2; ** por. w. 36 przypis *

26. Dlatego nie bójcie się ich. Albowiem nie ma nic zasłoniętego, co nie będzie odsłonięte*, i nic ukrytego, co nie będzie poznane.      Iz 51,7; Jr 1,18; 1Kor 4,5

* gr.: apokalypto - por. 1P 1,12 przypis *

27. Co wam mówię w ciemności, powiedzcie w świetle, a co słyszycie na ucho, rozgłaszajcie* na tarasach**.      Łk 8,10; Prz 8,2; Dz 5,20

* gr.: epo - mówić, wygłaszać, przemawiać; ** lub: dachach

28. I nie bójcie się tych, którzy zabijają ciało, lecz nie mogą zabić duszy*; ale bójcie się bardziej Tego, który może i duszę, i ciało zgubić w Gehennie**.      Ps 56,4; Iz 8,13; Iz 51,7; Łk 12,4; Obj 2,10

* gr.: psyche - życie, osoba, dusza; ** tj. dolina i wąwóz Hinnom na płd. zach. od Jerozolimy, symbol wiecznego potępienia

29. Czy nie sprzedają dwóch wróbli za assariona*? A jednak ani jeden z nich nie upadnie** na ziemię bez woli Ojca waszego.      Łk 12,4; Mt 18,28; Ps 104,27

* moneta o bardzo niskiej wartości, 2 godziny pracy pracownika rolnego; ** gr.: pipto - spaść, w przenośni podlegać potępieniu - Jk 5,12 przypis *

30. Nawet i włosy na waszej głowie wszystkie są policzone.      1Sm 14,45; 2Sm 14,11; Łk 12,7

31. Nie bójcie się więc; wy jesteście ważniejsi niż wiele wróbli.      Mt 6,26; 1Kor 9,9

32. Każdy więc, kto przyzna* się do mnie przed ludźmi, do tego i ja przyznam się przed Ojcem moim, który jest w niebiosach.      Łk 12,8; Rz 10,9; 1Tm 6,12

* lub: wyznać, ogłosić - por. 1J 1,9 przypis *

33. A ktokolwiek wyparłby* się mnie przed ludźmi, tego i ja wyprę* się przed moim Ojcem, który jest w niebiosach.      2Tm 2,12; 2P 2,1; 1J 2,23

* lub: odrzucić, odmówić, zaprzeć

34. Nie sądźcie, że przyszedłem przynieść* pokój na ziemię; nie przyszedłem przynieść* pokój, lecz miecz.      Łk 12,49; Jr 15,10

* dosłownie: rzucić

35. Bo przyszedłem rozdzielić* człowieka z jego ojcem, i córkę z jej matką, a synową z jej teściową;      Mi 7,6; Mk 13,12; Łk 21,16

* gr.: dichadzo - oddzielić, przeciąć na dwoje, rozłupywać

36. I będą wrogami człowieka jego domownicy*.

* mss Byz - dosłownie: domowe - „to co w jego domu”

37. Kto miłuje ojca albo matkę bardziej niż mnie, nie jest mnie godny. I kto miłuje syna albo córkę bardziej niż mnie, nie jest mnie godny*.      Pwt 33,9; Łk 14,26; Łk 21,36; 2Tes 1,5

* gr.: aksios - mający swą wartość, zasługujący na coś, odpowiedni

38. Kto nie bierze swojego krzyża, a idzie* za mną, nie jest mnie godny.      Mt 16,24; Mk 8,24; Łk 14,27

* lub: podąża, towarzyszy - por. Mt 4,20 przypis *

39. Kto znajdzie swoje życie*, zgubi** je, a kto zgubi** swoje życie dla mnie, znajdzie je.      Mt 16,25; Łk 17,33; J 12,25

* gr.: psyche - życie, osoba, dusza; ** gr.: apollymi - niszczyć, usunąć, położyć kres, zginąć, zgładzić

40. Kto was przyjmuje, mnie przyjmuje, a kto mnie przyjmuje, przyjmuje Tego, który mnie posłał*.      Ga 4,14; Mt 18,5; Łk 10,16; J 12,44

* gr.: apostello - udać się do wyznaczonego miejsca, wysłać, odprawić

41. Kto przyjmuje proroka* w imieniu proroka, weźmie zapłatę** proroka; a kto przyjmuje sprawiedliwego w imieniu sprawiedliwego, weźmie zapłatę** sprawiedliwego.      Mt 16,27; 1Krl 17,10-24; 2Krl 4,8-17

* dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi lub ro’eh - widzący; ** lub: nagrodę

42. A kto napoiłby jednego z tych małych kubkiem zimnej wody tylko dlatego, że jest uczniem*, zaprawdę mówię wam, nie straci swojej zapłaty**.      Mt 25,40; Mk 9,41; Hbr 6,10; Prz 14,31; Prz 19,17

* dosłownie: w imieniu ucznia; ** lub: nagrody

↑↑

Rozdział 11

1. I stało się, kiedy Jezus zakończył wydawanie poleceń* dwunastu swoim uczniom, że odszedł stamtąd, aby nauczać i głosić w ich miastach**.      Mt 7,28; Mt 13,53; Mt 19,1; Mt 26,1

* gr.: diatasso - zarządzać, ustalić - por. Dz 7,44 przypis *; ** tj. w Galilei

2. A gdy Jan usłyszał w więzieniu o czynach Chrystusa, posłał dwóch ze swoich uczniów;      Rdz 49,10; Pwt 18,15; Ps 118,26; Łk 7,18; Mt 4,12; Mk 6,17

3. I powiedział do Niego: Czy to Ty jesteś tym, który ma przyjść, czy mamy oczekiwać kogoś innego?      Ml 3,1; Dn 9,26; Ps 2,6

4. A Jezus w odpowiedzi*, rzekł im: Idźcie i oznajmijcie Janowi, co słyszycie i widzicie:      Mt 8,3

* gr.: apokirnomai - idiom charakterystyczny dla języka hebrajskiego

5. Ślepi widzą, chromi* chodzą, trędowaci zostają oczyszczeni, głusi słyszą, umarli są wzbudzani, a ubogim** głoszona jest Ewangelia;      Iz 35,5; Iz 61,1; Ps 146,8; Mt 15,30; J 11,43; Łk 4,18

* lub: kulawi; ** gr.: ptochos - skrajny nędzarz, żebrak

6. A błogosławiony* jest ten, kto nie zgorszy** się z mojego powodu.      Iz 8,14; Mt 13,57; Mt 26,31; J 6,60

* lub: szczęśliwy; ** nie zrazi się do mnie - gr.: skandalidzo - powodować upadek, umieścić przeszkodę, zgorszyć, zrazić

7. A gdy oni odchodzili, Jezus zaczął mówić do tłumów o Janie: Co wyszliście oglądać na pustyni? Trzcinę chwiejącą się na wietrze?      Hi 21,18; Ml 3,1-5; Ef 2,3; Łk 1,15; J 5,35

8. Ale co wyszliście zobaczyć? Czy człowieka ubranego w miękkie* szaty? Oto ci, którzy noszą miękkie szaty, są w domach królów.

* gr.: malakos - zniewieściałe, delikatne, młody chłopiec pasywny uczestnik aktu homoseksualnego, ktoś uprawiający nierząd

9. Ale co wyszliście zobaczyć? Proroka? Tak, mówię wam, że więcej niż proroka.      Mt 21,24; Mk 9,11; Łk 1,76

10. Bo to jest ten, o którym napisano: Oto ja posyłam mojego posłańca* przed Twoim obliczem, który przygotuje** Twoją drogę przed Tobą.      Ml 3,1; Mt 3,3; Mk 1,2

* gr.: angelos - anioł, posłaniec; ** lub: zaopatrzyć, uczynić gotowym

11. Zaprawdę* mówię wam: Wśród narodzonych z kobiet, nie powstał większy nad Jana Chrzciciela; ale najmniejszy w Królestwie Niebios, większy jest niż on.      Mt 13,17; Łk 7,28; Hi 14,1

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary

12. A od dni Jana Chrzciciela aż dotąd Królestwo Niebios ulega gwałtowi*, i gwałtownicy porywają je.      Łk 13,24; Łk 16,16; J 16,15

* gr.: biadzo - doznawać przemocy, zmuszać, opanowywać siłą

13. Bo wszyscy Prorocy i Prawo prorokowali aż do Jana.      Mt 5,19; Rz 3,21

14. A jeśli chcecie to przyjąć*, on jest Eliaszem, który miał przyjść.      Ez 2,5; Ml 3,23; Mt 17,10

* gr.: dechomai - wziąć ręką, chwycić, przyjąć

15. Kto ma uszy, aby słuchać, niech słucha.

16. Ale do kogo przyrównam to pokolenie? Podobne jest do chłopców*, którzy siedzą na rynkach i wołają do swoich towarzyszy,

* gr.: pais - dziecko, chłopczyk, młody niewolnik, mss Byz - paidion

17. I mówią: Graliśmy wam na piszczałce, a nie tańczyliście; śpiewaliśmy pieśni żałobne, a nie uderzyliście się w piersi.      Łk 7,34

18. Przyszedł bowiem Jan, nie jadł i nie pił, a mówią: Ma demona.      Mt 3,4

19. Przyszedł Syn Człowieczy, jedząc i pijąc, a mówią: Oto człowiek – żarłok i pijak wina, przyjaciel celników i grzeszników; i mądrość została uznana za sprawiedliwą przez swoje dzieci.      Mt 9,14; Łk 7,34; Mt 12,41; 2Tm 2,25

20. Wtedy zaczął czynić wyrzuty* miastom, w których działo się bardzo wiele Jego dzieł mocy**, że nie upamiętały*** się, mówiąc:      Mk 9,19; Dz 17,20

* lub: ganić, grozić, besztać; ** lub: cudów; *** zmienić myślenie, zawrócić

21. Biada* tobie, Chorazin! Biada tobie, Betsaido! Bo gdyby te dzieła mocy stały się w Tyrze i w Sydonie, które stały się u was, już dawno by upamiętały się w worze i popiele.      Mt 23,23; Łk 11,42

* gr.: ouai - wyraz dźwiękonaśladowczy „och” wyrażający żal lub trwogę

22. Ale mówię wam: Znośniej* będzie Tyrowi i Sydonowi w dzień sądu, niż wam.      Mt 10,15; 2P 2,9; 1J 4,17

* lub: łatwiej do zniesienia

23. A ty, Kafarnaum, któreś zostało wywyższone aż do nieba, aż do Hadesu* zostaniesz strącone; bo gdyby w Sodomie stały się dzieła mocy, które stały się u ciebie, pozostałaby aż do dzisiaj.      Mt 4,13; Mt 9,1; Iz 14,13

* gr. określenie krainy umarłych - hebr. Szeol - Dz 2,27 - Ps 16,10

24. Ale mówię wam: Znośniej będzie ziemi Sodomy w dzień sądu, niż tobie.

25. W tym czasie odpowiadając, Jezus rzekł: Wysławiam* Cię Ojcze, Panie nieba i ziemi, że zakryłeś te rzeczy przed mądrymi i roztropnymi, a objawiłeś je niemowlętom.      1Kor 1,26; Łk 10,21

* lub: wyznaję, oświadczam

26. Tak, Ojcze, gdyż takie było* Twoje** upodobanie.

* dosłownie: stało się; ** dosłownie: przed Tobą

27. Wszystko zostało mi przekazane przez Ojca mojego i nikt nie zna dogłębnie* Syna, tylko Ojciec, i nikt nie zna dogłębnie* Ojca, tylko Syn, i ten, komu Syn zechce objawić.      Mt 28,18

* gr.: epignosis - znać dokładnie, gruntownie

28. Chodźcie* do mnie wszyscy, którzy jesteście spracowani** i obciążeni, a ja dam wam odpocząć***.      J 6,37; J 7,37; Obj 22,17

* gr.: deute - chodźcie - tryb rozkazujący; ** lub: utrudzeni; *** gr.: anapauo - dać wytchnąć, odświeżyć, zachować spokój

29. Weźcie na siebie moje jarzmo* i uczcie się ode mnie, że jestem łagodny i pokorny sercem, a znajdziecie odpocznienie dla swoich dusz;      Jr 6,16; Jr 31,25; Hbr 4,3; Flp 2,1

* tj. jarzmo zakładane na zwierzęta pociągowe chodzące w parze

30. Albowiem moje jarzmo jest wygodne*, a moje brzemię lekkie.      1J 5,3

* gr.: chrestos - odpowiednie, nadające się do użytku, łagodne

↑↑

Rozdział 12

1. W tym czasie Jezus szedł w szabat przez zboża*, a Jego uczniowie łaknęli i zaczęli rwać kłosy i jeść.      Łk 6,1; Pwt 23,25; Mk 2,23

* lub: pola uprawne

2. A gdy ujrzeli to faryzeusze, powiedzieli do Niego: Oto Twoi uczniowie czynią to, czego nie wolno czynić w szabat.      Wj 20,10; Pwt 5,14

3. A On powiedział im: Czy nie czytaliście, co uczynił Dawid, gdy łaknął*, on i ci, którzy byli z nim?      Mk 12,26; Łk 6,3; 1Sm 21,1-7

* gr.: peinao - cierpieć głód, być w potrzebie, pragnąć żarliwie

4. Jak wszedł do domu Bożego i jadł chleby ofiarne*, których nie wolno było jeść jemu, ani tym, którzy byli z nim, tylko samym kapłanom.      Wj 25,30

* lub: pokładne, wystawione na widok

5. Czy nie czytaliście w Prawie, że w szabat kapłani w świątyni profanują* szabat, a są bez winy?      Lb 28,9-10; J 7,23

* lub: zbezcześcić, skalać

6. Ale mówię wam, że tu jest ktoś większy* niż świątynia.      Mt 12,41; Kol 2,9

* dosłownie: większe

7. A gdybyście wiedzieli, co to jest: Miłosierdzia chcę, a nie ofiary, nie potępilibyście niewinnych.      Oz 6,6; Mi 6,6-8; Prz 17,5

8. Albowiem Syn Człowieczy jest Panem i* szabatu.      Mt 9,6; Łk 6,5; 1Kor 9,21

* brak w mss Byz

9. I odszedł stamtąd, i przyszedł do ich synagogi.      Mk 3,1-6; Łk 6,6; J 9,16

10. I oto był tam człowiek, który miał uschłą rękę. I zapytali Go, mówiąc tak, aby Go oskarżyć: Czy wolno uzdrawiać w szabat?

11. A On powiedział im: Kto spośród was okaże* się takim człowiekiem, który mając** jedną owcę, jeśli mu ta w szabat*** wpadnie do dołu, nie chwyci jej i nie wyciągnie?      Wj 23,4; Mt 18,12; Łk 13,15

* dosłownie: będzie; ** miałby; *** w szabaty

12. O ile więc ważniejszy jest człowiek od owcy! Tak więc dozwolone jest dobrze czynić w szabat*.      Łk 14,5; Łk 12,24

* dosłownie: w szabaty

13. Wtedy powiedział do tego człowieka: Wyciągnij swoją rękę; a on ją wyciągnął i stała się zdrowa* jak i druga.      Łk 13,15

* gr.: apokathistemi - przywrócić do stanu pierwotnego

14. A gdy faryzeusze wyszli, przyjęli plan* przeciwko Niemu, by Go zniszczyć**.      Mt 27,1; J 5,18

* lub: powziąć wspólną radę, postanowienie; ** zgubić

15. Jezus więc, mając tego świadomość*, odszedł stamtąd, a szły za Nim wielkie tłumy, a On uzdrowił ich wszystkich.

* gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, wejść w bliską relację

16. I stanowczo* im nakazał, aby Go nie ujawniali.

* gr.: epitimao - napominać, surowo skarcić

17. Aby wypełniło się to, co zostało powiedziane przez proroka Izajasza, mówiącego:

18. Oto mój sługa*, którego wybrałem, mój Umiłowany, w którym moja dusza znalazła upodobanie. Złożę na Nim mojego Ducha, a On oznajmi sąd narodom;      Mt 3,17; Iz 42,1-4; Łk 4,18

* gr.: pais - chłopiec, sługa

19. Nie będzie się spierał*, ani nie będzie krzyczał, i nikt nie usłyszy na ulicach** Jego głosu;      Za 9,9; Łk 17,20

* lub: kłócił; ** placach

20. Trzciny zgniecionej nie złamie, a lnu tlącego się nie zagasi, dopóki nie doprowadzi sądu do zwycięstwa;

21. A w imieniu Jego narody będą pokładać nadzieję.      Rz 15,12

22. Wtedy przyprowadzono do Niego opętanego* przez demona, który był ślepy i niemy. I uzdrowił go, tak że ślepy i niemy mówił i widział.      Mk 3,20; Łk 11,14-23; Łk 12,10

* gr.: daimonidzomai - być pod władzą lub wpływem demona

23. I zdumiały się wszystkie tłumy, i mówiły: Czy Ten nie jest synem Dawida?

24. A gdy faryzeusze to usłyszeli, powiedzieli: Ten nie wygania demonów inaczej, jak tylko przez Belzebuba*, władcę** demonów.      Mt 9,34; Mk 3,22

* ironicznie: „Pan much” bóstwo Ekronitów - por. 2Krl 1,2; ** gr.: archon - przywódca, władca, namiestnik

25. Lecz Jezus, znając ich myśli, powiedział im: Każde królestwo podzielone wewnętrznie*, pustoszeje, i każde miasto albo dom, wewnętrznie* podzielony, nie ostoi się.      Ps 139,2; Jr 17,10

* gr.: kath heautes - przeciw sobie samym

26. A jeśli szatan* wygania szatana, to został wewnątrz** podzielony; jak więc ostoi się jego królestwo?      Obj 12,9; Obj 20,2; 2Kor 4,4

* gr.: satanas - ten, który się sprzeciwia, przeciwnik; ** gr.: kath heautes - przeciw sobie samym

27. A jeśli ja przez Belzebuba wyganiam* demony, to przez kogo wyganiają wasi synowie? Dlatego oni będą waszymi sędziami.

* gr.: ekballo - wyrzucić, wypchnąć, wyrwać z czegoś

28. A jeśli ja przez* Ducha Bożego wyganiam demony, wtedy przyszło do was Królestwo Boże.      1J 3,8; Łk 11,20

* lub: w Duchu Bożym

29. Albo jak może ktoś wejść do domu mocarza* i zagrabić jego rzeczy, jeśli najpierw nie zwiąże mocarza? Dopiero wtedy ograbi** jego dom.      Iz 49,24-35; Łk 11,21; 1J 4,4

* gr.: ischyros - mocny, silny, potężny, warowny; ** gr.: diarpadzo - łupić, porywać, zabierać, grabić

30. Kto nie jest ze mną, jest przeciwko mnie, a kto nie zbiera* ze mną, rozprasza**.      Mt 6,24; Łk 9,50; Mk 9,40; J 11,52; 2Kor 6,15

* gr.: synago - gromadzić; ** skorpidzo - rozpraszać, rozsypać

31. Dlatego mówię wam: Każdy grzech i bluźnierstwo zostaną ludziom odpuszczone; natomiast bluźnierstwo* przeciwko Duchowi nie będzie ludziom odpuszczone.      Iz 55,7; 1Tm 1,13; 1J 1,9; Mk 3,29; Łk 12,10; Hbr 6,4; Hbr 10,26

* lub: zniesławienie, oszczerstwo, skalanie, obraza

32. I ktokolwiek powiedziałby słowo przeciwko Synowi Człowieczemu, zostanie mu odpuszczone; ale kto mówiłby przeciwko Duchowi Świętemu, nie zostanie mu odpuszczone, ani w tym wieku, ani w tym mającym nadejść.      Łk 11,32; 1Tm 1,13

33. A uczyńcie dobre drzewo, to i owoc jego będzie dobry; albo dopuśćcie by drzewo zgniło*, to i jego owoc będzie zgniły. Po owocu bowiem poznaje się drzewo.      Mt 7,17; Ez 18,31; Łk 6,43

* gr.: sapros - spróchniałe, bezużyteczne

34. Płody żmij! Jak możecie mówić dobrze, będąc złymi? Gdyż z obfitości serca mówią usta.      Mt 3,7; Mt 23,33; J 8,43; J 12,39; Rz 8,7

35. Dobry* człowiek wydobywa z dobrego skarbca serca dobre rzeczy, a zły człowiek wydobywa ze złego skarbca złe rzeczy.      Ps 37,30; Ef 4,9

* gr.: agathos - dobry, prawy, czcigodny

36. Mówię wam natomiast, że z każdego nieużytecznego* słowa, które wypowiedzą ludzie, zdadzą** sprawę w dzień sądu;

* gr.: argos - leżący odłogiem, próżny; ** gr.: apodidomi - oddać dla własnej korzyści, spłacić, odpłacić

37. Gdyż ze swoich słów zostaniesz uznany za sprawiedliwego, i ze swoich słów zostaniesz potępiony.      Łk 6,45; Hi 15,6; Prz 18,21

38. Wtedy odpowiedzieli niektórzy z uczonych w Piśmie i z faryzeuszów, mówiąc: Nauczycielu! Chcemy od Ciebie zobaczyć znak.

39. A On w odpowiedzi, rzekł im: Pokolenie złe i cudzołożne szuka znaku, a znak nie będzie mu dany, chyba że* znak proroka Jonasza.      Mt 16,4; Mk 8,11

* gr.: ei me - jeśli nie, jak tylko

40. Albowiem tak jak Jonasz był w brzuchu wielkiej ryby* trzy dni i trzy noce, tak będzie Syn Człowieczy** w sercu ziemi trzy dni i trzy noce.      Jo 1,17; Jo 2,1-2

* gr.: ketos - potwór morski, ogromna ryba, wieloryb; ** dosłownie: człowieka

41. Mężowie z Niniwy powstaną* na sądzie z tym pokoleniem i potępią je, bo upamiętali się wskutek głoszenia Jonasza, a oto tu ktoś więcej niż Jonasz.      Ps 63,9; Jo 3,5; J 2,19

* gr.: anistemi - powstać z martwych, wzbudzić, wystąpić

42. Królowa Południa zostanie wzbudzona* na sądzie z tym pokoleniem i potępi je, bo przyszła z krańców ziemi, aby słuchać mądrości Salomona, a oto tutaj ktoś więcej niż Salomon.      Łk 11,31; 1Krl 10,1; 2Krn 9,1

* gr.: egeiro - wzbudzić, wznieść, wstawać, obudzić ze snu

43. A gdy nieczysty duch wyjdzie z człowieka, chodzi po miejscach bezwodnych, szukając odpoczynku, ale nie znajduje.      Łk 11,24; Hi 1,7; 1P 5,8

44. Wtedy mówi: Wrócę do swojego domu, z którego wyszedłem; i przychodząc, znajduje go niezajętym*, zamiecionym i przyozdobionym.

* lub: być wolnym, czekać

45. Wtedy idzie i bierze z sobą siedem innych duchów gorszych od siebie, i gdy wejdą tam, mieszkają; i końcowy stan tego człowieka jest gorszy, niż początkowy. Tak też będzie i z tym złym* pokoleniem.

* gr.: poneros - niegodziwy, nikczemny, zły, zepsuty, podły

46. A gdy On jeszcze mówił do tłumów, oto matka i Jego bracia stali na zewnątrz, szukając sposobności, by z Nim pomówić.      Mk 3,31; Łk 8,19; Mt 13,55; Mk 6,3

47. A powiedział do Niego ktoś: Oto Twoja matka i Twoi bracia stoją na zewnątrz, i szukają sposobności, by z Tobą pomówić.

48. A On w odpowiedzi, rzekł temu, co o tym Mu oznajmił: Kto jest moją matką? I kim są moi bracia?      Łk 2,49

49. I gdy wyciągnął rękę ku swoim uczniom, powiedział: Oto moja matka i moi bracia!

50. Ktokolwiek bowiem czyniłby wolę* mojego Ojca, który jest w niebiosach, ten jest moim bratem i siostrą, i matką.      Mt 17,5; J 5,14

* gr.: thelema - wola, pragnienie, upodobanie

↑↑

Rozdział 13

1. A tego dnia wyszedł Jezus z domu i usiadł* nad morzem.      Mk 2,13

* zgodnie ze zwyczajem żydowskim - por. Dz 13,16 przypis *

2. I zebrały się wokół Niego wielkie tłumy, dlatego wstąpił do łodzi i siedział, a cały tłum stał na brzegu.      Mt 4,35; Mt 16,30; Łk 8,4

3. I mówił do nich wiele w podobieństwach*. I powiedział: Oto siewca wyszedł siać.      Mk 4,2; Ez 17,2; Łk 8,5; Łk 15,3; J 16,25

* gr.: parabole - położyć obok, przykład, porównanie

4. A gdy on siał, niektóre ziarna padły obok drogi; i przybyły ptaki, i zjadły je.

5. Drugie natomiast padły na miejsca skaliste*, gdzie nie miały wiele ziemi. Szybko wzeszły, ponieważ nie miały głębokiej ziemi.      Mt 13,20; Za 7,12; Rz 8,29; J 5,14; Am 6,12

* tj. skała pokryta cienką warstwą gleby

6. A gdy wzeszło słońce, zostały spieczone, a że nie miały korzenia, uschły.

7. A inne padły między ciernie; i wzrosły ciernie, i je zadusiły*.      Mt 13,22; Mk 4,18

* gr.: apopnigo - dławić, dusić się wodą, tonąć

8. Inne natomiast padły na ziemię dobrą i wydały plon – to wprawdzie* stokrotny, a to sześćdziesięciokrotny, a to trzydziestokrotny.      Łk 8,15; Rz 7,18; Mt 13,23

* gr.: men - partykuła wzmacniająca

9. Kto ma uszy do słuchania, niech słucha!

10. A wtedy podeszli uczniowie i powiedzieli do Niego: Dlaczego mówisz do nich w podobieństwach?      Łk 8,9; Mk 4,10

11. A On w odpowiedzi, rzekł im: Wam jest dane znać tajemnice Królestwa Niebios, a tamtym nie jest dane.      Mt 11,25; Łk 8,10

12. Ktokolwiek bowiem ma, temu będzie dane, i będzie obfitował*; ale kto nie ma, i to co ma, zostanie mu zabrane.      Mt 25,29; Mk 4,25; Łk 8,18

* lub: miał w nadmiarze

13. Właśnie dlatego mówię do nich w podobieństwach, bo patrząc nie widzą, i słuchając nie słyszą, ani nie rozumieją.      Pwt 29,3

14. I spełnia się na nich* proroctwo Izajasza, mówiące: Słuchem będziecie słuchać, a nie zrozumiecie, i patrząc będziecie widzieć, a nie ujrzycie;      Dz 28,25; Iz 6,9; Ez 12,2

* mss Byz: im

15. Bo utuczyło* się serce tego ludu, a uszami z trudem usłyszeli, a oczy swoje zmrużyli, żeby czasem oczami nie widzieli, i uszami nie słyszeli, i sercem nie zrozumieli, i nie nawrócili** się, a ja żebym ich nie uzdrowił.      Iz 6,10; Mk 4,12; Łk 1,17

* tj. obrosło tłuszczem; ** gr.: epistrefo - spowodować powrót, zwrócić się ku sobie, wrócić

16. Ale oczy wasze są błogosławione, że widzą, i uszy wasze, że słyszą.      Łk 10,23

17. Bo zaprawdę* mówię wam, że wielu proroków i sprawiedliwych pragnęło widzieć to, co wy widzicie, a nie widzieli, i słyszeć to, co wy słyszycie, a nie słyszeli.      Łk 10,24; Ef 3,5; 1P 1,10

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary

18. Wy więc posłuchajcie podobieństwa o siewcy.      Mk 4,13-20; Łk 8,11-15

19. Do każdego, kto słucha słowa o Królestwie, i nie rozumie go, przychodzi zły i porywa to, co jest zasiane w jego sercu. To jest ten, który posiany jest obok drogi.

20. A ten, który jest posiany na miejscach skalistych, to ten, który słucha słowa i zaraz je z radością przyjmuje;      Mk 4,16; J 5,35

21. Ale nie ma w sobie korzenia, trwa tylko chwilę*; a gdy nastaje ucisk albo prześladowanie z powodu słowa, zaraz jest zgorszony**.

* lub: jest niestały; ** gr.: skandalidzo - stawiać przeszkodę, potknąć się, zgorszyć, skusić się, skłonić do odpadnięcia

22. A ten, który jest posiany między ciernie, to ten, który słucha słowa; ale troska tego wieku i zwodniczy urok bogactwa zadusza słowo, i staje się bezowocnym.      Mt 6,19-34

23. A ten, który jest posiany na dobrej ziemi, to ten, który słucha słowa i rozumie. Ten przynosi plon* i daje**: ten rzeczywiście stokrotny, a ten sześćdziesięciokrotny, a ten trzydziestokrotny.      1J 2,15; Kol 1,6; 1Tm 6,9; Hbr 13,15; Ga 5,22

* lub: owocuje; ** dosłownie: czyni

24. Inne podobieństwo* powiedział im, mówiąc: Podobne jest Królestwo Niebios do człowieka, który zasiał dobre nasienie na swojej roli.      Mt 13,33-47; Mt 20,1; Łk 13,18

* gr.: parabole - położyć obok, przykład, porównanie

25. A gdy ludzie spali, przyszedł jego nieprzyjaciel i posiał życicę* pośrodku pszenicy, i odszedł.      Mt 25,5; Iz 56,9; Ga 2,4

* gr.: dzidzanion - łac.: lolium temulentum, chwast łudząco podobny do pszenicy o trujących owocach - wywołujący zawroty głowy

26. A gdy urosło źdźbło i wydało owoc, wtedy pokazała się i życica.

27. A gdy przyszli słudzy* gospodarza, powiedzieli mu: Panie! Czy nie posiałeś dobrego nasienia na swojej roli? Skąd więc ma życicę?

* gr.: douloi - por. Mt 20,27 przypis *

28. A on powiedział im: Człowiek, który jest wrogiem* to uczynił. A słudzy powiedzieli do niego: Czy chcesz, abyśmy poszli i ją pozbierali?

* gr.: echthros - znienawidzony, wróg szczególnie Boga, budzący niechęć, żywiący nieprzyjaźń

29. A on powiedział: Nie! Abyście czasem zbierając życicę, nie wykorzenili równocześnie z nią i pszenicy.

30. Pozwólcie obu razem rosnąć aż do żniwa; a w czasie żniw powiem żniwiarzom: Zbierzcie najpierw życicę i zwiążcie ją w snopy na spalenie, a pszenicę zgromadźcie do mojego spichlerza.      Ml 4,1; Łk 3,17; Mt 3,12

31. Inne podobieństwo przedstawił im, mówiąc: Podobne jest Królestwo Niebios do ziarna gorczycy*, które wziął człowiek i zasiał na swojej roli.      Mk 4,30; Łk 3,18; Łk 19,11

* tj. najmniejsze ziarno w Izraelu - krzew sięga ponad 1 m wysokości

32. Wprawdzie jest ono mniejsze niż wszystkie nasiona; ale kiedy urośnie, jest większe od jarzyn i staje się drzewem, tak że ptaki z nieba przybywają i robią sobie gniazda na jego gałązkach.      Dn 4,12; Ez 17,23; Ps 104,12

33. Inne podobieństwo powiedział im: Podobne jest Królestwo Niebios do zakwasu, który wzięła kobieta i rozczyniła* w trzech miarach** mąki pszennej, aż całe ciasto zostało zakwaszone.      Łk 13,20-21; 1Kor 5,6; Ga 5,9

* mss Byz: ukryła; ** dosłownie: saton - ok. 13 litrów, 1/3 efy

34. To wszystko mówił Jezus w podobieństwach* do tłumów, a bez podobieństwa nic nie mówił do nich;      Mk 4,33; Łk 8,10

* gr.: parabole - położyć obok, przykład, porównanie

35. Aby wypełniło się to, co zostało powiedziane przez proroka, mówiącego: Otworzę w podobieństwach moje usta, wypowiem* rzeczy, które są ukryte od założenia świata.      Am 3,7; Ps 78,2

* gr.: ekballo - wyrzucę (z siebie) - por. Mt 8,12 przypis *

36. Wtedy rozpuścił tłumy; a gdy Jezus przyszedł do domu, podeszli do Niego Jego uczniowie, mówiąc: Wyjaśnij nam dokładnie* podobieństwo o życicy na roli.      Mt 13,24-30

* gr.: fradzo - wskazywać wyraźnie, wyłożyć, wyjaśnić

37. A On w odpowiedzi, rzekł im: Ten, który rozsiewa dobre nasienie, to Syn Człowieczy;

38. A rola to świat, a dobre nasienie to synowie Królestwa, natomiast życica to synowie złego;      1Kor 3,9; Rdz 3,15; J 8,44; Dz 13,10; 1J 3,10

39. Wróg*, który ją zasiał, to diabeł**, żniwo to koniec tego wieku, a żniwiarzami są aniołowie.      Ef 2,2; Ef 6,11; 1P 5,8; Obj 12,9

* gr.: echthros - znienawidzony, wróg szczególnie Boga, budzący niechęć, żywiący nieprzyjaźń; ** gr.: diabolos - oszczerca

40. Jak więc zbiera* się życicę i spala w ogniu**, tak będzie przy końcu tego wieku.      J 15,6

* dosłownie: jest zbierana; ** dosłownie: jest spalana ogniem

41. Syn Człowieczy pośle swoich aniołów, a oni zbiorą z Jego Królestwa wszystkie zgorszenia i tych, którzy czynią bezprawie*;      Rz 2,8; Obj 21,27

* gr.: anomia - stan bezprawia, pogarda wobec prawa - szczególnie Prawa Mojżesza, niegodziwość

42. I wrzucą* ich do pieca z ogniem. Tam będzie płacz** i zgrzytanie*** zębów.      Mt 3,12; Mt 25,41; Mt 22,13; Łk 13,28

* gr.: ballo - złożyć w, wypuścić coś z ręki, wrzucić, wlewać do; ** gr.: klauthmos - płacz, biadanie; *** brygmos - szczękanie zębami

43. Wtedy sprawiedliwi* rozbłysną** jak słońce w Królestwie Ojca swojego. Kto ma uszy do słuchania, niech słucha.      Dn 12,3; Obj 21,3; Prz 4,18

* gr.: dikaios - prawy, sprawiedliwy, zachowujący nakazy; ** gr.: eklampo - jaśnieć, błyszczeć, rozbłysnąć

44. Ponownie podobne jest Królestwo Niebios do skarbu, który jest ukryty w roli, a który człowiek znalazł i ukrył, i z radości odchodzi, i wszystko, co ma sprzedaje, i kupuje tę rolę.      Mt 12,29; Łk 14,33; Wj 19,5; Ps 135,4

45. Ponownie podobne jest Królestwo Niebios do kupca szukającego pięknych pereł;

46. Który gdy znalazł jedną drogocenną* perłę, odszedł i sprzedał wszystko, co miał, i kupił ją.      Prz 8,10-11

* gr.: polytimos - bardzo cenny, kosztowny, wysoko ceniony

47. Ponownie podobne jest Królestwo Niebios do sieci zarzuconej w morze i zagarniającej ryby wszelkiego rodzaju;      Mt 22,9

48. A gdy ta została napełniona, rybacy wyciągnęli ją na brzeg, a gdy usiedli, zebrali to, co dobre do naczyń, a to co zgniłe*, wyrzucili na zewnątrz.      Mt 25,31; 2Tes 1,7; Obj 20,12

* gr.: sapros - zgniły, zepsuty, bezużyteczny, zużyty

49. Tak będzie przy końcu tego wieku; wyjdą aniołowie i wyłączą* złych** spośród sprawiedliwych,      Mt 25,32

* gr.: aforidzo - odłączyć, odznaczyć od innych granicami, wykluczyć; ** gr.: poneros - niegodziwy, nikczemny, zły, zepsuty, podły, występny

50. I wrzucą ich do pieca z ogniem. Tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.

51. Mówi im Jezus: Zrozumieliście* to wszystko? Powiedzieli Mu: Tak, Panie!      Mk 4,34

* gr.: syniemi - rozumieć, pojąć, zestawić razem (fakty)

52. A On powiedział im: Dlatego każdy uczony w Piśmie, który stał się uczniem w Królestwie Niebios, podobny jest do człowieka – pana domu*, który wyciąga** ze swojego skarbca to, co nowe i to, co stare.

* lub: zarządca domu; ** gr.: ekballo - wyrzucić, wypchnąć

53. I stało się, gdy Jezus dokończył tych podobieństw, że odszedł stamtąd.

54. I przyszedł do swojej ojczyzny*, i nauczał w ich synagodze, tak że się bardzo zdumiewali i mówili: Skąd u Niego ta mądrość i te moce**?      J 7,15; Dz 4,13; Mt 7,28; Mt 19,1; Mt 26,1

* tj. Galilei; ** gr.: dynamis - siła, moc, moc czynienia cudów

55. Czy nie jest to syn cieśli*? Czy Jego matka nie nazywa się Maria, a Jego bracia to Jakub, Józef, Szymon i Juda?      J 6,14; Mt 12,46

* gr.: tekton - obrabiający drewno lub metal, rzeźbiarz

56. A Jego siostry, czy wszystkie nie są pośród nas? Skąd więc u Niego to wszystko?

57. I byli Nim zgorszeni*; ale Jezus powiedział im: Nigdzie nie jest prorok pozbawiony czci, jak tylko w swojej ojczyźnie i w swoim domu.      Łk 4,24; J 4,44; J 6,42; 1Kor 1,23

* gr.: skandalidzo - powodować upadek, umieścić przeszkodę, doprowadzić do zwątpienia, zgorszyć - por. J 16,1 przypis *

58. I nie uczynił tam wielu dzieł mocy* ze względu na ich niedowiarstwo**.      Mk 5,6; Łk 4,25; Rz 11,20

* lub: cudów; ** niewiara, brak zaufania

↑↑

Rozdział 14

1. W tym czasie tetrarcha Herod usłyszał wieść o Jezusie.      Mk 6,14; Łk 9,7

2. I powiedział swoim sługom*: To jest Jan Chrzciciel; on został wzbudzony z martwych, i przez to dokonują się w Nim dzieła mocy**.

* gr.: pais - chłopiec, młody sługa; ** cuda - por. J 4,54 przypis *

3. Albowiem Herod schwytał Jana, związał go i umieścił w więzieniu z powodu Herodiady, żony Filipa, swojego brata.

4. Bo Jan mówił mu: Nie wolno ci jej mieć za żonę.      Kpł 18,16; Kpł 20,21; Mk 6,14; Łk 9,7; Dz 4,27

5. I chciał go zabić, ale bał się ludu; albowiem mieli go za proroka.      Łk 20,6; Mk 6,19

6. A gdy obchodzono dzień narodzin Heroda, córka Herodiady tańczyła pośrodku gości i spodobała się Herodowi.

7. Dlatego pod przysięgą* przyrzekł jej dać o cokolwiek poprosi.      Est 5,3; Est 7,2

* gr.: horokos - to, co zostało ślubowane przez złożenie przysięgi

8. A ona została namówiona przez swoją matkę, i mówi: Daj mi tu na tacy głowę Jana Chrzciciela.      2Krn 22,2; 2Krl 11,1; Mk 6,24

9. I zasmucił się król, ale z powodu przysięgi i z powodu współbiesiadników* rozkazał jej dać.      Mk 6,20; Kaz 5,2; Mt 17,12

* gr.: synanakeimai - współspoczywać przy stole z kimś

10. Posłał więc i ściął głowę Jana w więzieniu.      Mt 21,35; Mk 6,27; Łk 9,9

11. I przyniesiono jego głowę na tacy, i dano dziewczynce*, a ona zaniosła ją swojej matce.      Jr 22,17

* gr.: korasion - dziewczę, dziewczynka

12. Potem przyszli jego uczniowie, zabrali ciało i pogrzebali je; a potem poszli i oznajmili o tym Jezusowi.      Mt 27,58; Mk 6,29; Dz 8,2

13. A gdy Jezus to usłyszał, wycofał się stamtąd w łodzi na miejsce odludne*, by pozostać na osobności; a tłumy słysząc o tym, podążały za Nim pieszo z miast.      Mk 6,30; Łk 9,10; J 6,1-15

* gr.: eremos - puste, samotne, odludne

14. A Jezus wyszedł i zobaczył wielki tłum; zlitował* się nad nim i uzdrawiał ich chorych.      Mk 6,34; Łk 7,13

* gr.: splanchnidzomai - być głęboko poruszonym, zdjętym litością, mieć głębokie współczucie

15. A gdy nastał wieczór, przystąpili do Niego Jego uczniowie, mówiąc: To miejsce jest puste, a właściwa pora* już przeminęła; rozpuść te tłumy, aby odeszły do wiosek i kupiły sobie żywności.

* gr.: hora - czas, godzina, pora

16. A Jezus powiedział im: Nie mają potrzeby odchodzić; wy dajcie im jeść.      2Kor 9,7

17. Ale oni powiedzieli do Niego: Mamy tu tylko pięć chlebów i dwie ryby.

18. A On powiedział: Przynieście mi je tutaj.

19. A gdy rozkazał tłumom usiąść na trawie i wziął pięć chlebów, i dwie ryby, spojrzał w górę ku niebu, błogosławił*, a gdy połamał chleby, dał uczniom, a uczniowie tłumom.      Mk 6,41; Łk 9,16; 1Kor 11,24

* gr.: eulogeo - sławić, chwalić, prosić o błogosławieństwo, wypowiadać błogosławieństwo

20. I jedli wszyscy, i zostali nasyceni; i zebrali to, co zbywało, dwanaście pełnych koszy kawałków.      2Krl 4,44; J 6,11

21. A tych, którzy jedli, było około pięciu tysięcy mężczyzn, bez kobiet i dzieci.

22. I zaraz Jezus przymusił* swoich uczniów, aby wstąpili do łodzi i wyprzedzili Go na drugą stronę, aż On rozpuści tłumy.      Mt 13,36; Mk 6,45; J 6,16

* gr.: anakadzo - wymuszać, skłaniać, wymagać, przymuszać, czynić coś koniecznym

23. A gdy rozpuścił tłumy, wstąpił na górę, aby się modlić na osobności; a gdy nastał wieczór, był tam sam.      Mt 6,6; Łk 6,12; Łk 9,18

24. Łódź natomiast była już na środku morza, nękana* przez fale; albowiem wiatr był przeciwny.

* gr.: basanidzo - trzeć o kamień probierczy kamieniem łupkowym celem sprawdzenia czystości złota na podstawie zabarwienia smugi w wyniku tarcia - stąd: badać, próbować, przesłuchiwać przez tortury, torturować, męczyć, zmagać się na morzu z wiatrem

25. A o czwartej straży nocnej* przyszedł do nich Jezus, idąc po morzu.      Hi 9,8; Ps 93,4; Mk 6,48

* tj. między 3 - 6 godz. w nocy

26. A gdy uczniowie ujrzeli Go chodzącego po morzu, zatrwożyli się, mówiąc: To jest zjawa*! I krzyczeli ze strachu.      Łk 24,37

* gr.: fantasma - pojawienie się, zjawa, widmo

27. Lecz Jezus zaraz powiedział do nich, mówiąc: Ufajcie*! Ja jestem! Nie bójcie się!

* gr.: tharseo - być odważnym, nabrać odwagi, ufać - Mt 9,22 przypis *

28. A Piotr w odpowiedzi, rzekł do Niego: Panie! Jeśli to jesteś Ty, każ mi przyjść do siebie po wodzie.

29. A On powiedział: Przyjdź! I Piotr wyszedł z łodzi, a idąc po wodzie, przyszedł do Jezusa.

30. Lecz gdy ujrzał gwałtowny* wiatr, zląkł się, i gdy zaczął tonąć, zawołał, mówiąc: Panie, ratuj** mnie!      Ps 69,2; Lm 3,54; Ps 116,4

* lub: silny; ** gr.: sodzo - zbaw, uratuj, ocal, wybaw

31. A Jezus natychmiast wyciągnął rękę, uchwycił go i powiedział do niego: O małej wiary*! Dlaczego zwątpiłeś?      Mt 8,26

* gr.: oligopistos - o ludziach posiadających (słabą) małą wiarę

32. A gdy weszli do łodzi, wiatr się uciszył.

33. Ci natomiast, którzy byli w łodzi, podeszli i oddali Mu pokłon, mówiąc: Prawdziwie jesteś Synem Bożym.      Mt 15,25; Mt 28,9; Łk 24,52

34. A gdy przeprawili się, przyszli do ziemi Genezaret.      Mk 6,53-56

35. I rozpoznali Go mężowie z tego miejsca, i posłali wiadomość do wszystkich w tej okolicy i przyniesiono do Niego wszystkich, którzy mieli się źle.

36. I prosili Go, aby mogli tylko dotknąć skraju* Jego szaty; a ilu dotknęło, tylu zostało uzdrowionych.      Lb 15,38; Mk 3,10; Łk 6,19

* hebr.: cicit - frędzle z wełny na skraju szaty przypominające o Prawie

↑↑

Rozdział 15

1. Wtedy podeszli do Jezusa uczeni w Piśmie i faryzeusze z Jerozolimy, mówiąc:      Mk 7,1-23

2. Dlaczego Twoi uczniowie przekraczają tradycję* starszych? Nie myją bowiem swoich rąk, kiedy jedzą chleb.      Pwt 4,2; Ga 1,14; Kol 2,8

* gr.: paradosis - ustny przekaz, treść nauczania, zasady

3. A On w odpowiedzi, rzekł im: Dlaczego i wy przekraczacie* przykazanie Boże z powodu swojej tradycji?      Mt 23,23

* gr.: parabaino - iść obok, pominąć, zaniedbać, pogwałcić

4. Albowiem Bóg przykazał, mówiąc: Czcij ojca swojego i matkę; oraz: Kto złorzeczy* ojcu albo matce, niech poniesie śmierć.      Wj 20,12; Wj 21,17; Pwt 15,6; Ef 6,1

* gr.: kakalogeo - lżyć, szkalować, źle mówić o kimś, przeklinać

5. Ale wy mówicie: Kto powiedziałby ojcu albo matce: Darem ofiarnym* jest to, co ode mnie miałoby was wspomóc; ten nie potrzebuje** czcić swojego ojca lub swojej matki.      Mk 7,11

* domyślnie: dar złożony na rzecz świątyni; ** gr.: ou me - podwójne zaprzeczenie - jako wzmocnienie

6. I tak unieważniliście* przykazanie Boże z powodu swojej tradycji.

* gr.: akyroo - anulować, unieważniać, lekceważyć, pozbawiać siły

7. Obłudnicy*! Dobrze prorokował o was Izajasz, mówiąc:      Iz 29,13; Ez 33,31

* lub: hipokryci

8. Ten lud zbliża się do mnie swoimi ustami, i czci* mnie swoimi wargami; ale serce ich jest bardzo** daleko ode mnie.      1P 3,10; J 1,47

* gr.: timao - czcić, szanować, poważać; ** dosłownie: oddalone

9. Lecz na próżno mnie czczą, ucząc nauk, które są przykazaniami ludzi.

10. I przywołał do siebie tłum, i powiedział im: Słuchajcie i zrozumiejcie.

11. Nie to, co wchodzi do ust, kala* człowieka; ale to, co wychodzi z ust, to kala człowieka.      Rz 14,14-20; Tt 1,15; Mt 12,34-37

* gr.: koinoo - zanieczyszczać, czynić pospolitym, skalać

12. Wtedy podeszli Jego uczniowie i powiedzieli do Niego: Wiesz, że faryzeusze, słysząc to słowo, zostali zgorszeni?

13. A On w odpowiedzi, rzekł im: Każdy krzew*, którego nie sadził Ojciec mój niebiański, zostanie wykorzeniony.      1Kor 3,12; Iz 60,21; Iz 61,3; J 15,2

* lub: sadzonka

14. Zostawcie ich! Oni są ślepymi przewodnikami* ślepych, a jeśli ślepy prowadzi ślepego, obaj wpadną w dół.      Iz 56,10; J 9,40; Oz 4,17

* gr.: hodegos - wskazujący drogę, nauczyciel bez odpowiedniej wiedzy

15. A Piotr w odpowiedzi, rzekł do Niego: Wyjaśnij* nam dokładnie to podobieństwo**.

* gr.: fradzo - por. Mt 13,36; ** gr.: parabole - położyć obok, przykład, porównanie

16. A Jezus powiedział: Wy nadal nie jesteście w stanie zrozumieć*?

* lub: nierozumni

17. Czy jeszcze nie rozumiecie, że wszystko, co wchodzi do ust, idzie do żołądka i zostaje wydalane do ustępu?

18. Ale to, co wychodzi z ust, to pochodzi z serca, i to kala* człowieka.      Jk 3,6; Łk 19,22; Jr 17,9

* lub: zanieczyszcza, czyni pospolitym

19. Z serca bowiem pochodzą złe* zamysły, morderstwa, cudzołóstwa, nierząd, kradzieże, fałszywe świadectwa, bluźnierstwa.      Rdz 6,5; Rdz 8,21; Prz 4,23; Prz 6,14; Mk 7,21

* gr.: poneros - niegodziwy, nikczemny, zły, zepsuty, podły, występny

20. To jest to, co kala człowieka; natomiast jedzenie nieumytymi* rękoma nie kala człowieka.

* gr.: aniptos – nieumyty, nieobmyty rytualnie

21. I Jezus wyszedł stamtąd, i odszedł w strony* Tyru i Sydonu.      Joz 11,8; Mk 7,24; Mt 10,5

* dosłownie: części kraju pod osobną władzą

22. A oto kobieta kananejska z tamtego regionu wyszła i głośno wołała* do Niego, mówiąc: Zmiłuj się nade mną, Panie, Synu Dawida! Moja córka ma się źle, jest opętana przez demona.

* lub: krzyczy

23. A On nie odpowiedział jej ani słowa. I podeszli Jego uczniowie, prosząc Go i mówiąc: Odpraw ją, bo głośno woła za nami.

24. A On w odpowiedzi, rzekł: Nie zostałem do niej posłany, tylko do owiec, które są zgubione* z domu Izraela.      Jr 50,6; Ez 34,5; J 4,22

* gr.: apollymi - niszczyć, usunąć, położyć kres, zginąć, zgładzić

25. Lecz ona podeszła i oddała Mu pokłon, mówiąc: Panie, pomóż mi*!      Łk 11,8; Mt 14,33

* gr.: boetheo - biec na wołanie - stąd: biec na ratunek, na pomoc!

26. A On w odpowiedzi, rzekł: Nie jest dobrze* brać chleb dzieci i rzucać szczeniętom.

* gr.: kalos - piękne, dobre, szlachetne

27. Ona natomiast powiedziała: Tak*, Panie! Ale i szczenięta jedzą z okruszyn, które spadają ze stołu ich panów.      Hi 42,2; Łk 7,6; Rz 3,19

* gr.: nai - zaiste, tak, naprawdę, z pewnością

28. Wtedy Jezus w odpowiedzi, rzekł jej: O kobieto! Wielka jest twoja wiara! Niech ci się stanie, jak chcesz*. I uzdrowiona została jej córka od tej godziny.      Mt 8,10; Łk 7,9; Rz 4,19

* lub: pragniesz, życzysz sobie

29. A Jezus poszedł stamtąd i przyszedł nad Morze Galilejskie, i wstąpił na górę, i tam usiadł*.

* zgodnie ze zwyczajem żydowskim - por. Dz 13,16 przypis *

30. I przyszły do Niego wielkie tłumy, mając ze sobą chromych, ślepych, niemych, kalekich i wielu innych, i kładli ich u stóp Jezusa; a On ich uzdrowił;      Mk 7,31

31. Tak że tłum zdumiał się, widząc, że niemi mówią, kalecy są uzdrowieni, chromi chodzą, a ślepi widzą; i oddawali chwałę Bogu Izraela.      Wj 24,10; Łk 7,16; Dz 3,21

32. A Jezus wezwał swoich uczniów i powiedział: Żal mi tego tłumu, ponieważ już trzy dni pozostają przy mnie i nie mają co jeść, a nie chcę ich rozpuścić głodnych, aby czasem nie zasłabli w drodze.

33. I powiedzieli do Niego Jego uczniowie: Skąd weźmiemy tyle chleba na tej pustyni, aby nasycić tak wielki tłum?      Mk 8,1-10; 2Krl 4,43

34. A Jezus mówi im: Ile macie chlebów? A oni powiedzieli: Siedem i trochę rybek.

35. I kazał tłumowi* spocząć** na ziemi.

* dosłownie: tłumom; ** gr.: anapipto - położyć się - por. Łk 22,14 przypis *

36. I wziął te siedem chlebów i ryby, złożył dziękczynienie, połamał i dał swoim uczniom, natomiast uczniowie tłumowi.

37. I zjedli wszyscy, i zostali nasyceni, i zebrali to, co zbywało z kawałków, siedem pełnych koszy.      2Krl 4,44; Ps 107,9; Mt 16,10; Mk 8,8

38. Tych natomiast, którzy jedli, było cztery tysiące mężczyzn, bez kobiet i dzieci.

39. I gdy rozpuścił tłumy, wszedł do łodzi i przybył w granice Magdali.

↑↑

Rozdział 16

1. I podeszli faryzeusze i saduceusze, a wystawiając Go na próbę*, prosili**, aby pokazał im znak*** z nieba.      Mk 8,11; Łk 10,25; 1Kor 1,22

* gr.: peiradzo - kusić, doświadczać, wystawiać na próbę; ** lub: pytali; *** gr.: semeion - znak tj. niezwykłe wydarzenie wykraczające poza naturalny bieg wydarzeń

2. A On w odpowiedzi, rzekł im: Gdy jest wieczór, mówicie: Będzie piękna pogoda*, bo niebo się czerwieni;      Łk 12,54; Łk 11,44; 1Krn 12,32

* lub: czyste niebo

3. A rano: Dziś będzie burzliwa pogoda, bo niebo się czerwieni i jest pochmurne. Obłudnicy*! Wprawdzie oblicze nieba umiecie rozróżniać**, a znaków tych czasów nie możecie?

* lub: hipokryci; ** gr.: diakrino - rozsądzać - Jud 1,22 przypis *

4. Pokolenie złe i cudzołożne* szuka znaku; ale znak nie będzie mu dany, chyba że** znak proroka Jonasza. I opuścił ich, i odszedł.      Dz 2,40

* gr.: moichalis - cudzołożnica - w przenośni ktoś niewierny; ** gr.: ei me - jeśli nie, z wyjątkiem, jak tylko

5. I gdy uczniowie Jego przeprawili się na drugą stronę morza, zapomnieli wziąć chleba.      Mk 8,14; 1Kor 5,6; Ga 5,9

6. A Jezus powiedział im: Patrzcie* i zwróćcie uwagę na zakwas faryzeuszów i saduceuszów.

* gr.: horao - baczyć, przyglądać się uważnie, patrzeć

7. I oni rozważali to między sobą, mówiąc: Nie wzięliśmy chleba.      J 2,25; Mk 16,4

8. A gdy Jezus rozpoznał* to, powiedział im: Dlaczego rozważacie to między sobą, o małej wiary, że nie wzięliście chleba?      Mt 6,30; Mk 16,14

* gr.: ginosko - poznać, wiedzieć, znać

9. Jeszcze tego nie rozumiecie, ani nie pamiętacie tych pięciu chlebów dla pięciu tysięcy ludzi, i ile koszów zebraliście?      Mt 15,34

10. Ani tych siedmiu chlebów dla czterech tysięcy ludzi, i ile koszów zebraliście?

11. Jak to? Nie rozumiecie, że nie o chlebie wam powiedziałem mówiąc, żebyście zwrócili uwagę na zakwas faryzeuszów i saduceuszów?      J 6,27; Dz 23,8

12. Wtedy zrozumieli, że nie mówił im, aby zwrócili uwagę* na zakwas chlebowy, ale na naukę faryzeuszów i saduceuszów.

* gr.: proscheo - zważać, poświęcić uwagę, oddawać się czemuś

13. A gdy Jezus przyszedł w strony* Cezarei Filipowej, pytał swoich uczniów, mówiąc: Co o mnie mówią ludzie? Kim jest Syn Człowieczy?      Mk 10,45; J 3,14; Dz 7,56

* dosłownie: części kraju pod osobną władzą

14. A oni powiedzieli: Według niektórych, prawdziwie Janem Chrzcicielem, a inni mówią, że Eliaszem, jeszcze inni Jeremiaszem lub jednym z proroków.      Mt 14,2; Mt 17,10

15. Powiedział im: A wy co o mnie mówicie? Kim jestem?      J 6,69; Mk 8,29; Łk 9,20

16. A w odpowiedzi, Szymon Piotr rzekł: Ty jesteś Mesjasz*, Syn Boga żywego**.      Pwt 5,26; J 11,27; J 20,31; Dz 8,37

* gr.: christos - Chrystus, Pomazaniec, Namaszczony; ** lub: żyjącego

17. A w odpowiedzi, Jezus rzekł do niego: Błogosławiony* jesteś Szymonie, synu Jony**! Bo nie objawiły ci tego ciało i krew, ale Ojciec mój, który jest w niebie.      Mt 17,4-5

* gr.: makarios - szczęśliwy; ** hebr.: bar Jona - syn Jonasza

18. A ja ci też mówię, że ty jesteś Piotr*; a na tej skale** zbuduję mój Kościół, a bramy Hadesu*** go nie przemogą****;      Mt 10,2; Iz 28,16; Dz 4,11

* gr.: petros - kamień; ** gr.: petra - skała; *** gr.: określenie krainy umarłych - hebr.: Szeol - Dz 2,27 - Ps 16,10; **** gr.: katischyo - przemóc, być silnym na czyjąś zgubę, pokonać

19. I tobie dam klucze Królestwa Niebios; i cokolwiek zwiążesz* na ziemi, zostanie związane i w niebie; i cokolwiek rozwiążesz na ziemi, zostanie rozwiązane i w niebie.      Iz 22,22; Mt 18,18

* gr.: deo - przywiązać, zakuć, zobowiązać

20. Wtedy nakazał swoim uczniom, aby nikomu nie mówili, że on Jezus jest Mesjaszem*.      Mk 8,30; J 1,41; J 4,25; J 20,31; 1J 2,22; 1J 5,1

* gr.: christos - Chrystus, Pomazaniec, Namaszczony

21. Od tej chwili Jezus zaczął wyjaśniać* swoim uczniom, że musi pójść do Jerozolimy i wiele wycierpieć od starszych i od arcykapłanów, i od uczonych w Piśmie, i zostać zabity, a trzeciego dnia być wzbudzonym z martwych.

* dosłownie: pokazać, ukazać oczom, dać dowód

22. I wziął Go Piotr na stronę, i zaczął Go strofować*, mówiąc: Zmiłuj** się nad sobą, Panie! Nie stanie się to z Tobą.

* gr.: epitimao - surowo napominać, ganić, zgromić, karcić; ** lub: (jestem) Ci życzliwy, litość Ci, na litość Panie

23. A On obrócił się i powiedział Piotrowi: Zejdź mi z drogi*, przeciwniku**! Jesteś dla mnie zgorszeniem***; nie myślisz o tym, co Boże, ale o tym, co ludzkie.      Za 3,1; Obj 20,10; Mk 8,33

* gr:: hypage opiso mou - idiom - cofnij się stań za mną; ** gr.: satanas - ten, który się sprzeciwia; *** przeszkodą, pułapką

24. Wtedy Jezus powiedział do swoich uczniów: Jeśli ktoś chce iść za mną, niech zaprze się samego siebie, weźmie swój krzyż, i idzie za mną.      Mt 10,38; Mk 8,34; Łk 9,23

25. Bo kto chce duszę* swoją uratować**, zgubi ją; a kto straci duszę swoją dla mnie, znajdzie ją.      Mt 4,1; Łk 17,33; J 12,25

* gr.: psyche - życie, osoba, dusza; ** gr.: sodzo - zbawić, ocalić

26. Cóż bowiem zyska człowiek, choćby cały świat zdobył, a na duszy* swojej poniósł szkodę? Albo co da człowiek w zamian za swoją duszę?      Ps 49,7; Mk 8,36; Hi 27,8

* por. w. 25 przypis *

27. Bo Syn Człowieczy ma przyjść w chwale Ojca swojego ze swoimi aniołami, i wtedy odda każdemu według jego postępowania*.      Mt 10,41; Dn 7,13; Prz 24,12; Rz 2,6

* gr.: praksis - dokonania, czyny, transakcje, tu: w znaczeniu negatywnym

28. Zaprawdę* mówię wam: Niektórzy z tych, tu stojących**, na pewno*** nie skosztują**** śmierci, dopóki nie ujrzą Syna Człowieczego, przychodzącego w swoim Królestwie.      Łk 2,26; J 8,52; Mk 13,26

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary; ** dosłownie: są niektórzy z tych tu ...; *** gr.: ou me - podwójne zaprzeczenie; **** lub: posmakują

↑↑

Rozdział 17

1. A po sześciu dniach wziął Jezus Piotra, Jakuba i Jana, jego brata, i wprowadził ich na wysoką górę na osobności*.      Mk 9,2; Łk 9,28

* gr.: idios - własne, osobiste, oddzielne

2. I został przemieniony przed nimi, i rozjaśniło się Jego oblicze jak słońce, a szaty Jego stały się białe jak światło.      Dn 7,9; 2P 1,16

3. I oto zostali ukazani im Mojżesz i Eliasz, wspólnie z Nim rozmawiający.

4. A Piotr zwracając się, powiedział do Jezusa: Panie! Dobrze nam tu być; jeśli chcesz, zrobimy* tu trzy namioty: Tobie jeden, Mojżeszowi jeden, i Eliaszowi jeden.      Mk 9,5; Obj 21,23

* gr.: poieo - uczynić, spowodować, wytworzyć

5. A gdy on jeszcze mówił, oto obłok świetlisty zacienił ich; i oto odezwał się głos z obłoku, mówiący: Ten jest Syn mój umiłowany, w którym mam upodobanie*, Jego słuchajcie.      Pwt 18,15-19; 1Krl 8,10; Obj 1,7; Mt 3,17

* lub: zadowolenie

6. A uczniowie, gdy to usłyszeli, upadli na swoją twarz i bardzo się bali*.

* lub: zlękli

7. A gdy podszedł Jezus, dotknął się ich i powiedział: Wstańcie i nie bójcie się.

8. A oni podnieśli swoje oczy i nikogo nie widzieli, tylko samego Jezusa.

9. A gdy schodzili z góry, przykazał im Jezus, mówiąc: Nikomu nie mówcie o tym widzeniu*, aż Syn Człowieczy powstanie z martwych.      Mt 16,20; Mk 8,30; Łk 9,21

* gr.: horama - widok, wizja, sen, obraz dany przez Boga

10. I zapytali Go uczniowie Jego, mówiąc: Dlaczego więc uczeni w Piśmie* mówią, że najpierw musi przyjść Eliasz?      Ml 3,23; Mk 9,11

* gr.: grammateus - znawca, interpretator Prawa, pisarz

11. A Jezus w odpowiedzi, rzekł im: Eliasz istotnie najpierw przyjdzie i wszystko naprawi*;      Mk 1,40; Mk 9,14; Dz 10,25

* gr.: apokathistemi - przywrócić do stanu pierwotnego

12. Lecz mówię wam: Eliasz już przyszedł, a nie poznali go, ale uczynili z nim, co chcieli; tak i Syn Człowieczy ma cierpieć przez nich.      Łk 7,33; J 1,11; Dz 13,24

13. Wtedy uczniowie zrozumieli, że mówił im o Janie Chrzcicielu.      Mt 11,14; Mk 9,13

14. I gdy oni przyszli do ludu, podszedł do Niego człowiek, który upadł przed Nim na kolana,      Mk 9,14; Łk 9,37; Dz 10,25

15. I powiedział: Panie! Zmiłuj się nad moim synem; bo jest epileptykiem* i strasznie cierpi; bo często wpada w ogień, i często w wodę.

* gr.: seleniadzomai - być lunatykiem, być obłąkanym, epileptyk

16. I przyprowadziłem go do Twoich uczniów, ale nie mogli go uzdrowić.      Łk 9,40; Dz 3,16

17. A Jezus w odpowiedzi, rzekł: O pokolenie bez wiary i przewrotne*! Jak długo będę z wami? Jak długo będę was znosić? Przynieście mi go tutaj.      Mt 6,30; Lb 14,11

* gr.: diastefo - wypaczyć, wykrzywić, zbaczać, skręcić

18. I zgromił* go Jezus; i wyszedł z niego demon, i uzdrowiony został chłopiec od tej godziny.      Mk 9,25; Łk 4,35

* lub: skarcić, surowo upomnieć

19. Wtedy podeszli na osobności uczniowie do Jezusa i powiedzieli do Niego: Dlaczego my nie mogliśmy go wyrzucić*?

* gr.: ekballo - wypędzić, wypchnąć, odrzucić z pogardą, wyrwać

20. A Jezus powiedział do nich: Z powodu waszej niewiary; zaprawdę bowiem mówię wam: Jeśli macie wiarę jak ziarnko gorczycy*, powiecie tej górze: Przenieś się stąd na tamto miejsce, i przeniesie się, a nic nie będzie dla was niemożliwe.      Hbr 3,19; Łk 17,6

* tj. najmniejsze ziarno w Izraelu - krzew sięga ponad 1 m wysokości

21. Natomiast ten rodzaj nie wychodzi inaczej, jak tylko przez modlitwę i post.

22. A gdy przebywali w Galilei, Jezus powiedział do nich: Syn Człowieczy ma być wydany* w ręce ludzi,      Mt 16,21; Mt 26,46; 1Kor 11,23

* gr.: paradidomi - wydać, przekazać, powierzyć, polecić

23. I zabiją Go, a trzeciego dnia powstanie z martwych. I bardzo się zasmucili*.

* gr.: lypeo - smucić się, spowodować żal, zaniepokoić się

24. A gdy przyszli do Kafarnaum, podeszli do Piotra poborcy didrachmy i powiedzieli: Czy nauczyciel wasz nie płaci podatku didrachmowego*?      Mt 26,46; 1Kor 11,23

* 1 didrachma lub dwudrachma to - 2 drachmy attyckie, 1 drachma aleksandryjska, 1/2 sykla - stawka dzienna wynagrodzenia za pracę robotnika sezonowego

25. Powiedział: Tak. A gdy wchodził do domu, uprzedził go Jezus, mówiąc: Jak ci się wydaje, Szymonie? Królowie ziemi od kogo biorą cło albo podatek*? Od swoich synów, czy od obcych?      Rz 13,6; Wj 30,13; Wj 38,26

* dosłownie: podatek pogłówny według spisu ludności, dobrowolny podatek 1/2 sykla na rzecz świątyni

26. Piotr odpowiedział Mu: Od obcych. Jezus powiedział do niego: A więc synowie* są wolni.      Mt 17,7

* gr.: hyios - syn, reprezentujący ojca

27. Jednak, abyśmy ich nie zgorszyli, idź nad morze i zarzuć haczyk, weź pierwszą wyciągniętą* rybę, a gdy otworzysz jej pyszczek, znajdziesz stater**; zabierz go i daj im za mnie i za siebie.

* mss Byz - wyciągniesz; ** stater - złota lub srebrna moneta warta 2 drachmy, 1 sykel

↑↑

Rozdział 18

1. W tej godzinie podeszli uczniowie do Jezusa, mówiąc: Kto więc jest większy od innych w Królestwie Niebios?

2. I przywołał Jezus dziecko*, i postawił je pośród nich,

* gr.: paidon - małe dziecko, chłopczyk, dziewczynka

3. I powiedział: Zaprawdę* mówię wam: Jeśli się nie nawrócicie** i nie staniecie się jak dzieci, nie wejdziecie do Królestwa Niebios.      Ez 34,15-16; Dz 3,19; Jk 5,19

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary; ** gr.: strefo - odwrócić się plecami do kogoś, zmienić zdanie

4. Kto więc uniżyłby się jak to dziecię, ten jest większy od innych w Królestwie Niebios.

5. A kto przyjąłby jedno takie dziecię w moim imieniu, mnie przyjmuje.

6. Kto natomiast byłby powodem upadku* jednego z tych małych, którzy we mnie wierzą, pożyteczniej byłoby dla niego, aby zawieszono ośli kamień młyński na jego szyi, i utopiono go w głębinie morskiej.      Rz 14,14; Łk 17,1

* gr.: skandalidzo - zgorszyć, stawiać przeszkodę, wpaść w pułapkę, doznać szkody - por. J 16,1 przypis *

7. Biada światu z powodu zgorszeń*! Muszą wprawdzie przyjść zgorszenia*, ale biada temu człowiekowi, przez którego przychodzi zgorszenie*!

* gr.: skandalidzo - zgorszyć, stawiać przeszkodę, wpaść w pułapkę, doznać szkody - por. J 16,1 przypis *

8. Dlatego jeśli twoja ręka albo twoja noga jest dla ciebie powodem upadku, odetnij ją i odrzuć od siebie; lepiej jest tobie wejść do życia będąc chromym lub kalekim, niż mając dwie ręce albo dwie nogi, zostać wrzuconym do ognia wiecznego*.      Mk 9,43; Iz 33,14; 2Tes 1,8

* gr.: aionios - odwieczny, nieskończony

9. I jeśli oko twoje jest dla ciebie powodem upadku, wyłup* je i odrzuć od siebie; lepiej jest tobie wejść do życia jednookim, niż z dwojgiem oczu być wrzuconym w ogień Gehenny.

* dosłownie: wyrwij z korzeniami, uwolnij się od niego

10. Patrzcie*, abyście nie gardzili żadnym z tych małych; albowiem mówię wam, że aniołowie ich w niebiosach przez cały czas patrzą na oblicze Ojca mojego, który jest w niebiosach.      Ps 34,7-8; Hbr 1,14

* lub: uważajcie

11. Przyszedł bowiem Syn Człowieczy, aby zbawić* to, co zginęło.      Łk 9,56; Łk 19,10; J 3,17; J 12,47; 1Tm 1,15

* gr.: sodzo - uratować, ocalić, zbawić

12. Jak się wam wydaje? Gdyby jakiś człowiek miał sto owiec, a zabłąkałaby się jedna z nich, czy nie zostawi dziewięćdziesięciu dziewięciu, i nie pójdzie w górach szukać zabłąkanej*?      Mt 12,11; Ps 119,176

* gr.: planao - błąkać się, włóczyć, wprowadzać w błąd, zwodzić

13. I jeśli uda* się mu ją znaleźć, zaprawdę mówię wam, że bardziej raduje** się z niej, niż z owych dziewięćdziesięciu dziewięciu, które nie zabłądziły.      Łk 15,5; Jr 32,37

* dosłownie: stało się; ** chairo - cieszyć się, radować - por. Mk 15,18 przypis *

14. Tak też nie jest wolą Ojca waszego, który jest w niebiosach, aby zginął jeden z tych małych.      Ez 18,23; Mt 6,9; J 3,15-16; J 10,28

15. A jeśli zgrzeszyłby przeciwko tobie twój brat, idź, wskaż mu jego winę* między tobą, a nim samym; jeśli usłuchałby ciebie, pozyskałeś swojego brata.      Kpł 19,17; Łk 17,3; Ga 6,1

* gr.: elencho - napominać, wykazać winę argumentując, obnażyć winę, skarcić, zawstydzić, strofować, karać

16. Jeśli jednak nie usłuchałby, weź ze sobą jeszcze jednego albo dwóch, aby na zeznaniu ust dwóch lub trzech świadków* oparte było każde słowo.      Pwt 17,6; 2Kor 13,1; Hbr 10,28

* gr.: martys - świadczyć aż do męczeństwa, być naocznym świadkiem

17. A jeśli nie usłuchałby ich, powiedz zborowi*; a jeśli nie usłuchałby zboru, niech będzie dla ciebie jak poganin i celnik**.      1Kor 5,35; Rz 16,17; 2Tes 3,6

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zbór, zebranie publiczne; ** lub: poborca podatków

18. Zaprawdę mówię wam: Cokolwiek zwiążecie na ziemi, będzie związane i w niebie; a co rozwiążecie na ziemi, będzie rozwiązane i w niebie.      1Kor 5,4-5; Mt 16,19; Obj 3,7; J 20,23

19. I znów mówię wam: Gdyby dwaj z was na ziemi zgodzili się co do wszelkiej sprawy, wszystko, o co by prosili, stanie się im od Ojca mojego, który jest w niebiosach.

20. Albowiem gdzie są dwaj albo trzej zgromadzeni* w moje imię, tam jestem pośród** nich.      Mk 16,17; J 14,13; Dz 2,38; Dz 9,27

* gr.: synago - zebrać razem, połączyć, zwoływać kogoś; ** dosłownie: w środku nich

21. Wtedy Piotr podszedł do Niego i powiedział: Panie! Ile razy, jeżeli brat mój przeciwko mnie zgrzeszy, mam mu odpuścić*? Czy aż do siedmiu razy?      Ef 4,32; Mk 11,25

* gr.: afiemi - dać odejść, umorzyć dług, przebaczyć, uwolnić

22. I Jezus powiedział mu: Nie mówię ci: Aż do siedmiu razy, ale aż do siedemdziesięciu razy siedem.

23. Dlatego podobne* jest Królestwo Niebios do pewnego człowieka – króla, który chciał rozliczyć zobowiązania** ze swoimi sługami***.

* gr.: homoioo - być uczyniony jak, porównać coś z czymś, czynić podobnym; ** gr.: logos - słowo, rachunek; *** gr.: doulōn - por. Mt 18,26 przypis *

24. A gdy oni zaczęli się rozliczać*, przyprowadzono do niego jednego, który był winien dziesięć tysięcy talentów.      Łk 7,41; Łk 16,5

* gr.: synairo - podsumować rachunki, podnosić razem

25. A gdy nie miał z czego oddać, nakazał* go jego pan sprzedać, i jego żonę, i dzieci, i wszystko co miał, by tak został oddany dług.      Ps 38,4; Kpł 25,39

* gr.: keleuo - polecać, kazać

26. Upadł więc sługa* i pokłonił się mu, mówiąc: Panie! Bądź dla mnie cierpliwy**, a oddam ci wszystko.      Łk 7,43; Rz 10,3

* gr.: doulos - niewolnik, w myśli hebr. - sługa - por. Wj 21,1-6; ** gr.: makrothymeo - znosić cierpliwie - por. 1Tes 5,14 przypis ****

27. I zlitował* się pan tego sługi, uwolnił go, i odpuścił jemu dług.      Sdz 10,16; Ps 78,38; Ps 86,5; Ps 86,15

* lub: być poruszonym wewnątrz

28. A gdy wyszedł ów sługa* i znalazł jednego ze współsług, który był mu winien sto denarów, chwycił mocno i dusił go, mówiąc: Oddaj mi, co jesteś winny.

* por. w. 26 przypis *

29. Padł więc współsługa do jego stóp i prosił go, mówiąc: Bądź dla mnie cierpliwy*, a oddam ci wszystko.

* lub: stań się wyrozumiały

30. Lecz on nie chciał, ale poszedł i wrzucił go do więzienia, aż odda co jest winny.

31. Ujrzeli więc współsłudzy jego, co się stało, i zasmucili się bardzo, poszli i dokładnie opowiedzieli* swojemu panu wszystko, co zaszło.

* gr.: diasafeo - wyjaśnić jasno bądź prosto, wyjawić

32. Wtedy wezwał go jego pan i powiedział mu: Sługo* zły! Cały dług tobie odpuściłem dlatego, że mnie poprosiłeś;      Łk 7,41

* gr.: doule - por. Mt 18,26 przypis *

33. Czy i ty nie powinieneś zlitować się nad swoim współsługą, jak i ja zlitowałem się nad tobą?

34. I rozgniewał się jego pan, oddał go śledczym* więziennym, dopóki nie odda wszystkiego, co jest mu winien.      Mt 5,25; Łk 12,58; Obj 14,10

* lub: ten, kto wydobywa prawdę za pomocą tortur

35. Tak i Ojciec mój niebiański uczyni wam, jeśli nie odpuścicie swojemu bratu z serc waszych jego upadków*.      Mt 6,15; Mt 7,2; Jk 2,13

* gr.: paraptoma - przewinienie, fałszywy krok, występek

↑↑

Rozdział 19

1. I stało się, gdy zakończył Jezus te słowa, że odszedł* z Galilei i przyszedł w granice Judei po drugiej stronie Jordanu.      Mk 10,1; J 10,40

* lub: przeniósł się

2. I podążały za Nim wielkie tłumy, i tam ich uzdrawiał*.      Mt 4,23; Mt 12,15; Mk 9,37

* gr.: therapeuo - służyć, uzdrawiać, przywracać do zdrowia

3. I przyszli do Niego faryzeusze, wystawiając Go na próbę* i mówiąc do Niego: Czy wolno człowiekowi oddalić swoją żonę z powodu każdej przyczyny?      Mt 22,18

* lub: kusząc

4. A On w odpowiedzi, rzekł im: Czy nie czytaliście, że Ten, który stworzył, od początku uczynił ich mężczyzną i kobietą*?      Łk 10,26; Rdz 1,27; J 1,3

* dosłownie: męskim i żeńskim

5. I powiedział: Dlatego opuści mąż swojego ojca i matkę, i zostanie złączony* ze swoją żoną, i będą dwoje jednym** ciałem?      Rdz 2,21-24

* dosłownie: skleić się, przywrzeć; ** w jednym ciele

6. Tak że już nie są dwoje, ale jedno ciało. Co więc Bóg złączył*, człowiek niech nie rozłącza.      Ml 2,14; Rz 7,2; 1Kor 7,10

* gr.: syzegunymi - wprząść w jedno jarzmo, połączyć razem

7. Powiedzieli do Niego: Dlaczego więc Mojżesz polecił* dać zwój** rozwodowy i ją oddalić***?      Pwt 24,1-3; Mt 5,31; Jr 3,8

* lub: rozkazał; ** list, dokument; *** gr.: apolyo - rozwiązać (małżeństwo), uwolnić

8. Powiedział im: Mojżesz z powodu zatwardziałości waszego serca pozwolił wam oddalić wasze żony, lecz od początku tak nie było.      Ml 2,13; Mk 10,5; 1Kor 7,6; Rdz 4,19

9. Ale mówię wam: Ktokolwiek oddaliłby swoją żonę z wyjątkiem* powodu nierządu, i poślubił inną, cudzołoży; a kto poślubił tę, która jest oddalona, cudzołoży.      Mt 5,32; Mk 10,11

* gr.: ei me - jeśli nie, brak gr. ei (jeśli) w mss Byz zgodnie z mss Byz - oddaliłby nie z powodu nierządu

10. Powiedzieli do Niego Jego uczniowie: Jeśli tak się ma sprawa* męża z żoną, nie warto** się żenić.

* dosłownie: wymaganie, żądanie; ** nie jest korzystne

11. A On powiedział im: Nie wszyscy pojmują te słowa, ale ci, którym jest to dane.

12. Albowiem są eunuchowie, którzy narodzili się takimi z łona matki, są też eunuchowie, którzy przez ludzi zostali wytrzebieni; są też eunuchowie, którzy sami siebie uczynili eunuchami dla Królestwa Niebios. Kto może pojąć, niech pojmuje!      1Kor 7,7; 1Kor 9,5

13. Wtedy przynoszono do Niego dzieci, aby wkładał na nie ręce i modlił się; ale uczniowie skarcili* ich.

* lub: surowo napomnieć, ganić

14. Lecz Jezus powiedział: Dopuśćcie dzieci i nie zabraniajcie* im przyjść do mnie; bo takich jest Królestwo Niebios.      Mt 11,25; Mt 18,3; 1Kor 14,20

* gr.: kolyo - powstrzymywać, odmawiać

15. A gdy włożył na nie ręce, odszedł stamtąd.      Iz 40,11; Mk 10,16; 2Tm 3,15

16. I oto podszedł do Niego ktoś* i powiedział do Niego: Nauczycielu dobry**! Co dobrego mam czynić, abym miał życie wieczne?

* dosłownie: jeden; ** gr.: agathos - dobry, dobry z natury, prawy

17. Ale On mu powiedział: Czemu mówisz do mnie – dobry? Nikt nie jest dobry, tylko jeden, Bóg. A jeśli chcesz wejść do życia, zachowuj* przykazania.      Kpł 18,5; Łk 10,26

* gr.: tereo - zachować coś w stanie niezmienionym, strzec, czuwać

18. Mówi do Niego: Jakie? A Jezus powiedział: Te: nie będziesz mordował, nie będziesz cudzołożył, nie będziesz kradł, nie będziesz mówił fałszywego* świadectwa;      Pwt 5,17-20; Ga 3,10; Jk 2,10

* lub: nie będziesz świadczył kłamliwie

19. Czcij swojego ojca i matkę, i: Będziesz miłował swojego bliźniego*, jak samego siebie.      Wj 20,12; Lb 19,18; Pwt 5,16; Kpł 19,18; Jk 2,8

* gr.: plesion - tuż obok, w pobliżu - stąd: sąsiad, bliźni

20. Mówi do Niego młodzieniec: To wszystko zachowywałem* od swojej młodości; czego mi jeszcze brakuje?

* lub: strzegłem

21. Jezus powiedział do niego: Jeśli chcesz być doskonały*, idź, sprzedaj swoje majętności i rozdaj ubogim, a będziesz miał skarb w niebie; i przyjdź tutaj, i podążaj za mną.      Mt 5,48; Rdz 6,9; Hi 1,1; Łk 6,47; Flp 3,12; Mt 4,19

* gr.: teleios - dojrzały, w pełni rozwinięty, nie mający braków

22. A gdy młodzieniec usłyszał to słowo, odszedł smutny; był bowiem człowiekiem mającym wiele posiadłości.

23. A Jezus powiedział swoim uczniom: Zaprawdę* mówię wam, że bogaty z trudnością wejdzie do Królestwa Niebios.      Jk 1,9; Mk 10,23; Łk 18,24

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary

24. A nadto mówię wam: Łatwiej wielbłądowi przejść przez ucho igły*, niż bogatemu wejść do Królestwa Bożego.      Jr 13,2; J 5,44; Dz 14,22

* gr.: trypematos rafidos - otwór igły (do szycia)

25. Gdy usłyszeli to Jego uczniowie, bardzo się zdumieli*, mówiąc: Kto więc może zostać zbawiony?

* gr.: ekplesso - być przejętym - por. Dz 13,12 przypis *

26. A Jezus spojrzał na nich i powiedział im: U ludzi to niemożliwe, lecz u Boga wszystko jest* możliwe.      Rdz 18,14; Jr 32,17; Jr 32,27

* brak w mss Byz

27. Wtedy odpowiedział Piotr, mówiąc do Niego: Oto my opuściliśmy wszystko i poszliśmy za Tobą; co za to mieć będziemy?

28. A Jezus powiedział im: Zaprawdę mówię wam, że wy, którzy za mną poszliście, przy odrodzeniu*, gdy usiądzie Syn Człowieczy na tronie swojej chwały, usiądziecie i wy na dwunastu tronach, sądząc dwanaście pokoleń** Izraela.      Iz 65,17; Dz 3,21; 2P 3,13; Iz 1,26

* gr.: palingenesia - odnowienie - por. Tt 3,5 przypis ***; ** lub: plemion

29. I każdy, kto by opuścił domy, albo braci, albo siostry, albo ojca, albo matkę, albo żonę, albo dzieci, albo rolę dla* mojego imienia, stokrotnie tyle otrzyma, i życie wieczne odziedziczy.      Mk 10,29; Łk 18,29

* lub: ze względu, z powodu

30. A wielu pierwszych będzie ostatnimi, a ostatnich pierwszymi.      Mt 20,16; Mt 21,31

↑↑

Rozdział 20

1. Albowiem podobne jest Królestwo Niebios do pewnego człowieka, gospodarza*, który wczesnym rankiem wyszedł wynająć robotników do swojej winnicy.      Mt 21,28-33; J 15,1

* gr.: oikodespotes - pan domu

2. A zgodził* się z robotnikami po denarze za dzień pracy i posłał ich do swojej winnicy.

* lub: zawrzeć umowę w sferze interesu, ułożyć się z kimś

3. I gdy wyszedł około trzeciej* godziny, ujrzał innych, którzy stali na rynku bezczynnie,

* tj. o 9 -tej współczesnego sposobu liczenia czasu

4. I powiedział im: Idźcie i wy do winnicy, a sprawiedliwie dam wam, co należy.

5. I oni poszli. Ponownie wyszedł około szóstej i dziewiątej godziny, i uczynił tak samo.

6. A gdy wyszedł około jedenastej godziny, znalazł innych, którzy stali bezczynnie i powiedział im: Dlaczego tu cały dzień staliście bezczynnie*?      Prz 19,15; Ez 16,49; J 9,4

* gr.: argos - wolny od pracy, leniwy, unikający pracy, próżno

7. Mówią mu: Bo nas nikt nie wynajął. Powiedział im: Idźcie i wy do winnicy, a co będzie sprawiedliwe* otrzymacie**.      Dz 4,16; Ef 6,8; Hbr 6,10

* lub: zgodne z prawem; ** odbierzecie

8. A gdy nastał wieczór, powiedział pan winnicy swojemu zarządcy: Zawołaj robotników i daj im zapłatę, zaczynając od ostatnich, aż do pierwszych.      Kpł 19,2; Pwt 24,15; 2Kor 5,10

9. I gdy przyszli ci, którzy około jedenastej godziny zostali wynajęci, otrzymali po denarze*.

* denar - „zawierający 10 asów” - 2,436 g srebra

10. Gdy natomiast przyszli pierwsi, sądzili*, że więcej otrzymają; ale i oni otrzymali po denarze.

* gr.: nomidzo - wnioskować, sądzić, myśleć

11. A gdy wzięli, zaczęli szemrać przeciwko gospodarzowi,      Łk 5,13; Rz 14,10; Jud 1,16

12. Mówiąc: Ci ostatni pracowali jedną godzinę, a zrównałeś ich z nami, którzy znosiliśmy ciężar dnia i upał.

13. A on odpowiedział, jednemu z nich mówiąc: Przyjacielu*! Nie czynię ci krzywdy; czyż nie zgodziłeś się ze mną na denara?

* zwrot grzecznościowy - towarzysz, druh - w NT użyty tylko w Ewangelii Mateusza do osób w kontekście negatywnym - Mt 22,12 26,50

14. Zabierz co twoje i odejdź; chcę bowiem temu ostatniemu dać, jak i tobie.

15. Albo czy nie wolno mi czynić z tym, co moje, tego, co chcę? Czy oko twoje jest złe*, że ja jestem dobry?      Rz 9,16

* hebr. idiom: złe oko - być skąpym, chciwym - por. Mt 6,23 przypis *

16. Tak będą ostatni pierwszymi, a pierwsi ostatnimi; albowiem wielu jest wezwanych*, ale mało wybranych.      Rz 9,30; Mk 10,31; Mt 22,14

* gr.: kletos - zapraszać, wezwać, powołać

17. A Jezus, zmierzając* do Jerozolimy, wziął dwunastu uczniów i w drodze na osobności powiedział im:      Mk 10,32; J 15,15; Łk 18,31

* gr.: anabainao - iść do góry, wspinać się, Jerozolima jest na górze

18. Oto zmierzamy do Jerozolimy, a Syn Człowieczy zostanie wydany arcykapłanom i uczonym w Piśmie, i skażą* Go na śmierć,

* lub: uznają za zasługującego na karę, zasądzą wyrok

19. I wydadzą Go poganom na pośmiewisko*, i na ubiczowanie, i na ukrzyżowanie; a trzeciego dnia będzie wzbudzony z martwych.      Mt 16,21; Mt 27,28; 1Kor 15,4

* lub: wykpić, wyszydzić

20. Wtedy zbliżyła się do Niego matka synów Zebedeusza ze swoimi synami, oddając Mu pokłon i prosząc Go o coś.

21. A On jej powiedział: Co chcesz*? Mówi do Niego: Powiedz, aby ci dwaj moi synowie zasiedli, jeden z Twojej prawej strony, a drugi z lewej** strony w Królestwie Twoim.      Mk 10,35

* gr.: thelo - pragnąć, chcieć, kochać; ** mss Byz - Twojej lewej

22. Ale Jezus w odpowiedzi, rzekł: Nie wiecie, o co prosicie; czy możecie pić kielich, który ja mam pić? I* chrztem**, którym ja jestem chrzczony**, być ochrzczeni**? Powiedzieli do Niego: Możemy.      Mk 14,36; Łk 22,42

* mss Byz - Czy; ** gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać - Mt 3,11 przypis *

23. I powiedział im: Kielich mój istotnie wypijecie, i chrztem, którym ja jestem chrzczony, będziecie ochrzczeni; ale zasiąść z prawej mojej strony i z lewej mojej strony, nie moja to rzecz dać wam, ale dano to tym, którym jest to przygotowane przez Ojca mojego.

24. A gdy to usłyszało pozostałych dziesięciu, oburzyli* się na dwóch braci.      Mk 10,41; Łk 22,24

* gr.: aganakteo - być wzburzonym, gniewać się

25. Ale Jezus przywołał ich i powiedział: Wiecie, że przywódcy narodów panują* nad nimi, a wielcy dają odczuć swoją władzę** nad nimi.      Mk 10,42; Mt 11,29; J 13,12

* gr.: katakyrieuo - poddać swojej władzy, opanować, ujarzmić; ** gr.: kataeksousiadzo - władać kimś samowolnie, dominować, dać odczuć swą władzę, okazywać swoją moc na kimś

26. Lecz nie tak będzie u was; ale jeśli ktoś chciałby stać się wielkim wśród was, niech jest waszym sługą*.      Łk 14,7; J 18,36

* gr.: diakonos - sługa, ten, który wykonuje polecenia

27. A jeśli ktoś wśród was chciałby być pierwszym, niech jest waszym niewolnikiem*.

* gr.: doulos - niewolnik, w myśli hebr. - sługa - por. Wj 21,1-6

28. Podobnie Syn Człowieczy nie przyszedł, aby Mu służono, ale aby służyć, i aby dał życie swoje na okup za* wielu.      Mk 14,24; Rz 5,19; Wj 30,12; Oz 13,14; Flp 2,4-8

* gr.: anti - w miejsce

29. A gdy wychodzili* z Jerycha**, szedł za Nim wielki tłum.      Mk 10,46-52; J 6,5; Łk 18,35-43

* por. Mk 10,46 przypis *; ** gr.: Iericho - miejsce aromatu

30. I oto dwaj ślepi, siedzący przy drodze, słysząc*, że Jezus przechodził, krzyczeli, wołając**: Zmiłuj się nad nami, Panie, Synu Dawida!      J 9,1

* dosłownie: usłyszawszy; ** mówiąc

31. A tłum skarcił* ich, aby milczeli; lecz oni tym bardziej krzyczeli, mówiąc: Zmiłuj się nad nami, Panie, Synu Dawida!      Mt 15,23; Łk 11,8; Kol 4,2

* lub: surowo napomnieć, ganić

32. I Jezus stanął, przywołał* ich, i powiedział: Co chcecie, abym wam uczynił?      Dz 10,29; Flp 4,6

* gr.: foneo - wydać głos, wołać, krzyczeć

33. Mówią do Niego: Panie! Aby nasze oczy zostały otworzone.      Ef 1,17; Mt 13,16

34. A Jezus zlitował* się i dotknął ich oczu, i zaraz odzyskali wzrok; i podążali za Nim.      Mt 9,36; 1P 3,8; Ps 145,8

* lub: być zdjęty współczuciem

↑↑

Rozdział 21

1. I gdy przybliżyli się do Jerozolimy, i przyszli do Betfage*, pod** Górą Oliwną, wtedy Jezus wysłał dwóch uczniów,      Mk 11,1-11; Łk 19,28; J 11,1; J 11,12-19

* gr.: Bethfage - dom niedojrzałych fig; ** lub: ku, w pobliżu, koło

2. Mówiąc im: Idźcie do miasteczka, które jest przed wami, a zaraz znajdziecie oślicę uwiązaną, a z nią oślątko; odwiążcie i przyprowadźcie je do mnie*.      Łk 19,31; Mk 11,2; Mt 26,18

* zwyczaj zwany „angaria” pozwalał na wykorzystanie zwierzęcia przez jakąś osobistość stosowany przez kurierów

3. A gdyby wam ktoś coś mówił, powiedzcie, że Pan ich potrzebuje; jednak zaraz je odeśle*.      1Sm 10,26; J 12,15

* mss Byz - odsyła

4. A to wszystko stało się, aby wypełniło się to, co zostało powiedziane przez proroka, gdy mówi:

5. Powiedzcie córce Syjonu: Oto twój Król przychodzi do ciebie, łagodny i siedzący na ośle, na oślątku, źrebięciu* oślicy** będącej pod jarzmem.      Mt 2,2; Rdz 49,10; Za 9,9; Ps 45,6; Iz 9,6

* dosłownie: synu; ** lub: ogólnie o zwierzęciu pociągowym

6. I uczniowie poszli i uczynili tak, jak im rozkazał* Jezus,      1Sm 15,14; J 15,14

* gr.: prostasso - polecić, zarządzić, przydzielić, wyznaczyć

7. Przyprowadzili oślicę i oślątko, i włożyli na nie swoje szaty, i usadowili* Go na nich.      Mk 11,4-8; Łk 19,32; 2Krn 9,13

* mss Byz - usiadł

8. A bardzo wielki* tłum słał swoje szaty na drodze, a inni obcinali gałązki z drzew i słali je na drodze.      Kpł 23,40; 2Krl 9,13; J 12,13

* gr.: plestos - najliczniejszy, bardzo dużo, większość

9. A tłumy idące przed Nim i za Nim wołały*, mówiąc: Hosanna** Synowi Dawida! Błogosławiony, który przychodzi w imieniu PANA! Hosanna na wysokościach!      Ps 118,26; Ps 148,1; Mk 11,9; Łk 2,14

* lub: krzyczały; ** zbaw teraz, uratuj

10. I gdy przybył do Jerozolimy, całe miasto zostało poruszone*, mówiono: Kto to jest?

* gr.: seio - trząść, wzburzyć myśli, odczuwać drżenie

11. Tłumy natomiast mówiły: To jest Jezus, prorok z Nazaretu w Galilei.      Mt 2,23; J 1,45

12. A Jezus wszedł do świątyni Bożej, i wyrzucił wszystkich sprzedających i kupujących w świątyni; poprzewracał stoły tych, którzy pieniądze wymieniali*, i ławy sprzedających gołębie.      Pwt 14,24; Mk 11,15; Łk 19,45; J 2,14

* gr.: kollybestes - drobny wekslarz, wymieniający drobne monety

13. I powiedział im: Napisano: Mój dom zostanie nazwany domem modlitwy; a wy uczyniliście z niego jaskinię zbójców*.      Iz 56,7; Jr 7,11; J 5,25

* lub: bandytów

14. I przystąpili do Niego w świątyni ślepi i kulawi*, i uzdrowił ich.

* mss Byz - kulawi i ślepi

15. A widząc arcykapłani i uczeni w Piśmie przedziwne* dzieła, które czynił, i chłopców wołających w świątyni, i mówiących: Hosanna Synowi Dawida, oburzyli się**,      Ps 118,25

* gr.: thaumasios - przedziwne, cudowne, godne podziwu; ** lub: rozgniewać się, być wzburzonym, niezadowolonym

16. I powiedzieli do Niego: Czy słyszysz, co oni mówią? A Jezus powiedział im: Tak, czy nigdy nie czytaliście: Z ust niemowląt i ssących zgotowałeś sobie chwałę?      Ps 8,3

17. A gdy ich opuścił, wyszedł z miasta do Betanii*, i tam zanocował.      Mk 11,12; Mk 11,20-26

* gr.: Bethania - dom fig, miejscowość na zboczu Góry Oliwnej

18. A rano wracając do miasta, poczuł głód.

19. I zobaczył przy drodze jeden figowiec, i podszedł do niego, i nie znalazł na nim nic, tylko same liście, i powiedział do niego: Niech więcej nie zrodzi się z ciebie owoc na wieki*. I natychmiast** usechł figowiec.      Łk 13,6; J 15,2; Iz 34,4; Jr 8,13; Jud 1,12

* dosłownie: na wiek; ** lub: szybko, od razu

20. A gdy ujrzeli to uczniowie, dziwili się, mówiąc: Jak szybko usechł ten figowiec!

21. A Jezus w odpowiedzi, rzekł im: Zaprawdę mówię wam: Jeśli mielibyście wiarę i nie wątpili*, nie tylko to, co stało się z figowcem, uczynicie, ale gdybyście i tej górze powiedzieli: Podnieś się i rzuć się w morze, to stanie się tak.      Mk 11,22; 1Kor 13,2; Mt 17,20

* lub: nie zawahać się, być wprowadzonym w niepewność

22. I wszystko, o cokolwiek* prosilibyście w modlitwie, wierząc, otrzymacie.      Mt 7,7; Mt 18,19

* dosłownie: ilekolwiek, w mss Byz - ile jeśli

23. A gdy On przyszedł do świątyni, zbliżyli się do Niego, gdy nauczał, arcykapłani i starsi ludu, mówiąc: Jakim prawem to czynisz? I kto Ci dał to prawo*?      Wj 2,14; Mk 11,27; Łk 20,18; J 2,18

* gr.: eksousia - władza, autorytet, moc

24. A Jezus w odpowiedzi, rzekł im: Spytam i ja was o jedną rzecz*, na którą jeśli mi odpowiecie, i ja wam odpowiem, jakim prawem to czynię.

* gr.: logos - słowo, sprawa, kwestia

25. Skąd był chrzest* Jana? Z nieba, czy od ludzi? A oni rozważali to w sobie i mówili: Jeśli powiemy: Z nieba, powie nam: Dlaczego więc mu nie uwierzyliście?      Mt 11,7; Łk 7,28; J 1,19-28

* lub: zanurzenie - por. Mt 3,11 przypis *

26. Jeśli powiemy: Od ludzi, boimy się ludu; bo wszyscy mają Jana za proroka.      Iz 57,11; J 9,22; Mt 14,5

27. A w odpowiedzi, rzekli Jezusowi: Nie wiemy. Powiedział im i On: To i ja wam nie powiem, jakim prawem to czynię.

28. Ale co się wam wydaje? Pewien człowiek miał dwoje dzieci*; i gdy podszedł do pierwszego, powiedział: Dziecko! Idź, pracuj dziś w mojej winnicy.      1Kor 10,15; Mk 13,34; Łk 15,11-32

* tj. dziecko płci męskiej

29. A on w odpowiedzi, rzekł: Nie chcę, ale potem odczuł żal* z tego powodu, i poszedł.      Iz 55,7; Ez 18,30; Jo 3,8; Dz 17,30

* gr.: metamellomai - czuć skruchę, czuć żal, odczuwać troskę

30. I gdy podszedł do drugiego, powiedział tak samo. A on w odpowiedzi, rzekł: Ja idę, panie*! Ale nie poszedł.      Mt 23,3; Tt 1,16

* gr.: kyrios - od kyros, mieć najwyższą władzę - Pan

31. Który z tych dwóch uczynił wolę ojca? Powiedzieli do Niego: Pierwszy. Jezus powiedział im: Zaprawdę mówię wam, że celnicy* i nierządnice** wyprzedzają was do Królestwa Bożego.      Łk 13,1; Mt 7,21; Rz 3,19; Hi 15,6

* gr.: telones - poborcy podatków lub cła; ** lub: prostytutki

32. Albowiem Jan przyszedł do was drogą sprawiedliwości, a nie uwierzyliście mu, ale celnicy i nierządnice mu uwierzyli; a wy chociaż to widzieliście, jednak nie odczuliście później żalu*, aby mu uwierzyć.      Iz 35,8; Za 7,11

* gr.: metamellomai - czuć skruchę, czuć żal, odczuwać troskę

33. Posłuchajcie innego podobieństwa*: Był pewien gospodarz, który zasadził winnicę i ogrodził ją dookoła płotem, wykopał w niej tłocznię, zbudował wieżę, przekazał ją rolnikom i odjechał.      2Krn 24,21; Jr 19,3; Jr 37,15; Mt 13,18

* gr.: parabole - położyć obok, przykład, porównanie

34. A gdy przybliżył się czas owocowania, posłał swoje sługi* do rolników**, aby odebrali jego plony.      Iz 5,4

* gr.: doulous - por. Mt 20,27 przypis *; ** lub: hodowców winorośli

35. A rolnicy, gdy pojmali jego sługi, jednego dotkliwie wychłostali, drugiego zabili, a trzeciego ukamienowali.      Hbr 11,36

36. Znowu posłał inne sługi, więcej niż za pierwszym razem, i to samo uczynili z nimi.

37. A w końcu posłał do nich swojego syna, mówiąc: Uszanują* mojego syna.      Iz 5,4; J 3,16; Hbr 1,2

* gr.: entrepo - szanować, darzyć kogoś czcią

38. Lecz rolnicy, gdy ujrzeli syna, powiedzieli sobie: To jest dziedzic; pójdźmy, zabijmy go, a zatrzymamy* dla siebie jego dziedzictwo.      J 11,49-53

* gr.: katacheo - posiąść, zająć, zawładnąć

39. I wzięli go, i wyrzucili go poza winnicę, i zabili.      Mt 26,50; Łk 22,52; J 18,12

40. Gdy więc przyjdzie pan winnicy, co uczyni tym rolnikom?

41. Mówią do Niego: Złych srogo* wygubi, a winnicę wynajmie** innym rolnikom, którzy we właściwym czasie oddawać mu będą swoje plony.

* dosłownie: źle; ** lub: odda, wydzierżawi

42. Jezus powiedział im: Czy nigdy nie czytaliście w Pismach: Kamień, który odrzucili* budujący, stał się głowicą węgła; PAN to sprawił i to jest godne podziwu w naszych oczach?      Ps 118,22-23; Iz 28,16; Ef 2,20; 1P 2,4

* gr.: apodokimadzo - uznać za nienadający się, być odrzuconym

43. Dlatego mówię wam, że zostanie wam zabrane Królestwo Boże, i dane narodowi*, który będzie wydawał jego owoce.      Mt 8,11

* gr.: ethnos - plemię, naród, lud, grupa etniczna, nie-Żydzi

44. A kto upadłby na ten kamień, roztrzaska* się, a na kogo on upadłby, zetrze** go.      Ps 2,9; Iz 8,14-15; Dn 2,34-35; Łk 20,18; Rz 9,33

* lub: zostanie pokruszony; ** lub: skruszony na proch

45. A gdy usłyszeli arcykapłani i faryzeusze Jego podobieństwa, poznali, że mówił o nich;

46. I szukali sposobu jak Go pojmać, lecz bali się ludu, ponieważ lud miał Go za proroka.

↑↑

Rozdział 22

1. A Jezus w odpowiedzi, ponownie rzekł im w podobieństwach*, mówiąc:      Mt 13,13

* gr.: parabole - położyć obok, przykład, porównanie

2. Podobne* jest Królestwo Niebios do pewnego człowieka, króla, który wyprawił wesele swojemu synowi,      Iz 25,6; Mt 25,1; J 3,29; Ef 5,24-32; Obj 19,7-9

* lub: zostało przyrównane

3. I posłał swoje sługi*, by wezwali zaproszonych na uroczystości weselne; ale oni nie chcieli przyjść.

* gr.: doulous - por. Mt 20,27 przypis *

4. I ponownie posłał inne sługi, mówiąc: Powiedzcie tym, którzy są zaproszeni: Oto przygotowałem mój posiłek*, moje woły i tuczne bydło ofiarowano**, i wszystko jest gotowe; chodźcie na uroczystości weselne!      Łk 10,1; Dz 1,8

* tj. posiłek poranny lub obiad; ** lub: zabito - część ofiarowano, a część spożywano

5. Oni jednak lekceważąc to, odeszli, ten wprawdzie do swojej roli, a tamten do swojego handlu*;

* gr.: emporia - handel towarem, interes

6. A pozostali pojmali jego sługi, znieważyli ich i pozabijali.

7. Gdy król to usłyszał, rozgniewał się i posłał swoje wojska, wytracił owych morderców, a miasto ich spalił.      1Tes 2,16; Łk 21,24

8. Wtedy powiedział swoim sługom: Wesele wprawdzie jest gotowe, lecz zaproszeni* nie byli godni.

* gr.: kaleo - wołać, wzywać, zapraszać

9. Dlatego idźcie na rozstaje dróg, i kogokolwiek znajdziecie, wezwijcie* na uroczystości weselne.      Mk 16,15; Obj 22,17

* gr.: kaleo - wołać, wzywać, zapraszać

10. I wyszli owi słudzy na drogi, zgromadzili wszystkich ilu znaleźli, złych a także dobrych, i napełniło się wesele gośćmi*.      Mt 13,47

* dosłownie: spoczywającymi (przy stole)

11. A gdy wszedł król, aby przypatrzeć się spoczywającym przy stole, zobaczył tam człowieka nieodzianego w szatę weselną.

12. I powiedział do niego: Przyjacielu*! Jak tu wszedłeś, nie mając szaty weselnej? A on zamilkł.

* gr.: hetairos - zwrot grzecznościowy - towarzysz, druh, kolega - występuje tylko w Ewangelii Mateusza w znaczeniu negatywnym - Mt 20,13

13. Wtedy powiedział król sługom: Zwiążcie jego nogi i ręce, zabierzcie go i wyrzućcie w ciemność zewnętrzną; tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.      Mt 13,30; Mt 8,12; Łk 13,28

14. Albowiem wielu jest powołanych*, ale mało wybranych.      Mt 20,16; Ps 2,2; Mk 12,13

* lub: wezwanych

15. Wtedy odeszli faryzeusze na naradę i podjęli decyzję, żeby Go złapać* na słowie.

* gr.: pagideuo - usidlić, zastawić pułapkę, złapać w sidła, usidlić na podstawie słów

16. I posłali do Niego swoich uczniów z herodianami*, mówiąc: Nauczycielu! Wiemy, że jesteś szczery, a drogi Bożej w prawdzie nauczasz, i nie zależy** Ci na nikim; albowiem nie patrzysz na powierzchowność ludzi***.      Mt 16,11; Mk 3,6

* tj. członek stronnictwa wspierającego dynastię Heroda; ** lub: nie zważasz; *** idiom: nie masz względu na osobę

17. Dlatego powiedz nam, jak Ci się wydaje: Czy wolno dawać podatek* Cezarowi, czy nie?      Dz 5,37; Rz 13,6; Pwt 1,17; Pwt 16,19; Łk 2,1

* gr.: kensos - podatek pogłówny pobierany według spisu

18. Ale Jezus poznał ich niegodziwość, dlatego powiedział: Dlaczego wystawiacie mnie na próbę*, obłudnicy**?      Mk 2,8; J 2,25; J 8,6; Mt 19,3; Dz 5,9

* lub: kusicie; ** hipokryci - por. Mt 7,5 przypis *

19. Pokażcie mi monetę podatkową*; a oni przynieśli Mu denara.

* por. w. 17 przypis *

20. I powiedział im: Czyj to jest wizerunek* i napis?      Łk 20,24; Łk 23,38

* lub: obraz

21. Powiedzieli do Niego: Cezara*. Wtedy powiedział im: Oddawajcie więc to, co jest Cezara, Cezarowi, a to, co jest Boga, Bogu.      Mt 17,25; Łk 23,2; 1P 2,13

* gr.: kaisar - cezar - „odcięty”

22. Gdy to usłyszeli, zadziwili się, opuścili Go i odeszli.      Łk 20,25; Dz 6,10; Kol 4,6

23. Tego dnia podeszli do Niego saduceusze*, którzy mówią, że nie ma powstania z martwych, i pytali Go,      Mk 12,18; Łk 20,27; 1Kor 15,12; 2Tm 2,18

* hebr.: caddiq - sprawiedliwy

24. Mówiąc: Nauczycielu! Mojżesz powiedział: Jeżeli ktoś umrze nie mając dzieci, to jego brat prawem powinowactwa*, ma poślubić jego żonę i wzbudzić** potomstwo swojemu bratu.      Łk 6,46; Rdz 38,8; Pwt 25,5-10

* tj. poślubić wdowę po bracie, który zmarł bezdzietnie; ** gr.: anistemi - powstać z martwych, wzbudzić, wystąpić

25. Było więc u nas siedmiu braci; pierwszy pojął żonę i umarł, nie mając potomstwa, zostawił swoją żonę swojemu bratu.

26. Podobnie drugi i trzeci, aż do siódmego.

27. A na końcu po wszystkich umarła i ta kobieta.

28. Przy powstaniu z martwych więc, którego z tych siedmiu będzie żoną, gdyż wszyscy mieli ją za żonę?      Dn 12,2; Oz 13,14; Hi 19,25

29. A w odpowiedzi, Jezus rzekł im: Błądzicie*, nie znając** Pism ani mocy Boga.      Łk 24,44; J 20,9; Rz 15,4

* gr.: planao - błąkać się, włóczyć, wprowadzać w błąd, zwodzić; ** gr.: eido - wiedzieć, znać

30. Albowiem przy powstaniu z martwych ani nie poślubiają, ani są zaślubiane, ale są jak aniołowie* Boży w niebie.      Ps 103,20; 1J 5,28; Łk 20,34

* gr.: angelos - zwiastun, posłaniec, anioł

31. A co do powstania z martwych, czy nie czytaliście, co wam zostało powiedziane przez Boga, mówiącego:

32. Ja jestem Bóg Abrahama i Bóg Izaaka, i Bóg Jakuba. Bóg nie jest Bogiem martwych, ale żywych*.      Wj 3,6; Wj 3,15-16

* dosłownie: żyjących

33. A gdy tłumy to usłyszały, zdumiały* się nad Jego nauką.

* gr.: ekplesso - walnąć, wypędzić ciosem, stąd potocz. - być oszołomionym, przerażonym, zdumionym

34. A gdy usłyszeli faryzeusze, że zamknął usta saduceuszom, zebrali się razem.

35. I spytał Go jeden z nich, znawca Prawa, wystawiając Go na próbę* i mówiąc:      Łk 7,30; Tt 3,13

* lub: kusząc, doświadczając - por. Jk 1,13 przypis *

36. Nauczycielu*! Które przykazanie jest wielkie** w Prawie?      Oz 8,12; Łk 11,42

* gr.: didaskalos - nauczyciel, pouczający; ** domyślnie: największe

37. A Jezus mu powiedział: Będziesz miłował PANA, Boga twojego, całym swoim sercem, i całą swoją duszą, i całą swoją myślą;      Joz 22,5; Rz 8,7; Pwt 6,5; Pwt 10,12; Pwt 30,6

38. To jest wielkie i pierwsze przykazanie.

39. A drugie podobne temu: Będziesz miłował* swojego bliźniego, jak samego siebie.      Łk 10,29; Kpł 19,18; Ga 5,14

* gr.: agapao - przyjmować z zadowoleniem, gorąco miłować, bardzo lubić

40. Na tych dwóch przykazaniach jest oparte* całe Prawo i Prorocy.      Rz 13,9; 1Tm 1,5; Jk 2,8

* dosłownie: jest zawieszone

41. A gdy zebrali się faryzeusze*, Jezus spytał ich,

* aramejski: etymologicznie - oddzielony, członek religijnego stronnictwa faryzeuszy rygorystycznie przestrzegający Prawa

42. Mówiąc: Co wy myślicie* o Mesjaszu**? Czyim jest synem? Powiedzieli do Niego: Dawida.      Mk 12,36

* lub: wydawać się, sądzić; ** Chrystusie

43. Powiedział im: Jak więc Dawid w Duchu* nazywa Go Panem, mówiąc:      Dz 2,30; 2Sm 23,2; Dz 1,16

* lub: w duchu

44. Powiedział PAN mojemu Panu: Siądź po mojej prawicy, aż położę Twoich nieprzyjaciół* jako podnóżek pod Twoje stopy?      Ps 110,1

* lub: być wrogo nastawiony, nienawistny

45. Jeśli więc Dawid nazywa Go Panem, to jak jest Jego synem?      Rz 9,5; J 8,58; Rz 1,3

46. I nikt Mu nie mógł odpowiedzieć ani słowem, i od tego dnia, nikt nie ośmielił* się Go więcej pytać.      Łk 20,40; Hi 32,15; Iz 50,2

* gr.: tolamo - być odważnym, posuwać się do, być śmiałym

↑↑

Rozdział 23

1. Wtedy Jezus powiedział do tłumów i do swoich uczniów, mówiąc:

2. Na katedrze* Mojżesza zasiedli uczeni w Piśmie i faryzeusze.      Ne 8,4; Ml 2,7; Łk 20,46

* gr.: kathedra - podwyższone krzesło nauczycielskie

3. Dlatego wszystko, cokolwiek by wam powiedzieli by zachowywać, zachowujcie i czyńcie, ale według uczynków ich nie postępujcie; albowiem oni mówią, a nie czynią.      Wj 18,19; Pwt 4,5; Pwt 17,9; Ps 50,16; Rz 2,19-24; Tt 1,16

4. Bo wiążą* ciężkie i trudne do uniesienia brzemiona, i kładą je na ramiona ludzi, lecz nawet swoim palcem nie chcą ich ruszyć.      Łk 11,46; Dz 15,10

* gr.: desmeuo - spętać, zakuć w łańcuchy

5. A wszystkie swoje dzieła pełnią tak, aby byli widziani przez ludzi. Poszerzają bowiem swoje rzemyki modlitewne* i przedłużają frędzle** swoich płaszczów,      Mt 6,1-16; Pwt 11,8; Pwt 22,12

* dosłownie: filakterie - por. Pwt 6,6-8; ** hebr.: cicit - frędzle z wełny na skraju szaty przypominające o Prawie

6. I lubią pierwsze miejsca na wieczerzach i pierwsze siedzenia w synagogach,

7. I pozdrowienia na rynkach, i bycie przez ludzi nazywanymi: Rabbi, Rabbi*!      J 13,13

* hebr.: mój Mistrzu, mój Nauczycielu

8. Ale wy nie pozwalajcie nazywać siebie Rabbi; albowiem jeden jest wasz Mistrz*, Mesjasz; a wy wszyscy jesteście braćmi.      Iz 9,6; Ml 1,6

* gr.: kathegetes - przewodnik, nauczyciel

9. I nikogo na ziemi nie nazywajcie swoim ojcem; albowiem jeden jest Ojciec wasz, który jest w niebiosach.      Hi 32,21; Hbr 12,9

10. I nie pozwalajcie nazywać siebie mistrzami; jeden bowiem jest wasz Mistrz*, Mesjasz.      Mt 26,18; Mk 9,5; 1Kor 4,15

* gr.: kathegetes - przewodnik, nauczyciel

11. Natomiast kto jest największy* wśród was, niech będzie waszym sługą.

* dosłownie: większy

12. A kto będzie siebie wywyższał, zostanie poniżony; a kto samego siebie uniży, zostanie wywyższony.      Ps 138,6; Prz 16,18; Jk 4,6

13. Lecz biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy*! Albowiem zamykacie Królestwo Niebios przed ludźmi; wy nie wchodzicie, a wchodzącym nie pozwalacie wejść.      Łk 11,52; J 7,46; Dz 8,1

* lub: hipokryci

14. Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy! Albowiem pożeracie domy wdów, i to pod pozorem długich modlitw, dlatego większy wyrok otrzymacie.      Hi 22,9; Mk 12,40; Łk 20,47

15. Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy! Obchodzicie bowiem morze i suchy ląd, aby jednego uczynić prozelitą*, a gdy nim zostanie, czynicie go synem Gehenny, dwa razy bardziej niż wy.      Est 8,17; Dz 2,10; Dz 13,43

* tj. poganin wyznający judaizm - por. Dz 13,16 przypis **

16. Biada wam, ślepi przewodnicy! Którzy mówicie: Kto przysiągłby na świątynię*, to nic; ale kto przysiągłby na złoto w świątyni, ten jest zobowiązany przysięgą.      Mt 15,14; Ga 5,3; J 9,39

* gr.: naos - główny budynek świątyni

17. Głupi* i ślepi! Albowiem co jest większe, złoto czy świątynia, która uświęca złoto?

* gr.: moros - tępy, głupi, niedorzeczny, bezmyślność

18. A kto przysiągłby na ołtarz, to nic; lecz kto przysiągłby na dar* ofiarny, który jest na nim, ten jest zobowiązany przysięgą.

* gr.: doron - dar ofiarny jako wyraz czci, podarunek

19. Głupi i ślepi! Co bowiem jest większe, dar ofiarny czy ołtarz, który uświęca* ten dar?      Wj 29,37; Mt 24,5

* gr.: hagiadzo - oddzielony por. Mt 6,9 przypis *

20. Kto więc przysięga na ołtarz, przysięga na niego i na wszystko, co na nim jest;

21. A kto przysięga na świątynię, przysięga na nią i na Tego, który w niej mieszka;

22. A kto przysięga na niebo, przysięga na tron Boga i na Tego, który na nim zasiada.

23. Biada* wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy! Dajecie bowiem dziesięcinę z mięty i z anyżu, i z kminu, a opuszczacie ważniejsze rzeczy w Prawie: sąd, miłosierdzie i wiarę; te rzeczy należy czynić, a tamtych nie opuszczać.      1Sm 15,22; Mi 6,8; Łk 11,42

* gr.: ouai - wyraz dźwiękonaśladowczy „och” - por. Mt 11,21 przypis *

24. Ślepi przewodnicy*! Przecedzacie komara, a połykacie wielbłąda.      Mt 7,4; Łk 6,7

* gr.: hodegos - wskazujący drogę, nauczyciel bez odpowiedniej wiedzy

25. Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy! Oczyszczacie bowiem zewnątrz kubek i misę, a wewnątrz one są pełne tego, co pochodzi z grabieży* i niepowściągliwości**.      Iz 28,7-8; Łk 11,39-40; Mk 7,4-13

* gr.: harpage - por. 1Tes 4,17 przypis *; ** lub: brak opanowania

26. Ślepy faryzeuszu! Oczyść najpierw to, co jest wewnątrz kubka i misy, aby i to, co jest na zewnątrz nich, stało się czyste*.      Iz 55,7; Jr 4,14

* gr.: kataros - czysty, bez skazy, niewinny

27. Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy! Bo podobni jesteście grobom pobielanym, które na zewnątrz wprawdzie widziane są jako piękne*, ale wewnątrz pełne są kości umarłych i wszelkiej nieczystości.      Łk 11,44; Dz 23,3

* gr.: horaios - kwitnący, piękny

28. Tak i wy, na zewnątrz wprawdzie ukazujecie się ludziom jako sprawiedliwi, ale wewnątrz pełni jesteście obłudy i bezprawia*.      1Sm 16,7; Ps 51,6; Jr 17,9

* gr.: anomia - nieprawość, stan bezprawia, pogarda prawa, niegodziwość

29. Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy! Budujecie bowiem groby proroków i zdobicie nagrobki sprawiedliwych.

30. I mówicie: Gdybyśmy żyli za dni naszych ojców, nie bylibyśmy ich wspólnikami* w przelaniu krwi proroków.      Jr 2,30; 2Krn 36,15

* gr.: koinonos - wspólnik, towarzysz, współpracownik

31. A tak sami o sobie świadczycie, że jesteście synami tych, którzy pozabijali proroków;      Joz 24,22; Hi 15,6; Dz 7,51; 1Tes 2,15

32. Dopełnijcie* i wy miary swoich ojców.

* lub: dopełniacie - dopuszczalne są obie formy tłumaczenia

33. Węże! Płody żmij! Jak uciekniecie przed sądem Gehenny*?      Mt 12,34; Hbr 2,3; Ps 58,3

* dolina Hinnom - symbol wiecznego potępienia - por. Mt 10,28 przypis **

34. Oto dlatego, ja posyłam do was proroków i mędrców, i uczonych w Piśmie, a niektórych z nich zabijecie i ukrzyżujecie, i niektórych ubiczujecie* w swoich synagogach, i będziecie ich prześladować z miasta do miasta;      Mt 10,17; J 16,2; Dz 7,51

* lub: wychłostacie

35. Aby przyszła na was cała sprawiedliwa krew, wylana na ziemi od krwi sprawiedliwego Abla aż do krwi Zachariasza, syna Barachiasza, którego zabiliście między świątynią a ołtarzem.      Rdz 4,8; 2Krn 24,20; Hbr 12,24

36. Zaprawdę mówię wam: To* wszystko przyjdzie na to pokolenie**.

* dosłownie: te - l.mn.; ** gr.: genea - ród, plemię, pokolenie, nacja, naród

37. Jeruzalem! Jeruzalem! Które zabijasz* proroków i kamienujesz tych, którzy do ciebie są posyłani, ile to razy chciałem zgromadzić twoje dzieci, jak** kwoka zgromadza swoje pisklęta pod skrzydła, a nie chcieliście.      Mt 22,3; Łk 13,34; Obj 11,8

* gr.: apokteino - zabijać w jakikolwiek sposób; ** dosłownie: tym samym sposobem

38. Oto wasz dom jest zostawiony wam pusty.

39. Albowiem mówię wam, że nie ujrzycie mnie od teraz, aż do czasu, gdy powiecie: Błogosławiony*, który przychodzi w imieniu PANA.      Ps 118,26

* lub: wysławiany

↑↑

Rozdział 24

1. A gdy Jezus wyszedł i odchodził ze świątyni, podeszli Jego uczniowie, aby pokazać Mu zabudowania świątyni*.      Mk 13,1; Łk 21,5

* gr.: hieron - święte miejsce, świątynia (cała)

2. A Jezus powiedział im: Czy nie dostrzegacie* tych wszystkich wydarzeń? Zaprawdę mówię wam, nie zostanie tu kamień na kamieniu, który nie zostanie zwalony**.      1Krl 9,7

* gr.: blepo - uważnie patrzeć, uważać na coś, kierować umysł ku czemuś, rozumieć; ** gr.: katalyo - zburzyć, rozwiązać, obalić

3. A gdy siedział na Górze Oliwnej, podeszli do Niego uczniowie na osobności, mówiąc: Powiedz nam, kiedy staną się te wydarzenia, i jaki jest znak Twojego przyjścia* oraz końca** tego wieku?      Dn 12,6; Mt 13,39; 1Tes 5,1

* gr.: parousia - por. 1Tes 4,15 przypis *; ** lub: spełnienie, kres

4. A Jezus w odpowiedzi, rzekł im: Uważajcie*, aby was ktoś nie zwiódł**.

* lub: przyglądać się uważnie, baczyć; ** wprowadził w błąd

5. Wielu bowiem przyjdzie w moim imieniu, mówiąc: Ja jestem Mesjasz;* i wielu zwiodą;      Jr 14,14; J 5,43; 2P 2,1-2; 1J 4,1; Obj 13,8

* gr.: christos - Chrystus, Pomazaniec, Namaszczony, Mesjasz

6. I usłyszycie o wojnach i wieści z wojen. Uważajcie, abyście się nie trwożyli*; bo trzeba, aby stały się te wszystkie wydarzenia; ale to jeszcze nie koniec.      Jr 4,19; Mk 13,7; Łk 21,9

* gr.: throos - wrzawa, zgiełk, głośny płacz

7. Albowiem powstanie naród przeciwko narodowi i królestwo przeciwko królestwu, i będzie głód*, i zarazy, a miejscami trzęsienia ziemi.      Ag 2,22

* dosłownie: głody

8. A wszystkie te wydarzenia, to początek bólów porodowych*.

* lub: bólów (ogólnie)

9. Wtedy wydawać was będą na udrękę*, i będą was zabijać, i będziecie znienawidzeni przez wszystkie narody z powodu mojego imienia.      Mt 10,17

* lub: ucisk, utrapienie

10. I wtedy wielu zostanie zgorszonych*, i jedni drugich wydadzą**, i jedni drugich znienawidzą.      J 6,66; Mt 11,6; Mt 26,31

* lub: zrazi się, potknie; ** wydać kogoś zdradziecko

11. I powstanie* wielu fałszywych proroków, i zwiodą** wielu.      1J 4,1; 2P 2,1; Dz 20,30; 1J 2,18

* dosłownie: zostaną wzbudzeni; ** gr.: planao - błąkać się, włóczyć, wprowadzać w błąd, zwodzić

12. A z powodu rozmnożenia się bezprawia, miłość wielu oziębnie*.      Obj 2,4

* gr.: psycho - tchnąć, chłodzić podmuchem, zostać oziębionym

13. Ale kto wytrwa aż do końca, ten zostanie ocalony*.      Mt 10,22; Mk 13,13

* lub: zbawiony

14. I zostanie ogłoszona ta Ewangelia Królestwa w całym zamieszkałym świecie, na świadectwo wszystkim narodom. I wtedy nadejdzie koniec.      Dz 20,25; Mt 9,35; Mk 1,14

15. Gdy więc ujrzycie obrzydliwość spustoszenia, o której zostało powiedziane przez proroka Daniela, stojącą na miejscu świętym – kto czyta, niech rozumie!      Mk 13,14; Dn 9,26-27; Dn 11,31; Dn 12,11

16. Wtedy ci, którzy będą w Judei, niech uciekają w góry;      Łk 21,20-24

17. Kto jest na górnym tarasie, niech nie schodzi, aby coś wziąć ze swojego domu;

18. A kto jest na roli, niech ponownie nie wraca, by wziąć swoje szaty.

19. A biada kobietom w ciąży i karmiącym w te dni!      Mk 13,17; Łk 21,23

20. Módlcie się więc, aby ucieczka wasza nie nastąpiła zimą, ani w szabat.

21. Wtedy bowiem będzie wielki ucisk*, jaki nie zaistniał od początku świata aż do teraz, ani jakiego z pewnością nie będzie.      Dn 12,1; Obj 7,14

* gr.: thlipsis - ucisk, cierpienie, niedola

22. A gdyby nie były skrócone te dni, nikt* nie zostałby uratowany**; ale ze względu na wybranych będą skrócone te dni.      Iz 45,4; Rz 11,26

* dosłownie: żadne ciało; ** lub: zbawiony

23. Jeśli wtedy ktoś by wam powiedział: Oto tu jest Mesjasz*, albo tam, nie wierzcie.

* gr.: christos - Chrystus, Pomazaniec, Namaszczony, Mesjasz

24. Albowiem powstaną fałszywi mesjasze i fałszywi prorocy, i czynić* będą wielkie znaki i cuda, tak aby zwieść**, o ile można, i wybranych.      Wj 7,11; Pwt 13,1; Obj 13,13; Obj 19,20

* lub: dawać, dostarczać; ** gr.: planao - błąkać się, włóczyć, wprowadzać w błąd, zwodzić

25. Oto wam przepowiedziałem*.

* gr.: proerero - ogłaszać, mówić wcześniej, zapowiadać

26. Jeśli więc powiedzieliby wam: Oto jest na pustyni*, nie wychodźcie; oto jest w alkierzach**, nie wierzcie.      J 18,10

* lub: pustkowiu; ** gr.: tameion - pomieszczenie wewnętrzne domu, komórka, schowek

27. Albowiem jak błyskawica pojawia się na wschodzie i jest widziana aż na zachodzie, takie będzie i przyjście* Syna Człowieczego.

* lub: parousia - przybycie, obecność - por. 1Tes 4,15 przypis *

28. Gdzie bowiem jest padlina, tam gromadzą się orły*.      Ha 1,8; Łk 17,37; Obj 19,17

* lub: sępy

29. A zaraz po ucisku* tych dni słońce zostanie zaćmione i księżyc nie da swojej jasności, i gwiazdy spadać będą z nieba, a moce niebieskie zostaną poruszone.      Iz 13,10; Ez 32,7; Obj 6,13

* gr.: thlipsis - ucisk, cierpienie, niedola

30. I wtedy ukaże się na niebie znak Syna Człowieczego, i wtedy będą bić się w piersi wszystkie plemiona ziemi, i zobaczą Syna Człowieczego, przychodzącego* na obłokach nieba z mocą i z wielką chwałą.      Mt 12,39; Za 12,10; Obj 1,7

* gr.: erchomai - przybywać, dojść, dotrzeć

31. I pośle swoich aniołów z trąbą o potężnym dźwięku, i zgromadzą Jego wybranych z czterech stron*, od jednego krańca nieba aż po drugi kraniec.      Mt 13,41

* dosłownie: wiatrów

32. A od figowca nauczcie się tego oto podobieństwa*: Gdy jego gałąź staje się miękka i wypuszcza liście, wiecie, że blisko jest lato.      Mk 13,28; Łk 21,29

* lub.: porównanie, przykład

33. Tak i wy, gdy ujrzycie te wszystkie wydarzenia, wiedzcie, że jest blisko, u drzwi.

34. Zaprawdę* mówię wam: Nie przeminie to pokolenie**, aż się te wszystkie wydarzenia staną***.

* gr.: amen - godne wiary; ** gr.: genea - ród, plemię, pokolenie, nacja, naród; *** dosłownie: stałoby się - tryb przypuszczający przesz. dokonany - gr.: ginomai - Mk 1,11 przypis *

35. Niebo i ziemia przeminą*, ale słowa moje z pewnością nie przeminą.      Mt 5,18; Mk 13,30

* gr.: parerchomai - przejść obok, trwać chwilowo, minąć

36. A o tym* dniu i godzinie nikt nie wie**, ani aniołowie niebios, tylko sam Ojciec mój.      Mt 24,42; Mk 13,32; Dz 1,7

* lub: w owym; ** gr.: eido - dostrzegać, wiedzieć, mieć wgląd, badać, znać, patrzeć na, doświadczyć

37. A tak, jak było za dni Noego, takie* będzie i przyjście** Syna Człowieczego.      Rdz 6,1; Rdz 7,1; Hi 22,15

* gr.: houto - w ten sposób, tak oto, tak; ** gr.: parousia - obecność, przyjście - por. 1Tes 4,15 przypis *

38. Albowiem jak za dni przed potopem jedli i pili, żenili się i za mąż wydawali, aż do tego dnia, w którym Noe wszedł do arki,

39. I nie spostrzegli się*, aż przyszedł potop i uniósł wszystkich; takie będzie i przyjście** Syna Człowieczego.      Łk 12,19; Mt 13,30

* gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, znać; ** gr.: parousia

40. Wtedy dwóch będzie na roli; jeden będzie wzięty, a jeden pozostawiony;

41. Dwie będą mleć na żarnach; jedna będzie wzięta, a jedna pozostawiona.

42. Czuwajcie więc, ponieważ nie wiecie, o której godzinie wasz Pan przyjdzie*.      Mk 13,33; Obj 3,3; Mt 25,13

* gr.: erchomai - przybywać, dojść, dotrzeć

43. A to wiedzcie, że gdyby wiedział gospodarz*, o której straży ma przyjść złodziej, czuwałby i nie pozwoliłby włamać się** do swojego domu.

* lub: pan domu; ** podkopać (ścian)

44. Dlatego i wy bądźcie* gotowi, bo Syn Człowieczy przyjdzie o godzinie, której się nie domyślacie.

* lub: stańcie się

45. Kto więc jest tym wiernym i rozumnym sługą*, którego pan jego ustanowił nad swoją służbą**, aby im dawał pokarm we właściwym czasie?      Łk 12,42

* gr.: doulos - niewolnik, w myśli hebr. - sługa - por. Wj 21,1-6; ** lub: służba domowa

46. Błogosławiony* ów sługa**, którego jego pan gdy przyjdzie, znajdzie tak czyniącego.

* gr.: makarios – szczęśliwy, ten któremu warto pogratulować; ** por. w. 45 przypis *

47. Zaprawdę mówię wam, że go ustanowi nad całym swoim mieniem*.      Mt 25,21; Łk 12,44; J 12,26

* lub: dobytkiem

48. A jeśliby powiedział ów zły sługa* w swoim sercu: Mój pan zwleka ze swoim przyjściem,      Iz 32,6; Ez 12,22; Łk 19,22; Dz 8,32

* por. w. 45 przypis *

49. I zacząłby bić współsługi, a jeść i pić z pijakami,      2Kor 11,20; 1P 5,3; 3J 1,9

50. Przyjdzie pan owego sługi w dniu, którego się nie spodziewa*, i o godzinie, której nie zna,      1Tes 5,2

* lub: nie oczekuje

51. I potnie* go na kawałki, i wyznaczy mu dział równy z obłudnikami; tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.      Iz 33,14; Łk 12,46; Łk 13,28

* gr.: dichotomeo - pociąć na kawałki, oddzielić, odłączyć

↑↑

Rozdział 25

1. Wtedy podobne będzie Królestwo Niebios do dziesięciu dziewic*, które wzięły swoje lampy i wyszły na spotkanie oblubieńca**.      Łk 5,34; Ef 5,25

* gr.: parthenos - panna, dziewica; ** pan młody, narzeczony

2. A pięć z nich było roztropnych*, a pięć głupich.      Pwt 32,29; Jr 24,2; Mt 7,24

* gr.: fronimos - rozumny, roztropny, rozważny, mądry

3. Te głupie wzięły swoje lampy, lecz nie wzięły ze sobą oliwy.      Iz 48,1; Mt 23,25; 2Tm 3,5

4. Lecz mądre wzięły oliwę w swoje naczynia wraz ze swoimi lampami.

5. A gdy oblubieniec zwlekał, zdrzemnęły się wszystkie i spały.      Ha 2,3; 2P 3,4

6. A w środku nocy rozległ się krzyk: Oto oblubieniec przychodzi; wychodźcie na jego spotkanie!      Mk 13,33; 1Tes 5,13

7. Wtedy obudziły się wszystkie owe dziewice i uporządkowały* swoje lampy.

* gr.: kosmeo - uporządkować, przyozdobić, zyskać cześć

8. A głupie powiedziały do mądrych: Dajcie nam z waszej oliwy, bo lampy nasze gasną.

9. A mądre odpowiedziały, mówiąc: Jeszcze by nam i wam nie wystarczyło; idźcie raczej do sprzedających i kupcie sobie.      Łk 13,24

10. A gdy odeszły kupować*, przyszedł oblubieniec i te, które były gotowe, weszły z nim na uroczystości weselne; i drzwi zostały zamknięte.

* gr.: agoradzo - kupować, być na rynku

11. Lecz później przyszły i pozostałe dziewice, mówiąc: Panie, Panie, otwórz nam!

12. A on w odpowiedzi, rzekł: Zaprawdę* mówię wam, nie znam was.      J 10,27; Ps 1,6; Ha 1,13

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary

13. Czuwajcie więc; bo nie znacie dnia ani godziny, o której przyjdzie* Syn Człowieczy.      Mt 24,42-44; 1P 5,8; Dz 20,31; 2Tm 4,5; 1P 4,7

* gr.: erchomai - przybywać, przychodzić, nadejść

14. Podobnie bowiem pewien człowiek odjeżdżając za granicę, przywołał* swoje sługi** i przekazał im swój dobytek;      Łk 19,12; Rz 12,6; 1Kor 3,5; Ef 4,11

* lub: wezwał; ** gr.: doulous - por. Mt 20,27 przypis *

15. I temu wprawdzie dał pięć talentów, a temu dwa, a temu jeden, każdemu według jego możliwości*, i zaraz** odjechał.      Mt 18,24; Łk 12,48

* dosłownie: mocy; ** może stanowić początek w. 16

16. A poszedł ten, który wziął pięć talentów, obracał* nimi i uzyskał** drugie pięć talentów.

* gr.: ergadzomai - pracować, handlować, nabywać; ** gr.: poieo - uczynić, spowodować, wytworzyć, wykonywać

17. Tak samo i ten, który wziął dwa, i on uzyskał* drugie dwa.      2Sm 19,32; Mk 14,3; Kol 4,17; 1P 4,10

* gr.: kerdaino - zdobyć, nabyć, zyskać

18. A ten, który wziął jeden, odszedł, rozkopał ziemię i schował srebro swojego pana.

19. A po długim czasie przyszedł pan owych sług* i rozlicza z nimi zapis rozrachunków**.      2Kor 5,10

* gr.: doulōn - por. Mt 20,27 przypis *; ** gr.: logos - słowo, tu: rachunek, zapis księgowy

20. I przystąpił ten, który wziął pięć talentów, i przyniósł dalsze pięć talentów, mówiąc: Panie! Przekazałeś* mi pięć talentów, oto drugie pięć talentów zyskałem nimi.

* gr.: paradidomai - powierzyć coś ustnie, wydać w ręce

21. A pan jego powiedział mu: Dobrze, sługo* dobry i wierny! W małych byłeś wierny, ustanowię** cię nad wieloma; wejdź do radości swojego pana.      1P 1,7; 2Kor 10,18; Łk 16,10

* gr.: doule - por. Mt 20,27 przypis *; ** gr.: kathistemi - wyznaczyć, postawić nad kimś, ogłosić

22. Przystąpił także i ten, który wziął dwa talenty, i powiedział: Panie! Powierzyłeś mi dwa talenty, oto* drugie dwa talenty zyskałem nimi**.

* lub: spójrz; ** dosłownie: na nich

23. Powiedział mu pan jego: Dobrze, sługo dobry i wierny*! W małych byłeś wierny, ustanowię cię nad wieloma; wejdź do radości swojego pana.

* gr.: pistos - godny zaufania, wierzący

24. A przystąpił i ten, który wziął jeden talent*, i powiedział: Panie! Poznałem cię, że jesteś człowiekiem twardym**, że żniesz, gdzie nie siałeś, i zbierasz, gdzie nie rozsypałeś;      Hi 21,14; Łk 6,46

* 1 talent - 6000 drachm to 17 lat pracy pracownika rolnego; ** gr.: skleros - por. Rz 9,18 przypis *

25. Bojąc* się więc, odszedłem i ukryłem twój talent w ziemi; oto masz to, co jest twoje.

* gr.: fobeo - lękać, bać, przerazić, respektować, uciec

26. A w odpowiedzi, pan jego rzekł do niego: Sługo zły i gnuśny*! Wiedziałeś, że żnę, gdzie nie siałem, i zbieram, gdzie nie rozsypywałem;      Hi 15,5-6; Prz 18,9; Prz 20,4; Mt 18,32

* gr.: okneros – opieszały, ociągający się, wahający się

27. Trzeba było więc złożyć moje srebro u bankierów, a ja po przyjściu, odebrałbym to, co jest moje z zyskiem*.      Pwt 23,19; Rz 3,19

* gr.: tokos - procent z pieniędzy, odsetki, lichwa, zysk

28. Dlatego zabierzcie od niego ten talent i dajcie temu, który ma dziesięć talentów.

29. Każdemu bowiem, kto ma, będzie dane i będzie obfitować*; a temu, kto nie ma, i to, co ma, zostanie mu zabrane.      Łk 8,18; Łk 19,26; J 15,2

* lub: mieć w nadmiarze

30. A tego bezużytecznego* sługę** wyrzućcie w ciemność zewnętrzną; tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.      Mt 3,10; Mt 5,13; J 15,6; 2P 2,17

* gr.: achreios - nieprzydatny do niczego, bezużyteczny; ** gr.: doulon - por. Mt 20,27 przypis *

31. A gdy przyjdzie Syn Człowieczy w swojej chwale, i z Nim wszyscy święci aniołowie, wtedy usiądzie na tronie swojej chwały.      Za 14,5; Jr 3,17; Mt 16,27; Mk 8,38; Łk 9,26; Obj 20,11

32. I zostaną zebrane przed Nim wszystkie narody*, i oddzieli ich, jednych od drugich, jak pasterz oddziela owce od kozłów.

* gr.: ethnos - por. Mt 21,43 - tu: w znaczeniu - wszystkie narody

33. I postawi owce po swojej prawej stronie, a kozły po lewej stronie.      Ps 79,13; Ps 100,3

34. Wtedy powie Król tym, po Jego prawej stronie: Pójdźcie, błogosławieni Ojca mojego! Odziedziczcie* Królestwo przygotowane wam od założenia** świata.      Mt 21,5; Łk 19,38

* lub: otrzymać w udziale; ** gr.: katabole - położenie fundamentu

35. Gdyż byłem głodny, a daliście mi jeść; pragnąłem, a daliście mi pić; byłem obcym przybyszem*, a przyjęliście mnie;      Mt 10,40

* gr.: ksenos - cudzoziemiec, obcy, przybysz, ktoś nowy

36. Byłem nagi, a przyodzialiście mnie; byłem chorym, a odwiedziliście mnie; byłem w więzieniu, a przyszliście do mnie.      Iz 58,7

37. Wtedy odpowiedzą Mu sprawiedliwi, mówiąc: Panie! Kiedy widzieliśmy Cię głodnym i daliśmy Ci jeść? Albo pragnącym* i daliśmy Ci pić?      Prz 15,33; Iz 64,6; 1P 5,5; Mt 6,3

* gr.: dipaso - odczuwać brak, żarliwie oczekiwać na orzeźwienie

38. I kiedy widzieliśmy Cię obcym przybyszem, i przyjęliśmy Cię, lub nagim, i przyodzialiśmy Cię?

39. I kiedy widzieliśmy Cię chorym, albo w więzieniu, i przyszliśmy do Ciebie?

40. A w odpowiedzi, Król powie im: Zaprawdę* mówię wam, cokolwiek uczyniliście jednemu z tych najmniejszych moich braci, mnie uczyniliście.      Dz 9,25; Hbr 6,10; Mk 3,34

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary lub jako akt potwierdzenia

41. Potem powie i tym, którzy są po lewej stronie: Idźcie ode mnie, przeklęci* w ogień wieczny, który jest przygotowany diabłu i jego aniołom.      Ps 6,8; Ga 3,10; Mt 18,8; Obj 14,10; Obj 20,10

* gr.: kataraomai - przeklinać, potępiać, rzucać klątwę

42. Albowiem byłem głodny, a nie daliście mi jeść; pragnąłem, a nie daliście mi pić;

43. Byłem obcym przybyszem, a nie przyjęliście mnie; byłem nagi, a nie przyodzialiście mnie; byłem chorym i w więzieniu, a nie odwiedziliście mnie.

44. Wtedy i oni Mu odpowiedzą, mówiąc: Panie! Kiedy widzieliśmy Cię głodnym albo pragnącym, albo obcym przybyszem, albo nagim, albo chorym, albo w więzieniu, i nie usłużyliśmy Ci?

45. Wtedy odpowie im, mówiąc: Zaprawdę mówię wam, czegokolwiek nie uczyniliście jednemu z tych najmniejszych, i mnie nie uczyniliście.      Rdz 12,3; Prz 14,31; Za 2,8

46. I pójdą ci na karę* wieczną; natomiast sprawiedliwi do życia wiecznego.      Dn 12,2; Łk 16,26; J 5,29; 2Tes 1,9; J 3,15; J 10,27; Rz 6,23; 1J 5,11

* gr.: kolasis - od koladzo - usunąć, odciąć (ręce) stąd: karać, piętnować

↑↑

Rozdział 26

1. I stało się, gdy Jezus skończył wszystkie te mowy*, że powiedział do swoich uczniów:      Mt 7,28; Mt 19,1; Łk 17,1

* lub: słowa

2. Wiecie, że za dwa dni jest Pascha*, i Syn Człowieczy zostanie wydany na ukrzyżowanie.

* hebr.: przejście - święto od 14 do 20 dnia miesiąca Nisan lub od 15 do 21 licząc początek święta wg hebr. liczenia czasu tj. początek dnia 15 Nisan zaczynający się 14 Nisan wieczorem

3. Wówczas zebrali się arcykapłani i uczeni w Piśmie, i starsi ludu na dziedzińcu arcykapłana*, którego zwano Kajfasz,

* gr.: archiereus - arcykapłan, najwyższy kapłan - Wj 29,1-46

4. I zaplanowali*, aby Jezusa pochwycić podstępem** i uśmiercić;      Ps 2,2

* lub: naradzili się; ** gr.: dolos – zdrada, oszustwo, podstęp, przebiegłość

5. Lecz mówili: Nie w święto, aby nie powstały rozruchy* między ludem.      Mk 14,2

* gr.: thorybos - hałas, zgiełk, wrzawa, wrzaskliwy tłum

6. A gdy Jezus był w Betanii, w domu Szymona trędowatego,      Mt 21,17; J 12,1; Mk 14,3

7. Przystąpiła do Niego kobieta, mająca alabastrowy* flakonik olejku bardzo kosztownego i wylała go na Jego głowę, gdy spoczywał u stołu.

* biały lub żółtawy gips stosowany w rzeźbiarstwie

8. Co widząc uczniowie Jego, oburzyli się*, mówiąc: Po co ta strata?      Mt 20,24

* gr.: aganakteo - być wzburzonym, niezadowolonym, gniewać się

9. Albowiem można było ten olejek za dużą sumę sprzedać i rozdać ubogim.

10. Gdy Jezus to dostrzegł*, powiedział im: Dlaczego przysparzacie tej kobiecie trudu**? Dobry bowiem czyn spełniła wobec mnie.

* gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, wejść w bliską relację; ** gr.: kopos - mozół, ucisk, razy, uderzenia - por. Mk 14,6 przypis *

11. Ubogich* bowiem zawsze macie u siebie, jednak mnie nie zawsze macie.      Pwt 15,11; Mk 14,7; J 12,8

* gr.: ptochos - żebrak, skrajny nędzarz

12. Bo ona, wylewając ten olejek* na moje ciało, uczyniła to na mój pogrzeb.      2Krn 16,14; Mk 14,8; J 12,7

* gr.: myron - wonna maść, pachnidło, wonny olejek

13. Zaprawdę* mówię wam: Gdziekolwiek będzie głoszona** ta Ewangelia po całym świecie i to, co ona uczyniła, będzie opowiadane na jej pamiątkę.      Mt 24,14; Ga 1,6-9; Obj 14,6

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary; ** gr.: kerysso - być heroldem, ogłaszać jak herold

14. Wtedy poszedł jeden z dwunastu, zwany Judasz Iskariota do arcykapłanów,

15. I powiedział im: Co mi chcecie dać, a ja wam Go wydam? Oni więc wyznaczyli mu trzydzieści srebrników*.      Rdz 37,28; Za 11,12

* 1 srebrnik - to 1 sykiel lub srebrna didrachma, czyli 4 denary, razem 120 denarów wartych 3 m-ce wynagrodzenia pracownika rolnego

16. I odtąd szukał dogodnej chwili*, aby Go wydać.

* gr.: eukaria - stosowny czas, pora, sposobność

17. A pierwszego* dnia Przaśników przystąpili uczniowie do Jezusa, mówiąc Mu: Gdzie chcesz, abyśmy przygotowali Ci Paschę do spożycia?      Wj 12,15

* lub: poprzedniego - gr. protos - J 1,15

18. A On powiedział: Idźcie do miasta, do tego a tego* człowieka, i powiedzcie mu: Nauczyciel mówi: Mój czas jest bliski, u ciebie urządzę** Paschę ze swoimi uczniami.

* gr.: pros ton deina - do konkretnego człowieka - por. Łk 22,10; ** gr.: poieo - wykonać, zrobić coś, świętować, obchodzić

19. I zrobili uczniowie jak im rozkazał Jezus, i przygotowali Paschę.

20. A gdy nastał wieczór, spoczął wspólnie z dwunastoma u stołu.

21. A gdy jedli, powiedział: Zaprawdę* mówię wam, że jeden z was mnie wyda.      Ps 55,12-14; J 6,70; J 13,21

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary

22. I zasmucili* się bardzo, i każdy z nich zaczął mówić do Niego: Czy to nie jestem ja, Panie?

* gr.: lypeo - smucić, spowodować żal

23. A On w odpowiedzi, rzekł: Ten, który zanurzył* ze mną rękę w misie, ten mnie wyda.      Ps 41,10; Łk 22,21

* gr.: embapto - dosłownie: zanurzać coś w czymś - od bapto - por. Łk 12,50 przypis *

24. Wprawdzie Syn Człowieczy odchodzi, tak jak jest napisane o Nim, ale biada temu człowiekowi, przez którego Syn Człowieczy będzie wydany! Lepiej by mu było, gdyby się ten człowiek nie narodził.      Iz 50,5; Za 12,10

25. A w odpowiedzi Judasz, który Go wydał, rzekł: Czy to nie jestem ja, Rabbi*? Odpowiedział mu: Ty to powiedziałeś**.

* hebr.: Rabbi - mój Mistrzu, mój Nauczycielu; ** tu: twierdzenie

26. A gdy oni jedli, Jezus wziął chleb i pobłogosławił*, łamał i dawał uczniom, mówiąc: Bierzcie, zjedzcie, to jest moje ciało.      Mk 14,22; Łk 24,30; Łk 22,20; 1Kor 10,4

* gr.: eulogeo - sławić, dobrze życzyć, wysławiać - por. Mt 14,19 przypis *

27. I wziął kielich, i podziękował*, dał im, mówiąc: Wypijcie z niego wszyscy;

* gr.: eucharisteo - być wdzięcznym, czynić dziękczynienie

28. To bowiem jest krew moja Nowego Przymierza, która jest za wielu wylewana, na odpuszczenie* grzechów.      Wj 24,8; Iz 53,12; Jr 31,31; Ml 2,5; Hbr 9,14-22; Hbr 10,1-14

* lub: uwolnienie

29. Ale mówię wam, że odtąd nie będę pił z tego plonu winnej latorośli, aż do tego dnia, gdy go będę pił z wami nowy*, w Królestwie Ojca mojego.

* gr.: kainos - świeży, nowy

30. A gdy odśpiewali hymn*, wyszli na Górę Oliwną.      Mk 14,26; Ef 5,19; Kol 3,16

* gr.: hymneo - pieśń jako hołd, święta pieśń - tutaj: Ps 115-118

31. Wtedy Jezus powiedział im: Wy wszyscy zgorszycie się ze mnie tej nocy; bo jest napisane: Uderzę pasterza i zostaną rozproszone owce stada.      Za 13,7; Mk 14,27; J 16,32

32. A po wzbudzeniu* mnie, wyprzedzę was idąc do** Galilei.

* lub: gdy zostanę wzbudzony; ** gr.: eis - do, ku, na

33. A Piotr w odpowiedzi, rzekł do Niego: Choćby wszyscy zgorszyli* się Tobą, ja nigdy nie zostanę Tobą zgorszony.      Łk 22,33; J 13,36

* lub: zrazili się do Ciebie

34. Jezus mu powiedział: Zaprawdę mówię ci, że tej nocy, zanim zapieje kogut, trzykrotnie się mnie wyprzesz.      Mk 14,30; Łk 22,34

35. Piotr mówi Mu: Nawet jeśli trzeba by było umrzeć z Tobą, na pewno nie wyprę* się Ciebie. Podobnie powiedzieli i wszyscy uczniowie.

* gr.: aparnese - wyrzec się, zapomnieć o sobie

36. Wtedy Jezus przyszedł z nimi na miejsce, które zwano Getsemane*, i powiedział uczniom: Usiądźcie tu, podczas gdy ja odejdę, aby tam się modlić**.      Mk 14,32; Łk 22,40

* gr.: Getsemane - prasa oliwna, tłocznia oliwy; ** gr.: proseuchomai - modlić się do kogoś, błagać, prosić

37. A gdy wziął ze sobą Piotra i dwóch synów Zebedeusza, zaczął się smucić i trwożyć*.

* lub: martwić się wielkim strapieniem bądź udręką

38. Wtedy Jezus powiedział im: Zasmucona* jest moja dusza aż do śmierci; zostańcie tu i czuwajcie ze mną.      Mk 14,33; Łk 22,44

* gr.: perylipos - być bardzo smutnym, skrajnie przygnębionym

39. I odszedł trochę dalej, upadł na swoje oblicze, modląc się i mówiąc: Ojcze* mój, jeśli jest to możliwe, niech ominie mnie ten kielich; jednak nie jak ja chcę, ale jak Ty.      Lb 16,22; Mt 20,22; J 18,11

* gr.: pater - ojciec - por. Mk 14,36

40. I przyszedł do uczniów, i znalazł ich śpiących, i powiedział Piotrowi: Cóż to, nie mieliście siły czuwać ze mną jednej godziny?

41. Czuwajcie i módlcie się, abyście nie weszli w pokuszenie*; duch wprawdzie jest ochoczy**, ale ciało słabe.      2P 2,9; Rz 8,3

* lub: doświadczenie, próbę; ** gr.: prothymos - chętny, gotowy

42. Znów po raz drugi odszedł i modlił się, mówiąc: Ojcze mój, jeśli nie może minąć* mnie ten kielich, tak abym go nie wypił, niech się stanie wola Twoja.

* lub: przejść obok

43. I gdy przyszedł, znalazł ich ponownie śpiących; albowiem oczy ich były obciążone.

44. A gdy ich opuścił, ponownie odszedł i modlił się po raz trzeci, wypowiadając te same słowa*.      Mt 6,7; Dn 9,17; Łk 18,1

* dosłownie: słowo

45. Wtedy przyszedł do swoich uczniów i powiedział im: Jeszcze śpicie* i odpoczywacie? Oto przybliżyła się godzina, i Syn Człowieczy wydany zostaje w ręce grzeszników**.

* lub: w końcu, już, nadal; ** gr.: hamartolos - oddany grzechowi, szczególnie niegodziwy

46. Wstańcie*, pójdźmy! Oto zbliżył się ten, który mnie wydaje.

* gr.: egeiro - wzbudzić, spowodować powstanie - tryb rozkazujący

47. I gdy On jeszcze to mówił, oto przyszedł Judasz, jeden z dwunastu, a z nim liczny tłum z mieczami i z kijami od arcykapłanów i od starszych ludu.      Mk 14,43; Łk 22,47; J 18,1

48. Ale ten, który Go wydawał, dał im znak, mówiąc: Ten, którego pocałuję*, to jest On; schwytajcie Go.      2Sm 20,9-10

* gr.: fileo - kochać, okazywać czułość, całować w sensie wielkiego zaangażowania emocjonalnego

49. I zaraz zbliżył się do Jezusa, i powiedział: Witaj, Rabbi*! I pocałował Go czule**.      Mk 14,45

* hebr.: mój Mistrzu, mój Nauczycielu; ** gr.: katafileo - okrywać czułymi pocałunkami, być czułym

50. Ale Jezus mu powiedział: Przyjacielu*! Po co przyszedłeś? Wtedy przystąpili i podnieśli ręce na Jezusa, i Go pojmali.

* zwrot grzecznościowy - towarzysz, druh - por. Mt 20,13 przypis *

51. I oto jeden z tych, którzy byli z Jezusem, wyciągnął rękę i wydobył swój miecz*, i uderzył sługę** arcykapłana, i odciął mu ucho.

* gr.: machaira - krótki zakrzywiony lub prosty miecz, nóż ofiarny; ** gr.: doulon - por. Mt 20,27 przypis *

52. Wtedy Jezus powiedział mu: Schowaj swój miecz z powrotem gdzie jego miejsce; bo wszyscy, którzy biorą miecz, od miecza zginą.      Rdz 9,6; Łk 22,49-51; J 18,10; Mk 14,47

53. Czy wydaje ci się, że nie mogę prosić Ojca mojego, i już teraz postawiłby przy mnie więcej niż dwanaście legionów* aniołów?      2Krl 6,17

* legion - 6826 osób (6100 piechurów i 726 konnych)

54. Jak więc wypełniłyby się Pisma, że tak się musi* stać?      Iz 53,7-9; Łk 24,44

* lub: jest konieczne

55. W tej godzinie mówił Jezus do tłumu: Jak na zbójcę wyszliście z mieczami i z kijami, aby mnie pojmać; co dzień siadałem pośród was, nauczając w świątyni, a nie pojmaliście mnie.

56. Ale to wszystko stało się, aby zostały wypełnione Pisma Proroków. Wtedy wszyscy Jego uczniowie opuścili* Go i uciekli.      Za 13,7

* gr.: afiemi - pozostawić, porzucić, odejść

57. A ci, którzy pojmali Jezusa, przyprowadzili Go do arcykapłana Kajfasza, gdzie zostali zebrani uczeni w Piśmie i starsi.

58. A Piotr podążył za Nim z daleka aż do dziedzińca arcykapłana; i wszedł tam do wewnątrz, i siedział ze sługami*, aby zobaczyć koniec.

* gr.: hyperetes - sługa, podwładny - por. 1Kor 4,1 przypis **

59. A arcykapłani i starsi, i cały Sanhedryn* szukali fałszywego świadectwa przeciwko Jezusowi, aby Go uśmiercić,      Pwt 19,16; Dz 6,11

* gr.: synderion - Najwyższa Rada Żydów składająca się z 71 członków (70 członków i arcykapłan)

60. I nie znaleźli; a chociaż przychodziło wielu fałszywych świadków, to jednak nie znaleźli. A na końcu podeszli dwaj fałszywi świadkowie,      Pwt 19,15; Ps 27,12; Ps 35,11

61. I powiedzieli: Ten mówił*: Mogę rozwalić** świątynię Boga i w trzy dni ją zbudować.      J 2,19; Mt 27,40; 1Krl 22,27; Iz 53,3

* lub: twierdził, ogłosił, deklarował; ** lub: rozwiązać, poluźnić (sznury)

62. A gdy powstał arcykapłan, powiedział Mu: Nic nie odpowiadasz na to, co świadczą* przeciwko Tobie?      Iz 57,7

* lub: oskarżają

63. Lecz Jezus milczał. A w odpowiedzi, arcykapłan rzekł do Niego: Poprzysięgam Cię na Boga żywego, abyś nam powiedział, czy Ty jesteś Mesjasz, Syn Boga?      Iz 53,7

64. Mówi mu Jezus: Ty to powiedziałeś. Ponadto mówię wam: Już teraz* zobaczycie Syna Człowieczego siedzącego po prawej stronie mocy Bożej i przychodzącego na obłokach** nieba.      Ps 110,1; Dn 7,13; 1Tes 4,17; Jud 1,12; Obj 1,7

* dosłownie: od teraz; ** gr.: nefele - chmura, obłok

65. Wtedy arcykapłan rozdarł swoje szaty, mówiąc*: Zbluźnił! Czy potrzebujemy jeszcze świadków?! Oto teraz słyszeliście Jego bluźnierstwo**.      2Sm 13,19; 2Krl 19,1; Łk 5,21; J 10,33; J 10,36

* lub: rozdarł swoje szaty, ponieważ zbluźnił; ** gr.: blasfemia - potwarz, bluźnierstwo, zniewaga, obelga

66. Jak wam się zdaje? A oni w odpowiedzi, rzekli: Winny jest śmierci.      Kpł 24,16

67. Wtedy pluli Mu w twarz i bili Go pięściami* w twarz, a inni Go uderzali,      Lb 12,14; Iz 50,6; Mk 14,65

* lub: policzkowali

68. Mówiąc: Prorokuj nam, Mesjaszu! Kim jest ten, który Ciebie uderzył?

69. A Piotr siedział na zewnątrz na dziedzińcu. I zbliżyła się do niego jedna służąca*, mówiąc: I ty byłeś z Jezusem Galilejczykiem.

* gr.: paidiske - młoda dziewczyna, młoda służąca

70. A on wyparł się przed wszystkimi, mówiąc: Nie wiem, o czym mówisz.

71. A gdy on wyszedł ku bramie, ujrzała go inna i powiedziała do tych, którzy tam byli: I ten był z Jezusem Nazarejczykiem.

72. I ponownie wyparł się pod przysięgą: Nie znam tego człowieka.

73. A po chwili zbliżyli się inni przystając, i powiedzieli Piotrowi: Prawdziwie i ty jesteś jednym z nich; bo i mowa* twoja ciebie zdradza**.      Sdz 12,6; J 18,26

* tj. dialekt; ** dosłownie: ujawnia

74. Wtedy zaczął ściągać klątwę* na siebie i przysięgać: Nie znam tego człowieka; i zaraz zapiał kogut.      Dz 23,12; Rz 9,3

* tj. ogłosić siebie jako podlegającego karze Boskiej - por. Mk 14,71 przypis *

75. I przypomniały się Piotrowi słowa wypowiedziane do niego przez Jezusa: Zanim zapieje kogut, trzykrotnie się mnie wyprzesz. I wyszedł na zewnątrz, i gorzko zapłakał.

↑↑

Rozdział 27

1. A gdy nastał ranek, wszyscy arcykapłani i starsi ludu powzięli plan* przeciwko Jezusowi, aby Go uśmiercić;

* gr.: symboulion - rada, plan, zamysł, rada jako kolegium

2. I związali Go, zaprowadzili i oddali Go namiestnikowi Poncjuszowi Piłatowi.      Rdz 22,9; Mt 20,19; Mk 15,1; Łk 23,1; J 18,28

3. Wtedy Judasz, który Go wydał, widząc, że Jezus został osądzony, żałował* tego i zwrócił trzydzieści srebrników arcykapłanom i starszym,

* gr.: metamellomai - czuć skruchę - por. Mt 21,32 przypis *

4. Mówiąc: Zgrzeszyłem, wydając krew niewinną! A oni powiedzieli: Co nam do tego? To twoja sprawa*.      Rdz 42,21; Wj 9,27; Za 11,12

* idiom: ty sam tego dopatrz, to twoje spojrzenie, ty się martw

5. I rzucił* srebrniki w świątyni, oddalił się, poszedł i powiesił się.      Dz 1,18

* lub: cisnął

6. Ale arcykapłani wzięli srebrniki, mówiąc: Nie wolno ich kłaść do skarbca* świątynnego, gdyż jest to wycena krwi.      Pwt 23,19; Mk 7,11

* hebr.: korban - dar poświęcony Bogu, skarbiec świątyni

7. A gdy naradzili się, kupili za nie pole garncarza na cmentarz dla cudzoziemców.

8. Dlatego pole to nazwane jest Polem Krwi, aż do dnia dzisiejszego.

9. Wtedy wypełniło się to, co zostało powiedziane przez proroka Jeremiasza, mówiącego: I przyjęli wartość trzydziestu srebrników, jako wycenę Tego, który został oszacowany* przez synów Izraela,      Za 11,12-13

* lub: wyceniony

10. I dali je za pole garncarza, jak mi nakazał PAN.

11. A Jezus stał przed namiestnikiem; i pytał Go namiestnik*, mówiąc: Czy Ty jesteś Królem Żydów? A Jezus mu odpowiedział: Ty to mówisz**.      Mk 15,2; J 18,33; 1Tm 6,13

* gr.: hegemon - dowódca, namiestnik - łac. legatus Caesaris; ** idiom? Tak, to ja tak jest, jak pytasz - por. Biblia Poznańska

12. I pośród oskarżeń arcykapłanów i starszych, nic nie odpowiedział.      Iz 53,7; 1P 2,23

13. Wtedy Piłat powiedział Mu: Czy nie słyszysz, o jak wiele rzeczy Cię oskarżają*?      J 8,39; Dz 22,24

* lub: jak bardzo świadczą przeciwko Tobie

14. A On nie odpowiedział mu na ani jedno słowo, tak że namiestnik bardzo się dziwił.

15. A na święto namiestnik miał zwyczaj wypuszczać tłumowi jednego więźnia, tego, którego chcieli.      Mk 15,6; Łk 23,17; J 18,39

16. A mieli wtedy dość znacznego więźnia, który nazywał się Barabasz*.      Mk 15,7; J 18,40

* aramejski: bar - syn, ab - ojciec - Barabbas - syn ojca

17. Gdy więc zebrali się, powiedział do nich Piłat: Kogo chcecie, abym wam wypuścił, Barabasza czy Jezusa, którego nazywają Mesjaszem*?

* lub: Chrystusem, Pomazańcem

18. Bo wiedział, że wydali Go z nienawiści.      Rdz 37,11; Prz 27,4; Mk 15,10; Dz 13,45

19. A gdy on siedział na tronie* sędziowskim, posłała do niego wiadomość jego żona, mówiąc: Nic tobie do Tego sprawiedliwego; bo dzisiaj we śnie wiele wycierpiałam** przez Niego.      Rdz 31,24; Iz 53,11; 1J 2,1; Łk 23,4; Łk 23,41

* gr.: bema - krzesło, trybuna, tron sędziowski; ** gr.: pascho - cierpieć dotkliwie, znosić niedolę, odczuwać

20. Natomiast arcykapłani i starsi przekonali tłumy, aby prosili o Barabasza, a Jezusa, aby zgubiono.      Mk 15,11; Dz 3,14

21. A namiestnik w odpowiedzi, rzekł im: Kogo chcecie, abym wam z tych dwóch wypuścił? A oni odpowiedzieli: Barabasza.

22. Piłat powiedział im: Co więc mam uczynić Jezusowi, którego nazywają Mesjaszem? Powiedzieli do niego wszyscy: Niech zostanie ukrzyżowany!      Mk 15,13; Łk 23,21

23. A namiestnik powiedział: Co więc złego uczynił? Ale oni tym bardziej krzyczeli, mówiąc: Niech zostanie ukrzyżowany!

24. A widząc Piłat, że to nic nie pomaga, ale tym bardziej wzmaga się zamęt, wziął wodę i obmył ręce przed ludem, mówiąc: Ja nie jestem winien krwi Tego sprawiedliwego; to wasza sprawa*.      Pwt 21,6-8; Mt 27,4; 1P 3,18

* idiom: ty sam tego dopatrz, to twoje spojrzenie, ty się martw

25. A w odpowiedzi, cały lud rzekł: Krew Jego na nas i na nasze dzieci*!      Wj 20,5; Jr 26,15; Mt 23,35; Dz 5,28

* gr.: teknon - dziecię, dzieciątko

26. Wtedy im wypuścił Barabasza*; a Jezusa po ubiczowaniu wydał, aby został ukrzyżowany.

* aramejski: bar - syn, ab - ojciec - Barabbas - syn ojca

27. Wówczas żołnierze namiestnika wzięli Jezusa do pretorium, zebrali wokół Niego całą kohortę*,      Mk 15,16; Dz 23,35; J 18,3

* tj. rzymska jednostka taktyczna około 600 osób = 1/10 legionu

28. I zdjęli z Niego odzienie, i nałożyli na Niego płaszcz szkarłatny;      Łk 23,11; J 19,2

29. I upletli wieniec z cierni, i włożyli na Jego głowę, i wcisnęli trzcinę w Jego prawą rękę, a upadając przed Nim na kolana, szydzili* z Niego, mówiąc: Witaj**, Królu Judejczyków***!

* lub: naśmiewali się; ** bądź zdrów; *** Żydów

30. I plując na Niego, wzięli trzcinę i bili Go w głowę.      Mt 26,67; Iz 50,6; Mi 5,1

31. A gdy zakończyli Go wyszydzać, zdjęli z Niego płaszcz i oblekli Go w Jego szaty, i odprowadzili na ukrzyżowanie.      Iz 53,7

32. A wychodząc natrafili na pewnego człowieka, Cyrenejczyka*, o imieniu Szymon; tego zmusili**, aby niósł Jego krzyż***.      Łk 23,26

* tj. mieszkaniec Cyreny, miasta w Libii w płn. Afryce; ** gr.: angareuo - prawo przymusu niesienia ciężaru - Mt 5,41 przypis *; *** gr.: stauros - pionowy pal z przybitą poprzecznie belką - J 19,6 przypis *

33. A gdy przyszli na miejsce o nazwie Golgota, to jest zwane Miejscem Czaszki,

34. Dali Mu pić kwaśne wino* zmieszane z żółcią**; a gdy je skosztował, nie chciał wypić.      Ps 69,21-22; Mk 15,23; J 19,29

* lub: ocet zmieszany z wodą - por. w. 48 przypis *; ** tj. środek uśmierzający ból - mirra

35. A gdy Go ukrzyżowali, rozdzielili Jego szaty, rzucając los; aby* wypełniło się to, co zostało powiedziane przez proroka: Rozdzielili między siebie moje szaty, a o moje odzienie rzucali los**.      Ps 22,9

* od słowa „aby” brak w mss Byz; ** gr.: kleros - los, dział, kamyk lub ceramika rzucana jako los

36. I siedząc tam, pilnowali Go.      Łk 23,34; J 19,23

37. I umieścili nad Jego głową napis wyrażający Jego winę: To jest Jezus, Król Żydów*.      Mk 15,26; Łk 23,38; J 19,19

* lub: Judejczyków

38. Wtedy też z Nim zostali ukrzyżowani dwaj przestępcy*, jeden po prawej stronie, a drugi po lewej stronie.      Iz 53,12; Mk 15,27; Łk 22,37

* gr.: lestes - bandyta, rabuś, zabójca, wywrotowiec, buntownik

39. A ci, którzy obok przechodzili, bluźnili* Mu, kiwali głowami i mówili:      Mk 15,29; Ps 22,8; Ps 109,2; Ps 109,25

* lub: spotwarzali, obrażali, przeklinali

40. Ty, co rozwalasz świątynię i w trzy dni ją budujesz, ratuj* samego siebie; jeśli jesteś Synem Boga, zstąp z krzyża.

* lub: zbaw

41. Także i arcykapłani z uczonymi w Piśmie i ze starszymi szydząc z Niego, mówili:

42. Innych wybawiał*, a samego siebie wybawić nie może; jeśli jest Królem Izraela, niech teraz zstąpi z krzyża, a Mu** uwierzymy.

* gr.: sodzo - ratować, zbawić, wybawić, ocalić; ** mss Byz - w Niego

43. Polegał na Bogu; niech Go teraz wybawi*, jeśli Go pragnie**; bo powiedział: Jestem Synem Boga.      Ps 22,8-9; Ps 42,10; Ps 71,11; J 19,7

* lub: wyrwie, ochroni; ** gr.: thelo - pragnąć, chcieć, kochać

44. A tak samo przestępcy, którzy zostali z Nim ukrzyżowani, urągali* Mu.      Hi 30,7; Mk 15,32; Łk 23,39

* lub: lżyli, łajali, czynili wyrzuty

45. A od szóstej godziny* nastała ciemność na całej ziemi, aż do dziewiątej godziny.      Mk 15,33; Łk 23,44; Am 8,9

* tj. 12 - ta obecnego czasu

46. A około dziewiątej godziny* zawołał Jezus potężnym** głosem, mówiąc: Eli, Eli, lama sabachtani! To jest: Boże mój, Boże mój, dlaczego mnie opuściłeś***!?      Ps 22,2; Ps 88,14; J 19,28

* tj. 15 - ta naszego czasu; ** lub: wielkim, donośnym; *** gr.: enkataleipo - pozostawić w ciężkim położeniu, opuścić

47. A niektórzy z tych, co tam stali, słysząc to, mówili: On woła* Eliasza.

* gr.: pfoneo - brzmieć, wydawać dźwięk, wołać, krzyczeć

48. I zaraz podbiegł jeden z nich, wziął gąbkę i nasączył ją kwaśnym winem*, i nałożył na trzcinę, i dawał Mu pić.      Ps 69,22; J 9,23

* tani napój alkoholowy rozcieńczony wodą - łac. posca - w. 34 przypis *

49. A pozostali mówili: Przestań, zobaczymy, czy przyjdzie Eliasz, aby Go wybawić*.      Ps 71,17; 1Krl 17,1; Ml 3,23

* lub: zbawić, uratować

50. Ale Jezus ponownie zawołał* potężnym głosem i oddał ducha**.      Mk 15,37; Łk 23,46; J 19,30

* gr.: kradzo - krzyczeć, wołać, wydawać okrzyk nieartykułowany; ** gr.: pneuma - duch, tchnienie, oddech, wiatr, ruch powietrza, tu: w znaczeniu antropologicznym jako część istoty człowieka

51. A oto zasłona świątyni* została rozdarta na dwoje z góry aż do dołu, i zatrzęsła się ziemia, i skały popękały,      Wj 26,31; Mk 15,38; Łk 23,45

* gr.: naos - świątynia, ale tylko sam budynek, przybytek

52. I groby otworzyły się, a wiele ciał świętych, którzy zasnęli, zostało wzbudzonych*,      J 5,25; Ef 4,8

* gr.: egeiro - podnieść, wnieść, obudzić

53. I wyszli z* grobowców po Jego wzbudzeniu, i weszli do miasta świętego, i pokazali się wielu.      Ne 11,1

* lub: pomiędzy

54. A setnik i ci, którzy z nim pilnowali Jezusa, widząc trzęsienie ziemi i to, co się stało, bardzo się zlękli, mówiąc: Prawdziwie* Ten był Synem Boga.      Rz 1,4; Mt 8,5; Dz 10,1; Dz 27,43

* gr.: alethos - rzeczywiście, zgodnie z prawdą, w istocie

55. A było tam wiele kobiet z daleka przypatrujących się, które przyszły za Jezusem z Galilei, służąc Mu;

56. Między nimi była Maria Magdalena i Maria, matka Jakuba i Jozeasa, i matka synów Zebedeusza.      Mk 15,40; Mk 16,1

57. A gdy nastał wieczór, przyszedł bogaty człowiek z Arymatei*, o imieniu Józef, który sam był uczniem Jezusa.

* tj. kilka miast o tej samej nazwie w Izraelu - por. 1Sm 1,1

58. Ten przyszedł do Piłata i poprosił o ciało Jezusa. Wtedy Piłat rozkazał, by ciało* zostało oddane.

* gr.: soma - ciało, zwłoki - por. Kol 2,11 przypis *

59. I wziął Józef ciało, owinął je w czyste prześcieradło*,

* gr.: sindon - tu: kosztowne lekkie, lniane płótno na szatę lub prześcieradło, ogólnie kosztowna szata zarzucana na gołe ciało

60. I złożył je w swoim nowym grobowcu, który wykuł w skale; a gdy zatoczył wielki kamień na otwór grobowca, odszedł.      Iz 53,9; Łk 24,2; Mt 27,66; Mk 16,3; J 20,1

61. A była tam Maria Magdalena i inna Maria, siedzące naprzeciw grobowca.

62. A nazajutrz, to jest w dniu po Przygotowaniu*, zebrali** się arcykapłani i faryzeusze u Piłata,      Mt 26,17; Mk 15,42; Łk 23,54-56

* o Dniu Przygotowania; ** dosłownie: zostali zebrani, zgromadzeni

63. Mówiąc: Panie! Przypomnieliśmy sobie, że ten zwodziciel*, gdy jeszcze żył, powiedział: Po trzech dniach zostanę wzbudzony z martwych.      Mt 16,21; Mt 20,19; Łk 23,2; Mk 8,31

* gr.: planos - wiodący na manowce, tułacz, zwodziciel

64. Każ więc zabezpieczyć grób aż do trzeciego dnia, żeby czasem Jego uczniowie nie przyszli w nocy i Go nie wykradli*, i nie mówili ludowi, że powstał z martwych. A ostatnie zwiedzenie** będzie gorsze niż pierwsze.      2P 3,17; Mt 28,13; Mt 2,45

* gr.: klepoto - kraść, zabierać podstępnie, wykradać; ** lub: wprowadzenie w błąd

65. Piłat powiedział im: Macie straż*; idźcie, zabezpieczcie jak umiecie.

* gr.: koustodia - pochodzenie łac. - straż złożona z żołnierzy

66. A oni poszli i zabezpieczyli* grób, opieczętowali kamień i postawili straże.

* gr.: asfalidzo - utrwalić, zabezpieczyć (przed szkodą)

↑↑

Rozdział 28

1. A później* po sabacie, gdy rozjaśniało się na pierwszy dzień tygodnia, przyszła Maria Magdalena i inna Maria, aby obejrzeć grób.      Kpł 23,11; Kpł 23,15; Mk 16,1; Łk 24,1; J 20,1

* gr.: opse - po dłuższym czasie, też wieczorem

2. I oto* nastało** wielkie trzęsienie ziemi; bo anioł PANA zstąpił z nieba, podszedł i odtoczył kamień od wejścia, i usiadł na nim.

* gr.: idou - oto, lub jako wykrzyknik: spójrz! zobacz!; ** ginomai - por. Mk 1,11 przypis *, tu: czas przeszły dokonany

3. A jego postać* podobna była błyskawicy, a odzienie jego białe jakby śnieg.      Mk 9,3; Dn 10,5-6; Obj 10,1

* lub: kształt, powierzchowność

4. A ze strachu przed nim zadrżeli stróże, i stali się jakby martwi.      Dn 10,7; Obj 1,17

5. A anioł zwrócił* się do kobiet, mówiąc: Wy się nie bójcie; wiem, że szukacie Jezusa ukrzyżowanego.      Mk 16,6; Łk 1,12; Ps 105,4

* gr.: apokirnomai - w odpowiedzi, idiom w zwrocie w odpowiedzi rzekł

6. Nie ma Go tu; bowiem został wzbudzony z martwych, jak powiedział; chodźcie*, zobaczcie miejsce, gdzie Pan był położony.      Łk 24,12

* gr.: deute - chodź! chodźże! - forma wykrzyknikowa

7. I idźcie szybko*, i powiedzcie Jego uczniom, że został wzbudzony z martwych; i oto poprzedza** was do Galilei; tam Go zobaczycie; oto wam powiedziałem.

* gr.: tachy - szybko, prędko, bez zwłoki; ** gr.: proago - prowadzić naprzód, poprzedzać, eskortować

8. I szybko wyszły z grobowca; z bojaźnią i z wielką radością* pobiegły oznajmić to Jego uczniom.      Ps 2,11; Mk 6,8; Łk 24,36

* gr.: chara - przeżywać radość, weselić się

9. A gdy szły, aby to oznajmić Jego uczniom, oto Jezus wyszedł im na spotkanie, mówiąc: Witajcie*! A one zbliżyły się i uchwyciły się Jego stóp, i oddały Mu pokłon**.      Mt 14,33; Łk 24,52; Obj 5,11

* gr.: chairo - bądź zdrów, raduj się; ** gr.: proskyneo - pierwotnie całować czyjąś dłoń w wyrazie szacunku klęknąć, paść na kolana, bić czołem, złożyć hołd

10. Wtedy Jezus powiedział im: Nie bójcie się; idźcie, powiedzcie moim braciom, aby poszli* do Galilei, a tam mnie zobaczą**.      J 20,17; Rz 8,29; Hbr 2,11

* lub: powrócili, odeszli; ** gr.: optanomai - patrzeć na, oglądać, zobaczyć, ukazać

11. A gdy one szły, oto niektórzy ze straży* przyszli do miasta i oznajmili arcykapłanom wszystko, co się stało.      Mt 27,65-66

* gr.: koustodia - pochodzenie łac. - straż złożona z żołnierzy

12. A ci, gdy zebrali się ze starszymi, po naradzie dali odpowiednią* ilość srebrników** żołnierzom, mówiąc:      Mt 26,3; Ps 2,7; J 11,47

* gr.: hikanos - dostatecznie liczny, nadający się, zdatny; ** argyrion - srebro, srebrna monet, sztuka srebra, szekl

13. Powiedźcie, że uczniowie Jego w nocy przyszli, i gdy spaliśmy*, ukradli Jego ciało.      Mt 26,24

* dosłownie: gdy jesteśmy śpiący

14. A gdyby namiestnik o tym usłyszał, my go przekonamy, i wybawimy* was od kłopotów**.      Dz 12,19; 1Tm 6,10; Mt 27,8

* dosłownie: uczynimy; ** gr.: amerimnos - wolny od trosk, wolny od niepokoju - 1Kor 7,32

15. A oni wzięli srebrniki*, i uczynili jak ich pouczono. I rozniosła się ta wieść** pomiędzy Żydami aż do dnia dzisiejszego.      Mt 26,15; 1Tm 6,10

* gr.: argyrion - srebrna moneta, sztuka srebra, szekel, pieniądz; ** dosłownie: słowo - gr.: logos

16. A jedenastu uczniów poszło do Galilei na górę, gdzie wyznaczył* im Jezus.      Dz 1,13; J 6,70; Mk 16,4

* gr.: tasso - zarządzić, ustawić w szyku

17. A gdy Go ujrzeli, oddali Mu pokłon*; jednak niektórzy wahali się**.      J 5,23; 1Kor 15,6

* gr.: proskyneo - paść na kolana, oddać hołd - por. Mt 2,2 przypis **; ** gr.: distadzo - zwątpić, zachwiać się, wahać się

18. A Jezus podszedł, i mówiąc do nich, powiedział: Dana mi jest wszelka władza* w niebie i na ziemi.      Dn 7,13; Mt 11,27; J 3,35; J 13,3; J 17,2

* gr.: eksousia - autorytet, prawo, moc, władza

19. Idąc* więc, uczyńcie** uczniami wszystkie narody***, chrzcząc**** ich w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego,      Mk 16,15; Dz 1,8; Dz 2,38; Dz 8,16

* dosłownie: wyruszywszy więc - czas przesz. dokonany; ** tryb rozkazujący; *** gr.: ethnos - narody, grupy etniczne, poganie, nie-Żydzi; **** gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać - por. Mt 3,11 przypis *

20. Ucząc ich przestrzegać* wszystkiego, co wam przykazałem. A oto ja jestem z wami po wszystkie dni aż do końca** tego wieku***. Amen.      Pwt 31,6; Mt 7,24; Dz 20,27

* gr.: teresin - strzec, zachowywać, przestrzegać; ** lub: dopełnienia; *** gr.: aion - wiek, epoka, odcinek czasu, świat, wieczność

Ewangelia według Marka

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ 16 ]

Rozdział 1

1. Początek Ewangelii Jezusa Chrystusa, Syna Bożego.      Łk 1,1-3; Dz 1,1-2

2. Jak jest napisane u proroków: Oto Ja posyłam mojego posłańca* przed Twoim obliczem, który przygotuje Twoją drogę przed Tobą;      Ml 3,1; Mt 11,10

* gr.: angelos - posłaniec, anioł

3. Głos wołającego na pustyni*: Przygotujcie drogę PANA; prostymi czyńcie Jego ścieżki.      Iz 40,3; Łk 3,4; J 1,23

* lub: pustkowiu

4. Jan był* tym, który chrzcił** na pustyni i głosił chrzest upamiętania*** na odpuszczenie grzechów.      Mt 3,1; Łk 3,2; J 3,23; J 1,31

* por. w. 11 przypis *; ** gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać - por. Mt 3,11 przypis *; *** gr.: metanoia - zmiana myślenia, zawrócenie - por. 2P 3,9 przypis **

5. I zaczęła wychodzić do niego cała kraina judzka i mieszkańcy Jerozolimy; i wszyscy byli przez niego chrzczeni w Jordanie, wyznając* swoje grzechy**.      Joz 7,19; Prz 28,13; 1J 1,9

* gr.: eksomologeo - wyznać otwarcie, publicznie, z radością; ** gr.: hamartia - brak udziału w, strata, chybienie celu, zbłądzenie

6. A Jan przyodziany był w sierść wielbłąda, a wokół swoich bioder miał skórzany pas, i jadał szarańczę i polny miód,      2Krl 1,8

7. Głosił* też, mówiąc: Idzie za mną mocniejszy ode mnie, któremu nie jestem godny, schylając się, rozwiązać rzemienia Jego sandałów.      Mt 3,11; Łk 3,16; J 1,27; J 3,28; Dz 13,25

* gr.: kerysso - być heroldem, ogłaszać jako herold, obwieszczać

8. Ja wprawdzie ochrzciłem was w wodzie, On natomiast będzie was chrzcił w Duchu Świętym.      Iz 44,3; Dz 1,5; Dz 11,16; 1Kor 12,13

9. I stało się w tych dniach, że Jezus przyszedł z Nazaretu w Galilei i został ochrzczony przez Jana w Jordanie.      Mt 3,13; Łk 3,21; J 4,3

10. I zaraz gdy wychodził z wody, ujrzał rozdarte* niebiosa i Ducha zstępującego na Niego, jakby gołębica.      Mt 3,16; J 1,32-34; Dz 10,38

* gr.: schidzo - rozszczepić, rozłupać, podzielić przez rozdarcie

11. I rozległ* się głos z nieba: Ty jesteś moim umiłowanym Synem, w którym złożyłem swoje upodobanie.      Iz 42,1; 2P 1,17; Mt 4,1; J 5,37

* gr.: ginomai - stawać się, zrodzić, być, zaistnieć

12. I zaraz Duch wypchnął* Go na pustynię.

* gr.: ekballo - wyrzucić, wypchnąć, wyrwać z czegoś

13. I był tam na pustyni przez czterdzieści dni, kuszony* przez szatana; i był ze zwierzętami, a aniołowie Mu służyli.      1Krn 21,1; Mt 4,10

* gr.: peiradzo - poddawać próbie, doświadczać, kusić

14. A po tym, gdy Jan został wydany, przyszedł Jezus do Galilei, głosząc Ewangelię Królestwa Bożego,      J 3,32; Mt 9,35

15. I mówiąc: Wypełnił się czas i przybliżyło* się Królestwo Boże; upamiętajcie** się i wierzcie w Ewangelię.      Mt 4,17; Łk 24,47; Dz 20,21

* lub: jest bliskie; ** gr.: metanoeo - zmienić myślenie, zawrócić

16. A gdy przechodził nad Morzem Galilejskim, ujrzał Szymona i Andrzeja, brata jego, zarzucających sieć rybacką* w morze; bo byli rybakami.

* tj. okrągła sieć mierząca ok. 3 m średnicy - Mt 4,18 przypis **

17. I Jezus powiedział im: Chodźcie za mną, a uczynię was rybakami ludzi.      Mt 4,19

18. A oni zaraz pozostawili swoje sieci i poszli* za Nim.

* gr.: akoloutheo - towarzyszyć, iść - Mk 2,14 przypis *

19. I gdy odszedł stamtąd nieco dalej, zobaczył Jakuba, syna Zebedeusza, i Jana, jego brata, naprawiających* w łodzi sieci.      Mk 3,17; Dz 12,2

* gr.: katarktidzo - naprawić, uczynić sprawnym

20. I zaraz ich wezwał*; a oni pozostawili swojego ojca Zebedeusza w łodzi z najemnikami i poszli za Nim.

* gr.: kaleo - wołać, powołać

21. I weszli do Kafarnaum; i zaraz w szabat* Jezus wszedł** do synagogi, i zaczął nauczać.

* dosłownie: szabaty - w l.mn.; ** czas przeszły dokonany

22. I zdumiewali* się z powodu Jego nauki; bowiem uczył ich, jak ktoś, kto ma władzę**, a nie jak uczeni w Piśmie.      Łk 4,32; Mt 7,28

* gr.: ekplesso - być oszołomionym, zdziwionym - por. Dz 13,12 przypis *; ** gr.: eksousia - autorytet, prawo, moc, władza, siła decyzji

23. I był w ich synagodze człowiek mający ducha* nieczystego; ten wrzasnął słowami:      Mt 12,43; Łk 4,3

* dosłownie: w duchu nieczystym

24. Ach! Co Tobie do nas, Jezusie Nazareńczyku? Przyszedłeś nas zniszczyć*? Wiem, kim Ty jesteś, Święty Boga.      Iz 10,20; Iz 43,3; Iz 43,14-15

* gr.: apollymi - niszczyć, usunąć, położyć kres, zgładzić, zgubić

25. I surowo upomniał* go Jezus, mówiąc: Umilknij** i wyjdź z niego.      Łk 4,35; Dz 16,17

* gr.: epitimao - napominać, surowo skarcić, zgromić; ** gr.: fimoo - zamknąć pysk kagańcem, zatkać usta, zamilknąć

26. I potrząsnął nim duch nieczysty, wrzasnął potężnym głosem i wyszedł z niego.

27. A wszyscy byli zdumieni, i zastanawiali* się między sobą, mówiąc: Co to jest? Co to za nowa nauka, że z mocą** rozkazuje nawet duchom nieczystym i są Mu posłuszne?

* lub: dyskutowali, razem dociekali; ** gr.: eksousia - autorytet, prawo, moc, władza, siła decyzji

28. I wieść o Nim szybko się rozeszła po całej krainie wokół* Galilei.

* lub: przyległej części

29. I zaraz po wyjściu z synagogi, przyszli z Jakubem i Janem do domu Szymona i Andrzeja.      Mt 8,14; Łk 4,38; Łk 9,58

30. A teściowa Szymona leżała w gorączce, i zaraz Mu o niej powiedziano.      J 11,3; 1Kor 9,5

31. I gdy przystąpił do niej, podniósł ją, chwytając ją za rękę; i zaraz opuściła ją gorączka i usługiwała im.      Łk 8,2; Mt 8,15; Mt 20,28

32. A gdy nastał wieczór i zaszło słońce, przynosili do Niego wszystkich, którzy mieli się źle i opętanych* przez demony;      Łk 4,40

* gr.: daimonidzomai - być pod władzą lub wpływem demona

33. A całe miasto zgromadziło się u drzwi.

34. I uzdrowił wielu, którzy się źle mieli z powodu rozlicznych chorób, i wygnał wiele demonów; a nie pozwolił mówić demonom, bo Go znały*.

* dosłownie: znały Go już wcześniej

35. A wcześnie rano, gdy było jeszcze ciemno, wstał, wyszedł i odszedł na puste miejsce, i tam się modlił.      Prz 8,17; Mk 6,46; Łk 4,42

36. I pośpieszyli za Nim Szymon i ci, którzy z Nim byli;      Mt 4,18; Mt 10,2; Łk 5,16

37. A gdy Go znaleźli, powiedzieli do Niego: Wszyscy Cię szukają.      J 3,26; J 11,48; J 12,19

38. I mówi im: Idźmy do pobliskich miasteczek, abym i tam głosił; po to bowiem przyszedłem*.      Iz 61,1; Łk 2,49; J 9,4; J 16,28

* dosłownie: wyszedłem

39. I głosił, będąc w ich synagogach po całej Galilei, i wyganiał demony.

40. I przyszedł do Niego trędowaty, prosząc Go i gdy padł przed Nim na kolana, powiedział do Niego: Jeśli chcesz, możesz mnie oczyścić.      Kpł 13,45-46; Kpł 14,9; Kpł 14,19-20; Pwt 24,8; Łk 5,12

41. A Jezus, pełen współczucia*, wyciągnął rękę, dotknął go i powiedział mu: Chcę, bądź oczyszczony!      J 6,37; 2P 3,9

* gr.: splanchnidzomai - głęboko poruszony, zdjęty litością

42. I gdy to powiedział, natychmiast zszedł z niego trąd i został oczyszczony.

43. I surowo* mu przykazał, i zaraz go odprawił,

* lub: polecić z żarliwym napomnieniem - por. Mt 9,30 przypis *

44. I powiedział mu: Uważaj, abyś nikomu nic nie mówił; ale idź, pokaż się* kapłanowi, i ofiaruj za swoje oczyszczenie to, co rozkazał Mojżesz, na świadectwo dla nich.      Mk 5,43; Kpł 14,2-20

* dosłownie: siebie samego

45. Ale on gdy odszedł, zaczął bardzo rozgłaszać* i rozpowiadać o tym**, tak że Jezus*** nie mógł już jawnie wejść do miasta, ale był na zewnątrz, w miejscach odludnych. A ludzie przychodzili zewsząd do Niego.      Mt 9,31; Łk 5,15

* por. w. 7 przypis *; ** dosłownie: to słowo; *** dosłownie: On

↑↑

Rozdział 2

1. I po kilku dniach ponownie przyszedł do Kafarnaum; i usłyszano, że jest w domu.

2. I zaraz zeszło się tak wielu, że nie mogli się zmieścić nawet przed drzwiami. I zaczął im głosić* Słowo.

* gr.: laleo - wydawać dźwięk, mówić, opowiadać

3. I przyszli do Niego, niosąc sparaliżowanego, a niosło go czterech ludzi.      Łk 5,18

4. A gdy nie mogli zbliżyć się do Niego z powodu tłumu, zdjęli dach nad miejscem gdzie był Jezus, i gdy go wyłamali, spuścili na dół posłanie, na którym leżał sparaliżowany.

5. A Jezus, widząc ich wiarę, powiedział sparaliżowanemu: Dziecko*, odpuszczone są ci twoje grzechy.      Ps 32,1; Ps 103,3; 2Kor 2,10; Kol 3,13

* lub: w zwrocie czułości - moje dziecko

6. A byli tam niektórzy z uczonych w Piśmie; ci siedzieli i rozważali w swoich sercach:      Jr 8,8; Mk 8,17; Mt 16,7; Łk 5,21

7. Dlaczego On mówi takie bluźnierstwa*? Kto może odpuszczać grzechy jeśli nie jeden – Bóg?      Iz 43,25; Mt 6,12; Mt 18,21; Łk 11,4; J 20,23

* gr.: blasfemia - potwarz, bluźnierstwo, zniewaga, obelga

8. A Jezus zaraz poznał w swoim duchu, że tak w głębi siebie rozważają, i powiedział im: Dlaczego takie myśli rozważacie* w swoich sercach?      Łk 5,22; Mt 9,4; J 2,25

* gr.: dialogidzomai - rozważać w myślach, zastanawiać się

9. Co jest łatwiejsze, powiedzieć sparaliżowanemu: Odpuszczone* są ci grzechy, czy powiedzieć: Wstań, weź swoje posłanie i chodź?

* gr.: afiemi - dać odejść, umorzyć dług, przebaczyć, uwolnić

10. Ale abyście wiedzieli, że Syn Człowieczy ma prawo* na ziemi odpuszczać grzechy, powiedział sparaliżowanemu:      Mt 9,5; Hbr 2,4; 2Kor 12,12

* gr.: eksousia - władza, autorytet, moc

11. Tobie mówię: Wstań, weź swoje posłanie i idź do swojego domu.      J 5,8; J 6,63

12. I on zaraz wstał, i wziął swoje posłanie, wyszedł wobec wszystkich, tak że zdumiewali się wszyscy i chwalili* Boga, mówiąc: Nigdy czegoś takiego nie widzieliśmy.      Mt 15,31; Dz 4,21

* gr.: doksadzo - obdarować chwałą, uwielbić

13. I wyszedł ponownie nad morze, i cały tłum przychodził do Niego; i nauczał ich.

14. A przechodząc obok, ujrzał Lewiego, syna Alfeusza, siedzącego przy stole celnym, i powiedział mu: Pójdź* za mną! A on wstał i poszedł* za Nim.      Mt 9,9; Mk 1,17; Mt 4,19

* gr.: akoloutheo - towarzyszyć, iść z kimś lub za kimś, być posłusznym

15. I stało się, gdy spoczywał przy stole w jego domu, że wielu celników i grzeszników razem spoczywało z Jezusem i z Jego uczniami; bo było ich wielu i podążali za Nim.

16. A uczeni w Piśmie i faryzeusze widząc, że jadł z celnikami* i grzesznikami, mówili do Jego uczniów: Dlaczego je i pije z celnikami i grzesznikami?      Iz 65,5; Łk 18,11; Mt 11,19

* gr.: telones - poborca podatków lub cła

17. Jezus słysząc to, powiedział im: Nie potrzebują zdrowi* lekarza, ale ci, co mają się źle; nie przyszedłem wezwać** sprawiedliwych, ale grzesznych do upamiętania***.      Mt 9,12

* gr.: ischyo - być silnym, mieć moc; ** lub: powołać; *** gr.: metanoia - zmiana myślenia, zawrócenie - por. 2P 3,9 przypis **

18. A uczniowie Jana i faryzeusze właśnie pościli; przyszli więc i mówili do Niego: Czemu uczniowie Jana i faryzeusze poszczą, a Twoi uczniowie nie poszczą?      Mt 6,16; Łk 5,33

19. I Jezus powiedział im: Czy mogą przyjaciele* domu weselnego pościć, dopóki jest z nimi oblubieniec**? Przez ten czas, dopóki mają między sobą oblubieńca, nie mogą pościć.      J 3,29; Obj 19,2

* dosłownie: synowie; ** lub: pan młody

20. A przyjdą dni, gdy zostanie im odebrany* oblubieniec; i wtedy w owe dni będą pościć.      2Kor 11,2

* gr.: apairo - unieść, zabrać, oderwać od ziemi

21. A nikt nie wszywa łaty z surowego* sukna w starą szatę; a jeśli tak zrobi, to nowe wypełnienie odrywa to, co stare i rozdarcie staje się gorsze.      Hi 32,19; Mt 9,16

* gr.: agnafos - niezgręplowana wełna, nieprzerobiona, surowa

22. I nikt nie leje młodego* wina do starych bukłaków; a jeśli tak zrobi, to młode wino rozsadza bukłaki, i wino wycieka, a bukłaki psują się; ale młode wino wlewa się w nowe** bukłaki.      Ps 119,80; Łk 5,36; Mt 9,17

* gr.: neos - nowe w czasie; ** gr.: kainos - nowe jakościowo

23. I stało się, że Jezus w szabat szedł przez zboża*; i zaczęli Jego uczniowie po drodze rwać kłosy.      Pwt 23,26; Łk 6,1

* lub: pola uprawne

24. A faryzeusze mówili do Niego: Spójrz! Dlaczego oni czynią w szabat* to, czego nie wolno czynić?

* dosłownie: w szabaty

25. A On powiedział im: Czy nigdy nie czytaliście, co uczynił Dawid, gdy znalazł* się w potrzebie; i był głodny on i ci, którzy byli z nim?      1Sm 21,1-6; Mt 19,4; Łk 10,26

* dosłownie: miał

26. Jak wszedł do domu Bożego za arcykapłana Abiatara i jadł chleby ofiarne*, których nie wolno jeść nikomu, oprócz kapłanów, i dał je tym, którzy byli** z nim.      Kpł 24,5; 2Sm 8,7

* lub: pokładne, wystawione publicznie; ** dosłownie: będącym

27. I powiedział im: Szabat ustanowiony* jest dla** człowieka, a nie człowiek dla szabatu.      Wj 23,12

* dosłownie: stał się; ** lub: z powodu

28. Tak więc Syn Człowieczy jest Panem i szabatu.      Pwt 5,14; Mk 3,4; Łk 6,5; Łk 14,5

↑↑

Rozdział 3

1. I wszedł ponownie do synagogi*, a był tam człowiek, który miał uschłą rękę.

* gr.: synagoge - złączenie razem, miejsce zgromadzeń

2. I śledzili* Go, czy uzdrowi go w szabat**, aby móc Go oskarżyć.      Iz 29,20; Jr 20,10; Łk 6,7; J 9,16

* gr.: paratereo - strzec, obserwować, czyhać; ** dosłownie: w szabaty

3. I mówi do człowieka, który ma uschłą rękę: Stań pośrodku!      1Krl 13,4; J 5,3

4. A do nich mówi: Czy wolno w szabat czynić dobrze, czy czynić źle? Życie uratować*, czy zabić? Oni natomiast milczeli.      Oz 6,6; Łk 6,9; Łk 13,13

* gr.: sodzo - zbawić, ocalić, uzdrowić

5. Wtedy spojrzał wokół z gniewem* i smucąc się z powodu zatwardziałości ich serca, powiedział do tego człowieka: Wyciągnij swoją rękę! I wyciągnął; a jego ręka stała się zdrowa** jak druga.      Mt 23,13

* lub: z oburzeniem; ** gr.: apokathistemi - przywrócić do stanu pierwotnego

6. A gdy faryzeusze wyszli, zaraz zwołali* naradę z herodianami** przeciwko Niemu, jak Go zgładzić.      Łk 6,11; Mt 22,6

* dosłownie: uczynili; ** tj. członek stronnictwa broniącego interesów dynastii Heroda

7. A Jezus odszedł ze swoimi uczniami w stronę morza; a wielka rzesza* ludzi podążała** za Nim z Galilei i z Judei,      Mt 12,15

* gr.: pletos - mnóstwo, wielka liczba; ** gr.: akoloutheo - towarzyszyć, iść z kimś lub za kimś, być posłusznym

8. I z Jerozolimy, i z Idumei, i zza Jordanu, i ci z okolic Tyru i Sydonu, wielkie rzesze ludzi, słysząc jak wielkie rzeczy czynił, przyszło do Niego.      Iz 34,5; Ml 1,2; Mk 7,24; Mt 14,35

9. I powiedział swoim uczniom, aby mieli w pogotowiu* łódkę dla Niego z powodu tłumu, aby Go nie stratował.

* lub: stać stale

10. Albowiem wielu uzdrowił, tak że ci mający wiele dolegliwości* parli** na Niego, aby Go dotknąć.

* lub: udręk; ** gr.: epipipto - spaść na, w przenośni - ogarnąć, zawładnąć kimś

11. I duchy nieczyste, gdy Go ujrzały, padały przed Nim i wołały, mówiąc: Ty jesteś Synem Bożym!      Mk 5,27; Łk 8,28

12. A On wielokrotnie je karcił*, aby Go nie ujawniały.      Mk 1,25; Mk 1,34; Mt 12,16; Łk 4,41

* gr.: epitimao - napominać, surowo skarcić, ganić, zgromić

13. I wstąpił na górę, i przywołał do siebie tych, których sam chciał; i przyszli do Niego.      Mt 10,1-4; Łk 6,12; Obj 21,14

14. I ustanowił dwunastu, aby byli z Nim, i aby wysłać* ich do głoszenia** Ewangelii,      J 15,16; Dz 14,23

* dosłownie: wysłał; ** gr.: kerysso - głosić jako herold

15. I aby mieli moc* uzdrawiać choroby i wyrzucać demony:      Mt 10,1; Łk 6,13; J 6,70

* gr.: eksousia - prawo, władza, autorytet, moc podjęcia decyzji

16. Szymona, któremu nadał imię Piotr,

17. I Jakuba, syna Zebedeusza, i Jana, brata Jakuba, i nadał im imiona Boanerges, to jest – Synowie Gromu;

18. I Andrzeja, i Filipa, i Bartłomieja, i Mateusza, i Tomasza, i Jakuba, syna Alfeusza, i Tadeusza, i Szymona Kananejczyka,

19. I Judasza Iskariotę*, który Go wydał.

* gr.: iskariotes - człowiek z Kariotu, tj. miasta o tej nazwie

20. I przyszli do domu. I zgromadził się ponownie tłum, tak że nie mogli nawet zjeść chleba.      Łk 6,17; J 4,31; Mk 6,31

21. A gdy o tym usłyszeli Jego bliscy*, przyszli, aby Go pochwycić; bo mówili, że postradał** rozum.      Oz 9,7; J 10,20; Dz 26,24

* idiom: ci od niego; ** gr.: eksistemi - stracić zmysły, oszaleć, wprawić w podziw

22. A uczeni w Piśmie, którzy byli z Jerozolimy, przyszli i mówili, że ma Belzebuba*, i że przez władcę demonów wyrzuca demony.      Mt 9,34; Łk 11,15

* tj. „Pan much” - bóstwo Ekronitów

23. I przywołał ich do siebie, i mówił do nich w podobieństwach*: Jak może szatan szatana wyrzucać?      1Krn 21,1; Hi 1,6; Za 3,1

* gr.: parabole - położyć obok, przykład, porównanie

24. A jeśli jakieś królestwo zostanie wewnętrznie* podzielone, to takie królestwo nie może się ostać.

* dosłownie: samo w sobie

25. I jeśli dom zostanie wewnętrznie* podzielony, ów dom nie może się ostać.

* dosłownie: samo w sobie

26. I jeśli szatan* powstaje przeciwko samemu sobie, i jest podzielony, nie może się ostać, ale to jest jego koniec.      Mt 12,25; Łk 11,17

* gr.: satanas - ten, który się sprzeciwia, przeciwnik

27. Nikt nie może wejść do domu mocarza* i zagrabić jego sprzętu, jeśli najpierw tego mocarza nie zwiąże, a dopiero potem może ograbić jego dom.      Ps 35,10; Iz 49,24-25; Mt 12,29

* gr.: ischyros - mocny, silny, potężny, warowny

28. Zaprawdę* mówię wam: Wszystkie grzechy** synom ludzkim będą odpuszczone, nawet*** bluźnierstwa, ilekroć by zbluźnili;      Mt 12,31; Łk 12,10; 1J 1,7

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary; ** gr.: hamartia - utrata, chybienie celu - Mk 1,5 przypis **; *** gr.: kai - i, i to

29. Ale kto zbluźniłby przeciwko Duchowi Świętemu, nie ma dla niego odpuszczenia* na wieki**, ale jest winien sądu wiecznego.      Mt 25,46

* gr.: afesis - wypuszczenie z niewoli, odpuszczenie grzechów, jakby nigdy nie były popełnione; ** dosłownie: na wiek

30. Bo mówili: Ma ducha nieczystego.

31. A Jego bracia i Jego matka przyszli, i gdy stali na zewnątrz, posłali do Niego, wołając* Go.      Mt 12,46; Łk 8,19

* gr.: foneo - wydawać głos, wołać

32. A lud siedział wokół Niego. I powiedzieli do Niego: Oto matka Twoja i Twoi bracia * stoją na zewnątrz i szukają Cię.

* mss Byz - ... i Twoje siostry

33. I odpowiedział im, mówiąc: Kto jest moją matką, albo moimi braćmi?      Łk 2,49; J 2,4

34. I spojrzał dookoła na tych, którzy siedzieli wokół Niego, i powiedział: Oto matka moja i moi bracia!      Łk 11,27; Mt 12,49

35. Bo kto* uczyniłby** wolę*** Boga, ten jest moim bratem i moją siostrą, i moją matką.      1Tes 5,18; 1J 2,17

* gr.: hos an gar - dosłownie: kto bowiem kolwiek; ** tryb przypuszczający czas przeszły dokonany,; *** gr.: thelema - wola, pragnienie, upodobanie

↑↑

Rozdział 4

1. I ponownie zaczął nauczać* nad morzem; a zgromadził się wokół Niego tak wielki tłum, że wstąpił do łodzi i siedział** w niej na morzu, a cały lud był na lądzie nad morzem.

* gr.: didasko - nauczać, wyjaśniać, wykładać; ** podczas przemawiania Rzymianie stali, a Żydzi siedzieli

2. I nauczał ich wielu rzeczy w podobieństwach, i w swej nauce mówił do nich:

3. Słuchajcie* uważnie! Oto wyszedł siewca, aby siać.      Iz 55,10; Mk 4,14; J 4,35; 1Kor 3,7-9

* tryb rozkazujący podkreślający ważność przesłania

4. I stało się, gdy siał, że jedno ziarno padło przy drodze; i przyleciały ptaki z nieba, i je zjadły.      Mk 4,15; Łk 8,5; Rdz 15,11

5. Inne natomiast padło na miejsce skaliste*, gdzie nie miało wiele ziemi; i szybko wzeszło, bo nie miało głębokiej ziemi;      Mt 13,5

* tj. skała pokryta cienką warstwą gleby

6. A gdy słońce wzeszło, spaliło je, a ponieważ nie miało korzenia, uschło.      Jk 1,11

7. A inne padło między ciernie*; i wzrosły ciernie i je zadusiły, i nie wydało owocu.      Rdz 3,17

* gr.: akantha - roślina kolczasta, krzak, dzika róża

8. Inne natomiast padło na dobrą ziemię; i wydawało owoc pnąc się w górę i rosnąc; i przyniosło trzydziestokrotny, sześćdziesięciokrotny i stokrotny plon.      Rdz 26,12

9. I mówił im: Kto ma uszy, aby słuchać, niech słucha.      Obj 2,7

10. A gdy został sam, pytali Go o to podobieństwo* ci, co przy Nim byli wraz z dwunastoma.

* gr.: parabole - położyć obok, przykład, porównanie

11. A On odpowiedział im: Wam jest dane poznać* tajemnicę Królestwa Bożego; a tamtym, którzy są na zewnątrz, wszystko przekazuje** się w podobieństwach;      Mt 11,25; 1Tes 4,12

* gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, wejść w bliską relację; ** dosłownie: staje się - semityzm

12. Aby patrząc widzieli i nie zobaczyli, i słuchając słyszeli i nie zrozumieli, by się czasem nie nawrócili*, i nie były im odpuszczone grzechy.      Pwt 29,4; Iz 6,9-10; J 12,40; Rz 11,8; Dz 3,19

* gr.: epistrefo - spowodować powrót, zwrócić się ku sobie, wrócić

13. I powiedział do nich: Nie rozumiecie* tego podobieństwa? Jak więc zrozumiecie wszystkie inne podobieństwa?      Łk 8,7; Mt 13,7

* gr.: eido - dostrzegać, badać, znać, wiedzieć - por. Mt 24,36 przypis **

14. Siewca rozsiewa słowo.      1P 1,23

15. A tymi przy drodze, gdzie siane jest słowo, są ci, którzy usłyszeli; i zaraz przychodzi szatan, i zabiera* słowo, które jest zasiane w ich serca.      2Tm 2,26; Mt 22,5; Dz 5,3

* gr.: airo - unosić, zabrać siłą, przywłaszczyć, podnieść

16. I podobnie są ci posiani na skalistych miejscach, gdy usłyszą słowo, zaraz je z radością przyjmują;      Ez 11,19; Ez 36,26; Ez 33,31-32

17. A jednak nie mają w sobie korzenia i trwają tylko chwilę*; potem, gdy przychodzi ucisk albo prześladowanie z powodu słowa, szybko się gorszą.      1J 2,19

* lub: są niestali

18. A posiani w ciernie to ci, którzy słyszą słowo*;

* gr.: logos - słowo, przesłanie, mowa, idea, sprawa

19. Ale troski tego wieku i zwodniczy urok bogactw, i usilne pragnienia* pozostałych** rzeczy wkraczają i zaduszają słowo; i staje się bezowocne.      Prz 23,5; Łk 21,34; Flp 4,6; 1Tm 6,9

* lub: pożądliwości; ** gr.: hai peri - co do, (coś leżącego) tuż obok, około, w pobliżu gr.: loipoi - pozostałe (rzeczy), reszta

20. A na dobrą ziemię posiani są ci, którzy słuchają słowa* i przyjmują je, i przynoszą plon** trzydziestokrotny, sześćdziesięciokrotny i stokrotny.

* dosłownie: słowo; ** gr.: karpoforeo - owocować

21. I mówił im: Czy wnosi się lampę, aby ją postawić pod korcem* albo pod łóżkiem? A nie po to, by ją postawiono na świeczniku?      Mt 5,15; Łk 8,16; Ef 5,8

* gr.: modios - naczynie na zboże - miara ciał sypkich o pojemności 9 l

22. Bo nie ma nic ukrytego, co nie stałoby się widoczne*, i nic nie stało się tak skryte, aby nie wyszło na jaw.      Kaz 12,14; Łk 8,17; 1Kor 4,5

* gr.: faneroo - ukazać, ujawnić, być widocznym, znanym

23. Jeśli ktoś ma uszy, by słuchać, niech słucha!      Mt 10,26; Dz 4,20

24. I powiedział do nich: Zwracajcie uwagę* na to, czego słuchacie; jaką miarą mierzycie, taką wam będzie odmierzone, i zostanie wam dodane; wam, którzy słuchacie.      Prz 19,27; Mt 7,2; Dz 17,11

* gr.: blepo - uważnie patrzeć, uważać na coś, kierować umysł ku czemuś, rozumieć

25. Bo ktokolwiek ma, będzie* mu dane; a temu, kto nie ma, i to, co ma, zostanie mu** zabrane.      Mt 13,12; Łk 8,18

* lub: zostanie; ** od niego

26. I mówił: Takie jest Królestwo Boże: jest jak ziarno, które człowiek rzuciłby w ziemię,

27. I czy by spał, czy wstawał we dnie i w nocy, nasienie będzie kiełkowało i rosło, a on sam nie wie jak.      J 3,7; Kaz 8,17; Kaz 11,5

28. Bo ziemia sama z siebie plon wydaje, najpierw źdźbło, potem kłos, potem pełne ziarno* w kłosie.      Iz 61,11; Obj 14,14

* dosłownie: zboże, pszenica

29. A gdy wyda plon, zaraz zapuszcza* się sierp, gdyż nadeszło żniwo.

* dosłownie: wysyła

30. I mówił: Do czego przyrównamy Królestwo Boga lub jakim podobieństwem je przybliżymy*?

* gr.: paraballo - umieścić coś obok, przybliżyć

31. Jest jak ziarno gorczycy, które, gdy jest zasiewane w ziemię, jest mniejsze od wszystkich nasion na ziemi;      Mt 13,31; Dz 2,41

32. I gdy zostaje zasiane, wzrasta i staje się większe nad wszystkie jarzyny, i wypuszcza wielkie gałęzie, tak że w jego cieniu ptaki z nieba mogą się zagnieździć*.      Dn 4,7-9

* gr.: kataskeneo - rozbić namiot, osiąść, mieszkać, spoczywać

33. I w wielu takich podobieństwach mówił* do nich słowo, stosownie do tego, jak mogli słuchać.

* imperfectum zwyczaju - miał zwyczaj mówić

34. A bez podobieństwa nie mówił do nich; natomiast na osobności wszystko wyjaśniał* swoim uczniom.      Mt 14,13; Mk 9,28; Ga 2,2

* gr.: epilyo - wykładać, wytłumaczyć, rozwiązać, wyjaśniać

35. I tego dnia, gdy już nastał wieczór, powiedział do nich: Przeprawmy się na drugą stronę.      Łk 8,22

36. I opuścili tłum, i wzięli Go ze sobą, tak jak był, w łodzi; ale i inne łódki były przy Nim.

37. I nastała wielka burza, a wiatr wlewał* fale do łodzi, tak że ona już się napełniła.      Mt 8,23; Dz 27,14

* gr.: epiballo - wrzucić, wpaść na, chwytać

38. A On był na rufie łodzi i spał na zagłówku; i obudzili Go, i mówili do Niego: Nauczycielu! Nie obchodzi* Cię to, że giniemy?      Ps 10,1; Ps 44,23; Iz 49,15; 1P 5,7

* gr.: melo - martwić się, troszczyć się, zależeć komuś, obchodzić

39. A On podniósł się, skarcił* wiatr i powiedział morzu: Umilknij** i uspokój się! I ustał wiatr, i nastała wielka cisza.      Ps 89,10; Łk 4,39

* gr.: epitimao - napominać, surowo skarcić, zgromić; ** gr.: fimoo - zamknąć pysk kagańcem, zatkać usta, zamilknąć

40. I powiedział im: Dlaczego jesteście tak bojaźliwi? Jeszcze* nie macie wiary?      Mt 8,26; Mt 14,31; Mt 16,8; Łk 8,25

* gr.: houto pos - jak to, czemu, jeszcze

41. I ogarnął ich wielki lęk, i mówili do siebie nawzajem: Kim więc jest Ten, że wiatr i morze są Mu posłuszne?      Mk 5,33; Mt 8,27

↑↑

Rozdział 5

1. I przeprawili się na drugą stronę morza do krainy Gadareńczyków*.      Mk 4,35

* tj. miasto Gadara - stolica Perei na wsch. brzegu Jordanu

2. I gdy wyszedł z łodzi, zaraz wybiegł Mu naprzeciw z grobowców człowiek, mający ducha nieczystego,      Obj 16,13

3. Który mieszkał w grobowcach; i nikt nie mógł związać go nawet łańcuchami,

4. Gdyż będąc wielokrotnie zakuty w dyby i związany łańcuchami, zrywał te łańcuchy i kruszył dyby; i nikt nie miał siły go ujarzmić*.

* gr.: damadzo - tamować, poskramiać, kiełznać, powstrzymywać

5. I całymi dniami i nocami był w górach i w grobowcach, krzycząc i raniąc siebie kamieniami.      Hi 2,7-8; Prz 21,16; 1Krl 18,28

6. A gdy ujrzał z daleka Jezusa, przybiegł i oddał Mu pokłon,      Mt 4,10; Łk 4,41; Dz 16,17

7. I krzyknął potężnym głosem, mówiąc: Dlaczego mnie tak traktujesz*, Jezusie, Synu Boga Najwyższego? Zaprzysięgam Cię na Boga, abyś mnie nie dręczył**!      Mk 3,11; J 20,31

* hebraizm: Co mnie i Tobie - por. Mt 8,29 przypis *; ** gr.: basanidzo - trzeć o kamień probierczy kamieniem łupkowym celem sprawdzenia czystości złota na podstawie zabarwienia smugi w wyniku tarcia - stąd: badać, próbować, przesłuchiwać przez tortury, torturować, męczyć, zmagać się na morzu z wiatrem

8. Albowiem mówił mu: Wyjdź, duchu nieczysty, z tego człowieka!      Mk 1,25; Dz 16,18

9. I zapytał go: Jakie jest twoje imię? A on w odpowiedzi, rzekł: Na imię mi Legion, gdyż jest nas wielu.      Łk 11,21

10. I bardzo Go prosił, aby ich nie odsyłał* z tej krainy.      Łk 11,24; Mk 3,22

* lub: wygnał - por. Mt 10,40 przypis *

11. A była tam u podnóża góry wielka trzoda wypasanych* świń,

* dosłownie: która jest wypasana

12. I prosiły Go wszystkie te demony, mówiąc: Poślij* nas w te świnie, abyśmy w nie weszli.

* gr.: pempo - polecić zaniesienie czegoś, wysłać

13. I Jezus zaraz im pozwolił. I wyszły duchy nieczyste, i weszły w świnie; i ruszyła trzoda w dół urwiska w morze, a było ich około dwóch tysięcy; i potonęły w morzu.      1P 3,22

14. A ci, którzy paśli świnie, uciekli i oznajmili to w mieście i we wsiach*; i ludzie wyszli, aby ujrzeć to, co się stało.      Kpł 11,7; Pwt 14,8; Iz 65,4

* lub: zagrodach

15. I przyszli do Jezusa, i ujrzeli opętanego, tego, który miał legion* demonów, że siedzi i jest ubrany, i przy zdrowych zmysłach; i zlękli się.      Iz 49,24; Kol 1,13; Łk 8,35

* łac.: legion - rzymska formacja wojskowa składająca się w czasach Augusta z 6826 ludzi (6100 piechurów i 726 konnych)

16. A ci, którzy to widzieli, opowiedzieli* im, co się stało z opętanym przez demony, i o świniach.

* gr.: diegeomai - w pełni relacjonować, opisać

17. I zaczęli Go prosić, aby odszedł z ich granic.      Hi 21,14; Dz 16,39; Łk 5,8

18. A gdy wstąpił do łodzi, prosił Go ten, który był opętany* przez demony, aby mógł z Nim być.      Ps 116,12

* gr.: daimonidzomai - być pod władzą lub wpływem demona

19. Lecz Jezus nie pozwolił mu, ale powiedział do niego: Idź do swojego domu, do swoich, i oznajmij im, jak wiele PAN* dla ciebie uczynił i jak zmiłował się nad tobą.      Ps 66,16; Dz 22,15; Dz 26,16

* lub: Pan - tj. Jezus

20. I odszedł, i zaczął rozgłaszać w Dziesięciogrodziu*, jak wiele uczynił mu Jezus; i dziwili się wszyscy.      Mt 4,25; Łk 8,38; Dz 10,24

* gr.: Dekapol - region skupiający 10 miast przy granicy Syrii, zamieszkały w większości przez ludność zhellenizowaną

21. A gdy Jezus przeprawił się ponownie w łodzi na drugą stronę, zebrał się wokół Niego wielki tłum; a On był nad morzem.

22. I oto przyszedł jeden z przełożonych synagogi o imieniu Jair, i gdy Go ujrzał, przypadł do Jego stóp,      Mt 9,18

23. I prosił Go bardzo*, mówiąc: Córeczka moja umiera; pójdź, włóż na nią ręce, aby została ocalona** i ożyła.      Łk 4,38; Jk 5,14

* gr.: polys - wiele, bardzo; ** gr.: sodzo - uzdrowić, zbawić, ocalić

24. I poszedł z nim; i podążał za Nim wielki tłum, i napierali na Niego.

25. A pewna kobieta, która od dwunastu lat miała upływ* krwi,      Kpł 15,25; Mt 9,20; Łk 8,43

* gr.: hrysis - upływ, wydzielina, stan nieczystości rytualnej

26. I wiele wycierpiała* od licznych lekarzy, i wydała wszystko co miała, i nic jej nie pomogło, lecz stan jej raczej się pogorszył**.      Hi 13,4; Jr 8,22; Ps 108,12

* gr.: pascho - cierpieć dotkliwie, znosić niedolę, odczuwać; ** dosłownie: gorsze przyszedłszy

27. Ta słysząc o Jezusie, podeszła z tyłu w tłumie i dotknęła Jego szaty*,      Mk 6,56; Mt 14,36

* gr.: himation - płaszcz, tunika, górna część szat

28. Mówiła bowiem: Jeśli tylko dotknę się Jego szaty, zostanę uzdrowiona*.      Mt 9,20; Mk 3,10; Mk 6,55

* gr.: sodzo - uratować, ocalić, zbawić

29. I zaraz zaschło źródło upływu jej krwi, i poczuła w ciele, że jest uzdrowiona ze swojej choroby*.

* gr.: mastiks - udręka, dolegliwość, plaga

30. A Jezus zaraz odczuł* w sobie, że wyszła z Niego moc, obrócił się do tłumu i powiedział: Kto dotknął moich szat?

* gr.: epiginosko - dokładnie poznać, wiedzieć, upewnić się

31. I powiedzieli do Niego Jego uczniowie: Widzisz ten tłum cisnący się na Ciebie i mówisz: Kto mnie dotknął?

32. I spojrzał wokoło*, aby ujrzeć tę, która to uczyniła.

* gr.: periblepo - rozglądać się, patrzeć wokół

33. Ale kobieta z bojaźnią i z drżeniem, wiedząc, co się z nią stało, przyszła i upadła przed Nim, i powiedziała Mu całą prawdę.

34. A On jej powiedział: Córko! Wiara twoja uzdrowiła* cię, idź w pokoju i bądź uzdrowiona ze swojej choroby**.      Ps 103,2; Mt 9,2; Dz 14,9

* gr.: sodzo - uratować, ocalić, zbawić; ** gr.: mastiks - udręka, dolegliwość, plaga

35. Gdy On jeszcze to mówił, przyszli słudzy przełożonego synagogi, mówiąc: Córka twoja umarła, czemu jeszcze trudzisz nauczyciela?

36. Ale Jezus, skoro usłyszał to, co oni mówili, powiedział do przełożonego* synagogi: Nie bój się, tylko wierz!      Joz 1,9; Jr 1,8; Mt 14,27

* gr.: archisynagogos - przewodniczący synagogi

37. I nie pozwolił* nikomu iść ze sobą, tylko Piotrowi, Jakubowi i Janowi, bratu Jakuba.      Łk 8,51; Mk 9,2

* gr.: afiemi - dopuścić - por. Mt 18,21 przypis *

38. I przyszedł do domu przełożonego synagogi, i ujrzał tam zamęt, i wielu płaczących i głośno zawodzących*.      J 11,19

* dosłownie: a-la-la

39. A gdy wszedł, powiedział im: Czemu czynicie zgiełk* i płaczecie? Dziecko nie umarło, ale śpi.

* gr.: thorybeo - hałasować, podnieść wrzawę

40. I wyśmiewali się z Niego. A On usunął* wszystkich, wziął z sobą ojca i matkę dziecka i tych, którzy z Nim byli, i wszedł tam, gdzie było leżące dziecko.

* gr.: ekballo - wyrzucić, wypędzić, wypchnąć, odrzucić z pogardą, wyrwać z czegoś

41. I ujął rękę dziewczynki, mówiąc do niej: Talita kumi! Co się tłumaczy: Dziewczynko, mówię ci, wstań!      Rz 4,17; J 5,25; J 11,43

42. I zaraz dziewczynka powstała i chodziła, miała bowiem dwanaście lat. I zdumieli się* w wielkim zachwycie**.

* lub: wprawić w podziw; ** gr.: ekstasis - zmiana stanu umysłu, ekstaza, uniesienie

43. I przykazał im z naciskiem*, aby się o tym nikt nie dowiedział; powiedział też**, aby dano jej jeść.

* dosłownie: bardzo, wielokrotnie; ** gr.: kai - i, też, a

↑↑

Rozdział 6

1. I wyszedł stamtąd. I przyszedł w swoje ojczyste* strony; a szli za Nim Jego uczniowie.

* dosłownie: do swojej ojczyzny tj. Galilei

2. A gdy nadszedł szabat, zaczął nauczać w synagodze; a wielu słuchając tego, zdumiewało się, mówiąc: Skąd On to ma? I co to za mądrość, która została Mu dana, że się takie dzieła mocy* dzieją przez Jego ręce?      J 6,42; Mk 1,39; Dz 4,13

* lub: cuda - por. w. 5 przypis *

3. Czy to nie jest ów cieśla*, syn Marii, brat Jakuba i Józefa, i Judy, i Szymona? I czy siostry Jego, nie są tu, przy nas? I gorszyli** się z Jego powodu.      Mt 13,55; Łk 4,22; J 6,42

* gr.: tekton - obrabiający drewno lub metal, rzeźbiarz; ** gr.: skandalidzo - doprowadzić do zwątpienia, gorszyć - Mt 11,6 przypis **

4. A Jezus powiedział do nich: Nigdzie prorok nie jest pozbawiony czci*, tylko w swojej ojczyźnie i wśród swoich krewnych, i w swoim domu.      Łk 4,24; J 4,44

* lub: lekceważony, bez czci

5. I nie mógł tam uczynić żadnego dzieła mocy*; tylko na kilku chorych nałożył ręce i uzdrowił ich.

* gr.: dynamis - siła, moc czynienia cudów

6. I dziwił się z powodu ich niewiary; i obchodził okoliczne* miasteczka** nauczając.      Iz 59,16; Mk 16,14; Rz 3,3

* lub: wokół; ** wioski

7. I przywołał do siebie dwunastu, zaczął ich rozsyłać: dwójkę po dwójce i dał im władzę* nad duchami nieczystymi.      Mt 10,5; Łk 6,13; Dz 13,2

* gr.: eksousia - autorytet, prawo, moc

8. I nakazał im, aby nic nie brali na drogę, tylko laskę; ani torby, ani chleba, ani pieniędzy* w trzosie;      Mt 10,9; Łk 10,4; Łk 22,35

* gr.: chalkos - miedź, pieniądze miedziane, brąz, mosiądz

9. Lecz by podwiązali sandały i nie wdziewali dwóch tunik*.      Rz 10,15

* gr.: chiton - szata wkładana wprost na ciało

10. I mówił do nich: Do jakiegokolwiek domu wejdziecie, tam mieszkajcie, aż stamtąd wyjdziecie.      Mt 10,11; Łk 9,4; Dz 16,5; Dz 17,5

11. A ktokolwiek nie przyjąłby was, ani was nie wysłuchał, wyjdźcie stamtąd, strząśnijcie pył spod waszych stóp na świadectwo przeciwko nim. Zaprawdę* mówię wam: Lżej będzie w dzień sądu Sodomie i Gomorze, niż temu miastu.      Łk 10,10; Dz 18,6; Hbr 10,26

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary lub jako akt potwierdzenia

12. A oni wyszli, głosząc, by ludzie się upamiętali*.      Ez 18,30; Mt 4,17; Dz 2,38; Dz 26,20; 2Kor 7,9

* gr.: metanoeo - zmienić myślenie, zawrócić - por. 2P 3,9 przypis **

13. I wyrzucali* wiele demonów, i wielu chorych namaszczali oliwą, i ich uzdrawiali.      Wj 29,7; Wj 29,21; Jk 5,14; Hbr 1,9

* gr.: ekballo - wyrzucić, wypędzić, wypchnąć, odrzucić z pogardą, wyrwać z czegoś

14. I usłyszał o Nim król Herod, albowiem Jego imię stało się znane* wszystkim, i powiedział: Jan Chrzciciel został wzbudzony z martwych i dlatego dzieła mocy** działają*** w Nim.

* lub: jawne; ** cuda; *** skutecznie działająca moc

15. Inni mówili, że to jest Eliasz; jeszcze inni natomiast mówili, że to jest prorok lub jak jeden z proroków.      Ml 3,23; Mk 8,28; J 6,14

16. Herod słysząc to, powiedział: To jest Jan, któremu ja ściąłem głowę. To on został wzbudzony z martwych.

17. Albowiem sam Herod posłał i pojmał Jana, i związał go w więzieniu z powodu Herodiady, żony Filipa, swojego brata, gdyż ją poślubił.      Łk 3,19; Mt 4,20

18. Bo Jan mówił Herodowi: Nie wolno ci mieć żony swojego brata.      Kpł 18,16; Kpł 20,21

19. A Herodiada odczuwała do niego niechęć i chciała go zabić, ale nie mogła;

20. Herod bowiem obawiał się Jana, wiedząc, że był to mąż sprawiedliwy i święty; i ochraniał go, a gdy go wysłuchał, wiele z tego czynił, a chętnie* go też słuchał.

* lub: z przyjemnością

21. I przyszedł odpowiedni dzień, kiedy Herod w swoje urodziny wyprawiał wieczerzę dla swoich dostojników i dla trybunów* wojskowych, i dla przedniejszych** osób z Galilei,      Rdz 40,20; Prz 31,4-5; 1P 4,3

* gr.: chiliarchos - dowódca tysiąca - tysięcznik; ** lub: pierwszych, pierwszych rangą

22. A gdy weszła córka Herodiady i tańczyła, podobała się Herodowi i współspoczywającym przy stole; wtedy powiedział król dziewczynce: Proś* mnie, o co chcesz, a dam ci.

* gr.: aiteo - prosić, błagać, wzywać, pożądać, wymagać

23. I przysiągł jej: O cokolwiek byś mnie prosiła, dam ci, aż do połowy mojego królestwa.

24. A ona wyszła i powiedziała swojej matce: O co mam poprosić? Ta natomiast powiedziała: O głowę Jana Chrzciciela.

25. A ona zaraz pośpiesznie wyszła do króla, i poprosiła, mówiąc: Chcę, abyś mi natychmiast dał na tacy głowę Jana Chrzciciela.

26. I król zasmucił się; ale ze względu na przysięgę i ze względu na współspoczywających* przy stole, nie chciał jej odmówić.

* gr.: synanakeimai - współspoczywać przy stole z kimś

27. I król zaraz posłał żołnierza straży przybocznej*, i rozkazał przynieść jego głowę.

* łac. spekoulator - zwiadowca, wykonawca wyroków, kat

28. A gdy on poszedł, ściął go w więzieniu i przyniósł jego głowę na tacy*, i dał ją dziewczynce, a dziewczynka dała ją swojej matce.      Mt 14,12; Dz 8,2

* gr.: pinaks - naczynie, talerz, półmisek

29. Gdy o tym usłyszeli jego uczniowie, przyszli i wzięli jego zwłoki, i położyli je w grobowcu*.

* por. zwyczaj grzebania w J 19,39-42

30. A apostołowie*, gdy przyszli do Jezusa, opowiedzieli Mu wszystko, co uczynili i czego nauczali.      Łk 9,10; Łk 10,17; Mt 27,57

* gr.: apostolos - poseł, posłaniec, wysłannik z rozkazami

31. I powiedział im: Idźcie tylko wy sami na osobność, na ustronne miejsce i trochę odpocznijcie; bo wielu było tych, którzy przychodzili i odchodzili, tak że nie mieli nawet sposobności by zjeść.      Mt 14,13; Mk 1,45; Mk 3,20

32. I oddalili się łodzią na ustronne* miejsce na osobność.

* gr.: eremos - puste, pustynne, opustoszałe

33. A tłumy ujrzały ich, że odpłynęli*, i wielu poznało Go, i zbiegli się tam pieszo ze wszystkich miast, i wyprzedzili ich, zgromadzając się przy Nim.      Mt 15,29; J 6,2

* dosłownie: odchodzących

34. A gdy Jezus wyszedł, ujrzał wielki tłum i zlitował* się nad nimi, albowiem byli jak owce nie mające pasterza; i zaczął ich nauczać wielu rzeczy.      Lb 27,17; Mt 14,14; Mt 15,32

* gr.: splanchnidzomai - być głęboko poruszony, zdjęty litością

35. I gdy już nastała późna godzina, zbliżyli się do Niego Jego uczniowie i powiedzieli: To miejsce jest odludne i godzina już późna.

36. Rozpuść* ich, aby poszli do okolicznych wsi i miasteczek i kupili sobie chleba, bo nie mają nic, co mogliby zjeść.      Łk 9,12

* gr.: apolyo - uwolnić, opuścić, rozwiązać (małżeństwo)

37. A On w odpowiedzi, rzekł do nich: Wy dajcie im jeść. I powiedzieli do Niego: Czy mamy pójść i kupić chlebów za dwieście denarów*, i dać im jeść?      Lb 11,13; Mt 15,33; J 6,7

* denar - „zawierający 10 asów” - 2,436 g srebra - por. J 6,7 przypis *

38. A On powiedział im: Ile macie chlebów? Idźcie i zobaczcie. A oni dowiedzieli* się i powiedzieli: Pięć i dwie ryby.      2Krl 4,2; Mk 8,5; Mt 15,34

* gr.: ginosko - poznać, wiedzieć, zrozumieć

39. I kazał im posadzić wszystkich, grupa za grupą, na zielonej trawie.      1Kor 14,33; 1Kor 14,40

40. I usiedli, gromada za gromadą, po stu i po pięćdziesięciu.      Mt 15,35; Mk 8,6

41. A wziął te pięć chlebów i dwie ryby, spojrzał w niebo, błogosławił*; i łamał chleby, i dawał swoim uczniom, aby kładli przed nich; i owe dwie ryby rozdzielił między wszystkich.

* gr.: eulogeo - sławić, chwalić (Boga), być pobłogosławionym

42. I zjedli wszyscy, i zostali nasyceni.

43. I zebrali pełnych dwanaście koszy kawałków chleba, a także z ryb.      Ef 3,20

44. A tych, którzy jedli chleby, było około* pięciu tysięcy mężów.

* brak w mss Byz

45. I zaraz przymusił* swoich uczniów, aby weszli do łodzi i wyprzedzili Go kierując się na drugą stronę do Betsaidy, aż On rozpuści tłum.

* gr.: anakadzo - wymuszać, skłaniać - por. Mt 14,22 przypis *

46. A gdy się pożegnał* z nimi, odszedł na górę, aby się modlić.      Mk 1,35; Mt 14,23; 1P 2,21

* gr.: apotassomai - rozstać się, pożegnać, porzucić

47. A gdy nastał wieczór, łódź była na środku* morza, a On sam na lądzie,

* Jezioro Galilejskie - szerokość 11,6 km, długości 20 km, środek ok. 5,8 km

48. I widział, że zmęczyli się, wiosłując, bo mieli przeciwny wiatr; i około czwartej straży nocnej przyszedł do nich, idąc po morzu, a chciał przejść obok nich.      J 1,13; J 6,20

49. Ale oni, gdy Go ujrzeli idącego po morzu, mniemali, że to zjawa, i krzyknęli,      Łk 24,37

50. Gdyż wszyscy Go widzieli i zaniepokoili* się. Lecz On zaraz przemówił do nich i powiedział im: Odwagi**, ja jestem, nie bójcie się!

* lub: byli poruszeni, zlękli się; ** miejcie ufność, śmiałość

51. I wszedł do nich do łodzi, i ustał wiatr; a oni byli wewnątrz* siebie niezwykle zdumieni i zdziwieni**.      Łk 8,24; Mk 7,37

* dosłownie: w sobie; ** gr.: thaumadzo - dziwić się, zdumiewać, podziwiać

52. Bo nie pojęli* cudu z chlebami, gdyż serce ich było skamieniałe**.      Łk 24,25; Mk 8,17

* lub: zrozumieli; ** gr.: poros - twardszy od marmuru

53. A gdy przeprawili się, przypłynęli do ziemi Genezaret i przycumowali do brzegu.

54. A gdy wyszli z łodzi, zaraz Go rozpoznano,

55. I obiegli całą okoliczną krainę, zaczęli znosić na posłaniach tych, którzy się mieli źle, tam gdzie usłyszeli, że jest.

56. I gdziekolwiek wchodził do wiosek lub do miast, czy na polach, czy na rynkach, kładli chorych i prosili Go, aby mogli dotknąć choćby frędzla* Jego szaty; a ci**, którzy Go dotknęli, byli uzdrawiani***.      Dz 5,15; Łk 6,19

* hebr. cicit - frędzle z wełny na skraju szaty przypominające o Prawie; ** gr.: kai osoi an - a ilukolwiek; *** gr.: sodzo - zbawić, ocalić, uzdrowić

↑↑

Rozdział 7

1. I zgromadzili się wokół Niego faryzeusze* i niektórzy z uczonych w Piśmie, którzy przyszli z Jerozolimy;      Mk 8,1; Łk 5,17; Łk 11,53

* aramejski: etymologicznie - oddzielony, członek stronnictwa religijnego - Mt 9,14 przypis *

2. A widząc, że niektórzy z Jego uczniów jedzą chleb skalanymi*, to jest nieobmytymi rękami, ganili** to.      Kpł 11,8; Mt 15,1; Mt 23,23

* tj. nieczystymi w rozumieniu faryzeuszów; ** oskarżali, winili

3. Albowiem faryzeusze i wszyscy Żydzi nie jedzą, gdy nie obmyją pięścią* rąk, gdyż zachowują tradycję starszych.      Dn 6,4; Mt 15,2; Ga 1,4; 1P 1,18

* tj. pocieranie jednej ręki aż do łokcia zaciśniętą pięścią drugiej ręki

4. I gdy wrócą z rynku, nie jedzą, jeśli się nie zanurzą*; i jest jeszcze wiele innych przepisów jakie przyjęli, i których się trzymają, takich jak: obmywanie kubków i dzbanków, i naczyń z miedzi, i posłań.      J 3,25; Kol 2,8

* gr.: baptidzo - tj. dokonują rytualnego zanurzenia

5. Potem pytali Go faryzeusze i uczeni w Piśmie: Dlaczego Twoi uczniowie nie postępują według tradycji* starszych, ale jedzą chleb nieobmytymi rękami?      Dz 21,24; Kol 2,21-23

* gr.: paradosis - ustny przekaz, treść nauczania, zasady

6. On natomiast w odpowiedzi, rzekł im: Dobrze prorokował Izajasz o was obłudnikach, tak jak jest napisane: Lud ten szanuje* mnie wargami, ale serce ich daleko jest ode mnie;      Iz 29,13

* gr.: tima - poważać, czcić, mieć wartość

7. Lecz próżno mnie czczą*, nauczając nauk, które są przykazaniami ludzi.      Ml 3,14; Jk 1,26

* gr.: sebomai - oddawać cześć boską, wielbić

8. Porzuciliście bowiem przykazanie Boże, a trzymacie się tradycji ludzi, obmywacie* dzbanki i kubki, i czynicie wiele innych tym podobnych rzeczy.

* lub: zanurzacie - gr.: baptismos

9. I mówił im: Pięknie* unieważniacie przykazanie Boże, abyście mogli zachować swoją tradycję.      Ps 119,126; Iz 24,5; Jr 44,16

* gr.: kalos - piękny, szlachetny, cenny, całkowity - tu: ironicznie

10. Bo Mojżesz powiedział: Czcij ojca twojego i matkę twoją, a: Kto złorzeczy ojcu albo matce, niech poniesie* śmierć.      Pwt 5,16; Kpł 20,9; Prz 20,20

* hebraizm - niech śmiercią umrze

11. Wy natomiast mówicie: Jeśliby człowiek powiedział ojcu albo matce: Korban* – to znaczy: To, co miałbyś jako pomoc ode mnie jest darem ofiarnym.      Mt 15,5; Mt 23,18; 1Tm 5,4

* hebr.: korban - dar ofiarny lub święty skarbiec - Wj 21,17

12. I już nie pozwalacie mu nic uczynić dla swojego ojca albo swojej matki,

13. Unieważniając* Słowo Boże swoją tradycją**, którą przekazaliście. I wiele tym podobnych rzeczy czynicie.      Iz 8,20; Oz 8,12

* lub: anulując, pozbawiając władzy; ** przekaz ustny, nauczanie

14. I przywołał do siebie cały lud, mówiąc im: Słuchajcie mnie wszyscy i zrozumiejcie!

15. Nic, co z zewnątrz wchodzi do człowieka, nie może go zanieczyścić*; ale to, co wychodzi z niego, jest tym, co zanieczyszcza człowieka.      Rz 14,14; Rz 14,17; Dz 10,14; Hbr 9,10

* gr.: koinoo - zanieczyszczać, czynić pospolitym, skalać

16. Jeśli ktoś ma uszy, by słyszeć, niech słucha!      Mk 4,9; Mk 4,23; Mt 11,15; Obj 2,7

17. A gdy opuścił tłum i wszedł do domu, pytali Go Jego uczniowie o to podobieństwo.

18. I powiedział im: To i wy jesteście tak niepojętni? Czy nie rozumiecie, że wszystko, co z zewnątrz wchodzi do* człowieka, nie może go zanieczyścić?

* lub: w

19. Gdyż nie wchodzi do jego serca, ale do żołądka, i wychodzi do ustępu, oczyszczając wszystkie pokarmy.

20. I mówił dalej: To, co wychodzi z człowieka, to zanieczyszcza człowieka.

21. Albowiem z wnętrza, z serca ludzi wychodzą złe myśli*, cudzołóstwa, nierząd, morderstwa,      Mt 12,34-37; Prz 4,23; Jr 17,9

* gr.: dialogismos - rozważanie w myślach, opinie, roztrząsanie

22. Kradzieże, chciwość, złość, zdrada*, bezwstyd**, zawiść***, bluźnierstwo, pycha, głupota.      Mt 6,19; 1P 5,5; Ps 10,4

* lub: podstęp, fałsz, oszustwo; ** lub: lubieżność; *** dosłownie: złe oko - hebr. idiom - chciwość

23. Wszystkie te złe rzeczy wychodzą z wnętrza i zanieczyszczają człowieka.

24. I gdy powstał, odszedł stamtąd w granice Tyru i Sydonu; i wszedł do domu, nie chciał, aby ktoś się o tym wiedział; lecz nie mógł* pozostać w ukryciu.      Mt 9,28; Mt 15,21; Iz 23,1

* gr.: dynamai - być w stanie, móc, być zdolnym do czegoś

25. Usłyszała bowiem o Nim kobieta, której córeczka miała ducha nieczystego*, przyszła i przypadła do Jego stóp.      Mt 15,22; Mk 5,22

* gr.: akataros - nieczysty, nieczysty w sensie rytualnym

26. A ta kobieta była Greczynką, rodem z Syrofenicji*, i prosiła Go, aby wyrzucił demona z jej córki.      J 12,20; Ga 3,28

* tj. mieszkanka Fenicji uznawanej za część Syrii

27. Ale Jezus powiedział do niej: Pozwól niech najpierw zostaną nasycone dzieci*, bo niedobrze jest brać chleb dzieci* i rzucać szczeniętom.      Mt 15,23-28; J 4,22; Ef 2,12

* gr.: teknon - dziecko w czułym zwrocie

28. A ona odpowiedziała, mówiąc do Niego: Tak*, Panie! Jednak i szczenięta pod stołem jedzą okruchy z chleba dzieci**,      Dz 11,17

* gr.: nai - zaiste, tak, naprawdę, z pewnością; ** gr.: paidion - małe dziecko, chłopczyk

29. I powiedział do niej: Ze względu na to słowo, idź, demon wyszedł z twojej córki.

30. I gdy odeszła do swojego domu, znalazła córkę leżącą na posłaniu, i wyszedł z niej demon.      Mt 15,28; J 4,50; Dz 10,8; 1J 3,8

31. I gdy ponownie odszedł z granic Tyru i Sydonu, przyszedł nad Morze Galilejskie, przechodząc środkiem granic Dziesięciogrodu*.

* gr.: Dekapol - region 10 miast przy granicy Syrii - por. Mk 5,20 przypis *

32. I przyprowadzili do Niego głuchego, który miał trudności z mówieniem, i prosili Go, aby położył na niego rękę.      Iz 29,18

33. I wziął go z tłumu na osobne miejsce, włożył palce swoje w jego uszy, splunął i dotknął jego języka;      Mk 8,23; 2Krl 4,4

34. I spojrzał w niebo, westchnął* i powiedział do niego: Effata! To znaczy: Otwórz się!      Łk 19,41; J 11,33

* gr.: stenadzo - wzdychać ciężko, jęczeć

35. I zaraz otworzyły się jego uszy, i rozwiązały się więzy jego języka, i mówił poprawnie.

36. I przykazał im, aby nikomu o tym nie mówili. Ale im bardziej im przykazywał, tym bardziej to rozgłaszali,      Mk 5,43; Ps 33,9

37. I byli ogromnie* zdumieni** i mówili: Dobrze wszystko uczynił, bo sprawia, że głusi słyszą, a niemi mówią.      Mk 1,27; Dz 2,7; Dz 3,10

* gr.: hyperperissos - aż nazbyt, niezmiernie, ponad miarę; ** gr.: ekplesso - być oszołomionym, zdziwionym - por. Dz 13,12 przypis *

↑↑

Rozdział 8

1. A w tych dniach, gdy tłum był wielki i nie mieli co jeść, przywołał Jezus swoich uczniów i powiedział im:      Mt 15,32

2. Lituję* się nad tym tłumem; bo już trzy dni pozostają** przy mnie, a nie mają co jeść.      Mt 9,36; Mk 1,41; Łk 7,13; Hbr 2,17

* tu: tryb orzekający czas teraźniejszy gr.: splanchnidzomai - być głęboko wewnętrznie poruszonym, odczuwać litość, współczuć; ** lub: trwać, trzymać się mocno

3. I jeśli ich rozpuszczę głodnych do domu, zasłabną w drodze; niektórzy bowiem z nich przyszli z daleka.      Ps 107,4; Iz 40,31

4. I odpowiedzieli Mu Jego uczniowie: W jaki sposób* ktoś tutaj, na pustkowiu** będzie mógł ich nasycić*** chlebem?      Lb 11,21; J 6,7

* lub: skąd; ** lub: na pustyni; *** gr.: chortadzo - karmić, zaspokajać

5. I spytał ich: Ile* macie chlebów? A oni powiedzieli: Siedem.

* gr.: posos - ile, jak wiele, jak licznie

6. I kazał ludowi spocząć na ziemi; i wziął siedem chlebów, i podziękował*, łamał i dawał swoim uczniom, aby kładli przed nimi; i położyli je przed tłumem.      Mt 14,18; Łk 9,14

* gr.: eucharisteo - być wdzięcznym, czynić dziękczynienie

7. Mieli też kilka rybek. Błogosławił* i kazał je podawać.      J 21,8

* gr.: eulogeo - sławić, chwalić (Boga), być pobłogosławionym

8. I zjedli, i zostali nasyceni, i zebrali siedem koszów kawałków, które pozostały.

9. A było tych, którzy jedli, około czterech tysięcy; i rozpuścił ich.

10. I zaraz wstąpił do łodzi ze swoimi uczniami, i przybył w strony* Dalmanuty**.

* dosłownie: części kraju pod osobną władzą; ** Magadanu - Mt 15,39

11. I wyszli faryzeusze, i zaczęli z Nim rozprawiać*, poddając Go próbie** i żądając od Niego znaku z nieba.      Wj 17,2; Łk 10,25; 1Kor 10,9

* lub: dyskutować; ** gr.: peiradzo - kusić, doświadczać

12. A On westchnął w swoim duchu i powiedział: Dlaczego to pokolenie szuka znaku? Zaprawdę* mówię wam: Nie** zostanie dany znak temu pokoleniu.      Łk 11,29; Mt 12,39; Mt 16,4

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary; ** gr.: ei - w zdaniach wykrzyknik - jeśliby, oby, gdyby - „gdybyż temu pokoleniu mógłby być ...” lub w sensie: „Co (zrobicie), jeśli (nie) zostanie dany znak ...”

13. I opuścił ich, wstąpił ponownie do łodzi i przeprawił się na drugą stronę.

14. A uczniowie* zapomnieli wziąć ze sobą chleba i mieli ze sobą w łodzi tylko jeden chleb.      Mt 4,4; Mt 16,5; Mk 2,26; J 6,11

* brak w mss Byz

15. I nakazał im, mówiąc: Patrzcie*, a przyglądajcie się uważnie** na zakwas faryzeuszów i zakwas Heroda.      Prz 19,27; Łk 12,1

* lub: wpatrywać się, pilnować; ** dostrzegać umysłem

16. Wtedy rozprawiali* między sobą o tym, że nie mają chleba.

* lub: rozważać, dyskutować

17. Gdy Jezus to dostrzegł*, powiedział im: Dlaczego rozważacie, że nie macie chleba? Jeszcze nie pojmujecie i nie rozumiecie? Wasze serce jeszcze jest zatwardzone**?      Mk 3,5; Hbr 4,13; Obj 2,23

* lub: poznał; ** lub: kamienne

18. Mając oczy, nie widzicie; i mając uszy, nie słuchacie; i nie pamiętacie?      Rz 11,8; Iz 6,9

19. Ile wówczas zebraliście pełnych koszy kawałków, gdy połamałem pięć chlebów dla pięciu tysięcy ludzi? Powiedzieli do Niego: Dwanaście.      Mk 6,35-44

20. A ile zebraliście pełnych koszy kawałków, gdy połamałem siedem chlebów dla czterech tysięcy ludzi? A oni powiedzieli: Siedem.      2Krl 4,43; Mk 8,1-9; Mt 15,34; Łk 9,17

21. I powiedział im: Jak to nadal nie rozumiecie*?

* gr.: syniemi - rozumieć, pojąć, zestawić razem (fakty)

22. I przyszedł do Betsaidy; i przyprowadzili* do Niego ślepego, prosząc, aby go dotknął.      Mk 6,45; Mt 11,21; Łk 9,10

* lub: przynieśli

23. I ujął ślepego za rękę, wyprowadził go poza wieś i plunął w jego oczy, nałożył* na niego ręce i pytał go, czy coś widzi.

* gr.: epitithiemi - położyć na (strona czynna), polecić (bierna)

24. A on spojrzał w górę i powiedział: Widzę ludzi, są jak drzewa. Chodzą!

25. Potem ponownie nałożył ręce na jego oczy i uczynił, że znów widział i wrócił do zdrowia*; i wszystko widział wyraźnie.      Mt 12,13; Łk 6,10; Dz 1,6; 1P 2,9

* gr.: apokatistemi - przywrócić do stanu pierwotnego, uzdrowić

26. I odesłał go do jego domu, mówiąc: Nie wchodź ani do tego miasteczka, ani o tym nie mów nikomu z miasteczka*.      Mt 9,30; Mk 7,36; Mt 12,6

* lub: w wiosce

27. I wyszedł Jezus ze swoimi uczniami do miasteczek* w pobliżu Cezarei Filipowej, i pytał w drodze swoich uczniów, mówiąc im: Co mówią o mnie ludzie? Kim jestem?      Mt 16,13-20; Mt 22,42; Łk 9,18-20

* lub: wiosek

28. A oni odpowiedzieli Mu: Jedni, że Janem Chrzcicielem, inni, że Eliaszem, a inni, że jednym z proroków.      Mk 6,14; Mt 14,2; Łk 9,7

29. A On powiedział do nich: A wy mówicie, że kim jestem? A w odpowiedzi, Piotr rzekł Mu: Ty jesteś Mesjasz*.      J 1,41; J 4,42; J 6,69; J 11,27; Dz 8,37; 1J 5,1

* lub: Chrystus, Pomazaniec, Namaszczony

30. I surowo napominał* ich, aby o Nim nikomu nie mówili.

* gr.: epitimao - napominać, surowo skarcić, zgromić

31. I zaczął ich nauczać, że Syn Człowieczy musi* wiele wycierpieć, i być odrzucony** przez starszych ludu i przez arcykapłanów, i przez uczonych w Piśmie; i być zabity, a po trzech dniach zmartwychwstać.      Mt 16,27; Mt 9,28; Mk 2,10; Mk 10,45

* gr.: dei - trzeba, jest konieczne, musieć; ** gr.: apodokimadzo - uznać za nienadające się, odrzucać, nie przyjmować, być niezaakceptowanym, być zdyskwalifikowany

32. I mówił to otwarcie*, a Piotr wziął Go na stronę i zaczął Go surowo napominać**.      Mt 16,22

* gr.: paresia - mówić śmiało, otwarcie, z odwagą; ** gr.: epitimao - napominać, surowo skarcić, zgromić

33. A On odwrócił się, spojrzał na swoich uczniów i skarcił Piotra, mówiąc: Zejdź* mi z drogi**, przeciwniku***! Albowiem nie myślisz o tym, co Boże, ale o tym, co ludzkie.      Mt 4,10; Łk 4,8

* gr.: hypago - odejść, cofnąć się, wprowadzić pod; ** gr.: opiso - z tyłu, w tyle, (odchodzić) za kogoś, z powrotem; *** gr.: satanas - ten, który się sprzeciwia, przeciwnik

34. I przywołał tłum i swoich uczniów, i powiedział im: Kto chce iść za mną, niech się wyprze samego siebie i weźmie swój krzyż, i niech idzie* za mną.      Mk 10,38; Mt 16,24; J 10,27

* gr.: akoloutheo - towarzyszyć, iść z kimś lub za kimś, być posłusznym

35. Albowiem kto chce uratować* swoją duszę**, straci ją; a kto straci swoją duszę ze względu na mnie i Ewangelię, ten ją uratuje*.      Mt 16,25; Mt 10,39; Łk 9,24

* gr.: sodzo - zbawić, ocalić, uratować; ** gr.: psyche - dusza, życie, osoba, świadomość

36. Bo cóż pomoże człowiekowi, choćby cały świat pozyskał*, a dusza jego doznałaby straty?      Ps 49,17; Mt 16,26; Łk 12,19

* gr.: kerdaino - zdobyć, nabyć, zyskać, uniknąć czegoś

37. Albo co człowiek da w zamian za swoją duszę?      Ps 49,7-10; 1P 1,18; J 13,37

38. Bo ktokolwiek wstydzi* się mnie i moich słów pośród tego cudzołożnego i grzesznego pokolenia, tego i Syn Człowieczy będzie się wstydzić, gdy przyjdzie w chwale swojego Ojca z aniołami świętymi.      Mt 10,32; Łk 12,8

* gr.: epaischynomai - wstydzić się, zawstydzić, napawać wstydem

↑↑

Rozdział 9

1. I powiedział im: Zaprawdę mówię wam: Niektórzy z tych, co tu stoją, nie zakosztują śmierci, aż ujrzą Królestwo Boże przychodzące w mocy.      Łk 9,27

2. A po sześciu dniach wziął Jezus ze sobą Piotra i Jakuba, i Jana, i wprowadził ich samych na wysoką górę na osobność, i został przemieniony* wobec nich.      Mt 17,11; Łk 9,29

* gr.: metamorfo - zmienić się w inny kształt, przeobrazić

3. A Jego szaty stały się lśniące, bardzo białe jak śnieg, tak jak żaden folusznik* na ziemi nie może wybielić.      Mt 28,3

* tj. wytwórca i wybielacz płótna, gręplarz, pilśniarz

4. I ukazał się im Eliasz z Mojżeszem, rozmawiający* z Jezusem.

* dosłownie: byli wspólnie rozmawiający

5. I Piotr odezwał się, i powiedział Jezusowi: Rabbi*! Dobrze nam tu być; zróbmy więc trzy namioty: jeden dla Ciebie**, i jeden dla Mojżesza, i jeden dla Eliasza.      J 14,8; Obj 22,3; Flp 1,23

* z hebr.: mój Nauczycielu, mój Mistrzu; ** dosłownie: Tobie

6. Nie wiedział bowiem, co ma powiedzieć; bo byli bardzo przestraszeni.      Mk 16,5; Obj 1,17

7. I powstał obłok, który ich zacienił; a z obłoku rozległ* się głos, mówiący: Ten jest moim umiłowanym Synem, Jego słuchajcie**.      Wj 40,34; Łk 9,34; Mk 1,11

* dosłownie: przyszedł, dotarł; ** gr.: akouo - słyszeć, rozumieć, być posłusznym - por. 1J 4,5 przypis *

8. I nagle*, gdy rozejrzeli się wokół, już nikogo nie zobaczyli, był z nimi tylko sam Jezus.      J 3,30; Kol 3,11

* gr.: eksapina - nagle, niespodziewanie

9. A gdy zstępowali z góry, przykazał im, aby nikomu nie opowiadali o tym, co zobaczyli, dopóki* Syn Człowieczy nie powstanie z martwych.      Mt 17,9; Mk 8,31

* gr.: ei me - jeśli nie, z wyjątkiem, jak tylko

10. I zachowali* to słowo**, rozprawiając między sobą: Co to jest powstanie z martwych?      J 16,17

* gr.: krateo - objąć w posiadanie, władać; ** gr.: logos - słowo, sprawa, rzecz - inni: zachowali ten nakaz między sobą

11. Pytali Go też, mówiąc: Dlaczego uczeni w Piśmie* mówią, że najpierw musi przyjść Eliasz?      Ml 3,23-33; Mt 11,14; Mk 8,28

* gr.: grammateus - znawca, interpretator Prawa, pisarz

12. A On w odpowiedzi, rzekł im: Eliasz wprawdzie przyszedł najpierw i wszystko naprawia*; lecz o Synu Człowieczym jest napisane, że wiele wycierpiał i został uznany za nic**.

* gr.: apokathistemi - przywrócić do stanu pierwotnego; ** gr.: eksoudenoo - mieć za nic, traktować z pogardą

13. Lecz mówię wam, że Eliasz już przyszedł, i uczynili mu co* chcieli, tak jak o nim jest napisane.      Mt 11,14; Mt 17,12; Łk 1,17

* dosłownie: ile, jak wiele

14. A gdy przyszedł do uczniów, ujrzał wielki tłum wokół nich i uczonych w Piśmie, którzy spierali się* z nimi.      Mt 17,14; Mk 11,28

* gr.: sydzeteo - rozprawiać, dyskutować, badać wspólnie

15. A zaraz ujrzał Go cały tłum, zdumiał się i przybiegł, pozdrawiając* Go.

* gr.: aspadzomai - przyjąć z radością, dobrze życzyć, witać

16. I zapytał uczonych w Piśmie: Czemu prowadzicie z nimi spór?

17. A w odpowiedzi, ktoś z tłumu rzekł: Nauczycielu! Przyprowadziłem* do Ciebie swojego syna, który ma ducha niemego.      J 4,47; Mt 12,22; Łk 11,14

* lub: przyniosłem

18. I kiedy go pochwyci, rzuca nim, a on pieni się, zgrzyta zębami i drętwieje; mówiłem Twoim uczniom, aby go wyrzucili, a nie mogli*.

* gr.: ischyo - być silnym, mieć moc, być dobrego zdrowia

19. A On w odpowiedzi, rzekł mu: O niewierne* pokolenie! Jak długo przy was będę? I jak długo będę was znosić? Przyprowadźcie go do mnie.      Mt 17,17; Mk 16,14

* gr.: apistos - bez wiary, zdradziecki, ktoś komu nie można zaufać

20. I przyprowadzili go do Niego; a gdy duch* Go ujrzał, zaraz nim szarpnął, a on gdy upadł na ziemię, tarzał się z pianą na ustach.

* gr.: pneuma - duch, istota tu: byt duchowy wrogi Bogu

21. I spytał jego ojca: Od jakiego czasu to się z nim dzieje*? A on powiedział: Od dzieciństwa,      Mk 5,25; Łk 8,43; J 5,5

* lub: to mu się stało

22. I wiele razy rzucał go i w ogień, i w wodę, żeby go zgubić; ale jeżeli coś możesz, ratuj nas i zlituj* się nad nami.      Mk 1,40; Łk 7,13

* lub: być poruszonym wewnątrz, współczującym

23. Jezus więc powiedział do niego: Jeżeli możesz uwierzyć; wszystko jest możliwe dla wierzącego.      Mt 21,21

24. I zaraz* ojciec chłopca zawołał i powiedział ze łzami: Wierzę, Panie! Pomóż mojemu niedowiarstwu**.      Łk 17,5; 2Kor 2,4

* lub: natychmiast, niezwłocznie; ** niewierze, braku ufności

25. A Jezus widząc, że lud zbiega się, zgromił* ducha nieczystego, mówiąc do niego: Duchu niemy i głuchy! Ja ci rozkazuję**, wyjdź z niego i już więcej w niego nie wchodź.      Mk 1,25

* gr.: eptimao - skarcić - por. Mk 8,32 przypis **; ** gr.: epitasso - nakazać, rozkazać, polecić

26. I krzyknął, i mocno go szarpnął, i wyszedł z niego; a chłopiec stał się jakby martwy, tak że wielu mówiło, że umarł.

27. Ale Jezus ujął go za rękę i podniósł go*; a on wstał.

* lub: wzbudził, przywrócił do świadomości

28. I gdy On wszedł do domu, pytali Go na osobności Jego uczniowie: Dlaczego my nie mogliśmy go wyrzucić?

29. I powiedział im: Ten rodzaj inaczej wyjść nie może, jak tylko w* modlitwie i poście.      1Krl 17,20-22; Mt 17,21

* lub: przez modlitwę i post

30. I wyszli stamtąd, i przechodzili przez Galileę; a nie chciał*, aby ktoś o tym wiedział.

* gr.: thelo - chcieć, pragnąć, mieć wolę, kochać, rozkoszować

31. Albowiem nauczał swoich uczniów i mówił im: Syn Człowieczy będzie* wydany w ręce ludzi, i zabiją Go; a gdy będzie zabity, trzeciego dnia zmartwychwstanie.      Mk 2,10; Mk 2,28; Mk 8,31; Mk 8,38; Mk 10,45

* dosłownie: jest

32. Lecz oni nie rozumieli* tego słowa, a bali się Go pytać.      Łk 9,45

* gr.: agnoeo - być nieświadomym, nie wiedzieć, nie rozumieć

33. I przyszedł do Kafarnaum, a będąc w domu, pytał ich: O czym rozprawialiście między sobą w drodze?      Mt 18,1-5

34. Lecz oni milczeli; bo w drodze rozprawiali między sobą, który z nich jest większy*.

* gr.: meidzon - możliwy sens: największy

35. I gdy usiadł, zawołał dwunastu i mówił im: Jeśli ktoś chce być pierwszy, niech będzie ze wszystkich ostatni i sługą* wszystkich.      Mk 10,42

* gr.: diakonos - sługa wykonujący polecenia innych

36. A następnie wziął dziecię, postawił je pośrodku nich, wziął je w ramiona i powiedział im:      Mk 10,16; Mt 18,2; Łk 2,28

37. Jeśli ktoś przyjąłby* jedno z takich dzieciątek w moim imieniu, mnie przyjmuje; a jeśli ktoś przyjąłby mnie, nie mnie by przyjął, ale Tego, który mnie posłał.      Mt 10,40; Łk 9,48

* gr.: dechomai - wziąć ręką, przyjąć przychylnie, radośnie

38. A w odpowiedzi, Jan rzekł do Niego: Nauczycielu! Zobaczyliśmy kogoś, kto w Twoim imieniu* wyganiał demony, a nie chodzi** z nami, i zabroniliśmy mu, gdyż nie chodzi z nami.      Łk 9,49-50; Jk 4,3; Mt 26,39

* por. J 20,31 przypis **; ** gr.: akoloutheo - towarzyszyć, iść z kimś lub za kimś, być posłusznym

39. Ale Jezus powiedział: Nie zabraniajcie* mu; albowiem nie ma nikogo, kto by czynił dzieła mocy w moim imieniu, a potem mógł zaraz o mnie mówić źle,      1Kor 12,3; Flp 1,18; J 13,37

* gr.: kolyo - powstrzymywać, odmawiać, utrudniać, zabraniać

40. Kto bowiem nie jest przeciwko nam*, jest za nami.      Mt 12,30; Łk 11,23

* w mss Byz - wam

41. Bo ktokolwiek napoiłby was kubkiem wody w moim imieniu, dlatego że należycie* do Mesjasza, zaprawdę mówię wam, nie straci swojej zapłaty**.      Mt 10,42; Rz 12,10; Jk 4,5

* dosłownie: jesteście; ** gr.: misthos - zapłata za pracę, nagroda

42. A kto byłby powodem upadku* jednego z tych małych, którzy wierzą we mnie, lepiej** by mu było, aby zawieszono kamień młyński wokół jego szyi i wrzucono go w morze.      Mt 18,6; Łk 17,1

* gr.: skandalidzo - gorszyć, powodować upadek - por. J 16,1 przypis *; ** gr.: kalos - pięknie, dobrze, szlachetnie

43. I jeśli twoja ręka jest powodem do upadku, odetnij* ją; lepiej jest tobie wejść kalekim do życia, niż mając dwie ręce, odejść do Gehenny, w ogień nieugaszony,      Mt 5,29; Kol 3,5

* gr.: apokapto - odciąć, odrąbać, amputować

44. Gdzie robak ich nie umiera i ogień nie gaśnie*.      Iz 66,24

* dosłownie: nie jest gaszony

45. I jeśli twoja stopa jest powodem do upadku, odetnij ją; lepiej jest tobie wejść kulawym do życia, niż mając dwie stopy, zostać wrzuconym do Gehenny*, w ogień nieugaszony,      Obj 14,10

* dolina Hinnom ciągnąca się po południowej stronie Jerozolimy - symbol wiecznego potępienia

46. Gdzie robak ich nie umiera i ogień nie gaśnie*.      Iz 66,24

* dosłownie: nie jest gaszony

47. I jeśli twoje oko jest powodem do upadku, wyłup* je; lepiej tobie jest wejść do Królestwa Bożego jednookim, niż mając dwoje oczu, zostać wrzuconym w ogień Gehenny,      Mt 5,22

* gr.: ekballo - wyrzucić, wypchnąć gwałtownie, wyrwać

48. Gdzie robak ich nie umiera i ogień nie gaśnie*.

* dosłownie: nie jest gaszony

49. Każdy bowiem zostanie ogniem osolony, i każda ofiara zostanie osolona solą.      Kpł 2,13; Ez 43,24; Ezd 6,9; Łk 14,34

50. Dobra* jest sól; jeśli jednak sól stanie się niesłona, czym ją przyprawicie? Miejcie sól w sobie samych i zachowajcie pokój między sobą.      Hi 6,6; Mt 5,13; Kol 4,6

* gr.: kalos - pięknie, dobrze, szlachetnie

↑↑

Rozdział 10

1. I oddalił* się stamtąd, przyszedł w granice Judei na drugą stronę Jordanu; i ponownie zszedł się do Niego lud, i jak miał w zwyczaju, ponownie ich nauczał.      Mt 19,1

* gr.: anistemi - powstać z pozycji leżącej, odchodzić

2. I przystąpili faryzeusze, a wystawiając Go na próbę*, spytali Go: Czy wolno mężowi oddalić** żonę?      Mt 19,3; Rz 7,1-3; 1Kor 7,10-11

* lub: kusić, doświadczać; ** gr.: apolyo - rozwiązać (małżeństwo), uwolnić, opuścić

3. A On w odpowiedzi, rzekł do nich: Co wam przykazał* Mojżesz?

* lub: rozkazał

4. A oni powiedzieli: Mojżesz pozwolił napisać zwój* rozwodowy** i ją oddalić.      Pwt 24,1

* lub: dokument, list; ** gr.: apostasion - odejście, porzucenie

5. A Jezus w odpowiedzi, rzekł im: Z powodu zatwardziałości waszego serca napisał wam to przykazanie;

6. Jednak od początku stworzenia Bóg uczynił ich mężczyzną i kobietą.      Rdz 1,27; Rdz 5,2

7. Z tego powodu opuści człowiek swojego ojca i matkę i zostanie połączony ze swoją żoną,      Rdz 2,24; Ef 5,31; Mt 19,5

8. I będą ci dwoje jednym ciałem*. A tak już nie są dwoje, ale jedno ciało.      1Kor 6,16

* dosłownie: ku lub dla jednego ciała, w jednym ciele

9. Co więc Bóg złączył, człowiek niech nie rozłącza*.

* gr.: choridzo - rozdzielać, separować, oddalić

10. A w domu uczniowie Jego ponownie pytali* Go o to samo.

* gr.: eperateo - wypytywać, radzić

11. I powiedział im: Kto oddali* swoją żonę i pojmie inną, cudzołoży względem** niej;      Mt 19,9; Łk 16,18

* gr.: apolyo - rozwiązać (małżeństwo), uwolnić, opuścić; ** lub: przeciwko, wobec

12. I jeśliby kobieta opuściła* swojego męża i została poślubiona przez innego, cudzołoży.

* gr.: apolyo - rozwiązać (małżeństwo), uwolnić, opuścić

13. I przynoszono do Niego dzieciątka, aby je dotknął; ale uczniowie surowo napominali* tych, którzy je przynosili.      Łk 18,15

* gr.: epitimao - napominać, surowo skarcić, gromić

14. A Jezus widząc to, oburzył* się i powiedział im: Pozwólcie dzieciątkom przychodzić do mnie, i nie zabraniajcie im; bo takich jest Królestwo Boże.      Mt 19,13

* gr.: aganakteo - być wzburzonym, niezadowolonym, gniewać się

15. Zaprawdę* mówię wam: Jeśli ktoś nie przyjmie Królestwa Bożego jak dziecię, nie wejdzie do niego.

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary

16. I brał je na swoje ramiona, błogosławił*, kładąc na nie ręce.      Rdz 27,15; Mt 19,15; Hbr 7,7

* gr.: eulogeo - sławić, chwalić (Boga), być pobłogosławionym

17. A gdy On wyruszał w drogę, podbiegł ktoś i upadł przed Nim na kolana, pytając Go: Nauczycielu* dobry! Co mam czynić, aby odziedziczyć życie wieczne?      Mt 19,16; Dz 2,37

* gr.: didaskalos - nauczyciel lub ten, który poucza - Mk 4,1 przypis *

18. Ale Jezus powiedział mu: Dlaczego nazywasz mnie dobrym*? Nikt nie jest dobry, tylko** jeden – Bóg.      Pwt 32,4; Ps 25,8; Ps 34,9; Rz 3,10

* gr.: agathos – dobry, dobry z natury, prawy; ** gr.: ei me - jeśli nie, z wyjątkiem, jak tylko

19. Znasz przykazania: nie cudzołóż, nie morduj, nie kradnij, nie składaj fałszywego świadectwa, nie ograbiaj* innych, czcij** swojego ojca i matkę.      Wj 20,12-16; Kpł 19,13; 1Tes 4,6

* lub: rabować, plądrować; ** gr.: timao - szanować, poważać

20. A on w odpowiedzi, rzekł do Niego: Nauczycielu! Tego wszystkiego przestrzegałem* od swojej młodości.      Łk 18,11; Jk 2,10

* gr.: fylasso - strzec, czuwać, trzymać straż, przestrzegać, unikać

21. A Jezus, przypatrzył się mu, umiłował* go i powiedział do niego: Jednego ci brakuje: Odejdź**, sprzedaj co*** masz i rozdaj ubogim, a będziesz miał skarb w niebie, i przyjdź, wziąwszy krzyż, podążaj za mną.      Mk 8,34; Łk 9,23

* gr.: agapao - przyjmować z zadowoleniem, gorąco miłować, bardzo lubić; ** lub: idź; *** dosłownie: ile, jak wiele

22. A on sposępniał na to słowo i odszedł zasmucony*, miał bowiem wiele posiadłości.      Łk 8,23; Mk 6,20; 2Tm 4,10

* dosłownie: będąc zasmucanym

23. A Jezus spojrzał wokoło, mówiąc do swoich uczniów: Jak trudno będzie tym, którzy mają bogactwa*, wejść do Królestwa Bożego!

* gr.: chrema - rzecz potrzebna, użyteczna, pieniądze, majątek

24. Lecz uczniowie byli zdumieni* z powodu Jego słów. A Jezus, ponownie w odpowiedzi, rzekł im: Dzieci, jak trudno** tym, co pokładają ufność w bogactwie, wejść do Królestwa Bożego.

* gr.: thambeo - zdumiewać się, przerażać; ** gr.: dyskolos - trudno, ciężko, z trudnością

25. Łatwiej jest wielbłądowi przejść przez ucho igły*, niż bogatemu wejść do Królestwa Bożego.      Jr 13,23; Mt 19,24; Łk 18,25

* gr.: trymalias rafidos - szczelina, szpara igły (do szycia)

26. A oni tym bardziej byli zaniepokojeni*, mówiąc do siebie: Kto może być zbawiony?

* gr.: ekplesso - wyprowadzić z równowagi, przejąć się - Dz 13,12 przypis *

27. A Jezus spojrzał na nich uważnie, mówiąc: U ludzi to niemożliwe*, ale nie u Boga; u Boga bowiem wszystko jest możliwe.      Rdz 18,14; Mt 19,26

* gr.: adynatos - niezdolność do czegoś, słabość

28. I wtedy Piotr zaczął mówić do Niego: Oto my wszystko opuściliśmy* i poszliśmy za Tobą.      Mt 19,27; Łk 14,33

* gr.: afiemi - odsyłać, oddalić, przebaczyć

29. A Jezus w odpowiedzi, rzekł: Zaprawdę* mówię wam: Nie ma takiego, kto opuściłby dom, albo braci, albo siostry, albo ojca, albo matkę, albo żonę, albo dzieci, albo pole dla** mnie i dla** Ewangelii,      1Kor 9,23; Obj 2,3; Mt 10,18; Mk 8,35; Hbr 11,24

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary; ** lub: ze względu na, z powodu

30. A nie otrzymał teraz w tym czasie stokrotnie tyle domów i braci, i sióstr, i matek, i dzieci, i pól, wśród prześladowań, a w nadchodzącym wieku – życie wieczne.      Mt 5,11

31. A wielu pierwszych będzie ostatnimi, a ostatnich pierwszymi.      Mt 8,11; Łk 7,29; Dz 13,46

32. Kiedy byli w drodze, zmierzając* do Jerozolimy, a Jezus szedł przed nimi, zdumiewali się, a idąc za Nim, odczuwali lęk. I ponownie wziął ze sobą dwunastu, zaczął im mówić o tym, co ma Go spotkać:      Mk 8,31

* dosłownie: iść do góry, wspinać się - Jerozolima leży na górze

33. Oto zmierzamy do Jerozolimy, a Syn Człowieczy zostanie wydany arcykapłanom i uczonym w Piśmie, i skażą* Go na śmierć, i wydadzą Go poganom.

* lub: osądzą

34. I będą z Niego szydzić*, i Go ubiczują, i będą pluć na Niego, i Go zabiją; a trzeciego dnia powstanie z martwych.      Mk 14,65; Ps 22,6; Iz 53,3

* gr.: empaidzo - wyśmiewać, drwić, mamić

35. I podeszli do Niego Jakub i Jan, synowie Zebedeusza, mówiąc: Nauczycielu! Chcemy, abyś uczynił nam to, o co byśmy Cię poprosili.      Mt 20,20; Mk 1,19; Mk 5,37; Mk 9,2

36. A On powiedział im: Co chcecie, abym wam uczynił?      1Krl 3,5; Mk 10,51; Mt 25,31; Łk 24,26

37. A oni powiedzieli Mu: Daj nam, abyśmy siedzieli w chwale* Twojej jeden po Twojej prawej stronie, a drugi po Twojej lewej stronie.

* gr.: doksa - majestat, blask, wspaniałość, splendor

38. A Jezus powiedział im: Nie wiecie, o co prosicie. Czy możecie pić kielich, który ja piję, i chrztem*, którym ja jestem chrzczony, być ochrzczeni?      Mk 14,36; Łk 12,50; J 18,11; Rz 8,26

* gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać - por. Mt 3,11 przypis *

39. A oni powiedzieli Mu: Możemy. A Jezus powiedział im: Istotnie*, kielich, który ja piję, wypijecie, i chrztem, którym ja jestem chrzczony, zostaniecie ochrzczeni;      Dz 12,2; J 13,37

* gr.: men - partykuła wzmacniająca: istotnie, prawdziwie

40. Lecz nie moją sprawą jest dać wam usiąść po mojej prawej stronie i po mojej lewej stronie; lecz będzie to dane tym, dla których jest to przygotowane.      Mt 20,23

41. A gdy usłyszało to dziesięciu, zaczęli się oburzać* na Jakuba i na Jana.

* gr.: aganakteo - być wzburzonym, gniewać się

42. Ale Jezus przywołał ich do siebie, mówiąc im: Wiecie, że ci, którym wydaje się, że przewodzą narodom, panują nad nimi, a wielcy wśród nich okazują swą władzę.

43. Nie tak będzie między wami; ale jeśli ktoś chciałby stać się wielkim między wami, będzie* waszym sługą**;      Mk 9,35; J 8,36; Rz 12,2

* tryb orzekający; ** gr.: diakonos - sługa, wykonujący polecenia

44. A ktokolwiek z was chciałby być pierwszy, będzie niewolnikiem* wszystkich.

* gr.: doulos - niewolnik, w myśli hebr. - sługa - por. Wj 21,1-6

45. Bo i Syn Człowieczy nie przyszedł, aby Mu służono, ale aby służył, i aby dał życie* swoje na okup za** wielu.      Mt 20,28; Iz 53,10-12

* gr.: psyche - życie, dusza, osoba; ** gr.: anti - w miejsce

46. I przyszli do Jerycha; a gdy wychodził z Jerycha*, On i Jego uczniowie, i znaczny tłum ludzi, oto ślepy, Bartymeusz, syn Tymeusza, siedział przy drodze żebrząc.      Mt 20,29; Łk 18,35

* tj. przechodził ze starego do nowego Jerycha

47. A gdy usłyszał, że to idzie Jezus Nazarejczyk, zaczął wołać*, mówiąc: Jezusie, Synu Dawida! Zmiłuj** się nade mną!      Mt 20,31; Łk 18,39; J 7,47; Dz 6,14; Dz 13,22

* lub: krzyczeć; ** zlituj

48. I wielu napominało go surowo, aby milczał; a on tym* bardziej wołał: Synu Dawida! Zmiłuj się nade mną!

* dosłownie: o wiele

49. I Jezus stanął, i kazał go zawołać. I zawołali ślepego, mówiąc mu: Ufaj*, wstań, woła cię.      Flp 3,7; Hbr 12,1

* lub: odwagi, śmiało - por. Mt 9,2 przypis *

50. A on zrzucił swój płaszcz, wstał i przyszedł do Jezusa.      Łk 7,4; Mt 14,29; J 19,39

51. I Jezus odpowiadając, rzekł do niego: Co chcesz, abym ci uczynił? A ślepy powiedział mu: Rabbuni*! Bym przejrzał.

* tj. aramejska forma hebr. - Rabbi

52. A Jezus powiedział mu: Idź, wiara twoja uzdrowiła* cię. I zaraz przejrzał, i towarzyszył Jezusowi w drodze.      Mk 5,34; Mt 9,22

* gr.: sodzo - ocalić, uratować, zbawić, uzdrowić

↑↑

Rozdział 11

1. A gdy przybliżyli się do Jerozolimy, do Betfage i Betanii pod* Górą Oliwną, posłał dwóch swoich uczniów,      Mt 21,1; Łk 19,29

* lub: ku, w pobliżu, koło

2. I powiedział im: Idźcie* do miasteczka, leżącego naprzeciw was, a zaraz gdy wejdziecie do niego, znajdziecie oślę uwiązane, na którym nikt z ludzi jeszcze nie siedział; odwiążcie je i przyprowadźcie.

* lub: oddalcie się

3. A jeśliby ktoś powiedział wam: Co czynicie? Powiedzcie, że Pan je potrzebuje* i zaraz je tu odeśle.      Łk 19,34; Mt 21,2

* zwyczaj zwany „angaria” pozwalał na wykorzystanie zwierzęcia przez jakąś osobistość stosowany przez kurierów

4. Odeszli więc i znaleźli oślę uwiązane u drzwi, na zewnątrz przy ulicy, i je odwiązali.

5. A niektórzy z tych, co tam stali, mówili: Co czynicie, odwiązując to oślę?

6. A oni im powiedzieli tak, jak im rozkazał Jezus. I pozwolili im.

7. I przyprowadzili oślę do Jezusa, i zarzucili na nie swoje szaty; a On usiadł na nim.

8. A wielu słało swoje szaty na drodze; inni natomiast słali na drodze gałązki odcięte z drzew.      Za 9,9; Kpł 23,40

9. A ci, którzy Go poprzedzali i ci, co podążali za Nim, wołali, mówiąc: Hosanna*! Błogosławiony, który przychodzi w imieniu PANA!      Ps 118,26; Łk 19,37; Mt 21,9

* hebr.: Hosanna - okrzyk: zbaw teraz, uratuj nas, bądź nam życzliwy

10. Błogosławione* jest, nadchodzące w imieniu PANA, Królestwo naszego ojca Dawida! Hosanna na wysokościach!

* gr.: eulogeo - sławić, chwalić, prosić o błogosławieństwo

11. I Jezus wjechał do Jerozolimy, i wszedł do świątyni, i obejrzał wszystko; a że była już wieczorna godzina, wyszedł z dwunastoma do Betanii.      Mt 21,17; J 8,1; Łk 24,50

12. Następnego dnia, gdy wyszli z Betanii*, poczuł głód.      Mt 21,18

* aramejski: Bethania - dom fig

13. I ujrzał z daleka figowca mającego liście, podszedł zatem zobaczyć, czy na nim czegoś nie znajdzie; i podszedł do niego, jednak nic nie znalazł, tylko liście; bo to nie był czas na figi.      Łk 13,6-11

14. I Jezus odezwał* się do niego, mówiąc: Oby nikt na wieki** z ciebie nie zjadł owocu. I słyszeli to Jego uczniowie.      Obj 22,11; Iz 5,5; Mt 3,10; Mt 7,19

* dosłownie: w odpowiedzi; ** na wiek - l.poj.

15. I przyszli do Jerozolimy; a gdy Jezus wszedł do świątyni, zaczął wyrzucać sprzedających i kupujących w świątyni, i poprzewracał stoły tych, co wymieniali pieniądze*, i stoły tych, co sprzedawali gołębie;      Pwt 14,24-26; Mt 21,12; Łk 19,45

* gr.: kollybestes - drobny wekslarz, wymieniający drobne monety

16. I nie dopuszczał, żeby ktoś przeniósł naczynie przez świątynię.

17. I nauczał, mówiąc im: Czy nie jest napisane: Dom mój zostanie nazwany domem modlitwy przez wszystkie narody? A wy uczyniliście z niego jaskinię rozbójników*.      Jr 7,11; Mt 21,13; Łk 19,46

* gr.: lestes - bandytów - por. Mk 14,48 przypis *

18. A słyszeli to uczeni w Piśmie i arcykapłani, i szukali sposobu, jakby Go zgubić; albowiem bali się Go, dlatego że cały tłum zdumiewał* się nad Jego nauką.      Łk 19,47; J 7,46

* gr.: ekplesso - być oszołomionym, zdziwionym - por. Dz 13,12 przypis *

19. A gdy nadszedł wieczór, wyszli z miasta.

20. A rano przechodząc obok tego figowca, ujrzeli, że usechł od korzeni.

21. I przypomniał to sobie Piotr, i mówi do Niego: Rabbi*! Oto figowiec, który przekląłeś, usechł.

* z hebr.: mój Mistrzu, mój Nauczycielu

22. A Jezus w odpowiedzi, rzekł im: Miejcie wiarę w Boga.      Ps 62,8; Kol 2,12; 1J 5,10

23. Zaprawdę bowiem mówię wam, że ktokolwiek powiedziałby tej górze: Podnieś się i rzuć się w morze, a nie wahałby* się w swoim sercu, ale uwierzyłby, że to, co mówi, staje się, stanie** się mu cokolwiek by powiedział.      Rz 4,18; Mt 17,20; Mt 21,21

* lub: był wprowadzonym w niepewność, był w sprzeczności z sobą samym; ** dosłownie: będzie

24. Dlatego mówię wam: Wszystko o cokolwiek modląc się, prosicie, wierzcie, że otrzymujecie, a stanie* się wam.

* dosłownie: będzie

25. A gdy stoicie* modląc się, przebaczajcie, jeśli macie coś przeciwko komuś, aby i Ojciec wasz w niebiosach przebaczył wam wasze występki**.      Kol 3,13; Mt 6,14

* gr.: steko - trwać, stać niewzruszenie; ** gr.: paraptoma - fałszywy krok, upadek

26. Bo jeśli wy nie odpuszczacie, to i Ojciec wasz w niebiosach nie odpuści wam występków waszych.      Mt 6,12; Łk 6,37; Ef 4,32

27. I przyszli ponownie do Jerozolimy. A On przechadzał się po świątyni; i przystąpili do Niego arcykapłani, uczeni w Piśmie i starsi,

28. I mówili do Niego: Jakim prawem to czynisz? I kto Ci dał to prawo, abyś to czynił?

29. A Jezus w odpowiedzi, rzekł im: I ja zapytam was o jedną rzecz; odpowiedzcie mi, a powiem wam, jakim prawem* to czynię.      Łk 20,3

* gr.: eksousia - władza, autorytet, moc - w. 28.33

30. Czy chrzest Jana był z nieba, czy z ludzi? Odpowiedzcie mi.      Mk 1,11; Mt 3,1; J 1,6

31. I rozsądzali to między sobą, mówiąc: Jeśli powiemy: Z nieba, to powie: Dlaczego więc mu nie uwierzyliście?      Mt 11,7; J 3,29-36

32. A gdybyśmy* powiedzieli: Z ludzi? – bali się jednak ludu; bo wszyscy mieli Jana za prawdziwego proroka –

* lub: lecz jeśli

33. I w odpowiedzi, rzekli Jezusowi: Nie wiemy. A Jezus odparł* im: I ja wam nie powiem, jakim prawem to czynię.      Hi 5,13; Prz 26,4-5

* dosłownie: w odpowiedzi, mówi - por. Łk 14,3 przypis *

↑↑

Rozdział 12

1. I zaczął do nich mówić w podobieństwach: Pewien człowiek zasadził winnicę, ogrodził ją płotem, wykopał dół pod tłocznię, zbudował wieżę, i wynajął ją rolnikom*, i odjechał.      Łk 8,10; Mt 21,33; Łk 20,9; Ps 80,9; Iz 5,1-7

* lub: hodowcom winorośli

2. A we właściwym czasie posłał sługę* do rolników, aby odebrał część z plonów** tej winnicy.      Łk 12,48; J 15,1

* gr.: doulon - por. Mt 20,27 przypis *; ** gr.: karpos - plon, owoc

3. Lecz oni go pojmali i wychłostali, odsyłając z niczym.      Mt 23,34; Łk 11,47; Dz 7,52

4. I ponownie posłał do nich drugiego sługę*, którego obrzucili kamieniami, zranili w głowę i odesłali znieważonego.

* por. w. 2 przypis *

5. I ponownie posłał innego; a i tego zabili, i wielu innych również wychłostali lub pozabijali.      Ne 9,26; Mk 9,13; Mt 5,12; Łk 6,22

6. Mając więc jeszcze jednego – swojego ukochanego syna, na końcu posłał go do nich, mówiąc: Uszanują mojego syna.      Hbr 1,3

7. Lecz owi robotnicy powiedzieli do siebie: To jest dziedzic; pójdźmy, zabijmy go, a dziedzictwo będzie nasze.      Mt 2,3; J 11,47

8. A gdy go pochwycili, zabili i wyrzucili poza winnicę.      Mt 23,34; Łk 19,41; Dn 9,26

9. Co więc uczyni pan winnicy? Przyjdzie i wygubi robotników, a winnicę odda innym.

10. Czy nie czytaliście tych słów Pisma: Kamień, który odrzucili* budujący, ten stał się głowicą węgła**?

* uznali za nienadający się; ** tj. kamień w narożu ściany wieńcowej - węgielny - Ps 118,22

11. PAN to sprawił i jest to godne podziwu* w naszych oczach.      Ps 118,22

* lub: niezwykłe

12. I starali się Go pojmać; bo poznali, że o nich powiedział to podobieństwo, lecz przestraszyli się tłumu. Więc opuścili Go i odeszli.      Łk 20,19; J 7,44

13. I posłali do Niego niektórych spośród faryzeuszów i z herodian*, aby Go pochwycić w mowie.      Mk 3,6; Ps 38,12; Mt 22,15; Łk 20,20

* tj. członek stronnictwa broniącego interesów dynastii Heroda

14. A gdy oni przyszli, powiedzieli Mu: Nauczycielu, wiemy, że jesteś szczery i nie zważasz* na nikogo; albowiem nie patrzysz na oblicze ludzi**, ale w prawdzie nauczasz drogi Bożej; czy wolno dawać podatek*** Cezarowi, czy nie?      Rz 13,6; Mt 17,25; Łk 20,22

* dosłownie: nie troszczysz się; ** tj. nie masz względu na osobę; *** dosłownie: podatek pogłówny płacony według spisu

15. Dać go, czy nie dać? A On znając ich obłudę, powiedział im: Dlaczego mnie kusicie*? Przynieście mi denara, abym go obejrzał.      Mt 22,18; Dz 5,9; 1Kor 10,9

* gr.: peiradzo - wystawiać na próbę, kusić, doświadczać

16. Wtedy Mu przynieśli; a On powiedział im: Czyj to jest obraz i napis? A oni Mu powiedzieli: Cezara.

17. I Jezus w odpowiedzi, rzekł im: Oddawajcie więc, to co Cezara, Cezarowi, a to, co Boga, Bogu. I podziwiali* Go.      Prz 24,21; Mt 17,25; 1P 2,17

* dosłownie: zdumiewali się nad Nim gr.: thaumadzo - podziwiać, być pełnym podziwu, zdumiewać

18. I przyszli do Niego saduceusze*, którzy mówią, że nie ma powstania z martwych, i pytali Go, mówiąc:      Dz 4,1; Dz 23,6; 2Tm 2,18

* hebr.: caddiq - sprawiedliwy, członek stronnictwa saduceuszy

19. Nauczycielu! Mojżesz napisał nam, że jeśli czyjś brat umrze i zostawi żonę, a dzieci nie pozostawi, to wtedy, jego brat ma pojąć* jego żonę i wzbudzić potomka** swojemu bratu.      Pwt 25,5; Rt 4,5

* dosłownie: wziąłby; ** nasienie

20. Było więc siedmiu braci; a pierwszy pojął* żonę, umarł i nie zostawił potomka;      Mt 22,25; Łk 20,29

* gr.: lambano - wziąć, uchwycić, otrzymać

21. I drugi pojął ją, umarł, lecz i on nie zostawił potomka; a trzeci tak samo.

22. A tak pojęło ją siedmiu braci i nie zostawili potomka. Na końcu po nich wszystkich umarła i ta kobieta.

23. Zatem przy powstaniu z martwych, gdy powstaną, którego z nich będzie żoną? Bo ich siedmiu miało ją za żonę.

24. I Jezus w odpowiedzi, rzekł im: Czy nie dlatego jesteście w błędzie*, że nie znacie Pism, ani mocy Bożej?      Iz 8,20; Mt 22,29; J 5,39

* lub: jesteście wprowadzani w błąd, zwiedzeni - por. Mt 18,12 przypis *

25. Bo gdy powstaną z martwych, ani nie będą poślubiać, ani wychodzić za mąż*; ale będą** jak aniołowie w niebiosach.      1J 3,2; Hbr 1,4; Hbr 12,22

* lub: być poślubianym; ** dosłownie: są

26. A o umarłych natomiast, że są wzbudzani, czy nie czytaliście w zwoju* Mojżesza, jak Bóg powiedział do niego przy krzaku cierniowym: Ja jestem Bóg Abrahama, Bóg Izaaka i Bóg Jakuba?      Wj 3,2; Mt 22,31; Łk 20,37

* gr.: biblos - zapisany zwój pergaminu lub papirusu

27. Bóg nie jest Bogiem umarłych, ale Bogiem żywych*; jesteście w wielkim błędzie**.

* lub: żyjących; ** bardzo błądzicie - gr.: planao - por. Mt 18,12 przypis *

28. I przystąpił jeden z uczonych w Piśmie, który słyszał ich rozprawiających, a wiedząc, że im dobrze odpowiedział, spytał Go: Jakie jest pierwsze ze wszystkich przykazań?

29. A Jezus odpowiedział mu: Pierwsze ze wszystkich przykazań jest to: Słuchaj, Izraelu! PAN, Bóg nasz, PAN jest jeden*.      Pwt 6,4-5

* w hebr.: echad - jeden, jedyny, jedna całość

30. I: Będziesz miłował PANA, Boga twojego, z całego swojego serca, i z całej swojej duszy, i z całej swojej myśli, i z całej swojej siły; to jest pierwsze przykazanie.      Pwt 10,12

31. A drugie podobne, to: Będziesz miłował* swego bliźniego jak samego siebie. Większego przykazania od tych nie ma.      Kpł 19,18

* gr.: agapao - gorąco miłować - por. J 21,15 przypis **

32. I powiedział do Niego uczony w Piśmie: Nauczycielu! Prawdziwie* dobrze** powiedziałeś, że jeden jest Bóg***, i nie ma innego oprócz Niego.      1Sm 15,22; Mt 9,13

* dosłownie: w prawdzie; ** gr.: kalos - pięknie; *** brak w mss Byz

33. A miłować Go z całego serca, i z całej myśli, i z całej duszy, i z całej siły, i miłować bliźniego jak samego siebie, to więcej jest niż wszystkie całopalenia i ofiary.      Prz 21,3

34. A Jezus widząc, że on mądrze odpowiedział, powiedział do niego: Niedaleko jesteś od Królestwa Bożego. I nikt nie ośmielał się Go już więcej pytać.      Mt 12,20; Rz 3,20

35. A gdy im na to odpowiedział, Jezus, nauczając w świątyni, mówił: Jak mogą uczeni w Piśmie mówić, że Mesjasz* jest synem Dawida?      Mt 22,41; J 7,42

* gr.: christos - Chrystus, Pomazaniec

36. Bo sam Dawid w Duchu Świętym powiedział: Rzekł PAN mojemu Panu: Siądź po mojej prawicy, aż położę nieprzyjaciół twoich pod podnóżek twoich stóp.      2Sm 23,2

37. Sam więc Dawid nazywa Go Panem, jak to możliwe, że jest Jego synem? A liczny tłum chętnie* Go słuchał.      Mt 1,23; Rz 1,3-4; Obj 22,16

* gr.: hedeos - z przyjemnością, chętnie

38. I mówił do nich w swojej nauce: Uważajcie* na uczonych w Piśmie, którzy chcą chodzić w długich szatach i być pozdrawiani na rynkach,      Mt 10,17; Mk 4,2; Łk 20,45

* gr.: blepo - uważnie patrzeć, uważać na coś - por. Mk 4,24 przypis *

39. W synagogach zajmować pierwsze ławy i mieć pierwsze miejsca* na wieczerzach,

* tj. pierwsze miejsca przy stołach

40. Którzy objadają domy wdów, i to pod pozorem* długich modlitw. Ci otrzymają większy** wyrok.      Mi 2,2; Mt 23,14; Łk 12,47; Łk 20,47

* lub: pod pretekstem; ** lub: surowy, w najwyższej mierze

41. A Jezus, siedząc naprzeciwko skarbca, przypatrywał* się jak tłum wrzucał pieniądze do skarbca i jak wielu bogatych wiele wrzucało.

* gr.: theoreo - być widzem, patrzeć, oglądać, rozważać

42. I gdy przyszła jedna uboga wdowa, wrzuciła dwa leptony* czyli kodrantes**.

* gr.: lepton - 0,5 kodrantesa - 2 leptony, 15 min. pracy najemnika; ** gr.: kodrantes - 2 leptony - 0,25 assariona (asa) - 1/64 denara

43. I przywołał swoich uczniów, mówiąc im: Zaprawdę* mówię wam, że ta uboga wdowa wrzuciła więcej, niż ci wszyscy, którzy wrzucili do skarbca.

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary

44. Bo wszyscy wrzucili z tego, co im zbywało*; ale ona ze swego ubóstwa** wrzuciła wszystko co miała, wszystkie środki do życia***.      Łk 21,3

* lub: nadmiarze; ** niedostatku; *** całe życie

↑↑

Rozdział 13

1. A gdy On wychodził ze świątyni, powiedział do Niego jeden z Jego uczniów: Nauczycielu! Spójrz, co za kamienie i jak wielkie są te budowle.      Mt 24,1; Łk 21,5

2. I Jezus w odpowiedzi, rzekł mu: Widzisz te wielkie budowle? Nie* zostanie kamień na kamieniu, którego by nie* zwalono.

* gr.: ou me - podwójne zaprzeczenie jako wzmocnienie

3. A gdy On siedział na Górze Oliwnej naprzeciwko świątyni, pytali Go na osobności Piotr i Jakub, i Jan, i Andrzej:

4. Powiedz nam, kiedy to będzie i jaki będzie znak, gdy to wszystko miałoby się spełnić?

5. W odpowiedzi Jezus zaczął im mówić: Uważajcie*, aby was ktoś nie zwiódł.

* gr.: blepo - uważnie patrzeć, uważać na coś - por. Mk 4,24 przypis *

6. Albowiem wielu przyjdzie w moim imieniu, mówiąc: Ja jestem; i wielu zwiodą*.      Mk 13,22; Jr 14,14; Mt 24,5

* lub: wprowadzić w błąd

7. Gdy więc usłyszycie o wojnach i wieści* o wojnach, nie dajcie się zastraszyć**; albowiem to musi się stać; ale to nie jest jeszcze koniec.      Ps 27,3; Mt 18,7; Dz 17,3

* gr.: ako - słuchy, pogłoski; ** gr.: thoreo - trwożyć się - por. 2Tes 2,2 przypis *

8. Powstanie bowiem naród przeciwko narodowi i królestwo przeciwko królestwu, i będą miejscami trzęsienia ziemi, głód* i zamieszki**. Te wydarzenia to początki bólów porodowych.

* dosłownie: głody; ** lub: wzburzenia, rozruchy

9. A wy uważajcie na samych siebie, albowiem wydawać was będą lokalnym sanhedrynom*; i będą was bić w synagogach**, i zostaniecie poprowadzeni przed namiestników i królów ze względu na mnie, na świadectwo dla nich.      Mt 10,17; Dz 12,1; Flp 1,29

* tj. lokalnym sądom; ** lub: w miejscach zgromadzeń

10. Trzeba, aby najpierw wszystkim narodom została ogłoszona Ewangelia.

11. A gdy was będą prowadzić ci, którzy was wydadzą, zawczasu nie troszczcie* się, co macie mówić, ani o tym nie rozmyślajcie, ale mówcie to, co wam zostanie dane w tej godzinie; albowiem nie wy jesteście tymi, którzy mówią, ale Duch Święty.      Jr 1,9; Dn 3,16; Mt 10,20; Łk 12,12

* lub: nie martwcie się

12. A wyda brat brata na śmierć, i ojciec syna; i powstaną dzieci przeciwko rodzicom, i doprowadzą* do ich** śmierci.      Ez 38,21; Mi 7,4; Mt 24,10

* gr.: thanatoo - uśmiercić, umrzeć; ** lub: ich do ...

13. I będziecie znienawidzeni przez wszystkich z powodu mojego imienia; ale kto wytrwa do końca, ten zostanie zbawiony*.      Rz 2,7; Mt 10,22; Mt 24,13

* gr.: sodzo - uratować, ocalić, zbawić

14. A kiedy zobaczycie obrzydliwość* spustoszenia, o której było powiedziane przez proroka Daniela, stojącą tam, gdzie nie powinna** – kto czyta, niech rozumie! – wtedy ci, którzy będą w Judei, niech uciekają w góry;      Dn 8,13; Dn 9,27; Dn 11,31; Dn 12,11; Ez 44,9; 2Tes 2,4

* lub: ohydę; ** lub: nie trzeba, nie jest słuszne, konieczne

15. A kto jest na dachu*, niech nie schodzi do domu, i nie wchodzi, aby coś wziąć ze swojego domu;

* lub: tarasie

16. A kto będzie na polu, niech nie zawraca*, aby wziąć swój płaszcz.

* dosłownie: nie powraca w tył

17. A biada* kobietom w ciąży i karmiącym piersią w te dni!

* gr.: ouai - „och” - por. Mt 11,21 przypis *

18. A módlcie się, aby wasza ucieczka nie była w zimie.      Mt 10,23; Mt 24,16-19; Łk 21,21

19. Bowiem te dni będą takim uciskiem*, jakiego nie było od początku stworzenia, które dokonał** Bóg, aż do teraz, i już nie będzie.      Dn 12,1; Mt 24,21

* gr.: thlipsis - ucisk, cierpienie, niedola, nacisk, ściskanie razem; ** dosłownie: zaludnić, stworzyć, założyć miasto

20. A jeśliby Pan nie skrócił tych dni, nie byłoby zbawione żadne ciało*; lecz z powodu** wybranych, których wybrał dla siebie, skrócił te dni.      Iz 1,9; Rz 11,5

* tj. nikt; ** lub: dla, ze względu

21. I wtedy, jeśliby ktoś wam powiedział: Oto tu jest Mesjasz*, albo oto tam, nie wierzcie.      Pwt 13,1-3; Mt 24,5; Łk 17,23

* gr.: christos - Chrystus, Pomazaniec, Namaszczony, Mesjasz

22. Albowiem powstaną fałszywi mesjasze i fałszywi prorocy, i czynić* będą znaki** i cuda, aby zwieść jeśli to możliwe, i wybranych.      2Tes 2,8-14; Obj 13,13; Mt 24,24

* dosłownie: dawać; ** gr.: semeion - niezwykłe wydarzenia - por. J 4,54 przypis *

23. Wy natomiast uważajcie*; oto zapowiedziałem wam to wszystko.      J 14,29; Mt 7,5

* gr.: blepo - uważnie patrzeć, uważać na coś - por. Mk 4,24 przypis *

24. Ale w tych dniach, po tym ucisku*, słońce zostanie zaćmione i księżyc nie da swojego blasku,      Iz 13,10; Ez 32,7; Am 5,20; Jl 3,4; Mt 24,29

* gr.: thlipsis - ucisk, cierpienie, niedola, nacisk, ściskanie razem

25. I gwiazdy z nieba będą spadały, a moce w niebiosach będą poruszone*.      Obj 6,2; Jr 4,23; Łk 21,6

* lub: zostaną wstrząśnięte, zachwiane

26. A wtedy zobaczą Syna Człowieczego, przychodzącego w obłokach z wielką mocą i chwałą*.      Dn 7,13-14; Mk 8,38; Mk 14,62; Obj 1,7

* gr.: doksa - majestat, blask, wspaniałość, splendor, chwała

27. I wtedy pośle swoich aniołów, i zgromadzi swoich wybranych z czterech stron*, od krańców** ziemi aż po krańce** nieba.      Mt 13,41; J 11,52

* gr.: anemos - wiatr, cztery wiatry; ** dosłownie: l.poj.

28. A od figowca uczcie się tego podobieństwa*: Gdy gałąź jego staje się miękka i wypuszcza liście, poznajecie, że blisko jest lato.      Mt 24,32; Łk 21,29; Jk 3,20

* gr.: parabole - położyć obok, przykład, porównanie

29. Tak i wy, gdy zobaczycie, że to się dzieje, wiedzcie, że blisko jest, u drzwi.

30. Zaprawdę mówię wam, że nie przeminie to pokolenie*, aż wszystko to się stanie.      Mt 23,37

* gr.: genea - ród, plemię, pokolenie, nacja, naród

31. Niebo i ziemia przeminą, ale słowa moje nie mogą przeminąć.      Iz 40,8; Mt 5,18; Łk 21,33

32. A o tym dniu i o tej godzinie nikt nie wie*, ani aniołowie w niebie, ani Syn, tylko Ojciec.      Mt 24,36

* gr.: eido - dostrzegać, wiedzieć, mieć wgląd, badać

33. Uważajcie*, czuwajcie i módlcie się; bo nie wiecie, kiedy będzie ten czas.      Mk 14,38; Mt 26,41; Ef 6,18

* gr.: blepo - uważnie patrzeć - por. Mk 4,24 przypis *

34. Jak człowiek, który gdy odjeżdżał, zostawił swój dom i dał władzę swoim sługom*, i każdemu jego zadanie**, a odźwiernemu*** nakazał, aby czuwał.      Mt 25,14; Łk 19,12; J 10,3

* lub: niewolnikom; ** dosłownie: pracę, dzieło; *** tj. strzegący drzwi

35. Tak czuwajcie zatem, bo nie wiecie, kiedy pan domu przyjdzie, czy wieczorem, czy o północy, czy gdy kur zapieje, czy o poranku.

36. Aby, gdy nagle* przyjdzie, nie znalazł was śpiących.

* gr.: eksaifnes - znienacka, niespodziewanie

37. A to, co wam mówię, mówię wszystkim: Czuwajcie*!      Łk 21,36; 1Tes 5,6; 2Tm 4,5

* gr.: gregoreo - trwać bez snu, być ostrożnym, pilnować, czuwać

↑↑

Rozdział 14

1. A za dwa dni była Pascha i Święto Przaśników; i szukali arcykapłani i uczeni w Piśmie sposobu, jakby Go podstępnie pojmać i zabić.      Mt 6,2; Łk 22,1; J 11,53

2. Lecz mówili: Nie w święto, aby czasem nie było rozruchów wśród ludu.      Mk 11,18; J 7,40

3. A gdy On był w Betanii, w domu Szymona trędowatego, i spoczywał u stołu, przyszła kobieta, mająca flakonik alabastrowy czystego olejku nardowego, bardzo kosztownego, skruszyła ten flakonik alabastrowy* i wylała zawartość na Jego głowę**.      Mt 21,17; Łk 7,37; J 12,1

* tj. biały lub żółtawy gips - por. Mt 26,7 przypis *; ** dosłownie: w dół głowy

4. A niektórzy oburzali się między sobą, mówiąc: Po co doszło do straty tego olejku?

5. Można bowiem było sprzedać to drożej niż za trzysta denarów i rozdać ubogim; i szorstko ją napominali*.      Mt 26,8; J 12,4

* gr.: brimaomai - warknąć gniewnie - stąd też: surowo nakazać

6. Ale Jezus powiedział: Dajcie jej spokój; dlaczego sprawiacie jej przykrość*? Dobry uczynek spełniła wobec mnie.      J 10,32; J 12,7

* gr.: kopos - ucisk, żal, szczególnie bicie się w piersi, trud - 1Kor 3,8 przypis *

7. Ubogich* bowiem zawsze macie pomiędzy sobą, i kiedykolwiek chcecie, możecie im dobrze czynić; ale mnie nie zawsze macie.      Pwt 15,11

* gr.: ptochos - żebrak, skrajny nędzarz

8. Ona, co miała uczynić, to uczyniła – z wyprzedzeniem* namaściła moje ciało na pogrzeb.      J 19,40

* lub: ubiec, prześcignąć, wyprzedzić

9. Zaprawdę mówię wam: Gdziekolwiek na całym świecie będzie głoszona ta Ewangelia, to, co ona uczyniła, będzie opowiadane na jej pamiątkę.      Lb 31,54; Mt 26,13; Mk 16,15

10. A Judasz Iskariota, jeden z dwunastu, odszedł do arcykapłanów, aby Go im wydać.      Ps 41,9; Ps 55,12; Mt 26,14; Łk 22,3; J 6,70

11. A gdy to usłyszeli, uradowali się i obiecali dać mu srebro*; szukał więc** właściwego czasu, jakby Go wydać.      Oz 7,3; Łk 22,5

* lub: srebrne monety - sykiel lub srebrna didrachma; ** dosłownie: i szukał

12. A pierwszego dnia Święta Przaśników, gdy ofiarują Paschę*, powiedzieli Mu Jego uczniowie: Gdzie chcesz, abyśmy poszli i przygotowali Ci Paschę, byś mógł ją spożyć?      Wj 12,6-18; Kpł 23,5; Lb 28,16; Pwt 16,1; 1Kor 5,7

* hebr.: przejście - święto od 14 do 20 dnia miesiąca Nisan

13. I posłał dwóch ze swoich uczniów, i powiedział im: Odejdźcie do miasta, i spotka* się z wami człowiek niosący dzban wody; idźcie za nim.

* gr.: apantao - wyjść naprzeciw, stawić czoło

14. A gdziekolwiek wszedłby, powiedzcie gospodarzowi: Nauczyciel mówi: Gdzie jest dla mnie pokój gościnny*, abym mógł spożyć Paschę ze swoimi uczniami?

* lub: kwatera, jadalnia

15. A on wskaże wam górny pokój, wielki, usłany* i gotowy, tam przygotujcie ją dla nas.

* gr.: stronnymi - zastawiony sofami, umeblowany, rozpostarty

16. I wyszli uczniowie Jego, i przyszli do miasta, i znaleźli pokój tak, jak im powiedział, i przygotowali Paschę.

17. I gdy nadszedł wieczór, przyszedł z dwunastoma.      Mt 26,20; Łk 22,14; Dz 6,2; Obj 21,14

18. A gdy spoczywali przy stole i jedli, Jezus powiedział: Zaprawdę mówię wam, że jeden z was, ten który je ze mną, wyda mnie.

19. A oni zaczęli się smucić i mówić do Niego jeden po drugim: Czy to nie ja? A inny: Chyba nie ja*?

* dosłownie: Czy (to) nie ja?

20. Lecz On w odpowiedzi, rzekł im: Jeden z dwunastu, ten który ze mną zanurza* rękę w misie**.      Mt 26,23; J 6,7; J 13,26

* gr.: embapto - zanurzać; ** dosłownie: gliniane, głębokie naczynie

21. Wprawdzie Syn Człowieczy odchodzi, tak jak jest o Nim napisane; ale biada temu człowiekowi, przez którego Syn Człowieczy będzie wydany! Lepiej by mu było, gdyby ten człowiek nie został zrodzony.      Mt 18,6

22. I gdy oni jedli, wziął Jezus chleb i pobłogosławił*, połamał i dał im, i powiedział: Weźcie, zjedzcie, to jest moje ciało.      J 6,48; Łk 22,19

* gr.: eulogeo - sławić, chwalić, prosić o błogosławieństwo - Mt 14,19 przypis *

23. I potem wziął kielich, podziękował* i dał im; i wypili z niego wszyscy;      1Kor 10,16; 1Kor 11,23

* gr.: eucharisteo - być wdzięcznym, czynić dziękczynienie

24. I powiedział im: To jest krew moja Nowego Przymierza, która jest za* wielu wylewana.      Kpł 17,11; Hbr 9,15-23; Hbr 13,20

* gr.: peri - z powodu, tuż obok, odnośnie

25. Zaprawdę* mówię wam, że nie będę pił więcej z owocu winorośli, aż do tego dnia, gdy go będę pił nowy w Królestwie Bożym.      Jl 3,17; Am 9,13

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary

26. A po zaśpiewaniu hymnu*, wyszli ku Górze Oliwnej,      Ef 5,19; Kol 3,16

* wg tradycji Ps 113 - 118

27. I Jezus im powiedział: Tej nocy, wszyscy z powodu mnie* zostaniecie zgorszeni; bo jest napisane: Uderzę pasterza i owce zostaną rozproszone.      Za 13,7

* gr.: en emoi - we mnie, do mnie

28. Ale gdy zostanę wzbudzony, poprzedzę was do Galilei.      Mk 16,7

29. A Piotr powiedział do Niego: Jeśli nawet wszyscy zostaną zgorszeni, jednak nie ja.

30. A Jezus powiedział mu: Zaprawdę mówię ci, że dziś w nocy, zanim kogut dwukrotnie zapieje, trzykrotnie się mnie wyprzesz.

31. Ale on tym bardziej mówił: Prędzej, jeśli trzeba, umrę razem z Tobą, z pewnością nie wyprę się Ciebie. A tak samo i wszyscy mówili.      Ps 30,6; Prz 16,18; Jr 17,9

32. I przyszli na miejsce, które zwano Getsemane*, i powiedział do swoich uczniów: Usiądźcie tutaj, dopóki będę się modlić.      Ps 18,5; Mt 26,36

* tj. prasa oliwna

33. I wziął ze sobą Piotra i Jakuba, i Jana, i zaczął się trwożyć* i głęboko troskać**;

* lub: popadać w zdumienie lub lęk; ** być przygnębionym

34. I powiedział im: Bardzo jest zasmucona* moja dusza aż do śmierci; zostańcie tu i czuwajcie.      Mk 14,37

* lub: skrajnie przygnębiona, zbolała

35. I odszedł nieco dalej, padł na ziemię i modlił się, aby, jeśli jest to możliwe, ominęła Go ta godzina;      Mt 6,9; Rz 8,15

36. I mówił: Abba*, Drogi Ojcze! Dla Ciebie wszystko jest możliwe, oddal ten kielich ode mnie, jednak nie, co ja chcę, ale co Ty.

* aramejski: abba - zdrobniała forma słowa ab - ojciec - Tato lub Drogi Ojcze - zawierająca w sobie wyraz czułości, godności i szacunku

37. A gdy przyszedł i znalazł ich śpiących, powiedział Piotrowi: Szymonie, śpisz? Nie miałeś siły czuwać jednej godziny?

38. Czuwajcie i módlcie się, abyście nie weszli w pokusę; duch wprawdzie jest chętny*, ale ciało słabe.      1Kor 16,13; Ga 5,17

* lub: ochoczy

39. I odszedł ponownie, modlił się, mówiąc te same słowa*.

* dosłownie: te same słowo

40. A gdy wrócił, ponownie znalazł ich śpiących*, bo oczy ich były ociężałe, i nie wiedzieli, co mu odpowiedzieć.

* dosłownie: którzy śpią

41. I przyszedł trzeci raz, i powiedział im: Nadal śpicie i odpoczywacie! Dosyć*! Przyszła godzina, oto Syn Człowieczy wydawany jest w ręce grzeszników.      J 12,23

* lub: wystarczy

42. Wstańcie*, pójdźmy! Oto ten, który mnie wydaje, zbliża się.      Mt 26,46; J 18,1

* gr.: eigeiro - wstać, wzbudzić, podnieść - tu: tryb rozkazujący

43. I zaraz, gdy On jeszcze mówił, przyszedł Judasz, będący jednym z grona dwunastu, a z nim wielki tłum z mieczami i z kijami, od arcykapłanów, i od uczonych w Piśmie, i od starszych*.      Ps 3,1; Ps 22,12

* gr.: presbyteros - członek kolegialnego grona przywódców zboru - starszych zgodnie z tradycją żydowską - por. 1Tm 3,2 przypis * - episkopos

44. A ten, który Go wydawał, dał im umówiony znak, mówiąc: Tego, którego pocałuję*, to jest On; schwytajcie Go i odprowadźcie ostrożnie**.      Prz 27,6

* gr.: fileo - traktować z czułością, kochać; ** gr.: asfalos - pewnie, bacznie, uważnie, z zabezpieczeniem

45. A gdy przyszedł, zaraz przystąpił do Niego i powiedział: Rabbi*, Rabbi! I Go pocałował**.      Mt 23,8; J 13,13; J 20,16

* z hebr.: mój Nauczycielu, mój Mistrzu; ** gr.: katafileo - całować, okazać czułość

46. A oni podnieśli* na Niego ręce i Go pojmali.

* dosłownie: zarzucać na - w znaczeniu: chwytać kogoś

47. A jeden z tych, którzy stali obok, dobył miecza, uderzył sługę* arcykapłana** i odciął mu ucho.

* gr.: doulon - por. Mt 20,27 przypis *; ** gr.: archiereus - najwyższy kapłan - Wj 29,1-46

48. A Jezus w odpowiedzi, rzekł im: Jak na zbójcę* wyszliście z mieczami i z kijami, aby mnie pochwycić.      Mt 26,55; Łk 22,52

* gr.: lestes - bandyta, rabuś, zabójca, wywrotowiec, buntownik

49. Codziennie byłem u was w świątyni*, nauczając, a nie pojmaliście mnie; lecz to się stało, aby zostały wypełnione Pisma.      Łk 24,44; J 7,28

* gr.: hieron - święte miejsce, świątynia (cała)

50. Wtedy wszyscy Go opuścili i uciekli.

51. A pewien młodzieniec podążał za Nim, odziany w płótno* na nagim ciele; i pochwycili go młodzieńcy.      Mt 27,59; Mk 15,46; Łk 23,53

* gr.: sindon - kosztowna, lekka, luźna szata z lnu lub bawełny

52. Ale on pozostawił płótno i nagi uciekł od nich.      Am 2,16; Mk 13,14; Rdz 39,12; Hi 2,4

53. I odprowadzili Jezusa do arcykapłana; i zeszli się do niego wszyscy arcykapłani, i starsi, i uczeni w Piśmie.      Iz 53,7; J 18,13; Dz 4,6

54. A Piotr szedł z dala za Nim aż do wewnątrz na dziedziniec arcykapłana, i siedział ze służbą*, grzejąc się przy ogniu.      J 18,15

* gr.: hyperetes - podwładny, sługa - por. 1Kor 4,1 przypis **

55. A arcykapłani i cały Sanhedryn szukali świadectwa przeciwko Jezusowi, aby Go uśmiercić; lecz nie znajdowali.

56. Wielu bowiem fałszywie świadczyło przeciwko Niemu; ale świadectwa* ich nie były zgodne.

* gr.: martyria - świadectwo, zeznanie przed sędzią

57. A jacyś ludzie wstali i fałszywie świadczyli przeciwko Niemu, mówiąc:

58. My słyszeliśmy, jak mówił: Ja zburzę* tę świątynię uczynioną ręką, i w trzy dni zbuduję inną, nie ręką uczynioną.      J 2,19; Mt 26,61

* gr.: katalyo - rozwiązać, poluźnić (sznury), zburzyć, rozwalić

59. Lecz nawet i w tym* świadectwo ich nie było zgodne**.

* lub: w ten sposób; ** dosłownie: równe

60. I stanął arcykapłan na środku, i zapytał Jezusa, mówiąc: Nic nie odpowiadasz na to, co oni świadczą przeciwko Tobie?

61. A On milczał i nic nie odpowiedział. Ponownie zapytał Go arcykapłan i powiedział do Niego: Czy Ty jesteś Mesjasz*, Syn Błogosławionego**?      Ps 2,7; Ps 39,1-2; Iz 53,7

* lub: Chrystus, Pomazaniec, Namaszczony; ** Wysławionego

62. A Jezus powiedział: Ja jestem; i zobaczycie Syna Człowieczego, siedzącego po prawicy Mocy Boga, i przychodzącego* z obłokami nieba.      Dn 7,13; Hbr 8,10; Mt 24,30; Łk 22,69

* gr.: erchomai - przybywać, powrócić, ukazać się publicznie

63. Wtedy arcykapłan rozdarł swoje szaty*, mówiąc: Na co nam jeszcze potrzeba świadków?      Lb 14,6

* gr.: chiton - szata wkładana na gołe ciało

64. Słyszeliście bluźnierstwo. Co jeszcze nie jest dla was oczywiste? I wszyscy oni Go osądzili*, że winien jest śmierci.      Kpł 24,16; Mt 26,65; J 10,33

* lub: wydali wyrok

65. I zaczęli niektórzy na Niego pluć i zakrywać Jego oblicze, bić Go pięściami i mówić do Niego: Prorokuj! A słudzy zadawali Mu razy*.      Hi 30,10; Iz 50,6; Mk 15,19

* gr.: hrapsima - uderzenie rózgą lub kijem, cios dłonią w twarz

66. A gdy Piotr był na dziedzińcu*, na dole, przyszła jedna ze służących arcykapłana;      Mt 26,69

* gr.: aule - odkryty dziedziniec domu

67. A gdy zobaczyła Piotra grzejącego się, przypatrzyła się mu i powiedziała: I ty byłeś z tym Nazareńczykiem Jezusem.

68. Ale on wyparł* się, mówiąc: Nie wiem**, ani nie rozumiem, co mówisz. I wyszedł na zewnątrz do przysionka, i zapiał kogut.      Mk 14,29; J 13,36; 2Tm 2,12

* gr.: arneomai - zapierać się kogoś, odmawiać, wyrzekać; ** lub: nie znam - domyślnie - Go

69. A służąca, widząc go ponownie, zaczęła mówić do tych, którzy stali obok: To jest jeden z nich.

70. A on ponownie się wyparł. I po chwili ponownie ci, co stali obok, powiedzieli Piotrowi: Na pewno* jesteś jednym z nich, bo i ty jesteś Galilejczykiem, i twoja mowa** jest podobna.

* lub: prawdziwie; ** tj. sposób mówienia, dialekt

71. A on zaczął ślubować pod groźbą klątwy* i przysięgać, mówiąc: Nie znam tego człowieka, o którym mówicie.      Mt 26,71

* tj. ściągać na siebie klątwę, poddać się najsurowszej karze

72. I zaraz zapiał kogut, i przypomniały się Piotrowi słowa, które mu powiedział Jezus: Zanim kogut dwa razy zapieje, trzy razy się mnie wyprzesz. I rzuciwszy* się, płakał**.      Mt 26,75; Łk 22,62

* gr.: epiballo - rzucić się na, wpaść, poświęcać myśl czemuś; ** gr.: klaio - łkać, biadać, lamentować

↑↑

Rozdział 15

1. A zaraz o poranku, arcykapłani ze starszymi i uczonymi w Piśmie, i cały Sanhedryn*, odbyli naradę, po czym związali Jezusa i odprowadzili Go, i wydali Piłatowi.      J 18,28

* tj. Najwyższa Rada Żydów - por. Mt 26,59 przypis *

2. I Piłat pytał Go: Ty jesteś Królem Żydów*? A On w odpowiedzi, rzekł do niego: Ty to mówisz**.      Mt 2,2

* lub: Judejczyków; ** por. J 18,37 przypis *

3. I oskarżali Go arcykapłani o wiele rzeczy. On natomiast nic nie odpowiedział.      J 19,10

4. A Piłat ponownie pytał Go, mówiąc: Nic nie odpowiadasz? Spójrz o jak wiele Cię oskarżają*.

* gr.: katamartyreo - świadczyć przeciwko

5. A Jezus już nic nie odpowiedział, tak że dziwił się Piłat.      Iz 53,7

6. A na święto zwykle wypuszczał im jednego więźnia, którego żądali*.

* lub: prosili

7. I był pewien, nazywany Barabasz*, uwięziony wraz z buntownikami**, którzy podczas rozruchów popełnili morderstwo.      Mt 27,16; Łk 23,18

* aramejski: bar - syn, ab - ojciec; ** lub: powstańcami

8. A tłum krzycząc, zaczął domagać* się, aby uczynił im, to co zawsze.

* lub: żądać

9. Piłat więc odpowiedział im, mówiąc: Chcecie, abym wam wypuścił Króla Żydów?

10. Wiedział bowiem, że Go arcykapłani wydali z zawiści.      Rdz 37,11; Jk 3,16

11. Ale arcykapłani podburzyli lud, aby im wypuścił raczej Barabasza.      Dz 3,14

12. A Piłat w odpowiedzi, rzekł im ponownie: Co więc chcecie, abym uczynił z tym, o którym mówicie – Król Żydów*?      Jr 23,5; Łk 1,31; Dz 5,31

* lub: Judejczyków

13. A oni ponownie zawołali: Ukrzyżuj Go!

14. A Piłat powiedział do nich: Co więc złego uczynił? Lecz oni tym głośniej* krzyczeli**: Ukrzyżuj Go!

* dosłownie: bardziej; ** lub: wrzeszczeli

15. A Piłat, chcąc ludowi uczynić zadość, wypuścił im Barabasza, a Jezusa ubiczował i wydał, aby został ukrzyżowany.      Prz 29,25

16. Żołnierze więc wprowadzili Go na wewnętrzny dziedziniec, to jest do pretorium, i zwołali całą kohortę* wojska.      J 18,28; J 19,9

* lub: oddział - około 600 osób - por. Mt 27,27 przypis *

17. I oblekli* Go w purpurę, upletli* wieniec z ciernia, i nałożyli* Mu,

* dosłownie czas teraźniejszy - oblekają ...

18. Zaczęli Go pozdrawiać, mówiąc: Witaj* Królu Żydów!

* gr.: chairo - witaj, raduj się - por. J 19,3 przypis *

19. I bili Go w głowę trzciną, i pluli na Niego, a upadając na kolana, oddawali Mu pokłon*.      Iz 50,6; Za 13,7

* gr.: proskyneo - pierwotnie całować czyjąś dłoń w wyrazie szacunku, oddawać cześć

20. A gdy przestali z Niego szydzić, zdjęli z Niego purpurę i oblekli Go w Jego własne szaty, i wyprowadzili Go, aby Go ukrzyżować.

21. I zmusili* przechodzącego** tam niejakiego Szymona Cyrenejczyka, idącego z pola, ojca Aleksandra i Rufa, aby niósł Jego krzyż.

* gr.: angareuo - wysłać gońca, wciągnąć do służby publicznej, zmusić do niesienia ciężaru - por. Mt 21,2 przypis *, Mk 15,21; ** gr.: parago - przejść obok, prowadzić do

22. I przyprowadzili Go na miejsce zwane Golgota, co się tłumaczy: Miejsce Czaszki.

23. I dawali Mu pić wino* z mirrą**, ale nie przyjął.

* lub: ocet winny; ** tj. środek uśmierzający ból

24. A gdy Go ukrzyżowali, rozdzielili między siebie Jego szaty, rzucając o nie los, co kto ma zabrać.      Ps 22,19

25. A gdy Go ukrzyżowali, była trzecia* godzina.      J 19,14

* tj. 9 - ta naszego czasu

26. Był też wyryty napis z podaniem przyczyny* Jego ukarania: Król Żydów**.      Mt 27,37; J 19,19

* gr.: aitia - przyczyna kary, zarzut; ** lub: Judejczyków

27. Ukrzyżowali też z Nim dwóch bandytów*: jednego po prawej, a jednego po lewej Jego stronie.      Mt 27,38; Łk 23,32

* gr.: lestes - bandyta, rabuś, zabójca, wywrotowiec, buntownik

28. Tak zostało wypełnione Pismo, które mówi: I do przestępców* został zaliczony.      Iz 53,12

* gr.: anomos - być niegodziwym, łamiącym Prawo

29. A ci, którzy przechodzili obok, bluźnili przeciwko Niemu, kiwając głowami swoimi i mówiąc: Oho*! Ty, który rozwalasz świątynię i w trzy dni ją budujesz,      Ps 22,6; Ps 109,25; J 2,18

* gr.: oua - och! ha! - okrzyk zdumienia, podziwu lub ironii

30. Ratuj* siebie samego i zstąp z krzyża!

* gr.: sodzo - ratować, zbawić, wybawić, ocalić, uzdrowić

31. Podobnie też i arcykapłani z uczonymi w Piśmie, szydząc*, mówili jedni do drugich: Ratował innych, a nie może uratować samego siebie,

* gr.: empaidzo - wyśmiewać, drwić, mamić

32. Mesjasz, Król Izraela niech teraz zstąpi z krzyża, abyśmy ujrzeli i uwierzyli. I ci, co z Nim byli ukrzyżowani, również Go lżyli*.      J 20,29

* gr.: oneididzo - urągać, znieważać, robić wyrzuty

33. A gdy była szósta godzina, stała się ciemność na całej ziemi, aż do dziewiątej godziny.

34. A o godzinie dziewiątej zawołał Jezus potężnym głosem, mówiąc: Eloi, Eloi, lamma sabachtani?! Co tłumaczy* się: Boże mój, Boże mój, dlaczego mnie opuściłeś?!      Ps 22,2; Mt 27,46; Łk 23,46

* gr.: methermeneuo - przekładać

35. A niektórzy z tych, co stali tam obok, słysząc to, mówili: Oto woła Eliasza.

36. I ktoś podbiegł, napełnił gąbkę winnym octem* i włożył ją na trzcinę, poił Go, mówiąc: Pozwólcie, zobaczmy, czy przyjdzie Eliasz, żeby Go zdjąć.      Ps 69,21

* lub: kwaśne wino

37. Ale Jezus zawołał potężnym głosem i oddał ducha*.      Mt 27,50; Łk 23,46; J 19,30

* gr.: ekpneo - wydać ostatnie tchnienie, skonać, wyzionąć ducha

38. I wtedy została rozdarta* zasłona świątyni na dwoje, od góry aż do dołu.      Wj 26,31; Hbr 6,19

* gr.: schidzo - rozszczepić, rozłupać, podzielić przez rozdarcie

39. A setnik*, który stał naprzeciwko Niego, widząc, że w ten sposób wołając oddał ducha, powiedział: Prawdziwie ten człowiek był Synem Boga.

* gr.: kentyrion - latynizm - por. Mt 8,13 przypis *

40. Były tam też i kobiety przypatrujące się z daleka, a wśród nich była Maria Magdalena i Maria, matka Jakuba Mniejszego* i Jozesa, i Salome,      Mt 27,55; Łk 23,49; J 19,25

* lub: Małego

41. Które, gdy był w Galilei, chodziły za Nim i usługiwały Mu, i wiele innych, które razem z Nim wstąpiły* do Jerozolimy.      Łk 8,2-3; Mt 27,56

* tj. wspięły się - Jerozolima leży na górze

42. A gdy był już wieczór, ponieważ był Dzień Przygotowania, który jest przed szabatem,

43. Przyszedł Józef z Arymatei, szanowany członek Rady*, który też sam oczekiwał Królestwa Bożego, odważnie wszedł do Piłata i prosił o ciało Jezusa.      Łk 23,50; Dz 4,8; Flp 1,4

* gr.: bouleutes - członek rady Sanhedrynu - por. Mt 26,59 przypis *

44. A Piłat zdziwił się, że już umarł; i zawołał setnika, pytając go, czy dawno umarł.

45. A gdy dowiedział się o tym od setnika, darował* ciało Józefowi.      Łk 8,53; Mt 27,58; J 19,28

* gr.: doreomai - dać w darze, podarować, obdarować

46. A on kupił płótno*, i zdjął Go, owinął płótnem*, i złożył Go w grobowcu, który był wykuty w skale, i zatoczył kamień na otwór wejściowy grobowca.      Iz 53,9; Mt 27,59; Łk 23,53

* gr.: sindon - tu: kosztowne lekkie, lniane płótno na szatę lub prześcieradło, ogólnie kosztowna szata zarzucana na gołe ciało

47. A Maria Magdalena i Maria, matka Jozesa, przyglądały się, gdzie Go złożono.

↑↑

Rozdział 16

1. A gdy minął szabat, Maria Magdalena i Maria, matka Jakuba, i Salome kupiły wonności*, żeby pójść i Go namaścić.      Mt 28,1; Łk 24,1; J 19,39

* tj. mieszaninę mirry i aloesu

2. A bardzo wcześnie* pierwszego dnia tygodnia** przyszły do grobu, gdy już wzeszło słońce.

* lub: rano, o 4-tej straży nocnej tj. między 3 - 6 godz. w nocy; ** tj. w niedzielę

3. I mówiły do siebie: Kto nam odtoczy kamień z wejścia do grobowca?

4. A gdy podniosły wzrok, zobaczyły, że kamień jest odtoczony*; był bowiem bardzo wielki.

* gr.: apokylio - odtoczyć, przesunąć

5. A gdy weszły do grobowca, ujrzały młodzieńca, siedzącego po prawej stronie, ubranego w długą, białą szatę; i zlękły* się.

* gr.: ekthanbeo - zdumieć się, wpaść w osłupienie, zaniepokoić się

6. A on powiedział im: Nie lękajcie się; szukacie Jezusa Nazarejczyka, ukrzyżowanego; powstał z martwych, nie ma Go tu; oto miejsce, gdzie Go położyli.      Ps 71,20

7. Ale odejdźcie i powiedzcie Jego uczniom, i Piotrowi, że was wyprzedza do Galilei; tam Go zobaczycie, jak wam powiedział.

8. I wyszły, szybko uciekły z grobowca, bowiem ogarnęło* je drżenie i uniesienie; a nikomu nic nie mówiły, bo się bały.

* dosłownie: mieć tj. trzymać, utrzymywać się w jakimś stanie, przylgnąć

9. A Jezus, gdy powstał z martwych, rano pierwszego dnia tygodnia, ukazał się najpierw Marii Magdalenie, z której wyrzucił* siedem demonów.

* gr.: ekballo - wyrzucić, wypędzić, wypchnąć, odrzucić z pogardą, wyrwać z czegoś

10. Ona poszła i oznajmiła to tym, którzy byli z Nim, smutnym* i płaczącym**.      Łk 24,17

* lub: pogrążonym w żalu, opłakującym; ** lamentującym, łkającym

11. A oni słysząc, że żyje, i że był przez nią widziany, nie uwierzyli.      Łk 24,11; J 20,25

12. Potem dwom z nich ukazał się w innej postaci*, gdy szli do wsi.

* gr.: morfe - kształt, postać

13. I oni powrócili, i opowiedzieli pozostałym; ale i tym nie uwierzyli.      Mt 28,7; J 20,8

14. W końcu ukazał się jedenastu, gdy spoczywali przy stole, i zganił* ich niedowiarstwo i zatwardziałość ich serca, że nie uwierzyli tym, którzy widzieli Go wskrzeszonego.

* gr.: oneididzo - wyrzucać coś komuś, ganić, łajać

15. I powiedział im: Idźcie* na cały świat, ogłoście** Ewangelię całemu stworzeniu.      Mt 10,5; Mt 28,19

* dosłownie: poszedłszy, podążywszy; ** gr.: kerysso - ogłaszać jak herold

16. Ten kto uwierzy i zostanie ochrzczony*, będzie** zbawiony; ale kto nie uwierzy, będzie** potępiony***.      Dz 2,38; Dz 8,36; J 3,18; 2Tes 1,8

* lub: zanurzony; ** lub: zostanie; *** uznany za winnego

17. A takie znaki* będą towarzyszyć tym, którzy uwierzyli: w moim imieniu będą wyrzucać demony, będą mówić nowymi** językami,      Łk 10,17; Dz 2,4; Dz 10,46; Dz 19,6; 1Kor 12,10; 1Kor 12,28; 1Kor 12,30

* gr.: semeion - ponadnaturalne znaki - por. J 4,54 przypis *; ** gr.: kainos - nowy co do rodzaju, a nie formy, świeży

18. Będą podnosić węże, a choćby wypili coś trującego, nie zaszkodzi im; na chorych będą nakładali ręce, a ci będą mieli się dobrze*.      Łk 10,19; Dz 28,3

* gr.: kalos - pięknie, dobrze

19. Po tym więc, jak Pan, im powiedział, został wzięty* do nieba i usiadł po prawicy Boga.

* gr.: analambano - podnieść coś by nieść, wznieść

20. A gdy oni odeszli, ogłosili* wszędzie; współdziałając z Panem, potwierdzając Słowo przez towarzyszące im** znaki. Amen.      Dz 2,1

* gr.: kerysso - ogłaszać jak herold; ** lub: mu - (Słowu)

Ewangelia według Łukasza

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ 16 ] [ 17 ] [ 18 ] [ 19 ] [ 20 ] [ 21 ] [ 22 ] [ 23 ] [ 24 ]

Rozdział 1

1. Skoro już wielu próbowało uporządkować opis* wydarzeń, które się wśród nas dopełniły,

* gr.: diegesis - narracja, opowiadanie

2. Tak, jak nam to przekazali ci, którzy od początku byli* naocznymi świadkami i sługami** Słowa,      Dz 26,16; Łk 24,48; J 1,1

* lub: stali się; ** gr.: hyperetes - podwładny, sługa - por. 1Kor 4,1 przypis **

3. Także i mnie wydało się słuszne, wszystko dokładnie od początku zbadać i opisać ci to po kolei, dostojny Teofilu!

4. Tak, abyś całkowicie poznał niezawodność* tych słów, których cię ustnie nauczono**.      Dz 1,11; J 20,31; 2P 1,15

* lub: niezawodna prawda, pewność; ** lub: wyłożyć, pouczyć ustnie

5. Za dni Heroda, króla Judei, żył pewien kapłan o imieniu Zachariasz, ze zmiany Abiasza, a żona jego była jedną z córek Aarona. Jej imię – Elżbieta.      Wj 28,1; 1Krn 24,10; 1Krn 24,19

6. A oboje byli sprawiedliwi przed obliczem Boga, chodząc nienagannie we wszystkich przykazaniach i ustawach* PANA.      Rdz 6,9; 1Krl 9,4; Rz 3,9-25

* lub: zasada prawna, dekret, wyrok

7. I nie mieli dziecka, jako że Elżbieta była niepłodna, a byli oboje w podeszłym wieku*.

* dosłownie: posunięci w swoich dniach

8. I stało się, gdy sprawował posługę* kapłańską przed Bogiem, w kolejności przypadającej na niego zmiany,      1Krn 24,19; Lb 18,7

* gr.: hierateuo - być kapłanem, wypełniać obowiązki kapłana

9. Że według zwyczaju kapłaństwa padł na niego los, aby wejść do świątyni PANA i spalić kadzidło* w ofierze.      Wj 30,7-8

* lub: okadzić

10. A całe mnóstwo ludu było na zewnątrz, modląc się w godzinie spalania* kadzidła.

* tj. w czasie składania ofiary z kadzidła o godz. 9 lub 15

11. I ukazał mu się anioł PANA, stojący po prawej stronie ołtarza kadzidlanego.

12. I zatrwożył się Zachariasz, gdy go zobaczył, i ogarnął go lęk.

13. I powiedział do niego anioł: Nie bój się Zachariaszu! Bo wysłuchana została twoja modlitwa*, a twoja żona Elżbieta urodzi ci syna, i nazwiesz go imieniem Jan.      1Sm 1,20

* gr.: deesis - prośba, błaganie, modlitwa, prośba do Boga

14. I będziesz miał radość i wesele, i wielu będzie się radować z jego narodzenia.

15. Albowiem będzie wielki przed obliczem PANA, z pewnością nie będzie pić wina ani sycery*, a zostanie napełniony Duchem Świętym jeszcze będąc w łonie swojej matki.      Łk 7,28; Dz 2,4

* hebr.: sycera - napój odurzający (piwo?)

16. I wielu z synów Izraela nawróci* do PANA, ich Boga.      Iz 40,3; Ml 3,1; Mt 3,1

* gr.: epistrefo - spowodować powrót, zwrócić się ku sobie, wrócić

17. A sam pójdzie przed Jego obliczem w duchu i w mocy Eliasza, aby zawrócić* serca ojców do dzieci, i nieposłusznych ku rozsądkowi sprawiedliwych, aby przysposobić dla PANA lud, który jest przygotowany.      Ml 3,23

* gr.: epistrefo - spowodować powrót, zwrócić się ku sobie, wrócić

18. A Zachariasz powiedział do anioła: Po czym to poznam? Bo ja jestem stary, a moja żona jest już w podeszłym wieku*.      Rz 18,11; Iz 38,22; Rz 4,19

* dosłownie: posunięta w dniach jej

19. I w odpowiedzi, anioł rzekł do niego: Ja jestem Gabriel, ten, który staje przed obliczem Boga, a zostałem posłany, abym mówił do ciebie i ogłosił ci tę dobrą nowinę*.      Dn 8,16; Łk 1,26

* gr.: euangelidzo - ogłaszać dobrą nowinę

20. I oto będziesz milczał, i nie będziesz mógł mówić aż do dnia, kiedy to się stanie, za to, że nie uwierzyłeś moim słowom, które wypełnią się w swoim czasie.      Łk 1,45; Mk 9,19

21. A lud oczekiwał Zachariasza i dziwił się jego zwlekaniu w świątyni.

22. A gdy wyszedł, nie mógł do nich mówić; i poznali, że miał* widzenie** w świątyni, bo dawał im znaki*** i pozostał niemy.      J 13,24

* gr.: horao - wpatrywać się w, doświadczyć, widzieć; ** gr.: optasia - wizja, widzenie - por. Mt 17,9 przypis *; *** gr.: dianeuo - wyrażać myśl za pomocą gestów, mrugać

23. I stało się, gdy wypełniły się dni jego służby, że odszedł do swojego domu.

24. A po tych dniach Elżbieta, żona jego, poczęła i ukrywała się przez pięć miesięcy, mówiąc:      2Krl 4,17; Iz 8,3; Łk 1,36

25. Tak mi uczynił PAN w tych dniach, gdy wejrzał na mnie, aby zdjąć moją hańbę pośród ludzi.      Rdz 30,23; Iz 54,1; Hbr 11,11

26. A w szóstym miesiącu posłany został przez Boga anioł Gabriel do miasta Galilei, zwanego* Nazaret,

* dosłownie: któremu imię

27. Do dziewicy* zaręczonej** z mężem, któremu było na imię Józef, z domu Dawida, a imię tej dziewicy – Maria.      Mt 1,18; Iz 7,4

* lub: pannie; ** gr.: mnesteuo - zalecać się, zaręczyć, być poślubioną

28. A po wejściu do niej, anioł powiedział: Witaj*, obdarowana** łaską; PAN z tobą; to ty błogosławiona*** jesteś pośród kobiet.      Łk 1,30; Dn 9,23; Ef 1,6; Sdz 6,12; Dz 18,10

* lub: raduj się; ** napełniona łaską; *** lub: szczęśliwa

29. Ale ona, gdy go ujrzała, zmieszała* się na jego słowo i rozważała** skąd takie pozdrowienie.

* gr.: diatarasso - zakłopotać się, zaniepokoić; ** gr.: dialogidzomai - rozważać w myślach, zastanawiać się

30. I anioł powiedział jej: Nie bój się, Mario! Albowiem znalazłaś łaskę u Boga.

31. I oto poczniesz w łonie, i urodzisz syna, i nazwiesz Go imieniem Jezus*.      Iz 7,14; Mt 1,21

* gr.: Iesous - hebr.: Jeszua, Jehoszua - JHWH jest zbawieniem

32. Będzie On wielki i zostanie nazwany Synem Najwyższego, i da Mu PAN Bóg tron Dawida, Jego ojca,      Mt 3,11; Flp 2,9-11; Iz 9,6

33. I będzie królował* nad domem Jakuba na wieki, a Królestwu Jego nie będzie końca.      Ps 45,6; Dn 7,13-14; Dn 7,27; Mi 4,7; Hbr 1,8; Obj 11,15

* gr.: basileuo - być królem, panować tu: zakróluje, zapanuje

34. A Maria powiedziała do anioła: Jak to się stanie, skoro nie obcowałam* z mężem?

* dosłownie: poznałam - hebr. idiom ozn. intymną więź - por. Mt 1,25

35. I anioł w odpowiedzi, rzekł do niej: Duch Święty zstąpi na ciebie i moc Najwyższego cię zacieni; dlatego narodzone z ciebie Święte, zostanie nazwane Synem Boga.      Ps 2,7; Mt 1,20; Mt 14,33; Mk 1,1

36. A oto Elżbieta, twoja krewna, i ona poczęła syna w swej starości, a jest to już szósty miesiąc dla tej, którą nazywają niepłodną,

37. Gdyż u Boga nie będzie niemożliwe*, cokolwiek wypowie**.      Rdz 18,14; Jr 32,17

* dosłownie: nie jest bez siły - gr.: adynateo; ** gr.: rhema - wypowiedź, przesłanie, słowo

38. Wtedy Maria powiedziała: Oto jestem służebnicą* PANA; oby mi się stało według twojego słowa**. I anioł*** odszedł od niej.

* lub: niewolnicą; ** gr.: rhema - wypowiedź, przesłanie, słowo; *** gr.: angelos - posłaniec

39. W tych dniach wstała Maria i udała się śpiesznie w górzyste strony do miasta Judy.

40. I gdy weszła do domu Zachariasza, pozdrowiła* Elżbietę.

* gr.: aspadzomai - przyjąć z radością, dobrze życzyć, witać

41. I stało się, gdy Elżbieta usłyszała pozdrowienie Marii, że poruszyło* się w jej łonie dziecko, i Elżbieta została napełniona Duchem Świętym.

* lub: drgnęło, podskoczyło

42. I zawołała donośnym głosem, i powiedziała: Błogosławiona* jesteś wśród kobiet, i błogosławiony jest owoc twojego łona!

* gr.: makarios - szczęśliwy, ktoś komu można pogratulować

43. A skądże mi to, że matka mojego Pana przyszła do mnie?      Mt 3,14; Łk 7,7; J 13,13

44. Oto bowiem, gdy do moich uszu dotarł głos twojego pozdrowienia, w moim łonie z radości poruszyło* się dziecko.

* lub: drgnęło, podskoczyło

45. A błogosławiona, która uwierzyła, że spełni się to, co zostało powiedziane przez PANA.

46. I wtedy Maria powiedziała: Moja dusza wywyższa PANA,      Ps 34,2-3

47. A mój duch rozradował* się w Bogu, moim Zbawicielu,      1Sm 2,1; Iz 43,11; Tt 2,13

* gr.: agalliao - radować się ogromnie, tu: możliwy czas teraźniejszy

48. Gdyż wejrzał* na uniżenie swojej służebnicy; bowiem odtąd będą uważać mnie za błogosławioną wszystkie pokolenia;      Rdz 30,13; Ml 3,12; Łk 11,27

* gr.: epiblepo - zwrócił uwagę, wpatrzyć się

49. Gdyż wielkie rzeczy uczynił mi Mocny i święte* jest Jego imię,      Wj 15,11; Ps 71,19; Ps 111,9

* gr.: hagiadzo - oddzielić od tego co pospolite, przeznaczyć dla

50. A Jego miłosierdzie* z pokolenia na pokolenie dla tych, którzy się Go boją.      Rdz 17,7; Wj 20,6

* gr.: eleos - litość, współczucie, łaskawość

51. I okazał siłę w swoim ramieniu* i rozproszył pysznych i zamysły ich serc;      Ps 52,9

* lub: okazał w dziełach moc swojego ramienia

52. Strącił władców z tronów i wywyższył uniżonych*;

* gr.: taipeinos – pokorny, skromny - 1P 5,5 przypis ***

53. Łaknących* napełnił dobrami, a bogatych odprawił z niczym;

* lub: głodujących

54. Ujął się za Izraelem, swoim sługą, aby zostało zapamiętane* Jego miłosierdzie,

* lub: przypomnieć, zostać przypomniane, mieć coś na uwadze

55. Tak, jak powiedział do ojców naszych, do Abrahama i jego potomka* na wieki**.      Rdz 12,3; Rdz 22,17-18

* lub: nasienia - l. poj.; ** dosłownie: na wiek

56. A Maria została z nią około trzech miesięcy; następnie wróciła do swojego domu.

57. A Elżbiecie wypełnił się czas jej rozwiązania*, i urodziła syna.

* dosłownie: wydania na świat

58. A gdy usłyszeli sąsiedzi i jej krewni, że PAN okazał swoje wielkie miłosierdzie nad nią, radowali się razem z nią.

59. I stało się, że przyszli ósmego dnia, aby obrzezać dziecię; i chcieli nazwać je tak, jak imię jego ojca – Zachariasz.      Rdz 17,12

60. A w odpowiedzi, jego matka powiedziała: O nie! Ale będzie nazwany – Jan.

61. I powiedzieli do niej: Nikt w twojej rodzinie nie jest nazwany tym imieniem.

62. I skinęli* więc na jego ojca, jak chciałby go nazwać.

* lub: dawali znaki

63. A on poprosił o tabliczkę i napisał tak*: Jan jest jego imię. I dziwili** się wszyscy.

* dosłownie: mówiąc; ** gr.: thaumadzo - dziwić, podziwiać - Mk 12,17 przypis *

64. I od razu zostały otworzone jego usta i rozwiązał się jego język, i mówił, wysławiając* Boga.

* gr.: eulogeo - sławić, dobrze życzyć - por. Mt 14,19 przypis *

65. I ogarnął strach wszystkich ich sąsiadów, a po całej górzystej Judei rozeszły się wszystkie te słowa*.

* lub: wypowiedzi - gr.: rhema

66. A wszyscy, którzy o tym słyszeli, wzięli te słowa do serca, mówiąc: Kim więc będzie to dziecię? A ręka PANA była z nim.

67. A Zachariasz, jego ojciec, został napełniony* Duchem Świętym i prorokował, mówiąc:      Lb 11,25; 2P 1,21

* gr.: pletho - napełnić, wypełnić

68. Błogosławiony* niech będzie PAN, Bóg Izraela, że nawiedził swój lud i dokonał jego odkupienia,      Ps 106,48

* gr.: eulogeo - sławić, dobrze życzyć - por. Mt 14,19 przypis *

69. I wzbudził nam róg zbawienia* w domu swojego sługi Dawida,

* idiom - moc, siła zbawcza

70. Tak, jak zapowiedział przez usta swoich świętych proroków z dawnych czasów*:      Jr 30,10; Hbr 3,7

* dosłownie: od wieków

71. Zbawienie od naszych wrogów i z ręki wszystkich, którzy nas nienawidzą,

72. Aby uczynić miłosierdzie naszym ojcom* i przypomnieć o swoim świętym przymierzu**,

* dosłownie: z naszymi ojcami; ** gr.: diatheke - przymierze - Hbr 9,17 przypis *

73. Na przysięgę, którą złożył* Abrahamowi, naszemu ojcu, że da nam,

* dosłownie: przysiągł

74. Abyśmy, wybawieni z ręki naszych nieprzyjaciół, bez bojaźni Mu służyli,      Rdz 22,16

75. W świętości i w sprawiedliwości* przed Jego obliczem, po wszystkie dni naszego życia.

* gr.: dikaiosyne - prawość, właściwa pozycja przed Bogiem

76. A ty, dziecię, prorokiem Najwyższego zostaniesz nazwane; bo pójdziesz przed obliczem PANA przygotować Jego drogi,

77. I dać poznanie zbawienia Jego ludowi przez odpuszczenie* ich grzechów,      Mk 1,3

* gr.: afesis - uwolnienie, wypuszczenie z niewoli - por. Mk 3,29 przypis *

78. Dzięki głębi miłosierdzia naszego Boga, przez które nawiedziła nas jutrzenka* z wysokości,      Lb 24,17; Ml 4,2; Obj 22,16

* dosłownie: wschód słońca

79. Aby ukazać się siedzącym w ciemności i w cieniu śmierci, i ukierunkować nasze stopy na drogę pokoju.      Mt 4,16

80. A dziecię rosło i wzmacniało* się duchem, i było na pustkowiu aż do dnia swego ukazania przed Izraelem.

* lub: umacniane duchem

↑↑

Rozdział 2

1. I stało się w te dni, że wyszedł dekret od Cezara Augusta, aby spisano cały zamieszkany świat.      Łk 3,1; Dz 11,28; Flp 4,22

2. Pierwszy ten spis odbył się, gdy Kwiryniusz był namiestnikiem Syrii.      Mt 4,24

3. I wszyscy szli, by dać się spisać*, każdy do swojego miasta.

* gr.: apografo - spisać, zarejestrować

4. Poszedł też i Józef z Galilei, z miasta Nazaret, do ziemi judzkiej, do miasta Dawida, które nazywa się Betlejem, dlatego że był z domu i z rodu* Dawida,      Mi 5,2

* gr.: patria - kolejne pokolenia pochodzące od ojca (gr. pater) rodu

5. Aby był spisany z Marią, poślubioną mu żoną, która była w ciąży.      Pwt 20,7; Pwt 22,23

6. I stało się, gdy tam byli, że wypełniły się dni, aby urodziła.      Iz 7,14; Mt 1,25

7. I urodziła swojego pierworodnego syna, i owinęła Go w pieluszki, i położyła Go w żłobie, dlatego że nie było dla nich miejsca na kwaterze*.

* lub: pokój gościnny, noclegownia

8. A byli pasterze w tej krainie, którzy nocowali w polu i trzymali nocą straż nad swoim stadem.      Sdz 6,12; Iz 40,5; 2Kor 3,18

9. I naraz, anioł PANA stanął obok nich, a chwała PANA zewsząd ich oświeciła i ogarnął* ich wielki strach.

* dosłownie: zlękli się

10. A anioł powiedział im: Nie bójcie się; bo oto ogłaszam wam dobrą nowinę o wielkiej radości, która będzie udziałem całego ludu:

11. Gdyż dziś został zrodzony dla was Zbawiciel, którym jest Mesjasz* Pan, w mieście Dawida,      Iz 43,11; J 4,42; J 20,31; Dz 2,36; 1J 5,1

* gr.: christos - Chrystus, Pomazaniec, Mesjasz, Namaszczony

12. I to będzie wam znakiem: Znajdziecie niemowlę owinięte w pieluszki, leżące w żłobie.      Wj 3,13; 1Sm 10,2; Iz 53,1

13. I nagle stało się, że razem z aniołem pojawiło się mnóstwo wojska niebiańskiego, które chwaliło Boga i mówiło:

14. Chwała na wysokościach Bogu, a na ziemi pokój, w ludziach dobrej woli*.      Łk 19,38; J 17,4; Ef 1,6

* lub: (Jego) upodobania - gr.: eudokia

15. I stało się, gdy odeszli od nich aniołowie do nieba – ludzie*, pasterze mówili jeden do drugiego: Udajmy się więc aż do Betlejem i zobaczmy jak spełnia się słowo, które nam PAN Bóg oznajmił.      Łk 24,51

* dosłownie: i ludzie

16. I śpiesznie przybyli, i znaleźli Marię i Józefa, i niemowlę leżące w żłobie.      Mt 2,11

17. A gdy to zobaczyli, rozgłosili słowo, które zostało im powiedziane o tym dziecku.

18. I wszyscy, którzy to słyszeli, dziwili się temu, co powiedzieli im pasterze.

19. A Maria zachowywała wszystkie te słowa, rozważając* je w swoim sercu.      Rdz 37,11; 1Sm 21,12; Łk 2,51

* dosłownie: składać lub naradzać się z sobą

20. I wrócili pasterze, oddając chwałę i wielbiąc Boga za wszystko, co słyszeli i widzieli, tak, jak im zostało powiedziane.      Łk 18,43

21. I gdy wypełniło się osiem dni, aby obrzezano* dziecię, nazwano Go imieniem Jezus, tak, jak zostało nazwane przez anioła, przed poczęciem Go w łonie matki.      Łk 1,59; Mt 1,21

* gr.: peritemno - nacinać dookoła, obcinać brzeg (napletka)

22. A gdy wypełniły się dni jej oczyszczenia zgodnie z Prawem Mojżesza, przynieśli Go do Jerozolimy, by stawić* Go przed PANEM,      Lb 19,12; Kpł 12,2; Rz 3,23

* lub: przedstawić, pokazać, przekazać jakąś osobę innej osobie

23. Jak napisano w Prawie PANA: Każdy męski potomek otwierający łono zostanie nazwany poświęconym* dla PANA;      Wj 13,2; Wj 13,12; Wj 34,19; Lb 3,13; Lb 8,17

* lub: świętym - tj. oddzielonym

24. I aby dać ofiarę według tego, co powiedziano w Prawie PANA: parę synogarlic lub dwa młode gołębie.      Kpł 12,8

25. A oto w Jerozolimie był człowiek o imieniu Symeon; a człowiek ten był sprawiedliwy i pobożny, wyczekujący pociechy* Izraela, a Duch Święty był na nim.      Łk 1,6; Rdz 6,9; Dz 10,22; Flp 3,6

* gr.: paraklesis - zachęta - por. 2Kor 8,4 przypis *

26. I zostało mu objawione* przez Ducha Świętego, że nie ujrzy śmierci, zanim nie zobaczy Mesjasza PANA**.      Mt 2,12; Dz 11,26

* gr.: chrematidzo - słowo określające ponadnaturalną inspirację; ** dosłownie: Mesjasza PAŃSKIEGO

27. I on przyszedł wiedziony w Duchu do świątyni; a gdy rodzice wnosili dziecię Jezus, aby uczynić z Nim według zwyczaju* Prawa, który odnosił się do Niego,      Jr 32,11; Mt 4,1; Mt 22,43

* gr.: ethidzo - od ethos - zwyczaj, nakaz prawa, obrządek

28. On wziął* je w swoje ramiona, wysławiał** Boga i powiedział:

* lub: przyjął; ** błogosławił

29. Teraz Władco*, uwalniasz swojego sługę** w pokoju, według Twojego Słowa***;      Iz 57,1

* gr.: despotes - władca absolutny, pan; ** gr.: doulon - por. Mt 20,27 przypis *; *** gr.: rhema - słowo, wypowiedź

30. Gdyż oczy moje zobaczyły Twoje zbawienie*,

* gr.: soteria - zbawienie, uratowanie, ocalenie

31. Które przygotowałeś* przed** obliczem wszystkich ludzi,

* lub: przyszykowałeś; ** wobec

32. Światło objawienia dla* pogan** i chwałę ludu Twojego – Izraela.      Iz 42,6; Jr 2,11; 1Kor 1,31

* lub: dla objawienia; ** gr.: ethnos - narody, nie-Żydzi

33. A Józef i Jego matka byli zdziwieni* tym, co o Nim mówiono.

* gr.: thaumadzo - Mk 12,17 przypis *

34. I błogosławił im Symeon, i powiedział do Marii, Jego matki: Oto Ten jest ustanowiony* na upadek i na powstanie wielu w Izraelu, i na znak, któremu się sprzeciwią**.      Iz 8,14-15

* gr.: keimai - leżeć, być ustanowiony, przeznaczony; ** gr.: antilego - mówić przeciwko, sprzeciwiać się, przeciwstawiać

35. I twoją własną duszę* przeszyje miecz, aby w ten** sposób zostały objawione zamysły z wielu serc.      Ps 42,10; 1Kor 11,19; 1J 2,19

* gr.: psyche - dusza, życie, osoba; ** dosłownie: w jakikolwiek

36. I była też Anna prorokini, córka Fanuela, z plemienia Aser, która była bardzo posunięta w swoich dniach*, a od czasu swojego panieństwa** żyła siedem lat ze swoim mężem.      Wj 15,20; Sdz 4,4; 2Krl 22,14; Dz 2,18; Dz 21,9

* dosłownie: w licznych dniach; ** lub: dziewictwa

37. A ta była wdową, mającą około osiemdziesiąt cztery lata, która nie opuszczała świątyni, w postach i w błaganiach* służąc Bogu, w nocy i we dnie.      1Tm 5,5

* też: modlitwach

38. Ta też, w tej godzinie stanęła obok i dziękowała* PANU, i mówiła o Nim wszystkim, którzy oczekiwali odkupienia w Jerozolimie.

* gr.: eucharisteo - być wdzięcznym, czynić dziękczynienie

39. A gdy dopełnili* wszystko zgodnie z Prawem PANA, wrócili do Galilei, do swojego miasta Nazaret.

* lub: wypełnić, doprowadzić do końca

40. A dziecko rosło i umacniało* się w Duchu, będąc pełne** mądrości, i łaska Boża była nad Nim.

* lub: było umacniane Duchem; ** wypełniane

41. A Jego rodzice chodzili co roku do Jerozolimy na Święto Paschy*.      Pwt 16,1-8; Wj 23,15

* hebr.: przejście - święto od 14 do 20 dnia miesiąca Nisan

42. I gdy miał dwanaście lat, wstąpili* do Jerozolimy według zwyczaju tego święta;

* dosłownie: wspięli się - Jerozolima leży na górze

43. I po skończeniu tych dni, gdy wracali, pozostał chłopiec Jezus w Jerozolimie, a Józef i Jego matka o tym nie wiedzieli.

44. A sądząc, że jest w gromadzie podróżnych, uszli dzień drogi i szukali Go między krewnymi i znajomymi.      Ps 42,4; Ps 122,1

45. I gdy Go nie znaleźli, wrócili do Jerozolimy, nadal szukając Go.

46. I stało się, że po trzech dniach, znaleźli Go siedzącego w świątyni pośrodku nauczycieli, gdy ich słuchał i zadawał im pytania.

47. A zdumiewali się wszyscy, którzy Go słuchali, Jego zrozumieniem* i Jego odpowiedziami.

* gr.: synesis - wiedza, rozum, zdolność pojmowania

48. I gdy Go zobaczyli, zdziwili się. I powiedziała do Niego matka Jego: Dziecko! Dlaczego nam to uczyniłeś? Oto Twój ojciec i ja z bólem Ciebie szukaliśmy.      Mt 1,11; Łk 2,27

49. I powiedział do nich: Dlaczego mnie szukaliście? Czy nie wiedzieliście, że ja muszę być w tym, co jest mojego Ojca?      J 9,4

50. Lecz oni nie zrozumieli* tych słów, które im powiedział.      Łk 9,45; Mk 9,10

* gr.: syniemi - rozumieć, pojąć, zestawić razem (fakty)

51. I zszedł z nimi, i przyszedł do Nazaretu, i był im poddany*. A matka Jego zachowywała** wszystkie te słowa w swoim sercu.      Mk 6,3

* gr.: hypotasso - podporządkować się, być poddanym, uległym; ** gr.: diatereo - przestrzegać stale bądź starannie, strzec

52. A Jezus wzrastał* w mądrości i dojrzałości, i w łasce u** Boga i ludzi.      Łk 2,40; Rz 14,18

* gr.: prokopto - posuwać się naprzód; ** lub: przed (Bogiem)

↑↑

Rozdział 3

1. A w piętnastym roku panowania Cezara Tyberiusza, gdy Poncjusz Piłat był namiestnikiem Judei, a Herod tetrarchą Galilei, Filip, jego brat, tetrarchą Iturei i okręgu Trachonis, a Lizaniasz tetrarchą Abileny,

2. Za arcykapłanów Annasza i Kajfasza, doszło* słowo Boże do Jana, syna Zachariasza, na pustkowiu.      J 11,49; Dz 4,6

* dosłownie: stało się

3. I obchodził całą okolicę nad Jordanem, głosząc chrzest upamiętania* na odpuszczenie** grzechów;      Mt 3,1; Dz 13,24; Dz 19,4

* gr.: metanoia - zmiana myślenia, zawrócenie; ** lub: uwolnienie

4. Jak napisano w zwoju słów proroka Izajasza, mówiącego: Głos wołającego na pustkowiu: Przygotujcie drogę PANA, prostymi czyńcie Jego ścieżki!      Iz 40,3-5; Iz 57,14

5. Każda dolina zostanie wypełniona, a każda góra i pagórek zostaną zniżone, a to, co krzywe zostanie wyprostowane, a skaliste drogi będą wyrównane,      Iz 2,11; Łk 1,51; Hbr 12,12

6. A wszelkie ciało* ujrzy zbawienie Boże.      Ps 98,2; Iz 52,10; Rz 10,12

* tj. każdy człowiek

7. Mówił więc do tłumów, które wychodziły, aby zostać ochrzczonymi* przez Niego: Płody żmij! Kto wam pokazał, jak uciec przed nadchodzącym gniewem?      Iz 59,5; Mt 12,34; 1Tes 1,10

* gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać - por. Łk 12,50 przypis *

8. Wydawajcie* więc owoce godne upamiętania**, a nie zaczynajcie mówić sobie***: Ojca mamy Abrahama; albowiem mówię wam, że Bóg może i z tych kamieni wzbudzić dzieci Abrahama.      Rz 9,6; Ga 3,28

* dosłownie: czyńcie, sprawiajcie; ** gr.: metanoia - zmiana myślenia, zawrócenie; *** dosłownie: w sobie

9. Już nawet i siekiera do korzenia drzew jest przyłożona; wszelkie więc drzewo, które nie przynosi dobrego owocu, jest wycinane i wrzucane w ogień.      Łk 13,6; Mt 7,19

10. I pytały go tłumy, mówiąc: Co więc mamy czynić?      Dz 2,37; Dz 9,6; Dz 16,30

11. A on w odpowiedzi, rzekł im: Kto ma dwie tuniki*, niech przekaże** temu, który nie ma; i kto ma żywność, niech uczyni podobnie.

* gr.: chiton - koszula ubierana bezpośrednio na ciało; ** gr.: metadidomi - udzielić, użyczyć, rozdawać, odstępować

12. Przyszli też i celnicy, aby zostać ochrzczeni i powiedzieli do niego: Nauczycielu! Co mamy czynić?      Mt 21,31

13. A on powiedział do nich: Nie pobierajcie nic więcej niż to, co wam nakazano.

14. Pytali go natomiast żołnierze, mówiąc: A my co mamy czynić? I powiedział do nich: Nic nie wymuszajcie*, ani nikogo fałszywie nie oskarżajcie, ale poprzestawajcie na swoim żołdzie.      Wj 23,1; Mt 8,5; Flp 4,11; 1Tm 6,8

* gr.: diaseio - wymuszać pieniądze, szantażować, wstrząsnąć kimś

15. A gdy lud oczekiwał, i gdy rozważali wszyscy w swoich sercach o Janie, czy czasem on nie jest Mesjaszem*,

* gr.: christos - Chrystus, Pomazaniec, Mesjasz, Namaszczony

16. Jan odpowiedział wszystkim, mówiąc: Ja wprawdzie chrzczę was wodą; ale przyjdzie mocniejszy ode mnie, któremu nie jestem godny rozwiązać rzemyka u Jego sandałów; On będzie was chrzcić* w Duchu Świętym i ogniu.      Mt 3,11; Mk 1,8

* lub: zanurzać

17. W Jego ręku jest wiejadło* i oczyści przewiewając swoje klepisko, i zbierze pszenicę do swojego spichlerza, lecz plewy spali ogniem nieugaszonym.      Ps 21,9; Mt 3,12; Mt 13,30; Mk 9,43

* tj. szufla do przewiewania zboża, przetak

18. W wielu też i innych słowach zachęty*, głosił dobrą nowinę ludowi.

* lub: pociechy

19. A tetrarcha Herod, napominany* przez niego z powodu Herodiady, żony Filipa, swojego brata, i z powodu wszystkich złych rzeczy, które uczynił Herod,

* lub: karcony - Mt 18,15 przypis *

20. Dodał do tego wszystkiego i to, że zamknął Jana w więzieniu.      Jr 2,30; Łk 13,31

21. A stało się, że cały lud był ochrzczony, również Jezus został ochrzczony, a gdy się modlił*, otworzyło się niebo,      Mt 3,13

* gr.: proseuchomai - modlić się do kogoś, błagać, prosić

22. I zstąpił na Niego Duch Święty w postaci cielesnej, jakby gołębica, i rozległ* się głos z nieba, mówiący: Ty jesteś moim Synem umiłowanym, w Tobie mam upodobanie**.      Ps 2,7; Iz 42,1; Łk 9,34; Mt 12,18; Kol 1,13

* dosłownie: stał się; ** lub: upodobałem - czas przesz. dokonany

23. A Jezus, gdy rozpoczął swoją służbę, miał około trzydziestu lat, będąc, jak sądzono, synem Józefa, syna Helego,

24. Syna Mattata, syna Lewiego, syna Melchiego, syna Jannaja, syna Józefa,

25. Syna Matatiasza, syna Amosa, syna Nahuma, syna Hesliego, syna Nanggaja,

26. Syna Mahata, syna Mattatijasza, syna Semeja, syna Józefa, syna Judy,

27. Syna Joananna, syna Rezy, syna Zorobabela, syna Salatiela, syna Neriego,

28. Syna Melchiego, syna Addy, syna Kosama, syna Elmodama, syna Hera,

29. Syna Jozesa, syna Eliezera, syna Joreima, syna Mattata, syna Lewiego,

30. Syna Symeona, syna Judy, syna Józefa, syna Jonama, syna Eliakeima,

31. Syna Meleasza, syna Menama, syna Mattaty, syna Natana, syna Dawida,

32. Syna Jessego, syna Obeda, syna Booza, syna Salmona, syna Naassona,

33. Syna Aminadaba, syna Arama, syna Esroma, syna Faresa, syna Judy,

34. Syna Jakuba, syna Izaaka, syna Abrahama, syna Tarego, syna Nachora,

35. Syna Sarucha, syna Ragaua, syna Falega, syna Ebera, syna Sali,

36. Syna Kainana, syna Arfaksada, syna Sema, syna Noego, syna Lamecha,

37. Syna Matusali, syna Henocha, syna Jareda, syna Malaleela, syna Kainana,

38. Syna Enosza, syna Seta, syna Adama, syna Boga.      Rdz 4,25-26; Rdz 5,1-32

↑↑

Rozdział 4

1. A Jezus, pełen Ducha Świętego, powrócił znad Jordanu i prowadzony był w Duchu na pustkowie*,

* lub: pustynię

2. Przez czterdzieści dni był poddawany próbie* przez diabła, a przez te dni nic nie jadł; a gdy one się dopełniły, był** głodny***.

* lub: był kuszony; ** dosłownie: później; *** lub: cierpiał głód

3. I diabeł powiedział do Niego: Jeśli jesteś Synem Boga, powiedz temu kamieniowi, aby stał się chlebem.      Mt 4,3; Łk 3,22; 1P 5,9

4. A Jezus w odpowiedzi, rzekł do niego: Napisano: Nie samym chlebem żyć będzie człowiek, ale każdym słowem* Boga.      Pwt 8,3; J 10,34; Mt 4,4

* gr.: rhema - słowo, wypowiedź

5. I zaprowadził Go diabeł na wysoką górę, i w ułamku czasu pokazał Mu wszystkie królestwa zamieszkałego świata.      J 12,31; 2Kor 4,4

6. I diabeł powiedział do Niego: Dam Ci tę całą władzę i ich chwałę; bo jest mi ona dana, a jeśli zechcę daję ją tym, którym chcę.

7. Jeśli więc Ty oddasz mi pokłon*, wszystko to będzie Twoje.

* gr.: proskyneo - pierwotnie całować czyjąś dłoń w wyrazie szacunku, oddawać cześć

8. A Jezus w odpowiedzi, rzekł mu: Zejdź mi z drogi*, szatanie**! Bowiem jest napisane: PANU, Bogu twojemu, będziesz się kłaniał i Jemu samemu będziesz służyć.      Mt 4,10; Mt 16,23

* gr.: hypage opiso mou - idiom - cofnij się, odejdź, zejdź z drogi, stań za mną; ** gr.: satanas - przeciwnik

9. Potem przyprowadził Go do Jerozolimy, postawił Go na szczycie świątyni* i powiedział do Niego: Jeśli jesteś Synem Boga, rzuć się stąd w dół;

* gr.: hieron - świątynia - Mt 24,1 przypis *

10. Napisano bowiem: Aniołom swoim przykaże o Tobie, aby Cię strzegli,      Ps 91,11

11. I że, na rękach Cię poniosą, byś czasem nie uraził o kamień swojej stopy.      Ps 91,12

12. A Jezus w odpowiedzi, rzekł mu: Powiedziano: Nie będziesz kusił* PANA, Boga twojego.      Pwt 6,16; 1Kor 10,9; Hbr 3,9

* gr.: peiradzo - poddawać próbie, kusić, doświadczać kogoś

13. I gdy dokończył diabeł wszystkich prób, odstąpił od Niego, aż do pewnego czasu.

14. A Jezus wrócił w mocy Ducha do Galilei, a wieść o Nim rozeszła się po całej okolicy.

15. A On, wysławiany* przez wszystkich nauczał w ich synagogach.

* por. Rz 8,30 przypis *

16. I przyszedł do Nazaretu, gdzie był wychowany, i wszedł według swojego zwyczaju w dzień szabatu* do synagogi, i wstał, aby czytać.

* dosłownie: szabatów - l.mn.

17. I podano Mu zwój* proroka Izajasza; i gdy rozwinął zwój, znalazł miejsce, gdzie było napisane:

* gr.: biblos - zwój - por. Mk 12,26 przypis *

18. Duch PANA nade mną; On ze względu na to, namaścił mnie, abym ogłosił dobrą nowinę ubogim; posłał mnie, abym uzdrowił skruszonych na sercu, abym pojmanym ogłosił wyzwolenie i ślepym przejrzenie, abym złamanych odesłał w wolności,      Iz 61,1

19. Bym ogłosił rok przychylności* PANA.      Iz 61,2

* dotyczy roku Jubileuszowego - por. Kpł 25,8-17

20. A gdy zwinął zwój i oddał go słudze*, usiadł; a oczy wszystkich w synagodze były skierowane wprost w Niego.

* gr.: hyperetes - wioślarz - niewolnik z najniższego pokładu, podwładny, sługa, niosący pomoc

21. Zaczął więc do nich mówić: Dziś to Pismo, które usłyszeliście, wypełniło się*.      Mt 13,14; Łk 10,23

* dosłownie: wypełniło się w waszych uszach

22. A wszyscy wystawiali mu świadectwo*, i dziwili się słowom łaski, które wychodziły z Jego ust, i mówili: Czy Ten nie jest synem Józefa?

* lub: świadczyć, wydawać dobrą opinię

23. I powiedział do nich: Z pewnością powiecie mi to przysłowie*: Lekarzu! Ulecz samego siebie! Tyle słyszeliśmy o tym, co się stało w Kafarnaum, uczyń to i tu w swojej ojczyźnie**.

* gr.: parabole - przypowieść, porównanie; ** gr.: patris - ojczyzna - tu: rodzinne miasto Nazaret w Galilei

24. I powiedział: Zaprawdę* mówię wam: Żaden prorok nie jest uznany w swojej ojczyźnie.      Mt 13,57; J 4,44

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary

25. A mówię wam zgodnie z prawdą, że wiele wdów było w Izraelu za dni Eliasza, gdy niebo zostało zamknięte na trzy lata i sześć miesięcy, tak że nastał wielki głód* na całej ziemi;      1Krl 17,9

* gr.: limos - słabe zbiory, głód, brak żywności

26. A do żadnej z nich nie został posłany Eliasz, tylko do Sarepty Sydońskiej, do kobiety będącej wdową.      1Krl 17,8-16

27. I wielu było trędowatych w Izraelu za proroka Elizeusza; a żaden z nich nie został oczyszczony, tylko Naaman, Syryjczyk.

28. A wszyscy w synagodze, gdy to słyszeli, unieśli* się gniewem.

* dosłownie: zostali napełnieni

29. I gdy wstali, wypchnęli Go poza miasto, i przyprowadzili Go aż do krawędzi góry, na której miasto zostało zbudowane, aby Go strącić w dół.      Lb 15,35; J 8,37; J 8,59; J 10,31; J 10,39

30. On natomiast przeszedł przez sam środek nich i odszedł.      J 18,6; Dz 12,18

31. I zszedł do Kafarnaum, miasta w Galilei, i tam ich nauczał w szabaty.

32. I zdumiewali się nad Jego nauką; bo słowo Jego było wypowiadane z mocą*.      Łk 4,36; Mk 1,22

* gr.: eksousia - władza, prawo, autorytet

33. A był w synagodze człowiek, który miał ducha, demona nieczystego, i krzyknął donośnym głosem,      Mk 1,23

34. Mówiąc: Ach*! Co nam i Tobie**, Jezusie Nazareńczyku? Przyszedłeś nas zniszczyć; wiem, kim Ty jesteś – Święty Boży.      Ps 78,41; Ps 89,18; Dz 3,14

* okrzyk oburzenia lub zdumienia, zmieszanego z lękiem; ** idiom - por. J 2,4 przypis *

35. I zgromił* go Jezus, mówiąc: Umilknij** i wyjdź z niego. Wtedy demon rzucił go na środek, i wyszedł z niego, nie wyrządzając mu żadnej szkody.

* lub: surowo skarcił; ** gr.: fimoo - zamknąć pysk kagańcem, zatkać usta, zamilknąć

36. I wszystkich ogarnęło zdumienie, i rozmawiali między sobą, mówiąc: Co to za nauka*, że z władzą i mocą rozkazuje duchom nieczystym, i wychodzą?

* lub: słowo, sprawa

37. I rozchodziła się wieść o Nim po wszystkich miejscach tej okolicy.

38. A gdy wstał, wyszedł z synagogi i poszedł do domu Szymona, a teściowa Szymona była ogarnięta wysoką gorączką; i prosili Go w jej sprawie.      Mt 8,14; 1Kor 9,5

39. I gdy stanął nad nią, zgromił* gorączkę, a opuściła ją; i zaraz wstała i im usługiwała.      Łk 8,24; 2Kor 5,15

* lub: surowo napomniał, skarcił

40. A gdy zachodziło słońce, wszyscy, którzy* mieli cierpiących** na rozmaite choroby, przyprowadzali ich do Niego, a On na każdego*** z nich nałożył ręce i uzdrowił ich.

* dosłownie: ilu, jak wielu; ** słabych, bez siły; *** każdego jednego

41. I z wielu wychodziły też demony, które krzyczały i mówiły: Ty jesteś Mesjasz*, Syn Boży; i gromił je, i nie pozwalał im mówić, gdyż wiedziały, że On jest Mesjaszem*.      Mk 1,25; Dz 16,17

* lub: Chrystusem, Pomazańcem

42. A gdy nastał dzień, wyszedł i udał się na odludne* miejsce. I tłumy szukały Go, i przyszli do Niego, i zatrzymywali Go, aby od nich nie odchodził.

* gr.: eremos - puste, pustynne, odludne

43. A On powiedział do nich: Konieczne* jest, abym i innym miastom ogłaszał dobrą nowinę o Królestwie Boga; bo na to jestem posłany.      Mk 1,38; J 9,4

* gr.: dei - jest konieczne, trzeba, przystoi, należy, jest niezbędne

44. I głosił* w synagogach Galilei.

* gr.: kerysso - być heroldem, ogłaszać jak herold

↑↑

Rozdział 5

1. I stało się, gdy lud napierał na Niego, by słuchać Słowa Bożego, a On stał nad jeziorem Genezaret,      Mt 14,34; Mk 3,9

2. Że zobaczył dwie łodzie stojące przy jeziorze; a rybacy wyszli z nich i płukali sieci.

3. A gdy wstąpił do jednej z tych łodzi, która była Szymona, poprosił go, aby nieco odpłynął od lądu; a gdy usiadł, nauczał tłumy z łodzi.

4. A gdy przestał mówić, powiedział do Szymona: Wypłyń na głębię i zapuśćcie swoje sieci rybackie na połów.      J 21,6

5. A Szymon w odpowiedzi, rzekł Mu: Mistrzu*! Całą noc trudziliśmy się, nic nie złowiliśmy; lecz na słowo Twoje zapuszczę sieć.      Ps 33,9; Ps 127,1

* gr.: epistata - dowódca, opiekun

6. I gdy to uczynili, wspólnie zagarnęli wielką liczbę* ryb, aż rwała im się sieć.

* gr.: pletos - mnóstwo, wielka liczba

7. I skinęli na współtowarzyszy, którzy byli w drugiej łodzi, aby im przyszli na pomoc*; i przyszli, i napełnili obie łodzie, aż one zaczęły się zanurzać**.

* lub: chwycić razem; ** dosłownie: tonąć

8. A widząc to Szymon Piotr, przypadł do kolan Jezusa, mówiąc: Odejdź ode mnie Panie, bo jestem grzesznym człowiekiem*!      Hi 40,4; Hi 42,6; Iz 6,5

* dosłownie: mężczyzną

9. Jego bowiem i wszystkich, co byli z nim, ogarnęło zdumienie z powodu połowu ryb, które złapali,      Mt 4,19; Mk 1,17; Łk 4,32

10. Podobnie i Jakuba, i Jana, synów Zebedeusza, którzy byli towarzyszami Szymona. I powiedział Jezus do Szymona: Nie bój się; od teraz będziesz łowić żywych ludzi.

11. A gdy wyciągnęli łodzie na ląd, opuścili wszystko i poszli za Nim.      J 1,37; Mk 10,28

12. I stało się, gdy był w jednym z miast, że oto zjawił się tam człowiek cały* pokryty trądem; gdy ujrzał Jezusa, padł na twarz i prosił** Go, mówiąc: Panie! Jeśli zechcesz, możesz mnie oczyścić.      Kpł 14,2-32; 1Tm 2,4

* dosłownie: pełen trądu; ** gr.: deomai - prosić, błagać, modlić

13. I Jezus wyciągnął rękę, i dotknął go, mówiąc: Chcę, zostań oczyszczony; i zaraz trąd odszedł od niego.      Mt 9,29; J 4,50

14. A On nakazał mu, aby o tym nikomu nie mówił, lecz rzekł: Oddal się teraz i pokaż się kapłanowi, i ofiaruj za swoje oczyszczenie*, tak jak nakazał Mojżesz, na świadectwo dla nich.

* gr.: katharismos - oczyszczenie rytualne, obmycie

15. Tym bardziej więc rozchodziła się wieść* o Nim; i schodziły się wielkie tłumy, aby Go słuchać i być przez Niego uzdrowionymi ze swoich chorób.

* gr.: logos - słowo, przesłanie, idea

16. On sam natomiast usuwał się na pustkowia i tam się modlił.      Mt 14,23; Mk 6,46

17. I stało się jednego dnia, gdy nauczał, a siedzieli tam faryzeusze i nauczyciele Prawa, którzy przybyli ze wszystkich miasteczek Galilei i Judy, i z Jerozolimy, że była tam obecna moc PANA, aby ich uzdrawiać.

18. A oto, jacyś mężczyźni nieśli na posłaniu* sparaliżowanego człowieka i szukali sposobu, by go wnieść i położyć przed Nim.      Mt 9,2; Mk 2,1-5

* tj. małe łóżko, nosze

19. I gdy nie znaleźli drogi, jaką mogliby go wnieść z powodu tłumu, weszli na dach*, i przez pokrycie z dachówek spuścili go z łożem** do środka przed Jezusa.      Mt 15,30

* tj. płaski dach, służący jako taras; ** tj. małe łóżko, nosze

20. A gdy zobaczył ich wiarę, powiedział do niego: Człowieku! Odpuszczone są ci twoje grzechy.      J 2,25; Dz 14,9

21. I zaczęli rozważać uczeni w Piśmie i faryzeusze, myśląc*: Kim jest Ten, co mówi te bluźnierstwa? Kto może odpuszczać grzechy, jeśli nie sam Bóg?      Ps 32,5; Iz 43,25

* dosłownie: mówiąc

22. Ale Jezus dokładnie poznając ich myśli*, w odpowiedzi, rzekł im: Co rozważacie* w swoich sercach?      1Krn 28,9; Iz 66,18; Mi 7,9

* gr.: dialogismos – zamysł, rozważanie, opinia

23. Co łatwiej jest powiedzieć: Odpuszczone są ci twoje grzechy, czy powiedzieć: Wstań i chodź?      Łk 17,15

24. Lecz abyście wiedzieli, że Syn Człowieczy ma władzę* na ziemi odpuszczać grzechy – powiedział do sparaliżowanego: Mówię ci: Wstań, weź swoje łoże i idź do swojego domu.

* gr.: eksousia - autorytet, prawo, moc, władza

25. I natychmiast wstał przed nimi, wziął to, na czym leżał, i poszedł do swojego domu, chwaląc* Boga.

* gr.: doksadzo - wprowadzić do chwały, otoczyć chwałą, uwielbić, chwalić, wywyższać, czynić znakomitym

26. Wtedy uniesienie ogarnęło wszystkich i chwalili Boga, i byli wypełnieni bojaźnią, mówiąc: Widzieliśmy dziś niezwykłe rzeczy.

27. A potem wyszedł i ujrzał celnika, o imieniu Lewi, siedzącego przy cle, i powiedział mu: Pójdź* za mną.

* gr.: akoloutheo - towarzyszyć, iść z kimś lub za kimś, być posłusznym

28. I zostawił wszystko, wstał i poszedł za Nim.

29. A wyprawił Mu Lewi wielkie przyjęcie w swoim domu; i była tam wielka gromada* celników i innych, którzy z Nim spoczywali przy stole.      J 2,12; 1Kor 5,9-11; 1Kor 10,27

* dosłownie: tłum

30. I szemrali uczeni w Piśmie i faryzeusze, mówiąc do Jego uczniów: Czemu jecie i pijecie z celnikami i grzesznikami?      Łk 7,34

31. A Jezus w odpowiedzi, rzekł do nich: Nie potrzebują zdrowi lekarza, ale ci, co się mają źle;      Mt 9,12; Mk 2,17

32. Nie przyszedłem wzywać do upamiętania* sprawiedliwych, ale grzeszników.      Mt 3,2; Łk 13,3; Łk 15,7

* lub: zmienić myślenie, zawrócić

33. Oni jednak powiedzieli do Niego: Dlaczego uczniowie Jana często poszczą i zanoszą prośby* do Boga, podobnie jak i ci uczniowie faryzeuszów, a Twoi jedzą i piją?      Mt 9,14; Mk 2,18

* lub: zanosić błagania, modlić się

34. A On powiedział im: Czy możecie nakłonić przyjaciół* domu weselnego, aby pościli, dopóki oblubieniec jest z nimi?

* dosłownie: synów

35. Ale przyjdą dni, gdy zostanie zabrany od nich oblubieniec*; wówczas będą pościć.      Łk 24,17; Dn 9,26

* lub: pan młody

36. Powiedział im też podobieństwo: Nikt kawałkiem z nowej szaty, nie łata szaty starej; bo inaczej, to nowe jest porwane, a łata z nowego nie połączy* się ze starym.      Mt 9,16; Mk 2,21; 2Kor 6,16

* lub: zharmonizuje, zgodzić się z kimś

37. I nikt nie leje wina młodego w stare bukłaki; bo inaczej*, młode wino rozsadzi bukłaki, i wino się wyleje, a bukłaki się zniszczą.      Iz 65,8; Jl 1,5; Dz 2,13

* dosłownie: a jeśli nie

38. Ale młode wino wlewa się w nowe bukłaki, wtedy jedno i drugie jest zachowane.

39. I nikt też, kto napił się starego, nie chce zaraz młodego, ale mówi: Stare jest lepsze.

↑↑

Rozdział 6

1. A stało się w kolejny* szabat, że przechodził On przez zboża; a Jego uczniowie rwali kłosy i rozcierając je rękami, jedli.      Pwt 23,25; Mt 12,1; Mk 2,23

* dosłownie: drugi po pierwszym

2. A niektórzy z faryzeuszów powiedzieli do nich: Dlaczego czynicie to, czego nie wolno czynić w dni szabatu?      Kpł 23,7; Pwt 16,9

3. A Jezus w odpowiedzi, rzekł do nich: Czy nie czytaliście o tym, co uczynił Dawid, gdy był głodny, on i ci, którzy byli z nim?

4. Jak wszedł do domu Bożego i wziął chleby ofiarne*, i jadł, dał też tym, którzy byli z nim; a których nie wolno jeść, jak tylko kapłanom.      1Sm 21,3

* lub: pokładne, wystawiony na widok publiczny

5. I powiedział im: Syn Człowieczy jest Panem też* szabatu.      Mk 2,27; Mt 12,9

* gr.: kai - i, a, też

6. Stało się też w inny szabat, że Jezus* wszedł do synagogi i nauczał; a był tam pewien człowiek z uschłą prawą ręką.

* dosłownie: On

7. I śledzili Go* uczeni w Piśmie i faryzeusze, czy będzie uzdrawiał w szabat, aby znaleźć powód do oskarżenia.      Łk 20,20

* brak w mss Byz

8. A On znając ich myśli*, powiedział człowiekowi, który miał uschłą rękę: Podnieś się i stań na środku. A on podniósł się i stanął.

* gr.: dialogismos - rozważanie w myślach, opinie, roztrząsanie

9. Jezus więc powiedział do nich: Zapytam was: Czy wolno w dni szabatu dobrze czynić, czy czynić źle? Życie zachować, czy zniszczyć?

10. I spojrzał dookoła po wszystkich, i powiedział temu człowiekowi: Wyciągnij swoją rękę! A on tak uczynił; i ręka jego stała się znów zdrowa, jak druga.      Ps 2,1-2

11. Ale oni, pełni szaleństwa*, rozmawiali między sobą, co mogliby uczynić Jezusowi.

* lub: bezrozumnego gniewu, tracąc zdolność myślenia

12. A stało się w te dni, że odszedł na górę modlić się; i spędził tam noc na modlitwie do Boga.

13. A gdy nastał dzień, przywołał swoich uczniów i wybrał sobie z nich dwunastu, których też nazwał apostołami:      2Kor 12,11; Ef 2,20

14. Szymona, którego też* nazwał Piotrem, i Andrzeja, jego brata, Jakuba i Jana, Filipa i Bartłomieja,

* gr.: kai - i, a, również, w istocie

15. Mateusza i Tomasza, Jakuba syna Alfeusza, i Szymona, zwanego Zelotą*,

* lub: Gorliwcem - być może, ze względu na związek z zelotami

16. Judę syna Jakuba i Judasza Iskariotę, który* stał się zdrajcą.

* dosłownie: a który

17. I zstąpił z nimi w dół, i stanął na równinie, a był tam tłum Jego uczniów i wielkie rzesze* ludu z całej Judei i z Jerozolimy, i z wybrzeża Tyru i Sydonu, którzy przyszli, aby Go słuchać i zostać uzdrowionymi** ze swoich chorób,

* gr.: pletos - mnóstwo, wielka liczba; ** gr.: iomai - uzdrawiać, leczyć

18. I ci, którzy byli dręczeni przez duchy nieczyste, byli uzdrawiani*.

* gr.: therapeuo - przywracać do zdrowia, leczyć, służyć

19. I cały lud szukał sposobu, by Go dotknąć; gdyż moc wychodziła z Niego i uzdrawiała wszystkich.      Mk 3,10

20. A On, podniósł swoje oczy na swoich uczniów i mówił: Błogosławieni*, ubodzy! Bo wasze jest Królestwo Boże.      1Sm 2,8; Iz 29,19; J 7,48

* lub: szczęśliwi - por. Mt 5,3 przypis *

21. Błogosławieni, którzy teraz głodujecie; gdyż zostaniecie nasyceni. Błogosławieni, którzy teraz płaczecie; gdyż będziecie się śmiać.      Ps 126,5-6; Iz 61,2-3; Iz 65,13; Iz 55,1-2; Mt 5,1

22. Błogosławieni jesteście, gdy ludzie będą was nienawidzić, i gdy was odłączą, i będą was lżyć, i odrzucą wasze imię jako złe*, z powodu Syna Człowieczego.

* lub: niegodziwe

23. Cieszcie się w tym dniu i podskoczcie z radości; oto bowiem zapłata wasza wielka jest w niebie; bo ich ojcowie tak samo czynili prorokom.      Mt 5,12; Mt 21,35; Dz 5,41; Rz 5,3

24. Ale biada wam bogatym! Bo już odbieracie swoją pociechę*.

* gr.: paraklesis - zachęta, poruszająca mowa

25. Biada wam, którzy jesteście nasyceni! Bo będziecie głodować*. Biada** wam, którzy teraz się śmiejecie! Bo będziecie smucić się i płakać.      Prz 14,13

* lub: cierpieć głód, niedostatek; ** gr.: ouai - wyraz dźwiękonaśladowczy „och” - żal lub trwoga

26. Biada wam, jeśli dobrze będą o was mówić wszyscy ludzie; bo ich ojcowie tak czynili fałszywym prorokom.

27. Ale mówię wam, którzy słuchacie: Miłujcie swoich nieprzyjaciół; dobrze czyńcie tym, którzy was nienawidzą.      Prz 25,21

28. Błogosławcie* tym, którzy was przeklinają; i módlcie się za tych, którzy was znieważają.      Prz 24,17; Prz 25,21; Rz 12,20; Łk 23,34; Dz 7,60

* gr.: eulogeo - wysławiać, sławić, dobrze życzyć - por. Mt 14,19 przypis *

29. Temu, który cię uderza w policzek, nadstaw i drugi; a temu, który odbiera ci płaszcz, i koszuli* wziąć nie zabraniaj.      Mt 5,39; 1J 3,17; 1Kor 6,7; Hbr 10,34

* gr.: chiton - tunika - por. Mt 5,40 przypis *

30. A każdemu, który cię prosi, daj; a od tego, kto bierze, co twoje, nie żądaj zwrotu*.

* gr.: apaiteo - poprosić w zamian, domagać się czegoś należnego

31. A jak chcecie, aby wam ludzie czynili, tak i wy czyńcie im podobnie.

32. I jeśli miłujecie* tych, którzy was miłują, jaka się wam należy wdzięczność? Albowiem i grzesznicy miłują tych, którzy ich miłują.      Łk 10,37; Mt 5,46; 1P 2,20

* gr.: agapao - gorąco miłować, bardzo lubić - por. J 21,15 przypis **

33. A jeśli dobrze czynicie tym, którzy wam dobrze czynią, jaka się wam należy wdzięczność? Albowiem i grzesznicy to samo czynią.

34. I jeślibyście pożyczali tym, od których spodziewacie się zwrotu, jaka się wam należy wdzięczność? Albowiem i grzesznicy grzesznikom pożyczają, aby tyle samo otrzymać z powrotem.      Mt 5,42; Pwt 15,8

35. Ale miłujcie swoich nieprzyjaciół i czyńcie im dobrze, i pożyczajcie nie spodziewając się niczego w zamian, a wielka będzie wasza zapłata, i będziecie synami Najwyższego; On bowiem dobrotliwy* jest dla niewdzięcznych i złych.      Ps 145,9

* gr.: chrestos - łagodny, życzliwy

36. Dlatego bądźcie* miłosierni, jak i Ojciec wasz jest miłosierny**.      Mt 5,48; Ef 5,1; 1P 1,15

* lub: stawajcie się; ** gr.: oiktrimon - miłosierny, litościwy

37. I nie sądźcie, a nie będziecie sądzeni; nie potępiajcie, a nie będziecie potępieni; odpuszczajcie*, a będzie wam odpuszczone*.      Mt 7,1; Rz 14,4; 1Kor 4,5

* lub: uwolnić, odprawić

38. Dawajcie, a będzie wam dane; miarą dobrą, napchaną i potrzęsioną, i przelewającą dadzą w zanadrze* wasze; jaką bowiem miarą mierzycie, taką i wam odmierzą.      Prz 3,9; 2Kor 9,6; Mk 4,24

* lub: podołek, pazucha, część ubrania

39. Powiedział też im podobieństwo*: Czy może ślepy prowadzić ślepego? Czyż obaj nie wpadną w dół?      Iz 6,10; Mt 15,14; Rz 2,19

* gr.: parabole - położyć obok, przykład, porównanie

40. Nie jest uczeń ponad swojego nauczyciela; lecz doskonały* będzie każdy, jeśli będzie jak jego nauczyciel.      Mt 10,24; J 13,16; J 15,20

* gr.: katartidzo - pełny, ukształtowany, sprawny - por. Ga 6,1 przypis *

41. A dlaczego widzisz drzazgę w oku swojego brata, a belki* we własnym oku nie dostrzegasz?      Mt 7,3

* gr.: dokos - krokiew, belka

42. Lub jak możesz powiedzieć swojemu bratu: Bracie! Pozwól, że wyrwę drzazgę z twojego oka; a sam nie widzisz belki, która jest w twoim oku. Obłudniku! Wyrwij wpierw belkę ze swojego oka; a wtedy przejrzysz, abyś wyrwał drzazgę*, która jest w oku twojego brata.

* dosłownie: coś suchego, badyl, gałązka, źdźbło, słomka

43. Nie ma bowiem drzewa dobrego, które przynosiłoby zgniły* owoc; ani zgniłego drzewa, które przynosiłoby owoc dobry.      Ga 5,19; Mt 7,17; Mt 12,33

* lub: bezużyteczny

44. Gdyż każde drzewo znane jest z własnego owocu; bo nie zbierają z ciernia fig, ani z jeżyn* nie zbierają winnych gron.

* lub: cierni

45. Dobry człowiek z dobrego skarbca swego serca wydobywa dobre rzeczy, a zły człowiek ze złego skarbca swego serca wydobywa złe rzeczy; albowiem z obfitości serca mówią jego usta.      Ps 37,3; Prz 12,18; 2Kor 4,6

46. Dlaczego wzywacie* mnie: Panie, Panie! A nie czynicie tego, co mówię?      Ml 1,6; Mt 25,11; 1Kor 12,3

* lub: nazywacie, wołacie głośno

47. Pokażę wam, do kogo podobny jest każdy, kto przychodzi do mnie, i słucha moich słów i je czyni.      Mt 7,24-25; Jk 1,22-24; Łk 11,28

48. Podobny jest do człowieka budującego dom, który kopał i wydrążył głęboko, i założył fundament na skale; a gdy przyszła powódź, uderzyła rzeka w ten dom i nie mogła go zachwiać; bo miał założony fundament na skale.      2Sm 22,2; 2Sm 22,32; 1Kor 3,11; Ef 2,20

49. A kto słucha, a nie czyni, podobny jest do człowieka, który zbudował swój dom na ziemi bez fundamentu, w który uderzyła rzeka, i zaraz upadł; a ruina tego domu była wielka.

↑↑

Rozdział 7

1. A gdy dokończył wypowiadać wszystkie swoje słowa do słuchającego* Go ludu, wszedł do Kafarnaum;      Mt 8,5

* dosłownie: do uszu

2. A sługa* pewnego setnika, bardzo ceniony przez niego, chorował** i miał już umrzeć.      Łk 23,47; Dz 10,1

* lub: niewolnik; ** dosłownie: miał się źle

3. A gdy usłyszał o Jezusie, posłał do Niego starszych żydowskich, prosząc Go, aby przyszedł i uzdrowił jego sługę.      J 4,47

4. A gdy oni przybyli do Jezusa, prosili Go gorliwie, mówiąc: Godny jest tego, abyś mu to uczynił;      Mt 10,11-13; Łk 7,6; Obj 3,4

5. Albowiem miłuje nasz naród i sam zbudował nam synagogę*.

* gr.: synagoge - złączenie razem, miejsce zgromadzeń

6. Wtedy Jezus wyruszył z nimi. A gdy już był blisko, niedaleko od domu, posłał setnik do Niego przyjaciół, mówiąc Mu: Panie! Nie kłopocz* się; nie jestem bowiem godny, abyś wszedł pod mój dach.

* lub: nie trudź się

7. Dlatego i samego siebie nie uważałem za godnego, aby przyjść do Ciebie; ale nakaż* słowem, a zostanie uzdrowiony mój chłopiec**.      Ps 33,9; Ps 107,20; Mk 1,27

* dosłownie: przemów, powiedz; ** gr.: pais - dziecko, chłopiec, młody niewolnik, dziewczynka

8. Gdyż i ja jestem człowiekiem podległym władzy, a mając pod sobą żołnierzy, mówię temu: Idź, a idzie; i drugiemu: Przyjdź, a przychodzi; i swojemu słudze*: Czyń to, a czyni.

* gr.: doulō - por. Mt 20,27 przypis *

9. A gdy Jezus to usłyszał, zadziwił* się nim, i obrócił się do ludu, który za Nim podążał, i powiedział: Mówię wam: Nawet w Izraelu nie znalazłem tak wielkiej wiary.      Mt 8,10; Rz 3,1; Ps 147,19

* lub: (wyraził swój) podziw

10. A gdy wrócili do domu ci, którzy byli posłani, znaleźli chorego sługę zdrowego.

11. I zdarzyło się w następnym dniu, że poszedł do miasta zwanego Nain, i wielu Jego uczniów szło razem z Nim oraz wielki tłum.

12. A gdy przybliżył się do bramy miasta, oto wynoszono umarłego, jedynego syna matki, a ta była wdową, i był z nią znaczny tłum* z tego miasta;

* gr.: ochlos - tłum, rzesza, pospólstwo

13. A gdy Pan ją ujrzał, ulitował się nad nią i powiedział jej: Nie płacz!      Łk 8,52

14. I gdy przystąpił, dotknął mar*; a ci, co je nieśli, stanęli. I powiedział: Młodzieńcze! Tobie mówię, wstań**.      1Krl 17,21; 2Krl 4,32; Łk 8,54

* lub: noszy pogrzebowych; ** gr.: egeiro - podnieść, wzbudzić

15. I usiadł umarły, i zaczął mówić; i oddał go jego matce.

16. A wszystkich ogarnął lęk, i wielbili Boga, mówiąc: Wielki prorok powstał wśród nas i Bóg nawiedził* swój lud.      Pwt 18,15; Łk 5,26

* gr.: episkeptomai - patrzeć na, spojrzeć aby pomóc, doglądać

17. I rozeszła się o Nim ta wieść* po całej Judei i po całej okolicy.

* dosłownie: słowo

18. O tym wszystkim oznajmili Janowi jego uczniowie.      Mt 11,2-6

19. A Jan, przywołał dwóch swoich uczniów i posłał ich do Jezusa, mówiąc: Czy Ty jesteś tym, który ma przyjść*, czy mamy oczekiwać innego?      Iz 40,10; J 11,27

* dosłownie: „ten Przychodzący”

20. A gdy owi mężowie przyszli do Niego, powiedzieli: Jan Chrzciciel posyła nas do Ciebie, mówiąc: Czy Ty jesteś tym, który ma przyjść*, czy mamy oczekiwać** innego?

* dosłownie: „ten Przychodzący”; ** gr.: prosdokao - wypatrywać, czekać z nadzieją lub lękiem

21. A w tej właśnie godzinie wielu uzdrowił z chorób i udręk, od złych duchów, i wielu ślepym darował* by mogli widzieć.

* gr.: charidzomai - okazać łaskę, udzielić przebaczenia, obdarzyć

22. A Jezus w odpowiedzi, rzekł im: Idźcie, oznajmijcie Janowi co widzieliście i słyszeliście, że ślepi odzyskują wzrok, chromi chodzą, trędowaci zostają oczyszczeni, głuchoniemi słyszą, umarli powstają z martwych, ubogim* głoszona jest dobra nowina.      Iz 61,1; Łk 5,20

* lub: będącym w skrajnej nędzy

23. A błogosławiony jest ten, który się mną nie zgorszy*.      Mt 16,17; Łk 2,34; Rz 9,32

* lub: z powodu mnie nie potknie się, nie zostanie zgorszony

24. A gdy odeszli posłańcy Jana, zaczął mówić do ludu o Janie: Co wyszliście zobaczyć na pustkowiu? Czy trzcinę chwiejącą* się od wiatru?      Mt 3,1

* gr.: saleuo - targać, wstrząsać, chwiać

25. Ale co wyszliście zobaczyć? Czy człowieka w miękkie* szaty odzianego? Oto ci, którzy noszą wspaniałe odzienie i żyją w przepychu, są w pałacach królewskich.      Mt 3,4; 1P 3,3; Iz 59,17

* gr.: malakos - zniewieściałe, delikatne, młody chłopiec, pasywny uczestnik aktu homoseksualnego

26. Ale co wyszliście zobaczyć? Czy proroka? Tak, mówię wam, i więcej niż proroka.

27. On jest tym, o którym jest napisane: Oto Ja wysyłam swojego posłańca* przed Twoim obliczem, który pójdzie przed Tobą przygotować Ci drogę.      Iz 40,3; Ml 3,1; Ml 4,5; J 1,23

* lub: anioła

28. Albowiem mówię wam: Pośród narodzonych z kobiet, nikt nie jest większym prorokiem od Jana Chrzciciela; ale najmniejszy w Królestwie Bożym większy jest od niego.

29. A cały lud, gdy to usłyszał, a także celnicy, uznali sprawiedliwość* Boga; ci, którzy zostali ochrzczeni** chrztem Jana.      Mt 21,32

* lub: zostali uznani za sprawiedliwych; ** lub: zanurzeni

30. A faryzeusze i znawcy Prawa odrzucili postanowienie Boże o nich samych, bo nie zostali przez niego ochrzczeni.      Iz 65,12

31. I powiedział Pan: Do kogo przyrównam ludzi tego pokolenia, i do kogo są podobni?

32. Podobni są do dzieci, siedzących na rynku i wytykających sobie nawzajem, mówiąc: Graliśmy wam na fujarce, a nie tańczyliście; śpiewaliśmy pieśni żałobne, a nie płakaliście.

33. Albowiem przyszedł Jan Chrzciciel, nie jadł chleba i nie pił wina, a mówicie: Ma demona*.

* gr.: daimonion - bóstwo dobre lub złe, moc boska, demon

34. Przyszedł Syn Człowieczy, je i pije, a mówicie: Oto człowiek, żarłok i pijak*, przyjaciel celników i grzeszników.      Łk 15,2; Mt 9,11; J 2,2

* lub: opój, nadużywający wina

35. I tak mądrość została uznana za sprawiedliwą przez wszystkie swoje dzieci.

36. I prosił Go pewien faryzeusz, aby z nim spożył posiłek; a gdy wszedł do domu faryzeusza, spoczął* przy stole.

* dosłownie: został posadzony

37. A oto kobieta, która była w mieście grzesznicą, gdy dowiedziała się, że spoczywa przy stole w domu faryzeusza, przyniosła alabastrowy flakonik olejku,      Mt 26,7; Mk 14,3; J 11,2

38. I stanęła przy stopach Jego z tyłu, płacząc zaczęła łzami zraszać Jego stopy, a włosami swojej głowy obcierała i czule całowała Jego stopy, i namaszczała je olejkiem.

39. A widząc to faryzeusz, który Go zaprosił, powiedział w sobie, mówiąc: Gdyby Ten był prorokiem, wiedziałby, kim i jaką jest ta kobieta, która się Go dotyka; że jest grzeszna.

40. I Jezus w odpowiedzi, rzekł do niego: Szymonie! Mam ci coś do powiedzenia. A on powiedział: Mów, Nauczycielu!

41. Pewien wierzyciel miał dwóch dłużników; jeden dłużny był mu pięćset denarów, a drugi pięćdziesiąt.      Mt 6,12; Mt 18,28; Łk 13,4

42. A gdy nie mieli czym zapłacić, obydwom darował. Powiedz więc, który z nich, będzie miłować go bardziej?      Ps 103,3; Mt 18,34

43. A odpowiadając Szymon, powiedział do Niego: Przypuszczam, że ten, któremu więcej darował. A On mu powiedział: Poprawnie to osądziłeś*.

* gr.: krino - sądzić, wyrazić opinię, oddzielić

44. I obrócił się do kobiety, i powiedział Szymonowi: Widzisz tę kobietę? Wszedłem do twojego domu, a nie podałeś wody dla moich stóp; ale ta łzami zrosiła moje stopy, i swoimi włosami* je otarła.

* dosłownie: włosami swojej głowy

45. Nie udzieliłeś mi pocałunku; ale ta, gdy weszła, nie przestała całować moich stóp.

46. Nie namaściłeś* oliwą mojej głowy; ale ta olejkiem namaściła moje stopy.      Am 6,6; Ps 23,5; Mt 6,17

* gr.: aleifo - namaszczać oliwą

47. Z tego powodu mówię ci: Odpuszczone* są jej grzechy, które były liczne, bo bardzo umiłowała; a komu mało jest odpuszczone, ten mało miłuje.      Wj 34,6; Łk 5,20; 1J 4,19

* gr.: afiemi - dać odejść, umorzyć dług, przebaczyć, uwolnić

48. A On powiedział do niej: Grzechy* twoje są ci odpuszczone.

* gr.: hamartia - brak udziału w, strata, chybienie celu, zbłądzenie

49. I zaczęli ci, którzy razem z Nim spoczywali przy stole, mówić w sobie*: Kim jest Ten, który i grzechy odpuszcza?      Łk 3,8

* gr.: en heautou - w sobie samym - por. Mt 3,9 przypis *

50. I powiedział do kobiety: Wiara twoja zbawiła* cię. Idź w pokoju.      Łk 18,42; Mk 10,52; Rz 5,1

* gr.: sodzo - zbawić, ocalić, uratować, uzdrowić

↑↑

Rozdział 8

1. I stało się, że przechodził On kolejno po miastach i wioskach, głosząc i opowiadając dobrą nowinę o Królestwie Bożym, a wraz z Nim dwunastu,      Mt 4,23

2. I pewne kobiety, które uzdrowił* od złych duchów i od chorób: Maria, którą nazywano Magdaleną, z której wyszło siedem demonów,      Mt 27,55; Mk 16,1; Mk 16,9; J 19,25

* gr.: therapeuo - uleczyć

3. I Joanna, żona Chuzy, zarządcy Heroda, i Zuzanna, i wiele innych, które Mu służyły ze swojego mienia.      1Krn 29,14; Prz 31,20

4. A gdy gromadził się wielki tłum, a ludzie przybywali z różnych miast do Niego, powiedział w podobieństwie*:      Mt 13,2; Mk 4,1

* gr.: parabole - położyć obok, przykład, porównanie

5. Siewca wyszedł zasiać swoje ziarno; a gdy on siał, jedno padło przy drodze*, i zostało podeptane; a ptaki z nieba je wyjadły.      Mt 13,3; Mk 4,3

* lub: obok drogi

6. A drugie padło na skałę; gdy wzeszło, uschło, gdyż nie miało wilgoci.

7. A inne padło w sam środek cierni; a ciernie razem z nim wzrosły i zadusiły je.

8. A jeszcze inne padło na dobrą ziemię, i gdy wzeszło, wydało plon* stokrotny. To mówiąc, zawołał: Kto ma uszy, by słuchać, niech słucha!      Rdz 3,18; Mt 11,15; Mt 13,9; Obj 2,7

* lub: owoc

9. I pytali Go uczniowie Jego, mówiąc: Co może* znaczyć to podobieństwo?      Mt 13,11; Ef 5,28; 2Tes 2,7

* dosłownie: czym ma być

10. A On powiedział im: Wam dane jest poznać tajemnice Królestwa Bożego, lecz pozostałym podaje się je w podobieństwach, aby patrząc nie widzieli i słysząc nie rozumieli.

11. A to podobieństwo ma takie* znaczenie: Ziarnem jest Słowo Boże,      Iz 8,20; 1Kor 3,6; 1P 1,23

* dosłownie: jest takie

12. A tymi przy drodze są ci, którzy słuchają; potem przychodzi diabeł i wybiera* słowo z ich serca, aby nie uwierzyli i nie byli zbawieni**.      Obj 12,9

* lub: podnosi; ** uratowani, ocaleni

13. A tymi na skale są ci, którzy słuchają i z radością przyjmują słowo; lecz* nie mają korzenia, do czasu wierzą, a w czasie próby** odstępują.      Mk 4,16; Mt 13,20-21; 2P 2,20

* dosłownie: i ci ... ; ** lub: doświadczenia, pokusy

14. A to, które padło między ciernie, to* ci, którzy słuchają słowa; ale idąc, są zaduszeni przez troski i bogactwa oraz przyjemności życia, i nie dochodzą do dojrzałości**.      1Tm 6,9; 2Tm 4,10; 1J 2,15

* dosłownie: ci są; ** lub: nie dojrzewają

15. A to, które padło na dobrą ziemię, to* ci, którzy w szlachetnym** i dobrym sercu zachowują w wytrwałości usłyszane słowo i przynoszą plon***.      Ps 1,6; Ps 51,10; Łk 6,45; Hbr 10,36; Jk 5,7

* dosłownie: ci są; ** lub: pięknym, dobrym; *** owoc

16. A nikt, kto zapalił lampę, nie nakrywa jej naczyniem, ani nie wkłada pod łóżko; ale ją stawia na świeczniku*, aby ci, którzy wchodzą, widzieli światło.      Łk 11,33; Mt 5,15; Mk 4,21; Flp 2,15; Dz 26,18

* lub: stojaku lampy

17. Bo nie ma nic ukrytego, co nie stanie się widoczne*, ani zakrytego, co nie zostanie poznane i nie wyjdzie na jaw.      Kaz 12,14; Mt 10,26; 1Kor 4,5

* gr.: faneros - widoczny, jawny, oczywisty

18. Dlatego zwróćcie uwagę*, jak słuchacie; albowiem kto ma, temu będzie dane, a kto nie ma, i to, co wydaje się mu, że ma, będzie odebrane.      Mk 4,24; Hbr 2,1

* lub: baczcie, patrzcie

19. Wtedy przybyli do Niego matka i Jego bracia; i nie mogli spotkać się z Nim z powodu tłumu.      Mt 12,46; Mk 3,31-35

20. I oznajmiono Mu, mówiąc: Twoja matka i Twoi bracia stoją na zewnątrz i chcą Cię zobaczyć.      Mt 13,55; Mk 6,3; J 7,3-6; Dz 1,14

21. A On w odpowiedzi, rzekł do nich: Matką moją i moimi braćmi są ci, którzy słuchają Słowa Bożego i je wykonują.

22. I stało się jednego dnia, że wstąpił do łodzi On i Jego uczniowie, i powiedział do nich: Przeprawmy się na drugą stronę jeziora. I wypłynęli.      Mt 8,23; Mk 4,35; J 6,1

23. A gdy oni płynęli, zasnął. Wtedy spadło na jezioro potężne uderzenie* wiatru i zostali zalani wodą, i byli w niebezpieczeństwie.

* gr.: lailaps - porywisty wicher, burza, nawałnica

24. Zbliżyli się więc i obudzili Go, mówiąc: Mistrzu*, Mistrzu! Giniemy. A On rozbudził się, zgromił** wiatr i wzburzone fale; i przestały, i nastała cisza.

* gr.: epistates - por. Łk 9,23; ** gr.: epitimao - surowo napomnieć, skarcić, zgromić

25. Powiedział więc im: Gdzie jest wasza wiara? A oni zalęknieni, dziwili się i mówili jedni do drugich: Kim więc jest Ten, że i wiatrom i wodzie rozkazuje*, i są Mu posłuszne?      Mt 6,30; Mk 4,40

* gr.: epitasso - nakazać, rozkazać, polecić

26. I przybyli do brzegu, do krainy Gadareńczyków, która jest naprzeciwko Galilei.

27. A gdy On wyszedł na ląd, wyszedł Mu naprzeciw pewien człowiek z miasta, który miał demony i od dłuższego czasu nie zakładał szaty, i nie mieszkał w domu, tylko w grobowcach*.

* gr.: mnema - grób, pomnik w celu upamiętnienia

28. A gdy ten ujrzał Jezusa, z krzykiem przypadł do Niego i potężnym głosem powiedział: Co ja mam* z Tobą, Jezusie, Synu Boga Najwyższego?! Proszę Cię, abyś mnie nie dręczył.      Mk 1,24; Jk 2,19

* idiom: co mnie i Tobie? - por. Mt 8,29 przypis *

29. Rozkazał bowiem duchowi nieczystemu wyjść z tego człowieka; bo od dłuższego czasu porywał go, a chociaż go wiązano łańcuchami i strzeżono go w dybach, jednak rwał te więzy i był pędzony przez demona na pustkowia.      Kpł 26,15; Ps 89,31; Mt 5,19

30. A Jezus zapytał go, mówiąc: Jakie jest twoje imię? A on powiedział: Legion; albowiem wiele demonów w niego wstąpiło.

31. I prosiły Go, aby im nie kazał odejść do otchłani*.      Rz 10,7; Obj 9,12; Obj 11,7; Obj 17,8; Obj 20,1-3

* gr.: Abyssos - otchłań, czeluść, bezdenna głębia

32. A była tam wielka trzoda świń, które pasły się na górze; i prosiły Go, aby im pozwolił w nie wejść. I pozwolił im.      Kpł 11,7; Iz 65,4

33. A gdy demony wyszły z tego człowieka, weszły w świnie i stado ruszyło w dół zbocza do jeziora, i utonęło.      Mt 8,32

34. Pasterze więc widząc, co się stało, uciekli; odeszli i oznajmili* to w mieście i w wioskach.

* lub: przynieść wieść, ogłosić publicznie

35. Ludzie natomiast wyszli, aby zobaczyć, co się stało; a gdy przyszli do Jezusa, znaleźli człowieka, z którego wyszły demony, ubranego i przy zdrowych zmysłach siedzącego u stóp Jezusa, i przestraszyli się.      2Tm 1,7

36. A opowiedzieli im ci, którzy widzieli, jak ten opętany* został uzdrowiony.

* gr.: daimonidzomai - być pod władzą lub wpływem demona

37. I prosiło Go całe mnóstwo Gadareńczyków z okolicznej krainy, aby odszedł od nich; albowiem ogarnął ich wielki strach. A On, wstąpił do łodzi i zawrócił.      Mk 5,17; Dz 16,39

38. I prosił Go mężczyzna, z którego wyszły demony, by mógł z Nim być; lecz Jezus odprawił go, mówiąc:      Flp 1,23

39. Wróć do swojego domu i opowiadaj, jak wiele uczynił dla ciebie Bóg. I odszedł, głosząc po całym mieście, jak wiele uczynił mu Jezus.      Ps 66,16; Mk 1,45; J 4,28

40. I stało się, gdy Jezus wrócił, że tłum przyjął* Go z radością; albowiem wszyscy Go oczekiwali.

* gr.: apodechomai - przyjąć, powitać z radością

41. A oto przyszedł mąż, imieniem Jair, a był on przełożonym synagogi. A gdy upadł do stóp Jezusa, prosił Go, aby wszedł do jego domu.      Mt 9,18; Mk 5,22; Mk 7,25; J 11,32

42. Albowiem miał córkę jedynaczkę, która miała około dwunastu lat, a ta umierała. A gdy On szedł, naciskały na Niego tłumy.

43. A kobieta, mająca od dwunastu lat upływ krwi, która wszystkie swoje środki na życie wydała u lekarzy, a nie mogła zostać przez żadnego z nich uleczona*,      Kpł 15,25; Mt 9,20

* gr.: therapeuo - przywracać do zdrowia, leczyć, służyć

44. Podeszła z tyłu i dotknęła się skraju* Jego szaty; i natychmiast ustał jej upływ krwi.

* hebr.: cicit - frędzle z wełny na skraju szaty przypominające o Prawie

45. I Jezus powiedział: Kto mnie dotknął? A gdy wszyscy wypierali się, powiedział Piotr i ci, którzy byli z Nim: Mistrzu*! Tłumy cisną się i tłoczą, a Ty mówisz: Kto mnie dotknął?      Łk 5,17; Łk 6,19

* lub: opiekun, dowódca - por. Łk 9,33 przypis *

46. A Jezus powiedział: Ktoś mnie dotknął, bo poznałem, że moc wyszła ze mnie.

47. A widząc kobieta, że nie uszła uwadze*, przystąpiła z drżeniem** i padła przed Nim, i powiedziała Mu przed całym ludem, z jakiego powodu dotknęła się Go, i jak od razu została uzdrowiona.      Rz 10,10

* dosłownie: nie ukryła się; ** gr.: tremo - drżeć, przerażać się, lękać, trząść się z lęku

48. A On jej powiedział: Ufaj*, córko! Wiara twoja cię ocaliła**. Idź w pokoju.      Łk 7,50; Mt 9,2; 2Kor 6,18

* lub: odwagi; ** gr.: sodzo - uratować, zbawić

49. Gdy On jeszcze to mówił, przyszedł ktoś z domu przełożonego synagogi, mówiąc: Twoja córka umarła, nie trudź nauczyciela.

50. Ale Jezus, gdy to usłyszał, odpowiedział mu, mówiąc: Nie bój się; jedynie wierz, a zostanie ocalona*.      Mk 9,23

* gr.: sodzo - uratować, zbawić

51. A po przybyciu do domu, nie pozwolił* wejść nikomu, tylko Piotrowi i Jakubowi, i Janowi, ojcu i matce dziewczynki.      Łk 9,28; Mt 26,37

* gr.: afiemi - dopuścić, zezwolić, dać odejść - por. Mt 18,21 przypis *

52. A wszyscy płakali i bili się w pierś z żalu za nią. Lecz On powiedział: Nie płaczcie! Nie umarła, ale śpi.      Dn 12,2; Dn 11,11-14

53. I naśmiewali* się z Niego, wiedząc, że umarła.

* gr.: katagelao - szydzić, kpić, wyśmiewać

54. A On usunął* wszystkich na zewnątrz, ujął ją za rękę i głośno** powiedział: Dziewczynko, wstań!      J 11,43

* gr.: ekballo - wyrzucić, wypędzić, wypchnąć, odrzucić z pogardą, wyrwać z czegoś; ** gr.: foneo - wydawać dźwięk, krzyczeć, wołać, odzywać się

55. I duch jej powrócił, i natychmiast wstała; i zarządził, aby dano jej jeść.      1P 2,2

56. I zdumieli* się jej rodzice. A On im nakazał, aby nikomu nie opowiadali o tym, co się stało.      Łk 5,14; Mt 8,4; Mt 9,30; Mk 5,43

* gr.: eksistemi - być oszołomionym, wyjść z siebie, oszaleć

↑↑

Rozdział 9

1. A gdy Jezus przywołał do siebie dwunastu swoich uczniów, dał im moc i władzę* nad wszystkimi demonami, i moc, aby uzdrawiali choroby.      Mt 10,1

* lub: autorytet, prawo

2. I wysłał ich, aby głosili Królestwo Boże i uzdrawiali* chorych.

* gr.: iomai - uzdrawiać, leczyć

3. I powiedział do nich: Niczego nie zabierajcie w drogę, ani lasek, ani torby, ani chleba, ani srebra*, ani też nie bierzcie** po dwie tuniki.      Łk 10,4

* tj. srebrnych monet; ** dosłownie: miejcie

4. A do któregokolwiek domu wejdziecie, tam pozostańcie, i stamtąd wychodźcie.

5. A jeśli ktoś nie przyjąłby was, wychodząc z tego miasta, strząśnijcie proch ze swoich stóp na świadectwo* dla nich.      Ne 5,13; Łk 9,48; J 13,20; Dz 13,51

* gr.: martyrion - dowód, świadectwo

6. Wyszli więc, i chodzili po wszystkich wioskach, głosząc dobrą nowinę i wszędzie uzdrawiając*.

* gr.: therapeuo - przywracać do zdrowia, leczyć, służyć

7. I usłyszał tetrarcha Herod o wszystkim, co działo się za* Jego sprawą, i był zaniepokojony, dlatego że niektórzy mówili, że Jan został wzbudzony z martwych;

* dosłownie: przez Niego

8. Niektórzy natomiast, że ukazał się Eliasz; a inni, że powstał z martwych jeden z dawnych proroków.

9. I powiedział Herod: Janowi ja ściąłem głowę, ale kim jest Ten, o którym słyszę takie rzeczy? I szukał sposobności, aby Go zobaczyć.      Mt 14,1; Łk 23,8

10. A gdy wrócili apostołowie, opowiedzieli Mu, co uczynili. A On wziął ich ze sobą i usunął się na osobność, na miejsce pustynne przy mieście, które nazwano Betsaida.

11. Tłumy jednak dowiedziały się o tym i podążały za Nim; i gdy je przyjął, mówił im o Królestwie Bożym; i uzdrawiał tych, którzy potrzebowali uzdrowienia.      Łk 5,31

12. A gdy dzień chylił się ku wieczorowi, przystąpiło więc dwunastu, mówiąc do Niego: Rozpuść tłum, aby odszedł do okolicznych miasteczek i wsi, tam się zatrzymali i znaleźli żywność; bo tu jesteśmy na miejscu pustynnym*.      J 6,5; Mt 14,15; Mk 6,35

* lub: pustkowiu

13. A On powiedział do nich: Dajcie* wy im jeść. A oni powiedzieli: Nie mamy więcej niż pięć chlebów i dwie ryby, chyba że pójdziemy i kupimy żywności dla całego tego ludu.      Lb 11,21-23

* gr.: didomi - darować, dać, upoważnić

14. Było tam bowiem około pięciu tysięcy mężczyzn. I powiedział do swoich uczniów: Rozłóżcie ich grupami po pięćdziesięciu.

15. I uczynili tak, i posadzili wszystkich.

16. A On wziął owe pięć chlebów i dwie ryby, podniósł wzrok ku niebu, błogosławił* je, i połamał, i dawał uczniom, aby podawali tej rzeszy.      2Krl 4,44; Łk 22,19; Rz 14,6; 1Tm 4,4

* gr.: eulogeo - sławić, chwalić (Boga), być pobłogosławionym

17. I zjedli, i wszyscy byli nasyceni; i zebrano pozostałych kawałków dwanaście koszy.

18. I stało się, gdy modlił się samotnie, a byli razem z Nim uczniowie, że zapytał ich, mówiąc: Co mówią o mnie tłumy? Kim ja jestem według nich?      Łk 22,39; Mt 16,13; Mk 8,27

19. A oni w odpowiedzi, rzekli: Janem Chrzcicielem, a inni Eliaszem, jeszcze inni mówią, że powstał* z martwych jeden z dawnych proroków.

* gr.: anistemi - powstać, ukazać, wystąpić

20. I powiedział im: Wy natomiast mówicie, że kim ja jestem? A w odpowiedzi Piotr, rzekł: Mesjaszem* Boga.      J 6,68; J 11,27; Mt 22,42

* gr.: christos - Chrystus, Pomazaniec, Namaszczony

21. Ale On surowo napomniał ich i rozkazał, aby nikomu o tym nie mówili,

22. Mówiąc, że Syn Człowieczy musi wiele wycierpieć i być odrzucony* przez starszych, arcykapłanów i uczonych w Piśmie, i zostać zabity, a trzeciego dnia zostać wzbudzonym** z martwych.      Mk 8,31; Łk 24,7; Mk 10,34

* lub: odrzucony jako, nienadający się; ** gr.: egeiro - wzbudzić, wznieść, wstawać, obudzić ze snu

23. I mówił też do wszystkich: Jeśli ktoś chce iść za mną, niech wyprze się samego siebie i niech weźmie swój krzyż codziennie*, i niech idzie za mną.      Mt 10,38; Mk 8,34

* brak w mss Byz

24. Albowiem kto chce zachować swoje życie*, straci je; a kto straci swoje życie dla** mnie, ten je ocali***.      Łk 17,33; Dz 20,24; Obj 12,11

* lub: duszę - gr.: psyche; ** lub: z powodu; *** zbawić, uratować

25. Bo co za korzyść odniesie człowiek, gdy cały świat pozyska, a samego siebie zgubi* lub poniesie szkodę.      Łk 12,19; Mt 16,26

* lub: zatraci

26. Albowiem kto wstydzi się mnie i moich słów, tego i Syn Człowieczy będzie się wstydzić, kiedy przyjdzie w chwale swojej, Ojca i świętych aniołów.      Mk 8,38; Mt 24,30; Obj 3,5

27. Ale prawdziwie mówię wam: Niektórzy z tych, którzy tutaj stoją, nie skosztują śmierci, aż* ujrzą Królestwo Boże.      Mt 16,28; Mk 9,1; 2P 1,16

* lub: aż do, dopóki

28. I stało się w jakieś osiem dni po tych słowach, że wziął ze sobą Piotra i Jana, i Jakuba i wszedł na górę, aby się modlić.

29. I gdy modlił się, zmienił* się wygląd Jego oblicza, a Jego szaty stały się białe i promieniejące.      Wj 34,29; Mk 9,3

* dosłownie: (był) inny, różny

30. I oto dwaj mężowie rozmawiali z Nim, a byli to Mojżesz i Eliasz;

31. Którzy ukazali się w chwale i mówili o Jego odejściu, którego zamierzał dokonać* w Jerozolimie.      1P 1,11-12

* dosłownie: wypełnić

32. A Piotra i tych, którzy byli z Nim, zmógł* sen; a gdy ocknęli się, ujrzeli Jego chwałę**, i dwóch mężów, którzy razem z Nim stali.      Iz 60,1; Wj 33,18; J 1,14; 2P 1,16

* dosłownie: obciążył, przygniótł; ** gr.: doksa - majestat, blask, wspaniałość, splendor

33. I stało się, w chwili gdy oni się z Nim rozstawali, że Piotr powiedział do Jezusa: Mistrzu*! Dobrze nam tu być; uczyńmy trzy namioty: Tobie jeden i Mojżeszowi jeden, i Eliaszowi jeden; nie wiedział** bowiem co mówi.

* gr.: epistates - opiekun, dowódca, mistrz; ** nie rozumiał

34. A gdy on to mówił, pojawił się obłok i zacienił ich; i bali się, gdy tamci wchodzili w obłok.      Wj 14,19; Wj 40,34

35. I rozległ* się głos z obłoku, mówiący: To jest mój Syn umiłowany, Jego słuchajcie.      Hbr 3,15; Mt 3,17; Mt 17,5; 2P 1,17

* dosłownie: stał się

36. A gdy przebrzmiał* ten głos, Jezus znalazł się sam. A oni zamilkli, i o tym, co widzieli** nikomu w tych dniach nic nie oznajmili.

* dosłownie: stać się; ** gr.: horao - przyglądać się uważnie, patrzeć

37. I stało się, że w następnym dniu, gdy zeszli z góry, wyszedł Mu na spotkanie liczny tłum.      Mk 9,14

38. I oto pewien mężczyzna z tłumu zawołał, mówiąc: Nauczycielu! Proszę Cię, spójrz* na mojego syna, bo jest moim jedynakiem.

* gr.: epiblepo - przypatrzeć się, zwrócić uwagę, wpatrzeć się

39. I oto duch* chwyta go, i nagle krzyczy, i szarpie nim tak, że aż się pieni, i z trudem odstępuje** od niego, tłukąc nim.

* gr.: pneuma - duch, tchnienie, wiatr, duch ludzki; ** lub: opuszcza

40. I prosiłem Twoich uczniów, aby go wyrzucili*, a nie mogli.      2Krl 4,31

* dosłownie: wyrzucali

41. Wtedy Jezus w odpowiedzi, rzekł: O pokolenie* bez wiary i przewrotne! Jak długo będę z wami, i będę was znosił**? Przyprowadź tu swojego syna.      Mt 3,7; Mk 9,19; Dz 2,40

* gr.: genea - ród, plemię, naród, pokolenie; ** gr.: anechomai - znosić, wytrzymywać, wytrwać

42. A wtedy, gdy on podchodził, szarpnął nim zły duch i potrząsnął nim; ale Jezus zgromił* ducha nieczystego i uzdrowił chłopca, i oddał go jego ojcu.

* gr.: eptimao - por. Mk 8,32 przypis **

43. A wszyscy zdumiewali się nad wielkością Boga. A gdy wszyscy byli pełni podziwu nad tym wszystkim, co Jezus uczynił, powiedział do swoich uczniów:      Łk 22,69; 1P 1,5

44. Nastawcie swoje uszy na te słowa; bowiem Syn Człowieczy ma być wydany w ręce ludzi.      Łk 24,7; Mt 16,21; Mt 20,19

45. Lecz oni nie rozumieli tej wypowiedzi*, i była zakryta przed nimi, tak, aby jej nie pojęli, a bali się Go spytać o tę wypowiedź*.

* gr.: rhema - słowo, szczególnie słowo wypowiedziane

46. A przyszło* im na myśl**, kto z nich mógłby być większy.      Łk 22,24; Mt 18,1; Mk 9,33

* dosłownie: wejść, przybyć; ** lub: rozważanie wewnętrzne, zamysł

47. A Jezus, poznając myśli ich serca, wziął dziecko i postawił je przy sobie,      J 2,24

48. I powiedział im: Kto przyjąłby* to dziecko w moim imieniu, mnie przyjmuje; jeśli ktoś mnie przyjmuje, przyjmuje Tego, który mnie posłał; albowiem kto jest najmniejszy między wami wszystkimi, ten będzie wielki.      Mk 9,37

* gr.: dechomai - wziąć ręką, przyjąć przychylnie

49. A Jan w odpowiedzi, rzekł: Mistrzu! Widzieliśmy kogoś, kto w Twoim imieniu wygania demony i zabroniliśmy mu, dlatego że nie chodzi* z nami.      Lb 11,26-30; Dz 4,18

* lub: nie podąża - domyślnie (za Tobą) z nami

50. I powiedział do niego Jezus: Nie zabraniajcie mu; bo kto nie jest przeciwko nam, ten jest z nami.      Łk 11,23; Mt 12,30; Flp 1,15

51. A gdy się wypełniły Jego dni, że miał być wzięty w górę, stało się, że On zwrócił* swoje oblicze, aby iść do Jerozolimy.      Iz 50,7; 1P 4,1

* idiom: postanowił mocno, utwierdził się w postanowieniu

52. I wysłał posłańców przed sobą*, którzy idąc weszli do miasteczka Samarytan, aby przygotować dla Niego miejsce.      J 4,4; Mt 10,5; J 8,48

* dosłownie: przed swoim obliczem

53. Lecz oni Go nie przyjęli, dlatego że zmierzał* ku Jerozolimie.

* dosłownie: oblicze Jego zmierzało

54. A widząc to uczniowie Jego, Jakub i Jan, powiedzieli: Panie! Chcesz, a powiemy, żeby z nieba zstąpił ogień i ich zniszczył, tak jak to uczynił Eliasz?      Rdz 19,24; 2Krl 1,9-14

55. Ale Jezus obrócił się i surowo napomniał* ich, mówiąc: Wy nie wiecie, jakiego jesteście ducha.      Mt 16,23

* lub: skarcił, zgromił

56. Albowiem Syn Człowieczy nie przyszedł zatracić* dusze ludzkie, ale je zbawić. I poszli do innego miasteczka.      Łk 19,10; Mt 18,11; J 12,47

* lub: zniszczyć, zgubić

57. I stało się, gdy oni szli, że w drodze ktoś powiedział do Niego: Pójdę* za Tobą, dokądkolwiek pójdziesz, Panie!      Obj 14,4; Mt 8,19

* gr.: akoloutheo - towarzyszyć, iść z kimś lub za kimś, być posłusznym

58. A Jezus powiedział do niego: Lisy mają jamy, a ptaki z nieba gniazda; lecz Syn Człowieczy nie ma, gdzie by skłonił głowę.

59. I powiedział do innego: Pójdź za mną! Ale on powiedział: Panie! Pozwól mi najpierw odejść* i pogrzebać mojego ojca.      Ag 1,2; Mt 4,19

* gr.: aperchomai - odejść, oddalić się w celu pójścia za kimś

60. Ale Jezus powiedział mu: Pozwól umarłym pogrzebać swoich umarłych, a ty idź* i rozgłaszaj** Królestwo Boże.      Ef 2,1; Ef 2,5; 1Tm 5,6

* dosłownie: odejdź - w. 59 przypis *; ** lub: rozsławiać, szerzyć, ogłaszać wszędzie

61. Powiedział też i inny: Pójdę za Tobą, Panie! Ale najpierw pozwól mi pożegnać* się z tymi, którzy są w moim domu.      Łk 14,33

* gr.: apotassomai - odłożyć, oddzielić, rozstać się, pożegnać, wyrzec

62. A Jezus powiedział do niego: Nikt, kto przykłada* swoją rękę do pługa i spogląda** do tyłu, nie jest zdatny do Królestwa Bożego.      Łk 17,31; Hbr 10,38

* lub: kładzie na pług; ** dosłownie: patrzy

↑↑

Rozdział 10

1. A potem wyznaczył Pan i innych siedemdziesięciu, i wysłał* ich po dwóch przed sobą** do każdego miasta i miejsca, do którego sam miał przyjść.      Mt 10,1; Mk 6,7

* gr.: apostello - wysyłać, polecić komuś odejść; ** dosłownie: obliczem

2. I mówił im: Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście więc Pana żniwa, aby wypychał robotników na swoje żniwo.      Mt 9,37; J 4,35; 2Tes 3,1; Mk 16,15; Dz 8,4

3. Idźcie*; oto ja posyłam was jak jagnięta w sam środek wilków.      Mt 10,16; Mt 7,15; J 10,12; Dz 20,29

* gr.: hypago - odejdźcie - por. Mt 4,10 przypis *

4. Nie noście ze sobą sakiewki, torby, ani sandałów, i nikogo w drodze nie pozdrawiajcie*.      Łk 9,3; 1Kor 9,7

* gr.: asapodzomai - witać serdecznie

5. A do jakiegokolwiek domu wejdziecie, najpierw mówcie: Pokój temu domowi.

6. I jeśli tam rzeczywiście będzie syn pokoju, spocznie* na nim wasz pokój; a jeśli nie, wróci do was.

* gr.: epanapauomai - spocząć, osiąść, polegać

7. A w tym domu pozostańcie, jedząc i pijąc u nich, albowiem godny jest robotnik swojej zapłaty; nie przechodźcie z domu do domu.

8. A gdy wejdziecie do jakiegoś* miasta, a tam was przyjmą, jedzcie to, co wam podadzą;      1Kor 9,4; 1Tm 5,17; 2Tm 2,6

* lub: któregokolwiek

9. I uzdrawiajcie w nim chorych*, i mówcie im: Przybliżyło** się do was Królestwo Boże.      Łk 17,20; J 3,3

* lub: słabych; ** jest bliskie

10. A gdy wejdziecie do jakiegoś miasta, a tam nie przyjmą was, wyjdźcie na jego ulice* i powiedzcie:

* gr.: plateia - szeroka droga, ulica, plac

11. Nawet pył, który przylgnął do nas z waszego miasta, na was strząsamy; ale wiedzcie to, że przybliżyło* się do was Królestwo Boże.      Lm 4,6; Mt 10,15; Mk 6,11

* lub: jest bliskie

12. A mówię wam, że w owym dniu lżej będzie Sodomie, niż temu miastu.      Rdz 19,24

13. Biada* tobie, Chorazynie! Biada tobie, Betsaido! Bo gdyby w Tyrze i w Sydonie dokonały się te dzieła mocy**, które dokonały się wśród was, dawno by w worze i w popiele siedząc, upamiętały*** się.      Dn 9,3; Mt 11,20

* gr.: ouai - wyraz dźwiękonaśladowczy „och” wyrażający żal lub trwogę; ** lub: cuda; *** zmienić myślenie, zawrócić

14. Dlatego Tyrowi i Sydonowi lżej będzie na sądzie, niż wam.      Łk 12,47; J 3,19; Rz 2,1

15. A ty, Kafarnaum, aż do nieba będąc wywyższone, aż do Hadesu* zostaniesz strącone.      Iz 14,13

* gr.: określenie krainy umarłych - hebr.: Szeol

16. Kto was słucha, mnie słucha; a kto was odrzuca, mnie odrzuca*; a kto mnie odrzuca, odrzuca Tego, który mnie posłał.      Lb 14,2; Łk 9,48; J 13,20

* lub: nie przyjmuje, lekceważy

17. I wróciło owych siedemdziesięciu z radością, mówiąc: Panie! W Twoim imieniu demony są nam podległe.      J 12,31; Obj 12,7

18. A wtedy powiedział im: Widziałem jak szatan niby błyskawica spadł z nieba.

19. Oto daję wam władzę*, abyście deptali po wężach i po skorpionach, i po całej mocy nieprzyjaciela, a nic wam na pewno** nie wyrządzi krzywdy***.      Ps 91,13

* gr.: eksousia - prawo, moc; ** gr.: ou me - podwójne zaprzeczenie; *** lub: szkodzić, niszczyć

20. Jednak nie radujcie się z tego, że duchy są wam poddane; ale radujcie się raczej z tego, że imiona wasze zostały zapisane w niebiosach.      Mt 11,27; Mt 28,18; J 5,22; Hbr 2,8

21. W tej właśnie godzinie rozradował się Jezus w duchu i powiedział: Wyznaję* Ojcze, PANIE nieba i ziemi, że zakryłeś te rzeczy przed mądrymi i roztropnymi, a objawiłeś je niemowlętom! Tak, Ojcze – gdyż uznałeś to za dobre** przed Tobą.      Hbr 2,8

* lub: wysławiam, przyznaję otwarcie; ** dobra wola, upodobanie

22. Wszystko zostało mi przekazane od Ojca mojego; i nikt nie wie, kim jest Syn, tylko Ojciec, i kim jest Ojciec, tylko Syn, i ten, komu Syn zechce to objawić*.      Mt 11,27; Mt 28,18; J 3,35

* gr.: apokalypto - odkryć, odsłonić, ujawnić - (nagle)

23. Wtedy odwrócił się do uczniów i na osobności powiedział im: Błogosławione* oczy, które widzą to, co wy widzicie.

* lub: szczęśliwe

24. Bo mówię wam, że wielu proroków i królów chciało widzieć to, co wy widzicie, a nie widzieli; i słyszeć to, co wy słyszycie, a nie słyszeli.      J 8,56; Hbr 11,13; Hbr 11,39; 1P 1,10

25. I oto powstał pewien znawca Prawa*, wystawiając Go na próbę**, pytał: Nauczycielu! Co mam czynić, abym odziedziczył życie wieczne?

* gr.: nomikos - znawca Prawa, uczony; ** lub: doświadczyć, kusić - por. Jk 1,13 przypis *

26. A On powiedział do niego: Co zostało napisane w Prawie? Jak czytasz?      Mt 22,35

27. A on w odpowiedzi, rzekł: Będziesz miłował PANA, Boga twojego, z całego swojego serca, i z całej swojej duszy, i z całej swojej siły, i z całej swojej myśli; a swojego bliźniego – jak samego siebie.      Pwt 6,5; Kpł 19,18

28. I powiedział mu: Dobrze odpowiedziałeś; to czyń, a będziesz żył.      Kpł 18,5; Ne 9,29

29. A on, chcąc samego siebie usprawiedliwić*, powiedział do Jezusa: A kto jest moim bliźnim?      Rz 4,2

* lub: czynić sprawiedliwość (zachować?)

30. A Jezus, nawiązując do tego, powiedział: Pewien człowiek schodził z Jerozolimy do Jerycha i wpadł w ręce bandytów, którzy go obdarli i zadali mu ciosy, odeszli, zostawiając go losowi na pół umarłego.      Joz 16,1

31. A przez przypadek schodził tą drogą pewien kapłan, a gdy go zobaczył, przeszedł na drugą stronę.      Kpł 21,1-3

32. Podobnie i Lewita, który zjawił się na tym miejscu, podszedł, a gdy go zobaczył, przeszedł na drugą stronę.      Dz 18,32; 2Tm 3,2

33. Natomiast pewien Samarytanin podróżując, przechodził obok niego i gdy go zobaczył, zlitował się*.

* gr.: splanchnidzomai - być głęboko poruszony, zdjęty litością

34. I gdy przystąpił, owinął jego rany, polewając je oliwą i winem, i wsadził go na swoje zwierzę, przyprowadził go do gospody i zaopiekował się nim.      Mt 5,43; Rz 12,20

35. A nazajutrz, gdy wyruszał, wyjął dwa denary i dał gospodarzowi zajazdu, mówiąc do niego: Otocz go opieką, a cokolwiek ponad to wydasz, ja, gdy wrócę, oddam ci.

36. Jak ci się wydaje, który więc z tych trzech, był bliźnim tego, który wpadł w ręce bandytów*?

* gr.: lestes - rabuś, zabójca, buntownik

37. A on powiedział: Ten, który mu okazał* miłosierdzie. Powiedział więc mu Jezus: Idź, i ty czyń podobnie.      Prz 14,21

* dosłownie: uczynił

38. I stało się, gdy oni szli, że On wszedł do jednego miasteczka, a pewna kobieta o imieniu Marta, ugościła Go w swoim domu.

39. Miała ona siostrę, która nazywała się Maria; ta przysiadła u stóp Jezusa i słuchała Jego słowa.      Łk 8,35

40. Ale Marta* zajęta** była przy wielu posługach, przystąpiła więc i powiedziała: Panie! Czy nie obchodzi*** Cię to, że moja siostra zostawiła mnie samą, abym usługiwała? Powiedz więc jej, aby mnie wsparła.      J 11,1; J 12,2

* tj. gospodyni, pani domu; ** krzątała się; *** gr.: melo - martwić się, troszczyć się, zależeć komuś, obchodzić

41. A Jezus w odpowiedzi, rzekł jej: Marto, Marto, troszczysz i kłopoczesz się o wiele;      Łk 21,34; Mk 4,19; 1Kor 7,32

42. A tylko jedno jest potrzebne. A Maria dobrą cząstkę wybrała, która nie będzie jej odjęta.      Ps 16,5; Ps 27,4; Ps 73,25; Łk 18,22

↑↑

Rozdział 11

1. I stało się, że Jezus modlił się w pewnym miejscu, i gdy skończył, jeden z Jego uczniów powiedział: Panie! Naucz nas modlić się, jak i Jan nauczył swoich uczniów.      Mt 6,9; Rz 8,26

2. Powiedział więc im: Kiedy modlicie się, mówcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebiosach! Niech Twoje imię zostanie uświęcone*; niech przyjdzie Twoje Królestwo; niech się stanie Twoja wola, jak w niebie, tak i na ziemi.      Iz 63,16

* gr.: hagiadzo - oddzielić od tego co pospolite, przeznaczyć do

3. Chleba naszego codziennego daj nam na każdy dzień.      Prz 30,8; Obj 11,15

4. I odpuść nam nasze grzechy; albowiem i my sami odpuszczamy każdemu, kto wobec nas jest winny. I nie wprowadź nas w pokusę*, ale nas uratuj** od złego.      Ps 32,5; Mt 26,41; J 17,15

* por. Mt 6,13 przypis *; ** gr.: hryomai - wyrwać, wyzwolić

5. I powiedział do nich: Kto z was mając przyjaciela, pójdzie do niego o północy i powie do niego: Przyjacielu! Pożycz mi trzy chleby;

6. Ponieważ przyjaciel mój przybył do mnie z drogi, a nie mam, co przed nim położyć.

7. A on będąc w środku, w odpowiedzi, rzekłby: Nie zadawaj mi trudu*; już drzwi zamknięte, a dzieciątka moje są ze mną w łóżku; nie mogę wstać i dać ci.

* lub: nie kłopocz

8. Mówię wam: Nawet gdyby nie wstał i nie dał, mimo że jest jego przyjacielem, to wstanie i na pewno* da z powodu jego natręctwa, tyle ile potrzebuje.      Łk 18,1-8

* lub: rzeczywiście

9. I ja wam mówię: Proście, a będzie* wam dane; szukajcie, a znajdziecie; pukajcie, a będzie* wam otworzone.      Mt 7,7

* lub: zostanie

10. Każdy bowiem, kto prosi, otrzymuje; a kto szuka, znajduje; a temu, co puka, zostanie otworzone.      Iz 55,6; J 14,13

11. A jeśli jakiegoś ojca pośród was, syn poprosi o chleb, czy poda mu kamień? A jeśli o rybę, czy zamiast ryby poda mu węża?

12. A jeśli prosi o jajko, czy poda mu skorpiona?      Ez 2,6; Łk 10,9; Obj 9,10

13. Jeśli więc wy, będąc złymi*, umiecie dawać dobre dary swoim dzieciom, o ileż bardziej Ojciec wasz z nieba da Ducha Świętego tym, którzy Go proszą?      Rdz 6,5; Hi 15,14; Ez 36,27; J 4,10; J 7,38-39

* lub: niegodziwi

14. I wypędzał demona z człowieka, a ten był niemy; stało się, gdy wyszedł ów demon, że niemy przemówił; a tłumy zdziwiły się.

15. Lecz niektórzy z nich mówili: Przez Belzebuba*, władcę demonów, wyrzuca demony.      Mt 12,22; Mt 10,25; Mk 3,22

* tj. ironicznie - „Pan much” - bóstwo Ekronitów - por. 2Krl 1,2

16. A inni, wystawiając Go na próbę*, żądali od Niego znaku z nieba.      Mt 16,1; Mk 8,11; J 6,30

* gr.: peiradzo - poddawać próbie, doświadczać, kusić

17. Ale On, znając ich myśli*, powiedział im: Każde królestwo, które zostało podzielone** samo w sobie, pustoszeje, a dom na dom się wali.      Mt 12,26; Jk 3,5

* lub: rozważanie wewnętrzne, zamysł; ** lub: rozdwojony, podzielony na części

18. A jeśli i szatan podzielony jest sam w sobie, jak ostoi się jego królestwo? Bo mówicie, że ja przez Belzebuba wyganiam demony.

19. A jeśli ja przez Belzebuba wyrzucam demony, to synowie wasi przez kogo wyrzucają? Dlatego oni będą waszymi sędziami.

20. A jeśli ja palcem Boga wyganiam demony, wtedy przyszło do was Królestwo Boga.      Wj 8,19; Ps 8,3; Mt 12,28

21. Gdy uzbrojony siłacz strzeże swego dziedzińca, jego mienie spoczywa w pokoju;

22. Ale kiedy mocniejszy od niego przychodzi i zwycięża go, zabiera całą jego zbroję, w której pokładał ufność, a łupy jego rozdaje.      Iz 53,12; Kol 2,15; Hbr 2,14; 1J 4,4

23. Kto nie jest ze mną, jest przeciwko mnie, a kto nie zbiera ze mną, rozprasza*.      Łk 9,50; Mt 12,30

* gr.: skorpidzo - rozsypywać, rozrzucać, rozdzielać

24. Gdy duch nieczysty wychodzi z człowieka, przechodzi przez miejsca suche*, szukając odpoczynku, i gdy go nie znajdzie, mówi: Wrócę do mojego domu, skąd wyszedłem.      Mt 12,43; Hi 1,7; 1P 5,8

* lub: bezwodne

25. I gdy przychodzi, znajduje go wymieciony i przyozdobiony.      Mt 12,44; 2Tes 2,9; 2P 2,10

26. Wtedy idzie i bierze z sobą siedem innych duchów bardziej niegodziwych od siebie, i gdy wchodzą, mieszkają tam; i końcowy stan tego człowieka staje się gorszy niż pierwszy.      Mt 23,15; 1P 2,20-22; J 5,14; 2P 2,20

27. I stało się, gdy On to mówił, że pewna kobieta z tłumu podniosła swój głos i powiedziała: Błogosławione łono, które Cię nosiło, i piersi, które ssałeś!      Łk 1,28; Łk 1,42

28. A On powiedział: Błogosławieni* są raczej ci, którzy słuchają Słowa Bożego i go strzegą**.      Ps 1,1-3; Łk 8,21; Jk 1,22-25; Obj 22,14

* lub: szczęśliwi; ** lub: przestrzegają

29. A gdy zgromadzał się tłum, zaczął mówić: To pokolenie jest złe; żąda znaku, ale nie będzie mu dany znak, jak tylko znak proroka Jonasza.      Jo 2,1; Łk 9,41; Mt 12,38; 1Kor 1,22

30. Albowiem jak Jonasz stał się znakiem dla mieszkańców Niniwy, tak będzie i Syn Człowieczy znakiem dla tego pokolenia.      Jo 1,17; Łk 24,46; Mt 12,40

31. Królowa z południa powstanie* na sąd z mężami tego pokolenia i uzna ich za zasługujących na karę**; bo przyszła z krańców ziemi, aby słuchać mądrości Salomona; a oto tutaj ktoś więcej niż Salomon.      1Krl 10,1

* domyślnie (z martwych); ** potępi, wyda sąd przeciwko

32. Mężowie z Niniwy staną na sądzie z tym pokoleniem i uznają ich za zasługujących na karę; bo upamiętali się wskutek głoszenia Jonasza; a oto tutaj ktoś więcej niż Jonasz.

33. A nikt, gdy zapali lampę, nie stawia jej w ukryciu, ani pod korcem*, ale na świeczniku, aby ci, którzy wchodzą, widzieli światło.      Mt 5,15; Mk 4,21

* tj. naczynie na zboże o pojemności

34. Lampą ciała jest oko; jeśli więc twoje oko jest prosto patrzące*, całe twoje ciało jest jasne; a jeśli byłoby złe**, i twoje ciało będzie ciemne.

* tj. nie zezowate; ** lub: niegodziwe - Mt 6,24

35. Uważaj* więc, czy światło w tobie nie jest ciemnością.      Mt 6,22

* lub: bacz

36. Jeśli więc całe twoje ciało* jest jasne, nie mając w sobie jakiejś części ciemnej, będzie całe tak jasne, jak gdyby cię lampa blaskiem oświeciła.      Prz 4,18

* gr.: soma - żywe ciało, tkanka, osoba, zwłoki

37. A gdy to mówił, zaprosił Go pewien faryzeusz, aby u niego zjadł obiad*; a gdy wszedł, spoczął przy stole.      Mt 15,2; Mk 7,3

* lub: śniadanie

38. A widząc to faryzeusz, zdziwił się, że najpierw nie zanurzył* rąk przed obiadem.

* gr.: baptidzo - nie dokonał rytualnego obmycia rąk przez zanurzenie

39. A Pan powiedział do niego: Teraz wy, faryzeusze, oczyszczacie to, co jest na zewnątrz kubka i misy; ale to, co jest wewnątrz was, pełne jest grabieży i niegodziwości.      Mt 23,25

40. Bezmyślni*! Czy ten, który uczynił to, co jest zewnątrz, nie uczynił też tego, co jest wewnątrz?      1Sm 16,7

* lub: bezrozumni, lekkomyślni

41. Raczej z tego, co jest wewnątrz, ofiarujcie dar miłosierdzia*; a oto, wszystko będzie dla was czyste.

* lub: wsparcie dla ubogich, jałmużna

42. Ale biada wam faryzeuszom, gdyż dajecie dziesięcinę z mięty i z ruty*, i z każdego ziela, a omijacie sprawiedliwość i miłość Boga; te rzeczy trzeba było czynić, a tamtych nie opuszczać.      Kpł 27,30; Ne 10,37; Ml 3,8

* tj. krzewiasta roślina wysokości 60 cm stosowana w medycynie

43. Biada wam faryzeuszom, gdyż miłujecie pierwsze ławy w synagogach i pozdrowienia na rynkach.      Prz 16,18; Mt 23,6; Łk 14,7

44. Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy! Bo jesteście jak grobowce nieoznaczone, a ludzie, którzy po nich chodzą, nie wiedzą o tym.      Ps 5,9; Mt 23,27; Dz 23,23

45. A w odpowiedzi, pewien znawca Prawa powiedział do niego: Nauczycielu! To mówiąc i nas znieważasz*.

* lub: obrażasz

46. A On powiedział: I wam, znawcom* Prawa biada, że obciążacie ludzi ciężarami niemożliwymi do uniesienia, a sami nawet jednym ze swoich palców tych ciężarów nie dotykacie.

* gr.: nomikos - nauczyciel Prawa, biegły w Prawie

47. Biada wam, że budujecie grobowce prorokom, a wasi ojcowie ich pozabijali.

48. A zatem świadczycie, że zgadzacie się z czynami swoich ojców. Oni ich wprawdzie pozabijali, a wy budujecie ich grobowce.

49. Dlatego też i Mądrość Boża powiedziała: Poślę do nich proroków i apostołów, a z nich niektórych zabiją i będą prześladować;

50. Aby zażądano od tego pokolenia krwi wszystkich proroków, która jest przelana od założenia świata,      Rdz 9,5; Ps 9,12; Obj 18,20

51. Od krwi Abla aż do krwi Zachariasza, który zginął pomiędzy ołtarzem a domem* Boga; tak, mówię wam, zostanie zażądana od tego pokolenia.      Rdz 4,8; 2Krn 24,20-22; Mt 23,35

* gr.: oikos - dom tu: w znaczeniu domu Bożego, rodzina, mieszkanie

52. Biada wam, znawcom Prawa, że zabraliście klucz poznania; sami nie weszliście, a tym, którzy chcą wejść*, przeszkodziliście.      Ml 2,7-8; J 7,47-52

* dosłownie: wchodzącym

53. A gdy im to mówił, zaczęli uczeni w Piśmie i faryzeusze gwałtownie* występować przeciwko Niemu i wypytywać Go odnośnie wielu rzeczy,

* dosłownie: strasznie, boleśnie

54. Zastawiając pułapkę* na Niego i dążąc, aby Go pochwycić** na jakimś słowie z Jego ust, aby Go oskarżyć.      Ps 37,32; Mt 22,15

* lub: czyhając na Niego; ** dosłownie: złapać, upolować

↑↑

Rozdział 12

1. Wtedy, gdy zgromadziło się wiele tysięcy* ludu, tak że jedni po drugich deptali, zaczął mówić do swoich uczniów: Przede wszystkim zważcie** na zakwas faryzeuszów, którym jest obłuda.      Mt 16,6; Mk 8,15

* gr.: myrias (miriada) - dziesięć tysięcy, tu: w l.mn.; ** gr.: prosecho - zważać na siebie, poświęcać uwagę, chronić się

2. A nie ma nic zakrytego, co nie zostanie odsłonięte, i nic tajemnego, co nie byłoby poznane.      Kaz 12,14; Łk 8,17; 1Kor 4,5

3. Dlatego, co mówiliście w ciemności, będzie słyszane w świetle, i co szeptaliście do ucha w alkierzach*, głoszone będzie na tarasach**.

* lub: pomieszczenia prywatne, tajne; ** tj. dachach

4. A mówię wam, moim przyjaciołom*: Nie bójcie się tych, którzy zabijają ciało, a potem nie mają już nic więcej, co mogliby uczynić.      Iz 51,7; J 15,14

* gr.: filos - kochający, życzliwy, przyjazny

5. Pokażę wam natomiast, kogo macie się bać: Bójcie się Tego, który, gdy zabije, ma władzę* wrzucić do Gehenny**, to wam mówię, Tego się bójcie.      Mt 10,28; Mt 25,41

* lub: prawo, moc; ** tj. dolina Hinnom - symbol wiecznego potępienia

6. Czyż pięciu wróbli nie sprzedają za dwa assariony*? I ani jeden z nich nie jest zapomniany przed obliczem Boga.      Mt 10,29; Ps 50,10; Pwt 22,6; Mk 11,13

* moneta o bardzo niskiej wartości

7. Ale i włosy na waszej głowie wszystkie są policzone. Nie bójcie się więc; więcej znaczycie* niż wiele wróbli.

* lub: jesteście ważniejsi

8. A mówię wam: Każdy kto przyzna* się do mnie przed ludźmi, do tego i Syn Człowieczy przyzna się przed aniołami Boga;

* lub: wyznać, ogłosić publicznie, oznajmić otwarcie

9. A kto wyparłby się mnie przed ludźmi, ten dozna odrzucenia przed aniołami Boga.

10. I każdy, kto powie jakieś słowo na Syna Człowieczego, temu będzie odpuszczone; a temu, kto by bluźnił* przeciwko Duchowi Świętemu, nie zostanie odpuszczone.      Mt 12,31; Mk 3,28; 1Tm 1,13

* gr.: blasfemeo - por. Mk 2,7 przypis *

11. A gdy was będą prowadzić do synagog, i przed rządzących i władze, nie martwcie* się, jak macie się bronić, i co macie mówić.      Łk 21,12; Mt 10,17; Mk 13,9

* lub: troszczcie się

12. Duch Święty bowiem nauczy was w tej godzinie, co trzeba powiedzieć.

13. I powiedział do Niego ktoś z ludu: Nauczycielu! Powiedz mojemu bratu, aby podzielił się ze mną dziedzictwem.

14. A On powiedział do niego: Człowieku! Kto mnie ustanowił sędzią lub rozjemcą* nad wami?

* gr.: meristes - rozjemca, rozdzielający np. dziedzictwo

15. I powiedział do nich: Uważajcie i strzeżcie się chciwości, gdyż życie człowieka nie jest zależne od obfitości jego majętności.

16. I powiedział im podobieństwo*, mówiąc: U pewnego bogatego człowieka obrodziło pole.

* dosłownie: położyć obok, przykład, porównanie

17. I rozważał w sobie, mówiąc: Co mam zrobić, skoro* nie mam gdzie gromadzić moich plonów?      Łk 22,12; Dz 1,30

* lub: jako że, ponieważ

18. I powiedział: To uczynię: Zburzę swoje spichlerze i większe pobuduję, i zgromadzę wszystkie moje plony i wszystkie swoje dobra;

19. I powiem mojej duszy: Duszo! Masz wiele dóbr złożonych na wiele lat; odpocznij, jedz, pij, i bądź dobrej myśli.      Kaz 11,9

20. Ale Bóg powiedział do niego: Bezmyślny! Tej nocy zażądają od ciebie twojej duszy, a to, co przygotowałeś, czyje będzie?

21. Tak będzie i z tym, który dla siebie gromadzi* skarby, a nie wzbogaca się u Boga.

* gr.: thesauridzo - gromadzić, zbierać, trzymać w zapasie

22. Do swoich uczniów natomiast powiedział: Dlatego mówię wam: Nie troszczcie się o swoje życie*, co będziecie jeść, ani o ciało, w co się przyodziejecie.      Mt 6,25

* lub: duszę

23. Dusza* więcej znaczy niż pokarm, a ciało niż ubranie.

* gr.: psyche - istota żywa, dusza jako ośrodek woli, uczuć, myśli, życie, tchnienie, oddech, osoba

24. Przyjrzyjcie* się krukom, że nie sieją ani żną, nie mają spiżarni ani spichlerza, a Bóg je żywi; o ile bardziej wy jesteście ważniejsi niż ptaki?      Ps 147,9; Mt 10,21; Łk 12,7

* lub: dostrzeżcie

25. A któż z was, troszcząc się, może dodać do swojego wzrostu jeden łokieć*?

* gr.: pechys - ramię, łokieć, odcinek czasu, 1 łokieć - ok. 45 cm

26. Jeśli więc nawet najmniejszej rzeczy nie możecie uczynić, dlaczego troszczycie* się o pozostałe?

* lub: martwicie

27. Przypatrzcie się liliom, jak rosną; nie trudzą się, ani nie przędą; a mówię wam: Nawet Salomon w całej swojej chwale nie był tak przyodziany, jak jedna z nich.

28. Jeśli więc trawę na polu, która dziś jest, a jutro będzie w piec wrzucona, Bóg tak przyodziewa, o ile bardziej was, o małej wiary!

29. Nie pytajcie* się więc, co będziecie jeść albo pić, i nie bądźcie niespokojni.      Mt 6,31; Łk 22,35

* dosłownie: szukajcie

30. Tego wszystkiego bowiem szukają narody* świata; ale Ojciec wasz wie, że tego potrzebujecie.      Iz 55,6; Mt 6,33

* lub: poganie, nie-Żydzi

31. Jednak wy szukajcie Królestwa Bożego, a to wszystko będzie wam dodane.      1Krn 16,11

32. Nie bój się, mała trzódko! Upodobało się Ojcu waszemu dać wam Królestwo.      Iz 41,14; Mt 25,34; 2Tes 1,5; Hbr 12,28; Jk 2,5

33. Sprzedajcie swoje majętności i ofiarujcie dar miłosierdzia*; sprawcie sobie sakiewki, które nie niszczeją, skarb niewyczerpany w niebiosach, gdzie złodziej nie podchodzi, i mól nie niszczy.      2Kor 8,2; Łk 18,22; Mt 19,21; Dz 2,45; Dz 4,34

* lub: wsparcie dla ubogich, jałmużna

34. Albowiem gdzie jest wasz skarb*, tam będzie i wasze serce.      Kol 3,1-3; Mt 6,21; Flp 3,20

* gr.: thesauros - skarbiec, spichlerz, zgromadzone rzeczy

35. Niech* będą przepasane wasze biodra, i lampy** zapalone.      Mt 25,4; Flp 2,15; Ef 6,14; 1P 1,13

* dosłownie: niech są; ** gr.: lychnos - lampa, świeca na świeczniku

36. A wy, bądźcie podobni ludziom oczekującym swojego pana, kiedy powróci z wesela*, aby kiedy przyjdzie i zapuka, zaraz mu otworzono.      Mt 22,1; Mt 24,22

* dosłownie: z wesel - l.mn.

37. Błogosławieni ci słudzy*, których pan, gdy przyjdzie, znajdzie czuwających. Zaprawdę mówię** wam, że przepasze się i położy ich przy stole, i podejdzie, i będzie im służył.

* lub: niewolnicy; ** gr.: amen - z hebr.: godne wiary

38. I jeśli przyszedłby podczas drugiej*, lub przyszedłby podczas trzeciej** straży, błogosławieni są ci słudzy, jeśli ich tak znajdzie.

* tj. od 21 do 24 naszego czasu; ** od 24 - do 3 rano

39. To natomiast wiedzcie, że gdyby wiedział gospodarz, o której godzinie ma przyjść złodziej, czuwałby i nie dopuściłby, aby podkopano* się do jego domu.      1Tes 5,2-3; Mt 24,43; 2P 3,10

* tj. włamać się, przekopać ścianę

40. I wy więc bądźcie* gotowi; bo Syn Człowieczy przyjdzie o godzinie, której się nie domyślacie.      Mt 24,42; 1Tes 5,6

* dosłownie: stawajcie się

41. Wtedy Piotr powiedział Mu: Panie? Czy do nas mówisz to podobieństwo*, czy też do wszystkich?

* gr.: parabole - przykład, porównanie

42. Pan natomiast powiedział: Kto zatem jest tym wiernym i roztropnym zarządcą*, którego pan postawi nad swoją służbą, aby im dawał przydział zboża we właściwym czasie?      1Kor 4,1

* gr.: oikonomos - zarządca domu, nadzorca

43. Błogosławiony ten sługa*, którego pan jego, gdy przyjdzie, znajdzie tak czyniącego;

* gr.: doulos - niewolnik, w myśli hebr. - sługa - por. Wj 21,1-6

44. Prawdziwie mówię wam, że go postawi nad wszystkimi swoimi dobrami*.      Mt 24,47; Obj 3,21; Łk 22,39

* lub: dobytkiem, mieniem

45. A jeśli powiedziałby ów sługa* w swoim sercu: Mój pan zwleka ze swoim przyjściem, i zacząłby bić sługi i służebnice, a jeść, pić i upijać się,      Kaz 8,11; 2P 2,3; 2Kor 11,20

* por. w. 43 przypis *

46. Przyjdzie pan owego sługi w dniu, którego nie oczekuje, i w godzinie, której nie zna, i rozetnie* go, i położy dział jego z niewierzącymi.      Ps 37,9; Ps 94,14; 1Tes 5,3

* lub: potnie na kawałki

47. Ten sługa* natomiast, który poznał wolę swojego pana i nie przygotował się, i nie czynił zgodnie z jego wolą, odbierze wiele razów**;      Jk 4,17

* por. w. 43 przypis *; ** lub: być chłostany

48. Ten natomiast, który nie znał, a uczynił rzeczy godne batów, będzie mniej chłostany. Od każdego bowiem, komu wiele dano, wiele będzie się żądać; a komu wiele powierzono*, od tego więcej będą wymagać**.      Kpł 5,17; Rz 2,12; 1Tm 1,13

* gr.: parathitemi - położyć obok, powierzyć, zdeponować; ** gr.: aiteo - prosić, błagać, żądać, wymagać

49. Przyszedłem ogień zrzucić na ziemię, i tego chcę, aby już zapłonął*!      Iz 11,4; Ml 3,2; Ml 4,1; Mt 3,10; Łk 12,51

* dosłownie: został zapalony

50. Mam też zostać zanurzony w chrzcie*; i jakże jestem utrapiony**, dopóki się to nie dopełni!      Mt 20,22; Mk 10,38; Ps 40,8

* gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać, wielokrotnie w celu farbowania - przesiąknąć; ** lub: uciskany, powstrzymywany

51. Czy wydaje się wam, że przybyłem, aby przynieść pokój na ziemi? Wcale nie, mówię wam, raczej podział*.

* lub: brak jedności, niezgoda

52. Albowiem od teraz będzie pięciu w jednym domu podzielonych*, trzech przeciwko dwóm, i dwóch przeciwko trzem.

* gr.: diameridzo - rozłupać, nie zgadzać się (w sporze), podzielić

53. Podzieleni będą: ojciec przeciwko synowi i syn przeciwko ojcu, matka przeciwko córce i córka przeciwko matce, teściowa przeciwko swojej synowej i synowa przeciwko swojej teściowej.      Mi 7,6; Mt 10,21; Mt 24,10

54. I mówił do tłumów: Gdy widzicie obłok wznoszący się od zachodu, zaraz mówicie: Ulewa nadchodzi; i tak się dzieje*;

* dosłownie: staje się

55. I gdy wiatr wiejący od południa, mówicie: Będzie upał; i jest*.      Hi 37,17

* dosłownie: staje się

56. Obłudnicy! Oblicze ziemi i nieba wiecie jak rozpoznawać*, natomiast tego czasu nie rozpoznajecie*?

* lub: badać, doświadczać, próbować

57. A dlaczego sami z siebie nie osądzacie, co jest sprawiedliwe*?

* gr.: dikaios - prawy, sprawiedliwy, zachowujący nakazy

58. Gdy więc idziesz ze swoim przeciwnikiem do urzędnika*, już w drodze zadaj sobie trud, aby uwolnić się od niego, aby cię czasem nie zaciągnął przed sędziego, a sędzia nie wydał poborcy, a poborca nie wrzucił** cię do więzienia.      Mt 5,25

* gr.: archon - rządzący, urzędnik przewodniczący radzie Areopagu; ** dosłownie: wrzucał

59. Mówię ci: Nie wyjdziesz stamtąd, póki nie oddasz ostatniego leptona*.

* tj. drobna moneta miedziana - 1/8 asa - por. Mk 12,42 przypis *

↑↑

Rozdział 13

1. W tym samym czasie, niektórzy z tam obecnych*, oznajmili mu o Galilejczykach, których krew Piłat zmieszał z krwią ich ofiar.      Dz 5,37

* gr.: pareimi - być obok, być pod ręką

2. A Jezus w odpowiedzi, rzekł im: Czy wydaje się wam, że ci Galilejczycy byli większymi grzesznikami od wszystkich innych Galilejczyków, że tak ucierpieli?

3. Wcale nie, mówię wam; ale jeśli się nie upamiętacie*, wszyscy podobnie** zginiecie.      Łk 24,47; Dz 2,3

* gr.: metanoia - zmiana myślenia, zawrócenie - por. 2P 3,9 przypis **; ** gr.: hoautos - tak też, tak samo, podobnie

4. Albo tych osiemnastu, na których upadła wieża w Syloe i zabiła ich; czy wydaje się wam, że oni byli bardziej winni niż wszyscy ludzie mieszkający w Jerozolimie?

5. Wcale nie, mówię wam; ale jeśli się nie upamiętacie, wszyscy tak samo* zginiecie**.      Dz 5,37; Łk 24,47; Dz 2,3

* gr.: homoiois - por. Hbr 2,17 przypis *; ** gr.: apollymi - niszczyć, usunąć, położyć kres, zginąć, zgładzić

6. I powiedział im to podobieństwo: Pewien człowiek miał figowca zasadzonego w swojej winnicy, przyszedł więc i szukał na nim owocu, i nie znalazł.      Iz 5,1; Jr 2,21; Mt 3,8

7. Wtedy powiedział do winogrodnika: Oto przez trzy lata przychodzę i szukam owocu na tym drzewie, i nie znajduję. Wytnij je; po co zajmuje ziemię bezużytecznie*?      Kpł 19,23; Łk 3,9; J 15,2

* gr.: katargeo - być bezczynnym, utracić wpływ, znieść, unieważnić, położyć kres

8. Ale on w odpowiedzi, rzekł do niego: Panie! Pozostaw je jeszcze na ten rok, aż je okopię i obłożę nawozem;      Hbr 6,8; Rz 10,1

9. Może potem* przyniesie owoc; a jeśli nie, wytniesz je w przyszłości.

* gr.: men - partykuła wzmacniająca - jednakże, co prawda

10. A w szabaty nauczał w jednej z synagog.

11. I oto była tam kobieta, która miała ducha niemocy* od osiemnastu lat, a była tak pochylona, że nie mogła się w ogóle wyprostować.      Mt 9,32; Łk 8,2; J 5,5

* lub: słabości, bezsiły

12. Gdy Jezus ujrzał ją, zawołał* do siebie i powiedział jej: Kobieto! Uwolniona jesteś od swojej słabości.

* lub: przemówił, zwrócił

13. I nałożył na nią ręce, i od razu się wyprostowała* i wysławiała** Boga.      Mk 6,5; Mk 16,8; Łk 4,40

* dosłownie: została wyprostowana; ** gr.: doksadzo - wprowadzić do chwały, otoczyć chwałą, uwielbić, chwalić, wywyższać, czynić znakomitym

14. A przełożony synagogi powiedział oburzony, że Jezus uzdrawiał w szabat, mówiąc do tłumu: Jest sześć dni, w które trzeba pracować; w te więc dni przychodźcie po uzdrowienie*, a nie w dzień szabatu.      Kpł 23,3; Wj 20,9; Ez 20,12; Mt 12,10

* dosłownie: zostać uzdrowionymi

15. Wtedy Pan w odpowiedzi, rzekł do niego: Obłudniku*, czy każdy z was w szabat nie odwiązuje swojego wołu albo osła od żłobu, i nie prowadzi, żeby go napoić?      Prz 11,9

* gr.: hypokrites - aktor grający na scenie, obłudnik

16. Czy więc tej córki Abrahama, którą szatan związał – spójrzcie! – na osiemnaście lat, nie należało rozwiązać z tych więzów w dzień szabatu?      Łk 19,9; Rz 4,11; 2Tm 2,26

17. I gdy On to mówił, zawstydzili się wszyscy Jego przeciwnicy, i cały lud radował się ze wszystkich chwalebnych czynów, które działy się przez Niego.      Iz 45,24; 1P 3,16

18. Mówił też: Do czego podobne* jest Królestwo Boże, i do czego je przyrównam?      Łk 17,21; Mt 13,31; Mk 4,30

* gr.: homoioo - być uczyniony jak, porównać

19. Podobne jest do ziarna gorczycy, które człowiek wziął i wrzucił do swojego ogrodu; i rosło, i stało się wielkim drzewem, a ptaki z nieba zagnieździły się w jego gałęziach.

20. I powiedział ponownie: Do czego przyrównam Królestwo Boże?      Mt 13,24

21. Podobne jest do kwasu, który wzięła kobieta i zmieszała z trzema miarami* mąki, aż całe się zakwasiło.

* dosłownie: saton - ok. 13 litrów

22. I chodził po miastach i miasteczkach, nauczając i zmierzając ku Jerozolimie.

23. I powiedział do Niego pewien człowiek: Panie! Czy niewielu będzie zbawionych? A On powiedział do nich:      Mt 7,14; Mt 20,16

24. Zmagajcie* się, aby wejść przez ciasną bramę; albowiem mówię wam: Wielu będzie starało** się wejść, ale nie będą w stanie.      Rdz 7,16; Mt 25,10

* gr.: agonidzomai - walczyć w zawodach, zmagać się, zabiegać; ** lub: szukać, dociekać, usilnie starać się

25. Kiedy wstanie gospodarz i zamknie bramę, a wy stojąc na zewnątrz zaczęlibyście pukać w bramę, mówiąc: Panie, panie, otwórz nam! A on w odpowiedzi powie wam: Nie znam was. Skąd jesteście?

26. Wtedy zaczniecie mówić: Jedliśmy z tobą* i piliśmy, i nauczałeś na naszych ulicach**.

* dosłownie: przed tobą; ** gr.: plateia - plac, ulica, szeroka droga

27. A on powie: Mówię wam, nie znam was. Skąd jesteście? Odstąpcie ode mnie wszyscy, sprawcy bezprawia*.      Ps 1,6; Mt 7,21; Mt 25,41

* gr.: adikia - niesprawiedliwość sędziego, akt nieprawości

28. Tam będzie płacz i zgrzytanie zębów, gdy zobaczycie Abrahama, Izaaka, Jakuba i wszystkich proroków w Królestwie Boga, a was samych na zewnątrz wyrzuconych.

29. I przyjdą ze wschodu i z zachodu, i z północy i z południa, i spoczną za stołem w Królestwie Bożym.      Rdz 28,14; Mt 8,11; Obj 7,9

30. I oto są ostatni, którzy będą pierwszymi, i są pierwsi, którzy będą ostatnimi.

31. W tym dniu podeszli niektórzy faryzeusze, mówiąc do Niego: Wyjdź i idź stąd, bo Herod chce Cię zabić.      Ps 11,1-2; Mt 14,1

32. I powiedział im: Idźcie i powiedzcie temu lisowi*: Oto wyrzucam demony i dokonuję uzdrowień dziś i jutro, a trzeciego dnia kończę.      J 17,4; J 19,30

* gr.: alopeks - lis - w staroż. osoba o małym znaczeniu, osoba o destrukcyjnym wpływie, oszust, morderca

33. Jednakże trzeba mi dziś i jutro, i następnego dnia być w drodze; gdyż niedopuszczalne jest, aby prorok miał zginąć poza Jerozolimą.      J 17,4; J 19,30

34. Jeruzalem! Jeruzalem! Które zabijasz proroków i kamienujesz tych, którzy posyłani są do ciebie; ile razy chciałem zgromadzić twoje dzieci, w ten sposób jak kwoka zgromadza swoje kurczęta pod skrzydła, a nie chcieliście.      Ps 36,7; Ps 57,1; Ps 91,4; Mt 23,37

35. Oto wasz dom będzie zostawiony pusty. A zaprawdę mówię wam, że nie zobaczycie mnie, aż przyjdzie czas, gdy powiecie: Błogosławiony, który przychodzi w imieniu PANA.

↑↑

Rozdział 14

1. I stało się, gdy Jezus wszedł w szabat do domu jednego z przywódców faryzeuszów, aby zjeść posiłek* – oni Go uważnie obserwowali.

* dosłownie: chleb

2. I oto zjawił się pewien człowiek chory na puchlinę wodną.      Mt 14,14; Mk 6,5; Mk 6,13; Łk 9,2

3. A Jezus w reakcji* na to, powiedział do znawców Prawa i do faryzeuszów, mówiąc: Czy wolno w szabat uzdrawiać? A oni milczeli.

* dosłownie: w odpowiedzi rzekł - idiom charakterystyczny dla j. hebrajskiego

4. Wtedy On ujął go, uzdrowił i odesłał.

5. I powiedział* do nich: Kto z was, gdy jego osioł albo wół wpadnie do studni**, nie wyciągnie go od razu w dniu szabatu?

* dosłownie: w odpowiedzi rzekł - idiom charakterystyczny dla j. hebrajskiego; ** gr.: frear - studnia, głębina otchłani, cysterna

6. I nie byli w stanie* Mu na to odpowiedzieć**.

* gr.: ouk ischysan - być bez siły, nie mieć zdolności; ** gr.: antapokrinomai - odpowiedzieć przeciw, zaprzeczyć

7. I powiedział zaproszonym podobieństwo, gdy dostrzegł*, jak obierali pierwsze miejsca, i mówił do nich:

* gr.: epecho - zwrócić uwagę

8. Kiedy jesteś przez kogoś zaproszony na wesele, nie zajmuj pierwszego miejsca przy ławie, aby czasem ktoś zacniejszy od ciebie nie został przez niego zaproszony;      Prz 25,6

9. A gdy ten, który ciebie i jego zaprosił, podejdzie i powie ci: Ustąp* temu miejsca; i wtedy ze wstydem będziesz musiał** spocząć na ostatnim miejscu.

* dosłownie: daj; ** dosłownie: rozpoczniesz

10. Ale kiedy zostałeś zaproszony, pójdź i spocznij na ostatnim miejscu; aby, gdy przyjdzie ten, który cię zaprosił, powiedział tobie: Przyjacielu! Przesuń się wyżej; wtedy będziesz miał chwałę wobec wszystkich współspoczywających* z tobą.

* gr.: synanakeimai - współspoczywać przy stole z kimś

11. Gdyż każdy, kto siebie wywyższa, będzie poniżony, a kto się uniża, będzie wywyższony.      Prz 15,33; 1Sm 15,17; Mt 23,12; Jk 4,6; 1P 5,5

12. A mówił i temu, który Go zaprosił: Gdy wyprawiasz obiad albo wieczerzę, nie zwołuj swoich przyjaciół, ani swoich braci, ani swoich krewnych, ani bogatych sąsiadów, żeby cię czasem i oni w zamian nie zaprosili, i to stałoby się twoją odpłatą.

13. Ale gdy wyprawiasz ucztę, wezwij ubogich, ułomnych, chromych i ślepych,

14. A będziesz błogosławiony; gdyż nie mają ci czym odpłacić, będzie ci bowiem odpłacone przy powstaniu z martwych sprawiedliwych.      Dn 12,3; Mt 10,42; Mt 25,34-40

15. A słysząc to jeden ze współspoczywających, powiedział do niego: Błogosławiony*, który będzie jadł chleb w Królestwie Boga.      J 6,27; Mt 8,11; Obj 19,9

* gr.: makarios – szczęśliwy, ten któremu można pogratulować

16. On natomiast powiedział do niego: Pewien człowiek wyprawił* wielką wieczerzę, i wielu zaprosił;      Mt 22,1-14; Mk 6,21

* dosłownie: uczynił

17. I w godzinie wieczerzy, posłał swojego sługę*, aby powiedzieć zaproszonym: Przychodźcie, bo wszystko jest już gotowe.

* gr.: doulon - por. Łk 14,21 przypis *

18. I zaczęli się wszyscy, jak jeden* wymawiać. Pierwszy powiedział mu: Kupiłem pole, muszę** iść i je zobaczyć; proszę cię, miej mnie za wymówionego.      Iz 28,12; Mt 22,5; J 1,11; J 5,40

* lub: zgodnie; ** lub: mieć potrzebę, konieczność

19. A drugi powiedział: Kupiłem pięć par wołów i idę je wypróbować; proszę cię, miej mnie za wymówionego*.      Łk 9,62; Mt 13,46

* gr.: paraiteomai - udaremnić przez błaganie, odrzucić, odmówić

20. A inny powiedział: Pojąłem* żonę, dlatego nie mogę przyjść.

* gr.: gameo - ożenić się, poślubić

21. I wrócił ów sługa*, i oznajmił to swojemu panu. Wtedy rozgniewał się gospodarz i powiedział swojemu słudze: Wyjdź szybko na place i ulice miasta, i wprowadź tu ubogich, ułomnych, chromych** i ślepych.      Iz 35,6; Mt 22,9; Łk 10,10

* gr.: doulos - niewolnik, w myśli hebr. - sługa - por. Wj 21,1-6; ** gr.: cholos - kulawy, bez stopy

22. I powiedział sługa*: Panie! Stało się, jak rozkazałeś, i jeszcze jest miejsce.

* por. w. 21 przypis *

23. I powiedział pan do sługi: Wyjdź na drogi i między płoty, i przymuszaj* wejść, aby został napełniony mój dom.      Dz 16,15; 1Kor 9,19

* gr.: anakadzo - przymuszać, czynić koniecznym, przynaglać

24. Albowiem mówię wam, że nikt z owych mężów, którzy są zaproszeni*, nie skosztuje mojej wieczerzy.

* gr.: kaleo - wołać, wzywać, zapraszać

25. I gdy szły razem z Nim wielkie tłumy, obrócił się i powiedział do nich:

26. Jeśli ktoś przychodzi do mnie, a nie ma w nienawiści* swojego ojca i matki, i żony, i dzieci, i braci, i sióstr, a nawet i swojego życia, nie może być moim uczniem.      Pwt 13,6; Pwt 21,15; J 12,25; Mt 10,37

* lub: nie cierpieć, gardzić, wzdrygać się

27. I ktokolwiek nie niesie* swojego krzyża, a idzie za mną, nie może być moim uczniem.      Mt 16,24; Mk 8,34

* gr.: bastadzo - podnieść rękami, dźwigać

28. Bo kto z was, chcąc zbudować wieżę, najpierw nie usiądzie i nie obliczy kosztu, czy ma na dokończenie?

29. Aby czasem, gdy położy fundament, a nie będzie mógł dokończyć, wszyscy, którzy to widzą, nie zaczęli kpić z niego,

30. Mówiąc: Ten człowiek zaczął budować, a nie mógł dokończyć.      Hbr 10,38; 2P 2,19

31. Albo, jaki król jadąc potykać się na wojnę z drugim królem, nie usiądzie i najpierw nie rozważa, czy jest na tyle silny, by z dziesięcioma tysiącami ludzi stanąć naprzeciw temu, który idzie na niego z dwudziestoma tysiącami?      Prz 20,18; Prz 25,8

32. A jeśli nie, to gdy tamten jeszcze jest daleko, wysyła do niego posłów, prosząc o pokój*.

* gr.: eirene - pokój - od czasownika eireneo - łączyć, spajać

33. Tak i każdy z was, kto nie rozstanie* się ze wszystkim co posiada**, nie może być moim uczniem.      Mt 16,24; Mk 8,34

* lub: pożegnać się, rozstać się - por. Łk 9,61 przypis *; ** gr.: hyparchonta - dobytek, mienie, majątek

34. Dobra jest sól; lecz jeśli sól straci swój smak, czym zostanie przyprawiona?      Kpł 2,13

35. Nie nadaje się ani do ziemi, ani do nawozu; wyrzucają ją na zewnątrz. Kto ma uszy by słuchać, niech słucha.      Hbr 2,4; Mt 5,13; J 15,6

↑↑

Rozdział 15

1. A byli tam wszyscy celnicy i grzesznicy, którzy przybliżali się do Niego, aby Go słuchać.

2. I szemrali faryzeusze i uczeni w Piśmie, mówiąc: Ten przyjmuje grzeszników i jada z nimi.      Mt 9,10; 1Tm 1,15; Dz 11,3

3. I powiedział do nich to podobieństwo*, mówiąc:

* gr.: parabole - położyć obok, przykład, porównanie

4. Który człowiek spośród was, mając sto owiec, i zgubi jedną z nich, nie zostawia dziewięćdziesięciu dziewięciu na pustkowiu, i nie idzie za zaginioną, aż ją znajdzie?

5. A gdy ją znajdzie, kładzie na swoje ramiona, radując się.      Mt 8,12; Ps 119,176

6. I gdy przyjdzie do domu, zwołuje przyjaciół i sąsiadów, mówiąc im: Radujcie* się ze mną, bo znalazłem swoją owcę, która mi zaginęła.      1P 2,25

* gr.: synchairo - współradować

7. Mówię wam, że taka będzie radość w niebie z jednego grzesznika, który się upamięta, i to bardziej niż z dziewięćdziesięciu dziewięciu sprawiedliwych, którzy nie potrzebują upamiętania*.

* lub: zmiany myślenia, zawrócenia

8. A która kobieta, mając dziesięć drachm, jeśli zgubiłaby jedną drachmę*, nie zapala lampy i nie zamiata domu, starannie szukając, aż znajdzie?      J 10,16; Ef 2,17; Mt 18,28

* drachma - stawka dzienna robotnika sezonowego

9. A gdy znajdzie, zwołuje przyjaciółki i sąsiadki, mówiąc: Radujcie się ze mną, albowiem znalazłam drachmę, którą zgubiłam.

10. Taka, mówię wam, będzie radość przed aniołami Boga z jednego grzesznika, który się upamiętał.      Ez 33,11; Łk 2,1; 2P 3,9

11. Powiedział też: Pewien człowiek miał dwóch synów*;

* gr.: hyios - syn, reprezentujący ojca

12. I młodszy z nich powiedział ojcu: Ojcze! Daj mi przypadającą na mnie część majątku. I podzielił im majętność.      Pwt 21,16

13. A po niewielu dniach, młodszy syn zabrał wszystko i odjechał do dalekiej krainy, i żyjąc rozwiąźle*, roztrwonił tam swoją majętność.

* gr.: asotos - w sposób rozrzutny, rozwiązły

14. A gdy wszystko wydał, nastał wielki głód w tej krainie, i on zaczął cierpieć niedostatek*.

* gr.: hystereo - być pozbawionym czegoś, mieć brak

15. Poszedł więc, przyłączył się do jednego z obywateli tej krainy, który posłał go do swoich wiejskich posiadłości, aby pasł świnie.

16. I pragnął napełnić żołądek swój strąkami, które jadały świnie; a nikt mu nie dawał.

17. A gdy wejrzał w siebie, powiedział: Jak wielu najemników mojego ojca ma obfitość chleba, a ja tu głodny ginę!

18. Wstanę, pójdę do mojego ojca i powiem mu: Ojcze! Zgrzeszyłem przeciwko niebu i wobec ciebie,      Iz 63,16; Kpł 26,40; 1Krl 8,47; Mt 7,11

19. Już nie jestem godny zostać nazwany twoim synem; uczyń mnie jednym ze swoich najemników.      Rdz 32,10; Ps 44,16; 1Kor 15,9

20. Wstał więc i poszedł do swojego ojca. A gdy był jeszcze daleko, ujrzał go jego ojciec, zlitował* się, wybiegł, rzucił się mu na szyję i pocałował go.      Pwt 30,2; Ps 103,10; Iz 55,7

* gr.: splanchnidzomai - być głęboko poruszony, zdjęty litością

21. I powiedział mu syn: Ojcze! Zgrzeszyłem* przeciwko niebu i wobec ciebie, i nie jestem już godny zostać nazwany twoim synem.

* gr.: hamartano - chybić celu, nie mieć udziału w, grzeszyć

22. A ojciec powiedział do swoich sług*: Przynieście najlepszą szatę i ubierzcie go, dajcie pierścień na jego rękę i sandały na stopy;      Ps 132,9; Ps 132,16; Ez 16,9; Za 3,3-5; Mt 22,11; Obj 2,17

* gr.: doulous - por. Mt 20,27 przypis *

23. I przyprowadźcie tłuste cielę, zabijcie*, a gdy się najemy, będziemy się cieszyć.      Rdz 18,7; Iz 25,6; Mt 22,2

* lub: złóżcie w ofierze

24. Gdyż ten mój syn był martwy, a ożył, i był zgubiony, a odnalazł się; i zaczęli się cieszyć.      2Kor 5,14; Ef 2,1; Ef 5,14; 1Tm 5,6; Jud 1,12

25. A jego starszy* syn był w polu; i gdy wracając zbliżył się do domu, usłyszał muzykę i tańce;

* gr.: presbyteros - starszy pośród dwóch osób, wiekowy

26. I zawołał jednego ze sług*, i pytał się, co się dzieje**.

* gr.: paidion - małe dziecko, chłopczyk; ** lub: co to mogłoby być, co jest, co to znaczy

27. A on powiedział do niego: Przyszedł twój brat i twój ojciec zabił tłuste cielę, bo otrzymał go z powrotem zdrowego.      Dz 19,7; Flp 1,6

28. A on rozgniewał się i nie chciał wejść; więc jego ojciec wyszedł i go prosił.

29. A on w odpowiedzi, rzekł ojcu: Oto tyle lat ci służę i nigdy nie przekroczyłem twojego przykazania; a mnie nigdy nie dałeś koźlęcia, abym radował się ze swoimi przyjaciółmi.      1Sm 15,13; Łk 18,9-12; Łk 18,21; Rz 10,3

30. Ale gdy przyszedł ten twój syn, który pożarł twój majątek z nierządnicami*, dla niego zabiłeś tłuste cielę.

* lub: prostytutkami

31. A on powiedział mu: Dziecko*! Ty zawsze jesteś ze mną, i wszystko, co jest moje, jest i twoje.

* gr.: teknon - dziecko, dziecię w czułym zwrocie

32. Lecz trzeba było weselić się i radować, że twój brat był martwy, a ożył, i był zgubiony, a odnalazł się.      Rz 3,4; Ps 51,8; Iz 35,10

↑↑

Rozdział 16

1. Mówił też i do swoich uczniów: Był pewien bogaty człowiek, który miał zarządcę*, i ten został oskarżony przed nim, o to, że roztrwonił jego mienie.      Mt 18,23; Tt 1,7; 1Kor 4,1; 1P 4,10

* tj. zarządzający sprawami domowymi

2. I gdy go zawołał, powiedział mu: Cóż to słyszę o tobie? Zdaj rachunek ze swojego zarządzania; gdyż nie będziesz mógł już zarządzać.      Mt 12,36; Rz 14,12

3. I powiedział zarządca do siebie*: Co uczynię, gdyż pan mój odbiera mi zarządzanie**? Kopać nie mam siły, a żebrać się wstydzę***.

* dosłownie: sam w sobie; ** lub: szafarzowanie - por. w. 1 przypis *; *** gr.: aischynomai - wstydzić się, zhańbić, napawać wstydem

4. Wiem, co uczynię, żeby przyjęli mnie do swoich domów, gdy zostanę odsunięty od zarządzania.      Łk 7,41-42; Mt 18,24

5. I przywołał pojedynczo do siebie każdego z dłużników swojego pana, i powiedział pierwszemu: Ile jesteś winien mojemu panu?

6. A on powiedział: Sto baryłek* oliwy. I powiedział mu: Weź swój zapis dłużny, usiądź i szybko napisz pięćdziesiąt.      Ez 45,10-14

* gr.: batos - gr. miara płynów, ok. 40 l, tu: 4000 l

7. Potem drugiemu powiedział: A ty ile jesteś winien? A on mu powiedział: Sto korców* pszenicy. I powiedział mu: Weź swój zapis dłużny i napisz osiemdziesiąt.      Łk 20,9; Mt 18,24

* hebr. miara objętości 1 korzec 350 - 420 l

8. I pochwalił pan niesprawiedliwego* zarządcę, że uczynił roztropnie; gdyż synowie tego wieku roztropniejsi są od** synów światłości w swoim pokoleniu.      Łk 20,34; 1Tes 5,5; 1J 3,10

* tj. postępującego bezprawnie; ** dosłownie: nad

9. I ja wam mówię: Czyńcie sobie przyjaciół mamoną* niesprawiedliwości, aby gdy się skończy, przyjęli was do wiecznych przybytków**.      1Tm 6,17; 2Kor 5,1

* aramejski: mamona - ostoja, majątek jako oparcie; ** gr.: skene - namiot, szałas, przybytek

10. Wierny w najmniejszym i w wielkim jest wierny; a w najmniejszym niesprawiedliwy*, jest i w wielkim niesprawiedliwy*.      Łk 19,17; Mt 25,21

* gr.: adikia - nieprawość - por. Łk 13,27 przypis *

11. Jeśli więc w niesprawiedliwej mamonie nie staliście się wierni*, kto wam powierzy prawdziwą wartość?      Łk 12,33; Ef 1,18; Jk 2,5

* gr.: pistos - być wiernym, godnym zaufania, wierzyć

12. A jeśli w tym, co cudze nie staliście się wierni, kto wam da wasze własne?

13. Żaden sługa domu nie może służyć dwom panom, gdyż albo jednego znienawidzi, a drugiego będzie miłował; albo do jednego przylgnie*, a drugim pogardzi; nie możecie Bogu służyć i mamonie.      Joz 24,15; Mt 4,10; Mt 6,24

* gr.: antechomai - trzymać się czegoś, trwać, przylgnąć

14. Tego wszystkiego słuchali faryzeusze, którzy miłowali pieniądze* i naśmiewali się z Niego.

* gr.: filargyros - kochać srebro, być chciwym

15. I powiedział im: Wy jesteście tymi, którzy sami siebie uznajecie za sprawiedliwych przed ludźmi, lecz Bóg zna wasze serca; bo co wśród ludzi jest wyniosłe, obrzydliwością jest przed Bogiem.      1Sm 16,7; Prz 20,2; Rz 10,3

16. Aż do czasów Jana było Prawo i Prorocy; odtąd* jest głoszona dobra nowina o Królestwie Boga i każdy się do niego wdziera gwałtem**.      Mt 11,9; Dz 3,18; J 11,48

* lub: od tego czasu; ** gr.: biadzo - doznawać przemocy - Mt 11,12 przypis *

17. A łatwiej jest niebu i ziemi przeminąć, niż odpaść jednej kresce* z literki Prawa.      Łk 21,33; Mt 5,18

* tj. znak diakrytyczny, rożek litery

18. Każdy, kto oddala swoją żonę i inną poślubia, cudzołoży*; i każdy kto oddaloną przez męża poślubia, cudzołoży*.      Mt 5,32; Mt 19,9

* gr.: moicheuo - popełniać cudzołóstwo, być rozwiązłym

19. A był pewien bogaty człowiek, który ubierał się w purpurę i w delikatny len, i co dzień wspaniale się bawił.      Est 8,15; Ez 16,49

20. Był też pewien żebrak o imieniu Łazarz, który został porzucony przy jego bramie, cały owrzodziały,

21. I pragnął nasycić się z okruszyn, które spadały ze stołu bogacza; a psy przychodziły i lizały jego wrzody.

22. I stało się, że umarł ów żebrak, i aniołowie zanieśli go na łono* Abrahama; umarł też i bogacz, i został pogrzebany.      Hi 3,13; Mt 8,11; Dz 12,15

* lub: pierś

23. A gdy w Hadesie* cierpiał męki i podniósł swoje oczy, ujrzał z daleka Abrahama i Łazarza na jego łonie.      Ps 9,17; Mt 5,29; Mt 18,9

* gr. określenie krainy umarłych - hebr. Szeol - Dz 2,27 - Ps 16,10

24. I on zawołał, mówiąc: Ojcze Abrahamie! Zmiłuj się nade mną i poślij Łazarza, aby umoczył koniec swojego palca w wodzie i ochłodził mój język, bo doznaję bólu* w tym płomieniu.      Mt 25,41; Mk 9,44; Iz 66,24; 2Tes 1,8; Obj 20,15

* gr.: odynao - powodować silny ból, być w udręce

25. A Abraham powiedział: Dziecko*! Wspomnij, że ty otrzymałeś swoje dobro za swojego życia, podobnie jak Łazarz zło; a on tutaj jest pocieszany, a ty doznajesz bólu.      Hi 21,13; Ps 73,12-19; Flp 3,19

* gr.: teknon - dziecko w czułym zwrocie

26. I nad to wszystko*, między nami a wami znajduje** się wielka przepaść, aby ci, którzy chcą stąd przejść do was, nie mogli, ani też stamtąd do nas nie mogli się przeprawić.      1Sm 25,36; Ml 3,18; 1Tm 1,4; Łk 12,59

* lub: wśród wszystkich tych (powodów); ** dosłownie: jest ustanowiona, uczyniona trwale

27. Wtedy powiedział: Proszę cię więc, Ojcze! Abyś go posłał do domu mojego ojca,

28. Albowiem mam pięciu braci; niech zaświadczy im, żeby i oni nie przyszli na to miejsce męczarni.

29. Abraham powiedział mu: Mają Mojżesza i Proroków; niech ich słuchają.

30. A on powiedział: Nie, Ojcze Abrahamie! Lecz jeśli ktoś z umarłych do nich pójdzie, upamiętają się.      Obj 16,9-11

31. Powiedział mu więc: Jeśli Mojżesza i Proroków nie słuchają, to choćby też ktoś powstał z martwych, nie dadzą się przekonać.

↑↑

Rozdział 17

1. I powiedział do uczniów: Niemożliwe jest, aby nie miały przyjść zgorszenia; lecz biada temu, przez którego przychodzą!      Mt 18,7; 1Kor 11,19

2. Lepiej by mu było, aby zawieszono ośli* kamień młyński u jego szyi i wrzucono go w morze, niż żeby miał zgorszyć jednego z tych małych.

* tj. kamień młyński obracany przez osła

3. Uważajcie na siebie. A jeśliby zgrzeszył przeciwko tobie twój brat, upomnij go*; a jeśli się upamięta**, odpuść mu.      Prz 9,8; Mt 6,14

* gr.: epitimao - surowo upomnieć, skarcić - por. Mt 8,26 przypis *; ** gr.: metanoeo - zmienić myślenie, zawrócić - por. Mt 3,2 przypis *

4. I jeśliby zgrzeszył przeciwko tobie siedem razy na dzień i siedem razy na dzień zwrócił* się do ciebie, mówiąc: Upamiętałem się – odpuść mu.

* gr.: epistrofe - zawrócić, zwrócić, powrócić

5. I powiedzieli apostołowie do Pana: Dodaj nam wiary.      Mk 9,24

6. A Pan powiedział: Jeśli mielibyście wiarę jak ziarnko gorczycy i powiedzieli temu drzewu czarnej morwy: Wyrwij się z korzeniem i przesadź się w morze, usłuchałoby* was.      Mt 17,20; Mt 21,21; 1Kor 13,2

* lub: okazałoby posłuszeństwo

7. A kto z was, mając sługę*, który orze lub pasie, powie mu zaraz, gdy wróci z pola: Przyjdź i spocznij przy stole?

* gr.: doulon - por. Mt 20,27 przypis *

8. Czyż nie powie mu raczej: Przygotuj mi wieczerzę, przepasz się i służ mi, aż się najem i napiję, a potem i ty zjesz i napijesz się?

9. Czy jest wdzięczny temu słudze za to, że uczynił to, co mu rozkazano? Nie wydaje* mi się.

* gr.: dokeo - wydawać się, być zdania, przypuszczać

10. Tak i wy, gdy uczynicie wszystko, co wam rozkazano, mówcie: Sługami nieużytecznymi jesteśmy, gdyż to, co było naszą powinnością, uczyniliśmy.      Hi 22,3; 1Krn 29,14; 1Kor 9,16

11. I stało się, gdy szedł do Jerozolimy, że przechodził przez środek Samarii i Galilei.

12. I gdy wchodził do jednego miasteczka, wyszło mu naprzeciw dziesięciu trędowatych mężów, którzy stanęli z daleka.

13. I oni podnieśli głos, mówiąc: Jezusie, Mistrzu! Zmiłuj się nad nami.

14. I gdy ich zobaczył, powiedział im: Idźcie, ukażcie się kapłanom. I stało się, gdy odchodzili, że zostali oczyszczeni.      Kpł 14,2-9; Mt 9,27

15. Jeden z nich natomiast, gdy zobaczył, że został uzdrowiony, wrócił, potężnym głosem chwaląc* Boga;

* gr.: doksadzo - wprowadzić do chwały, otoczyć chwałą, uwielbić, chwalić, wywyższać, czynić znakomitym

16. I padł na twarz u Jego stóp, dziękując Mu; a był on Samarytaninem.

17. A Jezus w odpowiedzi, rzekł: Czyż nie dziesięciu zostało oczyszczonych*, a gdzie jest dziewięciu?

* gr.: katharidzo - uczynić czystym, poświęcić przez obmycie

18. Czy nie znalazł się żaden, kto wróciłby i dał chwałę Bogu, tylko ten cudzoziemiec*?      Ps 29,1

* gr.: allogenes - wywodzący się z innego plemienia, obcy

19. I powiedział mu: Wstań, idź, twoja wiara cię uzdrowiła*.      Łk 7,50; Łk 18,42

* lub: ocaliła, zbawiła

20. Zapytany natomiast przez faryzeuszów, kiedy przyjdzie Królestwo Boga, w odpowiedzi, rzekł im: Królestwo Boga nie przychodzi w sposób możliwy do zaobserwowania*;      J 18,36

* gr.: parateresis - dostrzeganie, obserwacja

21. Nie powiedzą: Oto tu, albo: Oto jest tam; oto bowiem Królestwo Boże jest wewnątrz was.      Łk 10,9; Mt 12,28; Rz 14,17; 1Kor 6,9; 1Kor 15,50

22. A do uczniów powiedział: Przyjdą dni, że będziecie pragnęli widzieć jeden z dni Syna Człowieczego, a nie ujrzycie.

23. I powiedzą wam: Oto tu, albo: Oto jest tam; nie odchodźcie, ani o to nie zabiegajcie*.      Łk 21,8; Mt 24,23; Mk 13,21

* gr.: dioko - ścigać, złapać, biec

24. Albowiem tak, jak błyskawica, gdy zabłyśnie i świeci od jednego krańca pod niebem aż do drugiego krańca pod niebem; tak będzie i z Synem Człowieczym w Jego dniu.

25. Ale najpierw trzeba, aby wiele wycierpiał i został odrzucony* przez to pokolenie.

* lub: uznany za nienadającego się, niezaakceptowany

26. A tak, jak stało się za dni Noego, tak będzie i w dniach Syna Człowieczego.      Rdz 6,1-9; Rdz 6,22; 1P 3,19-20; 2P 2,5-6

27. Jedli, pili, zaślubiali i były zaślubiane aż do tego dnia, kiedy wszedł Noe do arki i przyszedł potop, i wygubił wszystkich.

28. Podobnie też jak stało się za dni Lota: Jedli, pili, kupowali, sprzedawali, sadzili, budowali;      Rdz 19,1-38; Pwt 29,23-25; Iz 1,9; Jr 50,40

29. Ale tego dnia, gdy wyszedł Lot z Sodomy, spadł z nieba deszcz ognia i siarki, i wygubił wszystkich;

30. Tak właśnie* będzie w dniu, w którym objawia** się Syn Człowieczy.      Mt 24,3; Mk 13,26

* lub: zgodnie z tym; ** jest objawiany - gr.: apokalypto - 1P 1,12 przypis *

31. W tym dniu, kto będzie na tarasie*, a rzeczy jego w domu, niech nie zstępuje, aby je zabrać; a kto na polu, podobnie niech nie wraca.      Mt 6,25; Flp 3,7-8

* dach spełniał rolę tarasu

32. Przypomnijcie* sobie żonę Lota.      Rdz 19,17-26; 1Kor 10,6-12

* lub: pamiętajcie o

33. Kto chce duszę* swoją zachować, straci ją; a kto ją straci**, zachowa*** ją przy życiu.      Mt 10,39; Mk 8,36; J 12,25

* gr.: psyche - dusza, życie, osoba; ** gr.: apollymi - niszczyć, usunąć; *** lub: uczyni ją żywą

34. Mówię wam: Tej nocy będzie dwóch na jednym łożu; jeden zostanie zabrany, a drugi zostanie pozostawiony.      Mt 24,40

35. Dwie będą mleć na tym samym miejscu; jedna zostanie zabrana*, a druga zostanie pozostawiona.

* gr.: paralambano - uznać, upewnić się, przyjąć

36. Dwóch będzie w polu; jeden zostanie zabrany, a drugi zostanie pozostawiony.*

* brak w mss Byz tego wersetu

37. A odzywając się, pytają* Go: Gdzie, Panie? A On im powiedział: Gdzie jest ciało**, tam gromadzą się orły.      Mt 24,28; Obj 19,17

* dosłownie: odpowiadając, mówią - Łk 14,3 przypis *; ** gr.: soma - ciało, zwłoki

↑↑

Rozdział 18

1. A powiedział im też podobieństwo dotyczące tego, że zawsze potrzeba* się modlić i nie zniechęcać się**,      Ps 55,17; Łk 11,5; Łk 21,36

* gr.: dei - jest konieczne, musieć; ** gr.: ekkakeo - być całkowicie bez ducha, upadać na duchu, wyczerpanym

2. Mówiąc: W jednym mieście był pewien sędzia, który nie bał się Boga, a człowieka nie szanował*.      Ps 36,1-2; Rz 3,18

* gr.: entrepo - wstydzić się, czuć obawę, mieć szacunek

3. Była też w tym mieście pewna wdowa, która przychodziła do niego, mówiąc: Wymierz mi sprawiedliwość wobec mojego przeciwnika*.

* gr.: antidikos - przeciwna strona w procesie

4. I przez pewien czas nie chciał. Ale potem powiedział do siebie: Chociaż się nie boję Boga i nie szanuję* człowieka,

* gr.: entrepo - wstydzić się, czuć obawę, mieć szacunek

5. To jednak, ponieważ ta wdowa przysparza mi trudności*, wymierzę jej sprawiedliwość, aby w końcu nie przyszła i nie uderzyła** mnie w twarz.      Łk 11,8; 1Kor 9,27

* gr.: kopos - trud, mozół; ** gr.: hypopiadzo - podbić oko, uderzyć aż do sińców, dręczyć

6. A Pan powiedział: Posłuchajcie, co mówi ten niesprawiedliwy sędzia;      Łk 12,18; Łk 16,8

7. A czy Bóg z pewnością nie wywrze* pomsty za wybranych, którzy wołają do Niego dniem i nocą, chociaż zwleka** w ich*** sprawie?      Wj 22,23; Ps 88,3; 2Tes 1,6; Obj 6,10; Łk 2,37

* dosłownie: uczyni pomstę; ** lub: jest cierpliwy; *** wobec nich

8. Mówię wam, że szybko wywrze* pomstę. Tylko czy Syn Człowieczy, gdy przyjdzie znajdzie taką** wiarę na ziemi?      2Tes 2,1; 2Tm 4,3

* dosłownie: uczyni; ** lub: takiego rodzaju - gr.: ho - por. Jk 2,14 przypis *

9. I powiedział także do tych, którzy pokładali ufność w samych sobie, że są sprawiedliwi, a innych mieli za nic*, to podobieństwo:      Prz 30,12; Łk 10,29

* lub: wzgardzić kimś

10. Dwóch ludzi weszło do świątyni, aby się modlić, jeden faryzeusz, a drugi celnik.

11. Faryzeusz stanął i tak się sam w sobie* modlił: Boże! Dziękuję Ci, że nie jestem jak pozostali ludzie, drapieżni, niesprawiedliwi, cudzołożni, albo jak i ten celnik.      Mt 6,5; Mk 11,25; Ga 3,10

* dosłownie: do siebie

12. Poszczę dwa razy w tygodniu, daję dziesięcinę ze wszystkiego, co* zyskam**.      Za 7,5-6; Mt 6,16; Mt 9,14

* dosłownie: ile, jak wiele; ** lub: nabywam

13. A celnik, stojąc z daleka, nie chciał nawet oczu podnieść do nieba, ale bił się w swoją pierś, mówiąc: Boże! Okaż miłosierdzie* mnie grzesznemu.      Ps 25,7; Ps 25,11

* lub: daj się przebłagać

14. Mówię wam: Ten odszedł usprawiedliwiony do swojego domu, a tamten nie; gdyż każdy, kto siebie wywyższa, zostanie poniżony, a kto się uniża, zostanie wywyższony.      Iz 53,11; Rz 3,20; Rz 4,5; Ga 2,16; 1Kor 6,11

15. A przynieśli do Niego też niemowlęta, aby ich dotknął; widząc to uczniowie, surowo napominali ich.      1Sm 1,24; Mt 19,13

16. Lecz Jezus przywołał je i powiedział: Pozwólcie dzieciątkom przyjść do mnie, i nie zabraniajcie im; takich bowiem jest Królestwo Boże.      Dz 2,39; Mt 18,3; 1P 2,2

17. Zaprawdę* mówię wam: Jeśli ktoś nie przyjmie Królestwa Bożego jak dzieciątko, nie wejdzie do niego.      Ps 131,1-2; Mk 10,15; 1P 1,14

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary, akt potwierdzenia

18. I pytał Go pewien dostojnik*, mówiąc: Nauczycielu dobry! Co mam czynić, abym odziedziczył życie wieczne?      Mt 19,16; Mk 10,17; Łk 6,46

* lub: przywódca, naczelnik

19. A Jezus powiedział mu: Czemu nazywasz mnie dobrym*? Nikt nie jest dobry, tylko jeden, Bóg.      Ps 14,3; Ps 86,5; Ps 119,68; Rz 3,10

* gr.: agathos - dobry, prawy, czcigodny, wybitny

20. Znasz przykazania? Nie cudzołóż, nie morduj, nie kradnij, nie mów fałszywego świadectwa, czcij swojego ojca i swoją matkę.

21. A on powiedział: Tego wszystkiego przestrzegałem* od swojej młodości.      Rz 3,19; Ga 3,24; Flp 3,6

* gr.: fylasso - strzec, czuwać - por. Mk 10,20 przypis *

22. Jezus słysząc to, powiedział mu: Jeszcze jednego ci brak: sprzedaj wszystko co masz i rozdaj ubogim, a będziesz miał skarb w niebie; i przyjdź tu, i podążaj za mną.

23. A on słysząc to, bardzo się zasmucił; był bowiem bardzo bogaty.      Łk 8,14; Łk 12,15; Ez 33,31

24. A gdy Jezus ujrzał go, tak bardzo zasmuconego, powiedział: Z jakim trudem ci, którzy mają bogactwa, wejdą do Królestwa Bożego!      Ps 62,10; Mk 10,24; 1Tm 6,9

25. Łatwiej bowiem jest wielbłądowi przejść przez ucho igły*, niż bogatemu wejść do Królestwa Boga.      Mt 19,24; Mk 10,25

* gr.: trymalias rafidos - otwór igły (do szycia)

26. Wtedy powiedzieli ci, którzy to słyszeli: Kto więc może zostać zbawiony?      Mt 19,25

27. On natomiast powiedział: Co niemożliwe jest u ludzi, możliwe jest u Boga.      Łk 1,37; Hi 42,2; Jr 32,17; Dn 4,35; Mt 19,26

28. A Piotr powiedział: Oto my opuściliśmy wszystko i poszliśmy* za Tobą.      Mt 19,27

* gr.: akoloutheo - towarzyszyć, iść z kimś lub za kimś, być posłusznym

29. A On powiedział im: Zaprawdę mówię wam, że nie ma nikogo, kto opuściłby dom, albo rodziców, albo braci, albo żonę, albo dzieci ze względu na Królestwo Boże,

30. Kto nie* odbierze daleko więcej w obecnym czasie, a w nadchodzącym wieku – życie wieczne.      Łk 12,31; 1Tm 4,8; Hbr 13,5

* gr.: ou me - podwójne zaprzeczenie

31. I wziął ze sobą dwunastu, i powiedział do nich: Oto zmierzamy* do Jerozolimy i dopełni się wszystko, co jest napisane przez proroków o Synu Człowieczym.      Ps 22,7; Iz 53,7

* dosłownie: iść do góry, wspinać się - Jerozolima leży na górze

32. Bo zostanie wydany poganom, i będzie wyśmiany*, znieważony i opluty;      J 18,28; Mt 17,22; Mt 27,2

* gr.: empaidzo - wyśmiewać, drwić, mamić

33. A po ubiczowaniu zabiją Go; ale trzeciego dnia powstanie z martwych.

34. A oni nic z tego nie zrozumieli, i było to słowo* zakryte przed nimi, i nie pojęli tego, co było powiedziane.

* gr.: rhema - wypowiedź, słowo

35. I stało się, gdy zbliżał się do Jerycha, że pewien ślepiec siedział przy drodze żebrząc.      1Sm 2,8; Mt 20,29; Mk 10,46; J 9,8

36. A słysząc, że tłum przechodził, pytał, co to może być.      Mt 21,10; Łk 15,26

37. I oznajmili mu, że właśnie obok przechodzi Jezus z Nazaretu.      Mk 2,1-3; J 12,35

38. I zawołał, mówiąc: Jezusie, Synu Dawida! Zmiłuj się nade mną.      Ps 62,12; Iz 9,6; Rz 1,3

39. A ci, co szli na przedzie, upominali go surowo*, aby milczał. Ale on tym bardziej krzyczał: Synu Dawida! Zmiłuj się nade mną.      Jr 29,12-13

* gr.: epitimao - karcić, gromić, surowo napomnieć

40. A gdy Jezus stanął, kazał go przyprowadzić do siebie; i gdy on się przybliżył,

41. Zapytał go, mówiąc: Co chcesz, abym ci uczynił? A on powiedział: Panie! Abym przejrzał*.      Łk 7,50; Łk 8,48; Łk 17,19

* gr.: anablepo - ponownie widzieć

42. A Jezus mu powiedział: Przejrzyj*! Wiara twoja cię ocaliła**.      Ps 146,8

* gr.: anablepo - ponownie widzieć; ** gr.: sodzo - zbawić, ocalić, uratować, uzdrowić

43. I natychmiast przejrzał*, i podążał** za Nim, chwaląc Boga. A cały lud widząc to, oddał chwałę Bogu.

* gr.: anablepo - ponownie widzieć; ** gr.: akoloutheo - towarzyszyć, iść z kimś lub za kimś, być posłusznym

↑↑

Rozdział 19

1. I wszedł do Jerycha, i przechodził przez nie.      Joz 18,21; 1Krl 16,34

2. I oto pewien mężczyzna, zwany z imienia Zacheusz, a był on przełożonym* nad celnikami, i był bogaty,      Mt 9,10

* gr.: architelones - przełożony nad poborcami podatków i cła

3. I usilnie starał się zobaczyć Jezusa, kto to jest; i nie mógł z powodu tłumu, bo był niskiego wzrostu.      Łk 9,7; Łk 23,8; J 12,21

4. I pobiegł* naprzód, wszedł na sykomorę, aby Go zobaczyć; bo miał tamtędy przechodzić.      Am 7,14; Łk 5,19

* lub: prześcignął

5. A gdy Jezus przyszedł na to miejsce, spojrzał w górę; i gdy go ujrzał, powiedział do niego: Zacheuszu! Zejdź szybko, albowiem dziś muszę zatrzymać się w twoim domu.

6. I zszedł pośpiesznie, i podjął* Go z radością.      J 14,23

* lub: ugościć, przyjąć jako gościa do domu

7. A gdy wszyscy to zobaczyli, zaczęli szemrać, mówiąc: Do człowieka grzesznego przyszedł, aby spocząć* w gościnie.      Mt 9,11; Łk 5,30

* gr.: katalyo - rozwiązać, spocząć, zatrzymać się w podróży

8. Zacheusz natomiast stanął i powiedział do Pana: Panie, oto połowę swojego majątku daję ubogim, a jeśli na kimś coś wymusiłem*, oddaję to w czwórnasób.      Kpł 6,4-5; 2Sm 12,6; Prz 6,31; Łk 3,8-13

* lub: złożyć fałszywy donos

9. A Jezus powiedział mu: Dziś zbawienie stało się udziałem tego domu, dlatego że i on jest synem Abrahama.      J 4,42; 2Kor 6,2

10. Przyszedł bowiem Syn Człowieczy*, aby odszukać i zbawić to, co zginęło.      Ez 34,16; Mt 18,11; Hbr 7,25

* dosłownie: syn człowieka

11. A gdy oni słuchali tego, dodał jeszcze to podobieństwo, dlatego że był blisko Jerozolimy, a im wydawało* się, że już zaraz ma się ukazać Królestwo Boże.      J 11,55

* gr.: dokeo - wydawać się, być zdania, przypuszczać, myśleć

12. Powiedział więc: Pewien człowiek szlachetnego rodu* udał się do odległej krainy, żeby objąć dla siebie królestwo i powrócić**.      Mt 25,14; Mk 13,34; Łk 20,9; Dz 1,11; Hbr 9,28

* gr.: eugenes - dobrze urodzony, szlachetny (w sposobie myślenia); ** gr.: hypostrefo - powrócić, zawrócić, obrócić

13. I przywołał dziesięciu swoich sług*, dał im dziesięć min**, i powiedział do nich: Obracajcie*** nimi, aż przyjadę.      Rz 12,6; 1Kor 12,7

* gr.: doulous - por. Mt 20,27 przypis *; ** 1 mina to 1/60 talentu - od 360 do 1150 g tj. 100 srebrnych drachm; *** lub: handlujcie, trudźcie się

14. Natomiast poddani* jego nienawidzili go i wysłali za nim poselstwo**, mówiąc: Nie chcemy, aby ten królował*** nad nami.

* lub: obywatele - gr.: polites; ** delegację; *** zakrólował

15. I stało się, że on powrócił po przyjęciu królestwa, i powiedział, aby przywołano do niego te sługi, którym dał srebro, żeby się dowiedzieć, kto ile zyskał z handlu*.      Rz 14,10; Mt 25,19; 1Kor 4,1

* gr.: diapragmateuomai - całkowite, poważne zajęcie się prowadzeniem interesu

16. Przyszedł więc pierwszy, mówiąc: Panie! Twoja mina zyskała dziesięć min.

17. I powiedział mu: Dobrze, sługo* dobry! Dlatego, że stałeś się wierny** w najmniejszym, miej władzę nad dziesięcioma miastami.      Mt 25,11; Obj 2,26

* gr.: doule - por. Mt 20,27 przypis *; ** lub: godny zaufania

18. Przyszedł i drugi, mówiąc: Panie! Twoja mina przyniosła* pięć min.

* gr.: poieo - uczynić, spowodować, wytworzyć, zrobić coś

19. I temu też powiedział: I ty stań nad pięcioma miastami.      Mt 25,22; 2Kor 9,6

20. A inny przyszedł, mówiąc: Panie! Oto twoja mina, którą miałem odłożoną w chustce,

21. Bałem się bowiem ciebie, gdyż jesteś człowiekiem srogim*; że podnosisz**, czego nie położyłeś, i żniesz, czego nie zasiałeś.      Rz 8,15; 2Tm 1,7

* lub: wymagającym; ** bierzesz

22. Wtedy powiedział mu: Na podstawie twoich słów* sądzę ciebie, zły** sługo! Wiedziałeś***, że jestem człowiekiem srogim, podnoszę, czego nie położyłem, i żnę, czego nie zasiałem;      Mt 12,37; Rz 3,19

* gr. idiom: z ust twoich sądzę ciebie; ** gr.: poneros - niegodziwy, nikczemny, zły; *** gr.: eido - dostrzegać, wiedzieć - Mt 24,36 przypis **

23. Dlaczego więc nie oddałeś mojego srebra do banku*? A ja po powrocie podjąłbym je z odsetkami.      Dz 6,2

* dosłownie: stół bankierski

24. I powiedział tym, którzy stali obok: Weźcie od niego tę minę i dajcie temu, który ma dziesięć min.      Łk 12,20; Łk 16,2

25. I powiedzieli mu: Panie! Ma dziesięć min.

26. Albowiem mówię wam, że każdemu, który ma, zostanie dane, a temu, który nie ma, i to, co ma, zostanie mu* zabrane.      Dz 1,20; Mt 13,12; Mk 4,25

* dosłownie: zabrane od niego

27. Nadto moich nieprzyjaciół*, tych, którzy nie chcieli, abym zakrólował nad nimi, przyprowadźcie tu i zabijcie ich przede mną.      1Kor 15,25; Hbr 10,13; Łk 19,4; Lb 14,36; Ps 2,3

* gr.: echthros od gr.: echtho - nienawidzić - por. Mt 13,28 przypis *

28. A gdy Jezus to powiedział, ruszył przodem*, zmierzając** do Jerozolimy.      Mt 21,1; J 12,12

* gr.: emprosthem - poprzedzając w szeregu, przed obliczem; ** lub: wspinać się - Jerozolima leży na górze

29. I stało się, gdy przybliżył się do Betfage i Betanii*, ku Górze, zwanej Oliwną, że wysłał dwóch ze swoich uczniów,      Łk 19,37; Dz 1,12

* Betfage i Betania leżą na zboczu Góry Oliwnej

30. Mówiąc: Idźcie do miasteczka, które jest przed wami, a gdy wejdziecie do niego, znajdziecie uwiązane oślę, na którym nikt z ludzi nigdy nie siedział; odwiążcie je i przyprowadźcie.      Łk 22,8-13; J 14,29

31. A jeśli ktoś spytałby was, dlaczego je odwiązujecie, tak mu powiecie: Pan go potrzebuje*.

* tj. zwyczaj zwany „angaria” - por. Mt 21,2 przypis *

32. Odeszli więc ci, którzy byli wysłani, i znaleźli wszystko, jak im powiedział.      Mk 11,4

33. A gdy oni odwiązywali oślę, powiedzieli jego właściciele* do nich: Dlaczego odwiązujecie oślę?

* gr.: kyrios - pan, mający władzę - por. Mt 21,30 przypis *

34. A oni powiedzieli: Pan go potrzebuje.

35. I przyprowadzili je do Jezusa, narzucili swoje szaty* na oślę i posadzili na nim Jezusa.      Za 9,9; Mt 21,7

* gr.: himation - płaszcz, tunika, górna część szat

36. A gdy On jechał, ludzie słali swoje szaty na drodze.      2Krl 9,13; J 12,13; Mk 11,7

37. A gdy przybliżał się już do podnóża Góry Oliwnej, zaczęło całe mnóstwo uczniów potężnym głosem radośnie chwalić* Boga za wszystkie dzieła mocy**, które widzieli, mówiąc:      Łk 24,53

* gr.: aineo - chwalić, wysławiać; ** gr.: dynamis - siła, moc, zdolność, moc czynienia cudów

38. Błogosławiony* król, który przychodzi w imieniu PANA! Pokój w niebie i chwała** na wysokościach!      Ps 118,26; Mt 21,9; Mk 11,9

* lub: wysławiony; ** gr.: doksa - splendor, majestat, chwała

39. A jacyś z faryzeuszów spośród tłumu powiedzieli do Niego: Nauczycielu! Napomnij surowo* swoich uczniów.

* lub: zgrom, skarć

40. A On w odpowiedzi, rzekł* im: Mówię wam, że jeśli ci umilkną, krzyczeć będą kamienie.      Ps 96,11; Iz 55,12; Ha 2,11; Mt 3,9

* dosłownie: powiedział

41. A gdy przybliżył się, ujrzał miasto i zapłakał* nad nim, mówiąc:      Ps 119,136; Łk 13,34; J 11,35

* gr.: klaio - łkać, biadać, lamentować

42. O gdybyś i ty prawdziwie poznało, w tym dniu twoim, co prowadzi do twojego pokoju! Jednak teraz, zostało to zakryte dla twoich oczu.      Pwt 32,29; Iz 6,9-10; Dz 10,36

43. Gdyż przyjdą na ciebie dni, gdy otoczą cię twoi nieprzyjaciele wałem i oblegną cię, i ścisną cię zewsząd,      Mt 22,7; Mk 13,14

44. I powalą cię i twoje dzieci w tobie, i nie zostawią w tobie kamienia na kamieniu, dlatego żeś nie poznało czasu swojego nawiedzenia*.

* gr.: episkope - doglądać, opiekować się, mieć nadzór

45. A gdy wszedł do świątyni, zaczął wyganiać* tych, którzy w niej sprzedawali i kupowali,      Mt 21,12; Mk 11,15; J 2,13

* gr.: ekballo - wypchnąć, odrzucić z pogardą, wyrwać z czegoś

46. Mówiąc im: Napisane jest: Dom mój jest domem modlitwy, a wy uczyniliście z niego jaskinię rozbójników*.      Iz 56,7; Jr 7,11; Mt 23,14

* gr.: lestes - bandyta, rabuś, zabójca, wywrotowiec, buntownik

47. I codziennie nauczał w świątyni; a arcykapłani i uczeni w Piśmie, i przedniejsi z ludu szukali sposobu, aby Go zniszczyć;

48. Lecz nie znajdowali nic, co mogliby Mu uczynić; albowiem cały lud wręcz zawisł* na Nim, słuchając Go.      Mt 22,15; J 7,46; Dz 16,4

* gr.: ekkremamai - idiom: trzymał się, uchwycił, garnął

↑↑

Rozdział 20

1. I stało się jednego z owych dni, gdy nauczał lud w świątyni i głosił Ewangelię, że stanęli obok arcykapłani i uczeni w Piśmie ze starszymi,      Mt 21,23; Mk 11,27

2. I powiedzieli do Niego, mówiąc: Powiedz nam, jakim prawem to czynisz, albo kim jest Ten, który dał Ci to prawo*?      Dz 4,7-10

* lub: władzę

3. A On w odpowiedzi, rzekł do nich: Zapytam i ja was o jedną rzecz*. Powiedzcie** mi:      Łk 22,68; Mk 11,29

* dosłownie: słowo; ** lub: A powiedzcie mi

4. Chrzest Jana był z nieba, czy z ludzi?

5. A oni wspólnie zastanawiali* się i mówili do siebie: Jeśli powiemy: Z nieba, powie: Czemu więc mu nie uwierzyliście?

* lub: rozważali

6. Jeśli natomiast powiemy: Z ludzi, cały lud nas ukamienuje, ponieważ są przekonani, że Jan był prorokiem.      Łk 1,76; Mt 14,5

7. Odpowiedzieli więc, że nie wiedzą skąd.

8. A Jezus powiedział im: I ja wam nie powiem, jakim prawem* to czynię.      Mt 21,27; Mk 11,33; Łk 22,8

* gr.: eksousia - prawo, autorytet, moc

9. I zaczął do ludu mówić to podobieństwo: Pewien człowiek zasadził winnicę i wynajął ją rolnikom*, i odjechał na dłuższy czas.      Iz 5,1-7; Mt 21,33; Mk 12,1

* lub: winogrodnikom

10. A we właściwym czasie posłał sługę* do rolników, aby dali mu jego część z plonów** winnicy; ale rolnicy pobili go i odesłali z niczym.      2Krl 17,13; Jr 5,24

* gr.: doulon - por. Mt 20,27 przypis *; ** gr.: karpos - owoc, plon

11. I ponownie posłał drugiego sługę; ale oni i tego pobili*, znieważyli** i odesłali z niczym.

* lub: zedrzeć skórę, wychłostać; ** nie okazać szacunku

12. I nadto* posłał trzeciego; ale oni i tego poranili i wyrzucili.

* lub: dodatkowo

13. I powiedział pan winnicy: Co uczynię? Poślę swojego umiłowanego* syna, może tego uszanują.      Łk 9,35; J 3,16; Rz 8,3; Ga 4,4; 1J 4,9

* gr.: agapetos - umiłowany, ceniony, godny miłości, drogi

14. Ale rolnicy, gdy go ujrzeli, rozważali między sobą, mówiąc: To jest dziedzic*; zabijmy go, aby dziedzictwo stało się nasze.

* gr.: kleronomos - otrzymujący poprzez przydział, spadkobierca

15. I wyrzucili go na zewnątrz winnicy, i zabili. Co więc uczyni im pan winnicy?      Mt 21,37; Dz 2,23; Hbr 13,12

16. Przyjdzie i wytraci* tych rolników, a winnicę odda innym. Gdy to usłyszeli, powiedzieli: Oby się tak nie stało!      Łk 19,27; Mt 21,41

* gr.: apollymi - niszczyć, usunąć, położyć kres, zginąć, zgładzić

17. Lecz On spojrzał na nich i powiedział: Co więc znaczy to, co napisano: Kamień, który odrzucili* budujący, ten właśnie stał się głowicą węgła?      Ps 118,22; Iz 28,16; Dz 4,11; 1P 2,8

* gr.: apodokimadzo - uznać za niezdatny, nie zaakceptować

18. Każdy, kto upadnie na ten kamień, roztrzaska się, a na kogo by on upadł, zetrze* go.      Iz 8,14; Dn 2,34; Mt 21,34

* lub: skruszy na proch

19. I starali się arcykapłani i uczeni w Piśmie, aby Go w tej godzinie dostać w swoje ręce, ale bali się ludu; poznali bowiem, że do nich powiedział to podobieństwo.

20. I zaczęli Go śledzić; wysyłali szpiegów, którzy udawali, że sami są sprawiedliwi, aby pochwycić Go na jakimś słowie i wydać Go urzędowi i władzy namiestnika.      Mk 12,13

21. I zapytali Go, mówiąc: Nauczycielu! Wiemy, że poprawnie* mówisz i nauczasz, i nie masz względu na osobę**, ale zgodnie z prawdą nauczasz Bożej drogi.      Mt 22,16; Mk 12,14

* lub: należycie; ** dosłownie: nie bierzesz według oblicza

22. Czy wolno nam płacić* podatek Cezarowi, czy nie?

* dosłownie: dać - tj. płacić jako zobowiązanie

23. On jednak dostrzegł ich podstęp* i powiedział do nich: Czemu mnie kusicie**?

* gr.: panourgia - przebiegłość, bałamutna mądrość, podstęp; ** gr.: peiradzo - być doświadczanym, kuszonym, próbowanym

24. Pokażcie mi denara; kogo ma wizerunek* i napis? A w odpowiedzi, rzekli: Cezara**.

* lub: obraz; ** gr.: kaisar - cezar - „odcięty”

25. A On powiedział im: Oddawajcie więc, co jest Cezara, Cezarowi, a co jest Boga, Bogu.      Mt 17,27; Rz 13,7; 1P 2,13

26. I nie mogli* złapać Go za słowo** wobec ludu, a zdziwieni*** Jego odpowiedzią, zamilkli.

* lub: nie mieli siły; ** wypowiedź; *** podziwiając

27. A podeszli jacyś saduceusze, którzy zaprzeczają*, że nie ma powstania z martwych, i zapytali Go,      Mt 22,23; Mk 12,18

* gr.: antilego - mówić coś przeciwko, sprzeciwiać się, zaprzeczać

28. Mówiąc: Nauczycielu! Mojżesz napisał nam, że jeśli czyjś brat umrze, mając żonę, a umrze bezdzietny, to brat jego ma wziąć jego żonę i wzbudzić potomka* swojemu bratu.      Rdz 38,8; Pwt 25,5

* dosłownie: nasienie

29. Było więc siedmiu braci; pierwszy wziął ją za żonę i umarł bezdzietny.

30. I drugi wziął ją za żonę, i on umarł bezdzietny*.

* gr.: ateknos - bez potomstwa, bezdzietny

31. I wziął ją trzeci, i tak samo kolejno siedmiu, nie pozostawili dzieci, i umarli.

32. Na końcu*, po wszystkich umarła i ta kobieta.

* gr.: hysteron - potem, następnie, później

33. Przy powstaniu z martwych, którego z nich zatem zostanie żoną, albowiem siedmiu miało ją* za żonę?

* dosłownie: tę samą

34. A Jezus w odpowiedzi, rzekł im: Synowie tego wieku* zaślubiają i wychodzą za mąż.

* gr.: aion - odcinek czasu, świat - por. Hbr 1,2 przypis ***

35. Ale ci, którzy są godni* dostąpić tamtego wieku i powstać z martwych, ani się nie zaślubiają, ani nie wychodzą** za mąż.      Łk 21,36

* gr.: kataksioo - być uważanym, uznawanym za godnego; ** lub: być wprowadzanym w małżeństwo - strona bierna

36. Ani nie mogą już więcej umrzeć; bo będąc równi aniołom, są synami* Boga, gdyż są synami powstania z martwych.      1Kor 15,26; Mt 22,30; Mk 12,25

* gr.: hyios - syn, reprezentujący ojca

37. A że umarli są wzbudzani, to i Mojżesz ujawnił* przy krzaku cierniowym, gdy mówi: PAN, Bóg Abrahama i Bóg Izaaka, i Bóg Jakuba.      Wj 3,6; Pwt 33,2-6

* lub: odsłonić coś ukrytego

38. Bóg więc nie jest Bogiem umarłych, ale żywych; wszyscy bowiem dla Niego żyją.

39. A w odpowiedzi, niektórzy z uczonych w Piśmie powiedzieli: Nauczycielu! Dobrze powiedziałeś.      Mt 22,34

40. I już nie śmieli Go więcej o nic pytać.

41. I powiedział do nich: Jak mogą mówić, że Mesjasz* jest synem Dawida?      Mt 22,41; Rz 1,3; Obj 22,16

* lub: Chrystus, Pomazaniec

42. A sam Dawid mówi w zwoju psalmów: Powiedział PAN mojemu Panu: Siądź po mojej prawicy*,      Ps 110,1; Dz 2,34

* lub: po prawej stronie

43. Aż położę nieprzyjaciół twoich jako podnóżek twoich stóp.      Ps 2,1-9

44. Dawid więc nazywa Go Panem, to jakże jest jego synem?      1Tm 3,16; Ga 4,4

45. Gdy słuchał Go cały lud, powiedział swoim uczniom:      Łk 12,1; Mt 23,1

46. Uważajcie* na uczonych w Piśmie, którzy chcą chodzić w długich szatach, i miłują pozdrowienia na rynkach i pierwsze ławy w synagogach, i pierwsze miejsca na wieczerzach;

* lub: zważać na coś, poświęcać uwagę, baczyć

47. Którzy objadają domy wdów i dla pozoru długo się modlą. Tacy otrzymają wyższy wyrok.      Iz 10,2; Mt 23,14; Mk 12,40; 2Tm 3,6

↑↑

Rozdział 21

1. A gdy podniósł wzrok, ujrzał bogaczy, którzy wrzucali swoje dary do skarbca.      Mk 12,41; Mt 27,6; J 8,20

2. Ujrzał też i pewną ubogą wdowę, wrzucającą tam dwa leptony*.      Mk 7,11

* tj. drobna moneta miedziana - 1/8 asa - por. Mk 12,42 przypis *

3. I powiedział: Prawdziwie mówię wam, że ta uboga wdowa wrzuciła więcej, niż ci wszyscy.      Mk 14,8; 2Kor 8,12; 1Tm 5,3

4. Albowiem oni wszyscy z tego, co mieli w nadmiarze*, wrzucili do darów Bożych, ale ona ze swojego niedostatku wrzuciła wszystkie swoje środki na życie**.      Łk 8,43; Dz 2,44

* lub: to, co zbywało; ** gr.: bios - życie, utrzymanie, mienie

5. A gdy niektórzy mówili o świątyni, że jest przyozdobiona pięknymi kamieniami i darami, powiedział:      Mt 24,1; Mk 13,1; J 2,19

6. Przyjdą dni, w których, z tego, co widzicie, nie zostanie kamień na kamieniu, którego by nie zwalono.      Łk 19,44

7. I pytali Go, mówiąc: Nauczycielu! Kiedy to będzie? I jaki jest znak*, kiedy miałoby się to stać?      Dz 1,6-7

* gr.: semeion - znak tj. niezwykłe wydarzenie wykraczające poza naturalny bieg wydarzeń

8. A On powiedział: Uważajcie*, abyście nie byli wprowadzeni w błąd**; albowiem wielu przyjdzie w moim imieniu, mówiąc: Ja jestem; oraz: Czas się przybliżył; nie udawajcie się jednak za nimi.      Jr 29,8; Mt 24,4; 2Tes 2,3

* lub: baczcie; ** lub: zwiedzeni, sprowadzeni na manowce

9. A gdy usłyszycie o wojnach i o zamieszkach, nie bądźcie przerażeni*; albowiem to musi się** stać najpierw; ale nie zaraz nastąpi koniec.

* lub: popadać w panikę; ** jest konieczne, trzeba

10. Wtedy mówił im: Powstanie* naród przeciwko narodowi i królestwo przeciwko królestwu;

* dosłownie: zostanie wzbudzony - gr.: egeiro

11. I będą miejscami wielkie trzęsienia ziemi, i głód*, i zarazy, i zjawiska budzące strach, i wielkie znaki z nieba.      Obj 6,5-6; Obj 6,12

* dosłownie: głody

12. Ale przed tym wszystkim pochwycą was w swoje ręce i będą was prześladować, wydadzą do synagog* i do więzień, poprowadzą przed królów i przed namiestników ze względu na moje imię.      Mt 10,16-25; J 16,2

* gr.: synagoge - zebrać razem, połączyć, miejsce zgromadzeń

13. A to was spotka* na świadectwo.

* dosłownie: wyjdzie, wyniknie, okaże się

14. Złóżcie* więc to do swoich serc, aby nie przygotowywać** wcześniej, jak macie się bronić;      Łk 12,11; Mt 10,19; Mk 13,11

* gr.: tithemi - ustanowić, kłaść, umieszczać, położyć, zrobić; ** gr: promeletao - troszczyć się naprzód, zawczasu obmyślać

15. Albowiem ja dam wam usta i mądrość, której nie będą mogli odeprzeć*, ani przeciwstawić się, wszyscy wasi przeciwnicy**.      Wj 4,11; Jr 1,9; Dz 6,10

* dosłownie: mówić coś przeciwko; ** gr.: antikeimai - znajdować się na przeciw, być przeciwnikiem

16. A wydani zostaniecie i przez rodziców, i przez braci, i przez krewnych, i przez przyjaciół, i doprowadzą do śmierci* niektórych z was;      Jr 9,4; Mi 7,5-6; Mk 13,12; Mt 5,11

* gr.: thanatoo - uśmiercić, umrzeć, doprowadzić do śmierci

17. I będziecie znienawidzeni przez wszystkich z powodu* mojego imienia.      Mt 10,22; Łk 6,22; J 15,21

* lub: dla, ze względu

18. Ale i włos z waszej głowy nie zginie.

19. Przez swoją wytrwałość* zyskacie swoje dusze**.      1Sm 14,45; 1Tes 4,4; Dz 27,34

* gr.: hypomone - wytrwałość, hart ducha - Jk 1,3 przypis **; ** lub: życie

20. A gdy ujrzycie Jerozolimę otoczoną przez wojska*, wtedy wiedzcie, że bliskie jest jej spustoszenie**.      Mt 24,15; Mk 13,14

* lub: obozy wojskowe; ** gr.: eremosis - uczynienie spustoszonym, dewastacja

21. Wtedy ci, którzy są w Judei, niech uciekają w góry; a ci, którzy są w jej środku, niech wyjdą na zewnątrz; a ci, którzy są na polach, niech do niej nie wchodzą.      Obj 18,4

22. Gdyż są to dni pomsty*, aby zostało wypełnione wszystko, co jest napisane.      Iz 65,12; Jr 51,6; Oz 9,7

* gr.: ekdikesis - kara, odwet, zemsta

23. A w te dni biada kobietom w ciąży i karmiącym piersią! Albowiem będzie wielki ucisk* na tej ziemi i gniew nad tym ludem.      Pwt 28,28; Łk 23,23; Mt 21,41

* gr.: ananke - udręka, utrapienie, przymus, presja, konieczność

24. I padną od ostrza miecza, i zostaną zabrani w niewolę między* wszystkie narody**, a Jerozolima będzie deptana przez pogan**, aż wypełnią się czasy pogan**.      Obj 11,2; Rz 11,25

* gr.: eis - do, ku, na; ** gr.: ethnos – narody, grupy etniczne, poganie, nie-Żydzi

25. I będą znaki* na słońcu i na księżycu, i na gwiazdach, a na ziemi udręka** narodów, bezradnych jak wobec szumu morza i rozhukanej fali;      Iz 13,9; Dn 9,26; Mk 13,24; 2P 3,10

* gr.: semeion - niezwykłe wydarzenie - por. J 4,54 przypis *; ** lub: ucisk

26. I ludzie będą mdleć* ze strachu i w oczekiwaniu tego, co przychodzi na zamieszkały świat; albowiem moce niebieskie zostaną poruszone.      Obj 6,12

* lub: oddać ostatnie tchnienie

27. I wówczas zobaczą Syna Człowieczego, przychodzącego* w obłoku z wielką mocą i chwałą.      Dn 7,13; Mt 24,30; Dz 1,11; Obj 1,7

* gr.: erchomai - przyjść, przybywać, ukazać się

28. A gdy zaczną dziać się te rzeczy, wyprostujcie się i podnieście swoje głowy, dlatego że zbliża się wasze odkupienie*.      Ef 1,14; Ef 4,30; Rz 8,19

* gr.: apolutrosis - wykupienie jeńca lub niewolnika przez złożenie okupu - rzadki termin techniczny

29. I powiedział im podobieństwo: Spójrzcie na figowiec i na wszystkie drzewa;

30. Gdy widzicie, że już pączkują, sami poznajecie, że lato jest już blisko.      Mt 24,32

31. Tak i wy, gdy ujrzycie, że to się dzieje, wiedzcie, że Królestwo Boże jest blisko.

32. Zaprawdę mówię wam, że nie przeminie to pokolenie, aż wszystko to się stanie.

33. Niebo i ziemia przeminą, ale moje słowa na pewno nie przeminą.      Iz 40,8; Mt 5,18; 1P 1,23

34. Uważajcie* na siebie, aby czasem wasze serca nie zostały obciążone obżarstwem i pijaństwem, i troską o to życie**, aby na was nagle nie przyszedł*** ten dzień.      Rz 13,11; Łk 8,14

* lub: baczcie; ** troskami życiowymi; *** stanąć obok, nadejść

35. Nadejdzie bowiem jak sidło na wszystkich zamieszkujących na obliczu* całej ziemi.      Iz 24,17; Kaz 9,12; 1Tes 5,2

* lub: na powierzchni

36. Czuwajcie* więc, modląc się w każdym czasie, abyście zostali uznani za godnych, by uciec** od tego wszystkiego, co ma nastąpić, i stanąć przed Synem Człowieczym.      Mk 13,33; 2Tm 4,5; Łk 18,1

* lub: trwać bez snu; ** gr.: ekfeugo - uciec spośród czegoś - w sensie uniknąć czegoś

37. I nauczał we dnie w świątyni; a wieczorami wychodził, by spędzać noc na Górze, zwanej Oliwną.      Łk 22,39; Mt 26,30

38. A cały lud już wczesnym rankiem schodził się do Niego, aby Go słuchać w świątyni.

↑↑

Rozdział 22

1. A zbliżało się święto Przaśników, zwane Paschą*.      Wj 12,1-27; Kpł 23,5-6; Mt 26,2; J 11,15

* nazwy świąt w Ewangelii Mateusza stosowane zamiennie, Pascha obchodzona 14 Nisan, Przaśniki 15-21 Nisan

2. A bojąc się ludu, arcykapłani i uczeni w Piśmie szukali sposobu jak by Go zabić;

3. A w Judasza, zwanego Iskariotą, jednego z grona* dwunastu, wstąpił szatan**.      Mk 14,10; J 6,70

* dosłownie: z liczby; ** gr.: satanas - ten, który się sprzeciwia, przeciwnik

4. Odszedł więc i umówił się z arcykapłanami, i z przełożonymi straży, jak by Go im wydać.      J 13,2; J 13,27; Mt 26,14

5. I uradowali się, i ułożyli* się z nim, że mu dadzą srebro**.      Za 11,12; Mt 27,3-4

* lub: zawarli porozumienie; ** sykle lub srebrne didrachmy

6. A on zgodził się i szukał dogodnej chwili*, aby im Go wydać z dala od tłumu.

* gr.: eukairia - sposobny czas, sposobność, dogodna chwila

7. A przyszedł dzień Przaśników, w którym należało ofiarować Paschę.      Wj 12,6

8. I wysłał Piotra i Jana, mówiąc: Idźcie i przygotujcie nam Paschę, abyśmy spożyli.

9. A oni powiedzieli Mu: Gdzie chcesz, abyśmy ją przygotowali?      Mk 14,13; Mt 3,15

10. A On powiedział do nich: Oto gdy wejdziecie do miasta, wyjdzie wam na spotkanie człowiek* niosący dzban wody; idźcie za nim do domu, do którego wejdzie,

* to kobiety nosiły wodę, sytuacja więc jest wyjątkowa

11. I powiedzcie gospodarzowi tego domu: Nauczyciel pyta cię: Gdzie jest pokój gościnny*, gdzie mógłbym spożyć Paschę ze swoimi uczniami?

* lub: kwatera, jadalnia

12. A on wam wskaże duży, przygotowany* pokój na piętrze; tam ją przygotujcie.

* gr.: stronnymi - zastawiony sofami, umeblowany, rozpostarty

13. Odeszli więc i znaleźli, jak im powiedział, i przygotowali Paschę.      Łk 19,32

14. I gdy nadeszła właściwa godzina, spoczął* u stołu, a z Nim dwunastu apostołów.

* gr.: anapipto - położyć się, położyć na plecach, rozsiąść się

15. I powiedział do nich: Gorąco* pragnąłem spożyć z wami tę Paschę, przed moją męką**.

* gr.: epithymia - usilne pragnienie, pożądanie, tęsknota, żądza; ** gr.: pascho - cierpieć dotkliwie, znosić niedolę, odczuwać

16. Albowiem mówię wam, że już więcej z pewnością nie będę z niej spożywał, aż nastąpi wypełnienie w Królestwie Boga.

17. I wziął kielich, podziękował i rzekł: Weźcie go i rozdzielcie między siebie.

18. Albowiem mówię wam: Nie będę odtąd pił z plonu* winorośli, aż do przyjścia Królestwa Boga.      Iz 65,8; Mt 26,29

* lub: owocu

19. I wziął chleb, podziękował*, łamał i dawał im, mówiąc: To jest moje ciało, które za was jest wydawane; to czyńcie na moją pamiątkę.      J 6,51; J 6,63; Ef 5,2; 1Kor 10,16; 1Kor 11,23

* gr.: eucharisteo - być wdzięcznym, czynić dziękczynienie

20. Podobnie i kielich, gdy było po wieczerzy, mówiąc: Ten kielich to Nowe Przymierze we krwi mojej, która za was jest wylewana.      Wj 24,8; Jr 31,31; Za 9,11; Hbr 9,17; Hbr 12,24; Hbr 13,20

21. Ale oto ręka tego, który mnie wydaje, jest ze mną przy stole.      Hi 19,19; J 13,18

22. A wprawdzie Syn Człowieczy odchodzi, zgodnie z tym jak jest postanowione*, jednakże biada** temu człowiekowi, przez którego jest wydawany!      Ps 22,1; Mt 26,24; Mk 14,21

* gr.: horidzo - postanawiać, wyznaczać, ustanowić, ustalić; ** gr.: ouai - wyraz dźwiękonaśladowczy „och” wyrażający głęboki żal lub trwogę, okrzyk bólu lub gniewu - Mt 11,21

23. A oni zaczęli dochodzić* między sobą, kto z nich miałby to uczynić.      Mt 26,22; Mk 14,19; J 13,22

* lub: dociekać razem, rozprawiać z kimś

24. I wszczął się też spór* między nimi o to, kto z nich wydaje się być większy.      Łk 9,46; Mk 9,34

* gr.: filoneikia - umiłowanie kłótni, chęć kłótni

25. A On powiedział im: Królowie narodów panują* nad nimi, a którzy nad nimi sprawują władzę, są nazywani dobroczyńcami**.      Mt 20,25; Mk 10,42

* lub: dominować nad kimś; ** honorowy tytuł tych, którzy oddali przysługi krajowi

26. Wy natomiast nie tak czyńcie; lecz kto większy jest wśród was, niech stanie się jak młodszy*, a ten który przewodzi**, jak sługa.

* gr.: neos - młody, młodzieńczy tu: domyślnie najmłodszy; ** gr.: hegeomai - ten, kto stoi na przedzie, rozkazywać, rządzić

27. Kto bowiem jest większy? Spoczywający* przy stole czy służący? Ale ja jestem pośrodku was jak ten, co usługuje**.

* gr.: anakeimai - spoczywać przy stole w pozycji półleżącej; ** gr.: diakoneo - być sługą, troszczyć, pomagać, usłużyć

28. Wy natomiast jesteście tymi, którzy wytrwali ze mną w moich próbach*.      Hbr 2,18; Obj 3,10; J 6,67

* lub: doświadczeniach, pokuszeniach

29. I ja przekazuję* wam Królestwo, jak mnie przekazał je Ojciec mój      Łk 12,32; 2Tm 2,12; Jk 2,5

* lub: przekazuję w przymierzu, zawieram

30. Byście jedli i pili przy moim stole w moim Królestwie, i usiedli na tronach, sądząc* dwanaście pokoleń Izraela.      Łk 12,37; Łk 14,15; Mt 8,11

* gr.: krino - oddzielać, sądzić, wyrażać opinię

31. I powiedział Pan: Szymonie, Szymonie! Oto szatan wyprosił* sobie, aby was przesiać jak pszenicę;      Hi 1,6-12; Am 9,9; Za 3,1; Obj 12,10

* gr.: eksaiteomai - prosić lub błagać, dla siebie, domagać się

32. Ale ja prosiłem za tobą, aby nie ustała twoja wiara; a ty, gdy kiedyś się nawrócisz*, utwierdź swoich braci.      J 17,9; J 17,15; J 21,15-17

* gr.: epistrefo - spowodować powrót, zwrócić się ku sobie, wrócić

33. On natomiast powiedział do Niego: Panie! Gotów* jestem iść z Tobą i do więzienia, i na śmierć.

* gr.: hetoimos - gotowy, stosowny, ochoczy

34. On jednak powiedział: Mówię ci, Piotrze! Z pewnością nie zapieje dzisiaj kogut, zanim trzykrotnie wyprzesz* się, mówiąc, że mnie nie znasz.      Mt 26,34; Mk 14,30

* lub: wyrzekniesz

35. I powiedział im: Gdy posyłałem was bez sakiewki, bez torby i bez sandałów, czy czegoś wam brakowało? A oni powiedzieli: Niczego.      Łk 9,3; Łk 10,4; Mt 10,9

36. Powiedział więc im: Ale teraz, kto ma sakiewkę, niech ją weźmie, podobnie i torbę; a kto nie ma miecza, niech sprzeda swoją suknię i kupi miecz.      Mt 26,51; J 16,33

37. Albowiem mówię wam, że jeszcze to, co jest napisane, musi się już wypełnić* na mnie: Do przestępców** został zaliczony; bo dobiega końca to, co o mnie napisano.      Iz 53,12

* lub: dokonać; ** łamiący Prawo, niegodziwy

38. A oni powiedzieli: Panie! Oto tutaj dwa miecze. A On powiedział im: Wystarczy*.

* gr.: hikanos - dostatecznie liczny, nadający się, zdatny

39. I gdy wyszedł, udał się według zwyczaju* na Górę Oliwną, a Jego uczniowie podążali** za Nim.      Łk 21,27; Mk 11,19; J 18,1

* gr.: ethos - zwyczaj, nawyk, nakaz wynikający z prawa; ** gr.: akoloutheo - towarzyszyć, iść z kimś lub za kimś, być posłusznym

40. A gdy stanął na tym miejscu, powiedział im: Módlcie się, abyście nie weszli w próbę*.

* gr.: peirasmos - pokuszenie, doświadczenie, próba

41. A sam oddalił się od nich, jakby na rzut kamieniem, upadł na kolana i modlił się,

42. Mówiąc: Ojcze! Jeśli chcesz, oddal ten kielich ode mnie; jednak nie moja wola, lecz Twoja niech się stanie.      Ps 40,8; J 6,38

43. Wówczas ukazał Mu się anioł z nieba, wzmacniając* Go.      Ps 91,11; 1Tm 3,16

* gr.: enischyo - wzmocnić, uczynić silnym, dodać sił

44. A gdy stanął do śmiertelnego boju*, jeszcze gorliwiej się modlił, a Jego pot stał się jak krople krwi spadające na ziemię.      Ps 130,1; Iz 53,10; Lm 1,12

* gr.: agonia - por. 1Tm 6,12 przypis *

45. I gdy wstał od modlitwy, przyszedł do swoich* uczniów i znalazł ich śpiących ze smutku**.

* brak w mss Byz; ** lub: cierpienie, udręka

46. I powiedział im: Dlaczego śpicie? Wstańcie i módlcie się, abyście nie weszli w próbę.

47. A gdy On jeszcze to mówił, oto tłum i ten, zwany Judaszem, jeden z dwunastu, szedł przed nimi*, i zbliżył się do Jezusa, aby Go pocałować**.      Mt 26,47; Mk 14,43; J 18,2

* lub: wyprzedził; ** lub: potraktować z czułością - gr.: fileo

48. A Jezus powiedział mu: Judaszu! Pocałunkiem* wydajesz Syna Człowieczego?      2Sm 20,9; Ps 55,21; Prz 27,6; 2Kor 12,13; 1Tes 5,26

* gr.: filema od fileo - okazywać czułość - por. J 21,15 przypis ***

49. A widząc ci, którzy byli przy Nim, na co się zanosi*, powiedzieli do Niego: Panie! Czy mamy uderzyć mieczem?

* dosłownie: co będzie

50. I uderzył jeden z nich sługę* arcykapłana, i odciął mu prawe ucho.

* gr.: doulon - por. Mt 20,27 przypis *

51. Ale Jezus w odpowiedzi, rzekł*: Dopuścicie** aż do tego? I dotknął jego ucha, i go uzdrowił.      J 17,12; 1P 2,21

* dosłownie: powiedział; ** lub: pozwolicie nawet na to, zaniechajcie tego, przestańcie

52. Powiedział więc Jezus do arcykapłanów i do przełożonych straży świątyni, i do starszych, którzy przybyli do Niego: Jak na bandytę* wyszliście z mieczami i z kijami.

* gr.: lestes - bandyta, rabuś, zabójca, wywrotowiec, buntownik

53. Gdy byłem* codziennie z wami w świątyni, nie podnieśliście na mnie rąk; ale to jest wasza godzina i władza** ciemności.      Hi 20,5; J 12,27; J 16,21; Dz 26,18; 2Kor 4,6; Ef 6,12

* dosłownie: gdy jestem; ** gr.: eksuosia - moc, władza, prawo

54. Wtedy Go pojmali, poprowadzili i wprowadzili do domu arcykapłana; a Piotr z daleka podążał* za Nim.      Mt 26,57; Mk 14,53; J 18,12

* gr.: akoloutheo - towarzyszyć, iść z kimś lub za kimś, być posłusznym

55. A gdy oni na środku dziedzińca rozniecili ogień, usiedli razem i Piotr usiadł pośród nich.      Ps 1,1; Ps 26,5; 1Kor 15,33; Łk 22,44

56. A gdy ujrzała go jakaś służąca*, siedzącego przy ognisku, uważnie patrząc** na niego, powiedziała: I ten był z Nim.      Mt 26,69

* gr.: paidiske - młoda dziewczyna, młoda służąca; ** gr.: atenidzo - utkwić wzrok, skupiać myśl na, przyglądać się

57. On jednak wyparł* się Go, mówiąc: Kobieto! Nie znam Go.      Łk 22,34

* gr.: arneomai - wypierać się, zapierać, wyrzekać, odmawiać

58. A po krótkiej chwili ujrzał go ktoś inny i powiedział: I ty jesteś z nich; a Piotr powiedział: Człowieku! Nie jestem.

59. I gdy upłynęło około godziny, ktoś inny stanowczo twierdził, mówiąc: Naprawdę i ten był z Nim; bo także jest Galilejczykiem.

60. Piotr natomiast powiedział: Człowieku! Nie wiem o czym mówisz; i zaraz, gdy on jeszcze mówił, zapiał kogut.      Mt 26,64

61. A Pan obrócił się i spojrzał uważnie* na Piotra. I przypomniał sobie Piotr słowo Pana, jak mu powiedział: Zanim kogut zapieje, trzykrotnie mnie się wyrzekniesz**.

* gr.: emblepo - przypatrzeć się, zwrócić wzrok, rozważyć; ** gr.: aparneomai - stwierdzać, że się nie zna, nie mieć nic wspólnego

62. A Piotr wyszedł na zewnątrz i gorzko zapłakał*.      Ps 38,18; 1Kor 10,12; 2Kor 7,9

* gr.: klaio - łkać, biadać, lamentować

63. A mężczyźni, którzy trzymali Jezusa, szydzili z Niego i bili Go;      Hi 16,9; Hi 30,9; Ps 22,6

64. I zasłonili Mu oczy, i bijąc Go w twarz, pytali się, mówiąc: Prorokuj, kim jest ten, który Ciebie uderzył.      Mt 14,65; J 18,22

65. I wiele innych bluźnierstw* mówili do Niego.      Łk 12,10; Mt 12,31; 1Tm 3,13

* gr.: blasfemeo - obrzucać obelgami, bluźnić, lżyć, oczerniać

66. A gdy nastał dzień, zebrali się starsi ludu i arcykapłani, a także uczeni w Piśmie, i przyprowadzili Go przed Sanhedryn, mówiąc: Czy Ty jesteś Mesjaszem*? Powiedz nam.      Dz 4,26

* lub: Chrystusem, Pomazańcem

67. I powiedział im: Jeśli wam powiem, nie uwierzycie;      Łk 16,31; Mk 8,12; J 12,37

68. A jeśli zapytam, nie odpowiecie mi i nie wypuścicie mnie.      Jr 38,5; Łk 20,8

69. Od teraz Syn Człowieczy będzie siedział po prawicy mocy Boga.      Ps 110,1; Mk 16,19

70. I powiedzieli wszyscy: Ty więc jesteś Synem Boga? A On powiedział do nich: Wy mówicie, że ja jestem Nim.      J 1,34; J 10,30; Mk 15,2

71. A oni powiedzieli: Czy jeszcze potrzebne jest nam świadectwo? Sami je przecież usłyszeliśmy z Jego ust.

↑↑

Rozdział 23

1. I gdy powstało całe to mnóstwo ludzi, zaprowadzili Go do Piłata*.

* Poncjusz Piłat - rzymski prokurator Judei - podległy prokonsulowi Syrii - odpowiedzialny za porządek i pobór podatków

2. I zaczęli Go oskarżać, mówiąc: Tego znaleźliśmy, że odwraca naród i zakazuje dawać podatki Cezarowi, mówiąc o sobie, że jest Mesjaszem, Królem.      Mt 17,27; Mk 12,17

3. I pytał Go Piłat, mówiąc: Ty jesteś Królem Żydów*? A On w odpowiedzi, rzekł mu: Ty to mówisz**.

* lub: Judejczyków; ** idiom? Tak, to ja tak jest, jak pytasz - por. Biblia Poznańska

4. Wtedy powiedział Piłat do arcykapłanów i do tłumów: Żadnej winy* w tym człowieku nie znajduję.      Mt 27,19

* lub: przyczyny ukarania

5. Lecz oni jeszcze bardziej napierali*, mówiąc: Podburza lud, nauczając po całej Judei; zaczął od Galilei i dotarł aż dotąd.      J 1,43

* gr.: epischyo - twierdzić z naciskiem, napierać, wywierać presję

6. A Piłat, słysząc o Galilei, zapytał, czy ten człowiek jest Galilejczykiem.

7. I gdy dowiedział się, że jest podległym władzy Heroda, odesłał Go do Heroda, który także w te dni był w Jerozolimie.      Łk 3,1

8. Herod natomiast bardzo się uradował, gdy ujrzał Jezusa; bo od dawna chciał Go zobaczyć, dlatego że wiele o Nim słyszał i miał nadzieję, iż zobaczy jakiś cudowny znak, który dokona się przez Niego.      Mt 14,1; Mk 6,14

9. I zadawał Mu wiele pytań*; ale On nic mu nie odpowiedział.      Iz 53,7; Mt 27,14; 1P 2,23

* dosłownie: pytał Go więc wieloma słowami

10. A stali tam arcykapłani i uczeni w Piśmie, gwałtownie Go oskarżając.      Ps 69,19

11. Herod natomiast ze swoimi żołnierzami* okazał Mu pogardę** i wyszydził Go, oblekł w lśniącą szatę i odesłał Go z powrotem do Piłata.

* gr.: strateuma - straż przyboczna, grupa żołnierzy; ** gr.: eksoutheneo - nie liczyć się z kimś, gardzić całkowicie

12. I stali się Piłat i Herod w tym dniu przyjaciółmi, wcześniej bowiem byli sobie wrogami*.      Ps 83,5

* gr.: echthra - nienawiść, nieprzyjaźń

13. A Piłat, zwołał arcykapłanów, przełożonych* i lud,

* gr.: archon - dowódca, naczelnik, władca, rządca, urzędnik

14. I powiedział do nich: Przyprowadziliście do mnie tego człowieka, jako zwodziciela* ludu; i oto ja po przesłuchaniu** Go wobec was, nie znalazłem w tym człowieku żadnej winy, o którą Go oskarżacie,      Łk 23,2

* gr.: apostrefo - odwrócić, porzucić, zawrócić, powrócić na; ** gr.: anakrino - badać, zgłębiać, dociekać, przesłuchiwać

15. Ani też Herod, albowiem odesłałem was do niego; otóż nie uczynił On nic takiego, co zasługiwałoby na śmierć.      Mk 15,6; J 19,1

16. Dlatego ukarzę* Go i wypuszczę.      Mt 27,15

* gr.: paideuo - chłostać, karać, stosować dyscyplinę

17. A musiał* im Piłat wypuszczać jednego co** święto.

* lub: miał obowiązek; ** coroczny zwyczaj

18. I krzyczeli więc wszyscy razem, mówiąc: Usuń* tego, a wypuść nam Barabasza**!      J 18,39

* lub: precz z Nim; ** tj. syn ojca - por. Mt 27,16 przypis *

19. Który był wtrącony do więzienia z powodu jakiegoś rozruchu w mieście i morderstwa.      Mt 27,16; Mk 15,17; J 18,40

20. Piłat więc ponownie przemówił do nich, chcąc uwolnić Jezusa.      J 19,12

21. Ale oni wołali*, mówiąc: Ukrzyżuj, ukrzyżuj Go!      Ps 69,20; J 19,15

* lub: wykrzykiwali

22. A on po raz trzeci powiedział do nich: Co więc złego Ten uczynił? Nie znalazłem w Nim żadnej z win*, z powodu których zasługiwałby na śmierć; dlatego ukarzę Go i wypuszczę.      Łk 23,14; Łk 23,20; J 18,38; 1P 1,19

* gr.: aition - przyczyna ukarania, wina - por. Mk 15,26

23. A oni jednak nalegali donośnym głosem, domagając się, aby On został ukrzyżowany; a krzyki ich i arcykapłanów przybierały na sile.

24. Piłat orzekł więc, aby stało się według ich żądania*;      Ps 22,12; J 19,16

* gr.: aitema - petycja, postulat, wymaganie, żądanie

25. I wypuścił im tego, który był wtrącony do więzienia za rozruch i morderstwo, o którego prosili; a Jezusa zdał na ich wolę.

26. I gdy Go odprowadzali, pochwycili* niejakiego Szymona Cyrenejczyka**, który szedł z pola, włożyli na niego krzyż, aby go niósł za Jezusem.      Mt 27,32; Mk 15,21

* tj. zastosowano prawo przymusu niesienia ciężaru - Mt 5,41 przypis *; ** tj. mieszkaniec miasta Cyreny leżącego w dzisiejszej Libii

27. A szły za Nim wielkie rzesze* ludu i kobiet, które uderzały się w piersi i lamentowały nad Nim.      Mt 27,55; Mk 15,40

* gr.: pletos - mnóstwo, wielka liczba

28. A Jezus, obrócił się do nich i powiedział: Córki Jerozolimy! Nie płaczcie nade mną, tylko płaczcie nad sobą i nad swoimi dziećmi.

29. Oto bowiem nadchodzą dni, kiedy będą mówić: Błogosławione* niepłodne i łona, które nie rodziły i piersi, które nie karmiły.

* gr.: makarios – szczęśliwy, ten któremu można pogratulować

30. Wtedy zaczną mówić do gór: Padnijcie na nas! A do wzgórz: Przykryjcie nas!

31. Bo jeśli z zielonym* drzewem te rzeczy czynią, to co stanie się z suchym?      Prz 11,31; Ez 21,3; Jr 25,29; 1P 4,17

* lub: z wilgotnym

32. Prowadzeni byli też i dwaj inni przestępcy*, aby razem z Nim zostali straceni.

* gr.: kakourgos - czyniący zło, złoczyńca

33. I gdy przyszli na miejsce, zwane Czaszką*, tam Go ukrzyżowali i przestępców, jednego z prawej, a drugiego z lewej strony.      Mt 27,33; Mk 15,22; J 19,17

* gr.: kranion - czaszka

34. A Jezus mówił: Ojcze! Odpuść* im, bo nie wiedzą, co czynią. A gdy rozdarli Jego szaty, rzucili o nie los.      Rdz 50,17; Ps 22,19; Dz 7,60

* gr.: afiemi - dać odejść, umorzyć dług, przebaczyć, uwolnić

35. A lud stał i przypatrywał się, a razem z nimi przywódcy, którzy naśmiewali się z Niego, mówiąc: Innych ratował, niech ratuje samego siebie, jeśli Ten jest Mesjaszem – wybranym przez Boga.      Ps 22,12; Ps 35,15; Ps 69,7-8

36. Naśmiewali się też z Niego i żołnierze, podchodząc i podając Mu kwaśne wino*,

* lub: tanie, kwaśne wino, mocno rozcieńczone wodą - łac.: posca

37. Mówiąc: Jeśli Ty jesteś Królem Żydów*, ratuj** samego siebie.

* lub: Judejczyków; ** gr.: sodzo - ratować, zbawić, wybawić, ocalić, uzdrowić

38. Nad Nim natomiast był napis*, wyryty literami greckimi i łacińskimi, i hebrajskimi: Ten jest Królem Żydów.      Mt 27,37; J 19,19

* tj. opis winy najczęściej niesiony przez skazańca - łac.: titulus

39. A jeden z powieszonych przestępców bluźnił Mu, mówiąc: Jeśli Ty jesteś Mesjaszem, ratuj samego siebie i nas.      Mt 27,42

40. A odpowiadając, drugi gromił* go, mówiąc: Czy ty Boga się nie boisz, choć taki sam wyrok ciąży na tobie?

* lub: karcił, napominał

41. My wprawdzie sprawiedliwy, bo słusznie odbieramy karę za to, co uczyniliśmy, ale Ten nie uczynił nic niegodziwego*.      Rdz 9,6; Wj 21,12

* gr.: atopos - nie na miejscu, niegodziwy, szkodliwy

42. I powiedział: Jezusie, Panie! Wspomnij na mnie, gdy przyjdziesz do swojego Królestwa.      Hi 33,27; Ps 32,5; Rz 10,9

43. I Jezus powiedział mu: Zaprawdę*, mówię ci dziś** będziesz ze mną w raju.      2Kor 12,4

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary - por. Mt 5,18 przypis *; ** lub: mówię ci dziś, ... , mówię ci, dziś ... - przecinek przed słowem lub po słowie „dziś” rodzi konsekwencje interpretacyjne - J 20,17 w tekście gr. we wszystkich mss BYZ brak przecinka w tym zdaniu, w Kodeksie Watykańskim występuje znak kropki po gr. słowie semeron (dzisiaj)

44. A było około szóstej* godziny, i stała się ciemność na całej ziemi aż do godziny dziewiątej.      Łk 19,9; J 14,3

* tj. 12 - ta obecnego czasu

45. I słońce się zaćmiło*, a zasłona w świątyni została rozdarta przez środek.      Mt 27,51; Mk 15,38

* dosłownie: zostało zaćmione

46. A Jezus zawołał potężnym głosem, mówiąc: Ojcze! W Twoje ręce składam* mojego ducha; a gdy to powiedział, wydał ostatnie tchnienie.      Ps 31,6; Dz 7,59; Mk 15,37; J 19,30

* dosłownie: złożę, gr.: paratithemi - położyć obok, zdeponować

47. A setnik* widząc to, co się działo, oddał chwałę Bogu, mówiąc: Istotnie, ten człowiek był sprawiedliwy.      Mt 27,54; Mk 15,39; J 19,7

* gr.: hekatontarches - dowódca 100 żołnierzy, łac.: centurion

48. I wszystkie tłumy, które zeszły się razem na to widowisko*, widząc co się stało, wracały bijąc się w swoje piersi.

* lub: spektakl

49. I stali z daleka wszyscy, którzy Go znali, i kobiety, które współtowarzyszyły Mu od Galilei, patrzące na to.      Łk 8,2

50. A oto mąż, imieniem Józef, który był członkiem Rady*, mąż dobry i sprawiedliwy,      Mt 27,57; Mk 15,43; J 19,38

* tj. Sanhedrynu

51. Z Arymatei, miasta Judei, który też sam oczekiwał Królestwa Bożego, który nie głosował za postanowieniem Rady i ich czynem,

52. Ten udał się* do Piłata i prosił o ciało Jezusa.      Mt 27,58

* dosłownie: podszedł, zbliżył się

53. I zdjął je, owinął w płótno* i złożył je w grobowcu wykutym w skale, w którym nikt jeszcze nigdy nie był złożony.      Iz 53,9; Mk 14,51

* gr.: sindon - tu: kosztowne lekkie, lniane płótno na szatę - Mk 15,46

54. A był to Dzień Przygotowania, i nastawał* szabat.      Mt 27,62

* gr.: epifosko - wschodzić, rozjaśnić, rozbłysnąć, świtać

55. A poszły za nim i kobiety, które razem z Jezusem przyszły z Galilei, oglądając grobowiec i jak zostało położone Jego ciało.

56. A gdy wróciły, przygotowały wonności i olejki*; a w szabat oczywiście odpoczęły** według przykazania.      Wj 20,8; Mk 16,1

* lub: pachnidła; ** gr.: hesychadzo - zachować milczenie, być spokojnym, nie biegać tu i tam, spocząć, odpocząć, nic nie mówić

↑↑

Rozdział 24

1. A pierwszego dnia tygodnia*, bardzo wczesnym rankiem przyszły do grobowca, niosąc wonności, które przygotowały; a z nimi i inne kobiety;      Mt 28,1; Mk 16,1; J 20,1

* lub: szabatów - w l.mn.

2. I znalazły kamień* odtoczony od grobowca.

* tj. duży głaz o kształcie dysku, zsuwany w wyżłobieniu

3. A gdy tam weszły, nie znalazły ciała Pana Jezusa.      Mt 28,5; Mk 16,5; J 20,6-7

4. I gdy zaczęły* się tym niepokoić**, oto nagle dwaj mężczyźni w lśniących szatach stanęli obok nich.      Mk 16,5; J 20,12

* dosłownie: i stało się; ** być bezradnym, zakłopotanym, w rozterce

5. A one przestraszone*, skłoniły twarz ku ziemi; wtedy oni powiedzieli do nich: Dlaczego szukacie żyjącego między umarłymi?      Obj 1,18; Obj 2,8

* dosłownie: gdy były (stały się) przestraszone

6. Nie ma* Go tutaj, ale został wzbudzony z martwych; przypomnijcie sobie, jak wam to powiedział, gdy jeszcze był w Galilei,      Mt 16,21; Mt 17,23; Mk 8,31

* dosłownie: nie jest tutaj

7. Mówiąc, że Syn Człowieczy musi być wydany w ręce grzesznych ludzi, i być ukrzyżowany, a trzeciego dnia powstać z martwych.

8. I przypomniały sobie Jego słowa*.      J 2,22; J 12,16; J 14,26

* gr.: rhema - słowo, wypowiedź

9. A gdy wróciły od grobowca, oznajmiły to wszystko jedenastu i wszystkim pozostałym.

10. Tymi więc, które mówiły to apostołom, były: Maria Magdalena i Joanna, i Maria, matka Jakuba, oraz pozostałe z nimi.      Łk 8,3

11. A słowa ich wydawały się im niedorzeczne* i nie wierzyli im.      Rdz 19,14; Hi 9,16; Ps 126,1

* gr.: leros - próżne gadanie, bzdury, brednie, banialuki

12. Piotr jednak powstał i pobiegł do grobowca, a gdy się nachylił, ujrzał jedynie złożone płótna*; i odszedł do siebie, dziwiąc** się temu, co się stało.      J 19,40; J 20,3-10

* gr.: othonion - kawałek płótna, paski lniane, chusta; ** gr.: thaumadzo - podziwiać, zdumiewać się, dziwić się

13. A oto dwaj z nich w tym samym dniu szli do miasteczka*, które było oddalone sześćdziesiąt stadiów** od Jerozolimy, które zwano Emaus.      Mk 16,12-13

* lub: wsi; ** tj. 1 stadion - 185 m, tu: ok. 11 km od Jerozolimy

14. I ci rozmawiali ze sobą* o tym wszystkim, co się zdarzyło.

* gr.: homileo - rozmawiać, być z kimś

15. I stało się, że gdy oni rozmawiali i stawiali sobie nawzajem pytania*, sam Jezus zbliżył się i szedł razem z nimi.      Mt 18,20; J 14,18

* gr.: sydzeteo - dociekać, badać razem, rozprawiać, pytać

16. Ale oczy ich zostały zakryte*, żeby Go nie rozpoznali**.      J 20,14

* dosłownie: powstrzymane; ** gr.: epiginosko - poznać gruntownie, wiedzieć - Mt 7,16 przypis *

17. I powiedział do nich: Cóż to za myśli* wymieniacie** między sobą idąc, i dlaczego jesteście smutni***?      J 19,25

* dosłownie: jakie słowa; ** gr.: antiballo - rzucać nawzajem do siebie, metaforycznie wymieniać słowa; *** gr.: skythropos - o smutnym, ponurym obliczu, markotna mina

18. A jeden z nich o imieniu Kleofas w odpowiedzi, rzekł Mu: Czy Ty jesteś jedynym przybyszem* w Jerozolimie, który nie wie o tym, co się w niej stało w tych dniach?

* gr.: paroikeo - mieszkać obok, przebywać czasowo jako przybysz

19. I powiedział im: Co takiego? A oni Mu powiedzieli o Jezusie Nazarejczyku, który był mężem i prorokiem*, mocnym w czynie i w słowie przed Bogiem i całym ludem;      Pwt 18,15; Mt 21,11; Dz 2,22; Dz 7,22

* dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi lub ro’eh - widzący

20. I jak Go wydali arcykapłani i nasi przywódcy na karę* śmierci; i ukrzyżowali** Go.      Mt 27,20; Dz 13,27; Łk 23,1; Mt 27,31; J 19,6

* lub: wyrok, uchwała; ** stauroo - uśmiercić kogoś przez przybicie go do poprzecznej belki i połączonego z nią pionowego pala, otaczać palisadą, wbijać słupki, zabezpieczyć kołkami

21. A my mieliśmy nadzieję, że On jest tym, który ma odkupić* Izraela. Lecz właśnie dziś upływa trzeci dzień po tym wszystkim, jak to się stało.      Ps 130,8; 1P 1,18; Łk 1,68; Łk 2,38

* gr.: lytroo - wypuścić z chwilą otrzymania okupu, wyzwolić

22. Lecz niektóre z naszych kobiet zadziwiły* nas. Wcześnie rano, gdy były przy grobowcu,

* gr.: eksistemi - być oszołomionym - por. Łk 8,56 przypis *

23. Nie znalazły Jego ciała, a gdy przyszły, mówiły, że miały* widzenie** aniołów, którzy mówili, że On żyje.      Mt 28,1-5; Mk 16,1-8

* gr.: horao - baczyć, przyglądać się uważnie, patrzeć; ** gr.: optasia - wizja, widzenie - por. Mt 17,9

24. I udali się niektórzy z naszych do grobowca, i znaleźli wszystko tak, jak powiedziały kobiety; ale Jego nie widzieli.

25. A On powiedział do nich: O nierozumni* z sercem nieskorym**, by uwierzyć we wszystko, co powiedzieli prorocy!      Mk 7,18; Dz 3,24; Hbr 5,11

* gr.: anoetos - nierozumiejący, niemądry, głupi; ** gr.: bradys - bierny, nieskwapliwy, powolny, leniwy, tępy

26. Czyż Mesjasz nie musiał tego wycierpieć i tak wejść do swojej chwały*?      Dz 17,3; Hbr 2,8; 1P 1,11

* gr.: doksa - splendor, majestat, blask

27. I zaczynając od Mojżesza i przez wszystkich proroków, wykładał* im ze wszystkich Pism to, co o Nim samym jest napisane.      Rdz 3,15; Rdz 22,18; Pwt 18,15; Ps 16,10

* gr.: diermeneuo - odsłonić znaczenie tego, co jest mówione, wyjaśnić, wyłożyć

28. I zbliżyli się do miasteczka, do którego szli, a On sprawiał wrażenie*, jakby miał iść dalej.

* lub: skłaniał się, zachowywał się tak, jakby

29. I przymusili* Go, mówiąc: Zostań z nami, bo ma się ku wieczorowi i już się dzień nachylił ku końcowi. I wstąpił, aby z nimi pozostać.

* gr.: parabiadzomai - zmusić siłą lub błaganiem

30. I stało się, gdy On spoczął z nimi przy stole, że wziął chleb, pobłogosławił*, a gdy złamał, podawał im.      Łk 22,19

* lub: wysławił

31. I oczy ich zostały otworzone, i rozpoznali Go; a On stał się niewidzialny* dla nich.

* gr.: afantos - zabrany z oczu, uczyniony niewidocznym

32. I mówili do siebie: Czyż nasze serce nie pałało* w nas, gdy mówił do nas w drodze i gdy otwierał** nam Pisma?      Łk 24,45

* dosłownie: nie jest zapalone lub płonie w nas - gr. kaio - rozpalać, rozniecać, niszczyć ogniem; ** lub: spowodował zrozumienie

33. I wstali w tej samej godzinie, i wrócili do Jerozolimy i znaleźli zgromadzonych jedenastu, i tych, którzy byli z nimi,      J 20,19

34. Mówiących, że prawdziwie* Pan powstał z martwych i ukazał** się Szymonowi.      1Kor 15,5

* gr.: ontos - prawdziwie, istotnie, rzeczywiście; ** dosłownie został ukazany, gr.: optanomai - por. Mt 28,10 przypis **

35. A oni wyjaśnili, co stało się w drodze, i jak dał się im poznać* przy** łamaniu chleba.

* lub: został poznany; ** w (czasie) łamania chleba

36. A gdy oni to mówili, sam Jezus stanął pośrodku nich i powiedział im: Pokój wam!

37. A oni przerazili* się i przestraszyli**, albowiem myśleli***, że widzą ducha.

* lub: wpadli w panikę; ** dosłownie: stali się przestraszeni; *** gr.: dokeo - wydawać się, być zdania, przypuszczać, myśleć

38. A On im powiedział: Dlaczego jesteście zatrwożeni i dlaczego wątpliwości* wstępują do waszych serc?      Mt 14,46; Łk 1,12

* gr.: dialogismos - rozważania, roztrząsanie, opinie

39. Zobaczcie moje ręce i moje stopy, że to jestem ja sam; dotknijcie mnie i zobaczcie, że duch* nie ma ciała** ani kości, tak jak widzicie, że ja mam.      Dz 1,3; Za 13,6

* gr.: pneuma - duch, tchnienie, wiatr, duch ludzki; ** gr.: sarks - ciało, ciało bez życia, cielesność - zmysłowa natura

40. I gdy to powiedział, pokazał* im swoje ręce i stopy.      J 20,20

* gr.: deiknyo - ukazać oczom, dać dowód czegoś

41. A gdy oni jeszcze z radości* nie wierzyli** i dziwili się, powiedział im: Macie tutaj coś do jedzenia?      Łk 24,52; J 15,11; J 16,22; J 21,5

* gr.: chara - przeżywać radość, weselić się; ** gr.: apisteo - nie ufać, zawieść zaufanie, być niewiernym

42. A oni Mu podali kawałek* pieczonej ryby i plaster z pszczelego miodu.      J 21,9; J 21,13

* dosłownie: część (z całości) - gr.: meros - udział w czymś, dział

43. A On wziął i jadł przy nich.

44. I powiedział im: To są słowa, które mówiłem do was, gdy byłem jeszcze z wami, że musi* zostać wypełnione** wszystko to, co zostało napisane w Prawie Mojżesza, i u Proroków, i w Psalmach o mnie.      Ps 2,1-12; Ps 16,9

* lub: jest konieczne; ** gr.: pleroo - wypełnić, sprawić obfitość, urzeczywistniać

45. Wtedy otworzył ich umysły*, aby rozumieli Pisma.      J 16,13; Dz 16,14

* lub: rozum - l. poj.

46. I powiedział im: Tak jest napisane, tak też Mesjasz musiał cierpieć i powstać z martwych trzeciego dnia;      Iz 53,3; 1P 1,3

47. A w Jego imię ma być głoszone upamiętanie* i odpuszczenie grzechów dla wszystkich narodów, zaczynając od Jeruzalem.      Mt 3,2; Dz 3,19; Dz 17,30; Dz 20,21; Dz 26,20

* gr.: metanoia - zmiana myślenia, zawrócenie - por. 2P 3,9 przypis **

48. A wy jesteście tego świadkami*.

* gr.: martys - świadek w sądzie, naoczny świadek, męczennik

49. I oto ja posyłam do was obietnicę Ojca mojego, a wy pozostańcie* w mieście Jeruzalem, aż** zostaniecie przyobleczeni w moc*** z wysokości.      Iz 44,3; Jl 3,1; Dz 1,4

* dosłownie: siedźcie; ** aż do kiedy; *** gr.: dynamis - siła, moc, zdolność, moc czynienia cudów

50. A wyprowadził ich na zewnątrz miasta, aż do* Betanii**, i gdy podniósł swoje ręce, błogosławił*** ich.      Mt 21,17; Mt 26,6; J 12,1

* gr.: eis - do (środka), w kierunku, dla, w, pomiędzy; ** tj. około 3 km - por. J 11,18 przypis *; *** gr.: eulogeo - sławić, chwalić, prosić o błogosławieństwo, wypowiadać błogosławieństwo

51. I stało się, gdy ich błogosławił, że rozstał się z nimi i został uniesiony do nieba.      Mk 16,19; Dz 1,9; Ef 4,8-10; Hbr 4,14

52. A oni oddali Mu pokłon* i wrócili do Jerozolimy z wielką radością.      J 14,28

* gr.: proskyneo - oddać cześć, pokłonić się - por. Mt 4,9 przypis *

53. I byli stale w świątyni, chwaląc* i błogosławiąc** Boga. Amen.

* gr.: aineo - chwalić, wysławiać; ** gr.: eulogeo - sławić, chwalić, prosić o błogosławieństwo, wypowiadać błogosławieństwo

Ewangelia według Jana

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ 16 ] [ 17 ] [ 18 ] [ 19 ] [ 20 ] [ 21 ]

Rozdział 1

1. Na początku* było Słowo, a Słowo było u Boga, a Bogiem było Słowo.      Iz 9,6; 1Tm 3,16; Hbr 1,8; Obj 1,2; Obj 1,8; Obj 1,11; Obj 19,13

* gr.: arche - początek, źródło, władza, przyczyna sprawcza

2. Ono było na początku u Boga.

3. Wszystko* przez Nie się stało, a bez Niego nic** się nie stało, co się stało.      Iz 45,12; Hbr 11,3; Obj 4,11

* dosłownie: wszystkie; ** gr.: oude en - ani jedno

4. W Nim było życie, a życie było światłem ludzi.      Ps 36,10; J 11,25; J 14,6; Kol 3,4; 1J 1,2

5. A światło świeci w ciemności, a ciemność Nim nie zawładnęła*.      Hi 24,13-17; J 1,10; J 3,19; Rz 1,28

* lub: nie opanowała

6. Pojawił* się człowiek posłany od Boga, na imię mu – Jan.      Iz 40,3; Ml 3,1; Mt 3,1; Łk 1,13; Dz 13,24

* gr.: ginomai - być, stać się, urodzić się, zaistnieć

7. On przyszedł na świadectwo*, by zaświadczyć** o tym świetle, aby dzięki niemu wszyscy uwierzyli.      J 5,33-35

* gr.: martyria - świadectwo, zeznanie przed sędzią; ** gr.: martyreo - być naocznym świadkiem, być męczennikiem

8. Nie był on światłem, ale jedynie miał zaświadczyć o tym świetle.      Iz 9,2; Ps 27,1

9. Było prawdziwe światło, które oświeca każdego człowieka przychodzącego na świat.

10. Na świecie był* i świat przez Niego** jest uczyniony***; a świat Go nie poznał****.      Dz 13,27; 1Kor 2,8

* dosłownie: było (Słowo); ** dzięki Niemu; *** stał się; **** gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, wejść w bliską relację

11. Do swojej* własności przyszedł**, a swoi Go nie przyjęli.      Iz 53,3

* lub: swoich; ** dosłownie: przyszło

12. Tym* jednak, którzy Go przyjęli**, dał prawo*** stać się dziećmi Boga, to jest wierzącym w Jego imię.

* dosłownie: jak wielu, ilu, jak licznie; ** lub: chwycić się, przyłączyć się, towarzyszyć; *** władzę - J 10,18 przypis *

13. Którzy zostali zrodzeni nie z krwi, ani z woli ciała, ani z woli mężczyzny, ale z Boga.

14. A Słowo pełne łaski i prawdy, stało się ciałem i mieszkało* między nami, i widzieliśmy chwałę Jego, chwałę jako jednorodzonego pochodzącego od Ojca.

* lub: rozbiło namiot

15. Jan świadczył o Nim i głośno wołając, oświadczył: Ten był, o którym powiedziałem: Ten, który przychodzi po mnie, istniał* przede mną, bo wcześniej był niż ja.

* por. w. 6 przypis *

16. A z Jego pełni* my wszyscy wzięliśmy, i to łaskę za łaską.      1Kor 1,4; Ef 2,5; Kol 1,19

* gr.: pleroma - być wypełnionym, pełnia, obfitość, doskonałość

17. O ile bowiem Prawo zostało dane przez Mojżesza, o tyle łaska i prawda* stała się przez Jezusa Chrystusa.      Wj 19,1; Ps 85,10; J 7,19; Ga 3,10

* gr.: aletheia - prawda, rzeczywistość, pewność, autentyczność

18. Boga nikt nigdy nie widział; jednorodzony Syn, który jest w łonie Ojca, Ten nam o Nim opowiedział*.      Wj 33,20; Łk 10,22; J 6,46; J 17,6; 1J 4,12

* lub: wyłożył (naukę), ujawnił, ogłosił

19. A takie jest świadectwo Jana, gdy posłali Żydzi* z Jerozolimy kapłanów i lewitów, aby go zapytać: Kim ty jesteś?

* lub: Judejczycy

20. I wyznał, a nie zaprzeczył, mówiąc: Ja nie jestem Mesjaszem*.

* lub: Chrystusem

21. I pytali go: Kim więc? Czy ty jesteś Eliaszem? A on odpowiedział: Nie jestem. Czy ty jesteś tym Prorokiem? I odpowiedział: Nie.

22. Powiedzieli wtedy do niego: Kim więc jesteś, żebyśmy dali odpowiedź tym, którzy nas posłali. Co mówisz o sobie?

23. Powiedział: Ja jestem głosem wołającego na pustyni*: Prostujcie drogę PANA, jak powiedział prorok Izajasz.      Iz 40,3; Mt 3,3; J 3,28

* gr.: eremos - pustkowie, pustynia, miejsce odludne

24. A ci, którzy zostali wysłani, byli z faryzeuszów*.

* tj. członek stronnictwa faryzeuszów - por. Mt 9,14 przypis *

25. I pytali go, i powiedzieli mu: Czemu więc chrzcisz*, jeżeli ty nie jesteś Mesjaszem, ani Eliaszem, ani tym Prorokiem?

* lub: zanurzasz

26. Jan odpowiedział im, mówiąc: Ja chrzczę* w wodzie; ale pośrodku was stanął Ten, którego wy nie znacie.      Mt 3,11; J 1,4; J 14,6; Dz 1,5

* gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać wielokrotnie - por. J 3,23 przypis *

27. To jest Ten, który przychodzi po mnie, On istniał przede mną, któremu ja nie jestem godny, by rozwiązać rzemyk u Jego sandała.

28. To działo się w Betabarze za* Jordanem, gdzie Jan chrzcił.

* lub: z drugiej strony

29. A nazajutrz, Jan* ujrzał idącego do niego Jezusa i powiedział: Oto Baranek Boży, który zabiera** grzech świata.      Iz 53,11; Oz 14,2; J 6,33-35

* brak w mss Byz; ** lub: ponieść, wziąć, usunąć

30. To jest Ten, o* którym ja powiedziałem: Za mną idzie mąż, który istniał przede mną, bo wcześniej** był niż ja.      Mt 4,27; J 8,24

* lub: z powodu; ** gr.: protos - pierwszy w czasie lub miejscu

31. A ja Go wcześniej nie znałem. Ja dlatego przyszedłem chrzcząc w wodzie, aby On został ukazany* Izraelowi.      Iz 4,3; Mt 3,16; Mk 1,10; Łk 3,22; 1J 5,6-7

* lub: uczyniony znanym

32. A Jan poświadczył, mówiąc: Widziałem Ducha zstępującego jakby gołębica z nieba, i pozostał na Nim.

33. A ja Go nie poznałem*; lecz Ten, który mnie posłał, bym chrzcił w wodzie, Ten mi powiedział: Jeśli ujrzysz kogoś, na którego zstępuje i pozostaje na nim Duch, to jest Ten, który chrzci** w Duchu Świętym.

* gr.: eido - wiedzieć, mieć wgląd, znać, patrzeć na, doświadczyć; ** gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać, przesiąknąć - por. J 3,23 przypis *

34. A ja widziałem i zaświadczyłem, że Ten jest Synem Bożym.      Ps 2,7; Mt 3,17; Łk 1,35

35. Nazajutrz* ponownie stał Jan i dwaj z jego uczniów.

* gr.: epaurion - następnego dnia, nazajutrz

36. A przypatrując* się przechodzącemu Jezusowi, powiedział: Oto Baranek Boży.

* gr.: embleo - zwrócić wzrok na, wpatrywać się

37. I usłyszeli go ci dwaj uczniowie, gdy to mówił, i poszli za Jezusem.      Mk 1,16; Łk 5,10

38. A Jezus odwrócił się i ujrzał ich idących za sobą, i powiedział do nich: Czego szukacie? A oni powiedzieli do Niego: Rabbi! Co znaczy* w tłumaczeniu – Nauczycielu – gdzie mieszkasz?      Mt 23,7

* dosłownie: co jest mówione

39. Powiedział im: Chodźcie, a zobaczycie. Przyszli i zobaczyli, gdzie mieszkał, i tego dnia pozostali u Niego; a było około dziesiątej* godziny.      J 4,29; Mt 4,18

* tj. 16 - tej obecnego czasu

40. Jednym z tych dwóch, którzy to słyszeli od Jana i którzy podążali za Nim, był Andrzej, brat Szymona Piotra.      Łk 6,14; J 6,8

41. Ten najpierw odszukał Szymona, swojego brata i powiedział mu: Znaleźliśmy Mesjasza*, co tłumaczy się – Pomazańca**.

* z hebr. messias - pomazaniec, namaszczony; ** gr.: christos

42. I przyprowadził go do Jezusa. A Jezus przyjrzawszy się mu, powiedział: Ty jesteś Szymon, syn Jonasza; ty będziesz nazwany Kefas*, co tłumaczy się – Piotr*.      Mt 10,2; Mt 16,17; 1Kor 9,5; Ga 2,9

* aramejski i gr.: kamień, część skały

43. Nazajutrz chciał Jezus udać się do Galilei i znalazł Filipa, i powiedział mu: Pójdź* za mną.

* gr.: akoloutheo - towarzyszyć, iść z kimś lub za kimś

44. A Filip był z Betsaidy, z miasta Andrzeja i Piotra.      J 12,2; Mk 6,45; Łk 9,10

45. Filip odnalazł Natanaela* i powiedział mu: Znaleźliśmy Tego, o którym pisał Mojżesz w Prawie i Prorocy, Jezusa, syna Józefa z Nazaretu.      Pwt 18,15; Łk 24,27

* gr.: Bartłomiej

46. I powiedział mu Natanael: Czy z Nazaretu może być coś dobrego? Filip na to*: Chodź i zobacz!

* dosłownie: mówi mu

47. Gdy Jezus ujrzał Natanaela idącego do Niego, powiedział o nim: Oto prawdziwie Izraelita, w którym nie ma podstępu*.      Rz 2,28; 1P 2,22; Obj 14,5

* gr.: dolos - zdrada, oszustwo, podstęp

48. Natanael powiedział do Niego: Skąd mnie znasz*? W odpowiedzi, Jezus rzekł mu: Zanim zawołał cię Filip, widziałem cię, gdy byłeś pod figowcem.      J 2,25; Obj 2,18; Mt 6,6

* gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, wejść w bliską relację

49. Wtedy* Natanael powiedział do Niego: Rabbi**! Ty jesteś Synem Bożym, Ty jesteś Królem Izraela.      J 5,17; Mt 14,3

* dosłownie: w odpowiedzi; ** z hebr.: mój Nauczycielu, mój Mistrzu

50. A Jezus powiedział do niego: Wierzysz dlatego, że powiedziałem ci: Widziałem* cię pod figowcem. Ujrzysz większe rzeczy niż te.      J 20,29

* gr.: eido - dostrzegać, wiedzieć, mieć wgląd, badać, znać

51. I powiedział mu: Zaprawdę*, zaprawdę mówię wam: Od teraz ujrzycie otwarte niebo i aniołów Boga wstępujących i zstępujących na Syna Człowieczego.      Rdz 28,12; Dn 7,9

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary lub jako akt potwierdzenia

↑↑

Rozdział 2

1. A trzeciego dnia* odbywało się wesele w Kanie** Galilejskiej i była tam matka Jezusa.

* tj. we wtorek; ** miasto 7 lub 14 km od Nazaretu

2. Został też zaproszony na wesele Jezus i Jego uczniowie.      J 4,46; Hbr 13,4

3. A gdy zabrakło wina, powiedziała matka Jezusa do Niego: Nie mają wina.

4. Jezus powiedział jej: Co mnie i tobie*, kobieto? Jeszcze nie nadeszła** moja godzina.      J 4,21; J 8,10; J 19,26

* hebraizm: Dlaczego mnie tak traktujesz? To twoja sprawa, czego chcesz ode mnie?; ** dosłownie: nadchodzi

5. Matka Jego powiedziała do sług: Cokolwiek wam powie, czyńcie.      Pwt 12,32

6. A było tam sześć stągwi* kamiennych, postawionych według żydowskiego zwyczaju oczyszczenia**, mieszczących w sobie każda po dwie lub trzy miary***.      Mt 15,2; Łk 11,39; J 3,25; Mk 7,3

* gr.: hydria - naczynie na wodę, dzban, stągiew; ** dosłownie: zgodnie z oczyszczeniem Judejczyków; *** 1 miara - gr.: metretes - około 40 l

7. Jezus powiedział im: Napełnijcie te stągwie wodą. I napełnili je aż po brzegi.      J 2,3; 1Krl 17,13; Mk 11,2

8. I powiedział im: Zaczerpnijcie teraz i zanieście staroście* wesela. I zanieśli.      Prz 3,5-6

* gr.: architriklinos - mistrz ceremonii przy stole

9. A gdy starosta wesela skosztował tej wody, która stała się winem – a nie wiedział, skąd ona jest, lecz słudzy wiedzieli, ci co czerpali wodę – zawołał oblubieńca*,      Lb 6,3; Ef 5,18

* gr.: nymfios - narzeczony, pan młody, oblubieniec

10. I powiedział do niego: Każdy człowiek stawia najpierw dobre wino, a gdy sobie podpiją*, wtedy gorsze; ty zachowałeś dobre wino aż dotąd.

* gr.: methyo - być pijanym

11. Taki to pierwszy* z cudownych znaków** uczynił Jezus w Kanie Galilejskiej i tam ukazał swoją chwałę; a Jego uczniowie uwierzyli w Niego.

* lub: taki (jest) początek; ** gr.: semeion - znak tj. niezwykłe wydarzenie wykraczające poza naturalny bieg wydarzeń

12. Potem zeszli* do Kafarnaum, On sam, Jego matka, Jego bracia i Jego uczniowie; tam pozostali kilka dni;      Ps 69,8; Mt 12,46; Mt 13,55; Mk 6,3; J 7,3-5

* Kafarnaum leży w dolinie

13. A była blisko Pascha żydowska; i Jezus wstąpił* do Jerozolimy.      Pwt 16,1-6; Łk 2,41; J 5,1; J 6,4; J 11,55

* lub: wspiął się - por. Mt 20,17 przypis *

14. I znalazł w świątyni sprzedających woły, owce, gołębie i zajmujących swoje miejsca bankierów*.      Mt 21,12; Obj 11,2

* gr.: kollybestes - drobny wekslarz, wymieniający drobne monety

15. I uczynił bicz z powrozów, i wypędził wszystkich ze świątyni, także owce i woły, a bankierom* porozsypywał monety i powywracał stoły,      Pwt 14,23

* gr.: kollybestes - drobny wekslarz, wymieniający drobne monety

16. A tym, co sprzedawali gołębie, powiedział: Zabierzcie je stąd, nie czyńcie domu Ojca mojego domem targu*.      Iz 56,5; Mt 21,13

* lub: miejsce handlu, szczególnie port morski, targowisko

17. I przypomnieli sobie Jego uczniowie, że jest napisane: Gorliwość o Twój dom pochłonęła* mnie.      Ps 69,10; Ps 119,139

* mss Byz: pochłonie

18. Wtedy Żydzi zwrócili się do Niego, mówiąc: Jakim znakiem* dowiedziesz, że możesz to czynić?      J 6,30; Mt 12,38; Mt 21,23

* gr.: semeion - znak tj. niezwykłe wydarzenie wykraczające poza naturalny bieg wydarzeń

19. W odpowiedzi, Jezus rzekł im: Zburzcie tę świątynię*, a ja wzniosę ją w trzy dni.      Mk 14,58; Mk 15,29; Dz 3,15; Rz 6,4; Rz 8,11

* gr.: naos - główny budynek świątyni - por. 2Tes 2,4 przypis **

20. Powiedzieli więc Żydzi: Tę świątynię budowano czterdzieści sześć lat, a Ty wzniesiesz ją w trzy dni?

21. Ale On mówił o świątyni swojego ciała*.      Ef 2,21; Kol 2,9

* gr.: soma - żywe ciało, tkanka, osoba, zwłoki

22. Gdy więc został wzbudzony z martwych, Jego uczniowie przypomnieli sobie, że im to mówił; i uwierzyli Pismu i słowu, które wypowiedział Jezus.      Hi 19,25; 1Kor 15,52

23. A gdy był w Jerozolimie w święto Paschy, wielu uwierzyło* w Jego imię, widząc cudowne znaki, które czynił.      Wj 12,14; Lb 28,16; Ez 45,21; J 8,30; J 12,42

* gr.: pisteuo - wierzyć, ufać, zawierzyć

24. Ale Jezus nie powierzał* im samego siebie, dlatego że On znał wszystkich,      Mk 2,8

* gr.: pisteuo - tu: jako zwrot - powierzać się czyjejś wierności idiom - nie ufał im, dlatego że On znał wszystkich

25. I dlatego, że nie miał potrzeby, aby ktoś zaświadczył Mu o człowieku; albowiem sam wiedział, co jest w człowieku.      J 6,64; J 16,30

↑↑

Rozdział 3

1. A był pewien człowiek wśród faryzeuszy o imieniu* Nikodem, przywódca żydowski**.

* dosłownie: na imię mu; ** lub: Judejczyków

2. Ten przyszedł w nocy do Jezusa i powiedział do Niego: Rabbi! Wiemy, że przyszedłeś od Boga jako nauczyciel; bo nikt takich cudownych znaków czynić nie może, które Ty czynisz, gdyby Bóg z nim nie był.

3. Jezus w odpowiedzi, rzekł mu: Zaprawdę, zaprawdę mówię ci: Jeśli ktoś nie zostanie zrodzony z góry*, nie może zobaczyć Królestwa Bożego.      1P 1,3; 1P 1,23-25; 1P 5,1; 1Kor 4,20; 1Kor 6,9

* gr.: anothen - z wysoka, z wyższego miejsca, na nowo, od początku

4. Nikodem powiedział do Niego: Jak może człowiek zostać zrodzonym, będąc starcem? Nie może on powtórnie wejść do łona swojej matki i zostać zrodzonym.

5. Jezus odpowiedział: Zaprawdę, zaprawdę mówię ci: Jeśli ktoś nie zostanie zrodzony z wody i z Ducha, nie może wejść do Królestwa Bożego.      Iz 48,1; Mt 5,20; 1Kor 6,11

6. Co jest zrodzone z ciała, jest ciałem, a co jest zrodzone z Ducha, jest duchem.      Hi 15,14; Hi 25,4; Ez 36,26; J 6,63; Rz 8,4; Rz 8,9; 2Kor 5,17; 1J 3,9

7. Nie dziw* się, że ci powiedziałem, że konieczne** jest, abyście*** zostali zrodzeni z góry.

* dosłownie: nie zdziw się; ** gr.: dei - trzeba, musicie; *** dosłownie: wam

8. Wiatr wieje gdzie chce i szum jego słyszysz, ale nie wiesz skąd przychodzi i dokąd idzie; tak jest z każdym, kto jest zrodzony z Ducha*.      Dz 2,2; 1Kor 2,11

* gr.: pneuma - duch, wiatr

9. Nikodem w odpowiedzi, zapytał* Go: Jak to się może stać?

* dosłownie: powiedział, rzekł, mówił

10. Jezus w odpowiedzi, rzekł mu: Ty jesteś nauczycielem Izraela, a tego nie wiesz*?

* gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, wejść w bliską relację

11. Zaprawdę, zaprawdę mówię ci, że co wiemy*, to mówimy, i co widzieliśmy, o tym świadczymy, a naszego świadectwa nie przyjmujecie.      Mt 11,27; J 7,16; J 8,38; J 12,49

* gr.: eido - dostrzegać, wiedzieć, mieć wgląd, badać, znać

12. Jeśli nie wierzycie, gdy wam powiedziałem o sprawach ziemskich, to jak uwierzycie, jeśli mówiłbym wam o sprawach niebiańskich?      1Tm 3,16; 1J 5,7; Łk 22,67; Flp 3,19

13. I nikt nie wstępuje do nieba, tylko Ten, który zstąpił z nieba, Syn Człowieczy, który jest w niebie.      J 6,33; J 6,38; J 6,51; J 6,62; J 16,28; 1J 5,7

14. I jak Mojżesz wywyższył węża na pustyni, tak* właśnie musi** zostać wywyższony Syn Człowieczy,      Lb 21,4

* gr.: houto - w ten sposób, tak oto, tak; ** jest konieczne

15. Aby każdy, wierzący w Niego, nie zginął*, ale miał życie wieczne.      J 4,14; Dz 2,21; Dz 13,26

* gr.: apollymi - niszczyć, usunąć, położyć kres, zginąć, zgładzić

16. W ten właśnie sposób* Bóg umiłował** świat, że dał swojego jednorodzonego Syna, aby każdy, wierzący w Niego, nie zginął, ale miał życie wieczne.      1J 4,11

* gr.: houto - w ten sposób, tak oto, tak; ** gr.: agapao - przyjmować z zadowoleniem, gorąco miłować

17. Bo nie posłał* Bóg swojego Syna na świat, aby sądził świat, lecz by świat został przez Niego zbawiony.      Łk 19,10; Mt 1,21; Rz 1,16

* gr.: apostello - udać się do wyznaczonego miejsca, wysłać, odprawić

18. Wierzący w Niego, nie podlega* osądzeniu; ale kto nie wierzy, już jest osądzony, dlatego że nie wierzy w imię jednorodzonego** Syna Bożego.

* lub: nie jest sądzony; ** tj. jedynaka

19. To natomiast jest sąd*, że światłość przyszła na świat, a ludzie bardziej umiłowali ciemność niż światłość; bo ich czyny były złe**.      Iz 30,9; J 5,44; J 8,44; J 10,26

* gr.: krisis - sąd, rozprawa, opinia, rozdzielenie, podział; ** gr.: poneros - niegodziwy, nikczemny, zły, zepsuty, podły

20. Każdy bowiem, kto podle czyni, nienawidzi światłości i nie przychodzi do światłości, aby czyny jego nie zostały obnażone*.      Ps 50,17

* gr.: elencho - wykazać winę, zawstydzić, napomnieć

21. Lecz kto czyni prawdę, przychodzi do światłości, aby czyny jego zostały ujawnione*, że są dokonane w Bogu.      1Kor 15,10; Ga 2,20

* gr.: faneroo - ujawnić to, co było zakryte, ukazać publicznie

22. Potem przyszedł Jezus i Jego uczniowie* do ziemi judzkiej; i tam przebywał z nimi i chrzcił.

* gr.: mathetes - uczeń, słuchacz, zwolennik

23. A chrzcił* i Jan w Ainon, blisko Salim**, bo było tam wiele wody, i ludzie przychodzili i byli chrzczeni.      1Sm 9,4; Dz 8,36-38; Rz 3,18

* gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać wielokrotnie w celu farbowania - stąd przesiąknąć; ** mss Byz - Salem

24. Bo Jan jeszcze nie był wtrącony do więzienia*.      Mt 14,3

* gr.: fylake - straż, warta, więzienie

25. Powstał więc spór* między** uczniami Jana a Żydami*** o oczyszczenie.      Lb 19,7

* gr.: dzetesis - debata, kwestia sporna, szukanie, wypytywanie; ** dosłownie: od - jako inicjatorów; *** mss Byz - Judejczykiem (Żydem)

26. I przyszli do Jana, i powiedzieli do niego: Rabbi*! Ten, który był z tobą za Jordanem, o którym ty zaświadczyłeś, Ten oto** chrzci, i wszyscy przychodzą do Niego.

* z hebr.: mój Nauczycielu, mój Mistrzu; ** lub: zobacz

27. Jan w odpowiedzi, rzekł: Nie może człowiek nic wziąć, jeśli nie byłoby mu to dane* z nieba.      Rz 12,6; 1Kor 3,6; Hbr 5,4; Jk 1,17; Jr 17,6

* gr.: didomi - darować, dać, upoważnić, wyznaczyć na urząd

28. Wy sami mi poświadczacie, że powiedziałem: Ja nie jestem Mesjaszem*, ale jestem posłany przed Nim.

* lub: Chrystusem

29. Ten, kto ma oblubienicę, jest oblubieńcem; a przyjaciel oblubieńca, ten, który stoi i go słucha, raduje się niezmiernie* z powodu głosu oblubieńca. Dlatego też ta moja radość jest pełna**.      Ps 45,15; Pnp 5,1; Mt 9,15

* hebraizm - dosłownie: raduje się radością; ** gr.: pleroo - wypełnić, sprawić obfitość, urzeczywistniać

30. On musi wzrastać, ja natomiast stawać się mniejszym.      Iz 9,7

31. Ten, który przychodzi z góry*, jest ponad wszystkimi. Kto z ziemi, jest ziemski i po ziemsku mówi; kto z nieba przychodzi, jest ponad wszystkimi.

* gr.: anothen - z wysoka - por. J 3,3 przypis *

32. A co widział i słyszał, o tym świadczy, a świadectwa* Jego nikt nie przyjmuje.      J 1,7; J 8,26

* gr.: martyria - świadectwo, zeznanie przed sędzią

33. Ten, kto przyjął Jego świadectwo, przypieczętował* tym samym, że Bóg jest prawdomówny**.      Iz 55,4; Iz 55,11; 1J 5,10

* lub: potwierdzić, uwiarygodnić, rozwiać wszelką wątpliwość; ** gr.: alethes - prawdziwy, miłujący prawdę, zgodny z prawdą

34. Ten bowiem, którego Bóg posłał, mówi Słowa Boże; gdyż Bóg daje Ducha bez miary*.      J 7,16

* lub: nie wymierzając, nie pod miarą, bez ograniczeń

35. Ojciec miłuje Syna i wszystko powierzył* w Jego ręce.

* lub: dał, podarował, przekazał

36. Wierzący* w Syna, ma życie wieczne; a kto jest nieposłuszny** Synowi, nie zobaczy życia, lecz gniew Boży pozostaje*** na nim.      J 3,15; J 5,24; Ga 3,10; 1Tes 1,10

* czas teraźniejszy strona czynna; ** lub: nie okazuje posłuszeństwa; *** trwa nad nim

↑↑

Rozdział 4

1. A gdy Pan dowiedział* się, że faryzeusze usłyszeli, że Jezus więcej ludzi czyni uczniami i chrzci niż Jan,      Łk 1,76; 1Kor 2,8

* lub: poznał

2. Chociaż sam Jezus nie chrzcił, ale Jego uczniowie;      J 3,22; Dz 10,48; 1Kor 1,17

3. Opuścił Judeę i odszedł ponownie do Galilei.      Łk 2,49; Mt 10,23; Mk 3,7

4. A musiał przechodzić przez Samarię.

5. Przyszedł więc do miasta Samarii o nazwie Sychar*, blisko pola, które dał Jakub Józefowi, swojemu synowi.      Rdz 33,19; Joz 24,32

* Sychar leżało koło Sychem - 1,5 km od studni Jakuba

6. A była tam studnia Jakuba. Jezus więc, będąc strudzony* podróżą, usiadł tak przy studni**; a było około szóstej*** godziny.

* gr.: kopiao - być znużonym, pracować aż do znużenia; ** lub: studnia zasilana przez źródło; *** tj. 12-tej obecnego czasu

7. Z Samarii* przyszła kobieta zaczerpnąć wodę. Jezus powiedział jej: Daj mi pić!

* kraina między Judeą a Galileą zamieszkała przez ludność deportowaną przez Asyryjczyków z Babilonii i Medii - 2Krl 17,24

8. Uczniowie Jego bowiem odeszli do miasta, aby kupić żywności.      J 6,5; Łk 9,13

9. Kobieta z Samarii* powiedziała więc do Niego: Jak Ty, będąc Żydem, prosisz mnie kobietę, Samarytankę, bym dała Ci pić? Bo Żydzi nie utrzymują stosunków** z Samarytanami.      Dz 10,28; J 6,35; J 7,37

* dosłownie: kobieta Samarytanka; ** gr.: synchraomai - przystawać z kimś, używać wspólnie

10. Jezus w odpowiedzi, rzekł jej: Gdybyś znała dar Boga i kim jest Ten, który mówi do ciebie: Daj mi pić, to byś Go prosiła, a dałby ci wody żywej*.      Dz 8,20; Łk 18,13

* tj. woda bieżąca, źródlana, wartko płynąca, krystalicznie czysta

11. Kobieta powiedziała do Niego: Panie! Nie masz nawet czerpaka*, a studnia jest głęboka, skąd więc masz tę wodę żywą?

* gr.: antiema - coś do czerpania - wiadro, akt czerpania wody

12. Czy Ty jesteś większy od naszego ojca Jakuba, który dał nam tę studnię i sam z niej pił, i jego synowie, i jego trzody?

13. Jezus w odpowiedzi, rzekł* jej: Każdy, kto pije tę wodę, ponownie będzie pragnął**;      J 6,27; Łk 16,24; Iz 65,13

* dosłownie: w odpowiedzi rzekł - idiom charakterystyczny dla j. hebrajskiego; ** gr.: dipsao - odczuwać pragnienie, cierpieć z pragnienia

14. Lecz kto będzie pił wodę, którą ja mu dam, nie będzie pragnął na wieki*; ale woda, którą mu dam, stanie się w nim źródłem wody wytryskującej ku życiu wiecznemu**.      Mt 19,16; Rz 6,23

* dosłownie: na wiek; ** lub: w życie wieczne - l. poj.

15. Kobieta powiedziała do Niego: Panie! Daj mi tej wody, abym nie pragnęła i nie przychodziła tutaj czerpać.      J 4,49

16. Jezus powiedział jej: Idź, zawołaj swojego męża, i przyjdź tutaj.

17. Kobieta w odpowiedzi, rzekła*: Nie mam męża. Jezus powiedział jej: Dobrze powiedziałaś: Nie mam męża.

* por. Łk 14,3 przypis *

18. Albowiem miałaś pięciu mężów, a ten, którego teraz masz, nie jest twoim mężem. Powiedziałaś prawdę.      Mk 10,12; Rz 7,3

19. Kobieta powiedziała Mu: Panie! Widzę, że jesteś prorokiem*.

* gr.: profetes - por. Mt 2,17 przypis *

20. Ojcowie nasi oddawali cześć* na tej górze**, a wy mówicie, że w Jerozolimie jest miejsce, gdzie trzeba oddawać cześć.      Sdz 9,7; 1Krl 9,3

* lub: paść na kolana jako wyraz szacunku; ** tj. Góra Gerazim ze świątynią zbudowaną przez Samarytan

21. Jezus powiedział jej: Kobieto! Wierz mi, że przychodzi godzina, kiedy ani na tej górze, ani w Jerozolimie nie będziecie oddawali czci* Ojcu.

* gr.: proskyneo - pierwotnie całować czyjąś dłoń w wyrazie szacunku klęknąć, paść na kolana, bić czołem, złożyć hołd

22. Wy czcicie to, czego nie znacie; my czcimy to, co znamy; bo zbawienie jest od* Żydów.      Łk 24,47; Dz 4,12; 2Tes 2,13

* lub: z Żydów

23. Ale przyjdzie godzina, i teraz już jest, kiedy prawdziwi czciciele będą cześć oddawać Ojcu w duchu i w prawdzie. Bo i Ojciec szuka takich, którzy tak Go czczą*.      Joz 24,14; Ps 51,6; Rz 8,26

* gr.: proskyneo - pierwotnie całować czyjąś dłoń w wyrazie szacunku klęknąć, paść na kolana, bić czołem, złożyć hołd

24. Bóg jest duchem, a ci, którzy Go czczą, winni* Go czcić w duchu i w prawdzie.      J 6,63; J 7,39; J 14,17; 2Kor 3,17

* lub: jest konieczne, trzeba

25. Kobieta powiedziała do Niego: Wiem, że nadchodzi Mesjasz, nazywany Chrystusem; Ten, gdy przyjdzie, wszystko nam oznajmi*.

* gr.: anangello - szczegółowo opowiedzieć, wyjaśnić, zdać relację

26. Jezus powiedział jej: Ja jestem Nim, ten który z tobą rozmawia*.

* dosłownie: mówiący ci

27. Wtedy* przyszli Jego uczniowie i dziwili się, że rozmawiał z kobietą, jednak nikt nie powiedział: O co pytasz**? lub: Dlaczego z nią rozmawiasz?

* dosłownie: a na to; ** lub: o co prosisz, żądasz

28. Zostawiła więc kobieta swój dzban i poszła do miasta, i powiedziała ludziom:

29. Chodźcie, zobaczcie człowieka, który powiedział mi wszystko, cokolwiek* uczyniłam, czy to nie jest Mesjasz?

* lub: jak wiele

30. Wyszli więc z miasta i przyszli do Niego.

31. A w tym czasie* prosili Go uczniowie, mówiąc: Rabbi! Jedz.

* lub: pomiędzy, w trakcie

32. A On powiedział im: Ja mam pokarm do jedzenia, którego wy nie znacie.

33. Mówili więc uczniowie do siebie nawzajem: Czy ktoś przyniósł Mu jeść?

34. Jezus powiedział im: Moim pokarmem jest czynić* wolę Tego, który mnie posłał i wypełnić** Jego dzieło.      Ps 40,8; J 17,4; 2Tm 4,7

* dosłownie: bym czynił; ** bym wypełnił lub doprowadził do celu

35. Czy nie wy mówicie: Jeszcze cztery miesiące, a nadejdzie żniwo? Otóż, mówię wam, podnieście swoje oczy i przypatrzcie się polom, że już są białe, gotowe do żniwa.

36. A żniwiarz, odbiera zapłatę i zbiera plon do* życia wiecznego, aby i ten, który sieje, radował się razem z tym, który żnie.      Prz 11,30; Rz 1,13; 1Tes 2,19

* lub: ku, na

37. Albowiem prawdziwe jest to słowo, że kto inny sieje, a kto inny żnie.      Ga 6,7; 1Kor 3,5

38. Ja was posłałem żąć to, nad czym wy się nie trudziliście*; inni się trudzili, a wy korzystacie** z ich trudu.      Dz 2,41; Dz 6,7; 1Tes 5,12

* gr.: kopiao - być znużonym, pracować do znużenia; ** dosłownie: weszliście

39. A wielu Samarytan z tego miasta uwierzyło w Niego dzięki słowu kobiety, która świadczyła: Powiedział mi wszystko, cokolwiek* uczyniłam.

* lub: jak wiele

40. Gdy więc przyszli do Niego Samarytanie, prosili* Go, aby u nich pozostał; i pozostał tam dwa dni.

* gr.: erotao - prosić, błagać, upraszać

41. I wielu więcej z nich uwierzyło dzięki Jego słowu;      J 2,23; J 8,30; J 10,42; J 12,42; Dz 9,42

42. Lecz także tej kobiecie mówili: Już nie dzięki twojemu opowiadaniu* wierzymy; sami bowiem słyszeliśmy i wiemy, że Ten jest prawdziwie Zbawicielem świata – Mesjasz**.      Iz 43,3; Łk 1,47; Dz 13,23; Tt 1,4

* gr.: lalia - mowa, opowiadanie, opowieść, dialekt, gwara; ** lub: Chrystus, Pomazaniec

43. A po dwóch dniach wyszedł stamtąd i odszedł do Galilei.      Mt 4,12; Łk 4,14

44. Bowiem sam Jezus zaświadczył, że prorok we własnej ojczyźnie nie ma poważania*.      Mt 13,57; Mk 6,4; Łk 4,24

* lub: szacunku

45. Gdy więc przyszedł do Galilei, przyjęli Go Galilejczycy, widząc wszystko, co czynił w czasie święta w Jerozolimie; i oni bowiem przybyli na święto.      J 2,23; Mt 4,23; Łk 8,40

46. Przyszedł więc Jezus ponownie do Kany Galilejskiej, gdzie uczynił z wody wino. A był w Kafarnaum pewien dworzanin królewski, którego syn chorował*.      J 2,1

* być bez siły, słabym

47. Ten, gdy usłyszał, że Jezus przybywa z Judei do Galilei, poszedł do Niego i prosił Go, aby zszedł* i uzdrowił** jego syna; bo bliski był śmierci.      Mk 2,1-3; J 11,21; Łk 7,6

* tj. zejść z miejsca wyżej położonego - por. J 2,12 przypis *; ** gr.: iaomai - uzdrawiać, leczyć, czynić zdrowym, wyzwolonym

48. I Jezus powiedział do niego: Jeśli nie ujrzycie znaków i cudów – nie uwierzycie.      J 12,37; J 20,29; Łk 16,31; 1Kor 1,22

49. Dworzanin królewski* powiedział do Niego: Panie! Zejdź, zanim umrze moje dzieciątko**.

* gr.: basilikos - należący do króla, urzędnik królewski; ** gr.: paidion - małe dziecko, dzieciątko, chłopczyk, dziewczynka

50. Jezus powiedział mu: Idź, syn twój żyje. I uwierzył ów człowiek słowu, które mu powiedział Jezus, i poszedł.      Mt 8,13; Łk 17,14

51. A gdy już schodził, spotkali go jego słudzy* i oznajmili, mówiąc: Chłopiec twój żyje.

* gr.: douloi - por. Mt 20,27 przypis *

52. Wtedy zapytał ich o godzinę, w której poczuł się lepiej, i powiedzieli mu: Wczoraj o godzinie siódmej opuściła go gorączka.

53. Poznał więc ojciec, że było to o tej godzinie, o której mu Jezus powiedział: Syn twój żyje. I uwierzył on i cały jego dom.

54. To kolejny, drugi cudowny znak*, który Jezus uczynił, gdy przyszedł z ziemi judzkiej do Galilei.      Mt 4,12; J 2,1; J 7,1; Obj 16,14

* gr.: semeion - znak tj. niezwykłe wydarzenie wykraczające poza naturalny bieg wydarzeń

↑↑

Rozdział 5

1. Po tych dniach było święto żydowskie*; i wstąpił Jezus do Jerozolimy.      Kpł 23,2; Pwt 16,16

* być może chodzi o Pięćdziesiątnicę

2. A jest w Jerozolimie przy Owczej bramie sadzawka, zwana po hebrajsku Betezda*, mająca pięć portyków**.      Ne 3,1; Ne 12,39

* aramejski: Bethesda - dom miłosierdzia, dom źródeł; ** tj. zadaszona kolumnada chroniąca przed upałem

3. W nich leżała wielka rzesza chorych, ślepych, chromych i sparaliżowanych*, którzy oczekiwali na poruszenie wody.

* dosłownie: uschłych - części ciała skurczone, zmarniałe, zwiędłe

4. Albowiem anioł o pewnym czasie zstępował do sadzawki i poruszał wodę; pierwszy więc, kto wstąpił po poruszeniu wody, stawał się zdrowy, jakąkolwiek chorobą był złożony.      Mt 22,30; Łk 1,19; Łk 6,22; Hbr 1,4; Hbr 1,13-14; Hbr 2,5; Hbr 12,22

5. A był tam pewien człowiek, chorujący od trzydziestu ośmiu lat.      Mk 9,2; Łk 8,43

6. I gdy Jezus ujrzał go leżącego, i poznał, że już przez długi czas czeka*, powiedział do niego: Czy chcesz stać się zdrowy?      J 21,17; Hbr 4,13

* lub: jest w tym stanie

7. Chory odpowiedział Mu: Panie! Nie ma człowieka, który wrzuciłby mnie do sadzawki, gdy woda zostanie poruszona; a gdy ja idę, inny przede mną wstępuje.

8. Jezus powiedział mu: Wstań, weź swoje posłanie i chodź.      Mt 9,6; Łk 5,24; Dz 9,34

9. I natychmiast stał się zdrowy ten człowiek, i wziął swoje posłanie, i chodził. A tego dnia był szabat,      Mk 1,31; Mk 5,29; Mk 10,52

10. Więc mówili Żydzi do uzdrowionego: Jest szabat, nie wolno ci nosić* posłania.      Jr 17,21; Mt 12,2

* lub: podnieść, unieść, wziąć

11. Odpowiedział im: Ten, który uczynił mnie zdrowym, powiedział mi: Weź swoje posłanie* i chodź.

* gr.: krabbatos - proste, jednoosobowe łóżko, mata

12. I pytali go: Kim jest człowiek, który ci powiedział: Weź swoje posłanie i chodź?

13. A ten, który został uzdrowiony, nie wiedział, kto to jest; gdyż Jezus oddalił się od tłumu będącego na tym miejscu.      Łk 4,30

14. Po tym znalazł go Jezus w świątyni i powiedział do niego: Oto stałeś się zdrowy; już więcej nie grzesz*, aby nie stało ci się coś gorszego**.      J 8,11; 1J 2,1; Kpł 26,23; Mt 12,45

* gr.: hamartano - być pozbawionym czegoś, utracić, chybić celu; ** gr.: cheiron - gorszy, ostrzejszy, ostrzejszy od czegoś

15. Odszedł ów człowiek i oznajmił* Żydom, że to był Jezus, który uczynił go zdrowym.

* gr.: anangello - szczegółowo opowiedzieć, wyjaśnić, zdać relację

16. I dlatego Żydzi prześladowali* Jezusa, i dążyli do tego, aby Go zabić, bo to uczynił w szabat.      J 5,18; J 7,19; Mk 3,6; Łk 6,11; Ps 2,2

* gr.: dioko - zmuszać do ucieczki, prześladować, nastawać

17. A Jezus im odpowiedział: Ojciec mój aż dotąd działa, i ja działam.

18. Dlatego tym bardziej Żydzi dążyli do tego, aby Go zabić, bo nie tylko rozluźniał rygor szabatu, ale i powiedział, że Bóg jest Jego Ojcem, i czynił siebie równym* Bogu.      J 10,30

* gr.: isos - równy (pod względem ilości i jakości), ten sam, jednakowy, zgodny lub: i tym samym czynił...

19. W odpowiedzi więc, Jezus rzekł im: Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Nie może Syn sam od siebie nic uczynić, tylko to, co widzi, że czyni Ojciec; cokolwiek bowiem On czyni, to i Syn czyni to samo*.

* lub: jednakowo

20. Bo Ojciec miłuje* Syna i ukazuje** Mu wszystko, co sam czyni; i pokaże Mu większe dzieła niż te, abyście je podziwiali.      J 3,35; Mt 3,17

* gr.: fileo - okazywać czułość, kochać; ** gr.: deiknyo - pokazać, ukazać oczom, dać dowód czegoś

21. Bo tak, jak Ojciec wzbudza umarłych i przywraca życie*, tak i Syn, przywraca życie tym, którym chce.      1Krl 17,21; Rz 4,17; Rz 8,11

* gr.: dzoopoieo - powołać do życia, uczynić, zrodzić żywym

22. Bo Ojciec w ogóle nikogo nie sądzi, lecz wszelki sąd przekazał* Synowi,      Dz 10,42; Dz 17,31; Rz 2,16; 2Tm 4,1

* lub: oddał, upoważnił

23. Aby wszyscy czcili* Syna, tak jak czczą Ojca. Kto nie czci Syna, nie czci Ojca, który Go posłał.

* lub: poważać, okazywać głęboki szacunek

24. Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Kto słucha mojego słowa i wierzy Temu, który mnie posłał, ma życie wieczne i nie idzie na sąd, ale przeszedł* ze śmierci do życia.      J 3,16; J 4,14; J 6,47; Mt 7,14; Rz 8,1-30

* gr.: matabaino - przejść z jednego miejsca do drugiego, usunąć

25. Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Przyjdzie godzina, i teraz już jest, gdy umarli usłyszą głos Syna Bożego, i ci, którzy usłyszą*, będą żyć.      Łk 9,60; Łk 15,24

* dosłownie: usłyszeli - czas przesz. dokonany

26. Bo jak* Ojciec ma życie sam w sobie, tak i dał Synowi, aby miał życie sam w sobie.      J 1,4; J 14,6

* dosłownie: tak jak, jako

27. I dał Mu władzę i prawo sprawowania* sądu, ponieważ jest Synem Człowieczym.      Ps 2,6; Dz 17,31

* lub: czynić, wykonać, wypełnić

28. Nie dziwcie się temu, bo nadchodzi godzina, w której wszyscy, którzy są w grobach*, usłyszą Jego głos;

* lub: grobowcach

29. I wyjdą ci, którzy dobrze czynili, by powstać do życia; a ci, którzy podle czynili, by powstać na sąd.      J 11,24; Hi 19,25; Łk 14,14

30. Ja nie mogę sam od siebie nic czynić. Tak, jak słyszę, tak sądzę, a mój sąd jest sprawiedliwy*; bo nie szukam woli** mojej, ale woli Tego, który mnie posłał – Ojca.      Mt 26,39; J 8,28

* gr.: dikaios - prawy, sprawiedliwy, to co słuszne, cnotliwe; ** gr.: thelema - wola, pragnienie, upodobanie, postanowienie

31. Jeśli ja sam o sobie świadczę, moje świadectwo nie jest prawdziwe.      J 10,37

32. Jest ktoś inny, który świadczy o mnie, i wiem, że świadectwo, które o mnie wydaje, jest prawdziwe.      Mt 3,17; Łk 3,22; J 5,37; 1J 5,6

33. Wy posłaliście do Jana, a on zaświadczył* o prawdzie.

* gr.: martyreo - być naocznym świadkiem, być męczennikiem, mieć dobrą opinię - tu: poświadczanym

34. Ja natomiast nie przyjmuję świadectwa od człowieka, ale to mówię, abyście wy zostali zbawieni.      Rz 1,16

35. On to był lampą, która płonie i świeci, a wy chcieliście do pewnego czasu* radować się w jego świetle.      J 6,66; Mt 5,16; Mt 11,11

* lub: chwili

36. A ja mam świadectwo większe niż Jana; gdyż dzieła, które mi dał Ojciec, bym je wykonał, te dzieła, które właśnie czynię, świadczą o mnie, że to Ojciec mnie wysyła.

37. A Ten, który mnie posłał, Ojciec, sam świadczył o mnie. Ani głosu Jego nigdy nie słyszeliście, ani postaci* Jego nie widzieliście,      Pwt 4,12; J 1,18; J 14,9; 1J 4,12

* gr.:eidos - wygląd zewnętrzny, postać, forma, sylwetka, kształt, rodzaj

38. I nie macie Jego Słowa w was mieszkającego*; stąd też nie wierzycie Temu, którego On posłał.

* lub: trwać, przebywać, pozostawać

39. Badacie* Pisma, bo wydaje się wam, że macie w nich życie wieczne; a one składają świadectwo o mnie.

* lub: zgłębiacie

40. I nie chcecie przyjść do mnie, abyście mieli życie.      J 12,47; Rz 6,23; Obj 22,7

41. Nie przyjmuję chwały* od ludzi,      1P 2,21; J 7,18; 1Tes 2,6

* gr.: doksa - majestat, blask, wspaniałość, splendor

42. Ale wiem* o was, że nie macie miłości Bożej w sobie.

* lub: poznałem was

43. Ja przyszedłem w imieniu mojego Ojca, a nie przyjmujecie mnie; jeśli ktoś inny przyszedłby we własnym imieniu, tego przyjmiecie.      Dn 7,8; Mt 24,5; 2Tes 2,3

44. Jak możecie wierzyć wy, którzy chwałę jedni od drugich przyjmujecie, a chwały samego Boga nie szukacie?      Łk 16,15; Hbr 3,12

45. Niech nie wydaje się wam, że ja was będę oskarżał przed Ojcem; oskarża* was Mojżesz, w którym wy pokładacie nadzieję.

* gr.: kategoreo - oskarżać przed sędzią, wysunąć oskarżenie

46. Jeśli bowiem uwierzyliście* Mojżeszowi, uwierzyliście* i mnie, gdyż on napisał o mnie.      Pwt 18,15

* tryb orzekający, czas przeszły niedokończony, strona czynna

47. Jeśli jednak pismom jego nie wierzycie, jak uwierzycie moim słowom?      J 1,45; Dz 26,22

↑↑

Rozdział 6

1. Potem oddalił się Jezus na drugi brzeg Morza Galilejskiego, czyli Tyberiadzkiego.

2. A podążał za Nim wielki tłum, bo widzieli Jego cudowne znaki*, które czynił na chorych.

* lub: cuda - por. J 4,54 przypis *

3. I Jezus wszedł na górę, i siedział tam ze swoimi uczniami;      Mt 14,23; Łk 6,12; J 6,15

4. A była blisko Pascha, święto żydowskie.      Wj 12,6; Pwt 16,1; J 2,13; J 11,55

5. Wtedy Jezus podniósł oczy i ujrzał, że wielki tłum idzie do Niego, i powiedział do Filipa: Gdzie kupimy chleba, aby oni mogli się najeść?      Mt 14,14; Mk 6,34; Łk 9,12

6. A mówił to, aby go poddać próbie*; bo sam wiedział, co miał czynić.

* gr.: peiradzo - kusić, doświadczać, wystawiać na próbę

7. Filip odpowiedział Mu: Chleba za dwieście denarów* nie wystarczy dla nich, aby każdy z nich otrzymał choć trochę.      Mt 18,28

* 1 denar - stawka dzienna pracy robotnika rolnego

8. Jeden z Jego uczniów, Andrzej, brat Szymona Piotra, powiedział do Niego:

9. Jest tu jeden chłopczyk*, który ma pięć chlebów jęczmiennych i dwie ryby; ale cóż to jest na tak wielu?

* gr.: paidarion - chłopczyk, chłopiec

10. A Jezus powiedział: Każcie*, by ludzie spoczęli. A było w tym miejscu dużo trawy, i spoczęli mężczyźni w liczbie około pięciu tysięcy.

* gr.: poieo - uczynić coś, zrobić, skłonić kogoś do

11. Wziął więc Jezus chleby, podziękował* i rozdał uczniom, a uczniowie siedzącym; podobnie uczynił i z rybami, ile tylko chcieli.      Łk 24,30; Rz 14,6; 1Tm 4,4

* gr.: eucharisteo - być wdzięcznym, czynić dziękczynienie

12. A gdy byli nasyceni, powiedział swoim uczniom: Zbierzcie pozostałe kawałki, aby nic nie przepadło*.

* lub: zostało stracone, zniszczyło się

13. Zebrali więc i napełnili dwanaście koszy kawałków z tych pięciu jęczmiennych chlebów, które pozostały* po jedzących.

* lub: pozostawać ponad miarę, obfitować, być zaopatrzonym

14. Gdy więc ludzie ujrzeli cudowny znak, który uczynił Jezus, mówili: Ten prawdziwie jest prorokiem, który przychodzi na świat.

15. Gdy więc Jezus poznał, że zamierzają przyjść i Go porwać, aby uczynić Go królem, sam jeden oddalił się ponownie na górę.

16. A gdy nastał wieczór, zeszli Jego uczniowie nad morze.      Mk 6,47

17. I gdy wstąpili do łodzi, wyruszyli na drugą stronę morza do Kafarnaum. I nastała ciemność, a Jezus jeszcze nie przybył do nich.

18. Morze natomiast burzyło się, bo wiał silny wiatr.      Ps 135,7; Mt 8,24

19. Gdy więc przepłynęli około dwadzieścia pięć albo trzydzieści stadiów*, ujrzeli Jezusa idącego po morzu i zbliżającego** się do łodzi; i zlękli się***.      Mk 6,47; Mt 14,25; Łk 24,36

* 1 stadion to ok. 185 m - to środek jeziora; ** dosłownie: będącego blisko; *** gr.: fobeo - lękać, bać, przerazić, respektować, uciec

20. A On im powiedział: Ja jestem, nie bójcie się.      Wj 3,14; Iz 43,1-2; J 6,35

21. I chcieli Go wziąć do łodzi, a łódź od razu znalazła* się przy lądzie, do którego zmierzali.

* gr.: ginomai - być, stać się, zrodzić, zaistnieć, dziać się

22. Nazajutrz tłum, stojący na drugim brzegu morza, zauważył, że tam nie było innej łódki*, tylko ta jedna, do której wstąpili Jego uczniowie, i że Jezus nie wstąpił do łodzi razem ze swoimi uczniami, ale uczniowie Jego odeszli sami;

* gr.: ploiarion - łódeczka

23. A przypłynęły i inne łodzie z Tyberiady*, blisko miejsca, gdzie jedli chleb, nad którym Pan uczynił dziękczynienie.

* gr. miasto założone na dawnym cmentarzu ku czci cesarza Tyberiusza

24. Gdy więc lud zobaczył, że nie ma tam Jezusa, ani Jego uczniów, i oni wstąpili do łódek i przybyli* do Kafarnaum, szukając Jezusa.

* gr.: erchomai - przyjść, przybywać, ukazać się

25. I gdy znaleźli Go na drugim brzegu morza, powiedzieli do Niego: Rabbi*! Kiedy tu się zjawiłeś?

* z hebr.: mój Nauczycielu, mój Mistrzu

26. Jezus w odpowiedzi, rzekł im: Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Szukacie mnie nie dlatego, że widzieliście cudowne znaki*, ale że jedliście chleb i zostaliście nasyceni**.      Ez 33,31; Dz 8,18; Rz 16,18; Flp 2,21

* gr.: semeion - znak tj. niezwykłe wydarzenie wykraczające poza naturalny bieg wydarzeń; ** gr.: chortadzo - sycić bądź zaspokajać pragnienia, karmić

27. Zabiegajcie* nie o pokarm, który ginie, ale o pokarm, który trwa ku życiu wiecznemu, który wam da Syn Człowieczy; na Nim bowiem Bóg Ojciec położył pieczęć**.      Łk 10,40; J 4,13; 1Kor 7,29

* gr.: ergadzomai - trudzić się, pracować, handlować; ** dosłownie: tego opieczętował

28. Powiedzieli więc do Niego: Co mamy czynić, by trudzić* się dziełami Boga?

* gr.: ergadzomai - trudzić się, pracować, handlować

29. Jezus w odpowiedzi, rzekł im: To jest dzieło* Boga, abyście wierzyli w Tego, którego On posłał.      Dz 16,30; Hbr 11,6; 1J 3,23

* gr.: ergon - czyn, akt twórczy, dzieło, przedsięwzięcie, praca

30. W związku z tym, powiedzieli do Niego: Jaki więc cudowny znak uczynisz*, byśmy widzieli i wierzyli Tobie? Co zrobisz?

* dosłownie: czynisz

31. Ojcowie nasi jedli mannę* na pustyni, jak jest napisane: Dał im chleb z nieba, aby jedli.      Ne 9,15; Ps 78,24; Ps 105,40; 1Kor 10,3

* etymologia hebr.: manna - „co to jest” - por. Wj 16,15

32. Jezus więc powiedział im: Zaprawdę mówię wam: Nie Mojżesz dał wam chleb z nieba, ale Ojciec mój daje wam prawdziwy chleb z nieba.      Wj 16,4-8; J 1,9; J 15,1; 1J 5,20

33. Bo chlebem Bożym jest Ten, który zstępuje z nieba i daje życie światu.      J 3,13

34. Powiedzieli więc do Niego: Panie! Daj nam zawsze tego chleba.

35. I Jezus powiedział im: Ja jestem tym chlebem życia; kto do mnie przychodzi, nigdy nie zazna głodu, a wierzący we mnie, nigdy nie zazna pragnienia.      J 5,40; Iz 55,1; Obj 7,16

36. Lecz powiedziałem wam, że już widzieliście mnie, i nie wierzycie.      J 10,26; J 12,37

37. Wszystko, co mi daje Ojciec, przyjdzie do mnie; a tego który przychodzi do mnie, nie wyrzucę precz*;      J 6,39; J 6,45; J 17,2; Hbr 7,25; Obj 22,17

* dosłownie: na zewnątrz

38. Bo zstąpiłem z nieba, nie żebym czynił swoją wolę, ale wolę Tego, który mnie posłał.

39. A taka jest wola Tego, który mnie posłał, Ojca, abym z tego wszystkiego, co mi dał, nic nie stracił, lecz wzbudził to w dniu ostatecznym.      J 4,34; Ps 40,7; Mt 20,28; Flp 2,8

40. A taka jest wola Tego, który mnie posłał, aby każdy, kto widzi Syna i wierzy* w Niego, miał życie wieczne; a ja go wzbudzę w dniu ostatecznym.      Hi 19,25-27; 1Kor 15,52; Rz 6,23

* dosłownie: jest wierzący - czas teraźniejszy strona czynna

41. Szemrali* więc Żydzi przeciw Niemu, bo powiedział: Ja jestem chlebem, który zstąpił z nieba.

* lub: naradzać się potajemnie, narzekać - por. w. 43 przypis *

42. I mówili: Czy to nie jest Jezus, syn Józefa, którego ojca i matkę my znamy; jak więc mówi On teraz: Zstąpiłem z nieba?

43. Jezus więc w odpowiedzi, rzekł im: Nie szemrajcie* między sobą;      Łk 5,30

* gr.: gongydzo - pomruk wyrażający bunt, niezadowolenie

44. Nikt nie może przyjść do mnie, jeśli go nie pociągnie* Ojciec mój, który mnie posłał; a ja go wzbudzę w dniu ostatecznym**.      Jr 31,3

* gr.: helkyo - ciągnąć, nakłaniać, przymuszać - J 12,32 21,11 Jk 2,6; ** gr.: eschatos - ostatni w czasie lub miejscu, skrajny

45. W Prorokach jest napisane: I będą wszyscy wyuczeni* przez Boga. Każdy więc, kto słyszał od Ojca i przyjął pouczenie**, przychodzi do mnie.      Iz 54,13; Jr 31,33; Ef 4,21

* gr.: didaktos - być nauczanym, ktoś kto może być nauczany; ** gr.: manthano - nauczyć się przez używanie i praktykę, usłyszeć

46. Nie, żeby ktoś widział* Ojca, jak tylko Ten, który jest od Boga; Ten widział Ojca.

* gr.: horao - baczyć, przyglądać się uważnie, patrzeć

47. Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Kto wierzy we mnie, ma życie wieczne.      Łk 10,22

48. Ja jestem chlebem życia.      J 6,35

49. Ojcowie wasi zjedli mannę na pustyni i pomarli*.      Wj 16,15; Wj 16,35; Lb 11,7; Pwt 8,16

* gr.: apothenesko - umrzeć, zginąć gwałtowną śmiercią, uschnąć

50. A to jest chleb, który z nieba zstępuje, aby ktoś, kto z Niego spożył, nie umarł.

51. Ja jestem chlebem żywym*, który zstąpił z nieba; jeśli ktoś będzie jeść z tego chleba, żyć będzie na wieki**; a chleb, który ja dam, to moje ciało, które ja dam za życie świata.      J 3,16; Mk 10,45; 2Kor 5,19

* lub: żyjącym; ** dosłownie: na wiek

52. Sprzeczali się więc między sobą Żydzi, mówiąc: Jak On może dać nam do jedzenia swoje ciało*?

* gr.: sarks - ciało, ciało bez życia, cielesność - zmysłowa natura

53. Jezus więc powiedział im: Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Jeśli nie spożyjecie* ciała Syna Człowieczego, i nie wypijecie* krwi Jego, nie macie** życia w sobie.

* tryb przypuszczający czas przeszły dokonany strona czynna - nie spożylibyście,; ** tu: czas teraźniejszy tryb orzekający strona czynna

54. Kto spożywa* moje ciało i pije moją krew, ma życie wieczne, a ja go wzbudzę w dniu ostatecznym.      J 7,39

* czas teraźniejszy strona czynna

55. Gdyż moje ciało prawdziwie jest pokarmem, a moja krew prawdziwie jest napojem.

56. Kto spożywa moje ciało i pije moją krew, we mnie mieszka*, a ja w nim.      J 14,20; J 15,4-5

* gr.: meno - trwać, mieszkać, pozostawać, nie stawać się innym

57. Jak mnie posłał Ojciec, który żyje*, i ja żyję przez Ojca, tak i ten, kto mnie spożywa, żyć będzie przeze mnie.

* lub: żyjący

58. To jest chleb, który z nieba zstąpił; nie tak, jak ojcowie wasi zjedli mannę i umarli; kto spożywa ten chleb, żyć będzie na wieki.

59. To powiedział w synagodze*, ucząc w Kafarnaum.

* gr.: synagoge - złączenie razem, miejsce zebrań

60. Wtedy wielu z Jego uczniów, po usłyszeniu tych słów, powiedziało: Twarde jest to słowo*, któż je może słuchać?

* lub: mowa

61. Ale Jezus, świadom* w swym** wnętrzu, że Jego uczniowie z tego powodu szemrzą, powiedział do nich: To was gorszy***?      Mk 16,19

* dosłownie: wiedząc; ** dosłownie: w sobie; *** gr.: skandalidzo - stawiać przeszkodę, potknąć się, zgorszyć, skusić się, skłonić do odpadnięcia

62. Co więc, gdy ujrzycie Syna Człowieczego wstępującego tam, gdzie był wcześniej?

63. Duch jest tym, który ożywia; ciało nic nie pomaga*; słowa, które ja wam mówię, są duchem i są życiem.

* gr.: ofeleo - wspomagać, być przydatnym bądź korzystnym

64. Ale są pośród was tacy, którzy nie wierzą. Jezus bowiem wiedział od początku, kim są ci, co nie wierzą, i kim jest ten, co Go wyda;      Rz 8,2-10; J 1,13; J 3,6; J 8,15

65. I mówił: Dlatego wam powiedziałem, że nikt nie może przyjść do mnie, jeśli nie jest mu to dane od mojego Ojca.      J 6,37; Flp 1,29

66. Od tego czasu wielu Jego uczniów zawróciło i więcej z Nim nie chodziło.

67. Jezus powiedział wtedy do dwunastu: Czy i wy chcecie odejść?

68. I odpowiedział Mu Szymon Piotr: Panie! Do kogo pójdziemy? Ty masz słowa życia wiecznego,      Dz 4,12; Dz 7,38; Ef 2,8

69. A my uwierzyliśmy i poznaliśmy, że Ty jesteś Mesjasz – Syn Boga żywego.

70. Jezus odpowiedział im: Czy nie ja wybrałem was dwunastu? A jeden z was jest diabłem*.      J 13,27

* gr.: diabolos - oskarżyciel, oszczerca

71. A to mówił o Judaszu, synu Szymona Iskarioty; bo ten miał zamiar Go wydać, będąc jednym z dwunastu.      J 13,29; Dz 1,16

↑↑

Rozdział 7

1. I potem chodził Jezus po Galilei; bo nie chciał chodzić po Judei, dlatego że Żydzi usiłowali* Go zabić.

* lub: dążyli, szukali

2. A było blisko święto żydowskie – Święto Namiotów*.      Kpł 23,34; Pwt 16,13-16; Ne 8,14-18

* hebr.: Sukkot - święto rozbijania namiotów trwające 8 dni

3. Powiedzieli więc do Niego Jego bracia: Odejdź stąd i idź do Judei, żeby i Twoi uczniowie zobaczyli dzieła, które Ty czynisz.

4. Nikt bowiem nie czyni nic w ukryciu, lecz sam stara się być publicznie znany*. Jeśli takie rzeczy czynisz, pokaż się światu.      Mt 6,1; Łk 6,45; J 18,20

* lub: działać otwarcie, śmiało, jawnie

5. Bo nawet Jego bracia nie wierzyli w Niego.      Ps 69,8; Mk 3,31; Łk 8,19; J 1,11

6. Jezus więc powiedział im: Mój czas* jeszcze nie nadszedł; ale wasz czas zawsze jest odpowiedni**.      Ps 102,13; Łk 9,51; J 2,4; J 7,30; J 8,20

* gr.: kairos - pora, czas, okres; ** lub: gotowy, stosowny

7. Świat nie może was nienawidzić, ale mnie nienawidzi, ponieważ ja świadczę o nim, że jego dzieła są złe*.

* gr.: poneros - niegodziwy, nikczemny, zły, zepsuty, podły

8. Wy idźcie* na to święto, ja jeszcze nie idę* na to święto, gdyż mój czas jeszcze się nie wypełnił**.

* dosłownie: pójdźcie w górę - Jerozolima leży na górze; ** dosłownie: nie jest wypełniony - gr.: pleroo - por. J 18,32 przypis *

9. A gdy to im powiedział, sam pozostał w Galilei.      Mt 2,22; Mk 1,14; Łk 1,26

10. A gdy poszli bracia Jego, wtedy i On poszedł na święto, nie jawnie, ale jakby w ukryciu*.

* gr.: kryptos - skrycie, po kryjomu, tajemnie

11. Żydzi tymczasem szukali Go w czasie święta i mówili: Gdzie On jest?      J 6,24; J 11,56

12. I wiele szeptano o Nim wśród tłumów. Jedni wprawdzie mówili, że jest dobry; inni natomiast mówili: Nie, bo zwodzi* tłum.

* gr.: planao - błąkać się, włóczyć, wprowadzać w błąd, zwodzić

13. Nikt jednak otwarcie o Nim nie mówił, z* obawy** przed Żydami.      J 3,2; J 19,38; J 20,19

* gr.: dia - z powodu, ze względu; ** gr.: fobos - lęk, trwoga, bojaźń

14. A gdy już minęła połowa święta, wstąpił Jezus do świątyni* i nauczał.      Lb 29,17; Ml 3,1; Łk 19,47

* gr.: hieron - święte miejsce, świątynia (cała)

15. I dziwili* się Żydzi, mówiąc: Skąd On zna Pisma, skoro się nie uczył?      Mt 13,54; Mk 6,2; Łk 2,47

* gr.: thaumadzo - podziwiać, zdumiewać się

16. Jezus w odpowiedzi*, rzekł im: Nauka moja nie jest moja, ale Tego, który mnie posłał**.      Pwt 18,15-19; J 8,28; J 12,49

* w mss Byz: więc w odpowiedzi; ** gr.: pempo - polecić zaniesienie czegoś, wysłać

17. A jeśli ktoś chce czynić Jego wolę, ten pozna*, czy ta nauka jest z Boga, czy ja sam od siebie mówię.

* gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, wejść w bliską relację

18. Kto sam od siebie mówi, szuka własnej chwały; ale kto szuka chwały Tego, który go posłał, ten jest szczery* i nie ma w nim niesprawiedliwości**.      J 8,50

* gr.: alethes - prawdziwy, rzeczywisty; ** lub: bezprawia

19. Czy nie Mojżesz dał wam Prawo? A nikt z was nie czyni* Prawa. Dlaczego usiłujecie** mnie zabić?      Wj 24,2-4; Pwt 32,46; J 1,17; Dz 13,39

* lub: przestrzega; ** gr.: dzeteo - szukać, usiłować, dążyć

20. W odpowiedzi, tłum rzekł: Masz demona*; kto usiłuje Cię zabić?

* gr.: daimonion - bóstwo dobre lub złe, moc boska, demon

21. Jezus w odpowiedzi, rzekł im: Jednego dzieła* dokonałem i wszyscy się temu dziwicie!

* gr.: ergon - czyn, akt twórczy, dzieło, praca

22. Oto Mojżesz dał wam obrzezanie – chociaż nie było ono od Mojżesza, ale od ojców – i w szabat obrzezujecie* człowieka.      Ga 3,17

* gr.: peritemno - nacinać dookoła, obcinać brzeg (napletka)

23. Jeżeli człowiek przyjmuje obrzezanie w szabat, aby nie było naruszone* Prawo Mojżesza, dlaczego złościcie** się na mnie, że całego człowieka uczyniłem zdrowym w szabat?

* lub: rozwiązane; ** jesteście pełni żółci, gorzkości

24. Nie sądźcie po pozorach*, ale sprawiedliwym sądem osądźcie.      Pwt 1,16; J 8,15; 1Kor 4,5

* gr.: opsis - powierzchowność, wygląd, twarz, oblicze

25. Mówili więc niektórzy z mieszkańców Jerozolimy: Czy to nie jest Ten, którego usiłują* zabić?

* lub: szukają, dążą

26. A oto On mówi otwarcie* i nic Mu nie mówią. Czyżby rzeczywiście przywódcy poznali, że Ten jest prawdziwie Mesjaszem**?      J 7,48; J 12,42; Mt 22,16

* gr.: parresia - śmiałość, swoboda, ufna odwaga, otwartość, jawność; ** lub: Chrystus, Pomazaniec

27. Ale o Nim wiemy, skąd jest; natomiast gdy przyjdzie Mesjasz, nikt nie będzie wiedział, skąd jest.      Mt 13,55; Dz 8,33

28. Jezus więc wołał w świątyni, nauczając i głosząc*: I mnie znacie**, i wiecie**, skąd jestem, a nie przyszedłem posłany przez samego siebie; lecz prawdziwy jest Ten, który mnie posłał, którego wy nie znacie**!

* dosłownie: mówiąc; ** gr.: eido - dostrzegać, wiedzieć, badać, znać

29. A ja znam Go; ponieważ jestem od Niego i On mnie posłał*.      Mk 9,37; Łk 9,48; J 5,36

* gr.: apostello - udać się do wyznaczonego miejsca, wysłać, odprawić

30. Usiłowali* więc Go pojmać; lecz nikt nie podniósł** na Niego ręki, bo jeszcze nie nadeszła Jego godzina.

* lub: dążyli, szukali; ** dosłownie: położył

31. A wielu z ludzi uwierzyło w Niego i mówiło: Gdyby przyszedł Mesjasz*, czy uczyniłby więcej cudownych znaków** od tych, które Ten uczynił?

* lub: Chrystus, Pomazaniec; ** gr.: semeion - znak tj. niezwykłe wydarzenie wykraczające poza naturalny bieg wydarzeń

32. A gdy usłyszeli faryzeusze, że tłum tak o Nim szemrze, posłali faryzeusze i arcykapłani podwładnych*, aby Go pojmać.

* gr.: hyperetes – podwładny, sługa, niosący pomoc - 1Kor 4,1 przypis **

33. Jezus więc powiedział im: Jeszcze na krótki czas jestem z wami, a potem odchodzę do Tego, który mnie posłał*.      J 12,35

* gr.: pempo - wysłać, wyprawić, posłać jako dar, zanieść

34. Szukać mnie będziecie, a nie znajdziecie; a gdzie ja jestem, wy przyjść nie możecie.      Iz 55,6; Oz 5,6; J 8,21

35. Powiedzieli więc Żydzi do siebie: Dokąd On zamierza iść, że my Go nie znajdziemy? Czy zamierza iść do greckiej diaspory* i nauczać Greków?      Iz 11,12; Jk 1,1; 1P 1,1

* tj. do Żydów rozproszonych wśród Greków

36. Co to za słowa, które wypowiedział: Szukać mnie będziecie, a nie znajdziecie; i gdzie ja jestem, wy przyjść nie możecie?

37. A Jezus, w ostatnim wielkim dniu święta, stanął i głośno zawołał, głosząc*: Jeśli ktoś pragnie, niech przychodzi do mnie i pije!      Kpł 23,36; Iz 41,17; Obj 22,17

* dosłownie mówiąc

38. Kto wierzy* we mnie, jak powiada Pismo, rzeki wody żywej** popłyną z jego wnętrza***.      Pwt 18,5; Iz 12,3; J 4,14

* dosłownie: wierzący - czas teraźniejszy strona czynna; ** tj. woda bieżąca, źródlana, wartko płynąca, krystalicznie czysta; *** gr.: koilia - brzuch, wnętrze, łono

39. A to powiedział o Duchu*, którego mieli otrzymać wierzący w Niego; bo Duch Święty nie był** jeszcze dany, gdyż Jezus nie został jeszcze otoczony chwałą***.      Łk 24,49; Dz 3,13

* gr.: pneuma - duch, istota duchowa, wiatr; ** por. Dz 19,2; *** gr.: doksadzo - wprowadzić do chwały, otoczyć chwałą, uwielbić, chwalić, wywyższać, czynić znakomitym

40. Wtedy wielu spośród tłumu, słysząc to słowo, mówiło: On jest naprawdę tym Prorokiem*.

* gr.: profetes - mówiący przed, w imieniu - Mt 2,17 przypis *

41. A inni mówili: To jest Mesjasz*. Natomiast jeszcze inni mówili: Czy z Galilei przyjdzie Mesjasz?      Mt 16,16; J 1,46

* lub: Chrystus

42. Czy Pismo nie powiedziało, że z potomstwa* Dawida i z Betlejem, miasteczka, gdzie był Dawid, przyjdzie Mesjasz**?      Ps 132,11; Iz 11,1; Mi 5,2

* dosłownie: z nasienia; ** lub: Chrystus, Pomazaniec

43. Stał się więc rozłam* między ludem z powodu Niego.

* gr.: schisma - rozdarcie, rozdwojenie, niezgoda

44. A niektórzy z nich chcieli Go pojmać; ale nikt nie podniósł* na Niego ręki.      Mt 21,46; Mk 12,12

* dosłownie: nikt nie położył swoich rąk

45. Przyszli więc podwładni do arcykapłanów i do faryzeuszów, a oni im powiedzieli: Dlaczego nie przyprowadziliście Go tutaj?

46. Odpowiedzieli podwładni*: Żaden człowiek, nigdy tak nie przemawiał, jak Ten człowiek.      Mt 7,29; Łk 4,22

* gr.: hyperetes - wioślarz - niewolnik z najniższego pokładu, podwładny, sługa, niosący pomoc

47. I odpowiedzieli więc im faryzeusze: Czy i wy jesteście zwiedzeni*?

* gr.: planao - błąkać się, włóczyć, wprowadzać w błąd, zwodzić

48. Czy uwierzył w Niego ktoś z przywódców* lub z faryzeuszów?

* gr.: archon - dowódca, naczelnik, władca, rządca, urzędnik

49. Tylko ten tłum, nieznający Prawa, jest przeklęty*.

* gr.: epikataratos - ohydny, narażony na pomstę

50. I powiedział do nich Nikodem, ten który przyszedł do Niego w nocy, a był jednym z nich:      J 3,1; J 7,48; J 19,39

51. Czy nasze Prawo sądzi człowieka, jeżeli wcześniej nie usłyszy od niego wyjaśnień i nie pozna, co czyni?      Pwt 1,17; Prz 18,13

52. W odpowiedzi, rzekli mu: Czy i ty jesteś z Galilei? Zbadaj* to, a zobaczysz**, że żaden prorok nie powstał z Galilei.      2Krl 14,25

* gr.: ereunao - dociekać, badać, przeszukiwać; ** lub: i zobacz

53. I poszedł każdy do swojego domu.

↑↑

Rozdział 8

1. A Jezus poszedł na Górę Oliwną.

2. Wczesnym rankiem natomiast ponownie przyszedł do świątyni, a cały lud zszedł się do Niego; a gdy On usiadł*, nauczał ich.

* zgodnie ze zwyczajem żydowskim - por. Dz 13,16 przypis *

3. I przyprowadzili do Niego uczeni w Piśmie i faryzeusze kobietę schwytaną* na cudzołóstwie, i postawili ją na środku,

* dosłownie: jest schwytana, przyłapana

4. Mówiąc do Niego: Nauczycielu! Tę kobietę pojmano w chwili, gdy cudzołożyła;

5. A w Prawie Mojżesz nakazał nam takie kamienować; a Ty co mówisz?      Kpł 20,10; Lb 14,22

6. A to mówili, aby wystawić Go na próbę*, aby mogli Go oskarżyć. A Jezus, schylił** się i pisał palcem po ziemi, nie zwracając na nich uwagi.

* gr.: peiradzo - poddawać próbie, kusić, doświadczać kogoś; ** dosłownie: schylił się w dół

7. A gdy tak nalegali pytając Go, wyprostował się i powiedział do nich: Kto z was jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci w nią kamieniem.      Pwt 17,6-7; Mt 7,1-5; Rz 3,23

8. I znowu schylił* się i pisał po ziemi.

* dosłownie: schylił się w dół

9. A oni, gdy to usłyszeli, będąc przekonani* przez sumienie, jeden po drugim wychodzili, poczynając od starszych aż do ostatnich, i został tylko sam Jezus i kobieta stojąca na środku.

* gr.: elencho - napomnieć - por. J 8,46 przypis *

10. A Jezus wyprostował się, i nikogo nie widząc, tylko tę kobietę, powiedział jej: Kobieto! Gdzie są twoi oskarżyciele*? Nikt cię nie potępił?      Iz 41,11

* gr.: kategoros - oskarżyciel, nazwa nadana przez rabinów diabłu

11. A ona powiedziała: Nikt, Panie! A Jezus powiedział jej: I ja cię nie potępiam*; idź i więcej już nie grzesz.      J 3,17; Łk 9,56; 1J 2,1

* gr.: katakrino - skazać, wydać sąd, potępić, ukazać niegodziwość

12. Wtedy ponownie Jezus powiedział im, mówiąc: Ja jestem światłem świata; kto za mną idzie*, na pewno nie będzie chodził w ciemności, ale będzie miał światło życia.      Ps 49,19; Iz 9,2; J 1,9; J 9,5; Ml 4,2; 2P 2,4

* gr.: akoloutheo - towarzyszyć, iść z kimś lub za kimś, być posłusznym

13. Powiedzieli więc do Niego faryzeusze: Ty sam o sobie świadczysz; świadectwo Twoje nie jest prawdziwe.      J 5,31-47

14. Jezus w odpowiedzi, rzekł im: Nawet jeśli ja świadczę sam o sobie, to moje świadectwo jest prawdziwe, gdyż wiem, skąd przyszedłem i gdzie odchodzę; lecz wy nie wiecie, skąd przyszedłem i gdzie odchodzę.

15. Wy sądzicie* według ciała, ja nikogo nie sądzę.      1Sm 16,7; Prz 4,18; Iz 49,6; J 7,24; J 12,47

* gr.: krino - sądzić, wyrazić opinię, oddzielić, wydać wyrok

16. A nawet jeśli ja sądzę, sąd mój jest prawdziwy; gdyż nie jestem sam, ale jestem ja i Ten, który mnie posłał, Ojciec.      J 16,32

17. A w Prawie waszym jest napisane, że świadectwo dwóch ludzi jest prawdziwe.      Pwt 17,6; Pwt 19,15; Hbr 10,28; 1J 5,9

18. Ja jestem tym, który sam świadczy o sobie i świadczy o mnie Ten, który mnie posłał, Ojciec.      J 5,31; Hbr 2,4; 1J 5,7

19. Wtedy powiedzieli do Niego: Gdzie jest twój ojciec? Jezus odpowiedział: Ani mnie nie znacie*, ani mojego Ojca; gdybyście mnie poznali*, znalibyście* i mojego Ojca.

* gr.: eido - dostrzegać, wiedzieć, mieć wgląd, znać - por. Mt 24,36 przypis **

20. Te słowa wypowiedział Jezus w skarbcu, ucząc w świątyni; i nikt Go nie pojmał, bo jeszcze nie nadeszła Jego godzina.

21. Jezus powiedział im więc ponownie: Ja odchodzę i będziecie mnie szukać, i umrzecie w swoim grzechu; dokąd ja odchodzę, wy przyjść nie możecie.      Ez 3,18-20

22. Mówili więc Żydzi: Czy sam siebie zabije*, że mówi: Dokąd ja odchodzę, wy przyjść nie możecie?

* gr.: apokteino - zadać śmierć, niszczyć

23. I powiedział do nich: Wy jesteście z niskości, ja z wysokości; wy jesteście z tego świata, ja nie jestem z tego świata*.      J 1,3; 1J 2,15-16

* gr.: kosmos - układ, porządek, świat materialny, wszechświat, porządek świata wrogi Bogu

24. Dlatego powiedziałem wam, że umrzecie w swoich grzechach; bo jeśli nie wierzycie, że ja jestem, umrzecie w swoich grzechach.      1Kor 15,17; Ef 2,1; Ef 2,5; J 3,36; Mk 16,16; 1J 5,10

25. Powiedzieli więc do Niego: Kim ty jesteś? I Jezus powiedział im: Tym, kim na początku wam powiedziałem.      Mt 26,3; 1J 2,24

26. Wiele mam o was do powiedzenia i do sądzenia; ale Ten, który mnie posłał, jest prawdziwy, a ja, co usłyszałem od Niego, to mówię do* świata.

* lub: wobec świata

27. Ale nie zrozumieli, że im mówił o Ojcu.

28. Jezus wtedy powiedział im: Gdy wywyższycie Syna Człowieczego, wtedy poznacie*, że ja jestem, a nic sam z siebie nie czynię, ale jak nauczył mnie mój Ojciec, tak mówię.      J 3,14; J 12,32; J 19,18

* gr.: ginosko - poznać, dostrzec, odczuć, dowiedzieć się, wejść w intymną relację, mieć świadomość

29. A Ten, który mnie posłał, jest ze mną; Ojciec nie zostawił mnie samego, bo ja zawsze czynię to, co Jemu się podoba*.

* gr.: arestos - przyjemny, miły, przypodobujący się

30. A gdy On o tym mówił, wielu uwierzyło w Niego.      J 2,23; J 6,14; J 7,31; J 11,45

31. Mówił więc Jezus do tych Żydów, którzy Mu uwierzyli: Jeśli wytrwacie* w moim słowie, prawdziwie** jesteście moimi uczniami;      2Tm 3,14; Jk 1,25

* lub: pozostaniecie; ** rzeczywiście

32. I poznacie prawdę*, a prawda was wyzwoli.

* gr.: aletheia - prawda, rzeczywistość, pewność, istota

33. Odpowiedzieli Mu: My jesteśmy z potomstwa* Abrahama i nigdy nie byliśmy niczyimi niewolnikami; jak Ty możesz mówić: Staniecie się wolni?      Ne 9,36

* lub: z nasienia

34. Jezus odpowiedział im: Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Każdy, kto popełnia grzech, jest niewolnikiem* grzechu.      Prz 5,22; Rz 6,16

* gr.: doulos - niewolnik, w myśli hebr. - sługa - por. Wj 21,1-6

35. A niewolnik nie zostaje w domu na wieki*; Syn zostaje na wieki.      Ga 4,7; Ga 4,30

* dosłownie: na wiek

36. Dlatego, jeśli Syn was wyzwoli*, naprawdę będziecie wolni.      Iz 49,24; Łk 4,18; Rz 8,2

* gr.: eleutheroo - dać wolność, czynić wolnym, wyzwalać

37. Wiem, że jesteście potomstwem* Abrahama; lecz dążycie** do tego, aby mnie zabić, gdyż nie ma w was miejsca na moje słowo***.      J 5,18; J 7,1; Rz 9,7-8

* lub: nasieniem; ** gr.: dzeteo - szukać, usiłować, dążyć; *** lub: Słowo moje nie ma w was miejsca

38. Ja, co widziałem u mojego Ojca, to mówię; a wy czynicie to, co widzieliście u waszego ojca.      J 8,26; J 14,10

39. W odpowiedzi, rzekli Mu: Ojcem naszym jest Abraham. Jezus powiedział im: Gdybyście byli synami Abrahama, czynilibyście dzieła Abrahama.      Rz 2,28; Rz 9,7

40. Ale teraz dążycie do tego, aby mnie zabić, człowieka, który wam mówi prawdę, którą usłyszałem od Boga; tego Abraham nie czynił.      Mt 15,4; Mk 14,1; Łk 13,31

41. Wy czynicie dzieła waszego ojca. Powiedzieli do Niego wtedy: My nie jesteśmy zrodzeni z nierządu*; mamy jednego Ojca, Boga.

* gr.: porneia - rozwiązłość seksualna, prostytucja, perwersja

42. Jezus wtedy powiedział im: Gdyby Bóg był waszym Ojcem, to byście mnie miłowali, ja bowiem wyszedłem od Boga i oto przybywam, bo nie przyszedłem od siebie samego, lecz On mnie posłał.      Ga 4,4

43. Dlaczego mowy mojej nie rozumiecie*? Dlatego, że nie możecie** słuchać mojego słowa.      J 12,39; Rz 3,11

* lub: pojmujecie; ** nie jesteście zdolni

44. Wy jesteście z waszego ojca – diabła, i pożądliwości* ojca waszego chcecie czynić. On był mordercą od początku i nie pozostał** w prawdzie, gdyż w nim nie ma prawdy. Gdy mówi kłamstwo, od siebie*** mówi, dlatego że jest kłamcą i jego ojcem.      Mt 13,38; Dz 13,10; 1J 3,8; 2P 2,4; 2Kor 11,3

* lub: usilne pragnienia; ** stać w swoim miejscu, utwierdzić; *** dosłownie: z własnych

45. A ponieważ ja mówię prawdę, nie wierzycie mi.      J 3,19; J 7,7; 2Tes 2,10; 2Tm 4,3

46. Kto z was skarci* mnie za** grzech? Natomiast, jeśli ja mówię prawdę, dlaczego wy mi nie wierzycie?      2Kor 5,21; Hbr 4,15; 1P 2,22

* gr.: elencho - wykazać grzech argumentując, karcić, zawstydzać, napominać; ** gr.: peri - co do, w sprawie, z powodu

47. Kto jest z Boga, słów* Bożych słucha; wy dlatego nie słuchacie, bo nie jesteście z Boga.      J 17,8; 1J 4,5

* gr.: rhema - słowo, słowo wypowiedziane

48. Wtedy w odpowiedzi Żydzi, rzekli do Niego: Czy nie słusznie mówimy, że Ty jesteś Samarytaninem i że masz demona?

49. Jezus odpowiedział: Ja nie mam demona, ale czczę* mojego Ojca; a wy mnie znieważacie**.

* gr.: timao - szanować, poważać; ** gr.: atimadzo - znieważać, lżyć, traktować z pogardą

50. A ja nie szukam swojej chwały; jest ten, który jej szuka i sądzi.      J 5,41; J 7,18

51. Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Jeśli ktoś zachowa* moje Słowo, nie będzie oglądać** śmierci na wieki***.      Ps 89,48; Łk 2,26; J 5,24

* gr.: tereo - strzec, zachować, czuwać nad czymś; ** gr.: theoreo - być widzem, patrzeć na, widzieć; *** dosłownie: na wiek

52. Wtedy Żydzi powiedzieli do Niego: Teraz poznaliśmy, że masz demona. Abraham umarł i prorocy, a Ty mówisz: Jeśli ktoś zachowa moje słowo, nie skosztuje śmierci na wieki*.      J 8,48; Za 1,5; Hbr 11,13

* dosłownie: na wiek

53. Czy Ty jesteś większy od naszego ojca Abrahama, który umarł? I prorocy* umarli. Za kogo Ty się uważasz**?      J 4,12; J 10,29; Mt 12,6; Mt 12,41

* dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi lub ro’eh - widzący; ** dosłownie: kim Ty siebie czynisz?

54. Jezus odpowiedział: Jeśli ja sam siebie otaczam chwałą*, chwała moja jest niczym. Tym, który mnie otacza chwałą jest mój Ojciec, o którym wy mówicie, że jest waszym Bogiem.      Prz 25,27; J 5,31; 2Kor 10,18

* lub: być obdarowanym chwałą, wprowadzić do chwały - Rz 8,30 przypis *

55. I nie znacie* Go, ja natomiast znam Go; i jeślibym powiedział, że nie znam Go, byłbym podobnym do was, kłamcą; ale znam Go i słowo Jego zachowuję**.      Jr 4,22; J 8,19; J 8,29; J 15,10; Dz 17,23

* lub: nie poznaliście; ** strzegę

56. Abraham, wasz ojciec, ogromnie się radował*, że zobaczy mój dzień; i zobaczył go, i ucieszył się.      Rdz 22,14; Łk 10,24; Hbr 11,13

* gr.: agalliao - radować się ogromnie, być szczęśliwym

57. Żydzi powiedzieli więc do Niego: Nie masz jeszcze pięćdziesięciu lat, a widziałeś* Abrahama?

* gr.: horao - baczyć, przyglądać się uważnie

58. Jezus powiedział im: Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Zanim był* Abraham, ja jestem.      Iz 9,6; Iz 48,12; Kol 1,17; Obj 1,8; Obj 1,11; Obj 2,8

* gr.: ginomai - zaistnieć, urodzić się, stać się, być, istnieć

59. Wtedy podnieśli kamienie, aby rzucić w Niego; lecz Jezus ukrył się* i wyszedł ze świątyni, przechodząc między** nimi. I tak odszedł.      2Krl 6,18; J 10,31; J 11,8; Rdz 19,11

* dosłownie: został ukryty; ** dosłownie: przez środek ich

↑↑

Rozdział 9

1. A przechodząc, zobaczył człowieka ślepego od urodzenia.

2. I zapytali Go uczniowie Jego, mówiąc: Rabbi*! Kto zgrzeszył? On czy jego rodzice, że urodził się ślepy?      J 9,24; Mt 23,17; J 1,38

* hebr.: mój Nauczycielu, mój Mistrzu

3. Jezus odpowiedział: Ani on nie zgrzeszył, ani jego rodzice; lecz aby na nim okazały* się dzieła Boże.      Kaz 9,1; Łk 13,2; Dz 28,4; J 11,4; Mt 11,5

* gr.: faneroo - ujawnić się, stać się widocznym, znanym publicznie

4. Ja, dopóki jest dzień, muszę wykonywać dzieła Tego, który mnie posłał; nadchodzi noc, gdy nikt nie będzie mógł działać.      J 4,4; J 5,19; Łk 13,33; Dz 4,20; Ef 5,16

5. Jak długo jestem na świecie, jestem światłem świata.      J 1,4-9; J 3,19; J 8,12; J 12,46; Ef 5,14

6. A gdy to powiedział, splunął na ziemię i uczynił błoto ze śliny, i nałożył to błoto na oczy ślepego.      Mk 7,33; Mk 8,23; Obj 3,18

7. I powiedział mu: Idź, obmyj się w sadzawce Syloe* – co się tłumaczy: Posłany. Odszedł więc i obmył się, a gdy wrócił, widział.      Wj 4,11; Ps 146,8; Ne 3,15; Iz 8,6; Iz 29,18; J 9,11

* tj. sadzawka w południowo-wschodniej części Jerozolimy

8. Sąsiedzi więc i ci, którzy go wcześniej widywali, że był ślepy, mówili: Czyż to nie jest ten, który tu siada i żebrze?

9. Jedni mówili, że to jest on, a inni, że jest podobny* do niego. On natomiast mówił: To jestem ja.

* gr.: homoios - tak jak, podobny, równy

10. Powiedzieli więc do niego: Jak to się stało, że twoje oczy zostały otwarte?      J 3,4; J 9,1

11. A on w odpowiedzi, rzekł: Człowiek, którego nazywają Jezusem, uczynił błoto i pomazał* moje oczy, i powiedział mi: Idź do sadzawki Syloe i obmyj się; a gdy odszedłem i obmyłem się, przejrzałem**.

* gr.: epichrio - rozprowadzić na, namaścić, pokryć czymś; ** gr.: anablepo - przejrzeć, widzieć ponownie, spojrzeć w górę

12. Wtedy powiedzieli mu: Gdzie On jest? Powiedział: Nie wiem.      J 5,11-13; J 7,11

13. Przyprowadzili więc tego, który kiedyś był ślepy do faryzeuszów.

14. A tego dnia był szabat, gdy Jezus uczynił błoto i otworzył jego oczy.      J 5,9; Mt 12,1; Mk 2,27; Łk 13,10-17

15. Wtedy ponownie zapytali go faryzeusze, w jaki sposób przejrzał? A on powiedział im: Nałożył mi błoto na oczy, obmyłem* się i widzę.

* gr.: nipto - obmywać, zwłaszcza ręce i stopy bądź twarz

16. Mówili więc niektórzy z faryzeuszów: Ten człowiek nie jest od Boga, bo nie zachowuje szabatu. Inni mówili: Jak może grzeszny człowiek czynić takie cudowne znaki*? I powstał rozłam wśród nich.      J 5,36; Dz 14,4

* gr.: semeion - znak tj. niezwykłe wydarzenie wykraczające poza naturalny bieg wydarzeń

17. Powiedzieli ponownie ślepemu: Co ty powiesz o Nim, skoro otworzył twoje oczy? A on powiedział: Jest prorokiem.      Łk 24,19

18. Nie wierzyli Żydzi, że był on ślepy, i że ponownie zaczął widzieć, aż zawołali rodziców tego, który przejrzał,      Łk 16,31

19. I pytali ich, mówiąc: Czy to jest wasz syn, o którym wy mówicie, że urodził się ślepy? Jak więc to się stało, że teraz widzi?

20. W odpowiedzi rodzice jego, odparli im: Wiemy, że to jest nasz syn, i że urodził się ślepy;      Mk 9,21

21. A jak się to stało, że teraz widzi, tego nie wiemy, ani też nie wiemy, kto otworzył jego oczy; ma swoje lata*, zapytajcie go, niech sam o sobie powie.

* idiom: jest dorosły

22. Tak mówili jego rodzice, bo bali się Żydów; albowiem już wtedy Żydzi postanowili*, że jeśli ktoś wyzna, że On jest Mesjaszem, zostanie wyłączony z synagogi.      J 7,13; J 12,42; J 19,38

* lub: złączyć się w (jednym zdaniu)

23. Dlatego powiedzieli jego rodzice: Ma swoje lata, zapytajcie jego.

24. Powtórnie więc zawołali człowieka, który był ślepy, i powiedzieli mu: Oddaj chwałę* Bogu; my wiemy, że człowiek ten jest grzeszny.      1Sm 6,5; Łk 7,39; Łk 15,2; Łk 19,7

* gr.: doksa - majestat, blask, wspaniałość, splendor

25. A on w odpowiedzi, rzekł im: Czy jest grzeszny – nie wiem; wiem tylko jedno, że byłem ślepy, a teraz widzę.      1J 5,10

26. Powiedzieli więc do niego ponownie: Co ci uczynił? Jak otworzył twoje oczy?

27. Odpowiedział im: Już wam powiedziałem, a nie słuchaliście. Dlaczego jeszcze raz chcecie to słyszeć? Czy i wy chcecie zostać Jego uczniami*?      Łk 22,67

* gr.: mathetes - uczeń, słuchacz, zwolennik

28. Wtedy* go znieważyli i powiedzieli: Ty jesteś Jego uczniem; my natomiast jesteśmy uczniami Mojżesza.      J 5,45

* dosłownie: więc

29. My wiemy, że Bóg mówił do Mojżesza; lecz Ten, nie wiemy skąd jest.      J 7,27

30. Człowiek ten w odpowiedzi, rzekł im: W tym wszystkim dziwne* jest, że wy nie wiecie, skąd On jest, a On otworzył moje oczy.

* gr.: thaumastos - przedziwne, wzbudzające zdumienie

31. Wiemy przecież, że Bóg nie wysłuchuje grzeszników; ale kto jest bogobojny* i czyni Jego wolę, tego wysłuchuje.      Hi 27,9; Mi 3,4

* gr.: theosebes - żywiący cześć do Boga, pobożny, bogobojny

32. Od wieku nie słyszano, aby ktoś otworzył oczy ślepemu od urodzenia.

33. Gdyby On nie był z Boga, nie mógłby nic czynić.      Dz 5,38-39; J 5,19; J 9,16

34. W odpowiedzi, rzekli mu: Ty cały zostałeś urodzony w grzechach, i ty nas nauczasz? I wyrzucili go na zewnątrz.      Hi 15,14; Ps 51,5; Ga 2,15; Ef 2,3

35. A Jezus usłyszał, że go wyrzucili na zewnątrz, a gdy go znalazł, powiedział mu: Czy ty wierzysz* w Syna Bożego?      Mt 14,23; 1J 5,13

* gr.: pisteuo - ufać, wierzyć w, powierzyć się czyjejś wierności

36. A on w odpowiedzi, rzekł: Kto to jest, Panie, abym uwierzył w Niego?

37. I Jezus powiedział do niego: Widziałeś Go, jest nim Ten, który rozmawia z tobą.      J 20,28; Mt 14,33; Łk 24,52; Obj 5,9-14

38. A on powiedział: Wierzę, Panie! I złożył* Mu pokłon.

* gr.: proskyneo - pierwotnie całować czyjąś dłoń w wyrazie szacunku klęknąć, paść na kolana, bić czołem, złożyć hołd

39. A Jezus powiedział: Ja przyszedłem na ten świat na sąd, aby ci, którzy nie widzą, widzieli, a ci, którzy widzą, aby stali się ślepi.      Dz 26,18; 2Kor 4,4; Łk 4,18; Mt 13,13; Rz 11,7

40. I usłyszeli to niektórzy z faryzeuszów obecni przy Nim, i powiedzieli do Niego: Czy i my jesteśmy ślepi?      Mt 23,16; Rz 2,19

41. Jezus powiedział im: Gdybyście byli ślepi, nie mielibyście grzechu; teraz jednak mówicie, że widzicie, dlatego grzech wasz trwa*.      J 15,22

* gr.: meno - trwać, mieszkać, pozostawać

↑↑

Rozdział 10

1. Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Kto nie wchodzi przez bramę do zagrody dla owiec, ale wchodzi inną drogą, ten jest złodziejem i rozbójnikiem*;      Jr 23,16; Mt 23,13

* gr.: lestes - bandyta, rabuś - por. Mt 27,38 przypis *

2. Kto natomiast wchodzi przez bramę, ten jest pasterzem owiec.

3. Temu odźwierny* otwiera i owce słuchają jego głosu, a on swoje własne owce woła po imieniu i je wyprowadza.      Rdz 22,1-11; J 10,27; Łk 10,41; Dz 9,4; Dz 10,3

* lub: strzegący drzwi

4. I gdy wypuści swoje owce, idzie przed nimi, a owce idą za nim*, bo znają jego głos.      J 13,15; Pwt 1,30; 1P 2,21

* gr.: akoloutheo - towarzyszyć, iść z kimś lub za kimś, być posłusznym

5. Ale za obcym na pewno* nie będą podążać, lecz uciekają od niego, bo nie znają głosu obcych.      1P 2,1; Ga 1,8

* gr.: ou me - podwójne zaprzecz.

6. Taką przypowieść* powiedział im Jezus; lecz oni nie zrozumieli tego, co im mówił.      Mk 9,32

* gr.: paroima - zagadka, wypowiedź symboliczna, alegoria

7. Jezus więc ponownie powiedział im: Zaprawdę, zaprawdę mówię wam, że ja jestem bramą dla owiec.      J 14,6; Hbr 10,19

8. Wszyscy, ilu ich przyszło przede mną, są złodziejami i rozbójnikami, lecz owce ich nie posłuchały*.

* gr.: akouo - słyszeć, być posłusznym - por. 1J 4,5 przypis *

9. Ja jestem bramą; jeśli ktoś przeze mnie wejdzie, zostanie zbawiony, wejdzie i wyjdzie, i znajdzie pastwisko.      Za 11,4; Łk 2,8

10. Złodziej przychodzi tylko, aby kraść, zarzynać i zatracać; ja przyszedłem, aby miały życie, i miały je obfite*.      Rz 5,13; 2P 1,11

* lub: w najwyższej mierze, nadzwyczaj obfite, niezwykłe

11. Ja jestem dobrym pasterzem; dobry pasterz swoje życie* kładzie** za owce.      Ps 23,1; Ps 80,1; Iz 40,11; Za 13,7; J 10,14; Hbr 13,20; 1P 2,25; 1P 5,4

* lub: duszę; ** lub: składa, oddaje

12. Lecz najemnik*, który nie jest pasterzem, którego owce nie są własnością, widząc przychodzącego wilka, opuszcza owce i ucieka, a wilk porywa** i rozprasza*** owce.      Mt 7,15; Dz 20,29

* gr.: misthotos - ktoś wynajęty; ** gr.: harpadzo - zabrać siłą - por. 1Tes 4,17 przypis *; *** gr.: skorpidzo - rozpraszać, rozsypać

13. Najemnik natomiast ucieka, bo jest najemnikiem i nie troszczy* się o owce.      J 12,6; Dz 18,17; Flp 2,20

* gr.: melo - troszczyć się, martwić

14. Ja jestem dobrym pasterzem i znam swoje owce, i moje owce mnie znają*,      J 6,64; Mt 7,23; 2Tm 2,19

* dosłownie: jestem znany

15. Tak jak mnie zna* Ojciec i ja znam Ojca; i życie** swoje kładę za owce.      J 15,13; 1Tm 2,6

* gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, wejść w bliską relację; ** gr.: psyche - dusza, życie, osoba, świadomość siebie

16. Mam i inne owce, które nie są z tej zagrody; i te muszę* przyprowadzić, i słuchać będą mojego głosu; i powstanie jedno stado i jeden pasterz.      Ps 22,27; Iz 49,6; Ef 3,2; Kol 3,10

* dosłownie: trzeba mi, jest konieczne - gr.: dei - J 3,7 przypis **

17. Dlatego Ojciec mnie miłuje, bo ja kładę swoje życie, abym je ponownie otrzymał*.      J 5,20; J 15,9

* gr.: lambano - otrzymać, przyjąć, wziąć

18. Nikt mi go nie odbiera, ale ja kładę je sam z siebie. Mam władzę* położyć je, i mam władzę ponownie je wziąć. Takie przykazanie otrzymałem od mojego Ojca.      Mt 26,53; J 2,19; J 14,31

* gr.: eksousia - prawo, autorytet, moc

19. Wtedy ponownie powstał rozłam między Żydami z powodu tych słów.

20. A wielu z nich mówiło: Ma demona i szaleje; dlaczego Go słuchacie?      J 9,16; J 8,48

21. Inni mówili: To nie są słowa opętanego przez demona*; czy demon może otwierać oczy ślepym?

* gr.: daimonidzomai - być pod władzą lub wpływem demona

22. A obchodzono* w Jerozolimie święto poświęcenia** świątyni, i była zima***,

* dosłownie: było, nastało; ** lub: odnowy - Chanuka; *** tj. ok. grudnia

23. I Jezus przechadzał się po świątyni w portyku* Salomona.

* tj. zadaszona kolumnada chroniąca przed upałem

24. Żydzi więc obstąpili Go i powiedzieli do Niego: Jak długo będziesz trzymał nas w niepewności? Jeśli Ty jesteś Mesjaszem*, powiedz nam to otwarcie.      J 1,19; J 8,25; Łk 22,67

* gr.: christos - Chrystus, Pomazaniec, Namaszczony

25. Jezus odpowiedział im: Powiedziałem wam, a nie wierzycie; dzieła, które ja czynię w imieniu Ojca mojego, te o mnie świadczą.

26. Ale wy nie wierzycie; bo jak wam powiedziałem, nie jesteście z moich owiec.

27. Owce moje słuchają mojego głosu, i ja je znam, i idą za mną;      J 6,44; Mt 4,19

28. I ja daję im życie wieczne*, i z pewnością nie** zginą na wieki***, i nikt nie wyrwie ich z mojej ręki.      Dz 13,48; J 3,16; J 6,39; J 17,12; 2Tm 1,12; Rz 8,35

* gr.: aionios - odwieczny, nieskończony; ** gr.: ou me - podwójne zaprzeczenie; *** dosłownie: na wiek

29. Ojciec mój, który mi je dał, większy jest od wszystkich, i nikt nie może ich wyrywać z ręki mojego Ojca.      Rz 8,1; Jud 1,1; J 11,26

30. Ja i Ojciec jesteśmy jedno.      Mt 11,27; J 17,21; 1J 5,7; 1J 5,20

31. I wtedy ponownie Żydzi porwali kamienie, aby Go ukamienować.      J 5,18

32. Jezus odpowiedział im: Wiele dobrych dzieł ukazałem wam od mojego Ojca; z powodu którego z tych dzieł mnie kamienujecie?      Mt 11,5; Dz 2,22

33. W odpowiedzi Żydzi, rzekli Mu: Nie chcemy cię kamienować* z powodu dobrych dzieł, ale za bluźnierstwo i za to, że ty będąc człowiekiem, czynisz siebie Bogiem.      J 19,7; Mt 9,3; Flp 2,9

* dosłownie: nie kamienujemy Ciebie

34. Jezus odpowiedział im: Czy w Prawie waszym nie zostało napisane: Ja powiedziałem: Bogami jesteście?      Ps 82,6

35. Jeśli o tych, powiedział jesteście bogami, do których było* skierowane Słowo Boże – a Pismo nie może być naruszone**,      Łk 16,17; Mt 5,19; Mt 26,63; Rz 1,4

* gr.: ginomai - stawać się, zrodzić, być, zaistnieć; ** lub: rozwiązane

36. Do Tego, którego Ojciec poświęcił* i posłał na świat, wy mówicie: Bluźnisz, dlatego że powiedziałem: Jestem Synem Bożym?

* gr.: hagiadzo - oddzielić od tego, co pospolite, przeznaczyć do

37. Jeśli nie czynię dzieł mojego Ojca, nie wierzcie mi;      Mt 10,20-24; J 14,10

38. Jeśli jednak czynię, to choćbyście mi nie wierzyli, uwierzcie dziełom, abyście poznali i uwierzyli, że Ojciec jest we mnie, a ja w Nim.

39. Wtedy ponownie dążyli do tego, aby Go pojmać; ale uszedł z ich rąk.

40. I ponownie odszedł za Jordan na miejsce, gdzie wcześniej chrzcił* Jan, i tam pozostał.

* gr.: baptidzo - zanurzać - por. J 3,23 przypis *

41. A wielu przychodziło do Niego, mówiąc: Jan wprawdzie żadnego cudownego znaku nie uczynił; ale wszystko, cokolwiek Jan o Nim powiedział, było prawdą.

42. I wielu tam uwierzyło w Niego.

↑↑

Rozdział 11

1. A był pewien chory, Łazarz z Betanii, z miasteczka* Marii i Marty, jej siostry.      J 12,3; Mk 14,3; Łk 7,37; Łk 10,38

* lub: wioski

2. A była to ta Maria, która namaściła Pana pachnącym olejkiem i wytarła Jego stopy swoimi włosami; jej to brat Łazarz chorował.

3. Posłały więc siostry do Niego wiadomość*: Panie! Oto ten, którego miłujesz**, jest chory.

* dosłownie: posłały ... mówiąc - zwrot charakterystyczny dla j. hebrajskiego; ** gr.: fileo - traktować z czułością, kochać - por. J 21,15 przypis ***

4. A gdy Jezus usłyszał to, powiedział: Ta choroba nie jest na śmierć, ale dla chwały* Bożej, aby Syn Boży przez nią doznał chwały.      Mk 5,39

* gr.: doksa - majestat, blask, wspaniałość, splendor

5. A Jezus miłował* Martę i jej siostrę, i Łazarza.

* gr.: agapao - gorąco miłować, lubić - por. Mt 22,39 przypis *

6. A gdy usłyszał, że jest chory, wtedy jeszcze* został przez dwa dni na tym miejscu, gdzie był.

* gr.: men - partykuła wzmacniająca - jednakże, co prawda

7. Dopiero potem powiedział do swoich uczniów: Chodźmy znów do Judei.

8. Uczniowie powiedzieli do Niego: Rabbi*! Dopiero co Judejczycy usiłowali Cię ukamienować, a Ty ponownie tam idziesz?      Mt 23,10; Mt 26,25; J 10,31

* hebr.: mój Mistrzu, mój Nauczycielu

9. Jezus odpowiedział: Czy dzień nie składa się z dwunastu godzin? Jeśli ktoś chodzi za dnia, nie potyka* się, bo widzi światłość tego świata.      J 9,4; Hbr 6,6

* gr.: proskopto - uderzyć, potknąć się o coś, doznać urazu

10. A jeśli ktoś chodzi w nocy, potyka się; bo nie ma w nim światłości.      J 12,35; 1J 2,11

11. To im powiedział, a potem rzekł do nich: Łazarz, przyjaciel nasz, zasnął*, ale idę go obudzić ze snu.      Pwt 31,16; Dn 12,2; 1Tes 4,14; J 5,25; 1Kor 15,34

* dosłownie: jest uśpiony

12. Wtedy uczniowie Jego powiedzieli: Panie! Skoro śpi, wyzdrowieje*.      Mt 9,24; Mt 27,52; 1Kor 11,30

* gr.: sodzo - zbawić, ocalić, uratować, uzdrowić

13. Ale Jezus mówił o jego śmierci, lecz oni mniemali, że mówi o odpoczynku przez sen.

14. Jezus więc powiedział im wtedy wyraźnie: Łazarz umarł.

15. I cieszę się ze względu na was, że tam nie byłem, abyście uwierzyli; ale teraz chodźmy do niego.      2Kor 12,9

16. Powiedział więc Tomasz, zwany Didymos*, do współuczniów: Chodźmy i my, abyśmy razem z nim pomarli.      Mt 10,3

* tj. Bliźniak

17. Jezus więc przyszedł i znalazł go leżącego już cztery dni w grobowcu.

18. A Betania była blisko Jerozolimy, około piętnaście stadiów*.

* tj. odległość około 3 km

19. I przyszło wielu Żydów do Marty i Marii, aby je pocieszać* po stracie ich brata.      2Kor 1,4; 1Tes 4,18; 1Tes 5,11

* lub: dodać otuchy

20. Wtedy Marta, gdy usłyszała, że idzie Jezus, wyszła Mu na spotkanie; ale Maria siedziała w domu.

21. Marta więc powiedziała do Jezusa: Panie! Gdybyś tutaj był, mój brat by nie umarł.

22. Ale i teraz wiem, że o cokolwiek prosiłbyś Boga, Bóg Ci to da.      Ps 2,8; J 9,31

23. Jezus powiedział jej: Twój brat będzie wzbudzony z martwych.      Iz 26,19; Dn 12,2

24. Marta powiedziała do Niego: Wiem, że będzie wzbudzony z martwych przy zmartwychwstaniu w dniu ostatecznym.

25. Jezus powiedział jej: Ja jestem zmartwychwstanie i życie; kto wierzy* we mnie, choćby i umarł, będzie żyć.      Ps 49,15; J 5,21; J 6,39-44; J 3,36; 1Tes 4,14

* dosłownie: wierzący

26. A każdy, kto żyje i wierzy* we mnie, nie umrze na wieki**. Czy wierzysz w to***?      Obj 2,11; Obj 20,6

* dosłownie: żyjący i wierzący; ** na wiek; *** temu

27. Powiedziała Mu: Tak, Panie! Ja wierzę, że Ty jesteś Mesjaszem*, Synem Bożym, który przychodzi na świat.

* lub: Chrystus, Pomazaniec

28. A gdy to powiedziała, poszła i zawołała Marię, swoją siostrę, i powiedziała skrycie: Nauczyciel jest tutaj i woła ciebie.

29. Ta, gdy tylko to usłyszała, wstała śpiesznie* i poszła do Niego.

* lub: szybko, prędko

30. A Jezus jeszcze nie przyszedł do miasteczka, ale był w tym miejscu, gdzie spotkała* Go Marta.

* lub: wyszła naprzeciw

31. Żydzi więc, którzy byli z nią w domu i pocieszali ją, widząc, że Maria szybko wstała i wyszła, poszli za nią, mówiąc, że idzie do grobowca, aby tam płakać.

32. Gdy więc Maria przyszła tam, gdzie był Jezus, widząc Go, upadła do Jego stóp i powiedziała do Niego: Panie! Gdybyś tutaj był, mój brat by nie umarł.

33. Jezus więc, gdy ujrzał ją płaczącą i płaczących Żydów, którzy z nią przyszli, będąc wstrząśnięty* i poruszony w duchu,      Dz 8,2; Hbr 4,15; Mk 3,5

* lub: wzburzony - por. Mt 9,30 przypis *

34. Powiedział: Gdzie go położyliście? Mówią Mu: Panie! Chodź i zobacz.

35. I Jezus zapłakał.      Iz 53,3; Łk 19,41

36. Żydzi powiedzieli więc: Patrzcie, jak go miłował*.

* gr.: fileo - traktować z czułością - por. J 21,15 przypis ***

37. A niektórzy z nich mówili: Czy Ten, który otworzył oczy ślepemu, nie mógł uczynić, aby i ten nie umarł?      J 9,6

38. Jezus więc ponownie wstrząśnięty* wewnątrz**, przyszedł do grobowca; a była to grota, a kamień był położony na niej.      Mt 27,60; Mk 16,13; Łk 24,2

* gr.: embrimaomai - surowo nakazać, być wewnątrz wstrząśnięty; ** dosłownie: w sobie

39. Jezus powiedział: Usuńcie ten kamień. Marta, siostra umarłego, powiedziała do Niego: Panie! Już cuchnie, bo to jest czwarty dzień.      Ps 49,14; Mk 16,3; Flp 3,21

40. Jezus powiedział jej: Czy nie powiedziałem ci, że jeśli uwierzysz, zobaczysz chwałę Bożą?      J 11,4; J 17,4

41. Usunęli więc kamień, gdzie umarły został położony. A Jezus wzniósł swoje oczy w górę i powiedział: Ojcze! Dziękuję* Ci, że mnie wysłuchałeś.      Ps 123,1; J 12,28; Łk 18,3

* gr.: eucharisteo - być wdzięcznym, czynić dziękczynienie

42. Ja wiedziałem, że mnie zawsze wysłuchujesz, ale to powiedziałem ze względu na tłum* stojący wokół, aby uwierzyli, że Ty mnie posłałeś.      J 12,30

* gr.: ochlos - tłum, rzesza, pospólstwo

43. A gdy to powiedział, zawołał potężnym głosem: Łazarzu! Chodź tu na zewnątrz!

44. I wyszedł ten, który umarł, mając stopy i ręce związane opaskami z płótna, a jego twarz była obwiązana chustą. Jezus powiedział im: Rozwiążcie go i pozwólcie mu iść.      Ps 33,9; Ez 37,3; Oz 13,14; Flp 3,21; J 20,5; Rz 8,2; Ga 5,1

45. Wielu więc z Żydów, tych którzy przyszli do Marii, widząc co uczynił Jezus, uwierzyło w Niego.      J 8,30; Dz 9,42

46. A niektórzy z nich odeszli do faryzeuszów i powiedzieli im, co uczynił Jezus.

47. Zebrali* więc arcykapłani i faryzeusze Sanhedryn**, i mówili: Co uczynimy? Bo ten człowiek czyni wiele cudownych znaków.      Ps 2,2; Mt 26,3; J 12,19; Dz 4,16

* lub: zwołali zgromadzenie Sanhedrynu; ** gr.: synderion - Najwyższa Rada Żydów składająca się z 71 członków (70 członków i arcykapłan)

48. Jeśli Go tak zostawimy, wszyscy w Niego uwierzą. A wtedy przyjdą Rzymianie, zabiorą i to miejsce, i nasz naród.      Dz 5,38; J 18,36

49. A jeden z nich, Kajfasz, który był* arcykapłanem tego roku, powiedział im: Wy nic nie wiecie,      Łk 3,2; Dz 4,6

* dosłownie: jest

50. I nie myślicie*, że lepiej jest dla nas, żeby jeden człowiek umarł za lud, a żeby cały ten naród nie zginął.      Iz 53,8; Łk 24,46; J 19,12

* gr.: dialogidzomai - rozważać w myślach, brać w rachubę

51. Nie mówił tego jednak sam z siebie, ale będąc arcykapłanem tego roku, prorokował, że Jezus miał umrzeć* za naród;      Lb 27,21; Mt 7,22; 1Kor 13,2

* lub.: umrze - czas niedokonany

52. A nie jedynie za naród, ale aby i dzieci Boże, które są rozproszone, w jedno zgromadzić*.      Iz 49,6; 1J 2,2

* gr.: synago - zebrać razem, połączyć, zwoływać kogoś

53. Z tym zatem dniem naradzali się wspólnie*, aby Go zabić.

* lub: wspólnie postanowili

54. Jezus więc już nie chodził jawnie między Żydami, ale odszedł stamtąd do krainy, która jest blisko pustyni, do miasta, zwanego Efraim, i tam przebywał ze swoimi uczniami.

55. A była blisko Pascha* żydowska, i wielu z tej krainy szło do Jerozolimy przed Paschą, aby się oczyścić.      Wj 12,11-14; Wj 12,23; Wj 12,27; J 2,13; J 6,4

* hebr.: przejście - święto od 14 do 20 dnia miesiąca Nisan

56. Szukali więc Jezusa i mówili między sobą, stojąc w świątyni: Jak się wam zdaje? Że na pewno nie przyjdzie na święto*?

* lub: czyżby wcale nie przyszedł na święto?

57. A arcykapłani i faryzeusze wydali rozkazy: Jeśli ktoś się dowie, gdzie jest, aby doniósł, by mogli Go pojmać.      Ps 109,4; Mt 26,14

↑↑

Rozdział 12

1. Jezus więc na sześć dni przed Paschą przyszedł do Betanii, gdzie był Łazarz*, który umarł, a którego On wzbudził z martwych.      Kpł 23,5; J 11,1

* tj. Bóg pomaga

2. Tam przygotowali dla Niego wieczerzę*, Marta im usługiwała, a Łazarz był jednym z tych, którzy z Nim spoczywali przy stole.      Łk 10,38-42; Mt 11,29

* tj. posiłek główny lub wieczorny

3. A gdy Maria wzięła litrę* płynnego olejku nardowego, bardzo drogiego, namaściła stopy Jezusa i otarła je swoimi włosami; i napełnił się dom wonnością** olejku.      Łk 7,37; Mt 26,6; Mk 14,3

* rzymska jednostka wagi - ok. 327 g; ** gr.: osme - zapach, woń często łączony z gr. euodia - 2Kor 2,15 przypis *

4. Powiedział więc jeden z Jego uczniów, Judasz Iskariota, syn Szymona, który miał Go wydać:      J 6,70; Łk 6,16

5. Dlaczego ten olejek nie został sprzedany za trzysta denarów*, i nie rozdano ich ubogim?      J 6,7; Mt 26,8; Mk 14,4

* tj. wartość rocznej pracy pracownika rolnego

6. A to mówił nie dlatego, że troszczył* się o ubogich, ale że był złodziejem, i miał sakiewkę, i cokolwiek włożono do niej, sprzeniewierzał.      J 13,29

* lub: martwił

7. Jezus więc powiedział: Zostaw ją, gdyż na dzień mojego pogrzebu to zachowała.

8. Ubogich* bowiem zawsze macie u siebie, lecz mnie nie zawsze macie.      Pwt 15,11; J 12,35; Mk 14,7

* gr.: ptochos - żebrak, skrajny nędzarz

9. Dowiedział się więc wielki tłum z Żydów, że tam jest i przyszli nie tylko z powodu Jezusa, ale aby zobaczyć Łazarza, którego wzbudził z martwych.      J 11,1; Dz 3,10; Hbr 12,3

10. A arcykapłani naradzali* się, aby i zabić Łazarza.      J 9,34; J 15,20

* lub: postanowili

11. Gdyż wielu Żydów z jego powodu odchodziło i zaczęło wierzyć w Jezusa.      J 11,45

12. Nazajutrz tłum wielki, który przybył na święto, słysząc, że Jezus idzie do Jerozolimy,

13. Wziął gałązki palmowe i wyszedł na Jego spotkanie, wołając: Hosanna*! Błogosławiony, który przychodzi w imieniu PANA, Król Izraela!      Ps 72,17; Ps 118,25; So 3,15; Łk 19,36

* hebr.: Hosanna - okrzyk: zbaw teraz, uratuj, bądź życzliwy!

14. A gdy Jezus znalazł osiołka, wsiadł na niego, tak jak jest napisane:      Za 9,9; Mt 21,8

15. Nie bój się, córko Syjonu! Oto twój Król przychodzi siedzący na źrebięciu oślicy.

16. A uczniowie Jego początkowo tego nie zrozumieli, ale gdy Jezus został otoczony chwałą*, wtedy przypomnieli sobie, że to było o Nim napisane, i że to Mu uczynili.      Łk 9,45; Łk 18,34; J 2,22; J 14,26; J 16,4

* gr.: doksadzo - otoczyć chwałą, sławić, chwalić, uwielbić, wprowadzić do chwały

17. Świadczył więc lud, który był z Nim, że Łazarza wywołał z grobowca i wzbudził go z martwych.      J 5,36; J 15,26

18. I dlatego lud wyszedł Mu na spotkanie*, bo słyszał, że to On uczynił ten cudowny znak.

* gr.: hypantao - wyjść naprzeciw, iść na spotkanie

19. Wtedy powiedzieli faryzeusze do siebie: Widzicie, że niczego nie zyskujecie; oto cały świat poszedł za Nim.

20. A wśród* tych, którzy przychodzili do Jerozolimy, aby oddać cześć** w święto, byli pewni Grecy.      Obj 11,1; Mk 7,26; Dz 14,1; Dz 17,4; Dz 20,21; Rz 10,12

* dosłownie: z; ** gr.: proskyneo - pierwotnie całować czyjąś dłoń w wyrazie szacunku klęknąć, paść na kolana, bić czołem, złożyć hołd

21. Ci więc przyszli do Filipa z Betsaidy w Galilei i prosili go, mówiąc: Panie! Chcemy zobaczyć Jezusa.

22. Poszedł Filip i powiedział Andrzejowi, a z kolei Andrzej i Filip powiedzieli Jezusowi.      Mt 10,2; J 1,40; Dz 1,13

23. A Jezus w odpowiedzi, rzekł im: Nadeszła godzina, aby Syn Człowieczy został otoczony chwałą*.      J 17,1-5

* gr.: doksadzo - otoczyć chwałą, sławić, chwalić, uwielbić, wprowadzić do chwały

24. Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Jeśliby ziarno pszeniczne, które wpadło do ziemi, nie obumarło, pozostaje pojedynczym ziarnem; lecz jeśliby obumarło, przyniesie obfity* owoc.      J 12,32; 1Kor 15,36

* dosłownie: wielki, liczny

25. Kto miłuje swoje życie*, utraci je, a kto nienawidzi** swojego życia na tym świecie, dla wiecznego życia*** ustrzeże je.      Mt 16,25; Łk 9,23; Łk 17,33

* gr.: psyche - dusza, życie, osoba, świadomość; ** lub: nie cierpieć, gardzić - por. 1J 2,9 przypis *; *** gr.: dzoe - życie

26. Jeśli ktoś chce mi służyć, niech idzie za mną; a gdzie ja jestem, tam będzie i mój sługa; a jeśli ktoś będzie mi służył, uczci* go mój Ojciec.      Mt 16,24; Mk 8,34; Mk 14,3; Mk 17,24; 2Kor 5,8

* gr.: timao - szanować, czcić, okazywać głęboki szacunek

27. Teraz dusza* moja jest zatrwożona; i co powiem? Ojcze! Uratuj** mnie od tej godziny; przecież dlatego przyszedłem na tę godzinę.

* gr.: psyche - dusza, życie, osoba, świadomość; ** gr.: sodzo - zbawić, ocalić, uratować

28. Ojcze! Otocz chwałą* swoje imię. Na to dobiegł głos z nieba: I otoczyłem chwałą i ponownie otoczę je chwałą.      2P 1,17

* gr.: doksadzo - otoczyć chwałą, sławić, chwalić, uwielbić, wprowadzić do chwały

29. Wtedy tłum, który stał i to słyszał, mówił: To był grzmot; inni mówili: Anioł* przemówił do Niego.      Dz 23,9

* gr.: angelos - posłaniec, zwiastun

30. Jezus w odpowiedzi, rzekł im: Nie ze względu na mnie rozległ* się ten głos, ale ze względu na** was.      J 5,34; J 11,15

* dosłownie: stał się; ** lub: dla, z powodu

31. Teraz odbywa* się sąd nad tym światem, teraz przywódca** tego świata zostanie wyrzucony na zewnątrz.      Mt 12,28; Łk 10,18

* dosłownie: jest; ** gr.: archon - przywódca, władca, naczelnik

32. A ja gdy będę podniesiony* z** ziemi, pociągnę wszystkich do siebie.      J 3,14; 1P 2,24; Oz 11,4

* lub: wywyższony; ** od, nad

33. A to powiedział zaznaczając*, jaką śmiercią ma umrzeć**.

* lub: dać znak, wskazać; ** dosłownie: umierać

34. A tłum odpowiedział Mu: My wiemy ze słuchania Prawa, że Mesjasz trwa na wieki*; jak więc Ty możesz mówić, że musi być podniesiony Syn Człowieczy? I kto to jest ten Syn Człowieczy?      Ps 89,36; Dn 7,14; Mi 4,7

* dosłownie: na wiek

35. Jezus więc powiedział im: Jeszcze na krótki czas światłość jest z wami; chodźcie, dopóki macie światłość, aby nie pochwyciła* was ciemność; bo kto w ciemności chodzi, nie wie, dokąd idzie**.      Prz 4,19; J 7,33; 1J 2,8

* gr.: katalambano - chwycić na własność, posiąść; ** lub: odchodzi

36. Dopóki macie światłość, wierzcie w światłość, abyście się stali synami światła. Gdy Jezus to powiedział, odszedł i ukrył* się przed nimi.      J 8,59; Dz 13,47; Ef 5,8

* dosłownie: został ukryty

37. A chociaż tak wiele cudownych znaków* uczynił przed nimi, nie wierzyli w Niego;      J 11,47; Łk 16,31

* gr.: semeion - znak tj. niezwykłe wydarzenie wykraczające poza naturalny bieg wydarzeń

38. Aby zostało wypełnione słowo, które wypowiedział prorok Izajasz: PANIE! Kto uwierzył naszej wieści, a komu zostało objawione ramię PANA?      Iz 53,1; Rz 10,16

39. Dlatego nie mogli wierzyć, bo ponownie powiedział Izajasz:      Iz 6,10

40. Zaczął zaślepiać ich oczy i zatwardzać* ich serce, aby nie widzieli oczami, i nie zrozumieli sercem, i nie nawrócili się, a Ja żebym ich nie uzdrowił.      Wj 4,21; Pwt 29,4; Dz 3,19

* gr.: poroo - pokryć grubą skórą, stwardnieć, być nieczułym

41. To powiedział Izajasz, gdy zobaczył Jego chwałę* i mówił o Nim.      Wj 33,18; Iz 6,1; J 1,14; J 1,18; 2Kor 4,6

* gr.: doksa - majestat, blask, wspaniałość, splendor

42. Niemniej jednak wielu z przywódców uwierzyło w Niego, ale ze względu na faryzeuszów nie przyznawali* się do tego, aby nie zostali wyłączeni z synagogi.

* lub: wyznawali

43. Umiłowali bowiem chwałę ludzką bardziej niż chwałę Bożą.      J 5,41; Łk 16,15

44. Jezus natomiast głośno zawołał i powiedział: Kto wierzy we mnie, nie we mnie wierzy, ale w Tego, który mnie posłał*!      Mk 9,37

* gr.: pempo - wysłać, wyprawić, posłać jako dar, zanieść

45. A kto mnie widzi, widzi Tego, który mnie posłał.      J 14,9; Kol 1,5; Hbr 1,3

46. Ja – światłość, przyszedłem na świat, aby nikt, kto wierzy* we mnie, nie pozostał w ciemności.      J 1,4; J 8,12; J 12,35

* dosłownie: wierzący

47. A jeśliby ktoś słuchał moich słów, a nie uwierzy, ja go nie będę sądził; bo nie przyszedłem, aby sądzić świat*, ale aby świat zbawić.      J 3,17; J 5,45; J 8,15

* gr.: kosmos - układ, porządek, świat materialny, wszechświat, porządek świata wrogi Bogu

48. Ten kto mnie odrzuca* i nie przyjmuje moich słów**, ma swojego sędziego – słowo, które ja mówiłem, ono osądzi*** go w dniu ostatecznym.      J 14,10

* lub: nie przyjmuje, lekceważy; ** gr.: rhema - wypowiedź, słowo; *** krima - por. J 8,15 przypis *

49. Bo ja nie mówiłem sam z siebie, ale Ojciec, który mnie posłał, On mi dał przykazanie*, które mam mówić, i które mam głosić**;      J 20,31; 1J 2,25; 1J 3,23

* w. 50; ** lub: w jaki sposób głosić

50. I wiem, że przykazanie* Jego jest życiem wiecznym. Więc to, co ja wam mówię, mówię tak, jak mi powiedział Ojciec.      J 6,63

* gr.: entole - rozkaz, nakaz, polecenie, nakazana zasada

↑↑

Rozdział 13

1. A przed świętem Paschy, Jezus wiedząc, że przychodzi Jego godzina, aby przeszedł z tego świata do Ojca, ponieważ umiłował* swoich, którzy byli na świecie**, aż do końca ich umiłował*.      J 7,8; J 8,20; J 12,23; J 17,1

* dosłownie: umiłowawszy - gr.: agapao - przyjmować z zadowoleniem, gorąco miłować, bardzo lubić - por. agape - J 21,15 przypis **; ** gr.: kosmos - układ, porządek, wszechświat, świat - por. J 8,23 przypis *

2. A w czasie wieczerzy, gdy diabeł zasiał* już w serce Judasza, syna Szymona Iskarioty, aby Go wydać,      J 6,70; Łk 22,3; Dz 5,3; Ef 2,3

* gr.: ballo - złożyć w, wypuścić coś z ręki, wrzucić, wlewać do

3. Jezus wiedząc, że Ojciec wszystko przekazuje* w Jego ręce, i że od Boga wyszedł i odchodzi do Boga,      Mt 11,27; Dz 2,36

* gr.: didomi - darować, dać, upoważnić, wyznaczyć na urząd

4. Wstał od wieczerzy, złożył swoje szaty i gdy wziął płócienny ręcznik, przepasał się nim.      Łk 7,38; Łk 22,27; Flp 2,6; 1Tm 5,10

5. Potem nalał wody do misy i zaczął myć stopy uczniom, i wycierać ręcznikiem*, którym był przepasany.      Ef 5,26

* gr.: lention - lniany ręcznik, bądź fartuch używany przez służbę

6. Podszedł również do Szymona Piotra; a on mówi do Niego: Panie! Ty myjesz mi stopy?

7. Jezus w odpowiedzi, rzekł mu: Co ja czynię, ty teraz nie wiesz, ale potem to pojmiesz*.      J 12,16

* lub: poznasz, będziesz wiedział

8. Piotr powiedział do Niego: Nie! Za nic* w świecie** nie będziesz mył mych stóp. Odpowiedział mu Jezus: Jeśli cię nie umyję, nie masz działu ze mną.      Wj 30,17; Mt 16,22; Mt 26,33

* gr.: ou me - podwójne zaprzeczenie; ** dosłownie: na wiek

9. Szymon Piotr powiedział do Niego: Panie! Nie tylko moje stopy, ale i ręce, i głowę.

10. Jezus odpowiedział* mu: Kto jest umyty, nie potrzebuje się myć, chyba tylko stopy, bo czysty jest cały; i wy jesteście czyści, ale nie wszyscy.      1Kor 6,11; Tt 3,5; Obj 7,14

* dosłownie: mówi mu

11. Wiedział bowiem, kto Go wyda; dlatego powiedział: Nie wszyscy jesteście czyści.

12. Gdy więc umył ich stopy, wziął swoje szaty, spoczął przy stole i ponownie im powiedział: Rozumiecie, co wam uczyniłem*?      Mt 13,51; Mk 4,13

* dosłownie: czyniłem

13. Wy zwracacie się do mnie: Nauczycielu i Panie; i dobrze mówicie, bo jestem Nim.      Mt 23,8; Łk 6,46; 1Kor 8,6; 1Kor 12,3; Ef 6,9; Flp 2,11

14. Jeżeli więc ja, Pan i Nauczyciel, umyłem wam stopy, i wy powinniście jedni drugim* umywać stopy.      Mt 20,26-28; Mk 10,43-45; Rz 12,10; Ga 6,1; Flp 2,2; 1P 5,5

* lub: nawzajem

15. Albowiem dałem wam przykład, abyście jak ja wam uczyniłem i wy czynili.      Mt 11,29; 1P 2,21; 1J 2,6

16. Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Nie jest sługa* większy od swojego pana, ani poseł nie jest większy od tego, który go posłał.      J 15,20

* lub: niewolnik - w myśli hebr. - sługa

17. Skoro to wiecie, błogosławieni* jesteście, jeśli będziecie to czynić.      Jk 1,25

* lub: szczęśliwi

18. Nie o was wszystkich mówię, ja wiem, których wybrałem; lecz niech wypełni się Pismo: Ten, który je ze mną chleb, podniósł przeciwko mnie swoją piętę.      Ps 41,10

19. Mówię to wam już teraz, zanim się to stanie, abyście, gdy się to stanie, uwierzyli, że ja jestem.      Iz 41,23; Iz 48,5; J 14,29

20. Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Jeśli ktoś przyjmuje tego, kogo poślę, mnie przyjmuje; a kto mnie przyjmuje, przyjmuje Tego, który mnie posłał.      J 12,44-45

21. Gdy Jezus to powiedział, wzruszył się* w duchu i zaświadczył, mówiąc: Zaprawdę, zaprawdę mówię wam, że jeden z was mnie wyda.      Mt 26,21; Mk 14,18

* lub: był wstrząśnięty, poruszony

22. Patrzyli więc uczniowie na siebie, będąc niepewni, o kim mówi.

23. A był tam jeden z uczniów, którego Jezus miłował, ten spoczywał przy* piersi Jezusa;

* lub: na - por. J 21,20 przypis *

24. Skinął* więc na niego Szymon Piotr, aby spytał się, kim jest ten, o którym mówi.

* gr.: neuo - skinąć, dać znak głową, by wykonano czyjeś życzenie

25. A on, kładąc* się przy** piersi Jezusa, powiedział do Niego: Panie! Kto to jest?

* lub: oparłszy się, przewrócić się do tyłu na; ** gr.: epi - zgodnie, na, dla, przy, ku

26. Jezus odpowiedział: To jest ten, któremu ja podam umoczony kawałek chleba; i umoczył kawałek, i dał Judaszowi Iskariocie*, synowi Szymona.

* tj. człowiek z Kariotu niedaleko Edomu

27. A zaraz po podaniu tego kawałka wszedł w niego szatan. Jezus wtedy powiedział mu: To co zamierzasz czynić*, czyń prędzej**.      Ps 109,6; Dz 5,3

* dosłownie: co czynisz, uczyń; ** szybciej

28. A nikt ze spoczywających przy stole nie zrozumiał tego, dlaczego to mu powiedział.

29. Niektórym bowiem wydawało się, że skoro Judasz miał sakiewkę, to Jezus mu powiedział: Zakup, to co nam potrzebne na święto, albo żeby coś dał ubogim.      Dz 20,34; Ga 2,10

30. On więc, gdy wziął kawałek chleba, zaraz wyszedł; a była noc.      Mt 26,14; Mk 14,10

31. A gdy wyszedł, Jezus powiedział: Teraz Syn Człowieczy został otoczony chwałą*, i Bóg został otoczony chwałą* w Nim.

* gr.: doksadzo - sławić, chwalić, uwielbić, wprowadzić do chwały

32. Jeśli Bóg w Nim został otoczony chwałą*, to i Bóg otoczy Go chwałą* w sobie, i to zaraz otoczy Go chwałą*.

* gr.: doksadzo - sławić, chwalić, uwielbić, wprowadzić do chwały

33. Dzieciątka*! Jeszcze krótko jestem z wami. Szukać mnie będziecie, a jak powiedziałem Żydom: Dokąd ja odchodzę, wy tam nie możecie przyjść; i to wam mówię teraz.      J 7,33

* gr.: teknion - dzieciątko, czuła forma zwracania się do uczniów

34. Nowe przykazanie daję wam, abyście się wzajemnie* miłowali; jak** ja was umiłowałem; i wy miłujcie się wzajemnie*.      Kpł 19,18; Kpł 19,34; 1J 2,8; 1J 4,21

* gr.: allelon - jeden drugiego, nawzajem; ** gr.: kathos - tak jak, według tego jak

35. Po tym wszyscy poznają*, że jesteście moimi uczniami, jeśli będziecie mieć między sobą wzajemną miłość.      J 17,21; 1J 2,5

* gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, wejść w bliską relację

36. Szymon Piotr powiedział do Niego: Panie! Dokąd idziesz? Jezus odpowiedział mu: Tam dokąd odchodzę, ty teraz za mną iść nie możesz, ale potem pójdziesz.      J 21,18

37. Piotr powiedział do Niego: Panie! Dlaczego teraz nie mogę iść za Tobą? Życie* swoje położę za Ciebie.      Mt 26,33; Mk 14,29; Łk 22,33

* gr.: psyche - dusza, życie, osoba, świadomość siebie

38. Jezus odpowiedział mu: Życie swoje za mnie położysz? Zaprawdę, zaprawdę mówię ci: Zanim zapieje kogut, trzykrotnie się mnie wyprzesz.      Mt 26,34; Mt 26,74; Mk 14,30

↑↑

Rozdział 14

1. Niech się nie trwoży* wasze serce; wierzcie w Boga i we mnie wierzcie.      J 16,22

* gr.: tarasso - zburzyć, zakłócić, zaniepokoić, dręczyć

2. W domu mojego Ojca jest wiele mieszkań; gdyby było inaczej, to bym wam powiedział: Idę przygotować* wam miejsce.      2Kor 5,1; Hbr 13,14

* w przenośni - wyrównać drogę przed królem

3. A gdy odejdę i przygotuję wam miejsce, przyjdę* ponownie i wezmę** was do siebie, żebyście gdzie ja jestem, i wy byli.      J 14,18; 2Tes 2,1

* dosłownie: przychodzę; ** gr.: paralambano - uznać, upewnić się, przyjąć

4. Wiecie dokąd ja idę i znacie drogę.

5. Tomasz powiedział do Niego: Panie! Nie wiemy dokąd idziesz*, jak więc możemy znać drogę?      J 10,9; Dz 4,12

* lub: odchodzisz

6. Jezus więc powiedział do niego: Ja jestem droga, i prawda, i życie; nikt nie przychodzi do Ojca, jak tylko przeze mnie.

7. Jeśli mnie poznaliście i Ojca mego poznaliście; i odtąd Go znacie i widzicie* Go.

* lub: zaczęliście widzieć - czas teraźniejszy wynikający z czasu przeszłego

8. Filip powiedział Mu: Panie! Pokaż* nam Ojca, a to nam wystarczy.

* lub: daj nam poznać

9. Jezus powiedział mu: Tyle czasu jestem z wami, a nie znasz* mnie Filipie? Kto mnie widział, zaczął widzieć i mojego Ojca; jak ty możesz mówić: Pokaż nam Ojca?      J 12,45; Flp 2,6

* lub: jeszcze nie zacząłeś poznawać - por. w. 7 przypis *

10. Czy nie wierzysz, że ja jestem w Ojcu, a Ojciec jest we mnie? Słowa, które ja do was mówię, nie od siebie mówię; natomiast Ojciec, który mieszka* we mnie, On czyni dzieła.      J 10,30; J 10,38; J 17,21; 1J 5,7

* lub: trwa, pozostaje

11. Wierzcie mi, że ja jestem w Ojcu, a Ojciec jest we mnie; a jeżeli nie, to ze względu na te dzieła wierzcie mi.      J 5,36; Dz 2,22; Hbr 2,4

12. Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Kto wierzy* we mnie, dzieła, które ja czynię, i on będzie czynić, i większe niż te będzie czynić; bo ja idę do mojego Ojca.

* gr.: pisteuo - wierzyć, ufać, zawierzyć - tu: wierzący - J 3,36 przypis *

13. I o cokolwiek będziecie prosić w moim imieniu, to uczynię*, aby Ojciec w Synu został otoczony chwałą.      J 13,31; J 15,16

* lub: dokonam

14. Jeśli o cokolwiek będziecie* prosić** w moim imieniu, ja to uczynię.

* mnie - mss Byz; ** gr.: aiteo - prosić, błagać, wzywać, pożądać, wymagać

15. Jeśli mnie miłujecie, zachowajcie* moje przykazania.      1J 5,3

* lub: przestrzegajcie - tryb rozkazujący

16. I ja prosić będę Ojca, a da wam innego* Opiekuna**, aby przebywał z wami na wieki***,      Mt 28,20

* gr.: allos - inny, lecz tego samego rodzaju - por. gr. heteros; ** gr.: parakletos - wezwany na pomoc - J 15,26 przypis * łac. advocatus - obrońca, rzecznik, zastępca procesowy; *** wiek

17. Ducha prawdy, którego świat nie może przyjąć, bo Go nie widzi, ani Go nie zna; lecz wy Go znacie, ponieważ przy was przebywa* i w was będzie.

* lub: trwa, mieszka, pozostaje

18. Nie zostawię was sierotami; przyjdę* do was.

* lub: (niebawem) przychodzę do was - czas teraźniejszy

19. Jeszcze tylko chwila i świat* nie będzie już mnie oglądać; lecz wy będziecie mnie oglądać; bo ja żyję i wy będziecie żyć.

* gr.: kosmos - układ, świat, porządek świata wrogi Bogu - J 8,23 przypis *

20. W tym dniu poznacie, że ja jestem w moim Ojcu, a wy we mnie, i ja w was.      J 10,38

21. Kto ma moje przykazania i je zachowuje*, ten mnie miłuje; a kto mnie miłuje, ten też zostanie umiłowany przez Ojca mojego, i ja będę go miłować, i objawię mu samego siebie.      Ps 119,4; Iz 62,2-5; J 14,15; J 14,23; 1J 2,5

* gr.: tereo - strzec, przestrzegać, trzymać się, dochowywać

22. Judasz, nie Iskariota powiedział do Niego: Panie! Co się stało, że masz nam objawiać* samego siebie, a nie światu?      Mt 10,3

* gr.: emfanidzo - wystawiać na widok, ukazywać się, ujawniać

23. Jezus w odpowiedzi, rzekł mu: Jeśli ktoś mnie miłuje, słowo moje będzie zachowywać; i mój Ojciec go umiłuje, i przyjdziemy do niego, i uczynimy u niego mieszkanie*.

* gr.: mone - pozostawanie, mieszkanie, przebywanie

24. Kto mnie nie miłuje, nie zachowuje moich słów; a słowo, którego słuchacie, nie jest moje, ale Ojca, który mnie posłał*.

* gr.: pempo - wysłać, polecić komuś coś zanieść - por. J 15,21 przypis *

25. To już wam powiedziałem, przebywając* z wami.

* gr.: meno - trwać, mieszkać, pozostawać

26. Lecz Opiekun, Duch Święty, którego pośle Ojciec w moim imieniu, On nauczy* was wszystkiego i przypomni wam wszystko, co ja wam powiedziałem.      J 20,22; Mt 28,19; Ef 1,13; Ef 4,30; Tt 3,5; Dz 11,16; Dz 20,35

* gr.: didasko - nauczać, wyjaśniać, wpajać, udzielać pouczeń w relacji „nauczyciel - uczeń”

27. Pokój zostawiam wam, pokój mój wam daję; nie tak jak daje świat, ja wam daję. Niech się nie trwoży serce wasze, ani niech się nie lęka*.      Flp 4,7

* lub: kuli się ze strachu

28. Słyszeliście, że wam powiedziałem: Odchodzę i powrócę do was. Gdybyście mnie miłowali, to byście się radowali, że* wam powiedziałem: Idę do Ojca; bo Ojciec mój większy jest niż ja.      J 20,21; Flp 2,6; Hbr 1,2

* lub: gdyż

29. A teraz powiedziałem wam zanim się to stanie, żebyście, gdy się to stanie, uwierzyli.

30. Już niewiele będę z wami rozmawiał; albowiem idzie przywódca* tego świata, ale on nic we mnie nie ma;

* gr.: archon - dowódca, naczelnik, władca, rządca, urzędnik

31. Ale aby poznał świat, że ja miłuję Ojca, i jak mi polecił Ojciec, tak czynię. Wstawajcie, chodźmy stąd.      Flp 2,8

↑↑

Rozdział 15

1. Ja jestem prawdziwą winoroślą, a mój Ojciec jest winogrodnikiem.      Ps 80,9-12; Iz 5,1; Iz 27,2; Iz 60,21; Ez 15,2; Mk 12,1; 1Kor 3,9; J 1,9

2. Każdą latorośl*, która we mnie owocu nie przynosi**, tę podnosi***, a każdą, która przynosi** owoc, tę oczyszcza****, aby przynosiła obfitszy owoc.      Mt 15,13; Łk 13,7; Rz 8,28

* lub: pęd; ** dosłownie: przynoszącą - czas teraźniejszy strona czynna; *** gr.: airo - podnieść, usunąć; **** gr.: kathairo - oczyścić, zmazać (winę, brud)

3. Wy już jesteście czyści, z powodu* Słowa, które wam mówiłem.      J 13,10; 1P 1,22

* gr.: dia - ze względu na, dla, z powodu

4. Trwajcie* we mnie, a ja w was. Jak latorośl nie może przynieść owocu sama z siebie, jeśliby nie trwała w winorośli, tak i wy, jeśli we mnie trwać nie będziecie.      1J 2,6; Rz 8,9

* gr.: meno - mieszkać, pozostawać, trwać - tu: tryb rozkaz

5. Ja jestem winoroślą, a wy latoroślami. Kto trwa we mnie, a ja w nim, ten przynosi obfity owoc; bo beze mnie nic uczynić nie możecie.      J 12,24; Rz 7,4; Ga 5,22; Ef 5,9; Flp 4,13

6. Jeśli ktoś nie trwałby we mnie, zostanie wyrzucony na zewnątrz jak latorośl, i usycha; takie zbiera się, wrzuca w ogień i płoną.

7. Jeśli we mnie trwać będziecie i słowa moje w was trwać będą; cokolwiek byście chcieli, proście*, a stanie się wam.      J 15,16; Kol 3,16; 1J 2,14

* gr.: aiteo - prosić, błagać, wzywać, pożądać

8. W tym Ojciec mój dozna chwały, jeśli obfity* owoc przyniesiecie i staniecie się moimi uczniami.

* gr.: polys - wielki, liczny, obfity

9. Jak mnie umiłował Ojciec, tak i ja was umiłowałem; trwajcie w mojej miłości.

10. Jeśli będziecie zachowywać moje przykazania, będziecie trwać w mojej miłości, jak i ja zachowałem przykazania Ojca mojego i trwam w Jego miłości.      J 14,15-23

11. To wam powiedziałem, aby moja radość trwała w was, a radość wasza była pełna.

12. To jest moje przykazanie, abyście siebie nawzajem miłowali, jak ja was umiłowałem.

13. Nikt nie ma większej miłości nad tę, gdy ktoś życie* swoje kładzie za swoich przyjaciół.      J 10,11; J 10,15; Ef 5,2; 1J 4,10

* lub: duszę

14. Wy jesteście moimi przyjaciółmi, jeśli czynicie* to wszystko**, co ja wam przykazuję.      Mt 12,50; Łk 12,4

* dosłownie: czynilibyście; ** ile, jak wiele

15. Już dłużej nie nazywam was sługami, bo sługa* nie wie, co czyni jego pan; lecz nazwałem** was przyjaciółmi, bo wszystko, co usłyszałem od mojego Ojca, wam oznajmiłem***.      Ga 4,6; J 4,19

* lub: niewolnik; ** dosłownie: zacząłem nazywać - tryb orzekający czas teraźniejszy; *** dałem poznać

16. Nie wy mnie wybraliście, ale ja was wybrałem i przeznaczyłem*, abyście szli i przynieśli owoc, i owoc wasz trwał, aby to, o cokolwiek byście prosili Ojca w moim imieniu, dał wam.      Dz 9,15; 1Tm 2,7; J 14,13; J 16,23

* gr.: tithemi - ustanowić, wyznaczyć, wykonać

17. To wam przykazuję, abyście się wzajemnie* miłowali**.      J 15,12

* lub: jedni drugich; ** gr.: agapao - gorąco miłować, bardzo lubić - por. J 21,15 przypis **

18. Jeśli was świat nienawidzi, wiedzcie, że mnie wcześniej niż was zaczął nienawidzić.      J 3,20; J 7,7; Mt 5,11; Mt 10,22; Łk 6,32; J 17,14; 1P 2,9

19. Gdybyście byli ze świata, świat miłowałby* swoją własność; ponieważ jednak nie jesteście ze świata, lecz ja was wybrałem ze świata, dlatego świat was nienawidzi.

* gr.: fileo - okazywać przyjaźń, czułość, całować - por. J 21,15 przypis ***

20. Przypomnijcie* sobie słowo, które ja wam powiedziałem: Nie jest sługa** większy od swojego pana. Jeśli mnie prześladowali, i was będą prześladować; jeśli Słowo moje zachowali i wasze będą zachowywać.      Łk 2,34; Łk 6,40

* lub: pamiętajcie; ** niewolnik

21. Ale to wszystko uczynią wam ze względu na moje imię, bo nie znają Tego, który mnie posłał*.

* gr.: pempo - wysłać, wyprawić, posłać jako dar

22. Gdybym nie przyszedł i nie mówił im, nie mieliby grzechu; lecz teraz nie mają wymówki* dla** swojego grzechu.      1P 2,16; J 12,48; Rz 2,1

* lub: pretekst, rzekomy powód; ** gr.: peri - co do, w sprawie, z powodu

23. Kto trwa w nienawiści* do mnie, trwa też w nienawiści do mojego Ojca.

* gr.: miseo - nie cierpieć, gardzić, wzdrygać się, kochać kogoś lub coś mniej od drugiego, nienawidzić

24. Gdybym nie czynił między nimi dzieł, których nikt inny nie czynił, nie mieliby grzechu; teraz jednak widzieli, a mimo to nienawidzą i mnie, i mojego Ojca.      Mt 21,32; J 6,36

25. Stało się to, aby* zostało wypełnione słowo, które w ich Prawie jest napisane, że: Znienawidzili** mnie bez powodu.      Ps 69,4

* dosłownie: lecz aby; ** gr.: miseo - nie cierpieć, gardzić, wzdrygać się, kochać kogoś lub coś mniej od drugiego, nienawidzić

26. A gdy przyjdzie Opiekun*, którego ja wam poślę od Ojca, Duch Prawdy, który od Ojca wychodzi, Ten zaświadczy o mnie.      Łk 24,49

* gr.: parakletos - wezwany na pomoc, orędownik, pomocnik łac. advocatus - obrońca, rzecznik, zastępca procesowy

27. Ale i wy także świadczycie; bo jesteście ze mną od początku.      Dz 1,22; Dz 4,20; Obj 1,2

↑↑

Rozdział 16

1. To wam powiedziałem, abyście nie zostali złamani*.      Mt 11,6

* lub: zostali zgorszeni - gr.: skandalidzo - wpaść w pułapkę, doznać urazu w wyniku wpadnięcia we wnyki, potknąć się, być zgorszonym, być rozgniewanym, być oburzonym

2. Wyłączać was będą z synagog; a nawet nadchodzi godzina, że każdy, kto was zabije, będzie uważał, że pełni* służbę** Bogu.      Rz 12,1

* gr.: prosfero - przyprowadzić do, ofiarować, postępować z kimś; ** gr.: latreia - służba jako akt poświęcenia

3. A to wam uczynią, gdyż nie poznali Ojca, ani mnie.      Łk 10,22; J 8,19; 1Kor 2,8

4. Lecz to* wam powiedziałem, abyście, gdy przyjdzie ta godzina, przypomnieli sobie, że to ja wam powiedziałem; a nie mówiłem wam tego* od początku**, bo byłem z wami.

* dosłownie: o tych (sprawach); ** gr.: arche - początek, źródło, władza, przyczyna sprawcza

5. A teraz idę do Tego, który mnie posłał, a nikt z was nie pyta mnie: Dokąd idziesz?

6. Ale dlatego, że o tym* wam mówię, smutek zaczął napełniać** wasze serce.      Ps 13,2; Łk 22,45

* dosłownie: o tych (sprawach); ** gr.: pleroo - wypełnić, sprawić obfitość, urzeczywistniać

7. Lecz ja wam mówię prawdę: Pożyteczniej jest dla was, abym ja odszedł. Bo jeśli nie odejdę, Opiekun nie przyjdzie do was; ale jeśli odejdę, poślę* Go do was.      Dz 10,34; J 14,16; J 15,26

* gr.: pempo - wysłać, wyprawić, posłać jako dar

8. A On, gdy przyjdzie, wykaże*, że świat jest w błędzie* odnośnie** grzechu i odnośnie** sprawiedliwości, i odnośnie** sądu;      1Kor 14,24; Ef 5,11; 2Tm 4,2

* gr: elencho - wykaże grzech dowodząc, zawstydzi, napomni; ** gr.: peri - co do - por. J 8,46 przypis **

9. Odnośnie grzechu, gdyż prawdziwie nie uwierzyli we mnie;      J 8,24

10. Odnośnie sprawiedliwości* także, gdyż idę do Ojca mojego i już mnie nie ujrzycie**;      2Kor 5,21; Flp 3,9

* gr.: dikaiosyne - prawość, właściwa pozycja przed Bogiem; ** dosłownie: widzicie

11. Odnośnie sądu natomiast, bo przywódca* tego świata jest osądzony.      Rz 2,2; J 12,31

* gr.: archon - dowódca, naczelnik, władca, rządca, urzędnik

12. Mam wam jeszcze wiele do powiedzenia, ale teraz nie możecie tego znieść*.

* gr.: bastadzo - podnieść rękami, dźwigać, tu: znosić

13. Lecz gdy przyjdzie On, Duch Prawdy, wprowadzi was we wszelką prawdę; bo nie sam od siebie mówić będzie, ale cokolwiek usłyszy, mówić będzie i oznajmi wam o tym, co ma nadejść.      J 14,17; 1Kor 2,10-13; 1J 2,20

14. On mnie otoczy chwałą, gdyż z mego weźmie i wam oznajmi.      J 15,26; Obj 19,10

15. Wszystko, to co ma Ojciec, jest moje; dlatego powiedziałem, że z mego weźmie, i wam oznajmi.      Mt 11,27; Mt 28,18; Kol 1,19

16. Jeszcze chwila, a nie ujrzycie mnie i znowu chwila, a ujrzycie mnie, bo ja idę do Ojca.

17. Mówili więc do siebie nawzajem niektórzy z Jego uczniów: Co znaczy to, o czym nam mówi: Jeszcze chwila*, a nie ujrzycie mnie, i znowu chwila, a ujrzycie mnie, i że ja odchodzę do Ojca?

* gr.: mikron - mało, niewiele, odrobina

18. Powiedzieli więc: Co to znaczy, gdy mówi: Chwila? Nie rozumiemy tego, co mówi.

19. Jezus więc poznał, że Go chcieli zapytać, i powiedział im: Pytacie się między sobą o to, co powiedziałem: Jeszcze chwila, a nie ujrzycie mnie, i znowu chwila, a ujrzycie* mnie.

* gr.: optanomai - być widzianym, ukazywać się, patrzeć

20. Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Wy będziecie płakać i narzekać, a świat będzie się weselił; wy zostaniecie zasmuceni, ale smutek wasz obróci się w radość.      Obj 11,10

21. Kobieta, gdy rodzi, smuci się, bo nadeszła jej godzina; lecz gdy urodzi dziecko, już nie pamięta o cierpieniu*, z powodu radości, że człowiek został zrodzony na świat.      Rdz 3,16; Iz 26,17; Oz 13,13

* dosłownie: ucisk, udręka, utrapienie

22. Teraz więc i wy wprawdzie smucicie się; lecz ponownie ujrzę was, a będzie się radowało wasze serce, i nikt nie odbierze* wam waszej radości.      J 20,20; Łk 24,41

* dosłownie: odbiera

23. A w tym dniu, o nic nie będziecie mnie pytać. Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: O cokolwiek* prosilibyście Ojca w moim imieniu, da wam.

* gr.: an - tryb warunkowy

24. Aż do teraz o nic nie prosiliście w moim imieniu; proście, a otrzymacie, aby radość wasza była pełna.      Mt 7,7; Jk 4,2; 1J 3,22

25. To mówiłem wam w podobieństwach*; nadchodzi godzina, gdy już więcej nie będę mówić wam w podobieństwach*, lecz otwarcie oznajmię wam o moim Ojcu.

* gr.: paroima - zagadka, wypowiedź symboliczna, alegoria, przysłowie

26. W tym dniu będziecie prosić w moim imieniu; a nie mówię wam, że ja będę prosił Ojca za wami;      Rz 8,34; Mk 10,35; Dz 3,22

27. Sam bowiem Ojciec miłuje* was, dlatego że wy mnie umiłowaliście* i wierzyliście, że ja wyszedłem od Boga.

* gr.: fileo - kochać, okazywać czułość, całować w sensie wielkiego zaangażowania emocjonalnego

28. Wyszedłem od Ojca i przyszedłem na świat; ponownie opuszczam* świat i idę do Ojca.

* gr.: afiemi - puścić wolno, odejść, pozostawić

29. Jego uczniowie powiedzieli do Niego: Oto teraz otwarcie* mówisz i nie mówisz już do nas żadnego podobieństwa;      Mt 15,15

* gr.: parresia - śmiałość, swoboda, ufna odwaga, otwartość

30. Teraz wiemy, że wszystko wiesz i nie potrzebujesz*, by ktoś Ciebie pytał. Na tej** podstawie wierzymy, że wyszedłeś od Boga.      J 2,23; J 7,31

* dosłownie: nie masz potrzeby; ** w tym

31. Jezus odpowiedział im: Dopiero teraz wierzycie?      J 15,7; 2J 1,9

32. Oto nadchodzi godzina, i teraz już nadeszła, abyście zostali rozproszeni, każdy w swoją* stronę, a mnie samego zostawicie; a ja nie jestem sam, bo Ojciec jest ze mną.      Za 13,7; J 4,21

* dosłownie: do swoich własnych (spraw)

33. To wam powiedziałem, abyście we mnie mieli pokój. Na świecie będziecie mieć ucisk; ale ufajcie*, ja zwyciężyłem świat.

* lub: jako imperatyw - bądźcie odważni, nabierzcie otuchy

↑↑

Rozdział 17

1. Gdy Jezus to powiedział, podniósł swoje oczy ku niebu, mówiąc: Ojcze! Nadeszła godzina, otocz chwałą Twojego Syna, aby i Twój Syn otoczył chwałą* Ciebie;      Ps 123,1; Łk 18,13; J 11,41; Dz 3,13

* gr.: doksadzo - wprowadzić do chwały, otoczyć chwałą, uwielbić, chwalić, wywyższać, czynić znakomitym

2. Tak, jak dałeś mu władzę* nad wszelkim ciałem, aby dał życie wieczne tym** wszystkim, których mu dałeś.      Mt 11,27; Mt 28,18

* gr.: eksousia - władza, autorytet, prawo, moc; ** dosłownie: im

3. A to jest życie wieczne, aby poznawali* Ciebie, jedynego prawdziwego Boga, i tego, którego posłałeś, Jezusa Mesjasza**.      Jr 9,23

* gr.: ginosko - czas teraźniejszy, strona czynna - J 1,10 przypis ****; ** lub: Chrystusa, Pomazańca

4. Ja Ciebie otoczyłem chwałą na ziemi; wypełniłem dzieło, które mi dałeś, abym je wykonał.      J 4,34; J 5,36; J 9,3; Dz 20,24; 2Tm 4,7

5. A teraz Ty, Ojcze otocz mnie chwałą u siebie, tą chwałą, którą miałem u Ciebie* zanim** zaistniał świat.

* lub: przed Tobą; ** przed

6. Objawiłem* imię Twoje ludziom, których mi dałeś ze świata; byli Twoi i mnie ich dałeś; i zachowywali Twoje Słowo.      J 17,26

* gr.: faneroo - ujawnić to, co było zakryte, ukazać publicznie

7. Teraz zaczęli poznawać*, że wszystko, co mi dałeś**, jest od Ciebie.

* czas przeszły niedokonany; ** gr.: didomi - dać, darować - por. J 3,27 przypis *

8. Albowiem słowa, które mi dałeś, dałem im; i oni je przyjęli, i prawdziwie poznali, że od Ciebie wyszedłem, i uwierzyli, że Ty mnie posłałeś.      Prz 1,23; J 6,68; Mt 13,11

9. Ja za nimi proszę; nie proszę za światem, ale za tymi, których mi dałeś, bo są Twoi.

10. I wszystko moje jest Twoje, a Twoje jest moje; i w nich zacząłem doznawać chwały*.      Mt 5,48; Mt 23,9; J 10,29-30; 1P 1,5; Jud 1,24

* czas przeszły niedokonany gr.: doksadzo - por. J 7,39 przypis ***

11. I już nie jestem na świecie, ale oni są na świecie, a ja idę do Ciebie. Ojcze Święty! Zachowaj ich w imieniu Twoim; tych których mi dałeś, aby jak my, byli jedno.      Dz 1,9-11

12. Gdy byłem z nimi na świecie, ja strzegłem* ich w imieniu Twoim; tych których mi dałeś, i ustrzegłem, i nikt z nich nie zginął, tylko syn zatracenia, aby Pismo zostało wypełnione.

* gr.: tereo - czuwać, zachować, opiekować się

13. Ale teraz idę do Ciebie i mówię to na świecie, aby mieli moją radość, która jest pełna* w nich.

* lub: wypełnioną w sobie

14. Ja dałem im słowo Twoje, a świat miał ich w nienawiści, dlatego że nie są ze świata, jak i ja nie jestem ze świata.      Mt 10,25

15. Nie proszę, abyś zabrał ich ze świata, ale abyś ustrzegł* ich od złego.

* lub: strzegł

16. Nie są ze świata, jak ja nie jestem ze świata.      2Kor 6,14; 1J 4,1; Rz 12,2

17. Poświęć ich w prawdzie Twojej; Słowo Twoje jest prawdą.      Ps 119,9; J 15,3; 1P 1,22

18. Jak mnie posłałeś na świat, tak i ja posłałem ich na świat.

19. I ja za nich poświęcam* samego siebie, aby i oni byli poświęceni w prawdzie.      Wj 13,2; Jr 1,5; J 10,36; Hbr 2,11

* gr.: hagiadzo - oddzielić od tego, co pospolite, przeznaczyć do

20. A nie tylko za nimi proszę, lecz i za tymi, którzy przez ich słowo uwierzą we mnie,

21. Aby wszyscy byli jedno; jak Ty Ojcze we mnie, a ja w Tobie, aby i oni w nas byli jedno; aby świat uwierzył, że Ty mnie posłałeś.      J 5,23; J 10,30; J 14,9; Flp 2,6; 1J 5,7; Rz 12,5

22. A ja chwałę*, którą mi dałeś, dałem im, aby byli jedno, jak my jedno jesteśmy;      2Kor 3,18

* gr.: doksa - majestat, blask, chwała, splendor

23. Ja w nich, a Ty we mnie, aby zostali wydoskonaleni* w** jedności, i żeby świat wiedział***, że Ty mnie posłałeś, i że ich umiłowałeś, jak mnie umiłowałeś.      Mt 5,48; Ef 4,12-16

* dosłownie: którzy są prowadzeni do doskonałości; ** gr.: eis - ku, do, dla; *** lub: poznał - gr.: ginosko - czas teraźniejszy strona czynna

24. Ojcze! Chcę, aby i ci, których mi dałeś*, byli ze mną tam, gdzie ja jestem; aby oglądali moją chwałę, którą mi dałeś, bo umiłowałeś mnie przed założeniem** świata.      J 12,26; J 14,3; 1Tes 4,17

* gr.: didomi - darować, dać, upoważnić, wyznaczyć na urząd; ** gr.: katabole - położenie fundamentu, rzucenie nasienia w glebę, akt zapłodnienia

25. Ojcze sprawiedliwy! Świat Ciebie nie poznał, ale ja Ciebie poznałem, i ci poznali, że Ty mnie posłałeś.      Ps 48,11; Jr 23,6; 2Kor 1,3

26. I dałem im poznać Twoje imię, i jeszcze dam je poznać, aby miłość, którą mnie umiłowałeś, w nich była, i ja w nich.      Wj 34,5-6

↑↑

Rozdział 18

1. Gdy Jezus to powiedział, przeszedł z uczniami swoimi na drugą stronę potoku Cedron*, gdzie był ogród, do którego wszedł On i Jego uczniowie.

* tj. potok płynący na wsch. od Jerozolimy w kierunku Morza Martwego w dolinie o tej samej nazwie identyfikowanej jako dolina Jozafata

2. Miejsce to znał także Judasz*, który Go wydał, bo Jezus często zbierał się tam ze swoimi uczniami.      Łk 22,47; Dz 1,16

* hebr.: Jehudah - chwalony, gr.: Jouda, Joudas - dwie formy

3. Judasz więc wziął kohortę* i podwładnych od arcykapłanów i faryzeuszów, przyszedł tam z latarniami i z pochodniami, i z orężem.      Mt 26,47; Mk 14,43; J 13,2

* tj. rzymska jednostka taktyczna około 600 osób, 1/10 legionu

4. Jezus więc, wiedząc o wszystkim, co miało na Niego przyjść, wyszedł i powiedział im: Kogo szukacie?      J 19,28; Łk 18,31; Dz 2,28

5. Odpowiedzieli Mu: Jezusa Nazarejczyka*. Jezus powiedział im: Ja jestem. A stał z nimi i Judasz, który Go im wydał**.      J 1,46; Mt 21,11

* tj. z miasta Nazaret - „strzeżony” - miasto w płd. Galilei; ** gr.: paradidomi - wydać w ręce, wydać w czyjąś moc, pozwalać

6. A skoro im powiedział: Ja jestem, cofnęli* się i upadli na ziemię.

* gr.: opiso - z tyłu, w tyle, (odchodzić) za kogoś, z powrotem

7. Ponownie więc zapytał ich: Kogo szukacie? A oni powiedzieli: Jezusa Nazarejczyka.

8. Jezus odpowiedział: Powiedziałem wam, że ja jestem. Jeśli więc mnie szukacie, pozwólcie tym odejść*;

* gr.: hypago - zejść z drogi, odejść, stanąć za

9. Aby zostało wypełnione słowo, które powiedział: Nie straciłem* nikogo z tych, których mi dałeś.      J 17,12

* gr.: apollymi - niszczyć, usunąć, położyć kres, zginąć, zgładzić

10. Wtedy Szymon Piotr, mając miecz, wyciągnął go i uderzył sługę* arcykapłana, i odciął mu prawe ucho. A słudze temu było na imię Malchos**.

* gr.: doulon - por. Mt 20,27 przypis *; ** gr.: malchos - król

11. Jezus więc powiedział Piotrowi: Włóż miecz* swój do pochwy. Czy nie mam pić kielicha, który dał mi Ojciec?      Ps 75,8; Mt 20,22

* gr.: machaira - krótki zakrzywiony lub prosty miecz, nóż ofiarny

12. Wtedy kohorta* i dowódca oraz podwładni żydowscy schwytali Jezusa i związali Go.

* tj. rzymska jednostka taktyczna około 600 osób, 1/10 legionu

13. I zaprowadzili Go najpierw do Annasza, który był teściem Kajfasza; a on był w tym roku arcykapłanem.      Mt 26,57; Łk 3,2; Dz 4,6

14. A był to ten Kajfasz, który radził* Żydom, że korzystniej jest, aby jeden człowiek zginął za lud.      J 11,49

* gr.: symbouleuo - udzielać, zaciągać rady, zmawiać się

15. A za Jezusem szedł Szymon Piotr i inny uczeń. A ten uczeń był znany arcykapłanowi, i wszedł razem z Jezusem na dziedziniec pałacu arcykapłana.      Mt 26,58; Mk 14,54

16. Natomiast Piotr stał na zewnątrz przy bramie. Wyszedł więc ten drugi uczeń, który był znany arcykapłanowi i po rozmowie z odźwierną, wprowadził Piotra.

17. Wtedy powiedziała służąca odźwierna* Piotrowi: Czy i ty nie jesteś z uczniów Tego człowieka? On odpowiedział: Nie jestem.      Prz 29,25; Mt 26,33; Mt 10,28

* lub: strzegąca drzwi

18. Stała tam natomiast służba i podwładni*, paląc ogień, bo było zimno, i grzali się; i był też z nimi Piotr, który stał i grzał się.      Rdz 49,6; 2Kor 6,15; Ef 5,11

* gr.: hyperetes - wioślarz - niewolnik z najniższego pokładu, podwładny, sługa, niosący pomoc

19. Tymczasem arcykapłan zapytał Jezusa o Jego uczniów i o Jego naukę.      Mt 26,59

20. Jezus odpowiedział mu: Ja otwarcie mówiłem do świata. Ja zawsze uczyłem w synagodze i w świątyni, gdzie zawsze schodzą się Żydzi, a w ukryciu nic nie mówiłem.

21. Dlaczego mnie pytasz? Zapytaj tych, którzy słuchali, co im mówiłem; oto oni wiedzą, co ja powiedziałem.      Mt 26,59; Łk 22,67

22. A gdy On to powiedział, jeden ze stojących tam podwładnych wymierzył Jezusowi policzek, mówiąc: Tak to odpowiadasz arcykapłanowi?      Hi 16,10; Mt 26,68; Dz 23,2

23. Jezus odpowiedział mu: Jeśli źle powiedziałem, poświadcz*, co było złe; a jeśli dobrze, dlaczego mnie bijesz?      2Kor 10,1; 1P 2,20; Dz 23,3

* lub: bądź świadkiem, złóż świadectwo

24. Wysłał więc Go Annasz* związanego do arcykapłana Kajfasza.      J 18,13; Mt 26,57; Łk 3,2

* arcykapłan mianowany w roku 6 lub 7 n.e. przez zarządcę Syrii, a później zdymisjonowany, odzyskuje swoje wpływy gdy w roku 18 n.e. arcykapłanem zostaje Kajfasz, jego zięć

25. A Szymon Piotr stał i grzał się. Powiedzieli więc do niego: Czy i ty nie jesteś jednym z Jego uczniów? A on wyparł* się, mówiąc: Nie jestem.

* gr.: arneomai - odrzucić, zaprzeczyć

26. Powiedział mu jeden ze sług* arcykapłana, krewny** tego, któremu Piotr obciął ucho: Czy ja nie widziałem ciebie z Nim w ogrodzie?

* gr.: doulon - por. Mt 20,27 przypis *; ** gr.: syngenes - będący tego samego rodu, spokrewniony

27. Lecz Piotr ponownie wyparł się, i zaraz zapiał kogut.      J 13,38; Mt 26,34; Mk 14,30; Łk 22,34

28. Zaprowadzili więc Jezusa od Kajfasza do pretorium*. A było rano. I sami nie weszli do pretorium, aby się nie skalać, ale by móc spożyć Paschę.      Mt 27,2; Łk 23,1; Mk 15,1

* tj. siedziba namiestnika, duży dom lub willa

29. Wyszedł więc Piłat do nich na zewnątrz i powiedział: Jakie oskarżenie wnosicie przeciwko temu człowiekowi?

30. W odpowiedzi, rzekli do niego: Gdyby On nie był złoczyńcą* nie wydalibyśmy Go tobie.

* gr.: kakopoios - wyrządzający zło, złoczyńca

31. Piłat więc powiedział: Weźcie Go wy i według waszego Prawa Go osądźcie. Żydzi powiedzieli mu: Nam nie wolno nikogo zabijać;

32. Aby zostało wypełnione* słowo Jezusa, które wypowiedział, aby wskazać jaką śmiercią będzie umierał.      J 3,14; J 12,32; Mt 20,19; Łk 24,7

* gr.: pleroo - wypełnić, sprawić obfitość, urzeczywistniać

33. Więc ponownie wszedł Piłat do pretorium i przywołał Jezusa, mówiąc do Niego: To Ty jesteś Królem Żydów*?

* lub: Judejczyków

34. Jezus odpowiedział mu: Czy ty mówisz to sam z siebie, czy inni powiedzieli ci o mnie?

35. Piłat odpowiedział: Czy ja jestem Żydem? Twój naród* i arcykapłani wydali mi Ciebie; co uczyniłeś?

* gr.: ethnos - plemię, naród, lud, grupa etniczna, nie-Żydzi

36. Jezus odpowiedział: Królestwo moje nie jest z tego świata; gdyby Królestwo moje było z tego świata, moi podwładni podjęliby walkę, abym nie został wydany Żydom*; teraz jednak Królestwo moje nie jest stąd.      Ps 45,3; Kol 1,12

* lub: Judejczykom

37. Piłat powiedział więc do Niego: A zatem jesteś królem? Jezus odpowiedział mu: Ty to mówisz, że ja jestem królem*. Ja na to zostałem zrodzony i na to przyszedłem na świat, aby dać świadectwo prawdzie. Każdy, kto jest z prawdy, słucha mojego głosu.      Iz 55,4

* aramejski idiom(?) - masz słuszność, jestem królem

38. Piłat powiedział do Niego: Co to jest prawda*? A gdy to powiedział, wyszedł ponownie do Żydów, mówiąc im: Ja nie znajduję w Nim żadnej winy** z powodu, której miałby być ukarany.      Iz 53,9; 2Kor 5,21; Hbr 4,15

* gr.: aletheia - prawda, rzeczywistość, pewność, autentyczność; ** gr.: aitia - przyczyna kary, zarzut przestępstwa

39. A jest u was zwyczaj, że na Paschę* jednego wam uwalniam. Chcecie więc, abym wam uwolnił Króla Żydów?      Łk 23,18

* hebr.: przejście - święto od 14 do 20 dnia miesiąca Nisan - Mt 26,2 przypis *

40. Wykrzyknęli więc wszyscy ponownie, mówiąc: Nie Tego, ale Barabasza! A Barabasz był bandytą*.

* gr.: lestes - bandyta, rabuś, zabójca, wywrotowiec, buntownik

↑↑

Rozdział 19

1. Wówczas więc wziął Piłat Jezusa i kazał Go wychłostać*.      Mk 15,15-20; 2Kor 11,24; Hbr 11,36

* lub: ubiczować

2. A żołnierze upletli wieniec* z ciernia i włożyli na Jego głowę, i okryli Go purpurowym płaszczem,      Mt 27,28

* gr.: stefanos - wieniec zwycięstwa, w odróżnieniu od korony władzy - gr.: diadema

3. Mówiąc: Witaj*, Królu Żydów! I policzkowali Go.

* gr.: chairo: witaj - tu: sarkazm od Ave (witaj) Caesar

4. Wyszedł więc znów Piłat i powiedział im: Oto wyprowadzam Go do was, abyście poznali, że nie znajduję w Nim żadnej winy* z powodu, której miałby być ukarany*      Mt 27,4; Łk 23,41; 1P 2,22; 1J 3,5

* gr.: aitia - przyczyna kary, zarzut przestępstwa

5. Wtedy Jezus wyszedł na zewnątrz, niosąc cierniowy* wieniec i purpurowy płaszcz. A Piłat powiedział im: Oto człowiek!      Mt 11,19; J 1,29; 1Tm 2,5

* gr.: akantinos - cierń z krzewu akantu

6. A gdy ujrzeli Go arcykapłani i ich podwładni, krzyczeli słowami: Ukrzyżuj*, ukrzyżuj! Piłat powiedział im: Weźcie Go wy i ukrzyżujcie; ja bowiem nie znajduję w Nim żadnej winy** z powodu, której miałby być ukarany.      Mt 27,22; J 19,15

* gr.: stauroo - przybicie do pionowego pala, poprzecznej belki niesionej przez skazańca wraz z tabliczką określającą winę przestępcy; ** gr.: aitia - przyczyna kary, zarzut przestępstwa

7. Żydzi odpowiedzieli mu: My mamy Prawo, a według naszego Prawa powinien umrzeć; bo samego siebie uczynił Synem Boga.      Pwt 18,20

8. Gdy więc Piłat usłyszał te słowa*, tym bardziej się uląkł**.

* dosłownie: to słowo; ** gr.: fobeo - bać się, żywić szacunek, poważać, respektować, czcić

9. I wszedł ponownie do pretorium*, i powiedział do Jezusa: Skąd jesteś? Lecz Jezus nie dał mu odpowiedzi.      Iz 53,7; Dz 8,32; Flp 1,28

* tj. siedziba namiestnika, duży dom lub willa

10. Piłat więc powiedział do Niego: Nie odpowiadasz mi? Nie wiesz, że mam władzę*, aby Cię ukrzyżować i mam władzę, aby Cię uwolnić?

* gr.: eksousia - prawo, autorytet, moc, urząd

11. Jezus odpowiedział: Nie miałbyś żadnej władzy nade mną, gdyby ci to* nie było dane z góry; dlatego ten, kto mnie tobie wydaje, ma większy** grzech.      Jr 27,5; J 3,27

* lub: jej; ** gr.: megas - wielki, znaczny - tu: większy co do skutków lub konsekwencji i intensywności

12. Odtąd Piłat starał się* Go wypuścić, lecz Żydzi krzyczeli słowami: Jeśli Go uwolnisz, nie jesteś przyjacielem Cezara; każdy bowiem, kto czyni siebie królem, sprzeciwia się Cezarowi!      Łk 23,2

* lub.: szukał (sposobu), dążył

13. Wtedy Piłat, gdy usłyszał te słowa*, wyprowadził Jezusa na zewnątrz i zasiadł na tronie sędziowskim**, w miejscu, zwanym Lithostrotos***, a po hebrajsku Gabbata****.

* dosłownie: to słowo; ** lub: krześle - por. Mt 27,19 przypis *; *** tj. kamienny bruk, mozaika, bądź mozaikowa powierzchnia; **** pagórek

14. A był to Dzień Przygotowania Paschy, około szóstej godziny*; i powiedział do Żydów: Oto wasz król!      Mk 15,25

* tj. około 12 w południe wg obecnego sposobu liczenia czasu

15. Oni na to krzyczeli: Precz, precz*! Ukrzyżuj Go! Powiedział im Piłat: Czy mam ukrzyżować waszego króla? Arcykapłani odpowiedzieli: Nie mamy króla, tylko Cezara.      Oz 3,4

* idiom: strać - gr.: airo - podnieść wzwyż, unieść, wywyższyć

16. Wtedy im Go wydał, aby został ukrzyżowany. Wzięli więc Jezusa i wyprowadzili.

17. A On niosąc swój krzyż, wyszedł na miejsce, zwane Miejsce Czaszki, które po hebrajsku nazywa się Golgota*;      Mt 27,33; Mk 15,22

* wzgórze za murami miasta kształtem przypominające czaszkę

18. Tam Go ukrzyżowali; a z Nim dwóch innych z jednej i z drugiej strony, a Jezusa pośrodku.      Ps 22,16; Iz 53,12; Hbr 12,2

19. A Piłat sporządził napis* i umieścił na krzyżu; a było na nim napisane: Jezus Nazarejczyk, Król Żydów.      Mt 27,37; Łk 23,38

* tj. tytuł winy najczęściej niesiony przez skazańca - łac.: titulus

20. A ten napis czytało wielu Żydów, bo blisko miasta było to miejsce, gdzie Jezus został ukrzyżowany; a napisany był on po hebrajsku, po grecku i po łacinie.      J 5,2; Dz 21,40

21. Wtedy powiedzieli Piłatowi arcykapłani żydowscy: Nie pisz: Król Żydów, ale On powiedział: Jestem Królem Żydów.

22. Piłat odpowiedział: Co napisałem, to napisałem.      J 19,12; Ps 76,10

23. Żołnierze więc, gdy ukrzyżowali Jezusa, wzięli Jego szaty i podzielili na cztery części, każdemu żołnierzowi część, i tunikę; a ta tunika* była bez szwu, cała tkana od góry.      Mk 15,24

* gr.: chiton - szata wkładana na gołe ciało

24. Powiedzieli więc do siebie: Nie rozcinajmy jej, ale losujmy o nią, czyja ma być – aby zostało wypełnione Pismo, które mówi: Rozdzielili moje szaty między siebie, a o moje odzienie rzucili los. Wtedy to właśnie uczynili żołnierze.      Ps 22,19; Dz 2,23; Dz 13,27

25. A stały przy* krzyżu** Jezusa: Jego matka i siostra Jego matki, Maria, żona Kleofasa, i Maria Magdalena.      Mt 27,55; Mk 15,40; Łk 23,49

* lub: blisko, obok; ** gr.: stauros - por. J 19,6 przypis *

26. A gdy Jezus ujrzał matkę i ucznia tam stojącego, którego miłował*, powiedział swojej matce: Kobieto, oto twój syn**!      J 13,23; J 21,7

* gr.: agapao - przyjmować z zadowoleniem, gorąco miłować; ** gr.: hyios - syn, reprezentujący ojca

27. Potem powiedział do ucznia: Oto twoja matka! I od tej godziny wziął ją ten uczeń do siebie.      Mt 12,48-50; Mk 3,34; 1Tm 5,2

28. Po tym Jezus wiedząc, że wszystko jest już dokonane*, aby Pismo zostało wypełnione, powiedział: Pragnę.      Ps 22,15

* por. w. 30 przypis *

29. A stało tam naczynie napełnione winnym octem; a oni nasączyli gąbkę winnym octem i zatknęli na hyzop*, podając Mu do ust.

* tj. roślina, której wiązka służyła do pokrapiania

30. A gdy Jezus otrzymał ocet, powiedział: Wykonało* się; skłonił** głowę i oddał ducha.      Mt 27,40; Mk 15,37; Łk 23,46

* dosłownie: jest dokonane - w. 28 gr.: teleo - doprowadzić do końca, osiągnąć cel - tu: w znaczeniu poniesienia całkowitej zapłaty jako okrzyk triumfu lub wypełnienia proroctw; ** gr.: klino - skłonić, zniżyć (skłonić głowę - Mt 8,20)

31. Żydzi więc, aby ciała nie pozostały na krzyżu w szabat, ponieważ był to Dzień Przygotowania – bo ten dzień szabatu był wielki* – prosili Piłata, aby im połamano golenie i usunięto ich.      Wj 12,16; Pwt 21,22; Mk 15,42

* tj. szabat, który wypadał w trakcie trwania innego święta

32. Przyszli więc żołnierze i istotnie połamali pierwszemu golenie, również i drugiemu, który z Nim został ukrzyżowany,

33. Ale gdy podeszli do Jezusa i gdy zobaczyli, że już umarł, nie połamali Jego goleni.

34. Lecz jeden z żołnierzy włócznią przebił Jego bok i zaraz wypłynęła krew i woda.

35. A ten, który to widział, świadczy o tym, a jego świadectwo jest prawdziwe; i on wie, że mówi prawdę, abyście wy uwierzyli.

36. To bowiem się stało, aby zostało wypełnione Pismo: Kość Jego nie zostanie złamana.      Wj 12,46; Ps 22,14; Ps 34,21

37. I ponownie inne miejsce Pisma mówi: I będą patrzeć na Tego, którego przebili*.      Ps 22,16; Za 12,10

* gr.: ekkenteo - przebić, przekuć, przekopać, wysunąć, wciągnąć - tu: i Obj 1,7

38. A potem Józef z Arymetei, który był uczniem Jezusa, lecz ukrytym z powodu strachu przed Żydami, poprosił Piłata, aby mógł zdjąć ciało Jezusa. I Piłat mu pozwolił. Poszedł więc i zabrał ciało Jezusa.      Mk 15,43; Mt 27,57; J 7,13; J 12,42; Flp 1,14

39. Przyszedł również i Nikodem, ten który wcześniej przybył w nocy do Jezusa, niosąc około stu liter* mieszaniny mirry** i aloesu.      2Krn 16,14; J 7,50

* 1 litra rzymska to 327,45 g; ** tj. wonna gumożywica wypływająca z kory balsamowca

40. Wzięli więc ciało Jezusa i wraz z wonnościami zawinęli je w płótna*, tak jak Żydzi mają zwyczaj grzebać.      Dz 5,6

* dosłownie: płótnami

41. A był w tym miejscu, gdzie Go ukrzyżowano ogród, a w tym ogrodzie nowy grobowiec, w którym jeszcze nikt nie został położony.      Mt 27,60; Łk 23,54; J 20,15

42. Tam więc, z powodu żydowskiego Dnia Przygotowania*, złożono Jezusa, gdyż grobowiec był blisko.      Kpł 2,6; 2Krn 16,4; Iz 53,9

* tj. dzień przed Paschą, kończący się o 18 - tej i nastawał szabat

↑↑

Rozdział 20

1. A pierwszego dnia po sabacie*, Maria Magdalena przyszła rano** do grobowca, gdy jeszcze było ciemno i ujrzała odsunięty kamień od grobowca.      Mt 27,60; Łk 24,1

* lub: tygodnia; ** o czwartej straży nocnej tj. między 3 a 6

2. Pobiegła więc i przyszła do Szymona Piotra i do drugiego ucznia, którego miłował Jezus, i powiedziała im: Wzięli Pana z grobowca i nie wiemy, gdzie Go położyli.

3. Wyszedł więc Piotr i ten drugi uczeń, i ruszyli do grobowca.

4. A biegli obaj razem; lecz ten drugi uczeń pobiegł przodem, szybciej od Piotra i pierwszy przyszedł do grobowca,      Kpł 13,30

5. A gdy schylił się, widział* leżące płótna; jednak nie wszedł.

* dosłownie: widzi

6. Przyszedł więc Szymon Piotr idący za nim, wszedł do grobowca i oglądał* leżące płótna,

* gr.: theoreo - patrzeć uważnie, rozpoznawać, przyglądać się

7. I chustę*, która była na Jego głowie, nie leżącą razem z płótnami**, ale osobno zwiniętą na jednym miejscu.      J 11,44

* gr.: soudarion - chusta używana również do wycierania potu; ** gr.: othonion - kawałek lnianego płótna, w l.mn. pasy płótna

8. Wtedy też wszedł i ten drugi uczeń, który przybył pierwszy do grobowca, i ujrzał, i uwierzył*.      Mk 16,5

* domyślnie - w zmartwychwstanie

9. Jeszcze bowiem nie zrozumieli Pisma, że On musi* powstać z martwych.      Ps 16,10

* lub: jest konieczne, musi się (wydarzyć)

10. I odeszli więc ponownie uczniowie do siebie.      J 7,53; J 16,32

11. Ale Maria stała płacząc* na zewnątrz przy grobowcu. Gdy tak** płakała, schyliła się do grobowca.      Mk 16,5; J 16,6; J 19,5

* gr.: klaio - łkać, biadać, lamentować, szlochać; ** dosłownie: jak więc

12. I ujrzała dwóch aniołów w bieli siedzących, jednego przy głowie, a drugiego przy stopach, w miejscu gdzie leżało ciało Jezusa.

13. A oni powiedzieli jej: Kobieto! Dlaczego płaczesz? Odpowiedziała im: Bo wzięli mojego Pana i nie wiem, gdzie Go położyli.

14. A gdy to powiedziała, odwróciła się i ujrzała stojącego Jezusa; a nie wiedziała, że to jest Jezus.      J 21,4; Mk 16,12; Łk 24,16

15. Jezus powiedział do niej: Kobieto! Dlaczego płaczesz? Kogo szukasz? Ona myśląc, że jest to ogrodnik, powiedziała do Niego: Panie! Jeśli ty Go przeniosłeś, powiedz mi, gdzie Go położyłeś, a ja Go wezmę.      Łk 24,5

16. Jezus powiedział jej: Mario*! Ona gdy się obróciła, powiedziała do Niego: Rabbuni**! Co wykłada się: Nauczycielu!      J 10,3; J 13,13; Mt 23,8

* Nestle Aland Novum Testamentum Graece 28 - hebr. Mariam; ** tj. aramejska forma hebr. - Rabbi

17. Jezus powiedział do niej: Nie zatrzymuj* mnie, bo jeszcze nie wstąpiłem do mojego Ojca; ale idź do moich braci i powiedz im: Wstępuję do Ojca mojego i Ojca waszego, i do Boga mojego i Boga waszego.      Ps 22,22; Ez 37,27; Mt 12,50; Hbr 2,11; 1J 1,1

* gr.: haptomai - trzymać się czegoś, przylgnąć, dotykać

18. I przyszła Maria Magdalena, oznajmiając uczniom, że widziała Pana, i że to jej powiedział.      Mt 28,10; Mk 16,10

19. Gdy więc był wieczór tego właśnie dnia, pierwszego po sabacie, a drzwi były zamknięte, z powodu lęku przed Żydami, tam gdzie byli zgromadzeni uczniowie, przyszedł Jezus, stanął na środku i powiedział im: Pokój wam!      Mk 16,14; Łk 24,36; J 16,33

20. A gdy to powiedział, pokazał im ręce i swój bok. Uradowali się więc uczniowie, widząc Pana.      Iz 25,9

21. Wtedy Jezus powiedział im ponownie: Pokój wam; tak jak mnie posłał Ojciec, i ja was posyłam.      Mk 16,15

22. A gdy to powiedział, tchnął* na nich, mówiąc im: Weźcie** Ducha Świętego.      Rdz 2,7; Ez 37,9; J 14,16

* gr.: emfysao - dmuchnąć lub tchnąć na kogoś, dąć; ** gr.: lambano - Mk 12,20 przypis * - tu: tryb rozkazujący

23. Komukolwiek grzechy odpuścicie*, są im odpuszczone; a komukolwiek zatrzymujecie, są zatrzymane**.      2Kor 2,7; Kol 3,13

* gr.: afiemi - puścić wolno, odejść, pozostawić, nie zatrzymywać; ** gr.: krateo - trzymać w dłoni, władać czymś, być panem

24. A Tomasza, jednego z dwunastu, zwanego Didymos*, nie było z nimi, gdy przyszedł Jezus.      J 11,16

* tj. Bliźniak

25. I powiedzieli mu wtedy inni uczniowie: Widzieliśmy Pana. A on powiedział im: Jeśli nie ujrzę na Jego rękach śladu gwoździ i nie włożę palca swojego w ślad gwoździ, i nie włożę swojej ręki w Jego bok, nie uwierzę.      Ps 78,11; Ps 78,32; Za 12,10; J 4,48

26. A po ośmiu dniach Jego uczniowie byli ponownie w domu*, a z nimi i Tomasz. I przyszedł Jezus, gdy drzwi były zamknięte, i stanął na środku, i powiedział: Pokój wam!      Iz 26,12; Iz 54,10; J 20,19

* dosłownie: wewnątrz

27. Potem powiedział Tomaszowi: Zbliż* tu swój palec i zobacz moje ręce, i zbliż swoją rękę, i włóż w mój bok, i nie bądź niewierzący**, lecz wierzący.      Mt 17,17

* dosłownie: zbliżaj; ** gr.: apistos - bez wiary, zdradziecki, komu nie można zaufać

28. A w odpowiedzi Tomasz, rzekł do Niego: Pan* mój i Bóg* mój!      Ps 35,23; Iz 9,6; Dz 7,59; Hbr 1,8; 1J 5,20

* w gr.: rodzajnik określony - ho: ten (Pan), ten (Bóg)

29. Jezus powiedział mu: Dlatego że mnie widziałeś Tomaszu, uwierzyłeś; błogosławieni*, którzy nie widzieli, a uwierzyli.      Łk 1,45; Ps 34,8; Łk 11,27; Rz 4,6; 2Kor 5,7

* lub: szczęśliwi

30. I wiele też innych cudownych znaków* Jezus uczynił wobec swoich uczniów, które nie są zapisane w tym zwoju.

* gr.: semeion - znak tj. niezwykłe wydarzenie wykraczające poza naturalny bieg wydarzeń

31. Ale te są zapisane, abyście uwierzyli, że Jezus jest Mesjaszem*, Synem Boga, i żebyście wierząc mieli życie w Jego imieniu**.      1J 1,4; 1J 5,13

* gr.: christos - Mesjasz, Chrystus, Pomazaniec, Namaszczony; ** hebr. idiom: w imieniu tj. w osobie

↑↑

Rozdział 21

1. Potem znów ukazał się Jezus uczniom nad Morzem Tyberiadzkim*, a ukazał się tak:

* inna nazwa Morza (Jeziora) Galilejskiego

2. Byli razem Szymon Piotr i Tomasz, zwany Didymos, i Natanael, który był z Kany Galilejskiej, i synowie Zebedeusza, i dwaj inni z Jego uczniów.      J 1,45; J 11,16; Mt 4,21

3. Szymon Piotr powiedział im: Idę łowić ryby. Mówią mu: I my pójdziemy z tobą. I wyszli, i zaraz wstąpili do łodzi, a tej nocy nic nie złowili.      Mt 4,18; Łk 5,10; 1Kor 3,7

4. A gdy nastał wczesny ranek, stanął Jezus na brzegu; jednak nie wiedzieli uczniowie, że to jest Jezus.      J 20,14; Mk 16,12; Łk 24,15

5. Jezus więc powiedział im: Dzieciątka*! Nie macie czegoś do zjedzenia**? Odpowiedzieli mu: Nie mamy.      Łk 24,41; 1J 2,13

* lub: chłopcy - por. J 4,49 przypis **; ** każdy pokarm dawany do chleba

6. On natomiast powiedział im: Zarzućcie sieć po prawej stronie łodzi, a znajdziecie. Zarzucili więc i nie mieli siły, aby ją wciągnąć z powodu mnóstwa ryb.      Łk 5,4-7

7. Ten uczeń, którego miłował Jezus, powiedział Piotrowi: To jest Pan. Wtedy Szymon Piotr, słysząc, że to jest Pan, przepasał się narzutą*, był bowiem nagi**, i rzucił się w morze.      Łk 24,30-31

* lub: górna część ubrania; ** gr.: gymnos - być biednie lub lekko ubrany, goły, odkryty

8. A inni uczniowie przybyli w łodzi, bo byli niedaleko od lądu, około dwieście łokci*, ciągnąc sieć z rybami.      Pwt 3,11

* gr.: pechys - ramię, łokieć - miara długości 1 łokieć - ok. 45 cm, tu: 90 m

9. Gdy więc wyszli na ląd, ujrzeli leżące rozpalone węgle* i ułożoną rybę i chleb.

* dosłownie: stos płonących węgli lub węgli drzewnych

10. Jezus powiedział im: Przynieście kilka ryb, które teraz złowiliście.      Łk 5,6

11. Szymon Piotr wstąpił więc do łodzi i wyciągnął sieć na ląd, pełną wielkich ryb, których było sto pięćdziesiąt trzy; a choć było ich tak wiele, sieć się nie rozdarła.

12. Jezus powiedział im: Chodźcie i zjedzcie posiłek*. A żaden z uczniów nie śmiał** Go pytać: Kim Ty jesteś? Wiedząc, że to jest Pan.      Obj 22,17

* tj. śniadanie lub obiad; ** gr.: tolmao - być śmiałym, gardzić strachem, odważyć się na coś

13. Więc przyszedł Jezus, wziął chleb i dał im, podobnie i rybę.

14. To już trzeci raz ukazał się Jezus swoim uczniom jako wzbudzony z martwych.

15. Gdy więc spożyli posiłek*, Jezus powiedział do Szymona Piotra: Szymonie, synu Jonasza, miłujesz** mnie więcej niż ci? Powiedział Mu: Tak jest, Panie! Ty wiesz, że Ciebie kocham***. Rzekł więc do niego: Paś**** moje jagnięta.      Jr 3,15; Hbr 4,13; 1P 5,2

* tj. śniadanie lub obiad; ** gr.: agape - miłość, dobra wola, życzliwość w sensie decyzyjnym wyrażająca się w czynach; *** gr.: fileo - kochać, okazywać czułość, całować w sensie wielkiego zaangażowania emocjonalnego; **** gr.: bosko - karmić, paść - obrazowo - nauczać, wychowywać

16. Powiedział mu ponownie, po raz drugi: Szymonie, synu Jonasza, miłujesz* mnie? Powiedział do Niego: Tak, Panie! Ty wiesz, że Cię kocham**. Powiedział mu: Bądź pasterzem*** moich owiec****.      Ps 95,7; J 10,11-16; J 18,17

* gr.: agape; ** gr. fileo; *** dosłownie: pasterzuj - gr.: poimaiono - paść, nadzorować, opiekować, prowadzić; **** gr.: probaton - drobniejsze udomowione bydło, najczęściej owca lub koza

17. Powiedział mu po raz trzeci: Szymonie, synu Jonasza, kochasz* mnie? Zasmucił się Piotr, że do niego po raz trzeci powiedział: Czy mnie kochasz*? I odpowiedział Mu: Panie! Ty wiesz wszystko, Ty wiesz, że Ciebie kocham*. Jezus powiedział mu: Paś** moje owce.      Joz 22,22; Hi 31,4; Lm 3,33; Mt 26,75; J 16,30

* gr.: fileo - kochać, okazywać czułość, całować w sensie wielkiego zaangażowania emocjonalnego; ** gr.: bosko - karmić, paść - obrazowo - nauczać, wychowywać

18. Zaprawdę, zaprawdę* mówię ci: Gdy byłeś młodszy, sam się przepasywałeś i chodziłeś, gdzie chciałeś; lecz gdy się zestarzejesz, wyciągniesz** swoje ręce, a inny cię opasze i poprowadzi***, gdzie nie chcesz.

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary, uroczysty akt potwierdzenia; ** gr.: ekteino - wyprostować, rozciągnąć - sugestia ukrzyżowania?; *** gr.: fero - prowadzić, nieść, podtrzymywać, przewodzić

19. A to powiedział, zaznaczając jaką śmiercią odda chwałę* Bogu. A gdy to powiedział, rzekł mu: Chodź za mną.      Lb 14,24; J 12,26

* gr.: doksadzo - otoczyć chwałą, sławić, uwielbić - J 7,39 przypis ***

20. A Piotr, gdy się obrócił, ujrzał idącego ucznia, którego miłował Jezus, tego, który spoczął podczas wieczerzy przy* Jego piersi i zapytał: Panie! Kim jest ten, co Ciebie wydaje?      J 13,23-25; J 19,26-27; J 20,2; J 21,7

* idiom odnoszący się do spoczywania na honorowym miejscu przy stole podczas wspólnego posiłku

21. A gdy ujrzał go Piotr, powiedział Jezusowi: Panie, a co z tym?

22. Jezus powiedział mu: A jeśli zechciałbym pozostawić go, aż przyjdę*, co ci do tego? Ty chodź za mną!      Mt 16,27; Mk 9,1

* dosłownie: przychodzę

23. Rozeszła się więc ta wieść* między** braćmi, że ten uczeń nie umrze***. Ale Jezus nie powiedział mu, że nie umrze***, lecz: Jeśli zechciałbym go pozostawić, aż przyjdę****, co ci do tego?      Pwt 29,28; Hi 28,28; Dn 4,35; Mk 9,1; 1Kor 4,5

* dosłownie: słowo; ** do; *** dosłownie: (ma nie) umierać; **** gr.: erchomai - przyjść, przybywać, tu: przychodzę

24. A to jest uczeń, który świadczy* o tym, i który to napisał; a wiemy, że prawdziwe jest jego świadectwo*.      J 19,35; 1J 1,1; 3J 1,12

* gr.: martyreo - być naocznym świadkiem, wydać świadectwo w sądzie, świadczyć aż do męczeństwa, być męczennikiem

25. Jest jeszcze wiele innych licznych rzeczy, które uczynił Jezus, które gdyby miały zostać spisane jedne po drugich*, to sądzę, że i cały** świat nie zmieściłby zwojów*** spisanych o tym. Amen.      Ps 34,8; Ps 40,5; Łk 1,45

* lub: pojedynczo; ** dosłownie: sam; *** gr.: biblion - zdrobnienie od zwój, spisany dokument, arkusz

Dzieje Apostolskie

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ 16 ] [ 17 ] [ 18 ] [ 19 ] [ 20 ] [ 21 ] [ 22 ] [ 23 ] [ 24 ] [ 25 ] [ 26 ] [ 27 ] [ 28 ]

Rozdział 1

1. Pierwszą relację* napisałem, Teofilu, o wszystkim, co Jezus zaczął czynić, a także nauczać od początku,      Łk 1,3

* gr.: logos - w narracji historycznej lub traktatu ma powszechne zastosowanie u pisarzy greckich

2. Aż do dnia, w którym po przekazaniu przez Ducha Świętego poleceń apostołom, których sobie wybrał, został wzięty do góry;

3. Im też po swojej męce, w wielu niepodważalnych dowodach, przedstawił się jako żyjący, ukazując* się im przez czterdzieści dni i mówiąc o Królestwie Bożym.      Dz 13,31; Mk 16,10; J 20,1; 1Kor 15,5

* lub: dał się widzieć

4. A w czasie wspólnego spotkania* z nimi, nakazał** im: Nie oddalajcie się z Jerozolimy, ale oczekujcie obietnicy Ojca, o której słyszeliście ode mnie.      Dz 2,33; Łk 24,49; J 14,16

* gr.: synalidzo - zebrać się razem, spotkać, jeść wspólnie; ** gr.: parangello - polecić, rozkazać, przekazać

5. Jan bowiem chrzcił* w wodzie, lecz wy, po niewielu dniach zostaniecie zanurzeni* w Duchu Świętym.      Mt 3,13; Łk 3,16; 1Kor 12,13

* gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać - por. Mt 3,11 przypis *

6. A gdy się zgromadzili, pytali Go, mówiąc: Panie! Czy w tym czasie przywrócisz* Królestwo Izraelowi?      Jr 23,5; Iz 9,6; Dn 7,27

* gr.: apokathistemi - przywrócić do poprzedniego pierwotnego stanu, odnowić, naprawić - tu: przywracasz - czas teraźniejszy

7. On jednak powiedział do nich: Nie wasza to rzecz poznać czasy i pory, które Ojciec swą* władzą ustalił.      Dz 17,26

* dosłownie: we własnej

8. Ale otrzymacie* moc Ducha Świętego, który przyszedł** do was; i będziecie mi świadkami zarówno w Jerozolimie, jak i w całej Judei, i w Samarii, aż do krańców ziemi.      Mi 3,8; Łk 24,48; Rz 15,19

* lub: weźmiecie; ** czas przeszły dokonany - por. J 20,22 lub: gdy do was (już) przyjdzie

9. I gdy to powiedział, a oni patrzyli, został uniesiony w górę, i obłok wziął Go sprzed ich oczu.      Mk 16,5; Obj 3,4

10. A gdy byli wpatrzeni w niebo, jak On się oddala, oto dwaj mężowie stanęli przy nich w białym odzieniu,

11. I ci powiedzieli: Mężowie z Galilei, czemu stoicie, wpatrując się w niebo? Ten Jezus, który od was w górę został uniesiony do nieba, powróci w taki sposób, jak Go widzieliście idącego do nieba.      1Tes 4,16; Obj 1,7

12. Wtedy wrócili do Jerozolimy z góry, zwanej Oliwną, która leży* blisko Jerozolimy na odległość** drogi szabatowej.      Za 14,4

* dosłownie: jest; ** tj. dozwolona odległość na przebycie w szabat - 1040 m

13. I gdy weszli do miasta, wstąpili do sali na piętrze, gdzie się zatrzymali: Piotr i Jakub, i Jan, i Andrzej, Filip i Tomasz, Bartłomiej i Mateusz, Jakub syn Alfeusza i Szymon Zelota*, i Juda syn Jakuba.

* por. Łk 6,15 przypis *

14. Ci wszyscy trwali niezłomnie* i jednomyślnie** w modlitwie i prośbie, razem z kobietami, i z Marią, matką Jezusa, i z Jego braćmi.      Łk 8,2

* gr.: proskartereo - trwać przy kimś, gotowość, wytrwałość; ** gr.: homothymadon - zgodnie co do celu, myśli, działania

15. W tych też dniach powstał Piotr pośród uczniów – a w tym samym miejscu była rzesza razem licząca około sto dwadzieścia osób* – i powiedział:

* dosłownie: imion

16. Mężowie bracia*! Musiało zostać wypełnione to Pismo, w którym Duch Święty przepowiedział przez usta Dawida o Judaszu, który stał się przewodnikiem tych, którzy schwytali Jezusa;      2Sm 23,2; Ps 41,10; Mk 12,36; J 13,18

* tj. uroczysty zwrot obejmujący również kobiety

17. Który został zaliczony do nas i dostał w udziale dziedzictwo tej służby.

18. On rzeczywiście za zapłatę niesprawiedliwości nabył pole, ale gdy padł na twarz, pękł wpół i wypłynęły wszystkie jego wnętrzności.      Za 11,12-13

19. I stało się to wiadome wszystkim mieszkającym w Jerozolimie, tak że nazwano to pole w ich własnym* języku** Akeldamach, to jest Pole Krwi.

* tj. w jęz. aramejskim; ** gr.: dialektos - mowa, język, narzecze, dialekt

20. Napisane jest bowiem w zwoju* Psalmów: Niech mieszkanie jego stanie się puste i niech nikt w nim nie zamieszka, a jego urząd** oby wziął inny.      Ps 69,26; Ps 109,8; Tt 1,5-9

* gr.: biblos - zwój pergaminu lub papirusu, zwój zapisany; ** gr.: episkope - biskupstwo, nadzór, doglądanie, piecza

21. Trzeba* więc, aby spośród mężów, którzy towarzyszyli nam przez cały czas, gdy Pan Jezus przebywał** wśród nas,      Łk 10,1

* gr.: dei - jest konieczne; ** idiom: gdy do nas przyszedł i odszedł

22. Począwszy od chrztu Jana aż do dnia, w którym został wzięty od nas w górę, aby jeden z nich*, stał się razem z nami świadkiem Jego powstania z martwych.

* dosłownie: tych

23. I postawili dwóch: Józefa, zwanego Barsabą, którego też nazywano Justus* i Mattiasza**.

* tj. Sprawiedliwy; ** hebr.: Mattithjah - dar JHWH

24. A pomodlili się, mówiąc: Ty, Panie! Który znasz serca wszystkich, wskaż z tych dwóch jednego, którego sobie wybrałeś,      Lb 27,16

25. Aby przyjął dziedzictwo tej służby i apostolstwa, od którego odstąpił Judasz, by pójść na swe własne miejsce.      Rz 1,5; 1Kor 9,2

26. I rzucili* ich losy. I padł los na Mattiasza; i został dobrany** do grona jedenastu apostołów.      Joz 18,10; Kpł 16,8; 1Sm 14,41

* dosłownie: dali; ** gr.: synkatapsefidzo - być dobranym do, składać los w urnie

↑↑

Rozdział 2

1. I gdy nadszedł* dzień Pięćdziesiąty, byli wszyscy zgromadzeni jednomyślnie na tym samym** miejscu.      Kpł 23,15; Pwt 16,9; 1Kor 16,8

* dosłownie: i w wypełnionym dniu; ** lub: w jednym

2. I nagle powstał z nieba szum, jakby nadchodzącego gwałtownego wiatru, i napełnił cały dom, gdzie przebywali*.

* dosłownie: siedzieli

3. I ukazały się im rozdzielające się języki jakby ognia, tak że spoczął* na każdym** z nich.

* dosłownie: usiadł; ** każdym jednym

4. I napełnieni zostali wszyscy Duchem Świętym, i zaczęli mówić innymi językami, tak jak Duch dawał im się wypowiadać.      1Kor 12,10

5. A przebywali w Jerozolimie Żydzi, mężowie pobożni*, z każdego narodu pod niebem.

* gr.: eulabes - pełen czci dla Boga, oddany Bogu, pobożny

6. A gdy powstał ten głos, zeszło się mnóstwo ludzi i zdumieli się, że słyszeli, każdy z nich*, jak mówili ich własnym językiem**.

* dosłownie: każdy jeden; ** gr.: dialektos - mowa, język, dialekt

7. I zdumiewali się wszyscy, i dziwili się, mówiąc jedni do drugich: Czy oto ci wszyscy, którzy mówią, nie są Galilejczykami?

8. Jak to więc jest, że słyszymy każdy z nas własny język* w którym się urodziliśmy?

* gr.: dialektos - mowa, język, dialekt

9. Partowie i Medowie, i Elamici, i zamieszkujący Mezopotamię, Judeę a także Kapadocję, Pont i Azję,

10. Frygię a także Pamfilię, Egipt i części Libii, tej leżącej naprzeciw Cyreny, i przybysze* z Rzymu, Judejczycy, a także prozelici**,

* dosłownie: przebywać w kraju; ** tj. poganie wyznający judaizm

11. Kreteńczycy i Arabowie, słyszymy ich mówiących w naszych językach* o wielkich dziełach Boga.

* gr.: glossa - język, mowa, dialekt

12. I zdumieli się wszyscy, i byli zakłopotani*, mówiąc jeden do drugiego: Cóż to ma być?

* lub: byli zaniepokojeni, zastanawiając się

13. Inni natomiast szydząc, mówili: Upili* się młodym winem.      1Sm 1,14

* dosłownie: są wypełnieni

14. Wtedy wstał Piotr z jedenastoma, podniósł swój głos i przemówił* do nich: Mężowie Judejczycy i wy zamieszkujący Jerozolimę! Niech jest to wam wiadome i wysłuchajcie** moich słów.      Iz 40,9; Iz 58,1

* zwrot dotyczy podniosłej, dostojnej mowy; ** gr.: enotidzomai - nakłonić swoje uszy

15. Bowiem nie są oni pijani, jak przypuszczacie*, gdyż jest trzecia** godzina dnia.

* lub: podejrzewacie; ** tj. 9 - ta wg obecnej rachuby czasu

16. Ale to jest to, co jest powiedziane przez proroka Joela:      Jl 3,1-5

17. I tak będzie w ostatecznych dniach, mówi Bóg, wyleję z Ducha mojego na wszelkie ciało*, prorokować będą synowie wasi i córki wasze, a młodzieńcy wasi ujrzą widzenia, a starsi** wasi będą śnić sny.      Iz 2,2; Mi 4,1; 2Tm 3,1

* tj. na każdego człowieka; ** gr.: presbyteros - starszy zboru - por. Tt 1,5 przypis **

18. I nawet na moje sługi* i na moje służebnice* w tych dniach wyleję z Ducha mojego, i będą prorokować;      Jl 3,5

* lub: niewolników

19. I ukażę* cuda** na niebie w górze, i znaki*** na ziemi na dole, krew, ogień i kłęby dymu.

* dosłownie: dam; ** gr.: teras - cud jako zjawisko fizyczne; *** gr.: semeion - znak tj. niezwykłe wydarzenie wykraczające poza naturalny bieg wydarzeń

20. Słońce zostanie obrócone w ciemność, a księżyc w krew, zanim przyjdzie ten wielki i jawny* dzień PANA.      Iz 2,12; Iz 13,9; Iz 24,23; Ml 4,5; 1Tes 5,2; 2P 3,10

* lub: wyraźnie widoczny, sławny

21. I stanie* się, że każdy, kto wezwie** imienia PANA, zostanie zbawiony.      Jl 3,5; Rz 10,13; 1Kor 1,2

* dosłownie: i będzie; ** lub: przywoła do siebie

22. Mężowie Izraelici! Słuchajcie tych słów: Jezusa Nazarejczyka, męża od Boga, który jest wam potwierdzony* przez moce, cuda i znaki, które czynił Bóg przez Niego pośród was, jak to sami wiecie,      Łk 7,20

* lub: wskazany

23. Tego, zgodnie z ustalonym postanowieniem* i uprzednią wiedzą** Boga wydanego, wzięliście i przytwierdziliście do krzyża rękami ludzi nieprawych.      Łk 22,22; Rz 8,29; 1P 1,2

* lub: radą, zamiarem; ** wcześniejsze: wiedza lub wybranie

24. Jego to wzbudził Bóg, gdy uwolnił* od bólów śmierci, gdyż było rzeczą niemożliwą, aby przez nią był trzymany.      J 10,18; Rz 8,11; Hbr 13,20; 1P 1,21

* lub: rozwiązał

25. Dawid bowiem mówi o Nim: Przez cały czas widziałem* Pana przed moim obliczem: Bo jest po mojej prawicy, abym nie został zachwiany.      Ps 16,8-11; Dz 4,28; Rz 8,28

* gr.: proorao - widzieć przed sobą, mieć przed oczami

26. Dlatego doznało radości* moje serce i rozradował się mój język, a jeszcze i ciało moje mieszkać** będzie w nadziei;      Ps 57,8

* dosłownie: zostało rozradowane; ** rozbije namiot

27. Nie zostawisz bowiem mojej duszy w Hadesie*, ani nie dopuścisz**, by święty Twój oglądał zepsucie.      Ps 16,10; Ps 86,13; Iz 43,3; Iz 45,11; Iz 47,4

* gr. określenie krainy umarłych - hebr. Szeol - Ps 16,10; ** lub: dasz

28. Dałeś mi poznać drogi życia i napełnisz mnie radością przed* Twoim obliczem.

* lub: (wypływającą) z Twojego oblicza

29. Mężowie bracia! Wolno mi mówić z całą śmiałością* do was o patriarsze Dawidzie, że umarł i został pogrzebany, a jego grobowiec jest u nas aż do dnia dzisiejszego.      1Krl 2,10; Dz 13,36; Hbr 7,4

* lub: ufną odwagą, otwartością

30. Będąc więc prorokiem, i wiedząc, że Bóg potwierdził przysięgą, że z owocu jego lędźwi* według ciała wzbudzi Mesjasza i posadzi na jego tronie,      Ps 89,4-5; Ps 132,11

* lub: bioder, w semickim myśleniu miejsce mocy rozrodczej

31. To przewidując, powiedział o zmartwychwstaniu Mesjasza, że nie została dusza Jego w Hadesie, a ciało Jego nie zobaczy zepsucia.

32. Tego to Jezusa wzbudził Bóg, czego my wszyscy jesteśmy świadkami.      Dz 1,8; Łk 24,48

33. Będąc więc wywyższonym prawicą Boga, i otrzymując od Ojca obietnicę Ducha Świętego, wylał* to, co wy teraz widzicie i słyszycie.

* gr.: ekcheo - wylać, w przenośni - rozdawać obficie

34. Albowiem Dawid nie wstąpił do nieba, lecz sam mówi: Powiedział PAN mojemu Panu: Zasiadaj po mojej prawicy,      Ps 110,1

35. Aż położę nieprzyjaciół twoich jako podnóżek twoich stóp.      Łk 20,42; Hbr 1,13

36. Niech więc wie z pewnością cały dom Izraela, że i Panem i Mesjaszem uczynił Go Bóg, tego Jezusa, którego wy ukrzyżowaliście.

37. Gdy to usłyszeli, serca ich zostały przeszyte do głębi i powiedzieli do Piotra oraz do pozostałych apostołów: Co mamy czynić, mężowie bracia?      Dz 7,54; J 8,9

38. A Piotr powiedział do nich: Upamiętajcie* się i niech każdy z was zostanie ochrzczony** w imieniu Jezusa Chrystusa ze względu*** na odpuszczenie grzechów, a otrzymacie**** dar Ducha Świętego.      Dz 8,12; Mt 28,19; Łk 24,47

* gr.: metanoeo - zmienić myślenie, zawrócić; ** lub: zanurzony; *** gr.: dia - ze względu na, z powodu, na, przez; **** lub: weźmiecie

39. Dla was bowiem jest ta obietnica i dla waszych dzieci, i dla wszystkich, którzy są z dala, ilu ich powoła PAN, Bóg nasz.

40. I w wielu innych słowach świadczył i zachęcał ich, mówiąc: Dajcie się uratować* z tego przewrotnego** pokolenia.

* gr.: sodzo - zbawić, ocalić; ** lub: wypaczonego, skrzywionego

41. Ci więc, którzy z radością przyjęli jego słowa, zostali ochrzczeni, i w tym dniu przyłączonych zostało około trzech tysięcy dusz.

42. I trwali niezłomnie* w nauce** apostołów i we wspólnocie***, i w łamaniu chleba, i w modlitwach.      Łk 24,35; Dz 20,7; Ef 6,18

* gr.: proskartereo - trwać przy kimś, gotowość, wytrwałość; ** gr.: didache - nauczanie, doktryna; *** gr.: koinonia - społeczność, wspólna więź, bliskość, współudział, wspólnota

43. I każdą duszę* ogarniała bojaźń, a przez ręce apostołów działo się wiele znaków** i cudów.      Dz 5,12

* gr.: psyche - dusza, życie, osoba, świadomość; ** gr.: semeion - znak tj. niezwykłe wydarzenie wykraczające poza naturalny bieg wydarzeń

44. A wszyscy wierzący byli na tym samym miejscu i wszystko mieli wspólne.      Dz 5,4

45. I sprzedawali swoje posiadłości i majątki, i rozdzielali je wszystkim, zgodnie z tym, jaką kto miał potrzebę.      Dz 4,34-36

46. I codziennie też trwali niezłomnie i jednomyślnie w świątyni, łamiąc także chleb po domach, przyjmowali pokarm z radością* i w prostocie serca,      Joz 9,2; Dz 1,14; Dz 4,24; Dz 15,25; Flp 2,2

* lub: w radosnym uniesieniu

47. Chwaląc* Boga i mając życzliwość** u całego ludu. A Pan codziennie przyłączał do tego grona*** – do zboru**** – tych, którzy dostępowali zbawienia*****.

* lub: wielbiąc; ** łaskę; *** dosłownie: w to samo - por. w. 44; **** gr.: ekklesia - wywołani z, zgromadzenie - Obj 22,16 przypis *; ***** lub: mieli być zbawieni, byli zbawiani

↑↑

Rozdział 3

1. A Piotr i Jan wchodzili do świątyni w godzinę modlitwy, o dziewiątej*.

* tj. 15-tej

2. I był właśnie niesiony pewien mąż, chromy* już w** łonie swojej matki, a którego kładziono każdego dnia przy bramie świątyni, zwanej Piękną, aby prosił o dar miłosierdzia*** tych, którzy wchodzili do świątyni.

* lub: kulawy; ** dosłownie: od łona; *** wsparcie dla ubogich, jałmużnę

3. Ten widząc Piotra i Jana, gdy mieli wejść do świątyni, prosił ich o dar miłosierdzia.

4. A Piotr, wpatrując się w niego wraz z Janem, powiedział: Spójrz na nas!

5. On więc spojrzał* na nich, spodziewając się od nich coś dostać.

* lub: zwrócił uwagę

6. Piotr natomiast powiedział: Nie mam srebra ani złota; lecz co mam, to ci daję: W imieniu Jezusa Chrystusa Nazarejczyka wstań i chodź.      Dz 16,18; 1Kor 1,2; Flp 2,10; Mt 7,22

7. I chwycił go prawą ręką, i podniósł, a natychmiast zostały wzmocnione jego stopy i kostki.      Mt 8,3; Mk 1,31; Mk 2,12

8. A podskakując, stanął i chodził, i wszedł z nimi do świątyni, chodząc, skacząc i chwaląc* Boga.      Iz 35,6

* gr.: aineo - wielbić, chwalić

9. I zobaczył go cały lud, jak chodził i chwalił Boga.      Dz 4,16; Dz 4,21

10. I poznali też, że to on był tym, który dla uzyskania wsparcia* siadał przy Bramie Pięknej świątyni; i napełnieni zostali zdumieniem i uniesieniem z powodu tego, co mu się stało.

* gr.: eleemosyne - dar miłosierdzia, jałmużna

11. A gdy chromy, ten, który został uzdrowiony, trzymał się Piotra i Jana, zbiegł się do nich cały zdumiony lud do portyku*, zwanego Salomonowym.      J 10,23; Dz 5,12

* tj. zadaszona kolumnada chroniąca przed upałem

12. Co widząc Piotr, odpowiedział ludowi: Mężowie Izraelici! Dlaczego się z tego powodu dziwicie, lub dlaczego tak uważnie nam się przypatrujecie, jakbyśmy to własną mocą lub pobożnością uczynili, że on chodzi?

13. Bóg Abrahama, Izaaka, Jakuba, Bóg naszych ojców, wprowadził do chwały Jezusa, swojego Syna*, którego wy wydaliście i wyparliście** się Go przed obliczem Piłata, który zasądził Jego uwolnienie.      Ps 71,22

* gr.: pais - małe dziecko, chłopiec, sługa; ** lub: odrzuciliście

14. Ale wy zaparliście się Świętego i Sprawiedliwego i prosiliście o darowanie wam mordercy,      Iz 43,3; Dz 7,52; Dz 22,14

15. I zabiliście Sprawcę* życia, którego Bóg wzbudził z martwych, czego my jesteśmy świadkami.

* gr.: archegos - początek, wódz, twórca

16. A z powodu wiary w imię Jego, imię Jego wzmocniło tego, którego wy widzicie i znacie; a wiara w Niego, dała mu pełne zdrowie* wobec was wszystkich.      Dz 4,10; Dz 16,18

* gr.: holokleria - całkowita sprawność, doskonały stan ciała

17. Ale teraz, bracia, wiem, że tak jak i wasi przywódcy uczyniliście to z niewiedzy,

18. Bóg natomiast wypełnił w ten sposób to, co przez usta wszystkich proroków wcześniej oznajmił*, że Jego Mesjasz miał cierpieć**.

* gr.: prokatangello - oznajmić wcześniej, że coś nastąpi; ** gr.: pascho - cierpieć dotkliwie, znosić niedolę, odczuwać

19. Dlatego upamiętajcie* się i nawróćcie, aby zostały zmazane** wasze grzechy, i aby nadeszły od oblicza PANA czasy ochłody***,      Iz 52,1; Dz 2,38; 2Tm 2,25; Mt 13,15; Jk 5,19

* lub: zmieńcie myślenie, zawróćcie; ** lub: starte; *** orzeźwienia

20. I aby posłał wcześniej zapowiedzianego* wam Jezusa Mesjasza**.      Hbr 9,28

* dosłownie: który jest wcześniej ogłoszony przez herolda; ** gr.: christos - Chrystus, Pomazaniec, Namaszczony, Mesjasz

21. Którego niebo musi przyjąć aż do czasu odnowienia* wszystkich rzeczy, o których powiedział Bóg od wieku** przez usta wszystkich swoich świętych proroków.

* gr.: apokatastasis - przywrócenie do poprzedniego pierwotnego stanu, odnowa, naprawa - również jako wyrażenie medyczne; ** por. Hbr 1,2 przypis ***

22. Mojżesz bowiem prawdziwie powiedział do ojców, że Proroka wzbudzi wam PAN, Bóg wasz, spośród waszych braci, jak mnie; Jego będziecie słuchać we wszystkim, cokolwiek do was będzie mówić.      Pwt 18,15; Dz 7,37

23. I stanie* się, że każda dusza**, która nie usłuchałaby tego Proroka, będzie całkowicie wytępiona*** z ludu.

* dosłownie: będzie; ** tj. każda osoba; *** lub: doszczętnie zgładzona, zniszczona całkowicie

24. I wszyscy prorocy* od Samuela, którzy kolejno przemawiali, zapowiadali** te dni.      1Sm 3,20; Ps 99,6; Jr 15,1

* dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi lub ro’eh - widzący; ** lub: wcześniej głosili - por. w. 18 przypis *

25. Wy jesteście synami proroków i przymierza, które zawarł* Bóg z naszymi ojcami, mówiąc do Abrahama: A twoim potomkiem** zostaną ubłogosławione wszystkie rody*** ziemi.      Rdz 9,9; Rdz 17,2

* gr.: diatithemi - ustanowić, zawrzeć umowę; ** lub: nasieniem; *** kolejne pokolenia pochodzące od ojca rodu

26. Wam to najpierw Bóg wzbudził swojego Syna* Jezusa i posłał Go, błogosławiąc was w nawracaniu** każdego od waszych niegodziwości.

* gr.: pais - małe dziecko, chłopiec, sługa; ** gr.: apostrefo - odwrócić, porzucić, zawrócić, powrócić na

↑↑

Rozdział 4

1. A gdy oni przemawiali do ludu, stanęli obok nich kapłani i dowódca* straży świątyni, i saduceusze,      Mt 22,23

* gr.: strategos - dowódca armii, dowódca lewitów w świątyni

2. Oburzając* się, że nauczali lud i głosili powstanie z martwych w Jezusie.

* gr.: diaponeo - być zgorszonym, utrudzonym - Dz 16,18

3. I pochwycili* ich w swe ręce, i osadzili pod strażą aż do następnego dnia; bo był już wieczór.      Łk 21,12; Dz 5,18

* dosłownie: zarzucili na nich ręce

4. Wielu natomiast z tych, którzy usłyszeli te słowa*, uwierzyło; a była** liczba tych mężów około pięciu tysięcy.

* dosłownie: to słowo; ** gr.: ginomai - stać się, być, pojawić, powstać, zaistnieć

5. I stało* się, że nazajutrz zebrali się w Jerozolimie ich przywódcy, i starsi, i uczeni w Piśmie**,

* gr.: ginomai - stać się, być, pojawić, powstać, zaistnieć; ** gr.: grammateus - znawca, interpretator Prawa, pisarz

6. I Annasz, arcykapłan, i Kajfasz, i Jan, i Aleksander, i ci* którzy byli z rodu arcykapłańskiego;      J 18,13

* dosłownie: i ilu, jacy

7. A gdy postawili ich pośrodku, wypytywali: Jaką mocą albo w czyim imieniu to uczyniliście?      Wj 2,14; Mt 21,23; J 2,18

8. Wtedy Piotr, napełniony* Duchem Świętym, powiedział do nich: Przywódcy ludu i starsi Izraela!      Łk 12,11

* lub: zostawszy napełnionym

9. Jeśli my dzisiaj jesteśmy przesłuchiwani* z powodu dobrodziejstwa uczynionego człowiekowi choremu, dzięki któremu** on jest teraz uratowany***.

* lub: badani w śledztwie; ** tj. jaką mocą w czyim imieniu - zaimek pytajny; *** gr.: sodzo - zbawić, ocalić, uratować, uzdrowić

10. To niech wam wszystkim i całemu ludowi Izraela jest wiadome*, że w imieniu Jezusa Chrystusa Nazarejczyka, którego wy przybiliście do krzyża, a którego Bóg wzbudził z martwych, w tym imieniu stoi on przed wami zdrowy.      Jr 42,19; Dn 3,6; Dn 4,30; Dn 5,29

* lub: znane

11. On jest tym kamieniem wzgardzonym* przez was budujących, który stał się głowicą** węgła***.      Iz 28,16; Mt 21,42; 1P 2,6-8

* lub: uznanym za nic; ** lub: podstawą; *** narożnika, kąta

12. I nie ma w nikim innym zbawienia, bowiem nie ma innego imienia pod niebem, danego ludziom, w którym moglibyśmy* zostać zbawieni**.      Mt 1,21; J 4,42; Hbr 2,3

* gr.: dei - jest konieczne, potrzeba; ** dosłownie: nam zostać zbawionymi gr.: sodzo - zbawić, ocalić, uratować, uzdrowić

13. A widząc odwagę Piotra i Jana, i gdy pojęli, że są to ludzie nieuczeni i prości*, dziwili się i poznali, że oni również byli z Jezusem.

* gr.: idiotes – nieobeznany, laik, nieuczony, niewyćwiczony

14. A patrząc na stojącego razem z nimi człowieka, który został uzdrowiony, nie mieli nic przeciwko nim do powiedzenia.

15. I gdy rozkazali im wyjść z miejsca* posiedzeń Sanhedrynu**, naradzali*** się między sobą,      J 11,47

* gr.: ekso - na zewnątrz, poza; ** tj. Najwyższa Rada Żydów składająca się z 71 członków; *** idiom - zderzyli się przeciw sobie - tj. ścierali się, sprzeczali

16. Mówiąc: Co uczynimy tym ludziom? Gdyż istotnie stał się przez nich widoczny wszystkim mieszkającym w Jerozolimie cudowny znak i nie możemy temu zaprzeczyć*.      Dz 6,10

* lub: odrzucić, odmówić (uznania)

17. Lecz, aby to jeszcze bardziej nie rozniosło się między ludem, zabrońmy im pod groźbą*, aby więcej w tym imieniu nie mówili do nikogo z ludzi.      Łk 24,47

* hebraizm: zagrozić groźbą

18. I wezwali ich, i nakazali im, aby w ogóle nie mówili ani nie nauczali w imieniu Jezusa.

19. Lecz Piotr i Jan w odpowiedzi, powiedzieli do nich: Czy jest to słuszne* przed obliczem Boga, was słuchać bardziej niż Boga? Osądźcie.      Dz 5,29; Ga 1,10

* lub: sprawiedliwe, prawe

20. My bowiem, nie możemy nie mówić tego, co widzieliśmy i słyszeliśmy.

21. A oni po dalszych groźbach wypuścili ich z powodu ludu, nie znajdując nic, za co mogliby ich ukarać; wszyscy bowiem chwalili Boga za to, co się stało.      Jr 1,7

22. Bo człowiek, na którym dokonał* się ten cudowny znak uzdrowienia, liczył więcej niż czterdzieści lat.

* dosłownie: stał się - w. 4 przypis **

23. A gdy zostali zwolnieni, przyszli do swoich i oznajmili im wszystko, co do nich powiedzieli arcykapłani i starsi.

24. A ci, gdy to usłyszeli, podnieśli jednomyślnie głos do Boga i powiedzieli: Władco! Boże, Ty który uczyniłeś niebo i ziemię, i morze i wszystko, co w nich jest,      Iz 51,12; Dz 16,25

25. Który powiedziałeś przez usta Dawida, swojego sługi: Czemu wzburzyły się narody, a ludy rozmyślały* o marności**?      Ps 2,1-6

* lub: mieli staranie, obmyślały, troszczyły; ** o próżności

26. Powstali królowie ziemi, a przywódcy zebrali się razem przeciwko PANU i przeciwko Jego Mesjaszowi*.      Ps 83,2

* gr.: christos - Chrystus, Pomazaniec, Namaszczony, Mesjasz

27. Bo rzeczywiście* zebrali się razem** przeciwko świętemu Synowi*** Twojemu, Jezusowi, którego namaściłeś, Herod, a także i Poncjusz Piłat z narodami i z ludem Izraela,

* lub: naprawdę; ** na jedno (miejsce); *** gr.: pais - małe dziecko, chłopiec, sługa

28. Aby uczynili wszystko* to, co ręka Twoja i wola Twoja wcześniej postanowiła**, aby się stało.

* dosłownie: jak wiele; ** lub: przeznaczyła - por. 1Kor 2,7 przypis *

29. A teraz, PANIE, spójrz na ich groźby, i daj swoim sługom* z całą śmiałością** głosić*** Twoje Słowo;      1Tes 2,2; Dz 4,13; Ef 6,19

* gr.: doulois - por. Mt 20,27 przypis *; ** gr.: parresia - śmiałość, swoboda, ufna odwaga; *** lub: mówić

30. Gdy Ty wyciągasz swoją rękę by* uzdrawiać, tak by działy się znaki i cuda, przez imię Twojego świętego Syna, Jezusa.      Dz 5,12; Rz 15,19; Hbr 2,4

* gr.: eis - ku, do, na

31. A gdy oni się pomodlili, zatrzęsło się miejsce, w* którym byli zgromadzeni, i wszyscy zostali napełnieni Duchem Świętym, i ze śmiałością** głosili*** Słowo Boże.      Dz 2,4; Dz 16,26

* lub: na którym; ** gr.: parresia - śmiałość, swoboda, ufna odwaga; *** w. 29 przypis ***

32. A mnóstwo tych, którzy uwierzyli, miało* jedno serce i jedną duszę, a nikt** nie mówił, że jego dobytek*** był jego własnością, ale wszystko mieli**** wspólne.      Dz 1,14; 1P 4,11

* dosłownie: było; ** ani jeden; *** lub: majątek; **** dosłownie: było im

33. A apostołowie z wielką mocą składali* świadectwo** o powstaniu z martwych Pana Jezusa, była też nad nimi wszystkimi wielka łaska.

* dosłownie: dawali; ** gr.: martyrion - dowód, świadectwo

34. Albowiem nie było wśród nich nikogo, kto by cierpiał niedostatek; gdyż ci, którzy byli właścicielami pól* lub domów, sprzedawali je i przynosili równowartość** tego, co zostało sprzedane,

* lub: terenów; ** gr.: time - wycena, cena - (tu: równowartość), szacunek, cześć

35. I kładli u stóp apostołów; i rozdawano każdemu, zgodnie z tym, kto jaką miał potrzebę*.      Ne 13,13; Dz 2,45; Dz 5,2; 2Kor 8,20-21

* gr.: chreia - konieczność, potrzeba, bieda, żyć w niedostatku

36. A Józef, który przez apostołów został nazwany Barnabą – co tłumaczy się: Syn Pocieszenia – Lewita*, rodem z Cypru,

* tj. członek rodu Lewiego, pomocnicy kapłanów - potomków Aarona

37. Po sprzedaniu posiadanej przez siebie roli, przyniósł pieniądze* i położył je u stóp apostołów.

* gr.: chrema - pieniądz, bogactwo, rzecz

↑↑

Rozdział 5

1. A pewien mąż, o imieniu Ananiasz, ze swoją żoną Safirą, sprzedał posiadłość,

2. I za wiedzą* swojej żony przywłaszczył** sobie część zapłaty***, a jakąś część z niej położył u stóp apostołów.      Joz 7,11; Ml 3,8

* lub: być wtajemniczonym; ** gr.: nosfidzomai - odłożyć dla siebie, przywłaszczyć, zabierać sobie; *** gr.: time - wycena, cena - (tu: równowartość), szacunek, cześć

3. A Piotr powiedział: Ananiaszu! Czym* to szatan napełnił twoje serce, że skłamałeś Duchowi Świętemu i przywłaszczyłeś** sobie część zapłaty*** za pole?      Mt 13,19; J 13,2

* lub: dlaczego; ** gr.: nosfidzomai - odłożyć dla siebie, przywłaszczyć, zabierać sobie; *** gr.: time - wycena, cena - (tu: równowartość), szacunek, cześć

4. Czy pozostając twoją, nie należała* do ciebie? A po sprzedaniu, zapłata nie była w twej władzy? Dlaczego tę rzecz dopuściłeś** do swojego serca? Skłamałeś nie ludziom, lecz Bogu.      Lb 16,11; 1Sm 8,7; Łk 10,16

* dosłownie: nie pozostawała; ** po co położyłeś w swoim sercu

5. A Ananiasz, słysząc te słowa, padł i wyzionął ducha. I wielki strach* ogarnął wszystkich, którzy to słyszeli.      Lb 16,26; Jr 5,14

* gr.: fobos - strach, lęk, bojaźń, trwoga, głęboki szacunek

6. Młodsi natomiast, wstali, owinęli go, wynieśli i pogrzebali.

7. A stało się po upływie* około trzech godzin, że jego żona weszła, nie wiedząc, co się stało.

* dosłownie: w odstępie

8. I Piotr powiedział do niej: Powiedz mi, czy za tyle sprzedaliście tę rolę? A ona powiedziała: Tak, za tyle.

9. A Piotr powiedział do niej: Dlaczego zmówiliście się między sobą, aby wystawiać na próbę* Ducha PANA? Oto stopy tych, którzy pogrzebali twojego męża są u drzwi, wyniosą i ciebie.      Rz 3,19

* lub: kusić, doświadczać

10. I padła zaraz przed jego stopami, i wyzionęła ducha*. A gdy młodzieńcy weszli, znaleźli ją martwą, wynieśli i pogrzebali obok jej męża.

* lub: oddała ostatnie tchnienie

11. I wielki strach ogarnął całe zgromadzenie* i wszystkich, którzy to słyszeli.

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zbór, zebranie publiczne

12. A przez ręce apostołów działo się wiele znaków i cudów wśród ludu i byli wszyscy jednomyślnie w portyku* Salomona.

* tj. zadaszona kolumnada chroniąca przed upałem

13. A z pozostałych nikt nie śmiał przyłączyć się do nich; ale lud ich wysoko cenił*.

* gr.: megalyno - uczynić wielkim, uznać za wielkiego, b. cenić

14. Coraz więcej też przybywało* wierzących Panu, mnóstwo mężczyzn, a także i kobiet,

* dosłownie: zostało przyłączonych, zostali dodani, włożeni

15. Tak że na ulice* wynoszono chorych i kładziono ich na posłaniach i na matach, aby przynajmniej cień idącego Piotra zacienił kogoś z nich.      Dz 19,11

* lub: place

16. Schodziło się również mnóstwo ludzi z okolicznych miast do Jerozolimy, przynosząc chorych i dręczonych* przez duchy nieczyste; i wszyscy oni byli uzdrawiani.      J 14,12; Mt 4,24

* lub: nękanych, zaniepokojonych, trapionych

17. Wówczas powstał arcykapłan i razem z nim ci wszyscy, którzy byli ze stronnictwa saduceuszów, i napełnieni zazdrością,

18. Pochwycili* w swe ręce apostołów, i umieścili ich w publicznym więzieniu.      Dz 12,7

* idiom - narzucić, położyć ręce - użyć przemocy

19. Lecz anioł PANA w nocy otworzył drzwi więzienia, wyprowadził ich i powiedział:

20. Idźcie, stańcie i głoście* ludowi w świątyni wszystkie słowa tego życia.

* lub: mówcie

21. Posłuchali więc tego, weszli o świcie do świątyni i nauczali. A gdy przyszedł arcykapłan i ci, którzy razem z nim byli, zwołali Sanhedryn* i całą starszyznę synów Izraela, posyłając do więzienia, aby ich przyprowadzono.

* tj. Najwyższą Radę Żydów złożoną z 71 członków

22. Podwładni* jednak gdy tam przybyli, nie znaleźli ich w więzieniu, zawrócili więc, i oznajmili o tym, mówiąc:

* gr.: hyperetes - wioślarz - niewolnik z najniższego pokładu, podwładny, sługa, niosący pomoc

23. Więzienie wprawdzie znaleźliśmy zamknięte z całą starannością i strażników na zewnątrz stojących przed bramą, lecz gdy je otworzyliśmy, nikogo wewnątrz nie znaleźliśmy.      Łk 22,4; J 11,47

24. Gdy więc usłyszeli te słowa, arcykapłan i dowódca straży* świątynnej oraz arcykapłani, byli w niepewności** co do nich, bo nie rozumieli, co tam się stało.      Dz 4,1

* gr.: strategos - dowódca armii, przywódca cywilny, urzędnik; ** lub: zaniepokojeni

25. I gdy przyszedł ktoś, oznajmił im, mówiąc: Oto mężowie, których umieściliście w więzieniu, są w świątyni, stojąc i nauczając lud.

26. Wtedy poszedł dowódca straży z podwładnymi i przyprowadził ich bez użycia siły*, bali się bowiem ludu, aby nie zostali ukamienowani.      Mt 14,5; Mt 14,52; Mk 11,32; Łk 20,19

* lub: bez gwałtu, przemocy - gr.: bia - siła fizyczna, gwałtowna moc

27. A gdy ich przyprowadzili, postawili przed Sanhedrynem; i arcykapłan wypytywał ich,

28. Mówiąc: Czy surowo wam nie nakazaliśmy, abyście nie nauczali w tym imieniu? A oto swoją nauką napełniliście Jerozolimę i chcecie sprowadzić na nas krew tego człowieka.      J 7,16; Dz 2,42; Rz 6,17; 1Tm 4,1

29. A w odpowiedzi, Piotr i apostołowie powiedzieli: Trzeba bardziej być posłusznym* Bogu niż ludziom.      Wj 1,17; Dn 3,17; Dz 4,17

* gr.: peitharchero - być posłusznym władzy lub zwierzchnikowi

30. Bóg naszych ojców wzbudził Jezusa, którego wy własnymi rękami zabiliście, zawieszając na drzewie.

31. Tego, Wodza i Zbawiciela, Bóg wywyższył swoją prawicą, aby dać Izraelowi upamiętanie* i odpuszczenie** grzechów.      Dz 13,38; Ef 1,7

* lub: zmianę myślenia, zawrócenie; ** uwolnienie

32. A my jesteśmy Jego świadkami, i tych słów, a także Duch Święty, którego Bóg dał tym, którzy są Mu posłuszni*.      J 15,27

* gr.: peitharchero - być posłusznym władzy lub zwierzchnikowi

33. A oni, gdy to usłyszeli, byli wzburzeni ze złości* i naradzali się, jak ich zabić.      Mt 10,21; J 5,20

* idiom: byli jak przerżnięci piłą

34. Powstał jednak w Sanhedrynie pewien faryzeusz, o imieniu Gamaliel, nauczyciel Prawa, poważany przez cały lud, rozkazując, aby na małą chwilę wyprowadzono na zewnątrz apostołów;

35. I powiedział do nich: Mężowie Izraelici! Zastanówcie* się sami dobrze, co macie uczynić z** tymi ludźmi.      Jr 26,19; Mt 27,19; Dz 19,36

* gr.: prosecho - zważać, zwracać uwagę; ** dosłownie: nad tymi

36. Niedawno* bowiem powstał Teudas, który mówił o sobie, że jest kimś; przyłączyła się do niego liczba około czterystu mężów; tego zabito, i wszyscy, ilu ich było przez niego przekonanych**, rozproszyli się i nikt z nich nie został***.

* dosłownie: przed tymi dniami; ** lub: dali się nakłonić; *** dosłownie: i stali się ku niczemu

37. Po nim, w dniach spisu* powstał Judasz Galilejczyk i pociągnął za sobą dość liczny lud; ale i on zginął, a wszyscy, ilu ich było przez niego przekonanych, zostali rozproszeni.

* drugi spis po latach 8 - 6 po Chrystusie - por. Łk 2,2

38. A teraz wam to mówię: Odstąpcie od tych ludzi i zostawcie ich; jeśli bowiem z ludzi jest ten zamysł albo to dzieło, zostanie zniszczone*;      Łk 13,1; Iz 8,9; Mt 15,13

* lub: obalone

39. Jeśli jednak jest z Boga, nie możecie ich zniszczyć; i abyście się czasem nie okazali ludźmi walczącymi przeciw Bogu.      Łk 21,15

40. I zostali przez niego przekonani*; a gdy zawołali apostołów, wychłostali ich, zakazując im przemawiać w imieniu Jezusa; i wypuścili ich.      Mt 10,17

* lub: przekonał ich

41. Ci więc odeszli sprzed oblicza Sanhedrynu, radując się, że zostali uznani za godnych, aby znosić hańbę* dla Jego imienia.      1J 2,12

* gr.: atimadzo - znieważać, lżyć, traktować z pogardą

42. I nie przestawali każdego dnia w świątyni i w domach* nauczać, i głosić dobrą nowinę Jezusa Chrystusa.

* dosłownie w (gr. kata) domu

↑↑

Rozdział 6

1. A w te dni, gdy liczba uczniów pomnażała się, doszło do szemrania hellenistów* na Hebrajczyków, że ich wdowy były zaniedbywane w codziennej posłudze.      Jl 3,6; Dz 9,29; Dz 11,20

* tj. Żydzi mówiący po grecku

2. Wówczas dwunastu zwołało rzeszę uczniów i powiedzieli: Nie jest słuszne*, abyśmy opuścili Słowo Boże i służyli stołom.

* dosłownie: przyjemne - w znaczeniu chęci przypodobania się (ludziom)

3. Przyjrzyjcie się więc, bracia, siedmiu poświadczonym* mężom spośród was, pełnych Ducha Świętego i mądrości, których ustanowimy do tego koniecznego zajęcia.      Iz 28,6; 1Tm 3,8

* gr.: martyreo - być naocznym świadkiem, być męczennikiem, mieć dobrą opinię - tu: poświadczanym

4. A my będziemy trwać niezłomnie* w modlitwie i służbie Słowa.      Dz 2,42

* gr.: proskartereo - trwać przy kimś, gotowość, wytrwałość

5. I spodobała się ta myśl* całej tej rzeszy**. I wybrali Szczepana***, męża pełnego wiary i Ducha Świętego, i Filipa, i Prochora, i Nikanora, i Tymona, i Parmena, i Mikołaja, prozelitę**** z Antiochii.      Dz 7,1; Dz 11,24

* gr.: logos - słowo, przesłanie, idea, rachunek; ** dosłownie: przed całą tą mnogością; *** gr.: stefanos - wieniec, stąd: inni - Stefan; **** por. Dz 13,16 przypis **. 43 przypis *

6. Tych postawili przed apostołami, a ci po modlitwie położyli na nich ręce.      Wj 29,10; Dz 13,3; Mk 16,18; 2Tm 2,6; Hbr 6,2

7. A Słowo Boże rosło i pomnażała się liczba uczniów w Jerozolimie; i bardzo liczna rzesza kapłanów była posłuszna* wierze.

* gr.: hypakouo - słuchać, ulegać czyjeś woli, być posłusznym

8. A Szczepan, pełen wiary i mocy, czynił wielkie cuda i znaki pośród ludu.

9. Powstali jednak niektórzy z synagogi, zwaną synagogą Libertynów* i Cyrenejczyków, i Aleksandryjczyków, i z Cylicji i Azji, dyskutując ze Szczepanem.

* lub: wyzwoleńców

10. I nie mieli siły, aby przeciwstawić się mądrości i Duchowi, dzięki któremu* mówił.      Wj 4,12; Mt 10,19; J 7,46

* lub: duchowi (w) którym mówił

11. Wtedy podstawili mężów, którzy powiedzieli: Słyszeliśmy go jak mówił bluźniercze słowa przeciwko Mojżeszowi i Bogu.

12. I wzburzyli lud, starszych i uczonych w Piśmie; a gdy powstali, wspólnie porwali go i przyprowadzili do Sanhedrynu.

13. I postawili też fałszywych świadków, mówiących: Ten człowiek nie przestaje wypowiadać bluźnierstw, mówiąc przeciwko temu* świętemu miejscu i Prawu.

* brak w mss Byz

14. Słyszeliśmy go bowiem jak mówił, że ów Jezus Nazarejczyk zburzy to miejsce i zmieni zwyczaje*, które przekazał nam Mojżesz.

* gr.: ethos - zwyczaj, nakaz prawa, obrządek

15. A wszyscy, którzy siedzieli w Sanhedrynie utkwili w nim wzrok, i zobaczyli jego twarz* jakby oblicze* anioła.      Wj 34,29; Mt 17,2

* gr.: prosopon - twarz, oblicze, wygląd zew. rzeczy nieożywionych

↑↑

Rozdział 7

1. Powiedział wtedy arcykapłan: Czy zatem tak się te rzeczy mają?

2. A on powiedział: Mężowie bracia i ojcowie, posłuchajcie! Bóg chwały ukazał się naszemu ojcu Abrahamowi, gdy był w Mezopotamii, zanim zamieszkał on w Haranie,

3. I powiedział do niego: Wyjdź ze swojej ziemi i od swojej rodziny, i idź do ziemi, którą ci wskażę*.      Rdz 12,1; Hbr 11,8

* lub: ukażę, pouczę słowami

4. Wtedy wyszedł z ziemi Chaldejczyków, i mieszkał w Haranie, a stamtąd, po śmierci swego ojca, Bóg przesiedlił* go do tej ziemi, w której wy teraz mieszkacie,

* gr.: metokidzo - przesiedlić mieszkańców do innego kraju

5. I nie dał mu w niej dziedzictwa nawet na szerokość* stopy, a obiecał dać mu ją w posiadanie i jego potomkowi** po nim, gdy jeszcze nie miał dziecka.      Rdz 12,7; Rdz 23,4; Hbr 11,9; Dz 10,11; Dz 15,7; Dz 17,8

* lub: krok; ** nasieniu

6. Bóg jednak powiedział tak*, że jego potomstwo** będzie przychodniami w obcej ziemi i uczynią je niewolnikami, i będą krzywdzić przez czterysta lat.      Rdz 15,13; Wj 12,40; Ga 3,17

* lub: w taki sposób; ** nasienie - l.poj.

7. A ten naród*, którego będą niewolnikami, Ja będę sądzić, powiedział Bóg; a potem wyjdą i będą mi służyć** na tym miejscu.      Wj 7,1; Ne 9,9

* gr.: ethnos - plemię, naród, lud, grupa etniczna, nie-Żydzi; ** gr.: latreia - służba publiczna, powołanie

8. I dał mu przymierze obrzezania; i tak spłodził on Izaaka, i obrzezał go ósmego dnia, a Izaak Jakuba, a Jakub dwunastu patriarchów*.      Rdz 17,9

* tj. głowa rodu, protoplasta

9. A patriarchowie, zazdroszcząc* Józefowi, sprzedali** go do Egiptu; ale Bóg był z nim.      Rdz 37,4

* gr.: dzeleoo - zazdrościć, ubiegać się o coś; ** lub: oddali

10. I wyrwał* go ze wszystkich jego ucisków, i dał mu łaskę i mądrość przed faraonem, królem Egiptu, i ustanowił go przełożonym** nad Egiptem i nad całym jego domem.

* gr.: eksaiero - wyciągnąć, wyrwać z korzeniami, wyzwolić; ** gr.: hegeomai - iść na czele, przewodzić, rządzić, nakazywać

11. Następnie przyszedł głód na całą ziemię egipską i w Kanaanie, i wielki ucisk, a ojcowie nasi nie znajdowali żywności.      Rdz 41,54

12. I gdy usłyszał Jakub, że w Egipcie było zboże, posłał tam naszych ojców po raz pierwszy.      Rdz 42,1-2; Ps 105,16

13. A za drugim razem Józef dał się poznać swoim braciom, i ujawniono faraonowi ród Józefa.      Rdz 42,1; Rdz 45,1

14. A Józef posłał i wezwał do siebie swojego ojca Jakuba i całą swoją rodzinę liczącą siedemdziesiąt pięć dusz*.      Rdz 46,26; Ps 105,23; 1Krn 2,5

* gr.: psyche - tj. osób - por. Mk 8,35 przypis **

15. Wówczas zstąpił Jakub do Egiptu, gdzie zakończył życie on i nasi ojcowie.      Rdz 23,4

16. I przeniesiono ich do Sychem, i złożono w grobowcu, który kupił Abraham za cenę srebra od synów Hemora, ojca Sychema.

17. A gdy zbliżał się czas wypełnienia obietnicy, którą Bóg przysiągł spełnić Abrahamowi, rozrósł się lud i rozmnożył* w Egipcie,      2P 3,8; Ps 105,24

* dosłownie: został pomnożony, zwiększony

18. Aż do czasu, gdy nastał inny król, który nie znał Józefa.

19. Ten podstępnie* obchodził się z naszym rodem, wyrządził zło naszym ojcom, sprawił on, że porzucali swoje niemowlęta, aby ich nie zachować przy życiu.      Wj 1,10-12; Wj 1,22

* gr.: katasofidzomai - podejść za pomocą podstępu, oszukać

20. W tym czasie został zrodzony Mojżesz, a był miły* Bogu i był on przez trzy miesiące karmiony w domu jego ojca.      Wj 2,2; 1Sm 16,12; Hbr 11,23

* gr.: asteios - piękny, miły, uroczy

21. A gdy został porzucony*, wzięła go córka faraona i wychowała go sobie za syna.      Wj 2,2-10

* gr.: ektithemi - wystawić na zewnątrz, wyłożyć na pokaz, odsłonić, przedstawić, w przenośni - wyjaśnić

22. I został wykształcony* Mojżesz we wszelkiej mądrości Egipcjan, a był mocny w słowach i w czynach.      Łk 24,19

* gr.: paideuo - szkolić, wychowywać, karcić, poprawiać

23. A gdy osiągnął pełnię lat* czterdziestu, wstąpiło mu na serce**, aby odwiedzić swoich braci, synów Izraela.      Wj 2,11-22

* dosłownie: czas; ** dosłownie: do serca - idiom: przyszło mu na myśl

24. I gdy zobaczył kogoś krzywdzonego, stanął w jego obronie*, i pomścił dręczonego, uderzając śmiertelnie Egipcjanina.

* gr.: amynomai - bronić się przed kimś, pomagać komuś

25. Sądził* bowiem, że jego bracia zrozumieją, że Bóg przez jego rękę daje im wybawienie**; lecz oni nie zrozumieli.

* gr.: nomidzo - uważać, myśleć, mniemać, mieć w zwyczaju; ** gr.: soteria - wyzwolenie, bezpieczeństwo, ratunek, zbawienie

26. A następnego dnia zjawił się przy nich, gdy właśnie walczyli ze sobą, i namawiał ich do pokoju, mówiąc: Mężowie! Jesteście braćmi, dlaczego się nawzajem krzywdzicie?

27. Lecz ten, który krzywdził bliźniego, odepchnął go, mówiąc: Kto cię ustanowił przywódcą i sędzią nad nami?

28. Czy ty chcesz mnie zabić, w ten sam sposób, jak wczoraj zabiłeś Egipcjanina?

29. I uciekł Mojżesz z powodu tych słów*, i stał się przychodniem w ziemi madiańskiej**, gdzie spłodził dwóch synów.      Hbr 11,27

* dosłownie: tego słowa; ** tj. kraina leżąca na Półwyspie Arabskim być może obejmująca tereny krainy Kusz - por. Ha 3,7 i Lb 12,1

30. A gdy się wypełniło czterdzieści lat, ukazał mu się na pustyni góry Synaj anioł PANA w płomieniu płonącego krzewu*.      Rdz 16,7; Rdz 22,15; Dn 3,27

* tj. krzew cierniowy lub jeżyny

31. A gdy Mojżesz to ujrzał, zdziwił się temu widzeniu*; a gdy przystąpił, aby się przypatrzeć, rozległ** się głos PANA, skierowany do niego:      Wj 3,3-4

* gr.: horama - to co jest widziane, wizja, sen, obraz od Boga; ** dosłownie: stał się - gr.: ginomai - stać, być, zaistnieć, zrodzić

32. Ja jestem Bóg twoich ojców, Bóg Abrahama i Bóg Izaaka, i Bóg Jakuba. I zaczął drżeć Mojżesz, i nie śmiał* się przyjrzeć.      Mt 22,32

* lub: nie odważył się, nie posunął się do

33. I PAN powiedział do niego: Rozwiąż rzemienie sandała ze swoich stóp, bo miejsce na którym stoisz, jest ziemią świętą.      Joz 5,15

34. Wejrzałem* i zobaczyłem utrapienie mojego ludu, który jest w Egipcie, i słyszałem ich wzdychanie i zstąpiłem, aby ich wyzwolić**; dlatego teraz chodź, poślę cię do Egiptu.      Ps 105,26

* hebraizm: zobaczywszy, zobaczyłem; ** lub: wyrwać

35. Tego Mojżesza, którego wyparli się, mówiąc: Kto ustanowił cię przywódcą i sędzią?! Tego Bóg jako przywódcę i odkupiciela* posłał przez** rękę anioła, który ukazał mu się w krzaku.

* lub: wyzwoliciela, oswobodziciela; ** lub: z ręką - gr.: en - przez, w, na, za (pomocą)

36. Ten ich wyprowadził, gdy uczynił cuda* i znaki w ziemi egipskiej i na Morzu Czerwonym, i na pustyni, przez czterdzieści lat.      Ps 78,13; Ps 78,43; Mk 16,20

* gr.: teras - cud jako zjawisko fizyczne

37. To jest ten Mojżesz, który powiedział synom Izraela: Proroka* jak mnie wzbudzi wam PAN, Bóg wasz, spośród waszych braci; jego będziecie słuchać.      Wj 19,37; Pwt 18,15

* dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi lub ro’eh - widzący

38. On jest tym, który stał w zgromadzeniu* na pustyni między aniołem, mówiącym do niego na górze Synaj, a naszymi ojcami, który przyjął słowa żywe, aby nam je dać,

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zebranie publiczne

39. Jemu nie chcieli być* posłuszni nasi ojcowie; ale go odepchnęli i zawrócili swoimi sercami w stronę** Egiptu,      Hbr 3,16; Ga 3,19; Hbr 4,12

* dosłownie: stać się; ** gr.: eis - ku, do

40. Gdy powiedzieli do Aarona: Uczyń nam bogów, którzy będą szli przed nami, bo z tym Mojżeszem, który nas wyprowadził z ziemi egipskiej, nie wiemy, co się stało.

41. I zrobili w tych dniach cielca, i przynosili ofiarę bożkowi, i radowali* się z dzieł swoich rąk.      Wj 32,6; Wj 32,18

* dosłownie: zostali rozradowani

42. Zatem Bóg odwrócił się i wydał ich, aby służyli zastępom nieba, tak jak jest napisane w zwoju Proroków: Czy to Mnie przynosiliście zarżnięte ofiary* i dary przez czterdzieści lat na pustyni, o domu Izraela?      Pwt 4,19; Sdz 2,11; Rz 1,24

* tj. zwierzęta ofiarne

43. I nosiliście namiot Molocha i gwiazdę waszego boga Remfana*, figury, które sobie uczyniliście, aby im oddawać pokłon; więc przesiedlę was poza Babilon.      Wj 20,4; Kpł 20,2; Am 5,26

* tj. babilońskie bóstwo planety Saturn

44. Nasi ojcowie mieli Namiot Świadectwa na pustyni, tak jak zarządził* Ten, który powiedział Mojżeszowi, aby go uczynił według wzoru, który zobaczył.      Wj 38,21; Lb 9,15; Hbr 8,5

* lub: jak go sobie urządził - gr.: diatasso - zarządzić, ustalić, dokładnie określić, zaaranżować, ustawić w odpowiedniej kolejności

45. I nasi ojcowie przejęli* go i wnieśli z Jozuem do posiadłości pogan, których Bóg wygnał sprzed oblicza naszych ojców, aż do dni Dawida,      Joz 3,1-14; Joz 18,1; Dz 13,22

* lub: objęli po kimś

46. Który znalazł łaskę przed obliczem Boga i prosił, aby znalazł miejsce na przybytek* Bogu Jakuba.      1Krl 8,17; 1Krn 22,7

* lub: namiot

47. Jednak to Salomon zbudował Mu dom.      2Sm 7,1-13; 1Krl 8,20

48. Ale Najwyższy nie mieszka w świątyniach uczynionych ręką, jak mówi prorok:      Iz 66,1; 1Krl 8,27; 2Krn 6,18; Dz 17,24

49. Niebo jest moim tronem, a ziemia podnóżkiem moich stóp. Jaki zbudujecie mi dom, mówi PAN, albo jakie jest miejsce mojego odpocznienia?

50. Czyż moja ręka nie uczyniła tego wszystkiego?      Ps 102,25-27; Iz 44,24; Jr 32,17; J 1,3

51. Ludzie twardego karku, o nieobrzezanym sercu i uszach! Wy zawsze opieracie* się Duchowi Świętemu, jak ojcowie wasi, tak i wy.      Pwt 31,27; 2Krn 30,8; Jr 6,10

* gr.: antipipto - sprzeciwiać się, ruszyć przeciwko, napaść

52. Którego z proroków nie prześladowali wasi ojcowie? I pozabijali tych, którzy zapowiedzieli* przyjście Sprawiedliwego, którego wy teraz staliście się zdrajcami i mordercami,      Dz 22,14

* lub: ogłosić coś wcześniej, że nastąpi

53. Wy, którzy otrzymaliście* Prawo z nakazów aniołów i nie strzegliście** go!

* gr.: lambano - przyjąć co jest dawane, wziąć do ręki, otrzymać; ** gr.: fylasso - strzec, czuwać, trzymać straż, przestrzegać, unikać

54. A oni, słuchając tego, byli w swoich sercach wzburzeni ze złości* i zgrzytali na niego zębami.      Ps 35,16

* dosłownie: jak przerzynani piłą

55. A on, będąc pełen Ducha Świętego, ze wzrokiem skierowanym* w niebo, zobaczył chwałę Bożą i Jezusa stojącego po prawicy Boga,      Dz 6,8

* lub: utkwionym patrząc prosto

56. I powiedział: Oto widzę otwarte niebiosa i Syna Człowieczego stojącego po prawej stronie* Boga.

* lub: po prawicy

57. A oni krzyknęli potężnym głosem, zatkali swoje uszy i rzucili* się jednomyślnie na niego.      Dz 22,20

* lub: ruszyli, zaatakowali naprzód

58. A gdy go wypchnęli na zewnątrz miasta, kamienowali; a świadkowie złożyli swoje szaty u stóp młodzieńca, zwanego Saulem.

59. I kamienowali Szczepana, który wzywał* Pana, mówiąc: Panie Jezu! Przyjmij mojego ducha!      Łk 23,46; 1P 4,19

* lub: przywoływał do siebie

60. A gdy padał na kolana, zawołał potężnym głosem: Panie! Nie poczytaj* im tego za grzech! I gdy to powiedział, zasnął**.      Dz 13,36

* dosłownie: nie postaw - domyślnie jako dowodu przestępstwa; ** dosłownie: został uśpiony - gr.: koimao - zasnąć, spocząć, umrzeć

↑↑

Rozdział 8

1. A Saul był tym, który zgadzał się z jego zabiciem. I w tym dniu rozpoczęło* się wielkie prześladowanie wobec zboru** w Jerozolimie, i byli wszyscy rozproszeni po krainach Judei i Samarii z wyjątkiem apostołów.

* gr.: ginomai - stać, być, zaistnieć, zrodzić się; ** gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zgromadzenie publiczne

2. A Szczepana pogrzebali pobożni mężowie i wszczęli nad nim wielki lament*.

* gr.: kopeteos - bić się w piersi lub głowę, lamentować, hałasować

3. A Saul tępił* zbór, wchodząc do domów, wywlekając zarówno mężczyzn, jak i kobiety, i przekazywał ich do więzienia.

* lub: niszczył

4. Jednakże* ci, którzy zostali rozproszeni, przechodzili z miejsca na miejsce, głosząc słowo dobrej nowiny.      Dz 14,27

* partykuła wzmacniająca - men oun

5. A Filip, gdy zszedł do miasta* Samarii, głosił im Chrystusa.      Dz 6,5; Dz 9,20

* lub: jednego z miast

6. A tłumy jednomyślnie lgnęły* do tego, co mówił Filip, słysząc i widząc cudowne znaki**, które czynił.

* lub: zwracały uwagę; ** gr.: semeion - znak tj. niezwykłe wydarzenie wykraczające poza naturalny bieg wydarzeń

7. Albowiem duchy nieczyste wychodziły z wielu, którzy je mieli, wołając potężnym głosem; wielu też sparaliżowanych i chromych* zostało uzdrowionych.      Mt 15,30; Dz 9,33; Hbr 12,12

* gr.: cholos - kulawy, bez stopy, kaleki

8. I nastała w tym mieście wielka radość.

9. A był w tym mieście pewien mąż, o imieniu Szymon, który wcześniej zajmował się magią i wprawiał w zdumienie lud* Samarii, mówiąc o sobie, że jest kimś wielkim;      Kpł 20,6; Pwt 18,10; Dz 13,6

* gr.: ethnos - plemię, naród, lud, grupa etniczna, nie-Żydzi

10. Do którego lgnęli wszyscy od małych aż do wielkich, mówiąc: Ten jest mocą Boga – Wielką*.

* przypuszczalnie wsch. nauka o emanacjach i eonach

11. A lgnęli* do niego dlatego, gdyż od dłuższego czasu wprawiał ich w zdumienie swoją magią**.

* gr.: przylgnąć do kogoś, zwracać uwagę, przyłączyć się, wpaść w nałóg; ** gr.: mageia - magia, czary

12. Gdy jednak uwierzyli Filipowi, głoszącemu Ewangelię o Królestwie Bożym i o imieniu Jezusa Chrystusa, dawali się ochrzcić*, zarówno mężczyźni, jak i kobiety.      J 3,5; Dz 8,36; Dz 10,48

* lub: byli zanurzani (w wodzie)

13. Sam Szymon także uwierzył, a gdy został ochrzczony, trzymał* się Filipa, a widząc, jak dzieją się znaki i przejawy mocy**, był zdumiony.

* lub: trwał niezłomnie; ** lub: cuda - l.mn.

14. A gdy apostołowie w Jerozolimie usłyszeli, że Samaria przyjęła* Słowo Boga, posłali do nich Piotra i Jana,      2Tm 2,10; Dz 2,42

* gr.: dechomai - wziąć ręką, chwycić, przyjąć, otrzymać

15. Którzy, gdy tam przyszli, modlili się za* nich, aby otrzymali** Ducha Świętego.      Dz 2,38; Mt 18,19

* lub: o nich; ** przyjęli - por. w. 17 przypis *

16. Bowiem jeszcze nie zstąpił* na nikogo z nich; bo** byli jedynie ochrzczeni w imię Pana Jezusa.

* gr.: epipipto - spaść, upadać na coś; ** zaś

17. Wtedy wkładali na nich ręce, a oni otrzymywali* Ducha Świętego.      Dz 6,6; Dz 13,3; 1Tm 4,14

* gr.: lambano - przyjąć co jest dawane, wziąć do ręki, otrzymać

18. A Szymon widząc, że przez wkładanie* rąk apostołów jest udzielany** Duch Święty, przyniósł im pieniądze,      2Krl 5,15; Ez 13,9

* gr.: epithesis - nakładanie, włożenie - gest rytualny - Dz 14,23 przypis *; ** gr.: didomi - dać, darować, udzielić, użyczyć

19. Mówiąc: Dajcie i mnie tę moc*, aby ten, na kogo włożę ręce, otrzymał Ducha Świętego.      Łk 14,7; J 5,44; Dz 19,6

* gr.: eksousia - prawo, władza, autorytet, moc podjęcia decyzji

20. Lecz Piotr powiedział do niego: Oby ci twoje srebro razem z tobą było na zgubę, gdyż sądziłeś, że dar Boga można nabyć za pieniądze.      2Krl 5,26-27; Dn 5,17; Hbr 13,5

21. Nie ma dla ciebie cząstki, ani dziedzictwa w tej sprawie*, albowiem serce twoje nie jest szczere** przed obliczem Boga.      Mk 7,21; Ps 78,37; Mt 15,19

* dosłownie: w tym słowie - gr.: logos; ** lub: proste

22. Upamiętaj* się więc z tego swojego zła** i proś Boga, czy w związku z tym*** zostanie ci odpuszczony zamysł**** twojego serca.      Jr 8,6; 1Tm 2,5; 1J 1,9

* lub: zmień myślenie, zawróć; ** niegodziwości; *** gr.: ei ara - czy więc, czy zatem; **** lub: zamiar, plan

23. Widzę bowiem, że jesteś pogrążony w gorzkiej żółci i w więzach nieprawości.

24. A w odpowiedzi, Szymon powiedział: Módlcie się za mną* do Pana, aby nie przyszło na mnie nic z tego, co powiedzieliście.      Wj 8,8; Lb 21,7; Hi 42,8; Jk 5,16

* lub: za mnie

25. A oni, gdy złożyli świadectwo* i opowiedzieli Słowo Pana, wrócili do Jerozolimy; także w wielu miasteczkach Samarytan głosili dobrą nowinę.      Łk 20,1; Dz 14,7; Dz 14,21; Dz 28,28

* gr.: diamartyromai - zaświadczyć o czymś uroczyście - 2Tm 4,1 przypis *

26. A anioł PANA powiedział do Filipa, mówiąc: Wstań i idź na południe na drogę, która z Jerozolimy schodzi do Gazy, jest to droga pustynna*.      Ps 34,7; Mt 1,20; Dz 5,19

* lub: pusta

27. Powstał więc i poszedł. A oto mąż Etiopczyk, eunuch, dostojnik królowej Etiopii Kandaki*, który był ustanowiony nad całym jej skarbcem, przybył mając zamiar oddać cześć** Bogu w Jerozolimie.      Ps 68,32; 1Krl 8,41

* gr.: kandake - tytuł królewski podobnie jak Faraon i Gog lub nazwa dynastii; ** lub: pokłonić się, złożyć hołd

28. Teraz już wracał, siedząc na swoim wozie, czytał* proroka Izajasza.

* lub: czytał na głos - zwyczaj czytania w myślach był rzadki

29. Wtedy Duch powiedział do Filipa: Podejdź i przyłącz się do tego wozu.      Dz 10,19; Dz 13,2

30. A gdy Filip podbiegł, usłyszał go czytającego proroka Izajasza, i powiedział: Czy* rzeczywiście rozumiesz, co** czytasz?

* gr.: ara - partykuła pytająca oczekująca odpowiedzi negatywnej; ** w gr. - l.mn.

31. A on powiedział: Jak mogę rozumieć, jeśli mnie nikt nie poprowadzi*? I zaprosił Filipa, aby wszedł i razem z nim usiadł.      Dz 10,5

* gr.: hodegeo - prowadzić drogą, być przewodnikiem

32. A odczytywał ten oto urywek Pisma: Jak owca na rzeź był prowadzony, i milczał* jak baranek wobec tego, który go strzyże, tak i On nie otwiera swoich ust;

* lub: bez głosu

33. W jego poniżeniu pozbawiono go sądu, a kto opowie o jego rodzie? Gdyż Jego życie jest usuwane* z ziemi.      Iz 53,7

* gr.: airo - unosić, zabrać siłą, przywłaszczyć, podnieść

34. A eunuch w odpowiedzi, rzekł* Filipowi: Proszę cię, powiedz, o kim to mówi prorok? O sobie samym, czy o kimś innym?      Mt 15,5; Dz 2,30; 1P 1,10

* por. Łk 14,3 przypis *

35. A Filip otworzył swoje usta, i rozpoczynając od tego miejsca Pisma ogłosił mu dobrą nowinę o Jezusie.      Łk 24,27; Dz 10,43; 1Kor 2,2

36. A gdy jechali tą drogą, przybyli nad jakąś wodę. I powiedział eunuch: Oto woda! Co stoi na przeszkodzie, abym został ochrzczony*?      Dz 10,47

* gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać - Mt 3,11 przypis *

37. A Filip powiedział: Jeśli wierzysz z całego serca, wolno ci. A on odpowiadając, rzekł*: Wierzę, że Jezus Chrystus jest Synem Boga.**

* dosłownie: w odpowiedzi, powiedział - idiom charakterystyczny dla języka hebrajskiego; ** brak w mss Byz tego wersetu

38. I kazał, aby zatrzymano wóz*, i zeszli obaj do wody, Filip i eunuch; i ochrzcił go.      Dz 16,33

* gr.: harma - wóz, wóz wojenny, rydwan

39. A gdy wyszli z wody, Duch PANA porwał* Filipa i eunuch nie zobaczył go więcej, lecz radując się jechał dalej swoją drogą.

* gr.: harpadzo - zażądać czegoś dla siebie, porwać - por. 1Tes 4,17 przypis *

40. Filip natomiast znalazł się w Azocie*, a przechodząc przez wszystkie miasta, głosił dobrą nowinę, aż przyszedł do Cezarei.

* tj. dawniej miasto filistyńskie Aszdod - 30 km od Lyddy

↑↑

Rozdział 9

1. A Saul, dysząc jeszcze groźbą i chęcią mordu* wobec uczniów Pana, przyszedł do arcykapłana,      Dz 8,1

* idiom - grozić śmiercią

2. I prosił* go o listy do Damaszku do synagog, aby, jeśli znajdzie tam mężczyzn i kobiety, zwolenników tej Drogi**, przyprowadził ich związanych do Jerozolimy.      Dz 9,14; Dz 19,9

* dosłownie: wyprosił sobie, domagał się; ** tj. o kroczeniu drogą za Panem

3. I stało się*, gdy był w drodze** i zbliżał się do Damaszku, że nagle otoczyło go światło z nieba.      Dz 22,6; Dz 26,12

* dosłownie: stało się mu lub stało się że on; ** gr.: poreuomai - iść, udawać się, podróżować na zwierzęciu

4. A gdy padł na ziemię, usłyszał głos do niego mówiący: Saulu! Saulu! Czemu mnie prześladujesz?      Za 2,8; Mt 25,40; J 15,20; Ef 5,29

5. A on powiedział: Kim jesteś, Panie? A Pan rzekł: Ja jestem Jezus, którego ty prześladujesz; trudno ci wierzgać przeciwko ościeniowi*.

* tj. żelazny kij do poganiania wołów i koni - tu: w l.mn.

6. A Saul drżący i wstrząśnięty*, powiedział: Panie! Co chcesz bym uczynił**? A Pan do niego: Wstań i wejdź do miasta, a powiedzą ci, co konieczne jest abyś uczynił.

* lub: zdumiony, przerażony; ** dosłownie: co mi uczynisz, co ja mam

7. A mężczyźni towarzyszący mu w drodze, stanęli niezdolni do mówienia; głos bowiem słyszeli*, ale nikogo nie widzieli.      Dz 22,9; Dz 26,13

* gr.: akouo - imiesłów czas teraźniejszy strona czynna - słyszeć lub starać się usłyszeć

8. A Saul został podniesiony z ziemi, lecz gdy otworzył swoje oczy, nic* nie widział. Prowadząc go więc za rękę, wprowadzili do Damaszku.

* gr.: oudeis - nic, ani jeden, żaden, nikogo

9. I był tam trzy dni nie widząc*; i nie jadł i nie pił.

* dosłownie: nie widzący

10. A był pewien uczeń w Damaszku o imieniu Ananiasz; i Pan powiedział do niego w widzeniu*: Ananiaszu! A on odpowiedział: Oto ja, Panie!      Dz 22,12

* gr.: horama - to, co jest widziane, wizja, sen, obraz od Boga

11. A Pan powiedział do niego: Wstań i pójdź na ulicę, zwaną Prostą, i w domu Judy szukaj Tarseńczyka o imieniu Saul*; oto bowiem się modli.

* lub: Saula o imieniu (lub zwanego) Tarseńczyk

12. I zobaczył Saul w widzeniu mężczyznę o imieniu Ananiasz, jak wszedł i włożył na niego rękę, aby znów widział.

13. A Ananiasz odpowiedział: Panie! Słyszałem od wielu o tym człowieku, ile zła uczynił Twoim świętym w Jerozolimie;

14. I tutaj ma władzę od arcykapłanów, aby związać wszystkich, którzy wzywają* Twojego imienia.      Rz 10,12-13; 1Kor 1,2; 2Tm 2,22

* gr.: epikaleomai - przyzywać do siebie, wołać do kogoś

15. Pan jednak powiedział do niego: Idź, ten bowiem człowiek jest moim wybranym naczyniem, aby zanieść moje imię przed pogan* i królów, a także synów Izraela.      Jr 1,5; J 15,16; Rz 1,5; Rz 11,13; Ef 3,7

* lub: narody

16. Albowiem ja mu pokażę, ile on musi* wycierpieć dla mojego imienia.      Dz 20,23; 2Kor 11,23; Flp 1,29

* lub: jest konieczne, trzeba - czas teraźniejszy

17. A Ananiasz poszedł i wszedł do tego domu, a gdy włożył na niego ręce, powiedział: Saulu bracie! Pan mnie posłał – Jezus, który ukazał ci się w drodze, którą przybyłeś, abyś przejrzał i został napełniony* Duchem Świętym.

* gr.: pletho - napełniać się, być wypełnionym

18. I natychmiast spadły z jego oczu jakby łuski, i zaraz przejrzał*, a gdy wstał, został ochrzczony**.      2Kor 3,14

* lub: ponownie widział; ** gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać - por. Mt 3,11 przypis *

19. A po przyjęciu pokarmu odzyskał* siły. I Saul był z uczniami, którzy byli w Damaszku przez kilka dni.

* lub: wzmocnił się

20. I zaraz w synagogach zaczął głosić Chrystusa, że On jest Synem Boga.      Mt 16,16

21. I zdumiewali się wszyscy, którzy go słuchali, i mówili: Czy to nie jest ten, który niszczył w Jerozolimie tych, którzy wzywają tego imienia, i przyszedł tu po to, aby ich związać i przyprowadzić do arcykapłanów?

22. Saul natomiast coraz bardziej umacniał się i zdumiewał Żydów, mieszkających w Damaszku, dowodząc, że Ten jest Mesjaszem*.      Dz 17,3; Dz 18,5

* lub: Chrystusem, Pomazańcem

23. A gdy upłynęło wiele* dni, Żydzi naradzili się między sobą, aby go zabić.

* gr.: hikanos - odpowiedni, zdatny, wystarczający (liczebnie)

24. Lecz Saul dowiedział* się o ich spisku. Strzegli też bram dniem i nocą, aby go zabić.

* dosłownie: ich spisek został poznany

25. Uczniowie więc zabrali go w nocy i opuścili wzdłuż muru, spuszczając w koszu.

26. Po przybyciu do Jerozolimy, Saul próbował przyłączyć się do uczniów; ale wszyscy się go bali, nie wierząc, że jest uczniem.      Ga 2,4; Mt 10,17; Dz 26,20; Mt 24,10

27. Barnaba jednak przygarnął go, przyprowadził do apostołów i opowiedział im, jak w drodze zobaczył Pana, i że On przemówił do niego, i jak w Damaszku śmiało* przemawiał w imieniu Jezusa.      Dz 4,36; Dz 11,22; Ef 6,19

* gr.: parresiadzomai - mieć swobodę w mowie, mieć odwagę

28. I był z nimi, poruszając się swobodnie* po Jerozolimie, i śmiało przemawiał w imieniu Pana Jezusa;

* idiom: wchodząc i wychodząc

29. Rozmawiał też i dyskutował* z hellenistami, a ci starali się go zabić.

* lub: rozprawiał

30. A gdy dowiedzieli się o tym bracia, odprowadzili go do Cezarei i wysłali go do Tarsu*.      Mt 10,23; Dz 8,40

* tj. stolica Cylicji w Azji Mniejszej

31. A tak zbory w całej Judei i Galilei, i Samarii miały pokój, budując się i chodząc w bojaźni Pana, i dzięki zachęcie* Ducha Świętego pomnażały się.      Rz 16,16

* dosłownie: zachętą

32. I stało się, gdy Piotr obchodził wszystkich, że zszedł* też do świętych**, którzy mieszkali w Lyddzie.      Ps 16,3; Mt 27,52; Mt 9,2

* Jerozolima leży na górze; ** tu: nazwa własna uczniów Pana

33. I znalazł tam pewnego człowieka o imieniu Eneasz, który od ośmiu lat leżał na posłaniu i był sparaliżowany.

34. I Piotr powiedział do niego: Eneaszu! Uzdrawia cię Jezus Chrystus; wstań i pościel sobie. I zaraz wstał.      Dz 3,6; Dz 3,16; Dz 4,10

35. I zobaczyli go wszyscy zamieszkujący Lyddę i Szaron*, którzy też nawrócili się do Pana.      Dz 11,21

* mss Byz - Assaron, hebr. szaron - Pnp 2.1

36. A była w Joppie pewna uczennica, o imieniu Tabita, co w tłumaczeniu znaczy Dorkas*; ta była pełna dobrych czynów i darów miłosierdzia**, które czyniła.      Ef 2,10; Tt 2,14; 1P 2,12

* tj. Gazela; ** lub: wsparcia dla ubogich, jałmużny

37. I stało się w tych właśnie dniach, że ona zasłabła i umarła; a gdy ją obmyto, położono w sali na piętrze.

38. A że Lydda jest blisko* Joppy, uczniowie słysząc, że jest w niej Piotr, posłali do niego dwóch mężów, prosząc, aby nie zwlekał** z przyjściem do nich.

* tj. 17 km; ** lub: ociągał się

39. Wstał więc Piotr i poszedł z nimi; a gdy przyszedł, wprowadzili go do sali na piętrze, i obstąpiły go wszystkie wdowy, płacząc i pokazując tuniki* i płaszcze, które robiła Dorkas, dopóki była z nimi.      Mt 25,36; J 12,8; Ef 4,28

* gr.: chiton - szata wkładana wprost na ciało

40. A Piotr usunął wszystkich na zewnątrz, padł na kolana i pomodlił się, po czym zwrócił się do ciała* i powiedział: Tabito, wstań! A ona otworzyła swoje oczy, a widząc Piotra, usiadła.

* gr.: soma - ciało, zwłoki - por. Kol 2,11 przypis *

41. A on podał jej rękę i podniósł ją, przywołując świętych* i wdowy, przedstawił ją żywą.

* gr.: hagios - por. Hbr 13,24 przypis ** tu: jako nazwa własna uczniów

42. I stało się to znane w całej Joppie; i wielu uwierzyło w Pana.      J 11,45; J 12,11

43. Przez wiele też* dni pozostał on** w Joppie u niejakiego Szymona, garbarza.

* dosłownie: Stało się, natomiast; ** domyślnie: Piotr

↑↑

Rozdział 10

1. A był w Cezarei pewien mężczyzna, o imieniu Korneliusz, setnik, z kohorty zwanej italską,      Dz 27,1; Mt 8,5

2. Pobożny i bojący się Boga* wraz z całym swoim domem, i dający wiele darów miłosierdzia** ludowi, i przez cały czas modlący*** się do Boga.

* gr. określenie hebr. ger toszaw - nieobrzezani a wierzący w monoteizm poganie zachowujący prawa Noachidów - Dz 15,29; ** lub: jałmużny; *** błagać, prosić

3. Około dziewiątej godziny dnia, zobaczył wyraźnie w widzeniu* anioła Boga, który przybył do niego i powiedział mu: Korneliuszu!      Rdz 31,11; Sdz 13,6; 2Sm 14,17

* gr.: horama - to co jest widziane, wizja, sen, obraz od Boga

4. A on, wpatrując* się w niego, ogarnięty lękiem powiedział: Cóż jest, Panie? I odpowiedział mu: Twoje modlitwy i dary miłosierdzia wstąpiły przed oblicze Boga ku przypomnieniu.

* dosłownie: patrząc wprost, utkwiwszy wzrok

5. A teraz poślij mężów do Joppy i wezwij Szymona, którego nazywają Piotrem.

6. Gości on u niejakiego Szymona, garbarza, który ma dom nad morzem; on ci powie, co trzeba*, abyś uczynił.

* lub: jest konieczne

7. A gdy odszedł anioł, który przemawiał do Korneliusza, ten przywołał dwóch ze swoich domowników i pobożnego żołnierza z tych, którzy przy nim nieustannie* byli,

* dosłownie: trwali niezłomnie, byli w nieustannej gotowości

8. I gdy wyjaśnił* im wszystko, posłał ich do Joppy**.

* gr.: eksegeomai - ujawniać, ogłaszać, wykładać naukę, iść; ** Joppa obecnie Jaffa - 60 km od Cezarei

9. A nazajutrz, gdy byli w drodze i zbliżali się do miasta, wszedł Piotr na taras*, około godziny szóstej, aby się modlić.

* tj. na dach

10. A będąc bardzo głodnym, chciał coś zjeść; a gdy inni przygotowywali mu posiłek, przyszło* na niego uniesienie**.

* gr.: epipipto - spaść na, w przenośni - ogarnąć, zawładnąć kimś; ** gr.: ekstasis - wytrącenie umysłu z normalnego stanu - Dz 11,5 przypis **

11. I ujrzał otwarte niebo i zstępujący na niego jakiś przedmiot*, jakby wielkie płótno, za cztery rogi związane i spuszczane na ziemię;

* lub: naczynie, przyrząd kuchenny, osprzęt okrętu

12. W którym były wszystkie czworonożne zwierzęta ziemi, dzikie zwierzęta, płazy i ptaki nieba.      Dz 7,56; Łk 3,21

13. I rozległ* się głos do niego: Wstań, Piotrze! Zarzynaj** i zjedz.

* dosłownie: stał się; ** zabij w ofierze

14. A Piotr powiedział: Przenigdy, Panie! Bo nigdy nie jadłem nic skalanego* albo nieczystego.      Kpł 11,1; 1Sm 21,4; Mt 15,5

* gr.: koinoo - zanieczyszczać, czynić pospolitym, skalać

15. I znów, po raz drugi głos dotarł do niego: Co Bóg oczyścił, ty nie miej za skalane*.

* gr.: koinoo - zanieczyszczać, czynić pospolitym, skalać

16. A to się stało trzykrotnie. I na powrót przedmiot został uniesiony do nieba.

17. A gdy Piotr nie miał wewnętrznej* pewności** czym było to widzenie, które ujrzał, oto ludzie posłani przez Korneliusza, pytając o dom Szymona, stanęli przed bramą;

* dosłownie: w sobie; ** gr.: diaporero - być zaniepokojonym, być w rozterce, nie wiedzieć co począć, zastanawiać się

18. I wołając, zapytali: Czy Szymon, którego nazywają Piotrem, jest tutaj w gościnie?

19. A gdy Piotr nadal rozmyślał* o tym widzeniu, Duch powiedział do niego: Oto szukają cię trzej mężczyźni,

* gr.: enthymeomai - rozważać, zastanawiać się, myśleć

20. Dlatego wstań, zejdź i idź z nimi, nie wahając* się; dlatego, że ja ich posłałem.

* lub: nie osądzając (siebie) - gr.: diakrino - por. Jud 1,22 przypis *

21. A Piotr zszedł do mężczyzn posłanych do niego przez Korneliusza i powiedział: Oto ja jestem tym, którego szukacie. Jaki jest powód, dla którego jesteście tu obecni?

22. A oni powiedzieli: Korneliusz, setnik, człowiek sprawiedliwy i bojący się Boga*, mający dobre świadectwo także od całego narodu żydowskiego, otrzymał przez świętego anioła polecenie**, aby cię wezwać do swojego domu i słuchać twoich słów.

* gr. określenie hebr. ger toszaw - nieobrzezani a wierzący w monoteizm poganie zachowujący prawa Noachidów - Dz 15,29; ** gr.: chrematidzo - słowo określające ponadnaturalną inspirację

23. Wtedy zaprosił ich i ugościł. A nazajutrz Piotr wyszedł z nimi, i szli z nim niektórzy bracia z Joppy.

24. I weszli następnego dnia do Cezarei; a Korneliusz oczekiwał na nich i zwołał swoich krewnych i bliskich przyjaciół.

25. I gdy Piotr wchodził, Korneliusz wyszedł na jego spotkanie, przypadł do jego nóg i oddał mu pokłon.      Dn 2,46; Obj 19,10; Obj 22,8

26. Ale Piotr podniósł go, mówiąc: Wstań, ja też* jestem człowiekiem.

* lub: sam

27. A rozmawiając z nim, wszedł i zobaczył wielu zgromadzonych.      J 4,9; J 18,28; Ga 2,12

28. I przemówił też do nich: Wy wiecie, jak sprzeczne z prawem* jest dla człowieka będącego Żydem łączyć się lub przychodzić do cudzoziemca; lecz Bóg pokazał mi, abym żadnego człowieka nie nazywał skalanym lub nieczystym.

* lub: zakazane, niegodziwe, bezprawne

29. Dlatego też bez sprzeciwu przyszedłem wezwany. Pytam więc: W jakiej sprawie mnie wezwaliście?

30. A Korneliusz powiedział: Od czterech dni aż do tej godziny pościłem, a gdy o dziewiątej godzinie modliłem się w swoim domu, oto stanął przede mną mężczyzna w lśniącej szacie,      Łk 24,4

31. I powiedział: Korneliuszu! Twoja modlitwa została wysłuchana, a twoje dary miłosierdzia zostały przypomniane przed obliczem Boga.      Dz 10,4; Dn 10,12; Łk 1,13

32. Poślij więc do Joppy i wezwij Szymona, którego nazywają Piotrem; przebywa on w gościnie* w domu Szymona garbarza, nad morzem, a gdy przyjdzie, będzie z tobą rozmawiał.

* dosłownie: jest goszczony - również w wersetach 6 i 18

33. Natychmiast więc posłałem do ciebie, a ty dobrze uczyniłeś, że przyszedłeś. Teraz więc wszyscy jesteśmy obecni przed obliczem Boga, abyśmy usłyszeli wszystko to, co zostało ci polecone przez Boga.

34. A gdy Piotr otworzył usta, powiedział: Naprawdę pojmuję*, że Bóg nie ma względu na osobę,      Pwt 10,17; Hi 34,19; Rz 2,11; Jk 2,9; 1P 1,17

* dosłownie: chwycić, pojąć rozumem

35. Lecz w każdym narodzie godnym przyjęcia* przez Niego jest ten, kto się Go boi i czyni sprawiedliwość.      Rz 2,27-29; Rz 10,12-13; Dz 15,9; Ps 15,1-2; Iz 56,3

* lub: mile widziany, uznany

36. Posłał słowo synom Izraela, głosząc dobrą nowinę o pokoju przez Jezusa Chrystusa. Ten jest Panem wszystkich.      Dz 2,39

37. Wy wiecie, że słowo zaistniało* po całej Judei, zaczynając od Galilei, po chrzcie, który głosił Jan;      Dz 13,25; Mk 1,4

* lub: stało się - Dz 4,4 przypis **

38. O Jezusie z Nazaretu, jak Bóg namaścił Go Duchem Świętym i mocą, który chodził, czyniąc dobrze i uzdrawiając wszystkich ciemiężonych* przez diabła; gdyż Bóg był z Nim.      Iz 11,2; J 3,2; J 16,32

* gr.: katadynasteuo - sprawować bezwzględną władzę nad kimś, uciskać kogoś, używać siły

39. A my jesteśmy świadkami wszystkiego, co czynił w krainie Judejczyków i w Jerozolimie, Jego też zabili*, wieszając na drzewie.      Dz 1,8; Dz 5,32

* gr.: anaireo - zabrać, podnieść z ziemi, usunąć

40. Tego Bóg wzbudził trzeciego dnia i dał Mu stać się widzianym;      Dz 13,30; J 10,18

41. Nie całemu ludowi, ale świadkom wybranym uprzednio przez Boga, nam, którzy z Nim jedliśmy i piliśmy po Jego powstaniu z martwych.      J 6,70; J 15,16

42. I nakazał nam, abyśmy głosili ludowi i świadczyli, że On jest ustanowionym przez Boga sędzią żywych i umarłych.      Mk 16,15

43. O Nim świadczą wszyscy Prorocy, że każdy wierzący w Niego otrzyma* odpuszczenie** grzechów przez Jego imię.      Łk 24,25; Mt 26,28; Rz 3,25

* lub: weźmie; ** uwolnienie, wyzwolenie

44. Gdy Piotr jeszcze mówił te słowa, Duch Święty zstąpił* na wszystkich słuchających tych słów.      Dz 2,1; Dz 4,31; Dz 8,15; Dz 11,15

* gr.: epipipto - spaść na, w przenośni - ogarnąć, zawładnąć kimś

45. I zdumieli* się wierzący, pochodzący z obrzezania, którzy** przybyli razem z Piotrem, że i na pogan został wylany dar Ducha Świętego.      Dz 2,38; J 4,10; J 7,38

* gr.: eksistemi - być oszołomionym, wyjść z siebie, oszaleć; ** dosłownie: ilu, jak licznie

46. Słyszeli ich bowiem mówiących innymi językami i wywyższających* Boga. Wtedy odpowiedział Piotr:      Dz 2,4; Dz 2,11; Dz 11,15

* gr.: megalyno - uczynić wielkim, uznać, ogłosić za wielkiego

47. Czy ktoś może odmówić wody, aby nie zostali ochrzczeni ci, którzy przyjęli Ducha Świętego, tak jak i my?      Dz 8,36; Mt 3,7-9

48. I polecił ich ochrzcić w imieniu Pana. Wtedy prosili go, aby został u nich kilka dni.

↑↑

Rozdział 11

1. I usłyszeli apostołowie i bracia, którzy byli w Judei, że także poganie przyjęli Słowo Boże.      Dz 15,2; 1Tes 2,13

2. I gdy Piotr wstąpił* do Jerozolimy, spierali** się z nim ci, którzy byli z obrzezania,

* tj. wspiął się - por. Mt 20,17 przypis *; ** lub: oddzielali się, odsuwali się

3. Mówiąc: Poszedłeś* do mężów nieobrzezanych i jadłeś z nimi.      Łk 15,2; Ga 2,12

* gr.: eiserchomai - wejść w jakieś miejsce lub stan, pojawiać się

4. A Piotr zaczął im wyjaśniać* po kolei, mówiąc:

* gr.: ektithemi - wyłożyć na zewnątrz, pokazać, objaśnić

5. Ja, gdy byłem w mieście Joppie i modliłem się, miałem* w uniesieniu** widzenie***; ujrzałem jakiś przedmiot zstępujący jakby wielkie płótno, za cztery rogi spuszczane z nieba i dotarło aż do mnie;      Jr 1,11; Ez 2,9

* dosłownie: zobaczyłem; ** gr.: ekstasis - wytrącenie umysłu z normalnego stanu, uniesienie, zachwyt, ekstaza; *** gr.: horama - wizja, sen, obraz dany przez Boga

6. Wpatrując się w nie uważnie, przyglądałem się i zobaczyłem czworonożne zwierzęta ziemi, dzikie zwierzęta, płazy i ptaki nieba;

7. I usłyszałem głos skierowany* do mnie: Wstań, Piotrze! Zabijaj** i zjedz.

* dosłownie: mówiący; ** lub: zabijaj w ofierze

8. I powiedziałem: Przenigdy, Panie! Gdyż nic z tego wszystkiego, co skalane lub nieczyste nigdy nie weszło do moich ust.

9. A głos z nieba po raz drugi mi odpowiedział: Tego, co Bóg oczyścił, ty nie uważaj za skalane*.

* lub: nie miej za pospolite

10. A to stało się trzykrotnie. I z powrotem wszystko zostało wciągnięte do nieba.

11. I oto zaraz* trzej mężowie posłani do mnie z Cezarei stanęli przed domem, w którym byłem.

* lub: natychmiast, niezwłocznie

12. A Duch powiedział mi, abym poszedł razem z nimi, nie wahając się. A szło ze mną także tych sześciu braci i weszliśmy do domu tego człowieka;      J 16,13

13. On też oznajmił nam, jak zobaczył anioła, który stanął w jego domu i powiedział mu: Poślij mężczyzn do Joppy i wezwij Szymona, którego nazywają Piotrem;

14. On powie ci słowa, przez które zostaniesz zbawiony ty i cały twój dom.      Dz 16,31

15. A gdy zacząłem mówić, zstąpił* na nich Duch Święty, tak jak i na nas na początku.      Dz 2,1-4; Dz 10,44

* gr.: epipipto - spaść na - por. Dz 10,44 przypis *

16. I przypomniałem* sobie Słowo Pana, gdy mówił: Jan chrzcił** w wodzie, ale wy zostaniecie ochrzczeni** w Duchu Świętym.      J 14,26; Dz 1,5

* dosłownie: zostało mi przypomniane; ** lub: zanurzał

17. Jeśli więc dał im Bóg ten sam* dar, jak i nam, którzy uwierzyliśmy w Pana Jezusa Chrystusa, to kim ja jestem, bym mógł zabronić tego Bogu?      J 3,16; Rz 5,5; Rz 6,23

* lub: równy

18. A gdy to usłyszeli, uspokoili się i oddali chwałę Bogu, mówiąc: Tak więc i poganom dał Bóg upamiętanie* ku życiu.      Łk 15,7; Łk 24,47; 2Tm 2,25

* gr.: metanoia - zmiana myślenia, zawrócenie

19. A wtedy* ci, których rozproszyło prześladowanie, jakie stało się z powodu Szczepana, dotarli aż do Fenicji i do Cypru, i do Antiochii, nikomu nie głosząc Słowa, tylko samym Żydom.

* dosłownie: ci rzeczywiście więc - por. Dz 8,4 przypis *

20. A niektórzy z nich byli ludźmi z Cypru i z Cyreny; ci weszli do Antiochii, przemawiali też do hellenistów*, głosząc dobrą nowinę Pana Jezusa.

* tj. Żydów mówiących po grecku lub Greków

21. I była z nimi ręka Pana i wielka liczba tych, którzy uwierzyli, nawróciła się do Pana.

22. Wieść* o nich dotarła do uszu zboru** w Jerozolimie; i wysłali Barnabę, aby poszedł aż do Antiochii.

* lub: słowo, sprawa; ** gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zebranie publiczne

23. Ten, gdy tam przybył, widząc łaskę Boga, uradował się i zachęcał wszystkich, aby w postanowieniu* serca trwali przy Panu.

* gr.: prothesis - wcześniejsze postanowienie, plan, chleb ofiarny

24. Był to bowiem mąż dobry i pełen Ducha Świętego, i wiary. I została przyłączona* do Pana wielka rzesza ludzi.      Mt 12,35; Łk 23,50

* gr.: prostithemi - włożyć do, dodać, powierzać coś komuś

25. I poszedł Barnaba do Tarsu, aby odszukać Saula, a gdy go znalazł, przyprowadził do Antiochii.

26. A stało się, że przez cały rok zgromadzali się w tym zborze, nauczając znaczną rzeszę ludzi; w Antiochii także uczniowie po raz pierwszy zostali nazwani* chrześcijanami**.

* w gr. słowo określające ponadnaturalną inspirację - por. Mt 2,12. 22; ** gr.: christianos - należący do Chrystusa - por. Dz 26,28 przypis **

27. A w tych dniach przyszli do Antiochii prorocy z Jerozolimy.

28. A gdy powstał jeden z nich, o imieniu Agabus, wskazał* przez Ducha, że będzie wielki głód w całej zamieszkałej ziemi, który też nastał za cesarza Klaudiusza.      Dz 21,10

* gr.: semaino - dać znak, zaznaczyć, zawiadomić, ujawnić

29. Uczniowie więc postanowili, tak jak każdego z nich było stać, posłać pomoc* braciom mieszkającym w Judei.      Ga 2,10; 2Kor 8,12; 1P 4,10

* dosłownie: na służbę (chleba) - gr.: diakonia

30. Co też uczynili, posyłając ją do starszych przez ręce Barnaby i Saula.      Tt 1,5; Dz 14,23

↑↑

Rozdział 12

1. A w tym czasie, król Herod podniósł rękę, aby wyrządzić zło* niektórym ze zboru,

* gr.: kakoo - krzywdzić, trapić, uciskać

2. A Jakuba, brata Jana, zgładził mieczem.

3. I widząc, że podobało się to Żydom, posunął się dalej* i pojmał także Piotra; a były to dni Przaśników;      Wj 13,3-7

* dosłownie: dodał coś

4. A po schwytaniu, umieścił go w więzieniu, przekazując czterem czwórkom żołnierzy, aby go strzegli, chcąc po święcie Paschy wyprowadzić go ludowi.      Łk 22,1

5. Strzeżono więc pilnie Piotra w więzieniu, a zbór zanosił żarliwą* modlitwę za nim do Boga.      Ef 6,18; 1Tes 5,17

* gr.: men - partykuła wzmacniająca

6. A gdy Herod zamierzał go wyprowadzić na stracenie, Piotr spał tej nocy między dwoma żołnierzami, związany dwoma łańcuchami, strażnicy także strzegli więzienia przed drzwiami.

7. I oto anioł PANA stanął przy nim, a światłość zajaśniała w celi; i trącił* Piotra w bok, obudził go, mówiąc: Wstań szybko! I opadły łańcuchy z jego rąk.

* dosłownie: uderzył

8. I anioł też powiedział do niego: Opasz się i podwiąż swoje sandały. I uczynił tak. I rzekł mu: Narzuć na siebie swój płaszcz i podążaj za mną.

9. I gdy wyszedł, podążał za nim, a nie wiedział, że prawdą jest to, co się działo za sprawą anioła, lecz uważał*, że ogląda widzenie**.

* lub: mniemał; ** gr.: horama - widok, wizja, sen, obraz od Boga

10. A po przejściu obok pierwszej i drugiej straży, doszli do żelaznej bramy wiodącej do miasta, która samorzutnie* im się otworzyła. I gdy wyszli, poszli dalej o jedną ulicę, i zaraz odstąpił anioł od niego.

* gr.: automatos

11. A gdy Piotr doszedł do siebie*, powiedział: Teraz prawdziwie wiem, że PAN posłał swojego anioła i wyrwał mnie z ręki Heroda i ze wszystkiego, czego oczekiwał lud żydowski.      Łk 15,17

* dosłownie: stał się w sobie samym

12. I gdy to sobie uświadomił, przyszedł do domu Marii, matki Jana, którego nazywano Markiem, gdzie było wielu zgromadzonych i modlących się.      Iz 65,24; Dn 9,21; Mt 18,19

13. A gdy Piotr zapukał do drzwi bramy, wyszła służąca* o imieniu Rode, aby posłuchać;

* gr.: paidiske - dziewczynka, służąca, młoda niewolnica

14. I gdy rozpoznała głos Piotra, z radości nie otworzyła bramy, ale wbiegła i oznajmiła, że Piotr stoi przed bramą.      Dz 1,14; Mt 28,8

15. A oni powiedzieli do niej: Szalejesz! Ona natomiast twierdziła stanowczo*, że tak jest. A oni mówili: To jest jego anioł.

* gr.: diischyridzomai - upierać się o, twierdzić stanowczo

16. Ale Piotr nie przestawał pukać; a gdy otworzyli, widząc go, zdumieli się.

17. I dał im znak ręką, aby umilkli; opowiedział im, jak go Pan wyprowadził z więzienia i powiedział: Oznajmijcie to Jakubowi i braciom. A gdy wyszedł, udał się na inne miejsce.

18. A gdy nastał dzień, niemały zamęt powstał wśród żołnierzy, co mianowicie stało się z Piotrem.

19. Herod więc przeprowadził poszukiwania, a ponieważ go nie znalazł, osądził strażników i kazał ich odprowadzić do więzienia*; a gdy zszedł** z Judei do Cezarei, tam przebywał.

* lub: na miejsce kaźni; ** tj. zejść z góry

20. A Herod toczył zacięty spór z mieszkańcami Tyru i Sydonu; więc oni jednomyślnie przyszli do niego, po przekonaniu Blasta, mającego nadzór nad sypialnią* króla, prosili o pokój, dlatego że kraina ich pobierała żywność z ziemi królewskiej.

* tj. podkomorzy

21. A wyznaczonego dnia Herod odział się w szatę królewską i usiadł na sędziowskim tronie*, i przemawiał do nich publicznie.

* gr.: bema - trybuna, krzesło, tron sędziowski

22. A lud wykrzykiwał: To głos Boga, a nie człowieka.      Dz 14,10; Ps 12,2

23. I natychmiast uderzył* go anioł PANA, za to, że nie oddał chwały Bogu; potem stoczony przez robactwo, oddał ostatnie tchnienie.      2Sm 24,17; 2Krl 19,35; Iz 37,36; Dz 14,10-15

* por. w. 7 przypis *

24. A Słowo Boże rosło i pomnażało się.

25. A Barnaba i Saul, po wypełnieniu posłannictwa*, wrócili z Jerozolimy, biorąc ze sobą także Jana, którego nazywano Markiem.

* gr.: diakonia - służba, służenie komuś, pomaganie

↑↑

Rozdział 13

1. A byli w Antiochii, w zborze, który tam był, pewni prorocy i nauczyciele jak*: Barnaba i Symeon, zwany Niger, i Lucjusz Cyrenejczyk, i Manaen, który był też* wychowany z Herodem tetrarchą**, i Saul.

* gr.: te - jak i, także; ** tj. zarządca 1/4 kraju pod władzą Rzymu

2. A gdy oni pełnili służbę Panu i pościli, Duch Święty powiedział: Odłączcie mi już* Barnabę i Saula do tego dzieła, do którego ich powołałem.      Kol 4,17; 1Kor 7,5; Dz 8,29

* gr.: de - niezwłocznie, właśnie, na pewno, prawdziwie

3. Wtedy po zakończeniu postu i modlitwy, włożyli na nich ręce i uwolnili* ich do tego dzieła.      Lb 27,23; 1Tm 4,14; 1Tm 5,22

* gr.: apolyo - odprawić, dłużej nie zatrzymywać, wysłać

4. Oni więc, istotnie* będąc wysłani przez Ducha Świętego, przyszli do Seleucji, stamtąd też** odpłynęli na Cypr.      Dz 20,23; J 14,26

* gr.: men - partykuła wzmacniająca - prawdziwie, istotnie; ** gr.: te - jak i, także

5. I gdy stanęli w Salaminie, głosili Słowo Boże w synagogach żydowskich, a mieli ze sobą i Jana jako pomocnika*.      Mk 2,2; 2Tm 4,2; Tt 1,3

* gr.: hyperetes - sługa, podwładny - 1Kor 4,1 przypis **

6. A gdy przeszli wyspę aż do Pafos, znaleźli pewnego maga*, fałszywego proroka, Żyda, o imieniu Bar-Jezus,      Wj 7,11; Wj 22,18; Kpł 20,6

* tj. mędrzec perski, nauczyciel zajmujący się astrologią

7. Który był przy prokonsulu* Sergiuszu Pawle, mężu roztropnym. Ten wezwał do siebie Barnabę i Saula, pragnąc usłyszeć Słowo Boże.

* tj. rzymskim namiestniku prowincji konsularnej

8. Ale przeciwstawiał się im Elymas, mag – tak bowiem jest tłumaczone jego imię – starając* się odwrócić prokonsula od wiary.      Mt 23,13; Łk 11,52

* lub: szukając (sposobu), dążąc

9. A Saul, zwany też Pawłem, napełniony Duchem Świętym, gdy spojrzał na niego uważnie*,      Dz 4,8

* lub: utkwić wzrok, wpatrywać się

10. Powiedział: O pełen wszelkiej zdrady i wszelkiej przewrotności, synu diabła, nieprzyjacielu wszelkiej sprawiedliwości! Czy nie przestaniesz wykrzywiać* prostych dróg Pana?      J 8,44; 1J 3,8; Ga 1,6

* lub: przekręcać, psuć

11. A oto teraz ręka Pana na tobie, będziesz ślepy i do pewnego czasu nie będziesz widział słońca. I natychmiast spadły na niego mrok i ciemność, a krążąc dookoła, szukał, by ktoś poprowadził go za rękę.

12. Wtedy prokonsul, widząc, co się stało, uwierzył, zdumiony* z powodu nauki Pana.      Mt 7,28; Dz 2,42

* gr.: ekplesso - walnąć, wypędzić ciosem, stąd potocz.: być oszołomionym, przerażonym, zdumionym

13. A po wypłynięciu z Pafos, Paweł i ci, którzy byli przy nim, przybyli do Perge w Pamfilii. A Jan odłączył się od nich i wrócił do Jerozolimy.

14. Oni zatem, po przejściu przez Perge, przybyli do Antiochii Pizydyjskiej, i gdy weszli do synagogi w dzień szabatu, usiedli.

15. A po odczytaniu Prawa i Proroków, posłali do nich przełożeni synagogi, mówiąc: Mężowie bracia! Jeśli jest w was słowo zachęty* do ludu, mówcie.      Dz 15,21; Hbr 10,25

* gr.: paraklesis - zachęta, pociecha, pomoc, obrona

16. A Paweł powstał* i skinął ręką i powiedział: Mężowie Izraelici, i wy bojący** się Boga, posłuchajcie!      Ps 67,7; Łk 1,50; Łk 23,40

* podczas przemawiania Rzymianie stali, a Żydzi siedzieli; ** gr. określenie hebr. ger toszaw - nieobrzezani a wierzący w monoteizm poganie zachowujący prawa Noachidów - Dz 15,29

17. Bóg ludu tego, Izraela, wybrał sobie naszych ojców i wywyższył lud na obczyźnie w ziemi egipskiej, i wyprowadził ich z niej z podniesionym ramieniem.

18. I przez blisko czterdzieści lat znosił ich sposób życia na pustyni.

19. A gdy zniszczył siedem narodów w ziemi Kanaan, rozdzielił* im ich ziemię przez losowanie.

* lub: dał im w dziedzictwo ich ziemię

20. I potem przez blisko czterysta pięćdziesiąt lat dawał im sędziów, aż do proroka Samuela.      Rt 1,1; 1Sm 3,20

21. Wtedy zażądali króla i dał im Bóg na czterdzieści lat Saula, syna Kisza, mężczyznę z pokolenia Beniamina.      1Sm 12,12; 1Sm 15,1

22. A gdy go odsunął, wzbudził im na króla Dawida, o którym też zaświadczył, gdy powiedział: Znalazłem Dawida, syna Jessego, męża według mojego serca, który wypełni całą* moją wolę.      1Sm 13,14; Ps 89,21

* lub: wszelką

23. Z jego to potomstwa*, zgodnie z obietnicą, Bóg wzbudził Izraelowi Zbawiciela, Jezusa,      2Sm 7,12; Ps 132,11; Iz 11,1; Iz 43,11

* lub: nasienia

24. Przed Jego przyjściem*, Jan wcześniej głosił chrzest** upamiętania*** całemu ludowi Izraela,

* dosłownie: przed wejściem Jego oblicza; ** gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać, wielokrotnie w celu farbowania - stąd też przesiąknąć; *** gr.: metanoia - zmiana umysłu, myślenia, odwrócenie się, zastanawianie się po fakcie

25. A gdy Jan wypełniał już swój bieg życia, powiedział: Za kogo mnie uważacie? To nie ja jestem Nim, ale oto przychodzi po mnie Ten, któremu nie jestem godny rozwiązać rzemienia sandału u Jego stóp.

26. Mężowie bracia, synowie rodu Abrahama i ci, którzy między wami boją* się Boga! Do was zostało posłane słowo o tym zbawieniu.      Iz 51,1

* gr. określenie hebr. ger toszaw - nieobrzezani a wierzący w monoteizm poganie zachowujący prawa Noachidów - Dz 15,29

27. Bowiem ci, którzy mieszkają w Jerozolimie i ich przełożeni nie poznali Go, a przez osądzenie wypełnili słowa* Proroków, które w każdy szabat są odczytywane;

* dosłownie: głosy

28. Choć nie znaleźli w Nim żadnego powodu uzasadniającego wyrok śmierci, domagali się od Piłata, aby został zabity.

29. A gdy wykonali wszystko, co o Nim jest napisane, zdjęli Go z drzewa i złożyli do grobowca.      Dz 2,24; Dz 2,32; Dz 3,15; Dz 4,10

30. Bóg jednak wzbudził Go z martwych.

31. On też ukazywał się przez wiele dni tym, którzy z Galilei razem z Nim weszli do Jerozolimy, ci są Jego świadkami wobec ludu.

32. I my głosimy wam dobrą nowinę o obietnicy złożonej* ojcom, że tę Bóg wypełnił ich dzieciom, wzbudzając Jezusa,      Iz 40,9; Jr 23,5

* dosłownie: która stała się

33. Jak też w Psalmie drugim jest napisane: Ty jesteś moim Synem, Ja dzisiaj ciebie zrodziłem.      Ps 2,7; Hbr 1,5; Hbr 5,5

34. A że Go wzbudził z martwych, aby już więcej nie miał wrócić do zepsucia, powiedział tak: Dam wam święte obietnice Dawida – godne zaufania.      Iz 55,3

35. Dlatego i na innym miejscu mówi: Nie dasz swojemu Świętemu zobaczyć* zepsucia**.      Ps 16,10; Ps 49,9; Dz 2,27

* gr.: eido - dostrzegać, widzieć, badać, znać, doświadczyć; ** gr.: diafthora - skażenie, zepsucie

36. Dawid bowiem prawdziwie usłużył swojemu pokoleniu, zgodnie z wolą Boga zasnął* i został przyłączony do swoich ojców, i widział zepsucie;

* dosłownie: został uśpiony

37. Lecz Ten, którego Bóg wzbudził, nie zobaczył* zepsucia.

* gr.: eido - dostrzegać, widzieć, badać, znać, doświadczyć

38. Niech więc będzie wam wiadome, mężowie bracia, że przez Niego* jest wam głoszone uwolnienie** z grzechów,      Łk 24,47; Ef 1,7

* dosłownie: Tego; ** lub: odpuszczenie, wyzwolenie

39. I to od wszystkich, co do których nie mogliście zostać uznani za sprawiedliwych przez Prawo Mojżesza. W Nim, każdy wierzący* zostaje uznany za sprawiedliwego.      Rz 3,24; Rz 4,5; Rz 5,1; Rz 10,4

* wierzący - czas teraźniejszy ciągły strona czynna

40. Uważajcie więc, aby nie przyszło na was to, co zostało powiedziane u Proroków:

41. Zobaczcie, szydercy, zdziwcie się i zgińcie; gdyż Ja czynię za waszych dni dzieło, w które nie uwierzycie, jeśli ktoś będzie wam je opowiadał*.

* lub: opowiadał szczegółowo, w pełni

42. A gdy oni wychodzili z synagogi żydowskiej, prosili ich poganie, aby też i w następny szabat mówili do nich te słowa.

43. A gdy zgromadzenie zostało rozwiązane, poszło wielu Żydów i pobożnych prozelitów* za Pawłem i Barnabą, którzy rozmawiali z nimi, i przekonywali ich, aby trwali w łasce Bożej.      Ga 5,4; Hbr 12,15; 1P 5,12

* tj. poganie wyznający judaizm - „prozelici bramy” - hebr. ger ha-szaar - całkowicie podlegający Prawu Mojżesza po dokonaniu obrzezania - mężczyźni a kobiety kąpieli rytualnej w obecności trzech świadków - por. w. 16 przypis ** i Dz 2,11 6,5 13,43 17,4.17

44. A w następny szabat niemal całe miasto zgromadziło się, aby usłyszeć Słowo Boga.

45. A Żydzi, widząc tłumy, zostali napełnieni zazdrością, sprzeciwiali się temu, co mówił Paweł, mówiąc i bluźniąc przeciwko temu.      Dz 17,5; Mt 27,18; Łk 15,25

46. A Paweł i Barnaba śmiało przemawiali, mówiąc: Konieczne było, wam najpierw opowiedzieć Słowo Boga; ale ponieważ je odrzucacie i uważacie się za niegodnych życia wiecznego, oto zwracamy się do pogan.

47. Tak bowiem nakazał nam PAN: Ustanowiłem* Cię światłem dla pogan, abyś był niosącym zbawienie** aż po krańce ziemi.      Iz 42,6; Jr 16,19

* gr.: tithemi - ustanowić, wyznaczyć, wykonać; ** dosłownie: dla zbawienia

48. A słysząc to poganie, radowali się i oddali chwałę Słowu Pana, i uwierzyli, ilu ich było wyznaczonych* do życia wiecznego.

* gr.: tasso - ustawić w szyku, wyznaczyć do, uznać, mianować

49. A Słowo Pana było roznoszone po całej krainie.      Ps 138,2; J 11,52

50. A Żydzi podburzyli pobożne* i dostojne kobiety oraz znaczących obywateli miasta, i wzbudzili prześladowanie przeciwko Pawłowi i Barnabie, i wyrzucili ich ze swoich granic.

* lub: czczące Boga - por. Dz 13,16 przypis **

51. Oni natomiast, strząsnęli na nich proch ze swoich stóp i przybyli do Ikonium.

52. A uczniowie byli wypełniani* radością i Duchem Świętym.

* czas przeszły niedokonany

↑↑

Rozdział 14

1. A w Ikonium stało się tak samo: weszli do synagogi żydowskiej i przemawiali tak, że uwierzyła wielka rzesza* Żydów i Greków.

* gr.: pletos - mnóstwo, wielka liczba

2. Jednak ci Żydzi, którzy nie okazali posłuszeństwa*, podburzyli i źle usposobili dusze pogan przeciwko braciom.      J 3,36; Dz 28,4

* gr.: apeithes - nieuległy, nieposłuszny, oporny

3. Przebywali tam więc przez dłuższy czas, śmiało mówiąc dzięki Panu, który poświadczał słowo* swojej łaski i sprawiał, że przez ich ręce działy się znaki i cuda.      1Kor 16,8; Mk 16,20; Hbr 2,4

* lub: poświadczał słowem

4. Jednak ludność miasta została rozdarta, jedni* wprawdzie** byli z*** Żydami, a drudzy* z*** apostołami.

* dosłownie: ci; ** gr.: men - partykuła wzmacniająca - prawdziwie, istotnie; *** razem z

5. Gdy więc nastał tumult*, poganie i Żydzi ze swoimi przełożonymi chcieli ich znieważyć i ukamienować,      Mt 5,44; Łk 6,28; Dz 21,27

* gr.: horme - gwałtowny ruch, impuls, wrogi ruch, napaść

6. Świadomi tego, uszli do miast Likaonii – do Listry i do Derbe oraz okolicy,

7. I tam głosili* Ewangelię.

* dosłownie: byli głoszącymi

8. A był pewien mąż w Listrze, o bezwładnych nogach, który siedział, bo był chromy już w łonie swojej matki i nigdy nie chodził.

9. Ten słuchał przemawiającego Pawła, który patrząc uważnie na niego, i widząc, że ma wiarę, by zostać uzdrowionym,      Mk 2,5

10. Powiedział potężnym głosem: Stań prosto* na swoje nogi! A on poderwał się i zaczął chodzić.

* dosłownie: powstań na stopy swoje proste

11. A tłumy, widząc, co uczynił Paweł, podniosły swój głos, mówiąc po likaońsku: Bogowie stali się podobni ludziom i zstąpili do nas.

12. Tak więc* zaczęli nazywać Barnabę Zeusem, a Pawła Hermesem, ponieważ on przewodził** w mowie.

* gr.: men - partykuła wzmacniająca - prawdziwie, istotnie; ** lub: dowodził, stał na czele

13. A kapłan Zeusa, ze świątyni będącej przed ich miastem, przyprowadził do bram woły z wieńcami i chciał wraz z ludem złożyć im ofiarę.      Dn 2,46; Dz 19,35; Dz 10,25

14. Słysząc to apostołowie* Barnaba i Paweł, rozdarli swoje szaty i wpadli w tłum, krzycząc** i wołając***:      Ga 1,19; Ef 4,11; 1Tes 2,7

* gr.: apostolos - wysłannik, posłaniec wysłany z rozkazami; ** gr.: kradzo - krzyczeć, wołać; *** dosłownie: mówiąc - początek w. 15

15. Ludzie*! Dlaczego to czynicie? I my jesteśmy ludźmi, poddani tym samym doznaniom** co wy, głoszącymi wam dobrą nowinę, abyście odwrócili się od tych marności*** do Boga żywego, który uczynił niebo i ziemię, i morze, i wszystko, co w nich jest;      Jk 5,17

* lub: mężowie; ** cierpieniom; *** tego co puste, bezużyteczne

16. Który w minionych pokoleniach dopuścił wszystkim poganom* chodzić swoimi drogami,

* lub: narodom - gr.: ethnos - por. Mt 21,43 przypis *

17. Jednakże w żadnym razie nie przestawał dawać o sobie świadectwa, czyniąc dobro, dając nam z nieba deszcze i czasy urodzajne, napełniając pokarmem i radością nasze serca.      Iz 44,9-10; Dz 17,30; 1Kor 8,4; Obj 22,9

18. A to mówiąc, z trudem uspokoili* tłumy, aby nie złożyli im ofiary.

* lub: powstrzymali

19. Przybyli jednak z Antiochii* i z Ikonium Żydzi, którzy przekonali tłumy, i ukamienowali Pawła, i wywlekli go na zewnątrz miasta sądząc, że umarł.

* tj. Antiochii Pizydyjskiej a nie Antiochii Syryjskiej w w. 26

20. Lecz gdy otoczyli go uczniowie, wstał i wszedł do miasta, a następnego dnia odszedł z Barnabą do Derbe.

21. I po ogłoszeniu dobrej nowiny temu miastu i pozyskaniu* znacznego grona uczniów, wrócili do Listry i do Ikonium, i do Antiochii**,      Łk 20,1; Dz 8,25; 1P 1,12

* dosłownie: uczynieniu uczniami; ** tj. Antiochii Pizydyjskiej a nie Antiochii Syryjskiej w w. 26

22. Utwierdzając dusze uczniów i zachęcając, aby trwali w wierze, mówiąc, że przez wiele ucisków trzeba* nam wejść do Królestwa Bożego.

* lub: jest konieczne, musimy

23. A gdy im w każdym zborze ustanowili* starszych w modlitwie z postem, powierzyli** ich Panu, w którego uwierzyli.      1Tm 5,22; Tt 1,5

* cheirotoneo - wyznaczać przez wyciągnięcie (włożenie) rąk - por. 1Sm 16,13 LXX; ** lub: przekazali pod pieczę

24. I gdy przeszli Pizydię, przybyli do Pamfilii.

25. A gdy opowiedzieli Słowo w Perge, zeszli do Atalii.      Dz 8,25; Dz 15,36; Mk 2,2

26. I stamtąd odpłynęli do Antiochii, gdzie zostali oddani* łasce Bożej ku temu dziełu, które wypełnili.

* lub: przekazani, powierzeni

27. A gdy tam przybyli i zgromadzili zbór, oznajmili, jak wiele Bóg przez nich* uczynił, i że otworzył poganom drzwi wiary.      Dz 20,8; 1Kor 5,4; 1Kor 14,23; Hbr 10,25

* lub: z nimi

28. I spędzili tam niemały czas z uczniami.

↑↑

Rozdział 15

1. A z Judei przybyli jacyś ludzie i nauczali braci: Jeśli nie dacie się obrzezać według zwyczaju* Mojżesza, nie możecie zostać zbawieni.      Ga 2,2; Ga 2,12

* gr.: ethos - por. Łk 2,27 przypis *

2. Gdy więc powstał zatarg i niemały spór między Pawłem i Barnabą a tamtymi, wyznaczono, aby Paweł i Barnaba, i niektórzy inni poszli* z nimi do apostołów i do starszych do Jerozolimy z powodu tego sporu.

* dosłownie: wspiąć się - gr.: anabaino - iść w górę, wstąpić, wznieść

3. Ci więc, wyprawieni* przez zbór, przechodzili przez Fenicję i przez Samarię, opowiadając szczegółowo o nawróceniu pogan, sprawiając tym wielką radość wszystkim braciom.

* lub: zaopatrzeni - z gr. partykułą wzmacniającą - men

4. A gdy przybyli do Jerozolimy, zostali przyjęci przez zbór i przez apostołów, i starszych, i opowiedzieli to, co Bóg przez nich uczynił.

5. Lecz powstali niektórzy ze stronnictwa faryzeuszów, którzy uwierzyli, mówiąc: Trzeba ich obrzezywać, a także nakazać, aby zachowywali Prawo Mojżesza.      Flp 3,5

6. Zgromadzili się więc apostołowie i starsi, aby rozpatrzyć tę sprawę.

7. A gdy doszło do długiej dyskusji*, powstał Piotr i powiedział do nich: Mężowie bracia! Wy wiecie, że od dawnych dni Bóg pośród nas dokonał wyboru, aby przez moje usta poganie usłyszeli słowa Ewangelii i uwierzyli.      Flp 2,14; Mt 16,18; Ga 2,7

* gr.: sydzetesis - wzajemne zadawanie sobie pytań, rozprawianie

8. A Bóg, który zna serca, wydał im świadectwo, i dał im Ducha Świętego, tak jak i nam;

9. I nie uczynił żadnej różnicy między nami a nimi, gdy wiarą oczyścił ich serca.

10. Teraz więc, dlaczego wystawiacie Boga na próbę*, wkładając na kark uczniów jarzmo, którego ani nasi ojcowie, ani my nie mieliśmy siły unieść?      Wj 17,2; Hbr 3,9

* gr.: peiradzo - być kuszonym, doświadczanym, próbowanym

11. Ale wierzymy, że przez łaskę Pana Jezusa Chrystusa zostaliśmy zbawieni, i w ten sam sposób i oni.      Rz 3,24; Ga 2,16; Ef 2,7-9

12. Wtedy umilkło całe to mnóstwo zgromadzonych i słuchali Barnaby i Pawła, opowiadających*, jak wielkie znaki i cuda czynił Bóg przez nich między poganami.

* gr.: eksegeomai - opowiadać o Bożym działaniu, wykładać

13. A po nich, gdy umilkli, odpowiedział Jakub, mówiąc: Mężowie bracia, posłuchajcie mnie!

14. Szymon opowiedział*, jak najpierw Bóg zatroszczył** się o to, aby wziąć z pogan lud dla swojego*** imienia.

* gr.: eksegeomai - opowiadać o Bożym działaniu, wykładać; ** lub: patrzeć na, spojrzeć aby pomóc, doglądać; *** dosłownie: Jego

15. A z tym współbrzmią* słowa Proroków, tak, jak jest napisane:      Am 9,11

* lub: zgadzają się

16. Potem* przywrócę i odbuduję upadły** przybytek*** Dawida, i to, co zniszczone odbuduję i znowu prosto go postawię,

* dosłownie: po tych; ** który jest upadły; *** lub: namiot

17. Aby w ten sposób pozostali spośród ludzi szukali PANA i wszyscy poganie, wśród których wzywane jest moje imię nad nimi, mówi PAN, który to wszystko czyni.      Iz 2,3

18. Znane są Bogu od wieków* wszystkie Jego dzieła**.      Iz 49,6; Iz 66,19

* dosłownie: wieku; ** lub: czyny

19. Dlatego ja sądzę, że nie należy niepokoić tych, którzy nawracają się z pogan do Boga;

20. Ale powiadomić ich listem, aby wstrzymywali się od tego, co skażone przez bożki, od nierządu, od tego, co uduszone, i od krwi.      Rdz 9,4; Kpł 3,17; Kpł 7,26-27; Ez 33,25; Kol 3,5; 1Tes 4,3

21. Albowiem Mojżesz od dawnych pokoleń ma w każdym mieście tych, którzy go głoszą w synagogach, bo czyta się go w każdy szabat.

22. Wtedy apostołowie i starsi razem z całym zborem uznali za słuszne, aby razem z Pawłem i z Barnabą posłać do Antiochii wybranych spośród siebie mężów, to jest Judę, którego zwano Barsabaszem i Sylasa, mężów przewodzących* wśród braci,      Dz 1,23; 1Tes 1,1

* lub: stojących na czele

23. Po napisaniu swoją ręką tego oto: Apostołowie i starsi, i bracia, braciom z pogan w Antiochii i w Syrii, i w Cylicji, przesyłają pozdrowienie*;

* gr.: chairo - raduj się - w bezokoliczniku jako pozdrowienie i Flp 4,4 przypis *

24. Ponieważ usłyszeliśmy, że niektórzy, po wyjściu spośród nas, niepokoją was słowami i wprowadzają zamęt w wasze dusze, mówiąc, że musicie zostać obrzezani i zachowywać Prawo, czego im nie nakazaliśmy,

25. Uznaliśmy za słuszne będąc jednomyślni, posłać do was wybranych mężów, razem z naszymi umiłowanymi Barnabą i Pawłem,

26. Ludźmi, którzy oddają* swoje dusze dla imienia Pana naszego, Jezusa Chrystusa.

* tj. oddawać się w czyjeś ręce - czas teraźniejszy wynikający z czasu przeszłego

27. Dlatego posłaliśmy Judę i Sylasa, którzy wam powiedzą to samo ustnie.

28. Albowiem uznaliśmy za słuszne, Duch Święty i my, aby nie nakładać na was żadnego większego* ciężaru, oprócz tych rzeczy koniecznych:

* lub: nie kłaść już więcej

29. Wstrzymywać się od tego, co ofiarowane bożkom i od krwi, i od tego, co uduszone, i od nierządu – trzymając* samych siebie z daleka od tego, dobrze uczynicie. Bądźcie zdrowi.

* lub: strzegąc, przestrzegając stale lub starannie

30. Więc ci, gdy już* zostali odprawieni**, zeszli do Antiochii i gdy zgromadzili wielu braci, oddali list.      Dz 21,22; Ga 2,11

* gr.: men - partykuła wzmacniająca - prawdziwie, istotnie; ** gr.: apolyo - odprawić, dłużej nie zatrzymywać, wysłać

31. A gdy go przeczytali, radowali się z tej zachęty*.

* gr.: paraklesis - zachęta, poruszająca mowa

32. A Juda i Sylas, którzy sami byli prorokami, licznymi słowami zachęcili i utwierdzili* braci.

* gr.: episteridzo - umacniać, wzmocnić bardziej

33. A przebywając tam przez pewien czas, zostali odprawieni w pokoju przez braci do apostołów*.

* gr.: apostolos - poseł, posłaniec, wysłannik

34. Sylas jednak uznał za słuszne* tam pozostać. **

* gr.: dokeo - wydawać się, sądzić, uznawać ważność; ** brak w mss Byz tego wersetu

35. Paweł natomiast i Barnaba przebywali w Antiochii, nauczając i głosząc dobrą nowinę – wraz z wieloma innymi – Słowo Pana.

36. A po pewnym czasie* powiedział Paweł do Barnaby: Wróćmy i przyjrzyjmy się, jak się mają nasi bracia w każdym mieście, w którym głosiliśmy Słowo Pana.

* dosłownie: jakiś dniach

37. A Barnaba postanowił zabrać ze sobą Jana, zwanego Markiem.

38. Lecz Paweł uznał za właściwe nie brać ze sobą tego, który odstąpił od nich w Pamfilii i nie poszedł razem z nimi do tej pracy.

39. Powstało ostre nieporozumienie*, tak że oni zostali oddzieleni od siebie; Barnaba wziął ze sobą Marka i popłynął na Cypr,

* gr.: paroksyzmos - rozdrażnienie, uniesienie

40. Paweł natomiast wybrał Sylasa i wyszedł, powierzony* łasce Bożej przez braci.

* gr.: paradidomi - oddać się w czyjeś ręce, powierzyć - por. w. 26 przypis *

41. I przechodził Syrię i Cylicję, utwierdzając zbory.      Rz 16,16; 1Kor 11,16; 1Kor 14,33

↑↑

Rozdział 16

1. I przyszedł do Derbe i do Listry; a oto był tam pewien uczeń, o imieniu Tymoteusz, syn pewnej wierzącej żydowskiej kobiety i ojca Greka,      1Kor 4,17; 2Tm 1,5

2. Któremu bracia w Listrze i w Ikonium wydali dobre świadectwo.

3. Paweł chciał, aby ten razem z nim szedł, wziął go więc i obrzezał ze względu na Żydów, będących w tych miejscach; bo wszyscy wiedzieli, że jego ojciec był Grekiem.

4. A gdy przechodzili przez miasta, przekazywali im do przestrzegania postanowienia powzięte przez apostołów i starszych w Jerozolimie.

5. Toteż zbory prawdziwie* utwierdzały się w wierze i z każdym dniem wzrastały liczebnie.

* gr.: men - partykuła wzmacniająca

6. A gdy przeszli Frygię i krainę Galacką, zostali powstrzymani* przez Ducha Świętego, przed powiedzeniem Słowa Bożego w Azji,

* gr.: kolyo - powstrzymywać, odmawiać, nie dopuścić

7. A gdy przybyli do Mizji, próbowali wyruszyć do Bitynii, lecz Duch im nie pozwolił*.

* gr.: ouk eao - nie pozwolić komuś robić jak się samemu chce

8. A gdy minęli Mizję, zeszli do Troady.

9. I Paweł ujrzał w nocy widzenie*: Pewien mężczyzna, Macedończyk, stał i prosił go, mówiąc: Przepraw się do Macedonii i pomóż nam.

* gr.: horama - wizja, sen, obraz dany przez Boga

10. A gdy on ujrzał tę wizję*, zaraz chcieliśmy udać się do Macedonii, wspólnie wnioskując, że Pan nas wezwał, abyśmy im głosili dobrą nowinę.      Mk 16,15

* gr.: horama - wizja, sen, obraz dany przez Boga

11. Wyruszyliśmy więc z Troady, płynęliśmy wprost na Samotrakę, a następnego dnia do Neapolu*,

* tj. miasta portowego w Macedonii dziś Kavala

12. A stamtąd do Filippi, które jest kolonią rzymską, przodującym miastem okręgu Macedonii; i spędziliśmy w tym mieście kilka dni.

13. A w dzień szabatu wyszliśmy poza miasto nad rzekę, gdzie jak sądziliśmy* odbywały się modlitwy, i gdy usiedliśmy, przemówiliśmy do kobiet, które się zeszły.      Dz 21,5

* gr.: nomidzo - mieć w zwyczaju, przestrzegać, przypuszczać

14. A przysłuchiwała się temu pewna kobieta, czcząca* Boga, o imieniu Lidia, która sprzedawała purpurę z miasta Tiatyra, której Pan otworzył serce, aby uważnie słuchała tego, co mówił Paweł.

* por. Dz 13,50 przypis *

15. A gdy została ochrzczona ona i jej dom, prosiła, mówiąc: Jeżeli uznaliście, że jestem wierzącą w Pana, wejdźcie do mojego domu i zatrzymajcie* się. I przymusiła nas.      Łk 24,29; 2Kor 5,14

* lub: mieszkajcie, trwajcie, pozostawajcie

16. I stało się, gdy szliśmy na miejsce modlitwy, że wyszła nam naprzeciw pewna służąca, mająca ducha wieszczego*, która wieszcząc**, przynosiła wielki zysk swoim panom.      Ga 5,20; Pwt 18,10; 1Sm 28,7

* gr.: python - pierwotna nazwa wyroczni delfickiej (Pytia); ** gr.: mantheuomai - wypowiadać wyrocznię, przepowiadać

17. Ta, chodząc za Pawłem i za nami, wołała, mówiąc: Ci ludzie są sługami* Boga Najwyższego, którzy głoszą nam drogę zbawienia.

* gr.: douloi - por. Mt 20,27 przypis *

18. A czyniła to przez wiele dni; ale Paweł, udręczony tym odwrócił się i powiedział duchowi: Rozkazuję ci w imieniu Jezusa Chrystusa, abyś wyszedł z niej. I w tej chwili* wyszedł.

* dosłownie: w tej godzinie - gr.: hora - godzina - Mt 14,15 przypis *

19. A jej panowie, widząc, że zginęła nadzieja ich zysku, pojmali Pawła i Sylasa i powlekli ich na rynek przed przełożonych;

20. I postawili ich przed sprawującymi władzę*, mówiąc: Ci ludzie, będąc Żydami, niepokoją nasze miasto,      Dz 18,2; Dz 19,34

* gr.: strategos - dowódca armii, przywódca cywilny, urzędnik

21. I głoszą zwyczaje*, których nam nie wolno przyjmować ani czynić, bo jesteśmy Rzymianami.

* gr.: ethos - zwyczaj, obrządek, coś nakazanego

22. I wraz z nimi wystąpił przeciwko nim tłum, a sprawujący władzę zdarli z nich szaty i rozkazali ich wychłostać*.

* lub: bić rózgami

23. I gdy im zadali wiele razów, wrzucili ich do więzienia i nakazali stróżowi więzienia, aby ich bacznie* strzegł.

* dosłownie: niezawodnie, pewnie

24. Ten, gdy otrzymał taki rozkaz, wtrącił ich do wewnętrznej* części więzienia, a nogi ich zakuł w drewniane dyby.

* tj. najgłębszego lochu

25. A około północy, Paweł i Sylas modląc się, śpiewali hymny* Bogu, a więźniowie przysłuchiwali się im.

* gr.: hymneo - por. Mt 26,30 przypis *

26. I nagle nastąpiło wielkie trzęsienie ziemi, aż się zatrzęsły fundamenty więzienia i natychmiast otworzyły się wszystkie drzwi, i wszystkie więzy zostały rozluźnione*.      Mt 28,2; Obj 6,12

* lub: zwolnione, puszczone

27. A gdy został zbudzony stróż więzienia, widząc otwarte drzwi więzienia, dobył miecza i zamierzał się zabić, sądząc, że więźniowie pouciekali.

28. Lecz Paweł zawołał potężnym* głosem, mówiąc: Nie czyń sobie nic złego, bo jesteśmy tu wszyscy.

* gr.: megas - wielki, potężny, doniosły

29. I zażądał światła, wskoczył i drżący przypadł do nóg Pawła i Sylasa.

30. I gdy wyprowadził ich na zewnątrz, powiedział: Panowie! Co mam czynić, abym został zbawiony?      Dz 9,6; Łk 3,10

31. A oni powiedzieli: Uwierz w Pana Jezusa Chrystusa, a zostaniesz zbawiony ty i twój dom.      Dz 8,37; Dz 13,38-39; J 1,12; J 3,36; Rz 10,9-13

32. I opowiedzieli mu Słowo Pana i wszystkim, którzy byli w jego domu.      Dz 4,31

33. I przyjął ich w tej godzinie, w nocy, obmył ich rany po razach i natychmiast został ochrzczony, on i wszyscy jego domownicy.

34. Wprowadził ich też do swojego domu, zastawił im stół i weselił się z całym swoim domem, że uwierzył Bogu.

35. A gdy nastał dzień, sprawujący władzę posłali liktorów*, mówiąc: Wypuść tych ludzi.

* dosłownie: trzymający rózgę - (jako znak władzy), woźny

36. Stróż więzienia z kolei oznajmił te słowa Pawłowi: Sprawujący władzę przysłali ludzi, abyście zostali zwolnieni; teraz więc wyjdźcie i idźcie w pokoju.

37. Lecz Paweł powiedział im: Wychłostali nas, ludzi będących Rzymianami, publicznie, bez sądu, i wrzucili do więzienia; a teraz potajemnie nas wypędzają? O nie! Ale niech sami przyjdą i nas wyprowadzą.      Prz 28,1

38. Wtedy liktorzy powiedzieli te słowa sprawującym władzę*. A ci zlękli się, słysząc, że są Rzymianami.

* gr.: strategos - dowódca armii, przywódca cywilny, urzędnik

39. A gdy przyszli, wezwali ich, a wyprowadzając, prosili*, by wyszli z miasta.

* lub: błagali

40. Po wyjściu z więzienia wstąpili do Lidii, a gdy zobaczyli braci, zachęcili ich i odeszli.

↑↑

Rozdział 17

1. A gdy przeszli Amfipolis i Apolonię, przyszli do Tesaloniki*, gdzie była synagoga żydowska.

* tj. ok. 148 km od Filippi

2. Paweł więc zgodnie ze swoim zwyczajem wszedł do nich i przez trzy szabaty wykładał* im z Pism,      Dz 18,4

* gr.: dialegomai - dyskutować, rozmawiać

3. Wyjaśniając* i dowodząc**, że Mesjasz*** musiał cierpieć i powstać z martwych, i że tym Mesjaszem jest Jezus, którego ja wam głoszę.

* gr:: dianoigo - otworzyć, spowodować zrozumienie; ** gr.: paratithemi - położyć obok, powierzyć coś, zdeponować; *** lub: Chrystus, Pomazaniec

4. A niektórzy z nich zostali przekonani i przyłączeni do Pawła i Sylasa, również wielka liczba czczących* Boga Greków, a także niemało wpływowych** kobiet.      Dz 28,24

* tj. por. Dz 13,16 przypis **; ** gr.: proton – pierwszy, stąd: wybitny, przedni

5. Ale Żydzi, którzy nie okazali posłuszeństwa, powodowani zazdrością, dobrali sobie jakichś niegodziwych mężczyzn z agory*, uczynili zbiegowisko i wzniecili rozruch w mieście; przybyli także pod dom Jazona, usiłując przyprowadzić ich do ludu.

* tj. z rynku

6. A gdy ich nie znaleźli, ciągnęli Jazona i niektórych braci do przełożonych miasta, wołając: Ci, którzy wzburzyli cały zamieszkały świat, przybyli* i tutaj;

* lub: są obecni

7. A Jazon ich przyjął; a oni wszyscy działają przeciwko postanowieniom Cezara, mówiąc, że kto inny jest królem – Jezus.

8. I wzburzyli tym tłum i przełożonych miasta*, którzy to słyszeli.

* gr.: politarches

9. A oni, otrzymawszy zabezpieczenie* od Jazona i od innych, wypuścili ich.

* gr.: hikanoo - dość dużo - stąd: kaucja - łac. satis accipio

10. A bracia zaraz w nocy wysłali Pawła i Sylasa do Berei, którzy gdy tam przybyli, chodzili do synagogi żydowskiej.

11. A ci byli szlachetniejsi od tych w Tesalonice, gdyż przyjęli Słowo Boże z całą gotowością*, codziennie badając Pisma, czy tak się te rzeczy mają.      Dz 8,14; Dz 11,1; J 5,39; 2Tm 2,15

* gr.: prothymia - ochota, chęć, zapał umysłu, żarliwość

12. Wielu więc z nich prawdziwie uwierzyło, i dostojnych Greczynek, kobiet i niemało mężczyzn.      Ps 25,8; J 2,23; J 7,17; J 8,30; J 12,42

13. A gdy Żydzi z Tesaloniki dowiedzieli się, że i w Berei było ogłoszone* przez Pawła Słowo Boże, i tam przyszli, podburzając tłum.

* gr.: katangello - ogłaszać publicznie, rozgłaszać, zwiastować

14. A wtedy bracia natychmiast wysłali Pawła, aby szedł ku morzu*; a Sylas i Tymoteusz tam pozostali.

* tj. ku Morzu Egejskiemu - około 35 km

15. A ci, którzy odprowadzali Pawła, doprowadzili go aż do Aten*, i gdy wzięli polecenie dla Sylasa i Tymoteusza, aby jak najszybciej przybyli do niego, odeszli.

* około 550 km

16. A gdy Paweł oczekiwał ich w Atenach, burzył* się w nim jego duch, bo widział, że miasto jest pełne bożków.      Wj 32,19; 1Kor 10,14

* gr.: paroksyno - być pobudzonym, poruszonym, ostrym

17. I dlatego rozprawiał w synagodze z Żydami i czczącymi Boga*, i codziennie na rynku z tymi, z którymi się nadarzyło.

* por. Dz 13,50 przypis *

18. A niektórzy z filozofów epikurejskich i stoickich spierali* się z nim, jedni mówili: Co chce powiedzieć ten bajarz**? A drudzy: Zdaje się, że jest zwiastunem obcych bóstw***; bo im głosił dobrą nowinę o Jezusie i powstaniu z martwych.      Dz 9,29; 1Kor 3,18

* lub: ścierali się z nim w walce; ** pogardliwie: zbieracz nasion - człowiek nie posiadający własnych przekonań filozoficznych, który w trakcie dysputy reprezentuje poglądy innych; *** gr.: daimonion - bóstwo dobre lub złe, moc boska, demon

19. Chwycili go i zaprowadzili na Areopag, mówiąc: Czy możemy wiedzieć, co to za nowa nauka, która przez ciebie jest głoszona?

20. Bo słyszymy* jakieś obce rzeczy; chcemy więc wiedzieć, co to** jest?

* idiom - wnosisz nam do uszu jakieś obce; ** dosłownie: te - l.mn.

21. Gdyż wszyscy Ateńczycy i przebywający w tym kraju cudzoziemcy na nic innego nie mieli tyle czasu, co na mówienie albo słuchanie czegoś z najświeższych nowinek.

22. A Paweł stanął pośrodku Areopagu* i powiedział: Mężowie ateńscy! Widzę, że we wszystkim jesteście bardzo religijni**.

* tj. Areios Pagos - wzgórze Aresa; ** gr: deisidaimonesteros - bardzo bojący się bóstw, demonów, być religijnym, pobożnym

23. Przechodząc bowiem i przypatrując się waszym świętościom*, znalazłem i ołtarz**, na którym zostało napisane: Nieznanemu Bogu. Tego więc, którego nie znając czcicie, ja wam głoszę.

* gr.: sebasma - przedmiot boskiej czci - por. Dz 25,21 przypis *; ** ołtarz postawiony był przez Epimenidesa z Krety ok. 596 p.n.e

24. Bóg, który uczynił świat i wszystko, co jest na nim, Ten, będąc Panem nieba i ziemi, nie zamieszkuje w świątyniach uczynionych ręką,      Jr 10,11; Iz 66,1; Dz 4,24; Dz 14,15; Dz 7,48

25. Ani nie potrzebuje ludzkich rąk, aby był obsługiwany, jak gdyby czegoś dodatkowo potrzebował, ponieważ sam daje wszystkim życie i tchnienie*, i wszystko;      J 4,24; Dz 2,2

* gr.: pnoe - oddech, tchnienie życia, wiatr

26. I uczynił z jednej krwi każdy naród ludzki, aby mieszkał na całym obliczu ziemi, wyznaczając im czasy wcześniej ustanowione i granice ich zamieszkania,      Rdz 3,20; Pwt 32,8

27. Żeby szukały PANA, oby* prawdziwie Go dotknęły i oby* Go znalazły, wszakże nie jest On daleko od każdego z nas;

* tryb życzący

28. W Nim bowiem żyjemy i poruszamy się, i jesteśmy, jak i niektórzy z waszych poetów powiedzieli: Jego bowiem rodem* jesteśmy.      1Krn 22,19; Mt 6,33

* gr.: genos - plemię, gatunek, rasa

29. Będąc więc rodem Boga, nie powinniśmy sądzić, że złoto, albo srebro, albo kamień wytworu rzemiosła i pomysłu ludzkiego, miałyby być podobne do tego, co boskie.

30. Otóż Bóg wprawdzie pominął* czasy niewiedzy, lecz teraz nakazuje wszędzie wszystkim ludziom, aby się upamiętali,

* lub: nie zwracał uwagi, patrzył z góry (nie dostrzegał)

31. Dlatego że ustanowił dzień, w którym ma sądzić zamieszkały świat w sprawiedliwości przez* Męża, którego ustanowił**, dając wszystkim tego dowód godny zaufania*** gdy wzbudził Go z martwych.      Dz 10,42

* lub: w Mężu; ** lub: przeznaczył - gr.: horidzo - ustanowić, wyznaczyć; *** gr.: pistis - wiara, zaufanie, wierność

32. Gdy więc usłyszeli o wzbudzeniu z martwych, jedni wprawdzie szydzili, jednak inni mówili: Posłuchamy cię o tym ponownie.

33. I tak Paweł wyszedł spośród nich.

34. A niektórzy mężczyźni przyłączyli się do niego i uwierzyli, wśród nich był i Dionizy Areopagita i niewiasta imieniem Damaris, i inni z nimi.

↑↑

Rozdział 18

1. A potem Paweł odszedł z Aten i przyszedł do Koryntu.

2. A gdy znalazł pewnego Żyda, o imieniu Akwila, rodem z Pontu, ostatnio przybyłego z Italii, i Pryscyllę, jego żonę, dlatego że Klaudiusz* zarządził, aby wszyscy Żydzi odeszli z Rzymu, zbliżył się do nich;      Rz 16,3; 1Kor 16,19

* cesarz rzymski (41 - 54 n.e.), edykt wydany ok. 49 r.

3. A ponieważ uprawiał to samo rzemiosło*, zamieszkał u nich i pracował; a rzemiosłem ich było wytwarzanie namiotów.      Dz 20,34; 2Tes 3,8

* gr.: homotechnos - uprawiający ten sam zawód

4. A w każdy szabat rozprawiał w synagodze i przekonywał Żydów i Greków.

5. A gdy Sylas i Tymoteusz przyszli z Macedonii, Paweł naciskany* był w duchu**, aby zaświadczyć Żydom, że Jezus jest Mesjaszem***.      1Tm 3,2

* lub: przynaglany, przymuszany; ** lub: Duchem; *** Chrystus, Pomazaniec, Namaszczony

6. Lecz gdy oni sprzeciwiali się i bluźnili, otrząsnął szaty i powiedział do nich: Krew wasza na waszą głowę; ja jestem czysty, od tej chwili pójdę do pogan.      Dz 20,26; Rz 11,11

7. I po odejściu stamtąd, wszedł do domu pewnego człowieka, o imieniu Justus, czczącego* Boga, którego dom sąsiadował** z synagogą.      Dz 16,14; Dz 17,4

* por. Dz 13,50 przypis *; ** lub: przylegał do

8. A Kryspus, przełożony synagogi, uwierzył w Pana z całym swoim domem, i wielu z Koryntian, którzy słuchali, uwierzyło i zostało ochrzczonych*.      Mk 16,16

* gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać, wielokrotnie w celu farbowania - stąd też przesiąknąć

9. A Pan w nocy przez widzenie powiedział Pawłowi: Nie bój się, lecz mów i nie milcz*;      Mt 28,20

* gr.: siopao - być cichym, być spokojnym, milczeć

10. Dlatego, że ja jestem z tobą i nikt nie tknie ciebie, aby cię skrzywdzić, ja bowiem mam wielki lud w tym mieście.

11. Osiadł tam zatem na rok i sześć miesięcy, nauczając u nich Słowa Bożego.      Dz 15,35

12. A gdy Gallion był prokonsulem* Achai, powstali jednomyślnie Żydzi przeciwko Pawłowi i przyprowadzili go przed sędziowski tron, mówiąc:

* gr.: anthypateuo - por. Dz 13,7 przypis *

13. Ten człowiek namawia ludzi, żeby służyli Bogu wbrew* Prawu.

* lub: niezgodnie

14. A gdy Paweł miał zamiar otworzyć usta, Gallion powiedział do Żydów: O Żydzi! Gdyby rzeczywiście to było jakieś bezprawie lub jakieś niegodziwe przestępstwo, cierpliwie bym wysłuchał tej sprawy*.

* lub: co do słowa

15. Lecz jeśli jest spór o słowa i o imiona, i o wasze Prawo, sami to rozpatrzcie*; albowiem ja nie chcę być sędzią tych spraw.      Dz 23,29; Mt 27,24; 1Tm 1,4

* dosłownie: przyglądnijcie się

16. I przepędził ich sprzed sędziowskiego tronu*.

* gr.: bema - krzesło, trybuna, tron sędziowski

17. A wszyscy Grecy pochwycili Sostenesa, przełożonego synagogi* i bili go przed sędziowskim tronem, a Galliona nic to nie obchodziło.      Mk 5,36; 1Kor 1,1

* gr.: archisynagogos - przewodniczący synagogi

18. A Paweł pozostał tam jeszcze przez wiele dni i gdy pożegnał się z braćmi, odpłynął do Syrii, a z nim Pryscylla i Akwila. W Kenchreach ogolił sobie głowę, bo uczynił ślub*.      Dz 21,24

* tj. ślub nazyreatu - por. Lb 6,1-27

19. I przybył do Efezu, i tam ich pozostawił, a sam wszedł do synagogi i rozprawiał* z Żydami.      Dz 17,2

* gr.: dialegomai - dyskutować, wykładać

20. A gdy oni prosili, aby u nich został przez dłuższy czas, nie zgodził się,

21. Ale pożegnał się z nimi i powiedział: Niewątpliwie, trzeba mi nadchodzące święto obchodzić w Jerozolimie; lecz znów do was wrócę, za wolą* Boga. I odpłynął z Efezu.      Jk 4,15; Rz 16,5; 2Kor 13,11

* lub: chceniem, upodobaniem

22. A gdy przybył do Cezarei, wstąpił i pozdrowił zbór*, i zszedł do Antiochii;

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zbór, zebranie publiczne

23. I pozostał tam przez pewien czas, i gdy wyszedł, przeszedł kolejno krainę galacką i Frygię, umacniając* wszystkich uczniów.

* gr.: episteridzo - utwierdzić dodatkowo, wzmocnić bardziej

24. A do Efezu przyszedł pewien Żyd, o imieniu Apollos, rodem z Aleksandrii, człowiek wymowny, biegły* w Pismach.      Dz 19,1; 1Kor 16,12; Dz 7,22

* dosłownie: mocny

25. Ten był pouczony o drodze Pana, a pałając w duchu, mówił i nauczał dokładnie* o Panu, wiedząc tylko o chrzcie** Jana.      Sdz 2,22; Iz 40,3; Dz 1,22; Dz 3,10; Dz 19,9; Dz 19,23; Mt 21,25; Mk 1,3

* lub: skrupulatnie, ściśle; ** lub: zanurzeniu

26. I zaczął śmiało* mówić w synagodze. A gdy usłyszeli go Akwila i Pryscylla, wzięli go ze sobą i dokładniej wyłożyli** mu drogę Bożą.

* gr.: parresiadzomai - mówić z ufną odwagą; ** gr.: ektithemi - wystawić na zewnątrz, wyłożyć na pokaz, odsłonić, przedstawić, w przenośni - wyjaśnić

27. A gdy chciał iść do Achai, bracia napisali do uczniów, zachęcając, aby go przyjęli; i gdy tam przyszedł, wiele pomagał tym, którzy uwierzyli dzięki łasce Bożej.

28. Zdecydowanie* bowiem zbijał twierdzenia Żydów, publicznie wykazując z Pisma, że Jezus jest Mesjaszem**.      1Kor 15,3-4; Tt 1,9

* gr.: eutonos - z siłą, gwałtownie, intensywnie; ** gr.: christos

↑↑

Rozdział 19

1. I stało się, gdy Apollos był w Koryncie, że Paweł przeszedł wyżynne części i zszedł do Efezu; i znalazł jakichś* uczniów,      Dz 15,1; Ga 2,4

* lub: pewnych

2. I powiedział do nich: Czy otrzymaliście Ducha Świętego, gdy uwierzyliście? A oni mu powiedzieli: Nawet nie usłyszeliśmy, że jest dany Duch Święty.      Dz 8,15; Dz 11,15; J 7,39; Ef 1,13

3. I powiedział do nich: W co więc zostaliście ochrzczeni*? A oni powiedzieli: W chrzcie Jana.      Mt 21,25; Mk 1,4

* lub: zanurzeni

4. Paweł więc powiedział: Jan wprawdzie chrzcił chrztem upamiętania, mówiąc ludowi, aby uwierzyli w Tego, który idzie po nim, to jest w Mesjasza – Jezusa.      J 1,27; Dz 20,21

5. A gdy to usłyszeli, dali się ochrzcić w imię Pana Jezusa.      Dz 2,38; Dz 8,16; Mt 28,19; 1Kor 1,13

6. I gdy Paweł nałożył na nich ręce, zstąpił* na nich Duch Święty, tak że jedni mówili językami, a inni prorokowali.      Kpł 4,15; Kpł 24,14; Dz 8,17; 1Tm 5,22; 2Tm 1,6

* dosłownie: przyszedł

7. A było tych wszystkich mężczyzn około dwunastu.      Dz 13,12

8. A gdy wszedł do synagogi, śmiało* mówił przez trzy miesiące, rozprawiając i przekonując o Królestwie Boga.      Dz 1,3; Dz 8,12; 1Kor 4,20; Rz 14,17

* lub: otwarcie, z ufną odwagą - por. Dz 18,26 przypis *

9. A gdy niektórzy zatwardzali się i nie okazywali posłuszeństwa*, źle mówiąc wobec wielu o drodze Pana, odstąpił od nich i odłączył uczniów, i codziennie rozprawiał** w szkole niejakiego Tyranosa.      2Kor 6,17; 2J 1,10

* gr.: apeitheo - odmówić wiary, być nieposłusznym, nie dawać się przekonać, nie stosować się do; ** gr.: dialegomai - dyskutować, wykładać

10. A działo się to przez dwa lata, tak że wszyscy mieszkający w Azji usłyszeli Słowa Pana Jezusa, Żydzi i Grecy.      Rz 10,18

11. A niezwykłe dzieła mocy* Bóg czynił przez ręce Pawła,      Rz 15,19; 2Kor 12,12; Hbr 2,4

* lub: cuda

12. Tak że nawet chustki albo przepaski, które dotknęły jego ciała* były przynoszone na chorych, i odstępowały od nich choroby, a złe duchy wychodziły z nich.

* dosłownie: skóry

13. A niektórzy z wędrownych egzorcystów żydowskich, podejmowali się wzywać* imienia Pana Jezusa nad tymi, co mieli złego ducha, mówiąc: Poprzysięgamy** was na Jezusa, którego głosi Paweł.

* dosłownie: wołać po imieniu; ** gr.: horkidzo - zmusić do złożenia przysięgi, uroczyście błagać

14. A było niejakich siedmiu synów Scewy, Żyda, arcykapłana, którzy to czynili.

15. A w odpowiedzi, zły duch rzekł: Jezusa znam* i wiem** o Pawle, natomiast wy kim jesteście?

* gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, wejść w bliską relację; ** gr.: epistamai - być z czymś zapoznanym, skupić uwagę na czymś, skupić swój umysł, wiedzieć

16. I rzucił się na nich człowiek, w którym był zły duch, i zapanował* nad nimi, okazał wobec nich taką siłę, że nadzy i poranieni wybiegli z tego domu.      Łk 11,21

* lub: zwyciężył

17. I stało się to znane wszystkim, Żydom i Grekom, którzy mieszkali w Efezie; i padł strach na nich wszystkich, a imię Pana Jezusa było wywyższane.

18. I wielu z tych, którzy uwierzyli, przychodziło, wyznając i oznajmiając* swoje praktyki.      Prz 28,13

* gr.: anangello - podawać do publicznej wiadomości

19. A wielu z tych, którzy zajmowali się magią, poznosiło swoje zwoje, i paliło je wobec wszystkich; obliczono ich wartość i stwierdzono*, że wynosiła ona pięćdziesiąt tysięcy srebrnych** drachm.      1Sm 28,7

* lub: odkryto; ** tj. wartość 50000 owiec, 2 lata pracy 1000 pracowników rolnych

20. Tak dzięki mocy* Słowo Pana rozszerzało się i umacniało.      Iz 55,11; Dz 6,7

* lub: mocy Pana

21. A gdy się to dokonało, Paweł postanowił* w duchu, przejść przez Macedonię i Achaję, i pójść do Jerozolimy, mówiąc: Potem, gdy tam będę, muszę też Rzym zobaczyć.      Rz 1,13

* gr.: tithemi - ustanowić, kłaść, umieszczać, położyć, zrobić

22. Wysłał więc do Macedonii dwóch z usługujących mu, Tymoteusza i Erasta, sam zatrzymał się jakiś czas w Azji.

23. A w tym czasie powstało niemałe zamieszanie* z powodu** drogi Pana.      Dz 24,14; Dz 24,22

* lub: wrzawa, wzburzenie (umysłu); ** dosłownie: co do - gr.: peri

24. Albowiem pewien złotnik, o imieniu Demetriusz, który wyrabiał ze srebra świątynki* Artemidy i przynosił rzemieślnikom niemały zysk,

* tj. srebrne

25. Zgromadził ich i innych o pokrewnym rzemiośle i powiedział: Mężowie! Wiecie, że z tego zajęcia* mamy swój dobrobyt.

* lub: trudu

26. A widzicie i słyszycie, że nie tylko w Efezie, ale prawie w całej Azji ten Paweł przekonał i odwrócił* wielkie rzesze, mówiąc, że nie są bogami ci, którzy są uczynieni rękami**.      Ps 135,15; Iz 44,10; Dz 17,29

* dosłownie: przeniósł, usunął z urzędu, o zmianie sytuacji lub miejsca; ** dosłownie: przez ręce

27. Grozi nam niebezpieczeństwo, że nie tylko nasz dział* pójdzie w poniewierkę, ale i świątynia wielkiej bogini Artemidy zacznie być poczytywana za nic, a także zostanie odarta ze swojej wielkości ta, którą czci cała Azja i cały zamieszkały świat**.      Mt 23,14; 1Tm 6,5

* domyślnie: rzemiosło; ** gr.: oikoumene - mieszkańcy ziemi, cała zamieszkała ziemia, świat

28. Gdy to usłyszeli, będąc pełni gniewu, zaczęli krzyczeć, mówiąc: Wielka jest Artemida Efeska*!      1Sm 5,3; Iz 41,5; Jr 50,38

* tj. żeńskie bóstwo ludów azjatyckich - fenicka Astarte, rzymska Diana

29. I całe miasto zostało napełnione wrzawą, i ruszyli jednomyślnie na plac teatralny, porywając Gajusa i Arystarcha, Macedończyków, towarzyszy podróży Pawła.

30. A gdy Paweł chciał wejść między lud, nie pozwolili mu uczniowie.

31. A niektórzy też z zarządców* Azji, będąc mu życzliwi**, posłali do niego, prosząc, aby nie udawał się na plac teatralny.

* gr.: asiarches - wysoki urzędnik rzymskiej prowincji Azji; ** gr.: filos - przyjazny, kochający, życzliwy - tu: jako rzeczownik

32. Różni zatem różne rzeczy krzyczeli; bowiem w tym zgromadzeniu był zamęt, a większość* nie wiedziała, z jakiej przyczyny się zebrali.

* gr.: pleion - większość, większa część, górujący

33. I wywlekli z tłumu Aleksandra, bo go wypchnęli Żydzi; Aleksander natomiast, skinął ręką i chciał się bronić przed ludem.

34. Lecz gdy poznali, że jest Żydem, podniósł się jeden głos ze wszystkich ust, krzyczących prawie przez dwie godziny: Wielka jest Artemida Efeska!      1Krl 18,26; Rz 2,22

35. Wtedy pisarz uspokoił tłum, mówiąc: Mężowie Efezjanie! Kto z ludzi nie wie, że miasto Efez opiekuje się świątynią wielkiej bogini Artemidy i posągiem, który spadł od Zeusa?

36. A ponieważ jest to niezaprzeczalne, trzeba, żebyście się uspokoili i nie czynili nic pochopnie.      Prz 14,29; Prz 25,8; Dz 5,35

37. Albowiem przyprowadziliście tych mężów, którzy nie są ani świętokradcami, ani bluźniercami waszej bogini.

38. Jeśli więc rzeczywiście Demetriusz, a razem z nim rzemieślnicy, mają przeciwko komuś sprawę, to są sądy na agorze i są prokonsulowie*; niech jedni drugich oskarżają.

* gr.: anthypatos - rzymski namiestnik senackiej prowincji konsularnej

39. Jeśli natomiast żądacie czegoś innego, niech rozstrzygnie się to na zgodnym z prawem zgromadzeniu*.

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zebranie

40. Narażamy* się bowiem na niebezpieczeństwo oskarżenia o dzisiejsze rozruchy, gdyż nie ma żadnego powodu, z którego będziemy mogli zdać sprawę co do tego zbiegowiska.

* gr.: kindyneuo - narażać się, być w niebezpieczeństwie

41. I gdy to powiedział, rozwiązał zgromadzenie*.

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zebranie

↑↑

Rozdział 20

1. A gdy ustał już zamęt, Paweł przywołał do siebie uczniów i pożegnał się z nimi, i wyszedł stamtąd, aby udać się do Macedonii.

2. A przechodząc przez tamte regiony, zachęcając ich niejednym* słowem, przyszedł do Grecji.

* gr.: polys - liczny, obfity, wielki

3. Tam też spędził trzy miesiące; a ponieważ Żydzi uczynili spisek, gdy miał płynąć do Syrii, postanowił powrócić przez Macedonię.

4. A towarzyszył mu aż do Azji Sopater Berejczyk, a z Tesaloniczan Arystarch i Sekundus, i Gajusz z Derbe, i Tymoteusz, a z Azji Tychikus i Trofim.

5. Ci poszli naprzód i oczekiwali na nas w Troadzie.

6. A my po dniach Przaśników odpłynęliśmy z Filippi, a piątego dnia przybyliśmy do nich do Troady, gdzie spędziliśmy siedem dni.

7. A pierwszego dnia po sabacie*, gdy uczniowie zgromadzili się by łamać chleb, Paweł rozprawiał z nimi, zamierzając odejść następnego dnia, przeciągnął tę mowę aż do północy.      1Kor 16,2; Dz 2,42; 1Kor 11,20

* tj. w niedzielę

8. A było wiele lamp w sali na piętrze, gdzie byli zgromadzeni.

9. Wówczas pewien młodzieniec, o imieniu Eutychos, siedząc na oknie, zmorzony głębokim snem, gdy Paweł tak długo wykładał, pogrążony we śnie spadł na dół z trzeciego piętra i został podniesiony martwy.

10. A Paweł zszedł na dół, przypadł do niego, objął go i powiedział: Nie czyńcie zgiełku, bo jego dusza jest nadal w nim.

11. A gdy wszedł na górę, złamał chleb i skosztował, i jeszcze długo z nimi rozmawiał, aż do świtu – i tak odszedł.

12. I przyprowadzili tego chłopca żywego, i doznali niemałej zachęty.

13. Natomiast my wcześniej przyszliśmy na okręt i wypłynęliśmy do Assos, aby stamtąd zabrać Pawła; bowiem tak rozporządził, sam zamierzając iść pieszo*.

* tj. ok. 32 km

14. A gdy się z nami spotkał w Assos, zabraliśmy go i przybyliśmy do Mityleny.

15. I odpłynęliśmy stamtąd następnego dnia, i przybyliśmy naprzeciw Chios, a na drugi dzień przypłynęliśmy do Samos, i pozostaliśmy w Trogillium, nazajutrz przybyliśmy do Miletu.      Dz 2,1; 1Kor 16,8

16. Albowiem Paweł postanowił minąć Efez, aby nie przyszło mu tracić czasu w Azji; albowiem śpieszył się, aby jeśli to możliwe, na dzień Pięćdziesiątnicy być w Jerozolimie.

17. A z Miletu posłał do Efezu i przywołał do siebie starszych zboru.      Dz 20,28; Tt 1,5

18. A gdy przyszli do niego, powiedział im: Wy od pierwszego dnia, gdy przyszedłem do Azji wiecie, jak z wami cały ten czas byłem,      Dz 19,10; 2Kor 1,12; 1Tes 1,5

19. Służąc Panu z całą pokorą wśród wielu łez i prób, które na mnie przychodziły z powodu spisków żydowskich,      J 12,26; Ga 1,10

20. Jak nie powstrzymałem się, aby oznajmiać wam i nauczyć was, zarówno publicznie jak i po domach tego, co pożyteczne,

21. Wydając świadectwo* Żydom i Grekom o upamiętaniu wobec Boga i o wierze w Pana naszego, Jezusa Mesjasza.      Dz 5,31; Dz 11,18; Łk 15,7; Łk 24,47; Hbr 6,1

* gr.: diamartyromai - zaświadczyć o czymś uroczyście, sprawiać, aby uwierzono

22. I oto teraz ja, związany w duchu*, idę do Jerozolimy, nie wiedząc co mnie w niej spotka**;

* lub: Duchem; ** dosłownie: co w niej wyjdzie mi na spotkanie

23. Oprócz tego, że Duch Święty co miasto poświadcza*, mówiąc, że czekają mnie więzy i ucisk.

* lub: zaświadcza, składa świadectwo

24. Lecz o swoim życiu* nie mówię ani jednego słowa**, ani go sobie nie cenię, bylebym tylko z radością dokończył swój bieg i służbę, którą otrzymałem od Pana Jezusa, żeby świadczyć o Ewangelii łaski Boga.

* lub: duszy; ** nie uważam mojego życia za warte jednego słowa

25. A oto teraz ja wiem, że już więcej nie zobaczycie mojego oblicza wy wszyscy, wśród których przeszedłem, ogłaszając* Królestwo Boże.

* gr.: kerysso - być heroldem, ogłaszać jak herold

26. Dlatego świadczę wam w dzisiejszym dniu, że jestem nieskalany* niczyją krwią.

* dosłownie: jestem czysty od krwi wszystkich

27. Nie powstrzymywałem się bowiem od* oznajmienia wam całego planu** Boga.      Sdz 20,18

* dosłownie: nie; ** lub: postanowienia, zamysłu

28. Uważajcie więc na siebie samych i na całe stadko, w którym was Duch Święty ustanowił biskupami*, abyście paśli** zbór Boga, nabyty*** własną Jego krwią.      1Tm 3,1; Tt 1,7

* dosłownie: doglądający, nadzorca; ** gr.: poimano - wyprowadzić na pastwisko, paść, żywić; *** lub: zdobyć dla siebie

29. Ja bowiem wiem to, że po moim odejściu wejdą do was wilki drapieżne, nie oszczędzając* stadka.      Mt 7,15; J 10,12

* gr.: feidomai - powstrzymywać się od czegoś, oszczędzać w sensie nie niszczyć

30. I spośród was samych powstaną mężowie, mówiący rzeczy przewrotne, aby pociągnąć za sobą uczniów.      Ez 22,27

31. Dlatego czuwajcie, pamiętając, że przez trzy lata nocami i dniami nie przestawałem* ze łzami napominać** każdego*** z was.      Mt 13,25; Łk 21,36

* lub: nie powstrzymywałem się; ** dosłownie: kłaść do rozumu, nauczać; *** dosłownie: każdego jednego

32. A teraz, bracia, powierzam was Bogu i słowu Jego łaski*, które jest w stanie zbudować i dać wam dziedzictwo między wszystkimi uświęconymi**.      Dz 14,23

* gr.: charis - życzliwość, przychylność, łaska; ** dosłownie: którzy są uświęceni - gr.: hagiadzo - por. Mt 6,9 przypis *

33. Srebra, ani złota, ani niczyjego odzienia nie pożądałem*;

* lub: pragnąłem usilnie

34. Sami przecież wiecie, że moim potrzebom* i tych, którzy są ze mną, służyły** te ręce.

* gr.: chreia - potrzeba, bieda - Dz 4,35 przypis *; ** gr.: hyperetes - wioślarz - niewolnik z najniższego pokładu, podwładny, sługa, niosący pomoc

35. We wszystkim wam pokazałem, że tak trudząc się, należy pomagać słabym i pamiętać o Słowach Pana Jezusa, bo to On powiedział: Bardziej błogosławione* jest dawać niż brać.      Łk 14,12-14

* dosłownie: błogosławiony - Mt 5,3 przypis *

36. A gdy to powiedział, padł na swoje kolana i pomodlił się z nimi wszystkimi.      Dz 9,40

37. Wtedy wszyscy wybuchnęli* wielkim** płaczem, i rzucając się Pawłowi na szyję, całowali go,

* dosłownie: wtedy stał się; ** gr.: hikanos - odpowiedni, zdatny, wystarczający (liczebnie)

38. Odczuwając ból* najbardziej z powodu słowa, które powiedział, że już więcej nie mają widzieć jego oblicza. I odprowadzili go na statek.

* lub: martwić się, doznawać bólu, być w udręce

↑↑

Rozdział 21

1. A gdy stało się, że odpłynęliśmy* rozstając** się z nimi, płynęliśmy prostym kursem i przybyliśmy na Kos, a następnego dnia na Rodos, a stamtąd do Patary,      1Tes 2,17

* dosłownie: wyprowadzono nas (z portu); ** odciągnąć, oderwać

2. A gdy znaleźliśmy statek płynący do Fenicji, wsiedliśmy na niego i odpłynęliśmy.

3. Ukazał się nam Cypr, zostawiliśmy go po lewej stronie, płynąc do Syrii i przybyliśmy* do Tyru; tam bowiem statek miał wyładować towar.

* dosłownie: byliśmy prowadzeni w dół

4. A gdy odnaleźliśmy uczniów, pozostaliśmy tam przez siedem dni; a ci mówili Pawłowi za sprawą* ducha, aby nie udawał się do Jerozolimy.      Dz 28,14

* gr.: dia - przez, z powodu, dzięki

5. Gdy więc skończyły się dni naszego pobytu, wyruszyliśmy i szliśmy odprowadzani przez wszystkich z żonami i z dziećmi aż poza miasto; uklękliśmy na wybrzeżu i pomodliliśmy się.

6. A gdy pożegnaliśmy się nawzajem, weszliśmy na statek, a oni wrócili do swoich.

7. A my, kończąc żeglugę z Tyru, przypłynęliśmy do Ptolemaidy, gdzie pozdrowiliśmy* braci, pozostając u nich przez jeden dzień.

* gr.: aspadzomai - przyjąć z radością, dobrze życzyć, witać

8. A nazajutrz my, którzy byliśmy z* Pawłem, wyszliśmy i przyszliśmy do Cezarei, i gdy weszliśmy do domu Filipa Ewangelisty**, który był jednym z siedmiu, zostaliśmy u niego.      Dz 6,5; Ef 4,11; 2Tm 4,5

* dosłownie: przy, tuż obok; ** gr.: euangelistes - herold przynoszący radosną nowinę

9. A ten miał cztery córki, panny*, które prorokowały.      Wj 15,20; Dz 2,17

* lub: dziewice

10. A gdy tam pozostawaliśmy przez szereg dni, przyszedł z Judei pewien* prorok, o imieniu Agabus.      Dz 28,17

* gr.: tes - pewien, jakiś

11. Ten przyszedł do nas, i gdy wziął pas Pawła, związał sobie zarówno ręce i nogi, i powiedział: To mówi Duch Święty: Męża, którego jest ten pas, tak zwiążą w Jerozolimie Żydzi, i wydadzą go w ręce pogan.

12. A gdy to usłyszeliśmy, prosiliśmy, i my i miejscowi, aby nie szedł do Jerozolimy.

13. Paweł natomiast odpowiedział: Co czynicie, płacząc i łamiąc* moje serce? Ja bowiem jestem gotów, nie tylko być związany, ale i umrzeć w Jerozolimie dla imienia Pana Jezusa.

* gr.: synthrypto - kruszyć, łamać na kawałki, miażdżyć

14. A gdy nie dał się przekonać, ucichliśmy*, mówiąc: Niech się stanie wola Pana.      Mt 6,10; Mt 26,39; Jk 4,15

* gr.: hesychadzo - zachować spokój, zamilknąć, być cicho, zaprzestać pracy - 1Tm 2,11 - gr. hesychia

15. A po upływie tych dni, przygotowaliśmy się do podróży i poszliśmy do Jerozolimy.

16. A szli z nami także uczniowie z Cezarei, prowadząc nas do pewnego Cypryjczyka, Mnazona, już od dawna* ucznia, u którego mieliśmy zostać ugoszczeni.      Rz 16,7; Dz 10,24

* gr.: archaios - od początku, dawny, prastary, l.mn. - praojcowie

17. A gdy znaleźliśmy się w Jerozolimie, bracia przyjęli nas z radością.      Dz 20,17

18. A nazajutrz wszedł Paweł razem z nami do Jakuba, gdzie byli obecni wszyscy starsi.

19. I gdy ich pozdrowił, opowiedział im po kolei, co Bóg uczynił wśród pogan przez jego służbę*.

* gr.: diakonia - służba, posługiwanie innym

20. Oni słysząc to, oddali chwałę Panu; powiedzieli mu także: Widzisz, bracie, jak wiele jest dziesiątków tysięcy* Żydów, którzy uwierzyli, a wszyscy pozostają gorliwi** wobec Prawa.      Dz 2,41; Rz 10,2

* dosłownie: miriad - 1 miriada - 10 tys.; ** gr.: dzelotes - gorliwiec, zapaleniec, zagorzały zwolennik

21. O tobie jednak dowiedzieli* się, że uczysz odstępstwa od Mojżesza wszystkich Żydów, którzy są między poganami, mówiąc, aby nie obrzezywali dzieci i nie zachowywali naszych zwyczajów.

* lub: byli pouczeni, poinformowani

22. Co więc począć*? Na pewno muszą** się licznie zgromadzić, bo usłyszą, że przyszedłeś.

* dosłownie: jest; ** gr.: dei - jest konieczne, trzeba, musieć

23. Dlatego uczyń to, co ci mówimy: Są tutaj czterej mężczyźni, na których ciąży* ślub**;      Lb 6,5; Lb 6,18

* dosłownie: mają na sobie; ** tj. ślub nazyreatu

24. Weź* ich**, daj się oczyścić z nimi i ponieś za nich koszty, aby ostrzygli głowy; i poznają wszyscy, że to, co o tobie się dowiedzieli, nic nie znaczy, lecz ty sam trzymasz się linii***, przestrzegając Prawa.      Dz 24,18

* gr.: paralambano - przyjąć, uznać, wziąć dla siebie; ** dosłownie: tych; *** iść prosto, iść w szeregu jak maszerujący żołnierz

25. Co do tych natomiast, którzy uwierzyli z pogan, napisaliśmy, po rozsądzeniu*, by niczego takiego nie zachowywali, by oni tylko wystrzegali się tego, co ofiarowane bożkom i krwi, i tego, co uduszone, i nierządu.

* gr.: krino - decydować, postanawiać, ogłosić sąd, wydać wyrok

26. Wtedy Paweł wziął z sobą owych mężczyzn, poddał się z nimi następnego dnia oczyszczeniu i wszedł do świątyni, zapowiadając wypełnienie dni oczyszczenia, dopóki za każdego z nich nie została złożona* ofiara.      Lb 6,13; Lb 19,6

* dosłownie: przyniesiona, przyprowadzona

27. A gdy miało się wypełnić te siedem dni, pewni Żydzi z Azji, widząc go w świątyni, wzburzyli cały lud i pochwycili* go w swoje ręce,      Dz 4,3; Dz 5,18

* idiom: narzucili na niego swoje ręce

28. Krzycząc: Mężowie Izraelici, pomóżcie! Oto jest człowiek, który przeciwko ludowi i Prawu, i temu miejscu wszystkich i wszędzie naucza; nadto jeszcze i Greków wprowadził do świątyni* i zanieczyścił to święte miejsce.

* gr.: hieron - święte miejsce, świątynia jako całość

29. Przedtem bowiem widywali z nim w mieście Trofima z Efezu, o którym sądzili, że go Paweł wprowadził do świątyni.

30. I poruszyło się całe miasto, i powstało zbiegowisko ludu; pojmali Pawła i wywlekli go na zewnątrz świątyni, i natychmiast bramy zostały zamknięte.

31. A gdy usiłowali* go zabić, doszła wieść do dowódcy** kohorty***, że wzburzona jest cała Jerozolima;

* dosłownie: szukali, dążyli do; ** gr.: chiliarchos - dowódca tysiąca żołnierzy; *** tj. rzymska jednostka taktyczna około 600 osób = 1/10 legionu

32. Ten natychmiast wziął ze sobą żołnierzy i setników, i przybiegł do nich. A oni, widząc dowódcę i żołnierzy, zaprzestali bić Pawła.

33. Wtedy dowódca przybliżył się, pojmał go i kazał związać dwoma łańcuchami, i wypytywał się, kim jest i co zrobił?

34. A każdy coś innego wołał w tłumie; nie mogąc dowiedzieć się nic pewnego z powodu wrzawy, rozkazał by zaprowadzono go do twierdzy*.      Dz 19,32; Dz 22,30

* tj. koszary wojskowe w twierdzy Antonia we wsch. części murów Jerozolimy - miejsce stacjonowania oddziałów rzymskich

35. A gdy stał na schodach, doszło do tego, że żołnierze musieli go nieść z powodu naporu* ludu;

* gr. bia - siła fizyczna, moc, gwałt, przemoc

36. Podążało bowiem za nim mnóstwo ludu, wołając: Precz* z nim!      Łk 23,18; J 19,15

* lub: zabij go

37. A Paweł, gdy miał być wprowadzony do twierdzy, powiedział do dowódcy: Czy wolno mi powiedzieć coś do ciebie? A on powiedział: Znasz grecki?      Dz 6,1; Dz 11,20

38. Nie jesteś zatem tym Egipcjaninem, który niedawno* wzniecił zamieszki i wyprowadził na pustynię cztery tysiące nożowników**?      Mt 5,31; Dz 5,36-37

* dosłownie: przed tymi dniami; ** gr.: sikarios - skrytobójca noszący sztylet pod płaszczem

39. A Paweł powiedział: Ja w rzeczywistości* jestem Żydem, człowiekiem z Tarsu, obywatelem znacznego miasta w Cylicji; proszę cię zatem, pozwól mi mówić do ludu.

* gr. partykuła wzmacniająca - men - istotnie, prawdziwie

40. A gdy ten pozwolił, Paweł, stojąc na schodach, dał znak ręką ludowi. A gdy nastała wielka cisza, przemówił do nich w języku* hebrajskim, mówiąc:

* gr.: dialektos - dialekt, język

↑↑

Rozdział 22

1. Mężowie bracia i ojcowie! Posłuchajcie teraz mojej wobec was obrony*.

* gr.: apologia - obrona przed atakiem z zewnątrz

2. A gdy usłyszeli, że do nich przemawia w języku hebrajskim*, jeszcze bardziej się uciszyli. I mówił:      Dz 21,40; Obj 9,11; Obj 16,16

* ewidentne świadectwo, że j. hebrajski był w powszechnym użyciu

3. Ja wprawdzie jestem Żydem, mężem urodzonym w Tarsie w Cylicji, lecz wychowanym w tym mieście u stóp Gamaliela; wykształconym dokładnie według ojczystego Prawa, będąc* gorliwym** wobec Boga, jakimi i wy wszyscy dzisiaj jesteście,

* gr.: hyparcho - być w swej istocie stałym, bez zmian; ** gr.: dzelotes - gorliwiec, zapaleniec, zagorzały zwolennik

4. Tym, który prześladował tę Drogę* aż do kary śmierci, wiążąc i wydając do więzień zarówno mężczyzn, jak i kobiety,      Dz 8,3; Dz 26,9

* tj. o kroczeniu drogą za Panem

5. Jak i o tym zaświadczy arcykapłan i cała rada starszych*; od których też wziąłem listy do braci w Damaszku, szedłem tam z zamiarem, by i tych, którzy tam byli, związanych, przyprowadzić do Jerozolimy, aby zostali ukarani.

* gr.: presbyterion - starszyzna, grono starszych

6. Lecz oto co mi się stało, gdy byłem w drodze* i przybliżałem się do Damaszku: Około południa nagle otoczyła mnie blaskiem wielka światłość z nieba.      Dz 26,13

* gr.: poreuomai - iść, udawać się, podróżować na zwierzęciu

7. Upadłem też na ziemię i usłyszałem głos mówiący do mnie: Saulu! Saulu! Dlaczego mnie prześladujesz?      Mt 25,45; 1Kor 12,26

8. A ja odpowiedziałem: Kim jesteś, Panie? Powiedział też do mnie: Ja jestem Jezus Nazarejczyk, którego ty prześladujesz.

9. A ci, którzy byli ze mną, wprawdzie widzieli światłość i zlękli się, ale głosu do mnie mówiącego, nie zrozumieli*.      Dz 9,7

* gr.: akouo z biernikiem oznacza słyszeć, lecz nie rozumieć tego, co jest mówione - Mk 4,33

10. I powiedziałem: Co mam czynić, Panie? A Pan powiedział do mnie: Wstań! Idź do Damaszku, a tam ci powiedzą o wszystkim, co ci wyznaczono*, abyś uczynił.      Dz 2,37; Dz 16,30

* gr.: tasso - wyznaczyć miejsce, wyznaczyć, mianować

11. Ponieważ nic nie widziałem od blasku chwały tego światła, przyszedłem do Damaszku, prowadzony za rękę przez tych, którzy byli razem ze mną.      1Tm 3,7; Hbr 11,2; 3J 1,12

12. A niejaki Ananiasz, mąż pobożny według* Prawa, który otrzymał dobre świadectwo** od wszystkich Żydów tam mieszkających,

* gr.: kata - zgodnie, według; ** gr.: martyreo - być naocznym świadkiem, być męczennikiem, mieć dobrą opinię - tu: poświadczanym

13. Przyszedł do mnie, stanął obok i powiedział do mnie: Saulu, bracie, przejrzyj*! I ja w tej chwili** spojrzałem na niego.      Dz 9,18

* lub: zacząć widzieć ponownie; ** gr.: hora - czas, godzina, pora

14. A on powiedział: Bóg ojców naszych już wcześniej swą* ręką wybrał cię dla siebie**, abyś poznał Jego wolę i abyś oglądał Sprawiedliwego, i usłyszał głos z Jego ust.      J 15,16

* lub: z góry wybrał ciebie swoją ręką; ** lub: sobie

15. Gdyż będziesz Mu świadkiem wobec wszystkich ludzi – tego, co widziałeś i słyszałeś.      Dz 1,22; Dz 10,39; Łk 24,48; J 15,27

16. A teraz czemu zwlekasz? Wstań, ochrzcij się i obmyj z siebie twoje grzechy, wezwawszy* imienia Pana.      Ps 105,1; Ps 116,4; Dz 2,38; Rz 10,13; 1Kor 6,11

* lub: przywoławszy do siebie

17. I stało się potem, gdy wróciłem do Jerozolimy i modliłem się w świątyni, że byłem* w uniesieniu**.

* dosłownie: stać się ja; ** gr.: ekstasis - zmiana stanu umysłu, ekstaza, uniesienie

18. I zobaczyłem Go mówiącego do mnie: Pośpiesz* się i wyjdź szybko z Jerozolimy, ponieważ nie przyjmą od ciebie świadectwa o mnie.

* gr.: speudo - spieszyć się, ponaglać

19. A ja powiedziałem: Panie! Oni wiedzą, że to ja byłem tym, który wtrącał* do więzienia i biczował** po synagogach wierzących w Ciebie;      Dz 8,3; Dz 22,4-5; Dz 26,10

* gr.: fylakidzo - wtrącać do strażnicy, uwięzić; ** gr.: dero - chłostać

20. I gdy była wylewana krew Szczepana, Twojego świadka, ja sam stałem obok i pochwalałem jego zabicie, i strzegłem szat tych, którzy go zabijali.      Dz 7,58-60; Dz 8,1

21. I powiedział do mnie: Idź, bo ja cię wyślę* daleko do pogan.      Dz 13,47; Ga 2,7-8

* gr.: eksapostello - odesłać, posłać dla wykonania zadania

22. I słuchali go aż do tego słowa, i podnieśli swój głos, mówiąc: Zgładź z ziemi takiego, bo nie jest słuszne*, aby miał żyć.

* lub: przyzwoite

23. A gdy oni krzyczeli i zrzucali odzienie, i ciskali piach w powietrze,

24. Dowódca rozkazał prowadzić go do twierdzy*, mówiąc, by przesłuchano go z zastosowaniem chłosty, aby się dowiedzieć, z jakiej przyczyny tak przeciwko niemu wołano.

* tj. koszary wojskowe w twierdzy - por. Dz 21,34 przypis *

25. A gdy go rozciągali i związywali rzemieniami, Paweł powiedział do stojącego obok setnika: Czy wolno wam chłostać* Rzymianina i to bez sądu?      Dz 25,6

* lub: biczować

26. Co słysząc setnik, przystąpił do dowódcy* i oznajmił mu, mówiąc: Bacz, co zamierzasz czynić, albowiem człowiek ten jest Rzymianinem.

* gr.: chiliarchos - dowódca tysiąca żołnierzy

27. A gdy przystąpił dowódca, powiedział do niego: Powiedz* mi, czy ty jesteś Rzymianinem? A on powiedział: Tak.

* dosłownie: mów

28. Dowódca również odpowiedział: Ja za wielką sumę nabyłem to obywatelstwo. A Paweł powiedział: A ja natomiast mam je od urodzenia*.

* dosłownie: zostałem zrodzony (w nim)

29. I natychmiast odstąpili od niego ci, którzy go mieli przesłuchiwać. A dowódca zląkł się, gdy dowiedział się, że jest Rzymianinem, i że kazał go związać.

30. A następnego dnia, chcąc się dokładnie dowiedzieć, o co oskarżają go Żydzi, uwolnił go z więzów i rozkazał przyjść arcykapłanom i całemu Sanhedrynowi, a gdy sprowadził Pawła, postawił go przed nimi.

↑↑

Rozdział 23

1. A Paweł, spojrzał uważnie na Sanhedryn i powiedział: Mężowie bracia! Ja aż do tego dnia z całkowicie dobrym sumieniem przeżyłem* przed Bogiem.      1P 3,16

* gr.: politeuomai - być obywatelem, żyć, korzystać z praw obywatelskich

2. Ale Ananiasz, arcykapłan, rozkazał tym, którzy przy nim stali, uderzać go w twarz*.      J 18,22-23

* dosłownie: w usta

3. Wtedy Paweł powiedział do niego: Bóg, zamierza cię uderzyć*, ściano pobielana**! I ty siedzisz, aby mnie sądzić według Prawa, a rozkazujesz mnie bić wbrew Prawu?      Mt 23,7; Kpł 19,15

* dosłownie: bić; ** idiom: ty obłudniku

4. A ci, którzy tam stali, powiedzieli: Arcykapłanowi Boga złorzeczysz*?

* lub: znieważasz

5. Paweł więc odpowiedział: Nie wiedziałem bracia, że jest to arcykapłan; bo napisano: Nie powiesz źle o przywódcy twojego ludu.

6. A gdy poznał Paweł, że jedna część zgromadzenia jest z saduceuszów, a inna z faryzeuszów, zawołał przed* Sanhedrynem: Mężowie bracia! Ja jestem faryzeuszem, synem faryzeusza; ja za nadzieję i wzbudzenie z martwych jestem sądzony.

* gr.: en - w, na, do

7. A gdy to powiedział, nastał spór między faryzeuszami i saduceuszami*, i stało się rozdwojenie pośród tego mnóstwa.

* brak w mss Byz

8. Albowiem saduceusze mówią, że nie ma powstania z martwych, ani anioła, ani ducha; a faryzeusze wyznają jedno i drugie.

9. Wszczął się więc wielki krzyk. I powstali uczeni w Piśmie z części faryzeuszów, i ostro sprzeciwiali* się, mówiąc: Nic złego nie znajdujemy w tym człowieku; a jeśli Duch albo anioł powiedział coś do niego, obyśmy nie walczyli przeciwko Bogu.      Łk 23,4; J 12,29

* gr.: diamachomai - walczyć do końca, walczyć zaciekle

10. A gdy spór stawał się coraz większy, dowódca obawiając się, aby Paweł nie został przez nich rozszarpany, kazał wojsku zejść, wyrwać go spośród* nich i prowadzić do twierdzy.

* dosłownie: ze środka - gr.: ek mesou - por. Kol 2,14 przypis ***

11. A następnej nocy stanął przy nim Pan i powiedział: Odwagi, Pawle! Jak bowiem zaświadczyłeś o mnie w Jerozolimie, tak też trzeba ci zaświadczyć i w Rzymie.      Ps 109,31

12. A gdy nastał dzień, niektórzy Żydzi zebrali* się i zobowiązując się pod karą klątwy**, mówili, że nie będą ani jeść ani pić, dopóki nie zabiją Pawła.      Iz 8,9; Jr 11,9; Dz 23,21

* gr.: systrefo - skręcić, związać razem, stąd: zawiązać spisek; ** tj. ogłosić siebie jako podlegającego najsurowszej karze Boskiej

13. A było więcej niż czterdziestu tych, którzy uczynili to sprzysiężenie.

14. Przyszli oni* do arcykapłanów i do starszych, mówiąc: Związaliśmy** się klątwą, że niczego nie skosztujemy, póki nie zabijemy Pawła.      Ps 51,1; Iz 3,9; Jr 6,15; Mi 7,3

* dosłownie: którzy; ** dosłownie: przeklęliśmy się klątwą - tj. przeznaczyliśmy się na zagładę

15. Teraz więc wy, razem z Sanhedrynem dajcie znać* dowódcy, aby go jutro przyprowadził do was, jakbyście chcieli dokładniej rozpoznać jego sprawę, a my, zanim się on zbliży, gotowi jesteśmy go zabić.

* gr.: emfanidzo - wystawiać na widok, ukazywać się, ujawniać

16. A gdy usłyszał o tej zasadzce syn siostry Pawła, przybył, wszedł do twierdzy i oznajmił o tym Pawłowi.

17. Paweł więc, przywołał jednego z setników i powiedział: Zaprowadź tego młodzieńca do dowódcy, bo ma mu coś oznajmić.

18. On więc wziął go ze sobą, zaprowadził do dowódcy i powiedział: Paweł więzień, przywołał mnie i prosił, abym przyprowadził do ciebie tego młodzieńca*, który ma ci coś powiedzieć.

* gr.: neanias - młodzieniec, młody człowiek

19. A dowódca wziął go za rękę i odszedł* na osobność, i wypytywał go: O czym masz mi oznajmić?

* gr.: anachoreo - wracać, wycofać się, wyjść

20. A on powiedział: Żydzi postanowili prosić cię, abyś jutro sprowadził Pawła przed Sanhedryn, niby to zamierzając dokładniej wypytywać się o niego;

21. Lecz ty nie daj się im przekonać, bo czeka na niego w zasadzce więcej niż czterdziestu mężów, którzy związali się klątwą*, że ani nie będą jeść ani pić, dopóki go nie zabiją; i teraz są gotowi, czekając na twoje zezwolenie**.      Wj 23,2; Rz 9,3

* tj. ogłosić siebie jako podlegającego najsurowszej karze Boskiej; ** gr.: epangelia - obietnica, ogłoszenie, wezwanie

22. Wtedy dowódca odprawił młodzieńca, nakazując mu: Nikomu nie ujawnij, że mi to oznajmiłeś*.

* gr.: emfanidzo - wystawiać na widok, ukazywać się, ujawniać

23. I wezwał dwóch pewnych setników, i powiedział: Przygotujcie dwustu żołnierzy w drogę aż do Cezarei i siedemdziesięciu jezdnych, i dwustu oszczepników od trzeciej godziny* w nocy;

* tj. od 21 godziny obecnego czasu

24. Kazał też podstawić juczne zwierzęta, aby posadzić na nich Pawła i bezpiecznie zaprowadzić go do namiestnika Feliksa.

25. I napisał list w takiej formie:

26. Klaudiusz Lizjasz najdostojniejszemu namiestnikowi Feliksowi. Pozdrowienie.

27. Tego człowieka, pojmanego przez Żydów, gdy już miał być przez nich zabity, stając przy nim razem z wojskiem, wyrwałem z ich rąk, gdy dowiedziałem się, że jest Rzymianinem*.      Dz 21,33; Dz 22,25

* tj. obywatelem rzymskim

28. A chcąc poznać przyczynę, dla której go oskarżali, przyprowadziłem go przed ich Sanhedryn*;      Dz 22,30

* tj. Najwyższa Rada Żydów składająca się z 71 członków

29. I odkryłem, że jest on oskarżany o rzeczy sporne, dotyczące ich Prawa, lecz nie ma żadnego zarzutu godnego śmierci lub więzienia.      Dz 6,9

30. A gdy mi doniesiono o zasadzce, którą zamierzali uczynić Żydzi na tego człowieka, natychmiast posłałem go do ciebie, nakazując oskarżycielom, aby przed tobą powiedzieli, co mają przeciwko niemu. Bądź zdrów*.

* gr.: erroso - zwyczajowa formuła na zakończenie listu

31. Żołnierze więc zgodnie z tym, jak im rozkazano, wzięli Pawła i prowadzili go nocą do Antypatris*.

* tj. 64 km od Jerozolimy

32. A nazajutrz, pozostawili jezdnych, aby z nim jechali i wrócili do twierdzy.

33. Tamci, gdy przybyli do Cezarei, oddali list namiestnikowi i stawili przed nim Pawła.

34. A namiestnik*, gdy go przeczytał, spytał z jakiej jest prowincji, a gdy dowiedział się, że z Cylicji,      Dz 21,39; Dz 22,3

* gr.: hegemon - przywódca, namiestnik rzymski - legat cesarski

35. Powiedział: Będę cię słuchał, gdy przybędą twoi oskarżyciele. I rozkazał go strzec w pałacu Heroda.      J 18,28-33

↑↑

Rozdział 24

1. A po pięciu dniach przybył arcykapłan Ananiasz ze starszymi i z Tertullusem, retorem prawnym*, którzy przedstawili namiestnikowi zarzuty wobec Pawła.

* gr.: retor - tu: w znaczeniu mówca sądowy, reprezentant prawny

2. A gdy został wezwany, zaczął go Tertullus oskarżać, mówiąc: Dostąpiliśmy dzięki tobie wielkiego pokoju i wszystko pomyślnie się dzieje w tym narodzie z powodu twojej przezorności.

3. Przyjmujemy to zawsze i wszędzie, najdostojniejszy Feliksie, z całą wdzięcznością.

4. Lecz aby ci więcej nie przeszkadzać, proszę, abyś nas w swojej życzliwości, krótko posłuchał.

5. Stwierdziliśmy bowiem, że ten człowiek jest jak zaraza i wywołuje rozruchy między wszystkimi Żydami po całym zamieszkałym świecie, jako przywódca stronnictwa* Nazarejczyków.

* gr.: hairesis - stronnictwo, herezja, wybór

6. On też próbował zbezcześcić świątynię, a my pochwyciliśmy go i chcieliśmy sądzić według naszego Prawa.      J 18,31

7. Lecz dowódca Lizjasz przyszedł i z wielką gwałtownością wyrwał* go z naszych rąk,

* dosłownie: odprowadził, zwłaszcza do więzienia lub na rozprawę

8. Rozkazując jego oskarżycielom* przyjść do ciebie; sam będziesz mógł wypytać** się go o wszystkie te sprawy, o które my go oskarżamy.

* gr.: kategoros - oskarżyciel, nazwa nadana przez rabinów diabłu; ** gr.: anakrino - badać, zgłębiać, dociekać, przesłuchiwać

9. Co też potwierdzili i Żydzi, zapewniając, że tak się te sprawy mają.

10. A Paweł, gdy namiestnik skinął na niego, aby mówił, odpowiedział: Wiedząc, że ty jesteś sędzią tego narodu od wielu lat, bronię się, będąc dobrej myśli odnośnie siebie.

11. A ty możesz sprawdzić*, że nie minęło więcej jak dwanaście dni od czasu, kiedy przyszedłem do Jerozolimy, aby oddać cześć** Bogu;

* dosłownie: poznać; ** gr.: proskyneo - pierwotnie całować czyjąś dłoń w wyrazie szacunku klęknąć, paść na kolana, bić czołem, złożyć hołd

12. I nie znaleźli mnie w świątyni ani w synagogach, ani w mieście, z kimś rozprawiającego, ani wywołującego bunt tłumu;

13. I nie mogą przedstawić dowodów na to, o co mnie teraz oskarżają.

14. To jednak wyznaję przed tobą, że zgodnie z Drogą, którą oni nazywają odszczepieństwem*, tak** służę ojczystemu Bogu, wierząc wszystkiemu co zgodnie z Prawem, i co w Prorokach jest napisane.      Dz 23,6; J 5,28

* gr.: hairesis - stronnictwo, herezja, wybór; ** lub: w ten sposób

15. Mając nadzieję w Bogu, której i oni sami oczekują, że będzie powstanie z martwych sprawiedliwych, a także niesprawiedliwych.

16. W związku z tym sam usilnie zabiegam, abym we* wszystkim miał przed Bogiem i przed ludźmi nienaganne** sumienie.      Rz 2,15

* dosłownie: poprzez; ** gr.: aproskopos - nie powodujący potknięcia, bez zarzutu, nienaganny, niemożliwy do uderzenia

17. A po wielu latach przybyłem, aby mojemu narodowi przynieść dary miłosierdzia* i ofiary.      Dz 11,29-30

* lub: jałmużny

18. Przy których, niektórzy Żydzi z Azji znaleźli mnie oczyszczonego w świątyni, a nie w tłumie lub podczas rozruchów,      Dz 23,29

19. Oni powinni być tu obecni przed tobą, i oskarżać, jeżeli mają coś przeciwko mnie.

20. Albo niech ci to sami powiedzą, czy znaleźli we mnie jakieś bezprawie, gdy stanąłem przed Sanhedrynem,

21. Chyba tylko ten jeden okrzyk*, którym stojąc wśród nich, wykrzyknąłem: Odnośnie powstania z martwych, ja dzisiaj przed wami jestem sądzony.

* dosłownie: głos, dźwięk

22. A gdy Feliks to usłyszał, znając dokładniej to, co dotyczy Drogi*, odroczył ich sprawę, i powiedział: Kiedy przybędzie dowódca Lizjasz, rozpatrzę** te wasze zarzuty.      Pwt 19,18; Dz 16,17; Dz 24,10

* tj. o kroczeniu drogą za Panem; ** gr.: diaginosko - wydać osąd, rozpoznać, wiedzieć dokładnie

23. I rozkazał setnikowi strzec Pawła i zastosować ulgi*, i nie wzbraniać nikomu z jego bliskich mu usługiwać lub przychodzić do niego.

* więźniowie pozostawali na utrzymaniu rodziny

24. A gdy po kilku dniach przyjechał Feliks ze swoją żoną Druzyllą, która była Żydówką, kazał przywołać Pawła, i słuchał go odnośnie wiary w Chrystusa.      Ga 3,26; Kol 1,4; Kol 2,5

25. A gdy on wykładał o sprawiedliwości, i o wstrzemięźliwości*, i o mającym nadejść sądzie, Feliks przestraszony, odpowiedział: Na teraz wystarczy. Odejdź, a gdy znajdę stosowny czas, wezwę ciebie.      1Sm 12,7; Dz 17,2

* gr.: enkrateia - panowanie nad sobą zwłaszcza nad pożądaniami

26. Równocześnie też miał nadzieję, że Paweł da mu pieniądze*, aby go wypuścił; dlatego też tym częściej go wzywał i z nim rozmawiał.

* tj. łapówkę - akt surowo karany w prawie rzymskim

27. A po upływie* dwóch lat, Feliks otrzymał następcę Porcjusza Festusa, chcąc też okazać życzliwość Żydom, Feliks zostawił Pawła w więzieniu.

* dosłownie: a gdy dwulecie zostało wypełnione

↑↑

Rozdział 25

1. A gdy Festus objął* prowincję, po trzech dniach wstąpił** do Jerozolimy z Cezarei.

* dosłownie: zasiadł (na urzędzie); ** Jerozolima leży na górze

2. A stawili się przed nim, przeciwko Pawłowi, arcykapłan i przedniejsi z Żydów, i prosili go,      Dz 25,5

3. Domagając się łaski u niego, aby wezwać go do Jerozolimy; bo mieli zamiar uczynić zasadzkę, aby go zabić w drodze.

4. Ale Festus stanowczo odpowiedział, że Paweł zostaje pod strażą w Cezarei, i że on sam zamierza szybko tam wyruszyć.

5. Niech więc ci z was – mówi – którzy mają znaczenie*, zejdą razem**; a jeśli jest coś niewłaściwego w tym mężu, niech go oskarżają.

* dosłownie: są mocni, zdatni, wybitni; ** Jerozolima leży na górze

6. A przebywając u nich więcej niż dziesięć dni, zszedł* do Cezarei i nazajutrz zasiadł na sędziowskim tronie, i kazał przyprowadzić Pawła.      Dz 18,12; Dz 18,16-17; 2Kor 5,10

* Jerozolima leży na górze

7. A gdy on* przyszedł, obstąpili** go Żydzi, którzy zeszli*** z Jerozolimy, wnosząc wiele ciężkich oskarżeń przeciwko Pawłowi, których nie byli zdolni dowieść,      Mt 5,11; Dz 24,5; Dz 24,13; 1P 4,12; 1P 4,16

* domyślnie: Paweł; ** lub: otoczyli go; *** Jerozolima leży na górze

8. On natomiast bronił* się, mówiąc: Niczym nie zgrzeszyłem ani przeciwko Prawu żydowskiemu, ani przeciwko świątyni, ani przeciwko Cezarowi.      Łk 3,1; J 19,12; J 19,15

* gr.: apologeomai - bronić się, występować w swojej obronie

9. Ale Festus, chcąc okazać życzliwość Żydom, odpowiadając Pawłowi, powiedział: Czy chcesz udać się do Jerozolimy i tam być odnośnie tych zarzutów sądzony przede mną?

10. Ale Paweł powiedział: Przed sądem* Cezara stoję, gdzie powinienem być sądzony; Żydów w niczym nie skrzywdziłem, jak i ty o tym bardzo dobrze** wiesz.

* dosłownie: sędziowskim krzesłem; ** gr.: kallion - lepszy, piękniejszy

11. Jeśli bowiem naprawdę wyrządzam komuś krzywdę* i czynię coś zasługującego na śmierć, nie wzbraniam się umrzeć; ale jeśli nie ma niczego prawdziwego w tym, o co mnie oskarżają, nikt nie może mnie im wydać**; odwołuję się do Cezara.      Łk 23,15; Łk 23,41

* lub: niesprawiedliwość; ** dosłownie: darować, dać w akcie łaski

12. Wtedy Festus, po rozmowie z radą, odpowiedział: Odwołałeś* się do Cezara, pójdziesz do Cezara.

* dosłownie: Cezara przywołałeś

13. A po upływie kilku dni król Agryppa i Berenika przyszli do Cezarei, z zamiarem powitania Festusa.

14. A gdy tam przebywali wiele dni, Festus przedłożył królowi sprawę dotyczącą Pawła, mówiąc: Pewien człowiek jest pozostawiony przez Feliksa jako więzień,

15. Odnośnie którego, gdy byłem w Jerozolimie, stawili się przede mną arcykapłani i starsi żydowscy, domagając się sprawiedliwego wyroku przeciw niemu;

16. Odpowiedziałem im, że nie ma zwyczaju u Rzymian wydawać jakiegoś człowieka na zgubę wcześniej, zanim oskarżony nie stanie twarzą w twarz wobec oskarżycieli i dana mu będzie sposobność obrony z zarzutów.

17. Gdy więc się tutaj zebrali, ja bez żadnej zwłoki, następnego dnia, gdy siadłem na sędziowskim tronie*, rozkazałem, aby ten człowiek został przyprowadzony;

* gr.: bema - trybuna, krzesło, tron sędziowski

18. Stanęli przeciw niemu oskarżyciele, a żadnego powodu do ukarania* nie przytoczyli z tych, których ja się spodziewałem,      Mk 15,26

* gr.: aitia - przyczyna kary, zarzut

19. Lecz wytoczyli* przeciwko niemu jakieś sporne kwestie**, dotyczące ich własnych przesądów*** i jakiegoś Jezusa, który jest martwy, a o którym Paweł twierdził, że żyje.

* dosłownie: mieli; ** lub pytania, dyskusje o prawie; *** zabobonów

20. Ja więc będąc w niepewności co do tego sporu, spytałem czy chce udać się do Jerozolimy i tam być odnośnie tych zarzutów sądzony.

21. Ale że Paweł odwołał się, aby go strzeżono do rozpoznania przez Czcigodnego*, rozkazałem go strzec, aż go odeślę do Cezara.

* gr.: sebastos - forma łacińskiego Augustus - tytuł Cezara

22. Wtedy Agryppa powiedział do Festusa: Chciałbym i ja usłyszeć tego człowieka. Więc powiedział: Jutro go usłyszysz.

23. A gdy następnego dnia przyszli* Agryppa i Berenika z wielką okazałością i weszli do audytorium z dowódcami i głównymi osobistościami miasta, na rozkaz Festusa przyprowadzono Pawła.

* dosłownie: przyszedł

24. I rzekł Festus: Królu Agryppo i wszyscy mężowie z nami tu obecni! Widzicie tego, o którego prosiło mnie usilnie całe mnóstwo Żydów, i w Jerozolimie i tu, wołając przeciwko niemu, że nie powinien on już dłużej żyć.

25. A ja rozumiejąc*, że nie uczynił nic zasługującego na śmierć, i gdy on sam odwołał się do Czcigodnego, wydałem wyrok, aby go tam posłać.      Łk 23,4; J 18,38; Dz 23,9

* dosłownie: chwycić coś na własność, pojąć umysłem, ogarnąć

26. Nic pewnego jednak nie mogę o nim napisać panu*. Dlatego przyprowadziłem go przed was, a najbardziej przed ciebie, królu Agryppo, abym po jego przesłuchaniu miał co napisać;

* tj. Cezarowi

27. Bo wydaje mi się nierozsądne posyłać więźnia, nie wskazując przeciwko niemu stawianych zarzutów*.

* gr.: aita - por. w. 18 przypis *

↑↑

Rozdział 26

1. Agryppa powiedział wtedy do Pawła: Pozwala ci się mówić za siebie samego. Wtedy Paweł wyciągnął rękę* i zaczął się bronić:

* tj. wykonał tradycyjny gest retoryczny

2. Uważam siebie za szczęśliwego*, królu Agryppo, że mam dziś bronić się przed tobą odnośnie wszystkiego, o co jestem oskarżany przez Żydów,

* gr.: makarios – szczęśliwy, ten któremu można pogratulować

3. Zwłaszcza, że ty znasz wszystkie zwyczaje i sporne kwestie wśród Żydów; dlatego, proszę cię, abyś mnie cierpliwie wysłuchał.

4. Tak więc, tryb mojego życia* od młodości, jakim on był od początku między moim narodem w Jerozolimie, znają wszyscy Żydzi.      2Tm 3,10; Dz 22,3

* gr.: biosis - tryb, sposób życia i działania

5. Wiedzą o mnie od dawna – gdyby chcieli zaświadczyć – że żyłem według najściślejszych* zasad stronnictwa** naszej religii***, jako faryzeusz.

* lub: najsurowszych; ** gr.: hairesis - stronnictwo, wybór, herezja; *** lub: kult

6. A teraz stoję tu sądzony z powodu* nadziei spełnienia obietnicy, uczynionej wobec ojców przez Boga,

* gr.: epi - zgodnie, na, dla, przy, ku

7. Której dwanaście naszych pokoleń, żarliwie służąc Bogu dniem i nocą, spodziewa się dostąpić*, w sprawie tej nadziei jestem oskarżany przez Żydów, królu Agryppo!      Rdz 22,18; Pwt 18,15

* dosłownie: przyjść, osiągnąć jakąś rzecz

8. Dlaczego uważa* się za rzecz nie do wiary, że Bóg wzbudza umarłych?

* gr.: krino - sądzić, wyrazić opinię, wydać wyrok, uznawać

9. Ja sam wprawdzie uważałem, że trzeba przeciw imieniu Jezusa Nazarejczyka podjąć wiele wrogich działań*,      J 16,2; Rz 10,2

* lub: gwałtownych wystąpień, zdecydowanie walczyć

10. Co też uczyniłem w Jerozolimie, wielu też* świętych zamknąłem w więzieniach, gdyż wziąłem to pełnomocnictwo** od arcykapłanów. A gdy miano ich zabijać, głosowałem za tym rzucając kamyk***.

* lub: i; ** gr.: eksousia - prawo, władza, autorytet, moc podjęcia decyzji; *** tj. oddanie głosu w procesie: biały - niewinny, czarny - śmierć

11. I po wszystkich synagogach często karząc ich, zmuszałem do bluźnierstwa, popadając też w coraz większy* szał** przeciwko nim, prześladowałem ich nawet w obcych miastach.      Dz 22,9; Mt 10,17; Łk 21,12

* lub: niezmierny, obfity; ** szaleńcza wściekłość

12. I w tych okolicznościach podróżując do Damaszku z pełnomocnictwem* i poleceniem** od arcykapłanów,

* gr.: eksousia - prawo, władza, autorytet, moc podjęcia decyzji; ** gr.: epitrope - prawo decydowania, zezwolenie, upoważnienie

13. W środku dnia, na drodze, zobaczyłem, o królu, światłość z nieba, przewyższającą jasność słońca, światłość, która oświeciła mnie i tych, którzy szli ze mną.

14. A gdy my wszyscy upadliśmy na ziemię, usłyszałem głos mówiący do mnie, który powiedział w języku* hebrajskim: Saulu! Saulu! Dlaczego mnie prześladujesz? Trudno ci wierzgać przeciw ościeniowi**.      Dz 9,4; Dz 22,7

* gr.: dialektos - język, narzecze, mowa por. Dz 1,19; ** tu: ościeniom - w l.mn. gr.: kentron - ostry koniec, żądło, kolec

15. A ja powiedziałem: Kim jesteś, Panie? A On powiedział: Ja jestem Jezus, którego ty prześladujesz.

16. Ale podnieś się i stań na swoich nogach; albowiem na to ci się ukazałem, ponieważ cię dla siebie już wcześniej swą ręką wybrałem* na sługę** i świadka tych rzeczy, które widziałeś, jak i tych, w których ci się ukażę***,

* por. Dz 22,14; ** gr.: hyperetes - wioślarz z niższego pokładu, podwładny; *** lub: które zostaną ci przeze mnie ukazane

17. Wyrywając cię dla siebie spośród tego ludu i pogan, do których cię teraz posyłam,

18. Aby otworzyć ich oczy i odwrócić od ciemności do światłości i z władzy szatana do Boga, aby otrzymali odpuszczenie* grzechów i dziedzictwo między uświęconymi przez wiarę** we mnie.      Iz 29,18; 2Kor 4,4; Kol 1,13

* lub: uwolnienie, wyzwolenie; ** dosłownie: wiarą we mnie

19. Dlatego też, królu Agryppo, nie byłem nieposłuszny temu niebiańskiemu widzeniu.

20. Ale najpierw tym, którzy są w Damaszku i w Jerozolimie, a także w całej krainie judzkiej, i poganom oznajmiałem, aby upamiętywali* się i nawracali się do Boga, czyniąc dzieła godne upamiętania.      Dz 17,30; Dz 20,21; Łk 15,7; Łk 24,47; 2Tm 2,25

* lub: zmienili myślenie, zawrócili

21. I ze względu na te słowa, schwytali mnie Żydzi w świątyni i próbowali zabić*.      Dz 21,11; Dz 21,31; Dz 28,17

* idiom: wziąć w swoje ręce, położyć ręce

22. Otrzymując jednak pomoc od Boga, aż do tego dnia stoję, świadcząc zarówno małemu, jak i wielkiemu, nie mówiąc nic oprócz tego, co powiedzieli Prorocy i Mojżesz, że ma nastąpić,      Mt 17,4-5; Rz 3,21

23. Że Mesjasz będzie poddany cierpieniom, że jako pierwszy, który powstał z martwych ma głosić światłość ludowi i poganom.

24. A gdy on tak się bronił, Festus powiedział potężnym głosem: Szalejesz, Pawle! Wielka nauka* prowadzi cię do szaleństwa.

* gr.: gramma - litera, uczoność, znajomość literatury

25. Ale on powiedział: Nie szaleję, najdostojniejszy* Festusie! Ale wypowiadam słowa prawdy i rozsądku.      1P 2,21

* gr.: kratisos od kratos - najmocniejszy, najpotężniejszy

26. Wie bowiem o tych sprawach król, do którego śmiało mówię, gdyż jestem przekonany, że nie jest to* przed nim ukryte, ponieważ nic z tego nie działo się w jakimś zakątku.

* dosłownie: jakieś z tych (spraw)

27. Czy wierzysz, królu Agryppo, prorokom? Wiem, że wierzysz.

28. Agryppa natomiast powiedział do Pawła: Już zaraz* mnie przekonasz, bym został chrześcijaninem**.      Dz 13,43; Łk 16,31

* gr.: en mikro - w małym tu: w znaczeniu przysłówkowym lekko, już zaraz; ** gr.: christianos - należący do Chrystusa - dodanie końcówki „ianos” do imienia właściciela wskazywało na bycie niewolnikiem

29. A Paweł powiedział: Życzyłbym* sobie, by** Bóg sprawił, czy już teraz, czy później***, nie tylko ty, ale i wszyscy, którzy mnie dzisiaj słuchają, stali się takimi, jakim i ja jestem, oprócz tych więzów.

* lub: modliłbym się; ** tu: tryb życzący; *** idiom: i w małym i w wielkim

30. A gdy on to powiedział, powstał król i namiestnik, a także Berenika i ci, którzy razem z nimi siedzieli.

31. I gdy oddalili się na ubocze, rozmawiali między sobą, mówiąc: Nic godnego śmierci lub więzienia nie czyni ten człowiek.

32. Agryppa jednak powiedział do Festusa: Mógłby ten człowiek zostać uwolniony, gdyby nie odwołał* się do Cezara.

* por. Dz 25,12 przypis *

↑↑

Rozdział 27

1. A gdy postanowiono, abyśmy odpłynęli do Italii, oddano Pawła i niektórych innych więźniów setnikowi kohorty Czcigodnego*, o imieniu Juliusz.      Rz 15,22; Dz 10,1; Mt 8,5-9

* gr.: sebastos - forma łacińskiego Augustus - tytuł Cezara

2. A gdy wsiedliśmy na statek adramyteński*, mający płynąć do portów** Azji, wyruszyliśmy, a był z nami Arystarch, Macedończyk z Tesaloniki.

* tj. z miasta Adramyttion; ** dosłownie: miejsc

3. A następnego dnia przybyliśmy do Sydonu, gdzie Juliusz z życzliwością* potraktował Pawła i pozwolił mu iść do przyjaciół, aby uzyskał zaopatrzenie**.

* gr.: filanthropia - miłość do ludzi, współczucie; ** lub: opiekę - byt materialny więźnia uzależniony był od rodziny

4. A stamtąd wyruszyliśmy, i przepłynęliśmy pod osłoną Cypru, bo wiatry były przeciwne.

5. A gdy przepłynęliśmy otwarte morze*, naprzeciw Cylicji i Pamfilii, przybyliśmy do Miry, miasta w Licji.

* dosłownie: głębię

6. I tam setnik* znalazł statek aleksandryjski, który płynął do Italii i wsadził nas na niego.

* gr.: hekatonarches - setnik

7. A gdy przez wiele dni wolno płynęliśmy, z trudnością przybyliśmy naprzeciw Knidos, bo nie pozwalał nam wiatr, przepłynęliśmy pod osłoną Krety naprzeciw Salmony.

8. I gdy z trudem żeglowaliśmy wzdłuż niej, przybyliśmy do pewnego miejsca, zwanego Piękne Porty, w pobliżu którego było miasto Lasaia*.

* tj. miasto na wybrzeżu Krety

9. A gdy upłynął znaczny czas i żegluga była już niebezpieczna, dlatego że minął już okres postu*, radził** im Paweł,      Kpł 23,27; Lb 29,7

* tj. post związany ze świętem Jom Kippur - Dzień Pojednania - wrzesień - październik; ** gr.: paraineo - przestrzegać, namawiać

10. Mówiąc do nich: Mężowie! Widzę, że ta żegluga będzie ze stratą i z wielką szkodą, nie tylko dla towarów i statku, ale i dla naszego życia.

11. Setnik jednak bardziej ufał* właścicielowi statku i sternikowi, niż temu, co mówił Paweł.

* gr.: peitho - być przekonany przez kogoś, mieć ufność

12. A ponieważ port był niedogodny do przezimowania, większość powzięła decyzję, aby stamtąd odpłynąć i, o ile jest to możliwe, dostać się do Feniksu, portu Krety, zwróconego na stronę południowo-zachodnią i północno-zachodnią, i tam przezimować*.

* okres zimowy trwał od października do połowy marca

13. A gdy zawiał łagodny wiatr z południa, uważając, że trzeba silnie trzymać się swojego postanowienia*, podnieśli kotwicę i płynęli wzdłuż wybrzeża Krety.

* por. Dz 11,23 przypis * lub: sądząc, że zamiar doprowadzą do skutku

14. Lecz niedługo potem uderzył na nich gwałtowny* wicher, który nazywa się Euroklidon**.      Ps 107,25

* lub: huraganowy; ** tj. wiatr północno-wschodni - nazwa występującego tajfunu

15. A gdy statek został porwany i nie mógł stawiać czoła wichrowi, poddaliśmy się wiatrowi i byliśmy niesieni.

16. A gdy podpłynęliśmy pod pewną wysepkę, która nazywa się Klauda, z trudnością zdołaliśmy zapanować nad łodzią* ratunkową,

* gr.: skafe - czółno, łódź, szalupa, wydrążone naczynie

17. Po wciągnięciu której, rozpoczęto opasywać statek korzystając ze sprzętu pomocniczego, a w obawie, by nie wpaść na mieliznę Syrty*, spuszczono pływającą kotwicę; i tak byli niesieni.

* dosłownie: na ląd Syrty

18. A że gwałtownie byliśmy gnani przez wichurę, nazajutrz wyrzucono ładunek.

19. A trzeciego dnia wyrzuciliśmy własnymi rękami osprzęt statku.      1Tes 4,13

20. Ponieważ ani słońce, ani gwiazdy nie ukazywały się przez wiele dni, a niesłabnąca nawałnica* napierała na nas, opuściła** nas cała nasza nadzieja, że będziemy ocaleni.

* dosłownie: nie mała; ** usunąć całkowicie to, co otacza, odbierać

21. A gdy długo nie jedliśmy, wtedy Paweł stanął pośrodku nich i powiedział: Należało, o mężowie, być bezwzględnie* posłusznym** mojej radzie i nie odpływać z Krety, i oszczędzić sobie tej straty i szkody.

* gr.: men - partykuła wzmacniająca; ** dosłownie: być posłusznym władcy lub przełożonemu

22. I teraz namawiam* was, bądźcie dobrej myśli; bo żadna dusza spośród was nie zginie**, tylko statek.

* gr.: paraineo - zachęcać, namawiać, radzić, polecać komuś; ** gr.: apobole - utrata, strata, odtrącenie

23. Tej nocy bowiem, stanął przy mnie anioł tego Boga, do którego należę i któremu służę*, mówiąc:      2Sm 14,20; Dz 10,3; Ga 4,14

* gr.: latreuo - służba jako akt poświęcenia, urząd, służba Bogu

24. Nie bój się, Pawle! Trzeba ci stanąć przed Cezarem, a oto darował ci Bóg wszystkich, którzy płyną z tobą.

25. Dlatego, mężowie, bądźcie dobrej myśli; albowiem wierzę Bogu, że tak będzie, jak* mi powiedziano.      Łk 1,45; Dz 27,11; Rz 4,20

* gr.: tropos - zgodnie ze sposobem, kierunkiem, trybem

26. I musimy być wyrzuceni na jakąś wyspę.

27. A gdy nastała czternasta noc, a my błąkaliśmy się* po Adriatyku**, około północy zdawało się żeglarzom, że zbliża się do nich jakiś ląd.

* dosłownie: być niesionym w różne strony; ** tj. obszar morza między Grecją, Afryką a Włochami - EBC 27,27

28. I gdy spuścili sondę, stwierdzili dwadzieścia sążni*; a gdy posunęli się trochę dalej, znowu spuścili sondę i stwierdzili piętnaście sążni.

* 1 sążeń to 5-6 stóp -1,85 m

29. W obawie, byśmy czasem nie wpadli na miejsca skaliste, zrzucili cztery kotwice z rufy statku, życzyli* sobie, aby nastał dzień.

* lub: modlili się do Boga, błagali, prosili, chcieli

30. A żeglarze, zamierzając uciec ze statku, spuścili łódź ratunkową na morze, pod pretekstem, że chcą od dziobu statku rzucać kotwice,

31. Paweł powiedział setnikowi i żołnierzom: Jeśli oni nie zostaną na statku, wy nie możecie zostać ocaleni*.

* gr.: sodzo - uratować, zbawić, ocalić

32. Wtedy żołnierze odcięli liny od łodzi ratunkowej i pozwolili jej spaść.

33. A kiedy miał nastać dzień, Paweł zachęcał wszystkich, aby spożyli posiłek, mówiąc: Dzisiaj jest czternasty dzień, jak czekając pozostajecie bez posiłku, nic nie przyjmując.

34. Dlatego zachęcam was, abyście przyjęli posiłek, bo to służy waszemu ocaleniu, albowiem żadnemu z was nawet włos z głowy nie spadnie.      Flp 2,5; Mt 10,30; Łk 21,18

35. A gdy to powiedział, wziął chleb, podziękował Bogu wobec wszystkich, złamał i zaczął jeść.      Mt 15,36; Rz 14,6; 1Tm 4,3-4

36. A będąc dobrej myśli, również i wszyscy oni przyjęli posiłek.

37. A było nas wszystkich na statku dwieście siedemdziesiąt sześć dusz*.

* gr.: psyche - życie, osoba, dusza

38. A gdy nasycili się posiłkiem, odciążyli statek, wyrzucając zboże do morza.

39. A gdy nastał dzień, nie rozpoznali tej ziemi; spostrzegli jednak jakąś zatokę, mającą wybrzeże, do którego postanowili, jeżeli można, przybić statkiem.

40. I odcięli kotwice, spuszczając je w morze; i gdy zwolnili wiązania steru, podnieśli przedni żagiel, by podmuch wiatru skierował ich do brzegu;

41. A wpadli w miejsce, między dwoma prądami morskimi i osadzili statek na mieliźnie; wprawdzie dziób statku oparł się pozostając unieruchomiony, lecz rufa była rozbijana przez gwałtowne fale.      2Kor 11,25

42. Żołnierze* natomiast postanowili, aby pozabijać więźniów, aby żaden po dopłynięciu nie uciekł.      Mk 15,15; Łk 23,40

* gr.: stratiotes - żołnierz w służbie czynnej - por. 1Kor 9,7 przypis *

43. Lecz setnik, chcąc uratować Pawła, powstrzymał ich od tego zamiaru* i rozkazał także, by umiejący pływać wyskoczyli i pierwsi wyszli na ląd,

* lub: decyzji

44. A pozostali mieli dopłynąć, jedni na deskach, a inni na czymkolwiek z okrętu. I tak się stało, że wszyscy ocaleli i wyszli na ląd.

↑↑

Rozdział 28

1. Gdy zostali ocaleni*, dowiedzieli się, że wyspa nazywa się Malta.

* gr.: diasodzo - uratować, zachować w niebezpieczeństwie

2. A tubylcy* okazali nam niespotykaną życzliwość**; przyjęli bowiem nas wszystkich, rozpalając ogień z powodu padającego deszczu i z powodu zimna.      Hbr 13,2

* gr.: barbaros - por. Rz 1,14 przypis *; ** gr.: filanthropia - miłość do ludzi, współczucie

3. A gdy Paweł zgarnął kupę chrustu i nałożył na ogień, od gorąca wyszła żmija i uczepiła się jego ręki.

4. A gdy tubylcy ujrzeli żmiję wiszącą u jego ręki, mówili między sobą: Pewnie ten człowiek jest zabójcą*; chociaż ocalał z morza, sprawiedliwość** nie pozwoliła mu żyć.      Mt 23,35; Mt 27,25; Mk 16,18; Łk 10,19

* gr.: foneus - morderca, zabójca; ** sprawiedliwość (Boża)? lub: bogini Dike?

5. Lecz on strząsnął żmiję w ogień i nie doznał* nic złego.      Mt 3,7; Mt 12,34; Mt 23,33; Łk 3,7

* lub: doznać czegoś zmysłami, cierpieć dotkliwie, przeżyć

6. A oni oczekiwali, że spuchnie albo nagle upadnie martwy; lecz gdy długo na to czekali, a widzieli, że nic złego mu się nie stało, zmienili zdanie i mówili, że jest bogiem.

7. A w okolicy tego miejsca miał posiadłość* zarządca** tej wyspy, o imieniu Publiusz, który przyjął nas i życzliwie ugościł przez trzy dni.

* gr.: chorion – teren, majątek ziemski, obszar, region; ** gr.: proton - pierwszy tu: w znaczeniu najważniejszy obywatel

8. I zdarzyło* się, że ojciec Publiusza leżał złożony** gorączką i biegunką; Paweł wszedł do niego, i gdy pomodlił się, i włożył na niego ręce, uzdrowił go.      Jk 5,14; Mk 6,5

* dosłownie: stało się; ** dosłownie: trzymać siłą, powstrzymywać, być cierpiącym

9. Gdy więc to się stało, inni na tej wyspie, którzy też mieli słabości*, przychodzili i byli uzdrawiani**.

* lub: choroby; ** uleczeni

10. Ci też okazywali nam wielki szacunek, a gdy mieliśmy odpłynąć, dostarczyli*, to co było potrzebne**.

* dosłownie: nakładali; ** por. Dz 27,3 przypis **

11. A po trzech miesiącach odpłynęliśmy na statku aleksandryjskim z figurą dziobową bliźniąt*, który przezimował na tej wyspie.

* tj. Diskur - synowie Zeusa i Ledy - Kastor i Polluks

12. I gdy przypłynęliśmy do Syrakuz*, pozostaliśmy tam trzy dni.      Dz 21,7; Dz 27,2

* tj. główne miasto Sycylii 120 km od Malty

13. A stamtąd, trzymając się brzegu, przybyliśmy do Regium, a gdy po upływie jednego dnia, nastał południowy wiatr, na drugi dzień przybyliśmy do Puteoli*,

* tj. 230 km od Rzymu

14. Gdzie znaleźliśmy braci, i byliśmy przez nich zaproszeni, aby pozostać siedem dni; i tak doszliśmy do Rzymu.

15. A tamtejsi bracia, słysząc o nas, wyszli na nasze spotkanie aż do Forum Appii* i do Trzech Tawern**, gdy ich Paweł ujrzał, podziękował Bogu i nabrał odwagi***.      Pwt 31,6

* tj. 64 km od Rzymu; ** 46 km od Rzymu; *** lub: otuchy

16. A gdy przyszliśmy do Rzymu, setnik oddał więźniów dowódcy straży; ale Pawłowi pozwolono mieszkać* osobno razem z żołnierzem, który go strzegł.      Rz 1,7-15; Rz 15,22; Dz 27,3

* dosłownie: pozostać u siebie

17. I stało się po trzech dniach, że Paweł zwołał do siebie przedniejszych* Żydów. A gdy się zeszli, powiedział do nich: Mężowie bracia! Ja nie uczyniłem nic przeciwko ludowi i zwyczajom ojczystym, a jednak zostałem wydany jako więzień z Jerozolimy w ręce Rzymian,      Dz 21,11

* dosłownie: pierwszych

18. Którzy po przesłuchaniu chcieli mnie wypuścić, dlatego że we mnie nie było żadnego powodu do kary śmierci.

19. Lecz wobec sprzeciwu Judejczyków*, zostałem zmuszony odwołać** się do Cezara; nie żebym miał swój naród o coś oskarżać.

* lub: Żydów; ** dosłownie: przywołać do siebie Cezara - Dz 25,12 26,32

20. Z tego właśnie powodu poprosiłem was, aby zobaczyć się i porozmawiać; albowiem ze względu na nadzieję Izraela jestem opasany* tym łańcuchem.      Jr 17,13

* lub: dźwigam

21. Oni natomiast powiedzieli do niego: My nie otrzymaliśmy ani listów o tobie z Judei, ani też nikt z braci nie przyszedł i nie oznajmił, czy powiedział coś złego o tobie.

22. A uważamy za właściwe od ciebie usłyszeć, co naprawdę myślisz; wiadomo bowiem nam o tym stronnictwie*, że wszędzie spotyka się ze sprzeciwem.

* gr.: hairesis - stronnictwo, herezja, wybór

23. A gdy wyznaczyli mu dzień, przyszli do niego jeszcze liczniej w gościnę, im to od rana do wieczora wykładał*, świadcząc o Królestwie Boga, przekonując ich do tego, co dotyczy Jezusa, z Prawa Mojżesza i z Proroków,      Dz 8,25; Dz 18,5; 1Kor 15,15

* gr.: ektithemi - wystawić na zewnątrz, wyłożyć na pokaz, odsłonić, przedstawić, w przenośni - wyjaśnić

24. I jedni wprawdzie zostali przekonani o tym, co mówił, inni natomiast nie wierzyli.

25. A nie zgadzając* się między sobą, zaczęli się rozchodzić, gdy Paweł powiedział to jedno słowo: Dobrze Duch Święty powiedział przez Izajasza proroka do naszych ojców,      Iz 6,9

* gr.: asymfonos - niewspółbrzmiący, rozbieżny

26. Mówiąc: Idź do tego ludu i powiedz: Słuchając będziecie słyszeć, a nie zrozumiecie, i patrząc będziecie widzieć, a nie ujrzycie;

27. Utyło* bowiem serce tego ludu i uszami z trudem usłyszeli, a swoje oczy zamknęli**, aby czasem oczami nie widzieli i uszami nie usłyszeli, a sercem nie zrozumieli i nie nawrócili się, i abym ich nie uzdrowił.      Ps 17,10; Iz 19,22

* lub: uczynić grubym, tłustym; ** zmrużyli

28. Niech więc będzie* wam wiadomo, że poganom posłane zostało to zbawienie Boże; i oni będą słuchać.      Mt 21,43; Dz 13,46

* dosłownie: niech jest

29. A gdy on to powiedział, Żydzi odeszli, wiodąc między sobą zaciekły* spór**.      J 7,40; Mt 10,34; Łk 12,51

* dosłownie: wielki; ** gr.: sydzetesis - wzajemne zadawanie sobie pytań, rozprawianie

30. I pozostał Paweł całe dwa lata we własnym, wynajmowanym mieszkaniu i przyjmował* wszystkich, którzy przychodzili do niego,

* lub: przyjmował z zadowoleniem, witał z radością

31. Głosząc Królestwo Boga i nauczając o Panu Jezusie Chrystusie, z całą śmiałością*, bez przeszkód.      Mt 4,23; Łk 8,1; Dz 20,25; Dz 23,11

* gr.: parresia - śmiałość w mowie, swoboda, ufna odwaga

List apostoła Pawła do Rzymian

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ 16 ]

Rozdział 1

1. Paweł, sługa* Jezusa Chrystusa, powołany apostoł, oddzielony do głoszenia Ewangelii** Boga,      Rz 15,16; Dz 9,15

* gr.: doulos - niewolnik, w myśli hebr. - sługa; ** lub: dobrej nowiny

2. Która wcześniej została ogłoszona przez Jego proroków w Pismach Świętych,      Mt 3,17; Iz 9,6

3. O Synu Jego, który narodził się z potomstwa* Dawida według ciała**,

* lub: nasienia; ** gr.: sarks - ciało, ciało bez życia, cielesność - zmysłowa natura

4. Który został ustanowiony Synem Bożym w mocy według Ducha uświęcenia, przez* powstanie z martwych, o Jezusie Chrystusie, naszym Panu,

* lub: z (powodu), dzięki

5. Przez którego otrzymaliśmy łaskę i apostolstwo, by dla Jego imienia przyprowadzić do* posłuszeństwa** wiary ludzi we wszystkich narodach,      Dz 1,25; Dz 15,14

* gr.: eis - ku, do, dla; ** gr.: hypakoe - posłuszeństwo, uległość, podporządkowanie się

6. Wśród których jesteście i wy, powołani* przez Jezusa Chrystusa.      Ef 1,11; Rz 8,28; 2Tm 1,9

* gr.: kletos – wezwany, zaproszony, powołany na urząd

7. Wszystkim będącym w Rzymie, umiłowanym* Boga, powołanym świętym, łaska wam i pokój od Boga Ojca naszego i od Pana Jezusa Chrystusa.      1Kor 1,2; 1Tes 4,7; 1P 1,15

* gr.: agapetos - umiłowany, godny miłości, drogi, cenny

8. Najpierw jednak* dziękuję Bogu mojemu przez Jezusa Chrystusa za was wszystkich, albowiem wiara wasza jest rozgłaszana** po całym świecie.      Hbr 13,15; 1Tes 1,8

* gr.: men - partykuła wzmacniająca; ** gr.: katangello - głosić publicznie, podawać do wiadomości

9. Świadkiem bowiem jest mi Bóg, któremu służę* w duchu moim w Ewangelii Jego Syna, że nieustannie o was wspominam,      Dz 12,2

* gr.: latreuo - od latreia - służba jako akt poświęcenia, urząd, służba Bogu, w LXX - służba kapłańska

10. Zawsze w moich modlitwach prosząc, żebym już wreszcie* miał otwartą drogę**, w*** woli Boga przyjść do was.

* gr.: ede pote - wyraża ideę pewnej niecierpliwości; ** lub: cieszyć się pomyślnością w drodze, mieć pomyślny los; *** z woli

11. Albowiem pragnę* was zobaczyć, abym mógł przekazać wam jakiś duchowy dar łaski** dla waszego utwierdzenia,      Hbr 13,9; 1Kor 12,1; 1Kor 14,1; 1Kor 14,12

* lub: tęsknię; ** gr.: charisma - dar łaski

12. To jest, aby razem wśród was doznać zachęty przez wzajemną* wiarę; zarówno waszą i moją.      Tt 1,4; 1P 1,1

* gr.: allelon - jedni drugim

13. A nie chcę, bracia, abyście nie wiedzieli, że często zamierzałem* przyjść do was, lecz aż dotąd miałem przeszkody**, abym miał i w was jakiś plon, tak jak wśród pozostałych narodów.      Dz 16,6; 1Tes 2,18; Flp 4,17

* lub: postanowiłem; ** zostałem powstrzymany

14. Bo jestem dłużnikiem zarówno Greków i barbarzyńców*, zarówno mądrych i niemądrych.      Rz 13,8

* tj. obcych, niemówiących po grecku

15. Tak więc, jeśli chodzi o mnie, gotów* jestem i wam, w Rzymie, ogłosić Ewangelię.      Mk 14,8; 2Kor 8,12

* lub: być chętnym, ochoczym

16. Bo nie wstydzę się Ewangelii Chrystusa; bo jest ona mocą Bożą ku zbawieniu każdemu kto wierzy*, najpierw Żydowi, a także i Grekowi.      Mk 8,38; 1Kor 15,1; 2Kor 4,4

* lub: który jest wierzący - czas teraźniejszy strona czynna

17. Bo sprawiedliwość Boża w niej jest objawiana z wiary ku wierze*, tak jak jest napisane: A sprawiedliwy z wiary żyć będzie.      Ha 2,4; Ga 3,11; Hbr 10,39; Hbr 11,6-7

* lub: z wiary ku wierności - gr.: pisitis - wierzyć, być wiernym, godnym zaufania

18. Bo gniew Boży objawiany jest z nieba przeciwko wszelkiej bezbożności i niesprawiedliwości tych ludzi, którzy przez niesprawiedliwość powstrzymują prawdę,      Obj 14,10

19. Dlatego że to, co jest poznawalne u Boga, jest dla nich jawne*, gdyż Bóg im to ukazał**;      Ps 19,2; J 1,9

* lub: widoczne; ** uczynił widocznym

20. Bo rzeczy Jego niewidzialne, od stworzenia świata w dziełach są dostrzegalne* jako wyraźnie widzialne**, to jest wieczna Jego moc i boskość, tak że są bez wymówki***.      Dz 17,29; Kol 2,9; Ps 139,13

* lub: są rozumiane, zauważalne; ** lub: wyśledzić, zobaczyć z góry; *** gr.: anapologetos - niemogący wymówić się od winy, nie do obronienia

21. Dlatego że po poznaniu Boga, nie oddali Mu chwały jako Bogu, ani Mu nie podziękowali, lecz stali się próżni* w swoich rozważaniach, a ich bezrozumne serce zostało pogrążone w ciemności;      Rdz 8,21; Łk 17,15; Ef 4,17

* lub: zostali uczynieni próżnymi, głupimi

22. Zapewniając*, że są mądrzy, stali się głupimi**;

* lub: twierdzić, mówić; ** lub: skretyniali - gr.: moraino - uczynić głupim, być nijakim, bez smaku - por. Mt 5,13

23. I zmienili chwałę nieśmiertelnego* Boga na podobieństwo obrazu śmiertelnego człowieka i ptaków, i czworonożnych zwierząt, i płazów;

* gr.: afthartos - niezniszczalny, nieprzemijający

24. Dlatego też, wydał ich Bóg przez pożądliwość ich serc na nieczystość, aby plugawili* swoje ciała między sobą,      Ps 81,11; Dz 7,42; 2Tes 2,11

* lub: traktować z pogardą, lżyć

25. Tych, którzy zamienili* prawdę Boga na kłamstwo** i oddali cześć, i służyli raczej stworzeniu wbrew Temu, który stworzył. On jest błogosławiony*** na wieki. Amen.      Mt 4,10; 1P 4,19

* lub: zmienić coś na coś; ** fałsz; *** wysławiony

26. Dlatego wydał* ich Bóg na hańbę namiętności, bo zarówno ich kobiety zamieniły pożycie zgodne z naturą, na to wbrew naturze**.      1Kor 6,9

* lub: przekazał; ** gr.: fysis - natura, rodzaj, natura rzeczy, ogół wrodzonych cech

27. Podobnie i mężczyźni, porzucili naturalne pożycie z kobietą, zostali zapaleni przez swoją żądzę płciową jedni ku drugim, mężczyzna z mężczyzną czyniąc bezwstyd i odbierając na sobie samych należną zapłatę za ten błąd*.

* gr.: plane - błąkać się, błędny sposób postępowania

28. I tak jak oni nie uważali* za potrzebne, by dogłębnie poznać Boga, tak wydał ich Bóg we władanie na nic niezdatnego** rozumu, aby czynili to, co nieprzyzwoite;

* lub: nie zaaprobowali; ** odrzucony jako nienadający się

29. Będąc pełni* wszelkiej niesprawiedliwości, nierządu, niegodziwości, chciwości, złości, pełni zazdrości, morderstwa, kłótliwości, podstępu, złośliwości; plotkarze,

* lub: którzy są wypełnieni

30. Oszczercy, nienawidzący Boga, zuchwali, hardzi*, chełpliwi**, wynalazcy złych rzeczy, rodzicom nieposłuszni,

* lub: pyszni; ** gr.: aladzon - promujący sam siebie, zarozumiały, samochwalca

31. Nierozumni, niedotrzymujący umów, bez naturalnych rodzinnych uczuć, nieprzejednani i niemiłosierni,      2Tm 3,3

32. Którzy dokładnie poznali wyrok* Boga, że ci, którzy to czynią, godni są śmierci, nie tylko sami to czynią, ale i zgadzają się z tymi, którzy to czynią.

* gr.: dikaioma - dekret, zarządzenie

↑↑

Rozdział 2

1. Dlatego jesteś bez wymówki*, o człowieku, kimkolwiek** jesteś, który osądzasz; bo w czym innego osądzasz, samego siebie osądzasz, ponieważ ty, który osądzasz, czynisz to samo.      Rz 9,20; 1Kor 7,16; Jk 2,20

* gr.: anapologetos - niemogący wymówić się od winy, nie do obronienia; ** gr.: pas - każdy, wszelki, cały, wszyscy, ktokolwiek

2. A wiemy, że sąd Boży jest zgodny z prawdą wobec tych, którzy czynią takie rzeczy.

3. Czy liczysz* na to, o człowieku, który sądzisz tych, co czynią takie rzeczy, a sam je czynisz, że ty umkniesz** sądu Bożego?      Łk 22,60; Mt 23,33

* gr.: logidzomai - liczyć, poczytać, rachować, brać pod uwagę, wnioskować - por. Jk 2,23 przypis *; ** gr.: ekfeugo - uciec spośród czegoś - w sensie uniknąć czegoś

4. Czy pogardzasz bogactwem Jego dobroci, powściągliwości i cierpliwości, nie wiedząc, że dobroć* Boża prowadzi ciebie do upamiętania**.      Wj 34,6; Rz 3,25; 2P 3,9

* lub: łagodność, dobrotliwość; ** gr.: metanoia - zmiana myślenia, zawrócenie

5. Ale według zatwardziałości swojej i nieskruszonego* serca gromadzisz sobie gniew na dzień gniewu i objawienia sprawiedliwego sądu Boga,      Wj 8,15; 1Sm 6,6; Hbr 3,13; Hbr 4,7; Jk 5,3

* gr.: ametanoetos - niezdolny do skruchy lub zmiany myślenia

6. Który odda* każdemu według jego czynów,      Ps 62,12; Prz 24,12; Obj 20,12

* gr.: apodidomi - oddać dla własnej korzyści, spłacić, odpłacić

7. Tym, wprawdzie* którzy przez wytrwanie w dobrym czynie szukają chwały i czci, i niezniszczalności**, odda życie wieczne;

* gr.: men - partykuła wzmacniająca; ** gr.: aftharsia - niezniszczalność, trwałość, nieśmiertelność, uczciwość, szczerość, czystość

8. Natomiast kłótliwym* i rzeczywiście** nieposłusznym prawdzie, lecz posłusznym niesprawiedliwości, odda zapalczywość i gniew;      1P 4,17

* lub: kierującym się własną ambicją; ** gr.: men - partykuła wzmacniająca

9. Utrapienie i ucisk* na duszę każdego człowieka, który czyni zło, najpierw Żyda, a także i Greka;

* gr.: stenochoria - dosłownie: wąskie przejście, trud

10. A chwała i cześć*, i pokój każdemu czyniącemu dobro, najpierw Żydowi, a także i Grekowi.      Dz 10,35

* gr.: time - cześć, szacunek, wartość

11. Bóg bowiem nie ma względu* na osobę.      Pwt 10,17

* dosłownie: nie bierze wg twarzy - nie jest stronniczy, nie ocenia powierzchownie, nikogo nie faworyzuje

12. Ci bowiem, którzy bez prawa* zgrzeszyli, bez prawa* też zginą; a ci, którzy w prawie* zgrzeszyli, przez prawo zostaną osądzeni.

* brak rodzajnika w gr. może wskazywać na prawo w sensie ogólnym w odróżnieniu od Prawa Mojż. w przypadku gdy rodzajnik występuje lub wskazuje domyślnie na to, co było poruszone wcześniej

13. Gdyż nie słuchacze Prawa są sprawiedliwi* przed Bogiem, ale ci, którzy czynią Prawo, zostaną uznani za sprawiedliwych.      Jk 1,22; Ga 2,16; Ga 3,12; Ga 5,4

* gr.: dikaios - prawy, sprawiedliwy

14. Skoro bowiem poganie*, nie mając Prawa, z natury czynią to, co jest w prawie, oni nie mając prawa, sami sobie są prawem**,

* gr.: ethnos – narody, grupy etniczne, nie-Żydzi; ** brak rodzajnika w gr. może wskazywać na prawo w sensie ogólnym w odróżnieniu od Prawa Mojż. w przypadku gdy rodzajnik występuje lub wskazuje domyślnie o tym, co było poruszone wcześniej

15. Bo pokazują oni, że dzieło Prawa zapisane jest w ich sercach, gdyż razem świadczą o tym ich sumienie i myśli, oskarżające się pomiędzy sobą lub też biorące w obronę;

16. W dniu, gdy Bóg sądzić będzie przez Jezusa Chrystusa ukryte* sprawy ludzi, według mojej Ewangelii.      J 5,22; 2Tm 4,1; 2Tm 4,8; Mt 16,27; Łk 8,17

* gr.: kryptos - skrycie, po kryjomu, tajemnie

17. Oto ty, który nazywasz siebie Żydem i polegasz* na Prawie, i chlubisz się w Bogu,      J 5,45; J 9,28; Łk 10,28

* gr.: epanapauomai - spocząć, położyć ufność, osiąść na czymś

18. I znasz Jego wolę, i badasz* to, co jest ważne, będąc pouczanym przez Prawo,      Pwt 4,8; Ne 9,13; Łk 12,47

* gr.: dokimadzo - sprawdzać, próbować, oceniać wartość, aprobować

19. I masz przekonanie, że jesteś przewodnikiem* ślepych, światłem dla tych, którzy są w ciemności,

* gr.: hodegos - wskazujący drogę, nauczyciel bez odpowiedniej wiedzy

20. Wychowawcą nierozumnych, nauczycielem niemowląt, mając w Prawie formułę* wiedzy** i prawdy.      1P 2,2; 2Tm 3,5; Tt 1,16

* gr.: morfosis - kształt, forma, postać; ** lub: poznania

21. Ty więc, który uczysz drugiego, samego siebie nie nauczasz? Który głosisz*, żeby nie kradziono, kradniesz?      Ps 50,16-21; Mt 23,3; Łk 11,46

* gr.: kerysso - być heroldem, ogłaszać jak herold

22. Który mówisz, żeby nie cudzołożono, cudzołożysz? Który brzydzisz się bożkami, popełniasz świętokradztwo?

23. Który chlubisz się Prawem, przez przekraczanie Prawa znieważasz Boga?

24. Albowiem tak, jak jest napisane: Z powodu was, poganie bluźnią* imieniu Bożemu.      Iz 52,5; Ez 36,20; 1Tm 6,1; Tt 2,5; 2Sm 2,14

* gr.: blasfemeo - potwarz, bluźnierstwo, znieważenie, obelga

25. Obrzezanie bowiem jest korzystne, jeśli wykonujesz* Prawo; a jeślibyś był przestępcą Prawa, twoje obrzezanie staje się nieobrzezaniem.

* gr.: prasso - czynić, spełniać, działać

26. Jeżeli więc nieobrzezany przestrzega sprawiedliwości Prawa, czy jego nieobrzezanie nie będzie policzone za obrzezanie?

27. I ten, który jest z natury* nieobrzezany, a wypełnia Prawo, osądzi ciebie, który, mimo litery i obrzezania, jesteś przestępcą** Prawa.      Rz 8,4; Mt 5,17; Ga 5,14; Mt 12,41

* gr.: fysis - natura, rodzaj, natura rzeczy, ogół wrodzonych cech; ** gr.: parabates - przestępca, ktoś łamiący prawo

28. Żydem bowiem, nie jest się na podstawie tego co widać*, ani obrzezanie nie jest tym co widać na ciele;      Rz 9,6-8; Ga 6,15; Obj 2,9

* gr.: faneros - widoczny, jawny, oczywisty

29. Ale Żydem jest się w ukryciu, a obrzezanie serca jest w duchu*, nie w literze**; taki ma chwałę nie od ludzi, ale od Boga.      Kol 2,11; 2Kor 3,7

* lub: przez Ducha; ** literą

↑↑

Rozdział 3

1. Jaka jest więc wyższość Żyda? Albo jaki jest zysk z obrzezania?

2. Wielki pod każdym względem*. Przede wszystkim ten, że im powierzone** zostały Słowa*** Boga.      Rz 9,4; Pwt 4,8; Ps 147,20; Ez 20,11

* dosłownie: na każdy sposób; ** gr.: pisteuo - termin prawny oznaczający oddać coś w depozyt; *** gr.: logion - wypowiedź, słowo (Boga)

3. Cóż bowiem, jeżeli niektórzy nie uwierzyli? Czy ich niewiara* zniszczy** wierność Boga?

* gr.: apistia - brak wiary, niedowiarstwo, niewierność; ** gr.: katargeo - unieważnić, usunąć - por. 1Kor 1,28 przypis **

4. Z pewnością nie*; ale Bóg jest** prawdomówny, a każdy człowiek to kłamca, tak jak jest napisane: Abyś został uznany za sprawiedliwego*** w swoich słowach i zwyciężył, gdy będziesz sądzony.      Hi 40,3-8; J 3,33; 1J 5,10; 1J 5,20

* gr.: me geneito - aramejski idiom: porzućmy tę myśl, dosłownie: nie stanie się to, lub – przenigdy, na pewno nie, w żadnym razie; ** dosłownie: niech staje się; *** lub: usprawiedliwiony

5. Jeśli więc nasza niesprawiedliwość daje dowód* sprawiedliwości Boga, co powiemy? Czy Bóg jest niesprawiedliwy, gdy okazuje gniew**? Po ludzku mówię.      1Kor 1,30; Flp 3,9

* gr.: synistao - dowodzić, wykazywać, ustalać, stać razem; ** gr.: orge - złość, gniew, oburzenie, złość wyrażająca karę

6. Z pewnością nie*; bo jak Bóg osądzi świat?      Rdz 18,25; Hi 8,3

* aramejski idiom: porzućmy tę myśl - Rz 6,2 przypis *

7. Jeśli bowiem przez moje kłamstwo prawda Boża bardziej obfitowała* ku Jego chwale, dlaczego więc ja jeszcze jestem sądzony jako grzesznik?

* gr.: perisseuo - być obficie zaopatrzonym

8. I czy nie tak właśnie nas spotwarzają, i tak twierdzą o nas, że my mówimy: Uczyńmy złe rzeczy, aby przyszły dobre? Wyrok na takich jest zgodny z prawem*.

* lub: słuszny

9. Cóż więc, górujemy nad nimi? Wcale nie; bo wcześniej wysunęliśmy zarzut*, że Żydzi, a także Grecy, wszyscy są pod grzechem,

* gr.: proaitiaomai - postawić wcześniej zarzut przeciwko

10. Tak jak jest napisane: Nie ma sprawiedliwego, ani jednego;      Ps 14,3; Ps 53,3; Kaz 7,20

11. Nie ma, kto by pojmował*, nie ma, kto by szukał Boga;      Ps 14,2; Ps 53,2

* gr.: syniemi - rozumieć, pojąć, zestawić razem (fakty)

12. Wszyscy zboczyli*, wszyscy razem zostali uznani za nieużytecznych, nie ma, kto by czynił dobro, nie ma ani jednego;      Wj 32,8

* gr.: ekklino - odchylić się, zmienić kierunek, odstąpić

13. Grobem otwartym jest ich gardło, swoimi językami mówią podstępnie; jad żmij na ich wargach;      Ps 5,10; Ps 140,3; Mt 12,35

14. Usta ich pełne są przekleństwa* i goryczy;      Ps 10,7; Ps 50,19; Jk 3,6-10

* gr.: ara - przekleństwo, klątwa, złorzeczenie, modlitwa

15. Nogi ich są prędkie do rozlewu krwi;

16. Zniszczenie i nędza na ich drogach,

17. A drogi pokoju nie poznali;      Prz 8,13

18. Nie ma bojaźni Bożej przed ich oczami.

19. A wiemy, że cokolwiek Prawo mówi, mówi to tym, którzy są pod Prawem, aby wszelkie usta zostały zamknięte* i aby cały świat okazał się winny** przed Bogiem,      J 10,34; Ga 3,10; 1Kor 1,29

* lub: zahamowane; ** stanął przed sądem

20. Dlatego że z uczynków Prawa żadne ciało* nie będzie uznane za sprawiedliwe przed Jego obliczem, gdyż przez Prawo jest dogłębne** poznanie grzechu.      Ga 2,16; Hi 25,4

* tj. nikt, żaden człowiek; ** gr.: epignosis - dokładne, głębokie, pełne poznanie

21. Lecz teraz, niezależnie od Prawa*, została ukazana sprawiedliwość Boga, poświadczana** przez Prawo i Proroków;      Rz 10,3; 1Kor 1,30

* dosłownie: bez prawa; ** gr.: martyreo - być naocznym świadkiem, wydać świadectwo w sądzie, świadczyć aż do męczeństwa, być męczennikiem

22. Sprawiedliwość Boga przez wiarę w Jezusa* Chrystusa, dla wszystkich i wobec** wszystkich wierzących, nie ma bowiem różnicy;      Rz 5,1; Flp 3,9; Ga 3,28

* lub: wiarę Jezusa - tj. wiarę tę, którą miał Jezus - por. Ga 2,16 przypis ***; ** lub: na

23. Bo wszyscy zgrzeszyli i są pozbawiani* chwały Bożej.      Ga 3,22; Rz 5,2; 2Tes 2,14; 1P 5,1

* gr.: hystereo - być pozbawionym czegoś, mieć brak

24. I są uznawani za sprawiedliwych za darmo* z Jego łaski** przez odkupienie*** w Chrystusie Jezusie,      Rz 4,16; Rz 5,16; 1Kor 6,11; Tt 3,5

* lub: w darze, niezasłużenie; ** dosłownie: łaską Jego; *** gr.: apolytrosis - uwolnienie uzyskane dzięki zapłacie

25. Którego Bóg ustanowił jako ofiarę przebłagalną*, przez wiarę, w Jego krwi, dla wykazania dowodu swojej sprawiedliwości** przez odpuszczenie wcześniej popełnionych grzechów w czasie Bożej cierpliwości***,      1J 2,2; Kol 1,14

* gr. hilasterion - nawiązuje do wieka arki - przebłagalni - Kpł 16,2; ** lub: usprawiedliwienia; *** powściągliwości

26. Dla wykazania dowodu* swojej sprawiedliwości w teraźniejszym czasie, tak by On był sprawiedliwy i usprawiedliwiający tego, który jest z wiary** w Jezusa.

* gr.: endeksis - dowiedzenie, wykazanie; ** por. w. 22 przypis *

27. Gdzie więc jest chluba*? Została wykluczona. Przez jakie prawo? Uczynków? Nie, ale przez prawo wiary.

* gr.: kauchesis - radosne uniesienie, chluba, powód do dumy

28. Dlatego rozumiemy, że człowiek jest uznawany za sprawiedliwego przez wiarę*, bez uczynków prawa.

* lub: wiarą, za sprawą wiary

29. Czy Bóg jest tylko Bogiem Żydów? Czy nie pogan także? Tak – także i pogan.

30. Bo jeden jest Bóg, który usprawiedliwi* obrzezanie z wiary i nieobrzezanie przez tę** wiarę.

* dosłownie: uzna za sprawiedliwe; ** w gr. rodzajnik: tes

31. Czy więc Prawo* niszczymy** przez tę wiarę? Z pewnością nie***! Prawo* umacniamy****.

* w gr. brak rodzajnika - por. Rz 2,12 przypis *; ** lub: uznajemy za bezużyteczne; *** aramejski idiom: porzućmy tę myśl; **** lub: stawiamy

↑↑

Rozdział 4

1. Cóż więc powiemy, co znalazł Abraham, ojciec nasz według ciała?      Hbr 12,9

2. Bo jeśli Abraham z uczynków został uznany za sprawiedliwego, ma się czym chlubić, ale nie u Boga.      Rdz 15,6; Ga 3,6

3. Bo co mówi Pismo? A Abraham uwierzył Bogu i zostało mu to policzone* za sprawiedliwość.

* gr.: logidzomai - zaliczać na rachunek - por. Jk 2,23 przypis *

4. A pracującemu, zapłata nie jest policzona według łaski, ale według należności*;      Rz 11,6

* gr.: ofeilema - to, co jest komuś należne, dług, wina

5. Temu natomiast, który nie pracuje, lecz wierzy w Tego, który czyni sprawiedliwym bezbożnego*, jego wiara jest mu policzona za sprawiedliwość.      1Kor 6,9; Tt 3,5-7; Flm 1,18

* gr.: asebes - pozbawiony czci i szacunku dla Boga, świętokradca

6. Tak też i Dawid mówi o błogosławieństwie* człowieka, któremu Bóg zalicza** sprawiedliwość, niezależnie od uczynków:      Ps 112,1; Mt 5,3; 2Tm 1,9

* lub: szczęściu; ** gr.: logidzomai - zaliczać na rachunek - por. Jk 2,23 przypis *

7. Błogosławieni*, którym zostały odpuszczone nieprawości i których grzechy zostały zakryte;      Ps 32,2; Jr 33,8; Mt 9,2; Łk 7,47

* lub: szczęśliwi

8. Błogosławiony mąż, któremu PAN rzeczywiście* nie policzy grzechu.

* gr.: ou me - podwójne zaprzeczenie - jako wzmocnienie

9. Czy zatem to błogosławieństwo jest tylko dla* obrzezanych, czy też dla* nieobrzezanych? Mówimy bowiem, że wiara została policzona Abrahamowi za sprawiedliwość.      1Kor 7,19; Ga 5,6

* gr.: epi - nad, na - dosłownie nad obrzezaniem

10. Jak więc została mu policzona? Gdy był przed obrzezaniem, czy po obrzezaniu? Nie był obrzezany, ale był przed obrzezaniem*.

* dosłownie: gdy był w obrzezaniu, czy w nieobrzezaniu? Nie (był) w obrzezaniu, ale w nieobrzezaniu

11. I przyjął* znak obrzezania jako pieczęć sprawiedliwości tej wiary, którą miał przed** obrzezaniem, aby on był ojcem wszystkich wierzących nieobrzezanych, aby i im to zostało policzone za sprawiedliwość,      Wj 31,13; 2Kor 1,22; Ef 1,13

* lub: otrzymał; ** por. w. 10 przypis *

12. I także ojcem obrzezanych, nie tylko dla tych, którzy są obrzezani, ale i dla tych, którzy idą* śladami wiary ojca naszego Abrahama, którą miał przed** obrzezaniem.      Łk 16,23

* dosłownie: iść w szeregu, kroczyć za kimś; ** por. w. 10 przypis *

13. Bowiem nie przez prawo została dana obietnica Abrahamowi i jego potomstwu*, że ma być dziedzicem świata, ale przez sprawiedliwość z wiary.

* lub: nasieniu - l.poj.

14. Bo jeśli ci, którzy są z prawa, są dziedzicami, wtedy wiara stała* się bez znaczenia**, a obietnica stała* się bezużyteczna;      Ga 2,21

* dosłownie: jest uczyniona; ** gr.: kenoo - bez znaczenia, pusty - Jk 2,20 przypis *

15. Gdyż Prawo powoduje* gniew; bo gdzie nie ma prawa, tam i nie ma przestępstwa.      Ef 5,6; Kol 3,6

* gr.: katergadzomai - sprawiać, wykonać

16. Dlatego z wiary dana była obietnica, aby była z łaski, i aby była zapewniona* całemu potomstwu, nie tylko tym, którzy są z Prawa, ale i tym, którzy są z wiary Abrahama, ojca nas wszystkich,

* lub: mocna, trwała

17. Tak, jak jest napisane: Ojcem wielu narodów ustanowiłem cię przed Bogiem, któremu uwierzył, który ożywia umarłych, a to czego nie ma, powołuje by było*.

* dosłownie: jako będące

18. Abraham wbrew nadziei z powodu nadziei uwierzył, by stać się ojcem wielu narodów według tego, co jest powiedziane: Takie będzie twoje potomstwo*;      Rdz 15,5

* por. w. 13 przypis *

19. I nie osłabł w wierze*, i nie patrzył** na swoje własne ciało, że jest już obumarłe, mając około stu lat, ani na obumarłe łono Sary.      Rdz 17,7

* dosłownie: i nie który stał się słaby wiarą; ** lub: nie skupiał swojego wzroku, nie zważał

20. A wobec obietnicy Boga nie poddał się wątpliwościom wypływającym z niewiary*, ale został umocniony wiarą** i dał chwałę Bogu,      Iz 7,9; Jr 32,16; Ef 6,10

* lub: niewierze; ** w wierze

21. I będąc w pełni zapewnionym*, że cokolwiek On obiecał, mocny jest i uczynić;

* gr.: pleroforeo - doprowadzić do pełni, być całkowicie pewnym

22. I dlatego zostało mu to policzone za sprawiedliwość.      Rdz 15,6; Rz 4,3; Jk 2,23

23. A to nie napisano jedynie dla niego, że mu to zostało policzone*,      1Kor 9,10

* gr.: logidzomai - liczyć, poczytać, rachować, brać pod uwagę

24. Ale i ze względu na nas, którym ma być to poczytywane*, wierzącym w Tego, który wzbudził z martwych Jezusa, naszego Pana;

* gr.: logidzomai - liczyć, poczytać, rachować, brać pod uwagę

25. Który został wydany z powodu naszych występków* i powstał z martwych dla naszego usprawiedliwienia.

* gr.: paraptoma - spaść obok lub czegoś, fałszywy krok, upadek

↑↑

Rozdział 5

1. Będąc więc uznani za sprawiedliwych* z wiary, pokój mamy z Bogiem przez Pana naszego Jezusa Chrystusa**,      Ga 3,24

* lub: usprawiedliwieni więc; ** Mesjasza, Pomazańca

2. Przez którego też otrzymaliśmy dostęp* przez wiarę** do tej łaski, w której stanęliśmy i chlubimy się z powodu nadziei chwały Boga.

* lub: przedstawić kogoś osobie króla, wprowadzić; ** wiarą

3. A nie tylko to, ale chlubimy się w uciskach, wiedząc, że ucisk sprawia wytrwałość*,

* gr.: hypomone - wytrwałość, hart ducha - Jk 1,3 przypis **

4. A wytrwałość doświadczenie*, a doświadczenie nadzieję,      Ps 71,18; Rz 15,4; 2Kor 1,4; Jk 1,12; 1P 5,10

* lub: wypróbowanie - gr.: dokime

5. A nadzieja nie zawstydza*, bo miłość Boża jest wylewana na** nasze serca przez Ducha Świętego, który został nam dany.

* lub: nie powoduje czerwienienia się ze wstydu; ** jest rozlana w ...

6. Chrystus bowiem umarł we właściwym* czasie za nas bezbożnych, gdy jeszcze byliśmy** bezsilni***.      Ef 2,1-5

* lub: w wyznaczonym czasie; ** dosłownie: nas będących; *** słaby, nędzny, chory

7. Z trudnością bowiem umrze ktoś za sprawiedliwego; za dobrego może ktoś odważa* się umrzeć.      2Sm 18,27; J 15,3; Dz 11,24; 1J 3,16

* gr.: tolmao - być śmiałym, gardzić strachem, odważyć się na coś

8. Lecz Bóg dowodzi* swojej miłości wobec nas, że gdy jeszcze byliśmy grzesznikami, Chrystus umarł za nas.      J 15,13; 1P 3,18

* lub: wykazywać, stać razem - jako podwójne świadectwo

9. O wiele bardziej więc, będąc teraz uznani za sprawiedliwych przez* Jego krew, zostaniemy przez Niego zbawieni** od gniewu.      Ef 2,13; 1J 1,7; 1Tes 1,10

* lub: w krwi, krwią Jego; ** uratowani

10. Bo jeżeli, będąc nieprzyjaciółmi*, zostaliśmy pojednani z Bogiem** przez śmierć Jego Syna, o wiele bardziej będąc pojednani, zostaniemy zbawieni*** przez**** Jego życie.      2Kor 5,18

* lub: wrogami; ** Bogu; *** uratowani; **** w Jego życiu

11. A nie tylko to, ale też chlubimy* się w Bogu przez Pana naszego Jezusa Chrystusa, przez którego teraz otrzymaliśmy pojednanie.

* gr.: kauchaomai - radosne uniesienie, chlubić się, być dumnym

12. Dlatego, tak jak przez* jednego człowieka grzech wszedł na świat, a przez grzech śmierć, tak i na wszystkich ludzi przeszła śmierć, za to**, że wszyscy zgrzeszyli.      Rdz 2,17; Rz 6,23; 1Kor 15,21

* lub: poprzez; ** gr.: epi hos - przez którą, przed którą, za to, na to

13. Bo aż do Prawa grzech był na świecie; ale grzech nie jest zaliczany*, gdy nie ma Prawa.      Rz 4,15; 1Kor 15,56; 1J 3,4

* gr.: ellogeo - wpisywać na rachunek, przypisać, wnieść oskarżenie

14. Lecz śmierć zakrólowała od Adama aż do Mojżesza nawet* nad tymi, którzy nie zgrzeszyli na podobieństwo** przestępstwa Adama, będącego typem*** Tego, który miał przyjść.      Rz 8,20; 1Kor 15,55

* lub: i nad tymi; ** gr.: homoioma - postać, obraz, podobieństwo, wyobrażenie; *** gr.: typos - wzór, obraz, odcisk po uderzeniu, kształt, postać

15. Ale nie tak jest z upadkiem, jak z darem łaski; jeśli bowiem z powodu jednego upadku wielu umarło, o wiele bardziej łaska Boża i dar w tej łasce jednego człowieka, Jezusa Chrystusa, zaobfitowała* dla wielu.      2Kor 9,15

* lub: przekroczyć ustaloną miarę, przewyższać

16. I nie tak, jak z powodu jednego, który zgrzeszył, jest z tym darem. Bo prawdziwie sąd jest za jeden* upadek ku potępieniu**, ale dar łaski za wiele upadków ku sprawiedliwości.

* lub: za jednego; ** gr.: katakrima - wyrok skazujący po ustaleniu winy

17. Albowiem jeśli przez* upadek jednego, śmierć zakrólowała z powodu jednego, o wiele bardziej ci, którzy otrzymują obfitość łaski i dar sprawiedliwości, w życiu królować będą z powodu** jednego, Jezusa Chrystusa.      1Kor 5,21; Rz 5,12; Obj 20,5

* lub: poprzez; ** lub: przez

18. A zatem, jak przez upadek jednego na wszystkich ludzi przyszło potępienie, tak też przez jeden sprawiedliwy czyn* na wszystkich ludzi przyszło usprawiedliwienie ku życiu.

* lub: akt usprawiedliwienia, usprawiedliwiający czyn

19. Bo tak, jak przez nieposłuszeństwo jednego człowieka, wielu stało się grzesznikami, tak przez posłuszeństwo jednego, wielu stanie się sprawiedliwymi.      2Kor 5,21

20. A Prawo weszło dodatkowo, by zaobfitował upadek; a gdzie zaobfitował grzech, tam łaska tym bardziej zaobfitowała;      Rz 3,19; Rz 4,15; Rz 7,5; Ga 3,19-25; 1Tm 1,14

21. Aby tak, jak grzech zakrólował w śmierci, tak i łaska zakrólowała za sprawą usprawiedliwienia ku życiu* wiecznemu przez Jezusa Chrystusa, Pana naszego.      1J 2,25

* gr.: dzoe - życie, istnienie, tu: jako życie ponadnaturalne w odróżnieniu od - gr.: bios - życie, utrzymanie, mienie

↑↑

Rozdział 6

1. Cóż więc powiemy? Czy mamy pozostać w grzechu, aby łaska była obfitsza?

2. Z pewnością nie*! Albowiem my, którzy umarliśmy dla grzechu**, jak jeszcze w nim żyć będziemy?      1P 2,24; 1P 4,1; 1J 3,9

* gr.: me geneito - aramejski idiom: porzućmy tę myśl, dosłownie: nie stanie się to, lub – przenigdy, na pewno nie, w żadnym razie; ** dosłownie: grzechowi - tu: i w. 1.10.11.13 w frazie - (w, dla) grzechu

3. Czy nie wiecie, że my wszyscy*, którzy zostaliśmy ochrzczeni** w Chrystusa Jezusa, w śmierć Jego zostaliśmy ochrzczeni**?

* dosłownie: ilu (z nas), jacy; ** gr.: baptidzo - zanurzać - por. Mt 3,11 przypis *

4. Pogrzebani jesteśmy razem z Nim przez zanurzenie* w śmierć, aby tak jak Chrystus został wzbudzony z martwych przez chwałę Ojca, tak abyśmy i my chodzili** w nowości życia.      Rz 12,1; Rz 13,13; Ef 4,1

* gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać, wielokrotnie w celu farbowania - stąd też przesiąknąć; ** gr.: peripateo - chodzić tu i tam, krążyć, w sensie etycznym: sposób życia, postępowania, naśladowania

5. Bo jeśli staliśmy się zrośnięci* w podobieństwo** Jego śmierci, to i w podobieństwo Jego zmartwychwstania zrośnięci będziemy,

* gr.: symfotys - urodzony razem, wyrosły razem, zaszczepiony; ** gr.: homoioma - obraz, podobieństwo, prawie ta sama tożsamość

6. Wiedząc to, że nasz stary człowiek razem z Nim został ukrzyżowany, aby ciało grzechu* zostało uczynione bezczynnym**, abyśmy już więcej nie pozostawali w niewoli grzechu;

* gr.: to soma tes hamaritias - por. Kol 2,11 przypis * przypis ***; ** gr.: katargeo - pozbawić znaczenia, zniszczyć - 1Kor 1,28 przypis **

7. Bo kto umarł, uwolniony* jest od grzechu.      1P 4,1

* lub: jest uznany za sprawiedliwego wobec grzechu

8. Jeśli więc umarliśmy* z Chrystusem, wierzymy też, że razem z Nim żyć będziemy.

* gr.: apothenesko - umrzeć, zginąć gwałtowną śmiercią, uschnąć

9. Wiedząc*, że Chrystus, który został wzbudzony z martwych, już nie umiera; śmierć już nad Nim nie panuje.      2Tm 2,11; Obj 1,18

* gr.: eido - wiedzieć, mieć wgląd, badać, znać, doświadczyć

10. Bo gdy umarł, raz na zawsze umarł dla grzechu; a gdy żyje, żyje dla Boga.      Hbr 9,26

11. Tak też i wy, zaliczajcie* siebie samych do prawdziwie umarłych dla grzechu, a żyjących dla Boga w Chrystusie Jezusie, Panu naszym.      Ga 2,19; Kol 3,1; 1Kor 6,20

* gr.: logidzomai - zaliczać na rachunek, uważać za, poczytać

12. Niech więc nie króluje grzech w śmiertelnym ciele waszym, abyście mieli być mu posłuszni w jego pożądliwościach*;      Ps 119,133; 1Kor 15,53; Tt 2,12; 1P 1,14; 1P 2,11; 1J 2,16

* gr.: epithymia - usilne pragnienie, pożądanie, tęsknota, żądza

13. I nie stawiajcie* swoich członków na oręż niesprawiedliwości dla grzechu, ale postawcie* samych siebie Bogu, jako żyjących, którzy powstali z martwych, a swoje członki jako oręż sprawiedliwości Bogu.      Kol 3,5

* gr.: paristemi - postawić obok, brać, stawiać do dyspozycji

14. Bowiem grzech* nad wami panować nie będzie; bo nie jesteście pod prawem, ale pod łaską.

* gr.: hamartia - być pozbawionym czegoś, chybić celu

15. Cóż więc? Czy mamy* grzeszyć, dlatego że nie jesteśmy pod prawem, ale pod łaską? Z pewnością nie**!      Rz 5,17; Rz 5,21; Rz 6,1; Ga 2,17; 1Kor 9,20

* dosłownie: czy będziemy grzeszyli; ** gr.: me genoito - oby się (tak) nie stało - por. Rz 6,2 przypis *

16. Czy nie wiecie, że komu stawiacie siebie samych jako niewolnicy w posłuszeństwo, jesteście niewolnikami tego, komu jesteście posłuszni, bądź grzechowi ku śmierci, bądź posłuszeństwu* ku sprawiedliwości?      Joz 24,15; 2P 2,19; Mt 6,24; J 8,34; Rz 6,3

* gr.: hypakoe - posłuszeństwo, uległość, podporządkowanie się

17. Ale Bogu niech będzie wdzięczność*, że wy, którzy byliście niewolnikami grzechu, usłuchaliście** z całego serca wzoru tej nauki, której zostaliście przekazani.      1Kor 6,11

* gr.: charis - łaska, dzięki; ** gr.: hypakouo - słuchać, być posłusznym

18. A będąc uwolnieni* od grzechu, zostaliście niewolnikami sprawiedliwości.      J 8,32; 1P 2,16

* gr.: eleutheroo - czynić wolnym, wyzwalać

19. Po ludzku mówię, z powodu słabości waszego ciała. Tak jak bowiem postawiliście swoje członki w niewolę nieczystości i nieprawości, by czynić nieprawość, tak teraz postawcie swoje członki w niewolę sprawiedliwości ku uświęceniu.      Rz 3,5; 1Kor 9,8

20. Bo gdy byliście niewolnikami grzechu, byliście wolni od sprawiedliwości.      J 8,34

21. Jaki więc wówczas mieliście pożytek* z tych rzeczy? Tych, których się teraz wstydzicie; bo końcem ich jest śmierć.      Prz 1,31; Iz 3,10; Jr 17,10

* dosłownie: owoc, plon - gr.: karpos

22. Lecz teraz, gdy zostaliście wyzwoleni od grzechu, zostaliście oddani w niewolę Bogu, mając swój pożytek* w uświęceniu, a na końcu** – życie wieczne.      Hi 1,8; Iz 54,17; Ga 1,10

* dosłownie: owoc, plon; ** gr.: teleos - cel, koniec, granica, spełnienie

23. Bowiem zapłatą za grzech jest śmierć, ale darem łaski Boga jest życie wieczne w Chrystusie Jezusie, Panu naszym.      1J 5,11

↑↑

Rozdział 7

1. Czy nie wiecie, bracia – mówię bowiem do tych, którzy znają Prawo – że Prawo panuje* nad człowiekiem przez czas jego życia?

* gr.: kyrieuo - być panem, władcą, mieć moc nad kimś

2. Bo zamężna kobieta, z żyjącym mężem jest związana* Prawem; ale jeśli mąż umrze, uwolniona jest od Prawa wiążącego ją z mężem.      1Kor 7,39

* gr.: deo - przywiązać, zakuć, zobowiązać

3. Tak więc, dopóki żyje mąż, będzie zwana* cudzołożnicą, jeśli przystanie** do innego męża; ale jeśli mąż umrze, wolna jest od tego Prawa i nie jest cudzołożnicą, gdy przystanie** do innego męża.

* dosłownie: zostanie utytułowana; ** gr.: ginomai - stawać się, być, zaistnieć, zrodzić się

4. A tak, bracia moi, i wy zostaliście uśmierceni dla Prawa przez ciało Chrystusa, żebyście przystali do innego, do Tego, który został wzbudzony z martwych, abyśmy owoc* przynieśli Bogu.      Oz 2,19; Ga 5,18; Kol 2,14; 1P 2,24

* gr. karpoforeo - przynosić owoc, plon, pożytek - por. Rz 6,21

5. Bo gdy byliśmy w ciele, namiętności grzechów, poprzez Prawo, działały w naszych członkach, dla przyniesienia owocu śmierci.

6. Lecz teraz zostaliśmy uwolnieni* od Prawa, gdy umarliśmy dla tego, czym byliśmy zatrzymani, abyśmy służyli w nowości ducha**, a nie w starości litery.      Ez 36,26; Ga 3,13; 2Kor 3,6

* lub: uznani za bezczynnych wobec; ** lub: Ducha

7. Cóż więc powiemy? Prawo to grzech*? Z pewnością nie! Lecz nie inaczej poznałem grzech, jak przez Prawo**; albowiem i o pożądliwości nie wiedziałbym, gdyby Prawo nie mówiło: Nie pożądaj.      Wj 20,17; Łk 12,15; Kol 3,5

* lub: czy utożsamiamy prawo z grzechem?; ** por. Rz 2,12 przypis *

8. Lecz grzech, gdy otrzymał okazję przez przykazanie, sprawił we mnie wszelką pożądliwość*; bo bez Prawa** grzech jest martwy.      Rz 4,15; Rz 5,20; J 15,22; 1Kor 15,56

* gr.: epithymia - usilne pragnienie, pożądanie, tęsknota, żądza; ** por. Rz 2,12 przypis *

9. Ja natomiast, żyłem niegdyś bez Prawa; lecz gdy przyszło przykazanie*, grzech ożył, a ja umarłem,      Kpł 18,5

* gr.: entole - rozkaz, nakaz, polecenie, nakazana zasada

10. I odkryłem*, że to** przykazanie, które miało być ku życiu, było mi ku śmierci.      Łk 10,28; Rz 10,5

* lub: znalazłem; ** gr.: he - rodzajnik określony - to

11. Grzech* bowiem, skorzystał z okazji przez przykazanie, zwiódł** mnie i przez nie mnie zabił.      Iz 44,20; Jk 1,26

* dosłownie: ten grzech - z w. 8?; ** gr.: eksapatao - mamić, uwodzić, zwodzić samego siebie

12. Tak więc Prawo prawdziwie* jest święte, i przykazanie** jest święte i sprawiedliwe, i dobre.

* gr.: men - partykuła wzmacniająca; ** dosłownie: to przykazanie

13. Czy więc to, co dobre, stało mi się śmiercią? Z pewnością nie! Lecz grzech, aby okazać się grzechem, sprawił moją śmierć przez to, co dobre, aby grzech przez przykazanie okazał* się niezmiernie** grzeszny.      Ga 3,21; Rz 3,19

* gr.: ginomai - stawać się, zrodzić, być, zaistnieć, dziać się; ** gr.: hyperbole - nadmiar, ogrom, stopień najwyższy

14. Bo wiemy, że Prawo jest duchowe, ale ja jestem cielesny, zaprzedany grzechowi.

15. Albowiem czynię* to, czego nie rozumiem; bo robię nie to, co chcę, ale czynię to, czego nienawidzę.      Rz 12,9; Ps 97,10; Prz 8,13

* gr.: katergadzomai - sprawić, wykonać, dokonać, realizować

16. A jeśli czynię to, czego nie chcę, zgadzam się z tym, że Prawo jest dobre*.

* gr.: kalos - piękne, szlachetne, dobre

17. Teraz więc, już nie ja to czynię*, lecz grzech, który mieszka we mnie;

* gr.: katergadzomai - sprawić, wykonać, dokonać, realizować

18. Gdyż* wiem, że nie mieszka we mnie, to jest w moim ciele**, dobro; albowiem chcenie jest obecne we mnie, ale tego, co dobre nie znajduję.      Ps 51,5; Mk 7,21

* gr.: gar - gdyż, bowiem, zatem lub: zatem dowiaduję się; ** gr.: sarks - ciało, ciało bez życia, cielesność - zmysłowa natura

19. Bo nie czynię tego, co dobre, które chcę; ale popełniam to, co złe, którego nie chcę.

20. A jeśli ja czynię to, czego nie chcę, już nie ja to czynię*, ale grzech, który mieszka** we mnie.

* gr.: katergadzomai - sprawić, wykonać, dokonać, realizować; ** gr.: oikeo - mieszkać, przebywać, żyć

21. Znajduję więc w sobie to prawo, że gdy chcę czynić dobro*, jest obecne** we mnie zło.      2P 2,19; Ef 6,11

* gr.: kalos - piękne, szlachetne, dobre; ** gr.: parakeimai - tuż obok, być obecnym, napierać na kogoś

22. Albowiem mam upodobanie* w Prawie Bożym, według wewnętrznego człowieka;      Rz 2,29; 2Kor 4,16; Ef 3,16; 1P 3,4

* lub: cieszyć się z kimś, mieć wewnętrzne zadowolenie

23. Lecz widzę inne prawo w swoich członkach, które toczy wojnę* przeciwko Prawu mojego umysłu, i które zniewala mnie prawem** grzechu, będącym w moich członkach.      Ga 5,17

* gr.: antistrateuomai - udać się na wyprawę wojenną; ** dosłownie: tym prawem - gr.: ho - rodzajnik określony - Rz 2,12 przypis *

24. Nędzny* ja człowiek! Kto mnie wyratuje** z tego ciała śmierci?      Hbr 2,15; Rz 6,6; Kol 2,11

* gr.: talaiporos - udręczony, nieszczęsny, biedny; ** lub: wyrwie

25. Dziękuję Bogu przez Jezusa Chrystusa, Pana naszego. Tak więc ja sam wprawdzie służę* umysłem Prawu** Bożemu, lecz ciałem prawu** grzechu.

* lub: jestem niewolnikiem; ** por. Rz 2,12 przypis *

↑↑

Rozdział 8

1. Dlatego teraz nie ma żadnego potępienia* dla tych, którzy są w Chrystusie Jezusie, którzy chodzą, nie według ciała**, ale według Ducha***.      J 3,17; Ga 3,13; Ga 3,28; Flp 3,9

* gr.: katakrima - wyrok skazujący po ustaleniu winy; ** gr.: sarkas - por. Kol 2,11 przypis **; *** lub: ducha

2. Albowiem prawo Ducha, życiem* w Chrystusie Jezusie, uwolniło mnie od prawa grzechu i śmierci.      Rz 3,20; Dz 13,39; Hbr 7,19; Hbr 10,1; 2Kor 3,6

* lub: Prawo Ducha życia

3. Bo niemoc, na którą niedomagało* Prawo z powodu ciała, Bóg przezwyciężył, posyłając swojego Syna w podobieństwie grzesznego ciała, jako ofiarę za grzech, potępił grzech w ciele,

* lub: być słabym, bezsilnym, chorym

4. Aby sprawiedliwa norma Prawa została wypełniona w nas, którzy chodzimy, nie według ciała, ale według Ducha.

5. Albowiem ci, którzy są według ciała, myślą o tym, co cielesne; ale ci, którzy są według Ducha, myślą o tym, co duchowe.      1Kor 2,14; 1Kor 15,48; 2Kor 10,3

6. Gdyż zamysł ciała to śmierć; ale zamysł Ducha to życie i pokój,      Ga 6,8; Rz 14,17; J 14,27

7. Dlatego że zamysł ciała jest wrogi Bogu, gdyż nie jest poddany Prawu Bożemu, bo i nie może.      Jr 13,23; Kol 1,21; Jk 4,4; 1J 2,15; Mt 12,34

8. Ci bowiem, którzy są w ciele, Bogu podobać się nie mogą.      Hbr 11,6

9. Lecz wy nie jesteście w ciele, ale w Duchu, skoro* Duch Boży mieszka w was; a jeśli ktoś nie ma Ducha Chrystusa, ten nie jest Jego.

* gr.: eiper - skoro, ponieważ, jeśli tylko, jeśli właśnie

10. A jeśli Chrystus jest w was, wtedy ciało istotnie jest martwe z powodu grzechu, ale Duch jest życiem z powodu sprawiedliwości*.

* lub: Duch (to) życie przez usprawiedliwienie, Duch jest żywy

11. Jeśli natomiast Duch Tego, który Jezusa wzbudził z martwych, mieszka w was, to Ten, który wzbudził Chrystusa z martwych, ożywi i śmiertelne ciała wasze przez swojego Ducha, który w was mieszka.      J 10,17; 1Kor 15,53

12. A tak, bracia, nie jesteśmy dłużnikami* ciała, abyśmy żyli według ciała.

* gr.: ofeiletes - dłużnik, ktoś będący winnym, być zobowiązanym

13. Jeśli bowiem żyjecie według ciała, macie* umierać**; natomiast jeśli Duchem doprowadzacie do śmierci działania*** ciała, będziecie żyć.      Ga 5,24; Ga 6,8; Ef 4,30; Kol 3,5; Jk 1,14-15

* tryb orzekający, czas teraźniejszy strona czynna - mieć zaraz coś zrobić; ** bezokolicznik, czas teraźniejszy strona czynna, czasownik niedokonany; *** gr.: praksis - postępowanie, czyn, dobicie targu, działanie

14. Bo ci*, którzy dają się prowadzić** przez Ducha Bożego, ci są synami Boga.      Ps 143,10; Ga 4,6

* lub: ilu, ktokolwiek, jacy; ** są prowadzeni

15. Bo nie wzięliście ducha niewoli, by znowu żyć w zastraszeniu*, ale wzięliście ducha usynowienia, przez** którego wykrzykujemy***: Abba****, Drogi Ojcze!      1Kor 2,12; Ga 4,5

* lub: w bojaźni; ** lub: w którym; *** gr.: kradzo - wołać, przemówić donośnie; **** aramejski: abba - zdrobniała forma słowa ab - ojciec - Tato lub Drogi Ojcze - zawierająca w sobie wyraz czułości, godności i szacunku

16. Ten to Duch współświadczy z naszym duchem, że jesteśmy dziećmi Boga.

17. A jeśli dziećmi, to i dziedzicami, dziedzicami Boga, a współdziedzicami Chrystusa, skoro* współcierpimy, byśmy też wspólnie zostali wprowadzeni do chwały.

* gr.: eiper - skoro, ponieważ, jeśli rzeczywiście, jeśli właśnie

18. Sądzę bowiem, że utrapienia teraźniejszego czasu nie są godne porównania z tą chwałą, która ma się w nas objawić.      Mt 5,11; 2Kor 4,17; 2Tes 1,10; 1P 4,13; 1J 3,2

19. Bo stworzenie żarliwie* oczekuje objawienia synów Boga.

* lub: żarliwie i wytrwale

20. Gdyż stworzenie zostało poddane marności, nie dobrowolnie*, ale z powodu Tego, który je poddał, w nadziei,      Iz 24,5; Jr 12,4

* gr.: hekon - z własnej woli, nieprzymuszony, chętny

21. Że i samo stworzenie zostanie uwolnione z niewoli skażenia* do wolności chwały** dzieci Boga.

* gr.: fthora - zepsucie, zniszczenie, zatracenie; ** gr.: doksa - majestat, blask, wspaniałość, splendor, chwała

22. Bo wiemy, że całe stworzenie współwzdycha* i współcierpi w bólach porodowych aż do teraz.      Jr 12,11; Obj 12,2

* lub: jęczy

23. A nie tylko ono, ale i my sami, którzy mamy pierwocinę* Ducha, i my sami w sobie wzdychamy oczekując usynowienia, odkupienia naszego ciała.      2Kor 5,5; Ef 1,14; Łk 21,28; Ef 4,30; Flp 3,20

* gr.: aparche - pierwszy plon, osoby pierwsze z tej samej grupy lub klasy

24. Albowiem w tej nadziei zostaliśmy zbawieni. A nadzieja widzialna nie jest nadzieją; bo ktoś, kto widzi, po co ma mieć nadzieję?

25. Ale jeśli mamy nadzieję na to, czego nie widzimy, to oczekujemy tego z wytrwałością*.      Jk 5,7; 2Kor 4,18; Hbr 11,1

* gr.: hypomone - wytrwałość, hart ducha, odpor. na przeciwności

26. A tak samo i Duch wspomaga nas w naszych słabościach. Nie wiemy bowiem, o co mielibyśmy się modlić, tak jak należy*; ale sam Duch wstawia się za nami w niewysłowionych westchnieniach.      Łk 11,1; Mt 10,20; Ef 6,18

* lub: jak jest konieczne, jak trzeba

27. A Ten, który bada* serca wie, jaki jest zamysł Ducha, ponieważ zgodnie** z wolą Boga wstawia się za świętymi.      1Krn 28,9; Ps 44,21; Ef 2,18

* gr.: eraunao - dociekać, badać, przeszukiwać; ** gr.: kata - według, zgodnie, w kierunku, na podstawie

28. A wiemy, że z tymi, którzy miłują Boga, wszystko współpracuje* ku dobremu, to jest z tymi, którzy według Jego postanowienia** są powołani.      Rdz 50,20; Pwt 8,2-3; 1Kor 4,15

* gr.: panta synergo - czynić wszystko razem, współdziałać; ** gr.: prothesis - plan, cel, zamiar, publiczne okazanie

29. Bo tych, których wcześniej znał*, tych też przeznaczył, aby byli ukształtowani** na obraz Jego Syna, aby On był pierworodnym wśród wielu braci.      Jr 1,5; 1Kor 15,49

* gr.: proginosko - posiadać zawczasu wiedzę, mieć plan, przeznaczyć kogoś do czegoś; ** lub: mieć taki sam kształt, być podobnie uformowanym

30. A których przeznaczył, tych i powołał; a których powołał, tych i uznał za sprawiedliwych*; a których uznał za sprawiedliwych, tych i wprowadził do chwały**.      Mt 20,16; Rz 5,9; 1Kor 6,11

* lub: usprawiedliwił; ** gr.: doksa - majestat, blask, wspaniałość, splendor, chwała

31. Cóż więc na to powiemy? Jeśli Bóg za nami, kto jest przeciwko nam?

32. On, który nie oszczędził nawet własnego Syna, ale Go za nas wszystkich wydał, jakżeby wraz z Nim nie darował* nam wszystkiego?

* gr.: charidzomai - darować, okazać łaskę

33. Kto będzie wnosił oskarżenie przeciwko wybranym Boga? Bóg, który usprawiedliwia?

34. Kto potępia? Chrystus, który umarł, więcej, który został wskrzeszony, który jest po prawicy Boga? On wstawia* się za nami.      Rz 4,25

* gr.: entychano - błagać, upraszać, mieć staranie

35. Kto nas odłączy od miłości Chrystusa? Czy utrapienie? Czy ucisk? Czy prześladowanie? Czy głód? Czy nagość? Czy niebezpieczeństwo? Czy miecz?      Ps 103,17; Obj 1,5

36. Tak, jak jest napisane: Z powodu Ciebie cały dzień jesteśmy uśmiercani, zostaliśmy policzeni jak owce na rzeź.      Ps 44,23

37. Lecz w tym wszystkim odnosimy całkowite zwycięstwo* przez Tego, który nas umiłował.

* gr.: hypernikao - pełne zwycięstwo, ponad miarę

38. Albowiem jestem tego pewien*, że ani śmierć, ani życie, ani aniołowie, ani władcy**, ani moce, ani to, co nastało, ani to, co ma nastąpić,

* lub: doszedłem do tego przekonania i wiem; ** gr.: archon - przywódca, władca, naczelnik

39. Ani wysokość, ani głębokość, ani jakiekolwiek inne stworzenie nie będzie mogło* odłączyć nas od tej miłości Boga, która jest w Chrystusie Jezusie, Panu naszym.      Ef 3,18; Tt 3,4

* lub: nie zdoła, nie być w stanie, nie móc, nie potrafić

↑↑

Rozdział 9

1. Prawdę mówię w Chrystusie, nie kłamię, jak mi współświadczy sumienie* moje w Duchu Świętym,      Rz 1,9; Rz 2,15; 2Kor 1,23; Ga 1,20

* gr.: syneidesis - samoświadomość w sprawach moralnych - sumienie

2. Że wielki jest mój smutek i nieustanny ból* w moim sercu.      Iz 66,10; Jr 3,17; Rz 10,1; Obj 11,3

* gr.: odyne - przejmujący żal, ból, smutek

3. Ja bowiem sam życzyłem sobie, by być przeklętym*, z dala** od Chrystusa, ze względu*** na braci moich, krewnych moich według ciała,      Pwt 21,23

* gr.: anathema - klątwa rytualna dotyczy osób lub rzeczy; ** lub: być oddzielonym; *** gr.: hyper - za, w sprawie

4. Którymi są Izraelici, do których należą usynowienie i chwała, i przymierza, i nadanie Prawa, i służba* Boża, i obietnice,      1Krl 8,11; Wj 24,7; Rz 3,2; Dz 3,25

* gr.: latreuo - od latreia - służba jako akt poświęcenia, urząd, służba Bogu, w LXX - służba kapłańska

5. Których są ojcowie i z których pochodzi Chrystus według ciała, będący nad wszystkimi, Bóg błogosławiony* na wieki. Amen.      Pwt 10,15; Rz 11,28

* gr.: eulogetos - por. Hbr 7,1 przypis **

6. Lecz nie jest tak, aby zaczęło upadać* Słowo Boże; bowiem nie wszyscy ci z Izraela, są Izraelem;

* gr.: ekpipto - wypaść, odpaść, stracić, zawodzić

7. I nie wszystkie dzieci Abrahama są jego potomstwem* lecz: W Izaaku zostanie nazwane** twoje potomstwo*.      Rdz 21,12; J 8,33; Hbr 11,18

* lub: nasieniem - liczba poj.; ** gr.: kaleo - wołać, powołać, nazwać

8. To jest, nie dzieci ciała są dziećmi Boga, ale dzieci obietnicy liczone* są za potomstwo**.      Ga 4,22-31

* lub: liczą się; ** dosłownie: nasienie - l. poj.

9. Albowiem to jest słowo obietnicy: W tym czasie przyjdę i Sara będzie miała syna.      Rdz 18,10; Rdz 18,14; Iz 23,9; Hbr 11,11; 2P 1,10

10. A nie tylko to, ale i Rebeka, z jednego łoża* miała dzieci, z Izaaka, ojca naszego;      Rdz 25,21

* tj. łoże zwłaszcza małżeńskie, zbliżenie, synonim poczęcia

11. Albowiem kiedy oni jeszcze nie zostali zrodzeni i nie uczynili nic dobrego ani złego, aby postanowienie* Boże według wybrania trwało niewzruszone, nie z uczynków, ale przez Tego, który powołuje,      Rz 8,28

* gr.: prothesis - postanowienie, cel, zamysł, publiczne okazanie

12. Powiedziano jej: Starszy* będzie służył** młodszemu***.      Rdz 25,23; 2Sm 8,14

* dosłownie: większy; ** gr.: douleuo - być niewolnikiem, służyć; *** dosłownie: mniejszemu

13. Tak, jak jest napisane: Jakuba umiłowałem, ale Ezawem wzgardziłem*.      Ml 1,2-3

* gr.: miseo - nie cierpieć, gardzić, wzdrygać się, kochać kogoś lub coś mniej od drugiego, nienawidzić

14. Cóż więc powiemy? Czy u Boga jest niesprawiedliwość? Z pewnością nie*!      Rdz 18,25

* aramejski idiom: porzućmy tę myśl - Rz 6,2 przypis *

15. Do Mojżesza bowiem powiedział: Zmiłuję się, nad kim chcę* okazać zmiłowanie; a zlituję się, nad kim chcę* okazać zlitowanie.      Wj 33,19

* gr.: an - partykuła warunkowa lub ograniczająca

16. A zatem zależy to nie od tego, który chce, ani od tego, który zabiega, ale od Tego, który okazuje* miłosierdzie – Boga.

* dosłownie: ma (zmiłowanie lub litość)

17. Mówi bowiem Pismo do faraona: Na to ciebie wzbudziłem, aby okazać moc* moją na tobie i aby rozgłoszone było imię moje po całej ziemi.      Wj 9,16

* gr.: dynamis - siła, moc, zdolność, moc czynienia cudów

18. Dlatego też, nad kim chce, okazuje zmiłowanie, a kogo chce, zatwardza*.      Mt 13,15; J 12,40; Wj 4,21; Joz 11,20

* gr.: skleryno - uczynić twardym, uczynić nieprzejednanym, upartym

19. Powiesz mi więc: Dlaczego jeszcze oskarża? Kto bowiem sprzeciwi się Jego woli?

20. O człowieku! Przeciwnie, kim ty jesteś, że spierasz* się z Bogiem? Czy powie twór do twórcy**: Czemu mnie takim uczyniłeś?      Łk 14,6

* dosłownie: odpowiadać zaprzeczeniem, na przekór; ** dosłownie: uformowanie temu, który formował

21. Czy garncarz nie ma władzy nad gliną, żeby z tej samej masy* uczynić jedno naczynie do celów prawdziwie zaszczytnych, a drugie do niezaszczytnych?      Prz 16,4; Iz 64,8; Jr 18,3

* dosłownie: ciasto, coś zmieszanego z wodą

22. A jeśli Bóg, chcąc okazać gniew i dać poznać swoją moc*, zniósł w wielkiej cierpliwości naczynia gniewu, które są przygotowane** ku zgubie,

* gr.: dynatos - tu: dosłownie: mocne; ** por. 2Kor 13,11 przypis *

23. I aby dał poznać bogactwo chwały Jego nad naczyniami miłosierdzia, które wcześniej przygotował* ku chwale?      2Tm 2,20

* gr.: proeitomadzo - przygotować coś wcześniej, z góry

24. I jako takich powołał nas, nie tylko z Żydów, ale i z pogan.      Rz 3,29; Rz 10,12

25. Jak też u Ozeasza mówi: Nie mój lud nazwę moim ludem, a nie umiłowaną – umiłowaną.      Oz 2,25; 1P 2,10; Rz 1,7; J 16,27

26. I będzie w miejscu, o którym im powiedziano: Wy nie jesteście moim ludem, tam zostaną nazwani synami Boga żywego*.      Iz 43,6; Oz 1,9; Oz 2,1; 2Kor 6,18

* dosłownie: żyjącego

27. Izajasz natomiast woła nad* Izraelem: Choćby liczba synów Izraela była jak piasek morski, tylko resztka** zostanie zbawiona.      Iz 10,20

* dosłownie: za; ** gr.: kataleimma - część z całości, pozostałość

28. Doprowadzi bowiem dzieło* do końca** i skraca*** je w sprawiedliwości, ponieważ PAN zaczął skracać*** dzieło* na ziemi.      Iz 10,23

* gr.: logos - słowo, przesłanie, idea, rachunek, sprawa, rozum; ** lub: wypełnia, kończy, dokonuje; *** przytnie

29. I tak, jak wcześniej zaczął zapowiadać Izajasz: Gdyby PAN Zastępów nie zostawił nam potomstwa, stalibyśmy się jak Sodoma, i do Gomory byśmy zostali upodobnieni.      Iz 1,9

30. Cóż więc powiemy? Że poganie, którzy nie dążą* do sprawiedliwości, uchwycili** się sprawiedliwości; sprawiedliwości, która jest z wiary,      Iz 65,1; Rz 3,22; Rz 10,10; 1Kor 6,9

* gr.: dioko - ścigać, złapać, biec; ** lub: uczynić własnym

31. A Izrael, który dąży* do sprawiedliwości Prawa, nie doszedł** do sprawiedliwości*** Prawa.

* gr.: dioko - ścigać, złapać, biec; ** lub: dojść pierwszym, poprzedzić; *** gr.: dikaiosyne - prawość, sprawiedliwość - por. Łk 1,75 przypis *

32. A dlaczego? Dlatego, że nie z wiary, ale jakby z uczynków Prawa; potknęli się bowiem o kamień obrazy*,      Iz 8,14

* lub: potknięcia

33. Tak, jak jest napisane: Oto kładę na Syjonie kamień obrazy* i skałę zgorszenia**, a każdy kto w Niego wierzy, nie zostanie zawstydzony.      Iz 28,16; Mt 21,42

* lub: potknięcia, zgorszenia; ** gr.: skandalon - przeszkoda, pułapka, potknięcie

↑↑

Rozdział 10

1. Bracia! Prawdziwie upodobanie* mojego serca i prośba** do Boga za Izraelem jest za ich zbawienie.      Wj 32,10; Łk 13,34

* lub: dobra wola, życzliwość; ** błaganie, modlitwa

2. Albowiem daję im świadectwo, że mają gorliwość dla Boga, ale niezgodną* z właściwym poznaniem**.      Dz 22,3; Ga 1,14; Flp 3,6

* gr.: kata; ** gr.: epignosis - dokładne, głębokie, pełne poznanie

3. Nie znając* bowiem sprawiedliwości Bożej**, a szukając ustanowienia własnej sprawiedliwości, nie podporządkowali się Bożej sprawiedliwości.

* gr.: agnoeo - być nieświadomym, nie rozumieć, nie wiedzieć; ** lub: usprawiedliwienia Bożego

4. Albowiem końcem Prawa* jest Chrystus, aby uznać za sprawiedliwego każdego wierzącego.

* por. Rz 2,12 - tu: brak rodzajnika określonego

5. Mojżesz bowiem pisze o sprawiedliwości*, która jest z Prawa: Człowiek, który je** wykonał, będzie przez nie żyć***.      Kpł 18,5; Ga 3,12

* lub: usprawiedliwieniu; ** domyślnie Prawo; *** gr.: dzao - Rz 5,21 przypis *

6. A sprawiedliwość*, która jest z wiary, tak mówi: Nie mów w swoim sercu: Kto wstąpi do nieba? To jest, aby Chrystusa sprowadzić na dół;      Pwt 30,12-14

* lub: usprawiedliwienie

7. Albo: Kto zstąpi do otchłani*? To jest, aby Chrystusa wyprowadzić spośród umarłych.      Pwt 30,13

* gr.: Abyssos - otchłań, czeluść, bezdenna głębia

8. A co mówi Pismo? Blisko ciebie jest słowo*, w twoich ustach i w twoim sercu. Jest to słowo* wiary, które głosimy.      Pwt 30,14

* gr.: rhema - słowo, szczególnie słowo wypowiedziane

9. Bo jeśli swoimi ustami wyznasz Jezusa Panem i uwierzysz w swoim sercu, że Bóg wzbudził Go z martwych, zostaniesz zbawiony.      Mt 10,32; Flp 2,11; 1J 4,2

10. Albowiem sercem wierzy się ku sprawiedliwości, a ustami wyznaje się ku zbawieniu.

11. Pismo bowiem mówi: Każdy, kto wierzy* w Niego, nie zostanie zawstydzony.      Iz 28,16; 1P 2,6

* dosłownie: wierzący - czas teraźniejszy strona czynna

12. Bo nie ma rozróżnienia między Żydem, jak i Grekiem; bo jeden jest Pan wszystkich, wzbogacający* wszystkich, którzy Go wzywają**.

* lub: hojnie, szczodrze zaopatrujący w błogosławieństwo; ** gr.: epikalomai - przywołać do siebie, wzywać na pomoc

13. Każdy bowiem, kto by wezwał imienia Pana, zostanie zbawiony.      Jl 3,5; Dz 2,21

14. Jak więc wzywać będą Tego, w którego nie uwierzyli? A jak uwierzą w Tego, o którym nie usłyszeli? A jak usłyszą bez tego, który głosi*?

* gr.: kerysso - być heroldem - por. Dz 20,25 przypis *

15. Jak będą głosić, jeżeli nie zostaliby posłani? Tak, jak jest napisane: O jak piękne są nogi głoszących dobrą nowinę o pokoju, dobrą nowinę o tym, co dobre.      Iz 52,7; Iz 61,1

16. Ale nie wszyscy okazali posłuszeństwo Ewangelii, Izajasz bowiem mówi: PANIE! Kto uwierzył naszej wieści?      Iz 53,1; Ps 19,4

17. Wiara więc* jest ze słuchania, a słuchanie przez Słowo** Boga.      1Tes 2,13

* lub: zatem, dlatego; ** gr.: rhema - słowo wypowiedziane

18. Ale mówię: Czy może nie usłyszeli? Przeciwnie, na całą ziemię rozszedł się ich głos i do krańców zamieszkałego świata ich słowa.

19. Ale mówię: Czy może* Izrael nie* zrozumiał? Mojżesz pierwszy mówi: Ja was pobudzę do zazdrości przez tych, którzy nie są narodem, przez naród nierozumny pobudzę was do gniewu.      Pwt 32,21

* gr.: me ouk - tu: w znaczeniu pytajnym w oczekiwaniu potwierdzenia

20. A Izajasz nabiera śmiałości* i mówi: Zostałem znaleziony przez tych, którzy mnie nie szukali, ujawniłem** się tym, którzy się o mnie nie pytali.      Pwt 9,13; Iz 65,1

* gr.: apotolmao - ośmielić się, odważyć, czynić śmiałym; ** dosłownie: stałem się widzialny - gr.: emfanes - jawny, widoczny

21. O Izraelu natomiast mówi: Cały dzień miałem wyciągnięte* swoje ręce do ludu, który jest nieposłuszny i mówiący – nie**.      Jr 25,4

* lub: rozpościerałem; ** gr.: antilego - mówić przeciw, zaprzeczać

↑↑

Rozdział 11

1. Mówię więc: Czy Bóg odepchnął od siebie swój lud? Z pewnością nie*; albowiem i ja jestem Izraelitą, z potomstwa** Abrahama, z pokolenia Beniamina.      Dz 22,3; 2Kor 11,22

* lub: porzućmy tę myśl; ** dosłownie: nasienia

2. Nie odepchnął od siebie Bóg swojego ludu, który wcześniej poznał*. Czy nie wiecie, co mówi Pismo o Eliaszu? Jak zwraca się do Boga przeciwko Izraelowi, mówiąc:      Rz 8,29; 1Krl 19,10

* gr.: proginosko - posiadać zawczasu wiedzę, mieć plan, przeznaczyć kogoś do czegoś

3. PANIE! Proroków Twoich zabili, ołtarze Twoje zburzyli i zostałem pozostawiony tylko ja sam, i szukają mojej duszy*.      1Krl 19,18

* idom: nastają na moje życie

4. Ale co mówi do niego Boża odpowiedź*? Zostawiłem sobie siedem tysięcy mężów, którzy nie zgięli kolana przed Baalem.

* gr.: chrematismos - natchniona wypowiedź, wyrocznia

5. Tak więc i teraz, w tym czasie pozostała* resztka według wybrania z łaski.      Rz 9,27; 1P 1,2

* dosłownie: stała się, zaistniała

6. A jeśli z łaski, to już nie z uczynków, inaczej taka łaska już nie byłaby łaską; a jeśli z uczynków, to już nie z łaski*, gdyż taki uczynek nie byłby** już uczynkiem.      Ef 2,9; Ga 2,21

* gr.: charis - życzliwość, przychylność, łaska; ** dosłownie: nie jest

7. Cóż więc? Czego Izrael poszukuje, tego nie osiągnął; ale wybrani osiągnęli, a inni zostali zatwardzeni*.      Rz 9,31; Rz 10,3; 2Kor 4,4; 2Tes 2,11

* określenie medyczne: stwardnienie skóry, twardzina

8. Tak, jak jest napisane: Dał im Bóg ducha głębokiego snu*: oczy, aby nie widzieli i uszy, aby nie słyszeli, aż do dzisiejszego dnia.      Pwt 29,4; Iz 29,10

* lub: odrętwienie po uderzeniu

9. A Dawid mówi: Niech stół ich stanie się im sidłem* i pułapką, i potrzaskiem**, i odpłatą;      Ps 28,4; Iz 59,18; Hbr 2,2

* dosłownie: za sidło, za ...; ** gr.: skandalon - zapadka w pułapce, zgorszenie, potknięcie

10. Niech ich oczy zostaną zaćmione, aby nie widzieli, a ich grzbiet na zawsze* zegnij**.      Ps 68,24; Za 11,17

* gr.: diapantos - stale, zawsze, ciągle, cały czas, w kółko; ** gr.: synkampto - zgiąć razem, całkowicie

11. Mówię więc: Czy potknęli się, aby upaść? Z pewnością nie*; ale z powodu ich odstępstwa** zbawienie objęło pogan, aby ich pobudzić do zazdrości.      Dz 8,24; Dz 13,46; Rz 10,19

* idiom: porzućmy tę myśl; ** lub: występek, odejście od prawdy, grzech

12. Jeżeli natomiast ich odstępstwo jest bogactwem świata, a ich porażka* bogactwem pogan, o ile bardziej ich pełnia?

* lub: umniejszenie

13. Albowiem mówię wam poganom: Na ile ja jestem istotnie apostołem pogan, chlubię* się moją służbą,      1Tm 2,7; 2Tm 1,11

* por. Rz 8,30 przypis *

14. Obym jakoś do zazdrości pobudził tych, którzy są moimi rodakami* i zbawił** niektórych z nich.      1Kor 7,16; 1Tm 4,16; Jk 5,20

* dosłownie: moim ciałem; ** gr.: sodzo - uratować, ocalić, zbawić

15. Jeśli bowiem ich odrzucenie jest pojednaniem świata, to czym ich przyjęcie*, jeśli nie życiem powstałym z martwych?      Dn 9,24; Ef 1,10; Kol 1,20

* lub: dobranie

16. A jeśli pierwocina jest święta, to i ciasto; i jeśli korzeń jest święty, to i gałęzie.

17. A jeśli niektóre z gałęzi zostały odłamane, a ty, będąc z dzikiego drzewa oliwnego, zostałeś wszczepiony pomiędzy nich i stałeś się współuczestnikiem* korzenia i tłustości drzewa oliwnego,      Sdz 9,8; Za 4,3; Obj 11,4

* gr.: synkoinonos - współtowarzysz, uczestnik razem z innymi

18. Nie chlub się nad gałęzie; bo jeżeli chlubisz się, to wiedz, że nie ty nosisz* korzeń, ale korzeń ciebie.

* gr.: bastadzo - podnieść rękami, dźwigać

19. Powiesz więc: Odłamane zostały gałęzie, abym ja został wszczepiony.

20. Dobrze, z powodu niewiary zostały odłamane, ale ty stanąłeś w wierze; nie bądź pyszny*, ale się bój.      Hbr 3,19

* lub: nie bądź dumny

21. Albowiem jeśli Bóg nie oszczędził naturalnych* gałęzi, mógłby i czasem ciebie nie oszczędzić**.

* dosłownie: zgodnych z naturą; ** gr.: feidomai - oszczędzać w sensie nie niszczyć, wstrzymywać się

22. Zobacz więc dobroć i surowość Boga, surowość wobec tych, którzy upadli, a dobroć wobec ciebie, jeślibyś utrzymał się w dobroci; skoro i ty możesz zostać odcięty.

23. Ale i oni, jeśli nie będą trwali w niewierze, zostaną wszczepieni, gdyż Bóg jest mocny ponownie ich wszczepić.

24. Bo jeśli ty jesteś odcięty z drzewa oliwnego, dzikiego z natury, a wbrew naturze zostałeś wszczepiony w szlachetne drzewo oliwne, o ile bardziej ci, zgodnie z naturą*, zostaną wszczepieni w swoje własne drzewo oliwne!

* dosłownie: tamci według natury

25. Bo nie chcę, bracia, abyście byli nieświadomi tej tajemnicy – żebyście we własnym mniemaniu* nie uważali się za rozumnych** – że zatwardziałość*** przyszła na część Izraela, aż do czasu, gdy wejdzie pełnia pogan****.      Łk 21,24; Rz 16,25; Ef 3,3

* dosłownie: w sobie samych; ** gr.: fronismos - rozsądny, rozumny, mądry; *** określenie medyczne: stwardnienie skóry, twardzina; **** gr.: ethnos - poganie, grupy etniczne, narody, nie-Żydzi - por. w. 11. 12. 13

26. I w ten właśnie sposób będzie zbawiony cały Izrael, tak, jak jest napisane: Przyjdzie z Syjonu Ten, który ratuje* i odwróci bezbożności** od Jakuba.      Ps 14,7; Iz 59,20; Iz 60,21

* lub: zbawia, stąd inni: Wybawiciel; ** tu: l.mn.

27. I takie będzie z nimi* ode mnie przymierze, kiedy zabiorę** od nich grzechy.      Iz 55,3; Hbr 8,8; Iz 27,9

* lub: (dla) nich; ** odjąć, oddzielić

28. Według Ewangelii istotnie są nieprzyjaciółmi z powodu was; lecz według wybrania są umiłowanymi z powodu ojców.

29. Albowiem Bóg nie żałuje* swoich darów łaski i powołania.      Lb 23,19

* dosłownie: nieżałowane bowiem dary łaski i powołanie Boga gr.: ametameletos - niepowodujący żalu, wyrzutów sumienia

30. Bo tak, jak i wy niegdyś byliście nieposłuszni Bogu, ale teraz doznaliście miłosierdzia z powodu ich nieposłuszeństwa,

31. Tak i oni teraz nie okazali posłuszeństwa, aby dla okazanego wam miłosierdzia i oni doznali miłosierdzia.

32. Bowiem Bóg zamknął* razem wszystkich w nieposłuszeństwie, aby zmiłować się nad wszystkimi.      Ga 3,22; Rz 3,9

* dosłownie: współzamknął

33. O głębio bogactwa i mądrości, i poznania Boga! Jak niezbadane są Jego sądy i niewyśledzone* są Jego drogi!

* lub: niezgłębione

34. Bo kto poznał myśl* PANA? Lub kto stał się Jego doradcą?      1Kor 2,16

* lub: umysł, zamysł

35. Albo kto dał Mu najpierw coś i zostanie mu za to oddane* w zamian?

* lub: odpłacone

36. Gdyż z Niego i przez Niego, i ku Niemu jest wszystko; Jemu chwała na wieki. Amen.

↑↑

Rozdział 12

1. Wzywam* więc was, bracia, przez miłosierdzie** Boga, abyście stawili swoje ciała jako ofiarę żywą, świętą, przyjemną*** Bogu, tę rozumną**** służbę***** waszą.      1Kor 6,13

* lub: zachęcam, proszę; ** dosłownie: przez (wzgląd) na miłosierdzia - (l.mn.) Boga; *** bardzo podobającą; **** lub: duchową, związaną ze słowem; ***** gr.: latreuo - od latreia - służba jako akt poświęcenia, urząd, służba Bogu, w LXX - służba kapłańska

2. I nie upodabniajcie* się do tego wieku, ale dajcie się przemieniać** przez odnowienie waszego myślenia, abyście doświadczyli*** jaka**** jest wola Boża, co dobre, przyjemne***** i doskonałe.      Jk 1,27; Kol 3,10

* gr.: syschematidzo - upodabniać się do czyjegoś wzoru, przybierać postać tożsamą z czymś, stosować się do czegoś; ** gr.: metamorfoo - przeobrażać się w inny kształt, przemienić; *** lub: zbadali, rozróżnili; **** czym (jest); ***** por. w. 1 przypis ***

3. Bo przez daną mi łaskę mówię każdemu będącemu spośród was: Nie myślcie ponad miarę o sobie, ponad to, co konieczne jest by rozumieć, lecz myślcie rozsądnie*, według miary wiary, jaką Bóg każdemu przydzielił.      Ga 6,3

* gr.: sofroneo - myśleć z umiarem, trzeźwo

4. Albowiem tak, jak w jednym ciele mamy wiele członków, lecz nie wszystkie członki mają te same działanie,      1Kor 12,12

5. Tak wielu nas, a jesteśmy jednym ciałem* w Chrystusie, a zgodnie** z tym jesteśmy jedni drugich członkami.      Dz 4,32; 1Kor 10,17; Ef 4,16

* gr.: soma - żywe ciało, tkanka, osoba, zwłoki; ** gr.: de kat(a) - dosłownie: a co do

6. Mamy więc różne dary łaski, według łaski nam darowanej: Czy to prorokowanie, to proporcjonalnie* do** tej wiary;

* gr.: analogia - równowartość, w zgodności, w relacji do; ** gr.: kata - według, zgodnie, w kierunku, na podstawie

7. Czy to służbę, to w służbie; czy ktoś naucza, to w nauce*;

* gr.: didaskalia - por. Mk 4,1 przypis *

8. Czy gdy ktoś zachęca, to w zachęcie; jeśli ktoś się dzieli, to w szczerości; jeśli ktoś przewodzi*, to w gorliwości; jeśli ktoś jest miłosierny, to z radością**.

* lub: stoi na czele; ** ochoczo

9. Miłość niech będzie nieobłudna; brzydźcie się złym, lgnijcie* do dobrego.      Ps 97,10; 1J 3,18

* lub: łączyć, kleić, spajać

10. Miłością braterską jedni drugich miłujcie czule*, jedni drugich wyprzedzajcie w okazywaniu szacunku.

* lub: tkliwie, serdecznie

11. W gorliwości nieopieszali*, płonący** duchem, Panu służący,      Dz 18,25; Kol 4,12; Jk 5,16

* lub: niegnuśni; ** gr.: dzeo - wrzeć, kipieć, być gorącym

12. Radośni nadzieją, w ucisku wytrwali, w modlitwie trwający niezłomnie,      1Tes 5,17

13. Miejcie udział* w potrzebach** świętych, prześcigajcie*** się w gościnności.      Rz 15,25-28

* lub: być wspólnikiem; ** gr.: chreia - potrzeba, niedostatek, brak; *** gr.: dioko - gonić, ścigać, zmuszać do ucieczki, prześladować

14. Dobrze życzcie* tym, którzy was prześladują**, dobrze życzcie, a nie przeklinajcie.

* lub: błogosławcie, wysławiajcie; ** gra słów z w. 13 przypis ***

15. Weselcie się z weselącymi, a płaczcie z płaczącymi*.

* gr.: klaio - łkać, biadać, lamentować

16. Bądźcie wobec siebie tej samej myśli; nie rozumiejcie o sobie wyniośle*, ale przystawajcie do pokornych; nie stawajcie** się rozumni*** we własnych oczach****.      Prz 19,17; 1P 5,3

* dosłownie: o wysokich w l.mn. - lub: o tym co wyniosłe; ** gr.: ginomai - stać się, narodzić się, być, zaistnieć; *** gr.: fronismos - rozsądny, rozumny, mądry; **** dosłownie: przed sobą samymi

17. Nikomu złem za złe nie oddawajcie*, troszcząc** się o to, co dobre wobec wszystkich ludzi.

* lub: odpłacajcie; ** dosłownie: myśląc wcześniej

18. Jeśli można, o ile to od was zależy, ze wszystkimi ludźmi zachowujcie pokój*.      Ps 34,14; Rz 14,19; Hbr 12,14

* lub: żyjcie w pokoju

19. Nie mścijcie* się sami, umiłowani, ale dajcie miejsce gniewowi Bożemu; albowiem jest napisane: Pomsta do mnie należy, Ja odpłacę, mówi PAN.      Prz 24,17; Na 1,2-3; Hbr 10,30

* lub: wymierzać sprawiedliwość

20. Jeśli więc twój nieprzyjaciel jest głodny, nakarm* go, jeśli pragnie, daj mu pić; bo to czyniąc, węgle rozpalone** zgarniesz na jego głowę.

* lub: dawać część po części, po kawałku; ** tu: w znaczeniu aktu przysługi sąsiedzkiej - por. Prz 25,21-22

21. Nie dawaj się zwyciężać złu, ale zło dobrem zwyciężaj.      Wj 23,4-5; Prz 25,21; Łk 6,27

↑↑

Rozdział 13

1. Każda dusza niech się podporządkowuje władzom* zwierzchnim**; bo nie ma władzy, jak tylko od Boga; a te władze, które są, przez Boga są wyznaczone.      Tt 3,1

* gr.: eksousia - prawo, autorytet, moc; ** lub: górować nad kimś, przewyższać

2. Dlatego, kto sprzeciwia się władzy, sprzeciwia się Bożemu rozporządzeniu*; a ci, którzy sprzeciwiają się, sami na siebie przyjmują wyrok.

* gr.: diatage - uporządkowanie, rozmieszczenie

3. Albowiem przywódcy* nie są postrachem dla dobrych czynów, ale dla złych. Chcesz się nie bać władzy? Czyń dobrze, a będziesz miał od niej pochwałę**.      Prz 14,35; Pwt 25,1; 1P 3,13

* gr.: archon - przywódca, władca, naczelnik; ** gr.: epainos - aprobata, polecenie (kogoś), pochwała, uznanie

4. Bowiem jest sługą Boga tobie ku dobremu. Ale jeśli czynisz zło, bój się; bo nie bez powodu nosi miecz*, gdyż jest sługą Boga, który karze w gniewie tego, który czyni źle.      2Krn 19,6; Lb 35,19; Joz 20,5

* gr.: machaira - krótki zakrzywiony lub prosty miecz, nóż ofiarny

5. Dlatego koniecznie trzeba być jej poddanym, nie tylko z powodu gniewu, lecz także z powodu sumienia*.      Dz 24,16; 1P 2,19

* gr.: syneidesis - samoświadomość w sprawach moralnych - sumienie

6. Dlatego bowiem płacicie podatki, bo oni są sługami* Boga, właśnie po to, aby w tym trwać.      Mt 22,17

* gr.: leitourgos - urzędnik publiczny

7. Oddawajcie więc każdemu to, co powinniście: Komu podatek, podatek; komu cło, cło; komu respekt*, respekt; komu szacunek**, szacunek.      Mt 22,21; Mk 12,17; Łk 20,25

* gr.: fobos - bać się, żywić szacunek, poważać, respektować, czcić; ** gr.: time - szacunek, poważanie, godność, wartość (materialna)

8. Nikomu nie bądźcie nic winni, oprócz wzajemnej miłości; bo kto miłuje drugiego, wypełnił Prawo.      Prz 3,27; Kpł 19,13

9. Gdyż to: Nie będziesz cudzołożył, nie będziesz mordował, nie będziesz kradł, nie będziesz składał fałszywego świadectwa, nie będziesz pożądał, i jeśli jest jakieś inne przykazanie, w tym słowie się sumują*, to znaczy: Będziesz miłował swojego bliźniego, jak samego siebie.      Wj 20,14; Kpł 20,10; Kpł 9,18; Mt 22,39

* gr.: anakefalaioo - sprowadzić pod jedną głowę, zsumować

10. Miłość nie czyni bliźniemu* nic złego; wypełnieniem** więc Prawa jest miłość.      Mt 7,12; Mt 22,40; 1Kor 13,4

* dosłownie: tuż obok, w pobliżu, bliski; ** gr.: pleroma - być wypełnionym, pełnia, obfitość

11. A to wiedząc, że już czas*, że nadeszła nasza godzina, abyśmy już zostali wzbudzeni ze snu; bo teraz bliżej jest nasze zbawienie, niż kiedy uwierzyliśmy.

* lub: znając porę

12. Noc posunęła się naprzód, a dzień się przybliżył; odłóżmy więc uczynki ciemności, a obleczmy* się w zbroję** światłości.      Ef 6,13; Kol 3,8

* gr.: endyo - włożyć na siebie, zanurzyć się, przyoblec w; ** lub: oręż, pancerz, broń

13. Chodźmy godnie* jak za dnia, nie w hulankach i pijaństwach, nie w rozwiązłości i rozpustach, nie w kłótni i zazdrości.      Łk 21,34; Ga 5,21; 1P 4,3

* gr.: euschemonos - przystojnie, przyzwoicie, szlachetnie

14. Ale obleczcie* się w Pana Jezusa Chrystusa, a nie czyńcie starania o ciało ze względu na pożądliwość**.      Ga 5,24; 1P 2,11

* gr.: endyo - włożyć na siebie, zanurzyć się, przyoblec w; ** gr.: epithymia - usilne pragnienie, pożądanie, tęsknota, żądza

↑↑

Rozdział 14

1. A słabego w wierze przyjmujcie*, ale nie aby rozsądzać** poglądy***.

* lub: przygarniajcie do siebie - w. 3 przypis *; ** gr.: diakrisis - rozróżniać, dyskutować, osądzać, rozdzielać, prowadzić spór, sprzeczać się; *** gr.: dialogismos - rozważać, dociekać, roztrząsać coś w myślach

2. Ten wierzy, że może zjeść wszystko, a ten natomiast, który jest słaby, je jarzynę.

3. Ten, który je, niech nie wzgardza tym, który nie je; a ten który nie je, niech nie sądzi tego, który je; albowiem Bóg go przyjął*.

* gr.: proslambano - wziąć do siebie, otrzymać, przyjąć, ugościć

4. Kim ty jesteś, że sądzisz sługę cudzego domu? Dla własnego Pana stoi lub upada; ale zostanie postawiony*; Bóg bowiem mocny jest go postawić*.      1Kor 4,5

* lub: utwierdzony

5. Jeden wprawdzie osądza* dzień ponad inny dzień, drugi natomiast każdy dzień osądza tak samo; każdy niech jest upewniony w swoim myśleniu.      Ga 4,10; Kol 2,16

* gr.: krino - sądzić, wyrazić opinię, oddzielić, walczyć razem

6. Kto myśli* o dniu, dla Pana myśli; a kto nie myśli o dniu, dla Pana nie myśli; kto je, dla Pana je, bo dziękuje Bogu; a kto nie je, dla Pana nie je i dziękuje Bogu.

* gr.: froneo - myśleć, rozumieć, czuć, kierować uwagę na coś

7. Albowiem nikt z nas nie żyje dla samego siebie i nikt dla samego siebie nie umiera*.      1Kor 6,19; 2Kor 5,15

* gr.: apothnesko - umrzeć, zginąć, uschnąć

8. Bo jeżeli żyjemy, to dla Pana żyjemy; jeżeli umieramy, to dla Pana umieramy; czy więc żyjemy, czy umieramy, jesteśmy Pana.

9. Gdyż po to Chrystus i umarł, i powstał, i powrócił do życia*, aby i nad martwymi, i nad żyjącymi zapanował.      2Tm 4,1

* lub: ożył

10. Ty natomiast dlaczego sądzisz twojego brata? Albo dlaczego gardzisz* twoim bratem? Wszyscy bowiem staniemy przed trybunałem** sądu Chrystusa.      Jud 1,14; 1Kor 4,5; 2Kor 5,10

* gr.: eksoutheneo - gardzić całkowicie, nie liczyć się; ** gr.: bema - krzesło, trybuna, tron sędziowski

11. Napisane jest bowiem: Jako żyję Ja, mówi PAN, przede mną zegnie się wszelkie kolano i każdy język wyzna* Bogu.      Iz 45,23

* lub: w pełni uznać, wysławić, zgadzać się

12. Dlatego więc każdy z nas zda z samego siebie sprawę Bogu.      Kaz 11,9; Mt 12,36; 1P 4,5

13. Już więcej nie osądzajmy jedni drugich; ale raczej rozsądźmy to, aby nie kłaść przed bratem powodu do potknięcia lub zgorszenia*.      Łk 17,2; 1Kor 8,9; 1Kor 10,32; Obj 2,14

* gr.: skandalon - przeszkoda, pułapka, potknięcie, obraza

14. Wiem i jestem przekonany w Panu Jezusie, że nic samo przez się nie jest skalane*, ale jest skalane dla tego, kto zalicza to do skalanych.      Mk 7,2; Mk 7,15; Dz 10,28

* gr.: koinos - pospolite, zwyczajne, skalane, zanieczyszczone przez zetknięcie - Dz 10,28 w odróżnieniu od gr.: akathartos - nieczysty

15. A jeśli twój brat jest zasmucany z powodu pokarmu, już nie postępujesz zgodnie z miłością; nie rujnuj* swoim pokarmem tego, za którego Chrystus umarł.

* gr.: apollymi - niszczyć, usunąć, położyć kres, zginąć, zgładzić

16. Niech więc to, co jest waszym dobrem nie będzie powodem bluźnierstw*.

* dosłownie: niech nie będzie bluźnione więc wasze dobro

17. Bowiem Królestwo Boże to nie jest pokarm i napój, ale sprawiedliwość i pokój, i radość* w Duchu Świętym.      1Tes 5,22; Łk 17,20; Rz 5,1; Rz 10,10

* gr.: chara - przeżywać radość, zadowolenie, weselić się

18. Bo kto w tym służy Chrystusowi, miły* jest Bogu i wypróbowany** dla ludzi.      Rz 12,1

* lub: bardzo podoba się; ** przyjęty, zadowalający - Rz 16,10 przypis *

19. Dążmy* więc do tego, co służy pokojowi i ku zbudowaniu jedni drugich.      Rz 15,2; 1Kor 10,33

* gr.: dioko - ścigać, zabiegać, dążyć, iść za kimś

20. Ze względu na pokarm nie niszcz* dzieła Boga. Wszystko wprawdzie jest czyste, ale jest złe dla człowieka, który przez jedzenie powoduje czyjeś potknięcie.

* gr.: katalyo - obalić, rozluźnić (wiązania), rozłączyć, zburzyć

21. Dobrze jest nie jeść mięsa i nie pić wina, i niczego, o co twój brat potykałby* się, gorszył, albo słabnął**.      Ml 2,8; Mt 18,7; Flp 1,10

* gr.: proskopto - uderzyć, potknąć się przez coś, doznać urazu; ** lub: jest słaby, choruje

22. Ty masz wiarę? Miej ją dla samego siebie przed Bogiem. Błogosławiony*, kto nie sądzi siebie w tym, czego próbuje**.      1J 3,21

* lub: szczęśliwy; ** doświadcza, bada - por. Rz 2,18 przypis *

23. Ale kto wątpi, gdy je, już jest osądzony*, dlatego że nie jest to z wiary; a wszystko, co nie jest z wiary, jest grzechem.      Tt 1,15; 1Kor 8,7; Hbr 11,6

* lub: zasądzony, skazany

↑↑

Rozdział 15

1. A tak my, którzy jesteśmy mocni, powinniśmy nosić bezsilność słabych*, a nie przypodobywać** się sobie samym.      Ga 6,1; 1Tes 5,14

* dosłownie: niemocnych; ** lub: zjednać, zadowolić

2. Dlatego* każdy z nas niech podoba się bliźniemu ku dobru, ze względu na zbudowanie**;

* lub: bowiem; ** gr.: oikodome - akt budowy, wznoszenie

3. Ponieważ i Chrystus* nie miał upodobania** w samym sobie, ale tak, jak jest napisane: Urągania*** tych, którzy Tobie urągają spadły na mnie.      Ps 40,8; Ps 69,10; Ps 69,20; J 6,38; Flp 2,4

* lub: Mesjasz; ** lub: por. w. 1 przypis **; *** lub: zniewagi, obelgi

4. Bo cokolwiek wcześniej zostało napisane, dla naszej nauki zostało napisane, abyśmy przez wytrwałość* i przez zachętę** Pism mieli nadzieję.      Rz 4,23; 1Kor 9,9; 2Tm 3,16

* lub: cierpliwe znoszenie przeciwności - Jk 1,3 przypis **; ** pociechę

5. A Bóg wytrwałości i zachęty oby* wam dał*, abyście byli tej samej myśli między sobą na wzór** Chrystusa Jezusa.      Wj 34,6; 1Kor 1,10; Flp 1,27

* tryb życzący; ** lub: według, zgodnie z

6. Abyście jednomyślnie*, jednymi ustami wysławiali Boga i Ojca Pana naszego Jezusa Chrystusa.      1Kor 10,31; Dz 4,24; Ef 1,3; 1P 1,3

* gr.: homothymadon - jednomyślnie, zgodnie z myślą o jednym celu

7. Dlatego przyjmujcie* jedni drugich, jak i Chrystus przyjął nas dla** chwały Boga.

* lub: przygarniajcie do siebie; ** gr.: eis - do, ku, dla (chwały)

8. A mówię wam, że Jezus Chrystus stał się sługą obrzezanych dla prawdy Bożej, aby potwierdzić obietnice dane ojcom,      Ps 98,3

9. Poganie natomiast, żeby chwalili Boga za miłosierdzie, jak napisano: Z tego powodu wyznam Cię wśród pogan* i imieniu Twojemu będę śpiewać**.      2Sm 22,50; Ps 18,49

* gr.: ethnos – narody, grupy etniczne, nie-Żydzi; ** gr.: psallo - szarpać struny, śpiewać przy dźwięku harfy

10. I ponownie mówi: Weselcie się poganie wraz z Jego ludem.      Pwt 32,43

11. I ponownie: Wielbijcie* PANA, wszyscy poganie i wysławiajcie Go, wszystkie ludy.      Ps 117,1

* gr.: aineo - chwalić, wysławiać, śpiewać na chwałę

12. I ponownie Izajasz mówi: Będzie korzeń Jessego, który powstanie, aby władać* poganami; w Nim poganie będą pokładać nadzieję.      Iz 11,1-10

* gr.: archo - przewodzić, być na czele

13. A Bóg nadziei niech was wypełni wszelką radością i pokojem w wierze*, abyście obfitowali w nadziei przez moc Ducha Świętego.      Jl 3,16; Ef 5,18; 1Tm 1,1

* lub: w zaufaniu

14. A ja sam jestem przekonany, co do was, że sami jesteście pełni dobroci, napełnieni wszelkim poznaniem, mogący jedni drugich pouczać*.      Kol 3,16; Flp 1,11; 2P 1,5-8

* gr.: noutheteo - kłaść do rozumu - stąd: korygować, nauczać

15. A napisałem do was, bracia, śmiało*, po części jakby przypominając wam przez łaskę, która została mi dana od Boga,      Rz 12,3; Ga 1,15; Ef 3,8

* gr.: tolmeroteron - odważniej

16. Abym ja był sługą* Jezusa Chrystusa pośród pogan, pełniącym świętą służbę dla Ewangelii Boga, aby ofiara pogan stała się godna przyjęcia i była** uświęcona w Duchu Świętym.      Iz 66,20; Ga 2,7; 2Kor 8,5

* gr.: leitourgos - osoba powołana na urząd państwowy lub publiczny, sługa króla, pracownik wojskowy; ** dosłownie: niech jest

17. Mam więc chlubę* w Chrystusie Jezusie, w tym, co odnosi się do Boga.

* gr.: kauchesis - radosne uniesienie, chluba, powód do dumy

18. Albowiem nie odważę się mówić o czymś, czego nie dokonał Chrystus przeze mnie, by przyprowadzić do posłuszeństwa pogan, słowem i czynem,      Kol 3,17; 2Tes 2,17; 1J 3,18

19. Przez moc znaków i cudów, w mocy Ducha Bożego, tak że od Jerozolimy i okolic, aż do Ilirii zacząłem wypełniać* te krainy Ewangelią Chrystusa;      Dz 15,12; 2Kor 12,12; Hbr 2,4

* gr.: pleroo - wypełnić, sprawić obfitość, urzeczywistniać

20. To jednak poczytuję sobie za honor, by głosić Ewangelię nie tam, gdzie było znane* imię Chrystusa, abym nie budował na cudzym** fundamencie;      1Kor 3,9-15; 2Kor 10,16; Ef 2,20

* dosłownie: zostało wymienione; ** lub: obcym

21. Ale tak, jak jest napisane: Ci, którym nie głoszono ujrzą Go, a ci, którzy nie słyszeli, zrozumieją*.      Iz 52,15

* gr.: syniemi - rozumieć, pojąć, zestawić razem (fakty)

22. Dlatego też wiele doznawałem przeszkód, aby przyjść do was.      Rz 1,13

23. Lecz teraz, nie mając już miejsca w tych okolicach, a od wielu lat mając pragnienie przyjść do was,      1Tes 3,10; Rz 1,10

24. Może* gdy** udam się do Hiszpanii, przyjdę do was; bo mam nadzieję, przechodząc ujrzeć was i przez was zostać tam wyprawiony***, jeślibym najpierw wami choć częściowo został nasycony****.

* gr.: ean - jeśli, gdyby; ** gr.: hos - jak, gdy; *** gr.: propempo - zaopatrzyć w rzeczy niezbędne do podróży; **** gr.: empiplemi - napełnić do końca, nakarmić, nasycić

25. A teraz idę do Jerozolimy, służąc* świętym.

* gr.: diakoneo - być sługą, troszczyć, pomagać, usłużyć

26. Upodobało się bowiem Macedonii i Achai złożyć pewną składkę* na ubogich pośród świętych** w Jerozolimie.      Dz 11,29; 2Kor 8,1; Ga 6,6

* dosłownie: mieć wspólnotę, mieć udział; ** gr.: hagios - por. Hbr 13,24 przypis **, tu: zwyczajowa nazwa uczniów

27. To postanowiły*, bo są ich dłużnikami; bo jeśli poganie stali się uczestnikami** tego, co duchowe, to winni są usłużyć*** im i w tym, co cielesne.      Rz 11,17; 1Kor 9,11

* lub: znalazły w tym upodobanie; ** wspólnikami; *** gr.: leitourgos - osoba powołana na urząd państwowy lub publiczny, sługa króla, pracownik wojskowy

28. Gdy więc to wypełnię i zapieczętuję* dla nich ten plon, odejdę i przez was, udam się do Hiszpanii.

* być może: otrzymam dowód przekazania

29. Wiem natomiast, że idąc do was, przyjdę z pełnym* błogosławieństwem Ewangelii Chrystusa.

* gr.: pleroma - być wypełnionym, pełnia, obfitość, doskonałość

30. A proszę* was, bracia, przez Pana naszego Jezusa Chrystusa i przez** miłość Ducha, abyście razem ze mną walczyli w modlitwach za mnie do Boga,      Rdz 32,24; 2Kor 4,5; 2Kor 4,11; Kol 4,12

* lub: zachęcam; ** przez wzgląd na

31. Abym został uratowany od nieposłusznych* w Judei, i aby służba moja na rzecz Jerozolimy stała się godna** przyjęcia przez świętych.      2Tes 3,2; 2Tm 3,11; 2Kor 8,4

* gr.: apeitheo - odmówić wiary, być nieposłusznym - por. Dz 19,9 przypis *; ** gr.: euprosdektos - chętnie przyjmowany, uznany, zadowalający

32. Abym w radości przyszedł do was za wolą Bożą i razem z wami zaznał odpoczynku*.

* gr.: synanapauomai - odpoczywać razem, doznać ulgi

33. A Bóg pokoju jest* z wami wszystkimi. Amen.      2Tes 3,16; Rz 16,20

* lub: niech będzie

↑↑

Rozdział 16

1. A polecam wam Febę, siostrę naszą, która jest służebnicą* zboru w Kenchreach,      2Kor 3,1; Dz 18,27

* gr.: diakonos - rodzaj żeński

2. Abyście ją przyjęli w Panu w sposób godny świętych i dopomogli jej, gdyby was w jakiejkolwiek sprawie potrzebowała; albowiem i ona stała się opiekunką* wielu, także i dla mnie samego.      Mt 10,40; Flp 1,27; Dz 9,36

* tj. opiekunka troszcząca się o innych, wspierająca z własnych zasobów, gr.: prostatis, łac.: patrona

3. Pozdrówcie* Pryscyllę i Akwilę, współpracowników moich w Chrystusie Jezusie,      Dz 18,2; 1Kor 16,19; 2Tm 4,19

* lub: wziąć w objęcia, przyjąć z radością, dobrze życzyć - występuje w Rz 16,3-23

4. Którzy za moją duszę* nadstawili swoją szyję**, którym nie tylko ja dziękuję, ale i wszystkie zbory z pogan;      Flp 2,30; 1Tes 2,14

* gr.: psyche - życie, osoba, dusza; ** idiom - narazili swoje życie

5. Także zbór*, który jest w ich domu. Pozdrówcie Epeneta, umiłowanego mojego, który jest pierwociną** Achai w Chrystusie.      Rz 11,16; Jk 1,18; Obj 14,4

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zgromadzenie; ** gr.: aparche - pierwszy plon, osoby pierwsze z tej samej grupy lub klasy

6. Pozdrówcie Marię, która wiele trudziła* się dla nas.      Mt 27,55; Rz 16,12; 1Tm 5,10

* gr.: kopiao - być znużonym, pracować aż do znużenia

7. Pozdrówcie Andronika i Junię, krewnych* moich i współwięźniów moich, którzy są zaszczytnie znani między apostołami, którzy i przede mną byli w Chrystusie.

* lub: rodaków

8. Pozdrówcie Ampliasa, umiłowanego* mojego w Panu.

* gr.: agapetos - umiłowany, godny miłości, drogi, cenny

9. Pozdrówcie Urbana, naszego współpracownika* w Chrystusie, i Stachysa, umiłowanego mojego.

* gr.: synergos - pomocnik, współpracownik

10. Pozdrówcie Apellesa, doświadczonego* w Chrystusie. Pozdrówcie tych, którzy są z domu Arystobula**.      1P 1,7; 1Kor 11,19; Flp 2,22

* gr.: dokimos - wypróbowany, doświadczony, przyjęty; ** dosłownie: (sług?) od Arystobula - tj. wnuka Heroda Wielkiego

11. Pozdrówcie Herodiona, mojego krewnego*. Pozdrówcie tych, którzy są z domu Narcyza, będących w Panu.

* lub: rodaka

12. Pozdrówcie Tryfenę i Tryfozę, które trudzą* się w Panu. Pozdrówcie Persydę, umiłowaną, która wielce trudziła się w Panu.      Kol 4,12; Mt 9,38; 1Tes 5,12

* gr.: kopiao - być znużonym, pracować aż do znużenia

13. Pozdrówcie Rufusa, wybranego* w Panu, i matkę jego, i moją.      J 15,16; Ef 1,4; 2Tes 2,13

* gr.: eklektos - wybrany, upatrzony, wyborny tj. najlepszy w swym rodzaju lub kategorii, wyjątkowej doskonałości

14. Pozdrówcie* Asynkrytusa, Flegonta, Hermasa, Patroba, Hermesa i braci, którzy są z nimi.

* gr.: aspadzomai - przyjąć z radością, dobrze życzyć

15. Pozdrówcie Filologa i Julię, Nereusza i jego siostrę, i Olimpasa, i wszystkich świętych*, którzy są z nimi.

* gr.: hagios - oddzielony od (świata), poświęcony dla (Boga)

16. Pozdrówcie jedni drugich pocałunkiem* świętym. Pozdrawiają was zbory Chrystusa.

* gr.: filema od fileo - okazywać czułość - por. J 21,15 przypis ***

17. A proszę was, bracia, abyście uważali* na tych, którzy czynią podziały i zgorszenia wbrew tej nauce, której się wy nauczyliście**; i odstąpcie*** od nich.      Mt 18,17; 2Tes 3,6

* gr.: skopeo - przyglądać się, baczyć, uważnie patrzeć; ** gr.: manthano - nauczyć się przez używanie i praktykę, usłyszeć; *** gr.: ekklino - odchylić się, zmienić kierunek, odstąpić

18. Tacy bowiem nie służą naszemu Panu Jezusowi Chrystusowi, ale swojemu własnemu brzuchowi, a gładkimi słowami i schlebianiem zwodzą* serca prostodusznych**.      2Krn 18,5-17; Ga 1,10

* gr.: eksapatao - oszukać - por. Rz 7,11 przypis **; ** gr.: akakos - nieznający zła, niewinny, prostoduszny

19. Bo wieść o waszym posłuszeństwie dotarła do wszystkich. Dlatego raduję się z waszego powodu; a chcę, abyście prawdziwie byli mądrymi w tym, co dobre, a czyści* wobec zła.      1Tes 1,8; Flp 2,15; Mt 10,16

* gr.: akieraios - czysty, niezmieszany, prostoduszny, szczery

20. A Bóg pokoju szybko zetrze* szatana pod waszymi stopami. Łaska Pana naszego Jezusa Chrystusa z wami. Amen.      Rdz 3,15; Łk 10,19

* gr.: sintribo - zmiażdżyć, zdeptać, zetrzeć w pył, rozerwać

21. Pozdrawiają was Tymoteusz, mój współpracownik* i Lucjusz, i Jazon, i Sozypater, moi krewni**.      Dz 16,1; Flp 2,19; Hbr 13,23

* gr.: synergos - pomocnik, współpracownik; ** lub: rodacy

22. Pozdrawiam was ja, Tercjusz, który napisałem ten list w Panu.      Ga 6,11; Rz 16,8; Kol 3,17

23. Pozdrawia was Gajus, gospodarz* mój i całego zboru. Pozdrawia was Erast, zarządca** miasta, i brat Kwartus;      1Kor 1,14; 3J 1,1; Dz 19,22

* lub: goszczący mnie; ** skarbnik

24. Łaska Pana naszego Jezusa Chrystusa z wami wszystkimi. Amen.      1Kor 16,23; 1Tes 5,28

25. A Temu natomiast, który ma moc was utwierdzić według mojej Ewangelii i głoszenia Jezusa Chrystusa, według objawienia* tajemnicy, która jest od czasów wiecznych zakryta milczeniem**,      2Kor 4,3; Ef 3,3; 1P 1,10-12

* gr.: apokalypsis - (nagłe) odsłonięcie tego, co zakryte; ** lub: utrzymana w tajemnicy

26. A która teraz została ujawniona także przez Pisma prorockie zgodnie z rozkazem wiecznego Boga oraz oznajmiona wszystkim narodom, aby je przyprowadzić do posłuszeństwa* wiary;      Tt 1,3; Dz 13,46

* gr.: hypakoe - posłuszeństwo, uległość, podporządkowanie się

27. Jedynemu mądremu Bogu, przez Jezusa Chrystusa – Jemu chwała* na wieki**. Amen.

* gr.: doksa - majestat, blask, wspaniałość, splendor, chwała; ** gr.: aion - okres czasu, epoka, eon, wieczność

Pierwszy list apostoła Pawła do Koryntian

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ 16 ]

Rozdział 1

1. Paweł, powołany apostoł Jezusa Chrystusa z* woli** Boga, i Sostenes, brat,      1Tm 1,1; J 15,16; Tt 1,1

* gr.: dia - ze względu na, dla, z powodu; ** gr.: thelema - wola, pragnienie, upodobanie, wybór

2. Zborowi* Boga w Koryncie, do tych, którzy są uświęceni w Chrystusie Jezusie, powołanym świętym, ze wszystkimi, którzy wzywają imienia Pana naszego Jezusa Chrystusa na każdym miejscu – ich, a także i naszym.      Dz 20,28; 1Tm 3,5; Ef 5,26

* gr.: ekklesia - wywołani z, zgromadzenie, społeczność, zebranie publiczne

3. Łaska wam i pokój od Boga, Ojca naszego, i od Pana Jezusa Chrystusa.

4. Dziękuję Bogu mojemu zawsze za was z powodu łaski Boga, która wam została dana w Chrystusie Jezusie,

5. Że we wszystkim zostaliście ubogaceni w Nim, we wszelkim słowie i we wszelkim poznaniu*;      2Kor 9,11; Ef 2,7; Rz 11,12; 1Kor 14,26

* gr.: gnosis - poznanie, nawiązanie głębokiej więzi i relacji

6. Tak, jak świadectwo Chrystusa zostało utwierdzone* w was.      Dz 20,24; 1Kor 2,1; Obj 1,9

* gr.: bebaioo - uczynić trwałym, zapewnić, utwierdzić w czymś

7. Tak też nie brakuje wam żadnego daru łaski*, wam, którzy oczekujecie objawienia Pana naszego Jezusa Chrystusa,      Mt 25,1; 1Kor 4,5; 1Tes 1,10

* gr.: charisma - dar łaski

8. Który też utwierdzi was aż do końca, jako nienagannych* w dniu Pana naszego Jezusa Chrystusa.      Flp 1,6; Flp 2,15; 1Tes 5,23

* lub: bez zarzutów, nie można pociągnąć do odpowiedzialności

9. Wierny* jest Bóg, przez którego zostaliście powołani do społeczności** Jego Syna Jezusa Chrystusa, Pana naszego.      1Kor 10,13; Hbr 10,23; 1J 1,3; 1J 1,7

* lub: godny zaufania; ** gr.: koinonia - społeczność, wspólna więź, bliskość, współudział, wspólnota

10. A wzywam* was, bracia, przez imię Pana naszego Jezusa Chrystusa, abyście wszyscy mówili to samo, żeby nie było między wami rozłamów** i abyście byli zespoleni jednym duchem i jedną myślą.      Rz 15,5; Rz 16,17; Flp 1,27

* lub: zachęcam, proszę; ** gr.: schisma - rozdarcie (szaty)

11. Zostało mi bowiem oznajmione o was, moi bracia, od domowników Chloi, że wśród was są spory*.      Flp 2,14; Jk 4,1

* lub: kłótnie

12. A mówię o tym, bo każdy z was dobitnie mówi: Ja jestem Pawła, a ja Apollosa, a ja Kefasa*, a ja Chrystusa.      1Kor 3,4; Dz 18,24

* aramejski: imię Piotra - kamyk, fragment skały - por. J 1,42 przypis *

13. Rozdzielony* jest Chrystus. Czy Paweł został za was przybity do krzyża lub w imię Pawła zostaliście ochrzczeni**?      2Kor 11,4

* lub: rozczłonkowany - tryb orzekający; ** zanurzeni

14. Dziękuję Bogu, że nie ochrzciłem nikogo z was, z wyjątkiem Kryspusa i Gajusa;

15. Aby ktoś nie powiedział, że chrzciłem* w moje imię.

* gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać, wielokrotnie w celu farbowania - stąd też przesiąknąć

16. Ochrzciłem też i dom Stefana; w końcu nie wiem, czy kogoś innego ochrzciłem.

17. Bo Chrystus nie posłał mnie chrzcić, ale głosić Ewangelię, nie w mądrości słowa, by krzyż Chrystusa nie został pozbawiony swojego znaczenia*.      J 4,2; 1Kor 15,1

* gr.: kenoo - uczynić pustym, daremnym, pozbawić mocy

18. Bo Słowo o krzyżu dla tych, którzy istotnie giną*, jest głupstwem; ale dla nas, którzy jesteśmy zbawiani, jest mocą Bożą.      Ga 6,12; 2Kor 2,15; 2Tm 1,9

* lub: idą ku zgubie

19. Napisano bowiem: Zniszczę mądrość mądrych, a zrozumienie* rozumnych odrzucę.      Iz 29,14; Jr 8,9; Jr 49,7

* gr.: synesis - umiejętność zastosowania zasad w każdej

20. Gdzie jest mądry? Gdzie uczony w Piśmie? Gdzie badacz tego wieku*? Czyż Bóg nie uczynił głupią mądrość tego świata**?      2Sm 15,31; Iz 19,12; Iz 33,18; Iz 44,25

* gr.: aion - odcinek czasu, epoka, eon, wieczność; ** gr.: kosmos - układ, porządek, świat materialny, wszechświat, porządek świata wrogi Bogu

21. Skoro bowiem w mądrości Boga, świat nie poznał Boga przez mądrość*, upodobało się Bogu, przez głupie głoszenie zbawić wierzących.      Rz 1,20-22; Rz 10,14; Tt 1,3

* gr.: sofia - mądrość, pełnia i obfitość inteligencji, zakres wiedzy

22. A gdy Żydzi domagają* się cudu**, a Grecy szukają mądrości,      Wj 4,1; Mt 12,38; J 4,48

* gr.: aiteo - prosić, błagać, wzywać; ** gr.: semeion - znak tj. niezwykłe wydarzenie wykraczające poza naturalny bieg wydarzeń

23. My jednak głosimy Chrystusa, który jest ukrzyżowany, dla Żydów to wprawdzie zgorszenie*, a dla Greków głupota,      Ga 6,14; Rz 9,32; 1P 2,8

* lub: powód potknięcia, pułapka - por. J 16,1 przypis *

24. Lecz dla samych powołanych, i Żydów, i Greków, głosimy Chrystusa – moc Boga i mądrość Boga.      2Kor 6,7

25. Gdyż to, co głupie u Boga mądrzejsze jest od ludzi, a to, co słabe u Boga mocniejsze jest od ludzi.

26. Przypatrujcie się bowiem swojemu powołaniu, bracia, że niewielu jest mądrych według ciała, niewielu możnych, niewielu szlachetnie urodzonych*;

* lub: szlachetnego rodu

27. Ale to, co głupie dla świata, wybrał* Bóg, by zawstydzać mądrych; i słabych ze świata wybrał Bóg, aby zawstydzać** mocnych;      Pwt 7,6; Mt 22,14; 1P 2,9

* gr.: eklegomai - wybrać, upatrzyć, wybrać na urząd; ** w tekście gr. - zdanie zamiarowe

28. I to, co jest niskiego rodu u świata, i to, co jest wzgardzone, wybrał Bóg, i co jest niczym*, aby zniszczyć** to, co jest czymś***,      Ef 1,4

* gr.: me ounta - nie będący; ** gr.: katargeo - wykazać bezużyteczność, unieważnić, usunąć, uczynić bezczynnym, sprawić nieskuteczność, pozbawić wpływu; *** gr.: ounta - będący

29. Aby przed Jego obliczem nie chlubiło* się żadne ciało.

* gr.: kauchaomai - chełpić się - por. Flp 1,26 przypis *

30. Lecz przez Niego wy jesteście w Chrystusie Jezusie, który dla nas stał się mądrością od Boga, zarówno sprawiedliwością*, i uświęceniem, i odkupieniem,

* por. Rz 3,25 przypis **

31. Aby tak, jak jest napisane: Kto się chlubi, niech się chlubi w PANU.      Jr 9,23

↑↑

Rozdział 2

1. A ja, gdy przyszedłem do was, bracia, nie przyszedłem z wyniosłością słowa lub mądrości, głosząc wam świadectwo Boże.

2. Albowiem rozsądziłem, aby nie znać nic innego między wami, z wyjątkiem Jezusa Chrystusa, i to ukrzyżowanego*.      Ga 6,14; Flp 3,8

* dosłownie: jest ukrzyżowany - czas teraźniejszy wynikający z czasu przeszłego

3. A ja stanąłem przed wami w słabości, w bojaźni i z wielkim drżeniem.

4. A moje słowo i moje głoszenie nie było w przekonywujących słowach ludzkiej mądrości, ale w manifestacji* Ducha i mocy,

* gr.: apodeiksis - czynienie jawnym, wykazanie dowodu, przejaw

5. Aby wiara wasza nie była oparta na mądrości ludzkiej, ale na mocy Bożej.      2Kor 6,7

6. Mądrość natomiast głosimy* między doskonałymi, ale mądrość nie tego wieku, ani władców tego wieku, tracących na znaczeniu**.      Flp 3,12; Jk 3,2

* dosłownie: mówimy; ** gr.: katargeo - wykazać bezużyteczność, unieważnić, usunąć, uczynić bezczynnym, sprawić nieskuteczność, pozbawić wpływu

7. Ale głosimy mądrość Bożą, ukrytą w tajemnicy, którą Bóg przeznaczył* przed wiekami dla naszej chwały,      2Tes 2,7; Obj 17,5

* gr.: prooridzo - ustalić coś z góry, wyznaczyć zawczasu

8. Której żaden z władców tego wieku* nie poznał**; bo gdyby poznali, nie ukrzyżowaliby Pana chwały;      Dz 13,27; 1Tm 1,13; Jk 2,1

* gr.: aion - wiek, epoka, odcinek czasu; ** gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, wejść w bliską relację

9. Lecz, jak jest napisane: Czego oko nie widziało i ucho nie słyszało, i co nie wstąpiło do ludzkiego serca, to przygotował Bóg tym, którzy Go miłują.      Iz 64,4; Rz 11,33; Jk 1,12; Jk 2,5

10. Nam natomiast objawił to Bóg przez swojego Ducha; Duch bowiem bada* wszystko i głębokości Boga.

* lub: przeszukuje

11. Bo któż z ludzi zna* to**, co ludzkie, jak tylko*** duch ludzki w nim? Tak i to**, co z Boga, nikt nie zna*, jak tylko*** Duch Boga.

* gr.: eido - znać, mieć wgląd, badać, patrzeć na, doświadczyć; ** dosłownie: te; *** lub: jeśli nie, z wyjątkiem

12. Ale my nie przyjęliśmy ducha świata, lecz Ducha, który jest z Boga, abyśmy znali* to wszystko, co zostało nam darowane przez Boga;      Rz 8,5; Ef 2,2; 1J 4,5

* gr.: eido - znać, mieć wgląd, badać, patrzeć na, doświadczyć

13. O których też mówimy, nie w słowach nauczanych przez ludzką mądrość, lecz w słowach nauczanych przez Ducha Świętego, i to, co duchowe z duchowymi łączymy*.      Kol 3,16

* gr.: synkrino - łączyć, zestawiać, porównywać

14. Jednak zmysłowy* człowiek nie przyjmuje tych rzeczy, które są z Ducha Bożego; albowiem są dla niego głupotą i nie może ich poznać, ponieważ duchowo są rozsądzane**.

* gr.: psychikos - we władaniu duszy, duszewny; ** gr.: anakrino - badać, zgłębiać, dociekać, przesłuchiwać

15. Ale duchowy człowiek wprawdzie rozsądza* to wszystko, lecz sam przez nikogo nie jest rozsądzany*.      J 7,24; 1Tes 5,21; 1J 4,1

* gr.: anakrino - badać, zgłębiać, dociekać, przesłuchiwać

16. Kto bowiem poznał* myśl** Pana, kto Go pouczy? Ale my mamy myśl** Chrystusa.

* gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, wejść w bliską relację; ** gr.: nous - umysł, rozum, konkretny tryb myślenia, trzeźwy osąd, zdolność pojmowania

↑↑

Rozdział 3

1. A ja, bracia, nie mogłem do was mówić jako do duchowych, ale jako do cielesnych*, i jako do niemowląt w Chrystusie.      1Kor 2,14; Rz 7,14

* gr.: sarkikos - we władaniu ciała - por. w. 4 przypis *

2. Mleko dałem wam pić, a nie pokarm* stały, bo jeszcze nie mogliście go przyjąć; a i teraz jeszcze nie możecie,      Hbr 5,12; 1P 2,2; J 16,12

* gr.: broma - to, co jadalne, pokarm, żywność

3. Jeszcze jesteście cieleśni. Skoro bowiem między wami jest zazdrość i spory, i podziały*, to czyż nie jesteście cieleśni i czy nie postępujecie po ludzku**?      Rz 8,5; Ef 2,2; 1P 4,2

* gr.: dichostasia - bunt, waśnie, rozłam; ** dosłownie: według człowieka

4. Skoro bowiem mówi ktoś: Ja właściwie jestem Pawła, a inny: Ja Apollosa, czyż nie jesteście cieleśni*?      1Kor 1,12; Kol 2,11

* gr.: sarkikos - we władaniu ciała, kierowany żądzą ciała

5. Kim więc jest Paweł? Kim Apollos? Czyż nie sługami tylko, przez których uwierzyliście, tak też, jak każdemu dał Pan?

6. Ja zasadziłem, Apollos podlał, ale wzrost* dał Bóg.

* gr.: auksano - pomnażać, sprawiać rozwój

7. Tak że ani ten, kto sadzi, jest kimś*, ani ten, który podlewa, ale Bóg, który daje wzrost.      Ps 115,1; J 15,5; Ga 6,3

* dosłownie: czymś

8. A ten, który sadzi, i ten, który podlewa, są jedno, a każdy otrzyma swoją zapłatę stosownie do własnego trudu*.      1Kor 9,17; Mt 10,41

* gr.: kopos - ciężka praca połączona z uciskiem i mozołem

9. Jesteśmy bowiem Bożymi współpracownikami, a wy Bożą rolą, Bożą budowlą jesteście.      2Kor 6,1; J 15,1; 1Tm 3,15; 1P 2,5

10. Według łaski Bożej, która została mi dana, jako mądry mistrz budowlany* założyłem fundament, a inny na nim buduje; a każdy niech uważa**, jak na nim buduje.      Ef 2,20; 1Tm 4,16

* lub: architekt; ** baczy, uważnie patrzy

11. Albowiem fundamentu* innego nikt nie może założyć, obok tego, który jest założony, a którym jest Jezus Chrystus.      Iz 28,16; Dz 4,11

* gr.: themelios – podwaliny, podstawa, fundament, początek

12. A jeśli ktoś na tym fundamencie buduje ze złota, srebra, drogich kamieni, drewna, siana lub ze słomy,      2Tm 2,20; 1P 1,7

13. To dzieło każdego stanie się widoczne; ten* dzień bowiem to pokaże, gdyż w ogniu jest ono objawiane; a jakie jest dzieło każdego, ogień doświadczy**.      2Tm 4,12; 2P 3,10

* lub: ów dzień (Pana?); ** lub: wypróbuje, zbada

14. Jeśli czyjeś dzieło, które budował będzie trwać, otrzyma zapłatę.      1Kor 9,25; Flp 4,1

15. Jeśli czyjeś dzieło spłonie, ten poniesie szkodę*; lecz on sam zostanie zbawiony, tak jednak, jak przez ogień.      Am 4,11

* lub: stratę

16. Czy nie wiecie, że jesteście świątynią Bożą i Duch Boży mieszka* w was?      Rz 8,9; 1Kor 6,19; 2Kor 6,16

* gr.: oikeo - mieszkać, żyć, przebywać

17. Jeśli ktoś niszczy świątynię Bożą, tego zniszczy Bóg, albowiem świątynia Boża jest święta, a wy nią jesteście.

18. Niech nikt samego siebie nie zwodzi; jeśli komuś z was wydaje się, że w tym obecnym wieku* jest mądry, niech stanie się głupi, aby stał się mądry.

* gr.: aion - odcinek czasu, świat

19. Albowiem mądrość tego świata* jest głupotą u Boga; gdyż jest napisane: On jest tym, który chwyta mądrych w ich przewrotności;      Hi 5,13

* gr.: kosmos - świat, ludzie na świecie, ład - Ga 6,14 przypis *

20. I ponownie: PAN zna myśli* mądrych, że są jałowe**.

* lub: rozważania, dysputy; ** próżne, czcze

21. Tak więc, niech nikt nie chlubi się ludźmi; wszystko bowiem jest wasze,      Jr 9,22-23

22. Czy Paweł, czy Apollos, czy Kefas, czy świat, czy życie, czy śmierć, czy to, co nastaje, czy to, co ma nastąpić; wszystko jest wasze,

23. A wy jesteście Chrystusa*, a Chrystus Boga.

* gr.: christos - Pomazaniec, Mesjasz, Namaszczony

↑↑

Rozdział 4

1. Tak niech nas człowiek zalicza* jako do poddanych** Chrystusa i szafarzy*** tajemnic Bożych.

* gr.: logidzomai - zaliczać, uważać; ** gr.: hyperetes - wioślarz - niewolnik z najniższego pokładu, podwładny, sługa, niosący pomoc; *** lub: zarządca domu

2. A tego w końcu wymaga się od szafarzy, aby każdy został znaleziony wiernym.

3. Ale mi najmniej zależy na tym, czy będę przez was sądzony*, czy przez ludzki dzień sądu; nawet i sam siebie nie sądzę.      Ps 7,9; Rz 14,10; 2Kor 5,10

* gr.: anakrino - badać, zgłębiać, dociekać, przesłuchiwać

4. Niczego bowiem w sobie nie dostrzegam, ale nie przez to jestem uznany za sprawiedliwego; bo tym, który mnie sądzi, jest Pan.

5. Tak więc, nie sądźcie przed czasem, aż przyjdzie Pan, który też oświetli* to, co jest ukryte w ciemności, i ukaże zamysły** serc; a wtedy każdy będzie miał pochwałę*** od Boga.      Jk 5,7; J 12,26; Mt 7,1; Rz 2,1; Jk 4,11

* lub: wydobędzie na światło; ** plany; *** uznanie

6. A to wszystko, bracia, odniosłem do siebie i do Apollosa z powodu was, abyście nauczyli się na nas, nie rozumieć ponad to, co jest napisane; abyście jeden ponad drugiego nie nadymali się pychą przeciwko innemu.

7. Albowiem kto ciebie wyróżnia? I co masz, czego byś nie otrzymał? A jeśli otrzymałeś, dlaczego chlubisz się, jakbyś nie otrzymał?

8. Już jesteście nasyceni, już wzbogaciliście się, bez nas zaczęliście królować; i obyście zaczęli królować, abyśmy i my razem z wami królowali!      1Kor 1,5; Rz 9,16; Rz 12,3; Ga 6,3

9. Wydaje mi się bowiem, że Bóg nas apostołów pokazał jako ostatnich, jak skazanych na śmierć; gdyż staliśmy się publicznym widowiskiem* dla świata, aniołów i ludzi.      Dz 19,29; Flp 1,29

* dosłownie: teatrem, miejscem przedstawień

10. My jesteśmy głupi ze względu na Chrystusa, ale wy jesteście rozumni w Chrystusie; my jesteśmy słabi, a wy mocni; wy jesteście szanowani*, a my w pogardzie**.

* lub: dostojni, wspaniali; ** bez szacunku, lekceważeni

11. Aż do obecnej chwili* i łakniemy, i pragniemy, i jesteśmy nadzy, i bywamy policzkowani**, i tułamy się,      1Kor 9,4; Rz 8,35; 2Kor 11,23

* lub: godziny; ** dosłownie: bić jak niewolnika

12. I trudzimy się, pracując własnymi rękami; lżą* nas, my błogosławimy**; prześladują nas, my cierpliwie znosimy;      1Kor 9,6; 1Tes 2,9; 2Tes 3,8

* lub: obrzucać obelgami; ** wysławiamy

13. Bluźnią nam, zachęcamy*; staliśmy się jakby śmieciem świata i odpadkami u wszystkich, aż do teraz.

* gr.: parakaleo - wzywać na pomoc, zachęcać, brać w obronę

14. Piszę to, nie dlatego, żeby was zawstydzać, ale jako moje dzieci umiłowane napominam* was.      1Kor 9,15; 1Tes 2,11; 2Kor 11,11

* dosłownie: kłaść do rozumu, korygować - por. 1Tes 5,12 przypis ***

15. Bo choćbyście mieli dziesiątki tysięcy wychowawców* w Chrystusie, jednak ojców macie niewielu; bo ja, w Chrystusie Jezusie, zrodziłem was przez Ewangelię.

* gr.: paidagogos - niewolnik nadzorujący rozwój dziecka

16. Zachęcam więc was, stawajcie się moimi naśladowcami.      1Kor 11,1; J 10,4-5

17. Dlatego posłałem do was Tymoteusza, który jest moim umiłowanym dzieckiem i wiernym* w Panu; który wam przypomni moje drogi w Chrystusie, jak nauczam wszędzie, w każdym zborze.

* lub: godnym zaufania

18. Ale niektórzy nadęli się pychą, jak gdybym nie miał przyjść do was.

19. Lecz przyjdę do was szybko, jeżeli Pan zechce, i poznam nie słowo tych nadętych*, lecz moc.

* gr.: fysioo - być nadętym, nosić się hardo

20. Albowiem nie w słowie tych nadętych przejawia się Królestwo Boże, ale w mocy.

21. Co chcecie? Mam przyjść do was z* rózgą, czy też w* miłości i w duchu łagodności?

* gr.: en - z, na, w - stąd: z miłością i duchem łagodności

↑↑

Rozdział 5

1. Powszechnie* słyszy się o nierządzie między wami i to takim nierządzie, jaki nawet między poganami nie jest wymieniany**, że ktoś ma żonę swojego ojca.      Mt 5,32; Kol 3,5

* lub: ogólnie, całkowicie, jednym słowem; ** dosłownie: nazwany

2. A wy jesteście nadęci pychą, zamiast raczej* zasmucić** się, by został usunięty spośród was ten, który popełnił taki czyn.      2Kor 7,7

* lub: bardziej, większym stopniu; ** boleć nad tym

3. Ja wprawdzie chociaż jestem nieobecny ciałem, ale obecny duchem*, już zacząłem osądzać – tak jakbym był obecny – tego, który to uczynił,

* gr.: pneuma - duch, tchnienie, oddech, wiatr, ruch powietrza, tu: w znaczeniu antropologicznym jako część istoty człowieka

4. Gdy zbierzecie się razem w imieniu Pana naszego Jezusa Chrystusa, wy i duch mój z mocą Pana naszego Jezusa Chrystusa,

5. Oddajcie takiego szatanowi na zgubę* ciała, aby duch został zbawiony** w dzień Pana Jezusa.      Ps 109,6; 1Tes 5,3; 2Tes 1,9; 1Tm 6,9

* lub: ruinę, śmierć, zagładę; ** gr.: sodzo - zbawić, uratować

6. Wasze chlubienie się nie jest dobre*. Czy nie wiecie, że mała ilość kwasu całe ciasto zakwasza?      Ga 5,9

* gr.: kalos - piękny, dobry, szlachetny

7. Wyczyśćcie więc stary kwas, abyście byli nowym ciastem, jako* że jesteście przaśni**; gdyż jako – nasza Pascha*** – został zabity na ofiarę za nas Chrystus.      Iz 53,7; J 1,29; 1P 1,19

* gr.: kathos - tak jak, według tego jak, w tej mierze, gdyż; ** lub: bez kwasu; *** tj. baranek paschalny

8. A tak, obchodźmy święto nie w starym zakwasie, ani w zakwasie złości i niegodziwości, ale w przaśnikach* szczerości** i prawdy.      Pwt 16,3; Flp 1,10; Joz 24,14

* lub: bezkwasie; ** czystości

9. Napisałem wam w liście, abyście nie łączyli się* z nierządnikami**;      2Kor 6,14; Ef 5,11; 2Tes 3,14

* lub: mieszać się razem, przestawać z kimś; ** gr.: pornos - rozpustnik, nierządnik, człowiek wyuzdany

10. Ale niewątpliwie nie z nierządnikami tego świata, lub chciwcami, lub zdziercami*, lub z bałwochwalcami; skoro jesteście zobowiązani** właśnie*** wyjść z tego świata.

* gr.: harpaks - grabieżca, rabuś - por. 1Tes 4,17 przypis *; ** lub: być winnym; *** gr.: ara de - partykuła ze wzmocnieniem

11. Lecz teraz napisałem wam, abyście nie łączyli się z kimś, jeśli ten jest nazwany bratem, a jest nierządnikiem lub chciwcem, lub bałwochwalcą, lub oszczercą*, lub pijakiem, lub grabieżcą**, żebyście z takim razem nie jadali.

* lub: znieważać, rzucać obelgi, lżyć; ** gr.: harpaks - grabieżca, rabuś - por. 1Tes 4,17 przypis *

12. Bo po co mi sądzić tych z zewnątrz? Czy wy nie sądzicie tych, którzy są wewnątrz?

13. Tych z zewnątrz natomiast osądzi Bóg. Usuńcie* więc niegodziwego** spośród was samych.      Hbr 13,4; Dz 17,31; Rz 2,16

* gr.: eksairo - podnieść lub zabrać z jakiegoś miejsca, usunąć; ** gr.: poneros - niegodziwy, nikczemny, zły

↑↑

Rozdział 6

1. Czy śmie* ktoś z was, mając sprawę z drugim, być sądzonym przed niesprawiedliwymi, a nie przed świętymi?      Mt 18,15; Dz 18,14; 1Kor 16,5

* lub: ma odwagę

2. Czy nie wiecie, że święci będą sądzić świat? A jeżeli świat przez was jest sądzony, to czy jesteście niegodni sądzić w sprawach pomniejszych?      Dn 7,22; Mt 19,28; Obj 2,26

3. Czy nie wiecie, że będziemy sądzić aniołów? A co dopiero sprawy życiowe*?      Łk 8,14; 2P 2,4

* gr.: biotikos - dotyczący życia, sposób życia

4. Wy więc, jeśli macie sprawy życiowe do osądzenia, to tych, którzy są bez znaczenia* w zborze, sadzacie jako sędziów?

* gr.: eksoutheneo - nie liczyć się, gardzić, być uważanym za nic

5. Dla zawstydzenia was to mówię. Czy nie ma między wami ani jednego mądrego, który mógłby rozsądzić pomiędzy* swoim jednym a drugim bratem?

* gr.: ana meson - przez środek

6. Ale brat z bratem sądzi się i to przed niewierzącymi!      Ps 133,1-3; Dz 7,26; 1J 2,9

7. Już to* więc jest całkowitą porażką dla** was, że macie ze sobą sprawy sądowe. Czemu raczej nie znosicie niesprawiedliwości? Czemu raczej nie ponosicie szkody***?

* gr.: men; ** dosłownie: wśród; *** gr.: apostereo - okraść, pozbawić czegoś, obrabować

8. Ale wy popełniacie niesprawiedliwość, wyrządzacie szkodę i to braciom.

9. Czy nie wiecie, że niesprawiedliwi nie odziedziczą Królestwa Bożego? Nie dajcie się wprowadzać w błąd*; ani nierządnicy, ani bałwochwalcy, ani cudzołożnicy, ani zniewieściali**, ani homoseksualiści,      Ga 5,21; Pwt 22,5; 1Tm 1,10

* lub: dać się zwieść, nie łudźcie się; ** gr.: malakos - zniewieściałe, delikatne, młody chłopiec pasywny uczestnik aktu homoseksualnego

10. Ani złodzieje, ani chciwcy, ani pijacy, ani oszczercy, ani zdziercy* nie odziedziczą Królestwa Bożego.

* lub: porywacz, rabuś, grabieżca

11. A niektórzy z was takimi byli; ale obmyliście się; ale zostaliście poświęceni; ale zostaliście uznani za sprawiedliwych w imieniu Pana Jezusa i w Duchu Boga naszego.      J 13,10; J 15,3; Ef 5,26; Dz 26,18; 2Tes 2,13; 1P 1,2

12. Wszystko mi wolno, ale nie wszystko jest pożyteczne; wszystko mi wolno, ale ja nie będę przez coś owładnięty*.      2Tes 3,9; 1Kor 10,23; Rz 14,14

* lub: być pod czyjąś władzą

13. Pokarm jest dla brzucha, a brzuch jest dla pokarmów, ale Bóg i jedno i drugie zniszczy; ciało natomiast nie jest dla nierządu, ale dla Pana, a Pan dla ciała.

14. Bóg natomiast i Pana wskrzesił*, i nas wzbudzi** przez Jego moc.      J 10,18; J 11,25; Flp 3,21

* gr.: egeiro - wzbudzić ze śmierci; ** gr.: eksegeiro - obudzić ze snu

15. Czy nie wiecie, że ciała wasze są członkami Chrystusa? Czy mam więc wziąć członki Chrystusa i uczynić je członkami nierządnicy? Z pewnością nie*!      Kol 2,19

* gr.: me genoito - oby się (tak) nie stało - por. Rz 6,2 przypis *

16. Czy nie wiecie, że ten, kto jest złączony z nierządnicą, jest z nią jednym ciałem? Będą bowiem – mówi Pismo* – ci dwoje jednym ciałem.      Mk 10,8; Ef 5,31

* por. Rdz 2,24

17. Ale kto łączy* się z Panem, jest z Nim jednym duchem.      J 17,21

* lub: jest łączony

18. Uciekajcie* przed nierządem. Wszelki grzech, który uczyniłby człowiek, jest poza ciałem; lecz oddający się nierządowi, grzeszy względem własnego ciała.      Rz 1,24; 1P 2,11

* gr.: feugo - wymknąć się, szukać bezpieczeństwa przez ucieczkę

19. Czy nie wiecie, że ciało wasze jest świątynią* Ducha Świętego, który jest w was, którego macie od Boga, i nie należycie do siebie samych?      1Krn 29,14; 2Kor 6,16

* gr.: naos - właściwy obszar świątyni - dotyczy miejsca świętego i najświętszego - por. gr. hierion

20. Drogo bowiem jesteście kupieni. Oddajcie więc chwałę Bogu w ciele waszym i w duchu waszym, one* są Boże.      1Kor 7,23

* dosłownie: które

↑↑

Rozdział 7

1. A co do* spraw, o których mi pisaliście: dobrze jest człowiekowi nie dotykać** kobiety.

* gr.: peri de - fraza ma charakter epistolarny tak jak w: 1Kor 8,1 12,116,1.12 - por. 1Tes 5,1 przypis *; ** gr.: me haptesthai - eufemizm - nie mieć do czynienia z kobietą, nie współżyć

2. Jednak* z powodu nierządu, niech każdy ma swoją żonę i niech każda ma własnego** męża.      Prz 5,18

* gr.: de - lecz, a, zaś, ale, jednak - tu: jako spójnik przeciwstawny; ** gr.: idios - swój własny, prywatny

3. Niech mąż oddaje z życzliwością* powinność** żonie, podobnie i żona mężowi.

* lub: z dobrej woli; ** gr.: ofeilo - być dłużnym, być winnym dobro

4. Żona nie włada* swoim własnym ciałem, ale mąż; podobnie i mąż nie włada* swoim własnym ciałem, ale żona.

* gr.: eksousia - prawo, autorytet, moc

5. Nie pozbawiajcie się wzajemnie tego; chyba że za wspólną zgodą na pewien okres, aby mieć czas postu i modlitwy; potem ponownie bądźcie razem, aby was szatan nie kusił z powodu waszej niepowściągliwości.

6. A to, co mówię, mówię z przyzwolenia*, a nie z rozkazu.

* lub: z wyrozumiałości, ustępstwa

7. Chciałbym bowiem, aby wszyscy ludzie byli jak ja; ale każdy ma swój własny dar łaski od Boga, ten oto* taki, a ten taki.

* gr.: men

8. Mówię natomiast nieżonatym i wdowom: Dobrze* jest dla nich, jeżeli pozostaliby tak jak i ja.      1Kor 7,26; 1Kor 7,32; 1Kor 7,34

* gr.: kalos - piękny, dobry, szlachetny

9. Ale jeśli wytrzymać* nie mogą, niech się pobiorą; bo lepiej** się pobrać niż płonąć namiętnością.      J 2,1-2; Hbr 13,4

* gr.: enkrateuomai - panować nad sobą, być powściągliwym; ** gr.: kreisson – lepszy, przewyższający rangą, bardziej korzystny

10. A* tym, którzy są w małżeństwie, rozkazuję nie ja, lecz Pan: Żona nie może zostać oddzielona** od swojego męża.

* gr.: de - lecz, a, zaś, ale, jednak; ** gr.: choridzo - rozdzielać, separować, oddalić, rozwieść się

11. Lecz jeśli została oddzielona*, niech pozostaje niezamężna, albo niech pojedna** się z mężem, a mąż niech nie oddala żony.      Mt 5,31; Pwt 24,1-5

* została oddzielona - wg Prawa kobieta nie mogła sama się rozwieść, jednak w kulturze greckiej miała takie prawo; ** dosłownie: zostanie pojednana

12. Lecz pozostałym mówię ja, nie Pan: Jeśli jakiś brat ma niewierzącą żonę, a ta zgadza się z nim mieszkać, niech jej nie oddala.

13. I żona, która ma niewierzącego męża, a on zgadza się z nią mieszkać*, niech go nie oddala.

* gr.: oikeo - mieszkać, przebywać, żyć

14. Albowiem niewierzący mąż jest* uświęcony przez żonę, i niewierząca żona jest* uświęcona przez męża; gdyż** wtedy dzieci wasze byłyby nieczyste, teraz natomiast są święte.

* lub: został (a) - strona bierna; ** skoro, jako, że

15. A jeśli niewierzący oddziela się, niech jest oddzielony*; nie jest zniewolony** brat lub siostra w takich przypadkach; Bóg jednak powołał nas do pokoju.      Rz 12,18

* dosłownie: oddzielany; ** gr.: douloo - podbić w niewolę - czas teraźniejszy wynikający z czasu przeszłego

16. Bo czy wiesz żono, że zbawisz męża? Lub czy wiesz mężu, że zbawisz* żonę?      Jk 5,19-20; 1P 3,1

* gr.: sodzo - ocalić, uratować, zbawić

17. Zatem niech każdy postępuje tak jak mu przydzielił* Bóg, jak każdego powołał Pan; tak też** zarządzam we wszystkich zborach.

* gr.: meridzo - rozdzielić na części, rozdawać, obdzielać; ** lub: i

18. Jeśli ktoś został powołany jako obrzezany, niech nie ukrywa* obrzezania; a jeśli ktoś został powołany jako nieobrzezany, niech się nie obrzezuje.

* dosłownie: naciągać sobie (napletek)

19. Obrzezanie jest niczym i nieobrzezanie jest niczym, tylko zachowywanie* przykazań Bożych.

* gr.: teresis - przestrzegać coś, strzec, areszt

20. Każdy, w tym powołaniu, w którym jest powołany, niech pozostaje*.      Łk 3,10

* lub: trwa

21. Zostałeś powołany* będąc niewolnikiem? Niech cię to nie martwi; ale jeśli możesz stać się wolnym, raczej z tego korzystaj**.      1Kor 12,13

* gr.: kaleo - wołać, wzywać, zapraszać; ** lub: posłuż się (tym)

22. Albowiem kto jest powołany w Panu będąc niewolnikiem, jest wyzwoleńcem* Pana; podobnie, kto jest powołany jako wolny, jest niewolnikiem Chrystusa.      J 8,32; Kol 3,22; Flm 1,16

* gr.: apeleutheros - niewolnik, który został wyzwolony

23. Drogo zostaliście kupieni*; nie stawajcie się niewolnikami ludzi.      Dz 20,28; Tt 2,14; 1P 1,18

* gr.: agoradzo - kupować, być na rynku, wystawać na rynku

24. Każdy w jakim stanie został powołany, bracia, niech w nim trwa przy Bogu.

25. A co do panien* nie mam rozkazu Pana; jednak wypowiadam zdanie**, jako ten, który dzięki miłosierdziu Pana jest godny zaufania.

* gr.: parthenos - dziewica; ** lub: przedstawiam opinię, myśl

26. Sądzę więc, że przy nastających obecnie trudach dobrze jest człowiekowi być takim:

27. Jesteś związany z żoną, nie szukaj uwolnienia*; nie jesteś złączony** z żoną, nie szukaj żony.      Ml 2,14; Mt 5,31-32; Mt 19,9; Mk 10,4

* gr.: lysis - uwolnienie więźnia, wykupienie, rozwiązanie; ** dosłownie: jesteś uwolniony (rozwiązany) od żony - gr.: lyo - uwolnić, rozwiązać, w NP i LXX nigdy nie użyte w znaczeniu rozwodu

28. A jeśli ożeniłeś się, nie zgrzeszyłeś; jeśli też panna* zaślubiła się, nie zgrzeszyła; jednak tacy będą mieli ucisk w ciele; lecz ja chcę was oszczędzić**.

* gr.: parthenos - dziewica; ** gr.: feidomai - oszczędzać w sensie nie niszczyć

29. A to mówię, bracia, że czas jest skrócony. Odtąd ci, którzy mają żony, niech żyją* jakby ich nie mieli;      Ps 39,5; Ps 103,15; Rz 13,11

* dosłownie: byliby

30. A ci, którzy płaczą, jakby nie płakali; a ci, którzy się radują, jakby się nie radowali; a którzy kupują, jakby nie trzymali* tego co pozyskali;      1J 2,17

* gr.: katecho - zatrzymać, wziąć, kontrolować - por. 2Tes 2,6 przypis *

31. A którzy używają tego świata, jakby go nie nadużywali*; bo przemija postać** tego świata.

* gr.: katachraomai - źle używać, użyć w pełni; ** gr.: schema - zewnętrzny wyraz, kształt, postać, figura

32. A chcę, abyście byli wolni od trosk; nieżonaty troszczy się o sprawy Pana, o to jak podobać się Panu;      Ef 5,25; Kol 3,19

33. A żonaty troszczy się o sprawy tego świata, jak podobać* się żonie.      Łk 12,22

* gr.: aresko - zadowolić, dostosować się do pragnień

34. Jest różnica* między mężatką a panną: niezamężna troszczy się o sprawy Pana, aby była święta i ciałem, i duchem; a mężatka troszczy się o sprawy tego świata, jak podobać się mężowi.

* lub: tworzyć dwa obozy, być rozczłonkowany

35. A to mówię dla waszej własnej korzyści, nie aby zarzucać na was pętlę*, lecz abyście nieprzerwanie, dostojnie** i wytrwale stali przy Panu.

* lub: sidło; ** gr.: euschemon - szacownie, zewnętrzne piękno, przystojna mowa i zachowanie, wdzięk

36. A jeżeli ktoś sądzi, że niestosownie postąpiłby wobec swojej panny, by miała przekroczyć lata swej młodości, oraz że tak powinno się stać, niech czyni co chce; nie grzeszy; niech się pobiorą.      1Sm 2,33

37. Kto jednak mocno postanowił w sercu, bez przymusu i panuje nad własną wolą, osądził to w swoim sercu, aby zachowywać swoją pannę w dziewictwie, dobrze czyni.

38. A tak, kto poślubia swoją pannę, czyni dobrze; a kto nie zaślubia, czyni lepiej.

39. Żona związana jest prawem do tego czasu, dopóki żyje jej mąż; jeśli jednak usnąłby* jej mąż, jest wolna by wyjść za mąż, za kogo chce, byle tylko w Panu.      Pwt 7,3; Rz 7,2; 2Kor 6,14

* dosłownie: został uśpiony - w przenośni - umarł

40. Ale według mojej rady jest szczęśliwsza*, jeśli tak pozostanie; a wydaje** mi się, że i ja mam Ducha Bożego.

* lub: bardziej błogosławiona; ** gr.: dokeo - wydawać się, być zdania, przypuszczać, mniemać

↑↑

Rozdział 8

1. Co do ofiar składanych bożkom, wiemy, że wszyscy mamy poznanie*. Poznanie nadyma, ale miłość buduje.      Rz 12,16; Dz 15,19

* gr.: gnosis - wiedza, poznanie, znajomość, intymna więź

2. A jeśli ktoś mniema*, że coś zna**, niczego jeszcze nie zna*** tak, jak należało poznać***;

* gr.: dokeo - wydawać się, być zdania, przypuszczać, mniemać; ** gr.: eido - znać, wiedzieć, umieć; *** gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, wejść w bliską relację

3. Lecz jeśli ktoś miłuje Boga, ten też jest przez Niego poznany*.      Wj 33,12; Na 1,7; Rz 8,28

* gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, wejść w bliską relację

4. Co do* pokarmów ofiarowanych bożkom, wiemy, że bożek na świecie jest niczym, ani nie ma żadnego innego boga, z wyjątkiem Jednego.      Ps 115,4

* gr.: peri tes - por. frazę peri de w 1Kor 7,1

5. I chociaż rzeczywiście są tacy, którzy są nazwani bogami, czy to na niebie, czy to na ziemi – jest wielu takich bogów i panów,

6. Ale dla nas jest jeden Bóg Ojciec, z którego wszystko i my dla Niego, i jeden Pan Jezus Chrystus, przez którego wszystko, i my przez Niego.      Ef 4,6; J 1,3; Hbr 1,3

7. Ale nie we wszystkich jest to poznanie; niektórzy natomiast z sumieniem* pod wpływem bożka jedzą pokarmy aż do teraz jako ofiarowane bożkowi, a sumienie* ich będąc słabe, jest plamione**.

* gr.: syneidesis - samoświadomość w sprawach moralnych - sumienie; ** gr.: molyno - zanieczyścić, skalać, splamić, skazić

8. Ale pokarm nie stawia* nas przy Bogu; bo jeśli jemy, nic nie zyskujemy**; a jeśli nie jemy, nic nam nie brakuje***.      Rz 14,17; Kol 2,20

* lub: stać blisko, przyprowadzić do; ** obfitość, nadwyżka; *** gr.: hystereo - spóźnić się, pozostać w tyle, mieć braki - Hbr 4,1 przypis *

9. Baczcie* natomiast, aby to wasze prawo wyboru nie było powodem potknięcia** dla słabych.

* lub: strzec się; ** gr.: proskope - powód do potknięcia

10. Jeśli bowiem ktoś ujrzałby ciebie, który masz poznanie, spoczywającego przy posiłku w świątyni bożka, to czy słabe sumienie jego nie będzie pobudzone* do jedzenia pokarmów ofiarowanych bożkom?      1Kor 10,32

* dosłownie: być zbudowanym, wzniesionym, nabrać śmiałości

11. I ulegnie zgubie* z powodu twojego poznania** słaby*** brat, za którego Chrystus umarł.

* dosłownie: zgubi się - czas przyszły strona zwrotna; ** gr.: gnosis - wiedza, poznanie, znajomość, intymna więź; *** dosłownie: który jest słaby

12. A tak, grzesząc wobec braci i raniąc* ich słabe** sumienie, grzeszycie wobec Chrystusa.      Wj 16,8; 1Sm 2,25; Mt 25,45

* lub: uderzając; ** chore

13. Dlatego, jeśli pokarm powoduje upadek* mojego brata, nie będę jadł mięsa** na wieki***, aby nie przyczynić się do upadku mojego brata.      Rz 14,21; 1Kor 6,12; 2Kor 11,29

* gr.: skandalidzo - por. J 16,1 przypis *; ** tj. mięsa ofiarnego; *** dosłownie: na wiek

↑↑

Rozdział 9

1. Czy nie jestem apostołem? Czy nie jestem wolny? Czy nie widziałem Jezusa Chrystusa, Pana naszego? Czy wy nie jesteście dziełem moim w Panu?      2Kor 11,5; 2Kor 12,11

2. Jeśli dla innych nie jestem apostołem, to dla was rzeczywiście nim jestem; bo pieczęcią* mego apostolstwa wy jesteście w Panu.

* gr.: sfragis - pieczęć, napis lub odcisk wykonany pieczęcią

3. Moja obrona* przed tymi, którzy mnie sądzą jest taka:      2Tm 4,16

* gr.: apologia - obrona przed atakiem z zewnątrz

4. Czy nie mamy prawa* zjeść i wypić?

* gr.: eksousia - władza, autorytet, prawo, moc

5. Czy nie mamy prawa brać z sobą siostry żony, jak i pozostali apostołowie i bracia* Pana, i Kefas?      1Tm 4,3; Tt 1,6; Hbr 13,4; Mt 12,46

* gr.: adelfos - brat w odróżnieniu od gr.: anepsios - kuzyn - Kol 4,10

6. Czy ja jeden i Barnaba nie mamy prawa* nie pracować?      Dz 4,36; Dz 11,22; Dz 13,1-2

* gr.: eksousia - autorytet, prawo, moc, władza, siła decyzji

7. Kto służy w wojsku* na własny koszt? Kto sadzi winnicę, a owocu jej nie spożywa? Lub kto pasie trzodę, a nie posila się jej mlekiem?      Pwt 20,6; Prz 27,18; 2Tes 3,7

* gr.: strateuomai - brać udział w wojnie, być żołnierzem w służbie czynnej

8. Czy mówię to tylko po ludzku*? Czy i Prawo tego nie mówi?

* dosłownie: według człowieka

9. Bo w Prawie Mojżesza jest napisane: Nie zawiążesz pyska młócącemu wołowi. Czy Bóg troszczy* się o woły?      Pwt 25,4; 1Tm 5,18

* gr.: melo - martwić, troszczyć, zależeć komuś, obchodzić

10. Czy nie mówi tego zwłaszcza ze względu na nas? Bo z powodu nas zostało napisane, że oracz powinien orać w nadziei, a młocarz młócić w nadziei, że w swojej nadziei będzie miał udział.      Mt 24,22; Rz 15,4; 2Kor 4,15

11. Jeżeli my posialiśmy wam duchowe dobra, cóż to wielkiego, jeżeli będziemy żąć wasze dobra cielesne?      Rz 15,27; Mt 10,10

12. Jeśli inni uczestniczą w waszym przywileju*, czemu raczej nie my? Nie skorzystaliśmy jednak z tego prawa, ale wszystko znosimy, abyśmy nie stwarzali jakiejś przeszkody Ewangelii Chrystusa.      2Kor 11,7; 2Kor 12,13

* dosłownie: prawie

13. Czy nie wiecie, że ci, którzy przy rzeczach poświęconych pracują, żyją* ze świątyni? A ci, którzy służą** przy ołtarzu, mają udział z ofiar ołtarza?      Lb 18,8; Pwt 18,1-3; 1Kor 10,18

* dosłownie: spożywają; ** lub: być blisko, sumiennie służyć

14. Tak też Pan rozporządził, aby ci, którzy głoszą Ewangelię, z Ewangelii żyli.      1Tm 5,17

15. Ja jednak z żadnej z tych rzeczy nie skorzystałem. A nie napisałem tego, aby tak się ze mną stało*; bo lepiej** jest dla mnie umrzeć, niż miałby mnie ktoś pozbawić tej chluby.

* dosłownie: we mnie; ** gr.: kalos - piękny, dobry, szlachetny

16. Bo jeśli głoszę Ewangelię, nie jest to moją chlubą, taka bowiem ciąży na mnie konieczność; a biada* mi, jeślibym nie głosił Ewangelii.

* gr.: ouai - „och” - biada por. Mt 11,21 przypis *

17. Jeśli bowiem z własnej woli to czynię, mam zapłatę; a jeśli niechętnie, to sprawuję powierzone* mi szafarstwo**.      Iz 6,8; 2Kor 8,12

* lub: obdarzyć zaufaniem - por. J 2,24 przypis *; ** zarządzanie domem

18. Jaka więc jest moja zapłata? Taka, abym głosząc Ewangelię, przedkładał* Ewangelię Chrystusa za darmo**, tak by nie używać mojego prawa, jakie mam z racji Ewangelii.

* gr.: tithemi - przedstawić, umieścić; ** bez kosztów, bez nakładów

19. Będąc bowiem wolny wobec* wszystkich, samego siebie uczyniłem niewolnikiem dla wszystkich, bym tym liczniejsze grono** pozyskał.

* gr.: ek - od (wszystkich); ** gr.: pleion - większa część

20. I stałem się dla Żydów jak Żyd, aby pozyskać Żydów; dla tych, którzy są pod Prawem, jakbym był pod Prawem, abym pozyskał tych, którzy są pod Prawem;      Rz 3,19; Ga 4,5

21. Dla tych, którzy są bez Prawa, jakbym był bez Prawa – chociaż nie jestem bez Prawa Bogu, lecz pod Prawem* Chrystusowi – aby pozyskać tych, którzy są bez Prawa**.      Ga 2,3-4; Ga 2,12

* lub: zobowiązany przez Prawo; ** por. Rz 2,12 przypis *

22. Dla słabych stałem się jak słaby, abym pozyskał słabych. Dla wszystkich stałem się wszystkim, abym przynajmniej niektórych zbawił*.      1Kor 7,16; Rz 11,14; Jud 1,22-23

* lub: uratował

23. A to czynię dla Ewangelii, abym stał się jej uczestnikiem.      Mt 5,10; Mt 10,22; Mk 4,17; Łk 18,29

24. Czy nie wiecie, że biegnący na stadionie, wszyscy wprawdzie biegną, lecz jeden zdobywa nagrodę? Tak biegnijcie, abyście ją otrzymali*.      Kaz 9,11; Jr 12,5; 2Tm 4,7

* dosłownie: pochwycili

25. A każdy, który walczy* od wszystkiego się powstrzymuje, oni wprawdzie, aby otrzymać wieniec zniszczalny, my natomiast niezniszczalny.      Flp 4,1; 1Tes 2,19; Jk 1,12; 1P 5,4

* gr.: agonidzomai - walczyć podczas igrzysk, zmagać się, bić

26. Ja więc tak biegnę, nie jak w niepewne*; uderzam pięściami** nie jak ten, kto uderza*** w powietrze;

* lub: na oślep; ** boksuję; *** dosłownie: uderzający

27. Ale biję do sińców* moje ciało** i biorę je w niewolę***, bym innym głosząc, sam czasem nie został**** zdyskwalifikowany*****.      Łk 9,25

* gr.: hypopiadzo - podbić komuś oko, stąd - dręczyć, umartwiać; ** gr.: soma - tu: fizyczne ciało - Kol 2,11 przypis *; *** lub: traktuję jak niewolnika; **** dosłownie: stał się; ***** odrzucony jako nienadający się

↑↑

Rozdział 10

1. Nie chcę natomiast, bracia, abyście nie wiedzieli*, że nasi ojcowie wszyscy byli pod obłokiem i wszyscy przeszli przez morze,      Wj 14,19; Wj 40,34; Ne 9,12; Ps 78,14

* gr.: agnoeo - być nieświadomym, nie rozumieć, nie wiedzieć

2. I wszyscy w Mojżesza zanurzyli* się w obłoku i w morzu,

* lub: ochrzcili się

3. I wszyscy zjedli ten sam duchowy pokarm,

4. I wszyscy wypili ten sam duchowy napój; pili bowiem z duchowej skały, która im towarzyszyła – a tą skałą był Chrystus.      Lb 20,11; Lb 14,11-14; Ps 78,2

5. Lecz w większości z nich Bóg nie miał upodobania; ciała ich bowiem zostały rozrzucone na pustyni.

6. A te wydarzenia stały się dla nas przykładem*, abyśmy nie pożądali** złych rzeczy, jak oni pożądali**.

* lub: wzorem; ** usilnie pragnęli

7. Nie stawajcie się też bałwochwalcami, jak* niektórzy z nich, jak jest napisane: Siadł lud, aby zjeść i wypić, i wstali, aby się bawić.      1J 5,21; Obj 21,8; Wj 32,6

* mss Byz - tak, jak

8. Nie oddawajmy się nierządowi*, jak niektórzy z nich oddali się nierządowi i padło ich jednego dnia dwadzieścia trzy tysiące.

* gr.: porneuo - popełniać nierząd, uprawiać rozpustę seksualną

9. Ani nie kuśmy* Chrystusa, jak niektórzy z nich kusili i poginęli** od węży.      Lb 25,1

* lub: wystawiajmy na próbę; ** dosłownie: doprowadzili się do zguby

10. Ani nie szemrajcie, jak niektórzy z nich szemrali i poginęli za sprawą Niszczyciela*.      Wj 15,24

* gr.: olotreutes - niszczyciel, dokonujący zagłady

11. To wszystko* natomiast, zdarzało się im dla przykładu**, a zostało napisane dla napomnienia*** nas, do których dosięgnął**** koniec wieków.      Lb 14,2; Jr 4,7; Wj 12,27

* dosłownie: te wszystkie; ** lub: wzór; *** dosłownie: wkładać do rozumu, pouczać; **** przyszedł

12. A tak, komu wydaje się*, że stoi, niech patrzy, aby nie upadł.

* lub: mniema, sądzi

13. Nie inna pochwyciła* was pokusa jak tylko ludzka; ale Bóg jest wierny**, On nie dopuści, abyście byli kuszeni*** ponad to, co możecie unieść, ale razem z pokusą uczyni i wyjście, abyście ją mogli cierpliwie dźwigać.      1J 1,9; Łk 16,26

* lub: dopaść, schwytać podstępem; ** lub: godny zaufania; *** próba, doświadczenie

14. Dlatego, moi umiłowani, uciekajcie* od bałwochwalstwa.

* gr.: feugo - wymknąć się, szukać bezpieczeństwa przez ucieczkę

15. Jako do rozsądnych* mówię; wy osądźcie, co mówię.

* gr.: fronismos - rozsądny, rozumny, mądry

16. Kielich błogosławieństwa, który błogosławimy, czyż nie jest społecznością* krwi Chrystusa? Chleb, który łamiemy, czyż nie jest społecznością* ciała Chrystusa?

* gr.: koinonia - wspólnota, współudział, współczucie - 2Kor 13,13 przypis **

17. Bo jak jeden jest chleb, tak wielu nas jest jednym ciałem, wszyscy mamy bowiem cząstkę* z tego jednego chleba.      Rz 12,5; 1Kor 12,12; Ef 4,25

* lub: brać udział, uczestniczyć

18. Przyglądajcie się* Izraelowi według ciała; czyż ci, którzy jedzą ofiary, nie są uczestnikami ołtarza?

* gr.: blepo - uważnie patrzeć, uważać na coś, kierować umysł ku czemuś, rozumieć

19. Co zatem mówię? Że bożek* jest czymś, lub że ofiara złożona bożkom jest czymś?

* gr.: eidolon - wizerunek, obraz, idol, wytwór fantazji

20. Raczej, że to, co ofiarowują poganie, ofiarowują demonom, a nie Bogu; a nie chcę, abyście stawali się wspólnikami* demonów.      Pwt 32,16-17; Ps 106,37-38; Obj 9,20

* gr.: koinonos - wspólnik, towarzysz, współpracownik

21. Nie możecie pić kielicha Pana i kielicha demonów; nie możecie mieć udziału* w stole Pana i stole demonów**.

* lub: brać udział, uczestniczyć; ** gr.: daimonion - bóstwo dobre lub złe, moc boska, demon

22. Czy chcemy pobudzać* Pana do zazdrości*? Czy jesteśmy mocniejsi od Niego?      Wj 20,5; Joz 24,19

* lub: pobudzać do gniewu, prowokować

23. Wszystko mi wolno*, ale nie wszystko jest pożyteczne; wszystko mi wolno, ale nie wszystko buduje.

* lub: jest dozwolone

24. Niech nikt nie szuka swego, lecz każdy tego, co drugiej osoby.      Flp 2,4

25. Jedzcie wszystko, co sprzedaje się w jatkach*, o nic nie pytając** z powodu sumienia.

* lub: targowisko mięsne; ** dosłownie: dociekać, badać sądownie

26. Albowiem PANA jest ziemia i cała jej pełnia*.

* lub: wszystko to, co ją wypełnia

27. A jeśli ktoś z niewierzących zaprosi was, a chcecie pójść, wszystko, co przed wami jest postawione, jedzcie, o nic nie pytając* z powodu sumienia.

* dosłownie: dociekać, badać sądownie

28. Jeśli natomiast ktoś powiedziałby: To jest ze złożonej bożkom ofiary*; nie jedzcie z powodu tego, który to ujawnił i z powodu sumienia; gdyż PANA jest ziemia i cała jej pełnia.      Ps 50,12; Ps 89,12

* dosłownie: to jest ofiara złożona bożkom

29. Mówię natomiast nie o twoim sumieniu, ale tej drugiej osoby; dlaczego bowiem inne sumienie* sądzi moją wolność?      Rz 14,15; 1Tes 5,22

* gr.: syneidesis - samoświadomość w sprawach moralnych - sumienie

30. A jeśli ja z wdzięcznością* biorę cząstkę pokarmu, dlaczego mają mi urągać za to, za co ja dziękuję?

* lub: (dzięki) łasce

31. Czy więc jecie, czy pijecie, czy cokolwiek czynicie, wszystko czyńcie na chwałę* Boga.      Rz 14,1-9

* gr.: doksa - majestat, blask, wspaniałość, splendor

32. Nie dawajcie zgorszenia* ani Żydom, ani Grekom, ani Kościołowi** Boga;      Ga 3,28; 1Tm 3,5; 1Kor 11,22

* lub: powodu do potknięcia - por. Dz 24,16 przypis **; ** gr.: ekklesia - wywołani z, zgromadzenie, społeczność, zebranie publiczne

33. Tak jak i ja staram się we wszystkim podobać się wszystkim, nie szukając w tym korzyści własnej, lecz wielu, aby byli zbawieni.

↑↑

Rozdział 11

1. Stawajcie się naśladowcami moimi, tak jak i ja naśladuję Chrystusa.

2. A chwalę was, bracia, że we wszystkim o mnie pamiętacie i jak wam przekazałem, tak przekaz* ten zachowujecie.      1Kor 15,2; 1Tes 4,2; 2Tes 2,15

* tj. ustny przekaz, tradycja

3. A chcę, abyście wiedzieli, że głową każdego męża jest Chrystus*, a głową żony** mąż, a głową Chrystusa Bóg.      Rdz 3,16; Ef 5,24

* gr.: christos - Mesjasz, Pomazaniec; ** gr.: gyne - żona, kobieta

4. Każdy mężczyzna*, gdy modli się lub prorokuje mając nakrytą głowę**, hańbi*** swoją głowę.

* gr.: aner - mąż, mężczyzna; ** dosłownie: mając na głowie; *** gr.: kataischyno - okryć wstydem, hańbić, zawstydzać

5. I każda kobieta, gdy modli się albo prorokuje z nie nakrytą* głową, hańbi swoją głowę; bo jest jednym i tym samym, z tą, która została ogolona.

* gr: akatakalyptos - niezakryty

6. Albowiem jeśli kobieta nie jest nakryta, niech się też ostrzyże; a jeśli hańbiącą rzeczą jest dla kobiety być ostrzyżoną lub ogoloną, to niech jest nakryta.

7. Mężczyzna istotnie* nie powinien mieć nakrytej głowy, gdyż rozpoczyna** jako obraz i chwała Boga; kobieta natomiast jest chwałą mężczyzny.      Rdz 1,26; Rdz 5,1

* gr.: men - partykuła wzmacniająca; ** gr.: hyparcho - zaczynać na dole, rozpocząć, być, być gotowym

8. Gdyż nie mężczyzna jest z kobiety, ale kobieta jest z mężczyzny.

9. Bowiem i mężczyzna nie jest stworzony ze względu* na kobietę, ale kobieta ze względu* na mężczyznę.      Rdz 2,28; 1Tm 2,13

* gr.: dia - z powodu, dla, z tego powodu, dlatego też

10. Dlatego kobieta powinna mieć na głowie znak władzy* nad nią ze względu** na aniołów.

* dosłownie: władzę mieć na głowie; ** gr.: dia - z powodu, dla, z tego powodu, dlatego też

11. Jednakże w Panu ani kobieta nie jest bez* mężczyzny, ani mężczyzna bez* kobiety.      Mt 18,10; Hbr 1,14

* lub: niezależnie od, być oddzielonym

12. Albowiem jak kobieta jest z mężczyzny, tak też mężczyzna przez* kobietę; a wszystko jest z Boga.

* gr.: dia - z genitivem - przez, poprzez

13. Osądźcie sami w sobie, czy przystoi kobiecie bez nakrycia modlić się do Boga?

14. Czyż i nie sama natura uczy was, że jeśli mężczyzna, nosi długie włosy*, jest to dla niego hańbą**?      Rz 2,27

* gr.: koma - zapuszczać, nosić długie włosy; ** atimia - dyshonor, brak czci, zniewaga, hańba

15. Ale jeśli kobieta nosi długie włosy, jest to jej chwałą, gdyż włosy dane jej są zamiast* okrycia**.

* gr.: anti - w miejsce, za; ** gr.: peribolaion - zawój, szata, szczególnie luźno spadająca

16. A jeśli ktoś myśli być kłótliwym*, my takiego zwyczaju** nie mamy, ani zbory Boga.

* gr.: filoneikos - miłujący wygrywać, kłótliwy, ambitny; ** gr.: synetheia - wspólna praktyka, intymna więź, obyczaj

17. A to nakazując, nie pochwalam, że schodzicie się nie ku lepszemu, ale ku gorszemu.

18. Bo istotnie najpierw słyszę i po części wierzę, że gdy schodzicie się jako zbór, są* wśród was podziały**.      Jud 1,19

* lub: rozpoczynają się; ** gr.: schisma - rozdarcie, podział, rozbieżność poglądów

19. Bo muszą być rozdwojenia* między wami, aby stali się widoczni ci, którzy są wypróbowani** wśród was.      Tt 3,10; Dz 20,30

* gr.: hairesis - stronnictwa, herezje, rozłamy; ** doświadczeni

20. Gdy więc schodzicie się razem na to samo miejsce, to jednak nie jest to spożywaniem Wieczerzy Pańskiej;

21. Bo każdy kładzie przed sobą* własną wieczerzę by zjeść – i jeden jest głodny, drugi natomiast jest pijany.

* lub: brać wcześniej, ubiec

22. Czy nie macie domów, aby tam jeść i pić? Albo, czy gardzicie zborem Boga i zawstydzacie* tych, którzy nic nie mają? Co wam powiem? Czy mam was pochwalić? W tym was nie pochwalam.      Prz 17,5

* gr.: kataischyno - okryć wstydem, hańbić, zawstydzać

23. Albowiem ja otrzymałem od Pana to, co wam przekazałem*, że Pan Jezus tej nocy, w której był wydany, wziął chleb;      Mt 26,26

* gr.: paradidomi - wydać, przekazać, powierzyć się, polecić

24. A gdy podziękował*, złamał i powiedział: Bierzcie, zjedzcie; to jest moje ciało, które za was jest łamane; to czyńcie na moją pamiątkę.

* gr.: eucharisteo - czynić dziękczynienie - Mt 26,27 przypis *

25. Tak samo i kielich, po spożyciu wieczerzy, mówiąc: Ten kielich – to jest nowe przymierze* we krwi mojej; to czyńcie, ilekroć będziecie pić, na moją pamiątkę.      Łk 22,20; 2Kor 3,6; Hbr 9,14

* gr.: diatheke - przymierze - Hbr 9,17 przypis *

26. Bo ilekroć ten chleb jecie, a z kielicha tego pijecie, obwieszczacie śmierć Pana, aż* przyjdzie**.

* dosłownie: aż do kiedy On; ** gr.: erchomai - przybywać, przychodzić, nadejść

27. Tak więc, kto jadłby ten chleb, albo pił ten kielich Pana niegodnie*, będzie winien ciała i krwi Pana.

* gr.: anaksios - lekceważąco, niegodnie

28. Niech więc człowiek doświadcza* samego siebie i niech w ten sposób je z tego chleba, i z kielicha tego niech pije.      Ps 26,2; Ag 1,5; Za 7,5

* lub: poddaje próbie, bada

29. Bo kto je i pije niegodnie, nie rozróżniając ciała Pana, własny sąd je i pije.

30. Dlatego między wami jest wielu słabych i chorych, i liczni śpią*.

* dosłownie: są usypiani, umierają

31. Bo gdybyśmy sami siebie osądzali, nie bylibyśmy sądzeni*.      1Kor 4,3; Hbr 11,4

* lub: skazani

32. Lecz gdy jesteśmy sądzeni, przez Pana jesteśmy karceni*, abyśmy ze światem nie zostali skazani**.      Ps 94,12; Prz 3,11; Hbr 12,5

* lub: wychowywani, dyscyplinowani; ** potępieni, osądzeni

33. A tak, moi bracia, gdy schodzicie się, aby zjeść, oczekujcie jedni na drugich.

34. A jeśli ktoś jest głodny, niech je w domu, abyście nie schodzili się na sąd. Co do pozostałych spraw, zarządzę, gdy przyjdę.

↑↑

Rozdział 12

1. A co* do duchowych darów, bracia, nie chcę, abyście pozostali w niewiedzy.      Rz 1,11; 1P 2,5

* gr.: peri de - por. 1Kor 7,1 przypis * 1Tes 5,1 przypis *

2. Wiecie, że gdy byliście poganami, do niemych bożków* was prowadzono i daliście się prowadzić.      1Tes 1,9

* gr.: eidolon - wizerunek, obraz, idol, wytwór fantazji

3. Dlatego oznajmiam* wam, że nikt przemawiający w Duchu Boga nie mówi, że Jezus jest przeklęty**, i nikt nie może powiedzieć: Jezus jest Panem, jak tylko w Duchu Świętym.      1Kor 8,6; J 13,13; Flp 2,10

* lub: daję wam poznać, posiąść gruntowną wiedzę; ** lub: przekleństwo na Jezusa

4. A różne* są dary łaski**, ale Duch ten sam.      Ef 4,7; Hbr 2,4

* lub: rozdzielone; ** gr.: charisma - dar łaski

5. I różne są rodzaje służby*, ale Pan ten sam.      1P 4,10

* gr.: diakonia - służba, posługiwanie innym

6. I różne są sposoby działania*, ale Bóg ten sam, który sprawia wszystko we wszystkich.

* gr.: energema - skutek działania, coś wykonanego, efekt

7. A każdemu dawany jest przejaw* Ducha ku wspólnemu pożytkowi.

* gr.: fanerosis - Łk 8,17 przypis *

8. Istotnie bowiem jednemu przez Ducha dane jest słowo* mądrości, a innemu słowo poznania według tego samego Ducha,      Rz 15,14

* gr.: logos - słowo, przesłanie, idea, rachunek

9. A innemu wiara w tym samym Duchu, a innemu dary* uzdrowień w tym samym Duchu,      Wj 15,26; 2Kor 4,13; Ef 2,8

* gr.: charisma - dar łaski

10. A innemu dzieła mocy*, a innemu prorokowanie, a innemu rozróżnianie duchów, a innemu rozmaite rodzaje** języków, a innemu tłumaczenie języków.      Lb 11,25; 1Kor 14,3

* gr.: energemata dynameon - dzieła mocy tj. dokonywanie cudów; ** gr.: genos - plemię, gatunek, rasa, rodzaj, krewni, zbiór jednostek

11. A to wszystko sprawia jeden i ten sam Duch, rozdzielający stosownie* każdemu, tak jak chce.

* gr.: idios - swój, własny, osobliwie, odpowiednio

12. Gdyż tak jak ciało jest jedno, a członków ma wiele, a wszystkie członki ciała, których jest wiele, są jednym ciałem*, tak i Chrystus.      1Kor 10,17; Ef 4,4; Kol 1,18

* gr.: soma - żywe ciało, tkanka, osoba, zwłoki

13. Bo za sprawą jednego* Ducha my wszyscy w jednym ciele zostaliśmy zanurzeni**, czy to Żydzi, czy Grecy, czy niewolnicy, czy wolni, i wszyscy zostaliśmy napojeni*** w jednym**** Duchu.

* gr.: en evi - King James Version, Biblia Gdańska, Biblia Brzeska - przez jednego równie poprawnie: w jednym duchu - EIB, Biblia Warszawska, Biblia Tysiąclecia, Biblia Poznańska, Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Katolicki Uniwersytet Lubelski; ** gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać, wielokrotnie w celu farbowania - stąd też przesiąknąć; *** gr.: potidzo - otrzymać do wypicia, nawodnić, przepoić; **** gr.: eis en - w jednego lub ku jednemu

14. Albowiem ciało nie jest jednym członkiem, ale wieloma.      Ef 4,5; Kol 2,11

15. Jeśliby nawet powiedziała stopa: Ponieważ nie jestem ręką, nie jestem z tego ciała; czy dlatego nie jest z tego ciała?

16. A jeśliby powiedziało ucho: Ponieważ nie jestem okiem, czyż* wbrew temu nie jest z tego ciała?

* dosłownie: nie

17. Jeśli całe* ciało byłoby okiem, gdzie byłby słuch? A jeśli całe ciało byłoby słuchem, gdzie byłoby powonienie?

* gr.: holos - cały, zupełny

18. A tymczasem Bóg umieścił* członki, każdy jeden z nich w ciele, tak jak chciał**.

* gr.: tithemi - przedstawić, umieścić; ** gr.: thelo - pragnąć, chcieć, kochać

19. A jeśli wszystkie* byłyby jednym członkiem, gdzie byłoby ciało?

* gr.: panta - cały, każdy

20. A teraz wprawdzie członków jest wiele, ale ciało jest jedno.      Ef 4,4

21. Nie może więc oko powiedzieć ręce: Nie potrzebuję cię, albo z kolei głowa nogom: Nie potrzebuję was.      Lb 10,31; Ne 4,16

22. Lecz o wiele bardziej te członki, które wydają się być słabsze w ciele, są niezbędne*;

* gr.: anankaios - konieczny, nieodzowny, połączony więzami

23. A te, które uważamy za mniej szacowne w ciele, te otaczamy większym* szacunkiem, a naszym intymnym** członkom okazujemy większą* przyzwoitość,

* lub: szczególną; ** gr.: aschemon - nieprzystojny, nieprzyzwoity, sromotny

24. Lecz nasze przyzwoite członki nie mają takiej potrzeby; lecz Bóg tak połączył* ciało, że dał temu, któremu brakuje czci większy szacunek,

* gr.: synkerannymi - zmieszać coś z czymś

25. Aby nie było w ciele rozdarcia*, ale by członki tak samo się o siebie nawzajem troszczyły**.

* dosłownie: rozdarcie - gr.: schizma - por. J 7,43 przypis *; ** gr.: merimnao - troszczyć się, martwić, starać się, niepokoić

26. A gdy jeden członek cierpi*, współcierpią z nim wszystkie członki; gdy natomiast doznaje chwały jeden członek, współradują się z nim wszystkie członki.

* gr.: pascho - cierpieć dotkliwie, znosić niedolę, odczuwać

27. Lecz wy jesteście ciałem Chrystusa, a z osobna członkami.      Ef 5,23; Kol 1,24

28. I te właśnie członki Bóg ustanowił* w kościele: najpierw apostołów, po drugie proroków, po trzecie nauczycieli, potem mających przejawy mocy**, potem dary uzdrawiania***, pomocy, kierowania****, różne rodzaje języków.      Rz 12,8; Hbr 13,17-24

* gr.: thitemi - umieścić, położyć, zrobić, przedstawić, nadać; ** dosłownie: moce; *** dary łaski uzdrowień; **** lub: zarządzania

29. Czy wszyscy są apostołami? Czy wszyscy prorokami*? Czy wszyscy nauczycielami? Czy wszyscy mają przejawy mocy?

* dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi lub ro’eh - widzący

30. Czy wszyscy mają dary* uzdrowień? Czy wszyscy mówią innymi językami? Czy wszyscy je tłumaczą**?

* gr.: charisma - dary łaski; ** gr.: diermeneuo - odsłaniać znaczenie czegoś, wyłożyć, wyjaśnić

31. Starajcie się usilnie*|IMP o znaczniejsze dary; a ja wam lepszą** ukazuję drogę.

* lub: staracie - indicativus - tryb orzekający - 1Kor 14,1 przypis **; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** dosłownie: obfitą, w nadmiarze, doskonalszą

↑↑

Rozdział 13

1. Jeślibym mówił językami ludzi i aniołów, a nie miał miłości, staję się miedzią dźwięczącą lub cymbałem brzmiącym*.      1Tm 1,5; 1P 4,8

* dosłownie: czyniącym a-la-la

2. I jeśli miałbym proroctwo*, i znał wszystkie tajemnice, i miał wszelkie poznanie, i jeśli miałbym pełnię wiary, tak że przenosiłbym góry, a miłości bym nie miał, jestem niczym.      Ef 3,4; 1Tm 3,16

* dosłownie: prorokowanie

3. A choćbym część po części rozdał ubogim cały swój majątek, i choćbym swoje ciało oddał na spalenie, a miłości bym nie miał, nic mi to nie pomoże.      Dn 3,28; Mt 6,1-4; J 15,13

4. Miłość cierpliwa jest, łagodna* jest, miłość nie zazdrości, miłość nie jest chełpliwa, nie jest nadęta** pychą,      Ga 5,22; 1Kor 8,1; Kol 2,18

* gr.: chresteuomai - okazać się łagodnym, być miłym, uprzejmym; ** gr.: fysioo - być nadętym, nosić się hardo, być dumnym

5. Nie czyni nic nieprzystojnego, nie szuka swego, nie jest porywcza*, nie przypisuje** żadnego zła.      1Kor 10,24

* gr.: paroksyno - uczynić ostrym, drażnić, być zapalczywym; ** gr.: logidzomai - Jk 2,23 przypis * - stąd: nie prowadzi rachunku krzywd

6. Nie raduje się z niesprawiedliwości, ale dzieli radość z prawdy;      Prz 14,9

7. Wszystko przykrywa, wszystkiemu wierzy, we wszystkim ma nadzieję, wszystko znosi*.

* gr.: hypomeno - trwać, nie wycofać się, znosić dzielnie

8. Miłość nigdy nie ustaje*; bo choć są proroctwa, stracą na znaczeniu**; choć języki, ustaną; choć poznanie – przestanie mieć znaczenie**.

* dosłownie: upadać, utracić coś; ** gr.: katargeo - być bezczynnym, utracić wpływ, znieść, unieważnić, położyć kres

9. Albowiem po części poznajemy i po części prorokujemy.      1Kor 2,9; Mt 11,27

10. A gdy przyjdzie to, co doskonałe*, wtedy to, co częściowe, straci na znaczeniu**.

* lub: dojrzały, w pełni rozwinięty, dorosły; ** gr.: katargeo - być bezczynnym, utracić wpływ, znieść, unieważnić, położyć kres

11. Gdy byłem dzieckiem, mówiłem jak dziecko, myślałem jak dziecko, wnioskowałem jak dziecko, a gdy stałem się mężczyzną, uznałem za bezużyteczne* to, co dziecięce.

* gr.: katargeo - być bezczynnym, utracić wpływ, znieść, unieważnić, położyć kres

12. Teraz bowiem widzimy jakby w zwierciadle, w zagadce, a wówczas ujrzymy twarzą w twarz; teraz poznaję po części, ale wówczas poznam tak, jak zostałem dokładnie poznany*.      Obj 22,4

* gr.: epiginosko - poznać gruntownie, dokładnie wiedzieć, upewnić się

13. Teraz więc trwa wiara, nadzieja, miłość – te trzy; lecz z nich największa jest miłość.

↑↑

Rozdział 14

1. Zabiegajcie*|IMP o taką miłość; starajcie się też usilnie**|IMP o to, co duchowe; a bardziej*** o to, by prorokować.      Iz 51,1; 1Tm 6,11

* lub: ścigać, gonić, iść za kimś; IMP imperativ - tryb rozkazujący; ** pałać gorliwością, wytężyć siły, zapał, żarliwość; *** gr.: malon - bardziej, więcej - w. 5

2. Albowiem kto mówi innym językiem, nie ludziom mówi, lecz Bogu; nikt go bowiem nie słucha*, a on w duchu** mówi tajemnice.      Pwt 28,49; Dz 2,4

* lub: nie rozumie - por. Dz 22,9 przypis *; ** Duchem

3. Ale kto prorokuje, mówi ludziom ku zbudowaniu, zachęceniu i pocieszeniu.

4. Kto mówi innym językiem, buduje* samego siebie; a kto prorokuje, ten buduje zbór.

* gr.: oikodomeo - budować, sprzyjać wzrostowi, opierać coś na

5. A chciałbym, abyście wszyscy mówili innymi językami, lecz bardziej, abyście prorokowali; większy bowiem jest ten, który prorokuje, niż ten, który mówi innymi językami, chyba żeby tłumaczył*, by zbór otrzymał zbudowanie.

* gr.: diermeneuo - odsłaniać znaczenie, tłum.

6. A teraz, bracia, jeśli przyszedłbym do was, mówiąc innymi językami, na co bym się wam przydał, jeśli nie mówiłbym do was, czy* to w ramach objawienia, czy poznania, czy prorokowania, czy nauki?      2Kor 11,6; 2P 1,15

* dosłownie: czy w objawieniu, czy w poznaniu, czy w prorokowaniu

7. Przecież i rzeczy martwe, które wydają dźwięki, jak flet albo cytra, gdyby nie wydały* różnych dźwięków, jak dałoby się rozpoznać, co jest grane na flecie**, a co na cytrze***?

* dosłownie: wydało - l.poj; ** gr.: auleo; *** gr.: kitharidzo

8. Jeśli bowiem trąba wydaje niewyraźny dźwięk, kto będzie gotować się do wojny*?      Ne 4,18; Lb 10,9; Joz 6,4

* lub: bitwy

9. Tak i wy, jeśli w innym języku nie wydacie słowa zrozumiałego, to jak można rozpoznać, co zostało powiedziane*? Mówić bowiem będziecie na wiatr**.      1Kor 9,26; 1Kor 14,2

* dosłownie: co jest mówione; ** lub: w, do powietrza - gr.: eis aera

10. Jest tak wiele przykładów dźwięków na świecie, i nic nie jest bez dźwięku.

11. Jeślibym nie znał znaczenia słów* będę dla tego, do którego mówię, cudzoziemcem**; a ten, który do mnie mówi, będzie dla mnie cudzoziemcem**.

* dosłownie: dźwięku; ** barbarzyńcą

12. Tak i wy, skoro jesteście zapaleńcami* duchów, pragnijcie** obfitować w te, które budują zbór.

* gr.: zelotes - gorliwiec - tu: być może ironicznie; ** gr.: dzeteo - szukać, aby znaleźć, zabiegać, prosić, dążyć

13. Dlatego ten, kto mówi innym językiem, niech się modli, aby mógł tłumaczyć*.

* gr.: diermeneuo - odsłonić znaczenie, tego co jest mówione wyjaśnić, wyłożyć, przetłumaczyć na język rodzimy

14. Bo jeśli modlę się innym językiem, modli się mój duch; ale rozum mój jest bezowocny*.

* gr.: akarpos - bezpłodny, nieproduktywny, jałowy

15. Co zatem jest? Będę modlił się duchem*, będę modlił się i rozumem; będę śpiewał** duchem*, będę też śpiewał rozumem.      Ef 5,19; Kol 3,16

* lub: w Duchu lub pod wpływem Ducha; ** gr.: psallo - szarpać struny, śpiewać przy dźwięku harfy

16. Stąd, jeśli będziesz błogosławił duchem, w jaki sposób, zajmujący miejsce prosty człowiek*, powie na twoje dziękczynienie: „Amen”, skoro nie rozumie, co mówisz?      1Krn 16,36; J 7,15; Dz 4,13

* gr.: idiotes - nieobeznany, niezaznajomiony, laik, nieuczony, niewyćwiczony

17. Ty wprawdzie pięknie* dziękujesz**, ale inny się nie buduje.

* gr.: kalos - piękne, szlachetne, dobre; ** gr.: eucharisteo - być wdzięcznym, czynić dziękczynienie

18. Dziękuję Bogu, że ja więcej, niż wy wszyscy, mówię innymi językami.      2Kor 12,12

19. A w zborze wolę powiedzieć pięć słów za pomocą* mojego rozumu, aby i innych pouczyć, niż dziesięć tysięcy słów w języku niezrozumiałym.

* dosłownie: przez

20. Bracia! Nie stawajcie się dziećmi w myśleniu, ale bądźcie niemowlętami w tym, co złe; a w myśleniu stawajcie się dojrzali.

21. W Prawie jest napisane: W obcych językach i przez usta obcych będę mówić do tego ludu; ale i tak mnie nie usłuchają, mówi PAN.      Pwt 28,14; Iz 28,11; Jr 5,15

22. Zatem inne języki są znakiem* czy nie** dla wierzących, czy raczej*** dla niewierzących****; a prorokowanie czy nie** dla niewierzących, czy raczej*** dla wierzących,

* dosłownie: na znak gr.: semeion - por. J 4,54 przypis *; ** partykuła przecząca oczekująca odpowiedzi potwierdzającej; *** dosłownie: ale; **** lub: niewiernych - kontekst wskazuje na niewierność Izraela - gr.: pistis - wiara, zaufanie, wierność

23. Jeżeli więc zszedłby się cały zbór* na jedno miejsce, i wszyscy mówiliby innymi językami, a weszliby tam jacyś prości** ludzie albo jacyś niewierzący, czy nie powiedzą, że szalejecie?

* gr.: ekklesia - wywołani z, zgromadzenie, społeczność - 1Kor 1,2 przypis *; ** gr.: idiotes - niezaznajomiony, człowiek prosty - por. w. 16 przypis * tu i w w. 24 być może - nie znający proroctw Starego Przymierza

24. A jeśliby wszyscy prorokowali, a wszedłby ktoś niewierzący albo jakiś* prosty** człowiek, to jest przez wszystkich przekonywany***, i przez wszystkich rozsądzany****.

* tu i w w. 23 brak gr. rodzajnika określonego - por. Rz 2,12 przypis *; ** gr.: idiotes - nieobeznany, niezaznajomiony, laik, nieuczony, niewyćwiczony; *** lub: napominać, wykazywać grzech argumentując - Mt 18,15 przypis *; **** lub: badać, wypytywać, szczególnie w procesie sądowym

25. I tak sprawy ukryte w jego sercu stają się jawne, i tak padając na twarz, odda pokłon Bogu, oznajmiając, że prawdziwie Bóg jest w* was.

* lub: pośród was

26. Cóż więc, bracia? Gdy schodzicie się, każdy z was ma psalm, ma naukę, ma objawienie, ma inne języki, ma tłumaczenie*; wszystko to niech się dzieje** ku zbudowaniu.

* gr.: hermeneia - wykład, objaśnianie; ** dosłownie: staje się

27. Jeżeli ktoś mówi innym językiem, to niech mówią po kolei, dwóch lub najwięcej trzech, a jeden niech tłumaczy.

28. A jeżeli nie ma tłumacza, to niech milczy w zborze, a mówi sobie samemu i Bogu.

29. Prorocy natomiast niech mówią dwaj albo trzej, a inni niech rozsądzają.

30. A jeżeli inny z siedzących otrzyma objawienie, ten pierwszy niech milczy.

31. Bo wszyscy możecie pojedynczo* prorokować, aby wszyscy się uczyli i wszyscy doznawali zachęty**.

* tj. kolejno, jeden po drugim - por. w. 27; ** gr.: parakaleo - wzywać na pomoc, zachęcać, brać w obronę

32. A duchy proroków są poddane* prorokom;

* gr.: hypotasso - postawić pod, podporządkować się, być poddanym, uległym, poddać się

33. Albowiem Bóg nie jest Bogiem nieporządku, ale pokoju. Jak we wszystkich zborach* świętych,

* gr.: ekklesia - wywołani z, zgromadzenie, społeczność, zebranie publiczne

34. Kobiety wasze niech milczą* w zborach; albowiem nie pozwala się im mówić, lecz mają być podporządkowane**, tak jak mówi Prawo.

* gr.: sigao - być spokojnym, być cichym, utrzymywać w tajemnicy; ** uległe - por. Ef 5,24 przypis *

35. A jeśli chcą się czegoś nauczyć*, niech pytają w domu swoich mężów, bo hańbiące** dla kobiet jest mówić w zborze.

* gr.: manthano - powiększyć swoją wiedzę, nauczyć się przez używanie i praktykę; ** gr.: aischros - wstydliwe, niestosowne

36. Czy od was wyszło Słowo Boże? Czy tylko do was jedynych przyszło?

37. Jeśli ktoś uważa, że jest prorokiem lub człowiekiem duchowym, niech poznaje dokładnie*, że to, co wam piszę, są to polecenia** Pana.      1Kor 7,25; 1Tes 4,1-8; 2P 3,2

* gr.: epiginosko - poznać gruntownie - por. Mt 7,16 przypis *; ** gr.: entole - rozkaz, nakaz, polecenie, nakazana zasada

38. A jeśli ktoś tego nie uznaje*, niech nie uznaje*|IMP. **

* gr.: agnoeo - nie rozpoznać, nie poznać, nie wiedzieć; IMP imperativus - tryb rozkazujący; ** lub: jeśli zaś ktoś tego nie rozumie, niech nie rozumie

39. A tak, bracia, starajcie się usilnie, aby prorokować i nie zabraniajcie* mówić innymi językami.

* gr.: kolyo - powstrzymywać, odmawiać

40. Wszystko niech się dzieje godnie* i zgodnie z porządkiem**.      Kol 2,5; Rz 13,13; Tt 1,5

* gr.: euschemonos - przystojnie, przyzwoicie, szlachetnie; ** gr.: taksis - szereg wojska, układ, porządek, ład - por. Kol 2,5 przypis *, przypis ***

↑↑

Rozdział 15

1. A daję wam dogłębnie poznać*, bracia, Ewangelię, którą wam ogłosiłem**, którą też przyjęliście i w której stoicie***,      Rz 1,16

* gr.: gnoridzo - dać poznać, oznajmić, posiadać gruntowną wiedzę; ** dosłownie: ogłaszać jako dobrą nowinę; *** dosłownie: stanęliście - gr.: histemi - stać, utrwalić - por. Ef 6,14 przypis *

2. Przez którą też jesteście zbawiani, jeśli trzymacie* się jej w tym Słowie, które wam ogłosiłem jako dobrą nowinę, chyba że na próżno uwierzyliście.      2Tm 1,19

* gr.: katecho - zatrzymać, wziąć, kontrolować - por. 2Tes 2,6 przypis *

3. Albowiem na początku przekazałem wam to, co sam przejąłem*, że Chrystus umarł za nasze grzechy według Pism,      Rz 5,6-8; Rz 14,9-10

* gr.: paralambano - uznać, upewnić się, przyjąć, zabrać

4. I że został pogrzebany, i że został wzbudzony trzeciego dnia według* Pism,      Łk 24,21; Łk 24,46; Dz 10,40; Oz 6,2; Mk 9,31

* lub: zgodnie z

5. I że został ukazany Kefasowi*, a potem dwunastu.      Łk 24,34-40

* aramejski: imię Piotra - kamyk, fragment skały - por. J 1,42 przypis *

6. Potem został ukazany* więcej niż pięciuset braciom naraz, z których większość pozostaje przy życiu, a niektórzy zasnęli**.

* gr.: optanomai - patrzeć na, oglądać, zobaczyć, ukazać; ** dosłownie: zostali uśpieni

7. Potem ukazał się Jakubowi*, potem wszystkim apostołom.

* tj. bratu Pana - por. 1Kor 9,5 Ga 1,19

8. A na końcu po wszystkich, ukazał się i mnie, jakby poronionemu płodowi*.

* gr.: ektroma - przedwczesny poród, aborcja, poronienie

9. Ja bowiem jestem najmniejszy z apostołów i nie jestem godny, aby być nazywanym apostołem, ponieważ prześladowałem* zbór Boga.      Dz 20,28; Ga 1,13; Ef 3,7; 1Kor 1,2; 1Tm 3,5

* gr.: dioko - ścigać, złapać, biec

10. Lecz z łaski Boga jestem tym, kim jestem, a łaska Jego wobec mnie nie stała się daremna*; lecz bardziej niż oni wszyscy trudziłem** się, jednak nie ja, lecz łaska Boga, która jest ze mną.      1Tm 1,15; Flp 3,7; Kol 1,29

* lub: pusta, bez znaczenia, bezowocna; ** gr.: kopiao - być znużonym, pracować aż do znużenia

11. Dlatego czy to ja, czy tamci, w ten sposób głosimy i tak uwierzyliście.

12. A jeżeli o Chrystusie głosi* się, że jest wzbudzony z martwych, jakże więc mówią niektórzy między wami, że nie ma zmartwychwstania?      Dz 26,8

* gr.: kerysso - być heroldem, rozgłaszać, głosić jak herold

13. Jeśli natomiast nie ma zmartwychwstania, to i Chrystus nie jest wzbudzony.

14. A jeśli Chrystus nie jest wzbudzony, wtedy i próżne* jest nasze głoszenie, próżna* też jest nasza wiara,

* lub: puste, czcze, daremne

15. I jesteśmy też uznani* za fałszywych świadków Boga, bo świadczyliśmy o Bogu, że wzbudził Chrystusa, którego nie wzbudził, skoro umarli nie są wzbudzani.

* gr.: heurisko - znaleźć, odkryć, zrozumieć, rozpoznać, uzyskać

16. Jeśli bowiem umarli nie są wzbudzani, to i Chrystus nie jest wzbudzony.

17. A jeśli Chrystus nie jest wzbudzony, próżna* jest wasza wiara; jeszcze jesteście w waszych grzechach;      Rz 4,25; J 8,21; Kol 2,13

* gr.: mataios - czcza, pusta, daremna, próżna

18. Zatem i ci, którzy zasnęli* w Chrystusie, zginęli**.      J 11,11; 1Tes 4,13

* dosłownie: zostali uśpieni; ** gr.: apollymi - niszczyć, usunąć, położyć kres, zginąć, zgładzić

19. Jeśli tylko w tym życiu mamy nadzieję w Chrystusie, jesteśmy ze wszystkich ludzi najbardziej pożałowania* godni.

* gr.: eleeinos - być pożałowania godnym, nędznym, żałosnym

20. Ale teraz Chrystus jest wzbudzony z martwych i stał się pierwociną* tych, którzy zasnęli;      Dz 26,23; Rz 8,11; 1P 1,3; Kol 1,18; Obj 1,5

* gr.: aparche - pierwszy plon, osoby pierwsze z tej samej grupy

21. Skoro bowiem przez człowieka przyszła śmierć, przez człowieka też przyjdzie powstanie z martwych.

22. Tak jak w Adamie wszyscy umierają, tak i w Chrystusie wszyscy zostaną ożywieni.

23. Każdy natomiast we własnym szyku*: Jako pierwocina** Chrystus, a potem ci, którzy są Chrystusa w czasie Jego przyjścia***;

* gr.: tagma - uporządkowanie, oddział żołnierzy, klasa, korpus; ** gr.: aparche - pierwszy plon, pierwocina, pierwszy rangą; *** gr.: parousia - przybycie, obecność, nastanie - por. 1Tes 4,15 przypis *

24. Potem nastanie koniec, gdy przekaże Królestwo Bogu i Ojcu, gdy zniszczy* wszelką zwierzchność i wszelką władzę, i moc.      Pwt 16,16; Mt 24,31; Obj 20,4

* gr.: katargeo - zniszczyć, usunąć, unieważnić, por. - 1Kor 1,28 przypis **

25. Bo trzeba, aby On królował, dopóki nie położy wszystkich wrogów pod Jego stopy.

26. A jako ostatni wróg zostanie zniszczona* śmierć.      Iz 25,8; Hbr 2,14; Obj 20,14; Obj 21,4

* gr.: katargeo - zniszczyć, usunąć, unieważnić, por. - 1Kor 1,28 przypis **

27. Wszystko bowiem poddał pod Jego stopy. A gdy mówi, że wszystko jest poddane, to oczywistym jest, że oprócz Tego, który Mu wszystko poddał.      Mt 11,27; Flp 2,9-11

28. A gdy wszystko zostanie Mu poddane*, wtedy też i sam Syn zostanie poddany Temu, który Mu wszystko poddał, aby Bóg był wszystkim we wszystkich.      Dn 2,34; 1Kor 3,23

* gr.: hypotasso - podporządkować się, być poddanym, uległym

29. Bo* co uczynią ci, którzy są chrzczeni za umarłych? Jeśli umarli w ogóle nie są wzbudzani, to dlaczego są chrzczeni za umarłych?

* gr.: epei - w przeciwnym razie, bo, ponieważ, gdyż

30. Dlaczego i my narażamy się na niebezpieczeństwa każdej godziny?

31. Codziennie umieram na waszą chlubę*, którą mam w Jezusie Chrystusie, Panu naszym.      Flp 3,3; 2Kor 4,10

* gr.: kauchesis - radosne uniesienie, chluba, powód do dumy

32. Jeśli ja na sposób ludzki walczyłem w Efezie z dzikimi zwierzętami, jaką mam z tego korzyść, jeśli umarli nie są wzbudzani? Jedzmy i pijmy, bo jutro pomrzemy*.      2P 2,12; Iz 22,13; Iz 56,12; Łk 12,19

* to także hasło epikurejczyków

33. Nie dawajcie się wprowadzać w błąd*; złe rozmowy** niszczą dobre obyczaje.      Ga 6,7; Ef 4,29; 2Tm 2,16

* lub: zwieść; ** towarzystwo

34. Ocknijcie* się dla sprawiedliwości** i nie grzeszcie; niektórzy bowiem nie mają poznania Boga; mówię to dla waszego zawstydzenia.      Rz 13,11

* lub: otrzeźwieć; ** prawnie, jak należy

35. Ale powie ktoś: A jak wzbudzani są umarli i w jakim ciele* przychodzą?      Ez 37,3; Mt 22,29; Flp 3,21

* gr.: soma - żywe ciało, tkanka, osoba, zwłoki

36. O nierozumny*! To, co ty siejesz, nie jest ożywiane, jeśli nie obumrze.

* gr.: afron - bez rozumu, bezmyślny, pochopny, głupi, niemądry

37. A co siejesz, nie jest przecież tym ciałem, które ma wyrosnąć*, ale siejesz nagie ziarno, trafi się pszeniczne lub jakieś z pozostałych;

* gr.: ginomai - stawać się, zrodzić, być, zaistnieć

38. A Bóg daje mu ciało, takie jak chce, a każdemu z nasion – ciało jemu właściwe.

39. Nie każde ciało jest tym samym ciałem; ale istotnie inne jest ciało ludzi, a inne ciało zwierząt, jeszcze inne ryb, a inne ptaków.

40. I są ciała niebiańskie i ciała ziemskie; lecz istotnie inna jest chwała* niebiańskich, a inna ziemskich;      Iz 24,23; Hi 31,26; Pwt 4,19

* gr.: doksa - majestat, splendor, wspaniałość, blask

41. Inna chwała słońca, a inna chwała księżyca, i inna chwała gwiazd; bo gwiazda od gwiazdy różni się w chwale.

42. Tak jest i ze wzbudzeniem umarłych. Siane jest ciało w zniszczalności, wzbudzane jest w niezniszczalności;

43. Siane jest w zniewadze*, wzbudzane jest w chwale; siane jest w słabości, wzbudzane jest w mocy;      Flp 3,21

* gr.: atimia - dyshonor, brak czci, zniewaga, hańba

44. Siane jest ciało duszą żyjące*, wzbudzane jest ciało duchowe. Jeżeli jest ciało duszą żyjące, jest też ciało duchowe.      Łk 24,31; J 20,19

* gr.: psychikos - we władaniu duszy, zmysłowy - por. w. 44-46

45. Tak też jest napisane: Stał się pierwszy człowiek Adam duszą* żyjącą, a ostatni Adam duchem** ożywiającym.      Rdz 2,7; J 5,21; J 6,63

* dosłownie: w (ku) duszy ... ; ** dosłownie: w (ku) duchu ...

46. Jednak nie to, co duchowe jest pierwsze, lecz to, co duszą* żyjące; potem to, co duchowe.

* gr.: psychikos - zmysłowe, we władaniu duszy

47. Pierwszy człowiek z ziemi jest ziemski*; drugi człowiek – Pan z nieba.

* lub: gliniany

48. Jaki ten ziemski, tacy i ziemscy ludzie; a jaki Ten niebiański, tacy i niebiańscy.

49. A tak jak nosiliśmy obraz tego ziemskiego człowieka, tak też będziemy nosić obraz Tego niebiańskiego.      Rdz 5,3; Rz 8,29

50. To natomiast mówię, bracia, że ciało i krew nie mogą odziedziczyć* Królestwa Bożego, ani to, co zniszczalne nie może odziedziczyć niezniszczalności.      J 3,3-8; Ga 5,21

* gr.: kleronomeo - otrzymać poprzez przydział, dziedziczyć

51. Oto oznajmiam* wam tajemnicę**: Nie wszyscy zaśniemy***, ale wszyscy zostaniemy przemienieni,      1Kor 4,1; Ef 5,32; 1Tes 4,14-17; Flp 3,21

* dosłownie: mówię; ** gr.: mysterion - rzecz ukryta, mistyczna, tajemnica, ukryty cel; *** lub: zostaniemy uśpieni

52. W jednej chwili, w mgnieniu oka, podczas* ostatniej trąby; bowiem zatrąbi trąba, a umarli zostaną wzbudzeni jako niezniszczalni**, a my zostaniemy przemienieni.      Wj 19,16; Iz 27,13; Mt 24,31; Obj 4,1; Obj 8,2

* dosłownie: w (ostatniej); ** gr.: afthartos - nieprzemijający, nieulegający zepsuciu

53. Trzeba bowiem, aby to, co zniszczalne, przyoblekło niezniszczalność, a to, co śmiertelne, przyoblekło nieśmiertelność.

54. A gdy to, co zniszczalne, przyoblecze niezniszczalność, a to, co śmiertelne, przyoblecze nieśmiertelność*, wtedy wypełni** się słowo, które jest zapisane: Pochłonięta została śmierć w zwycięstwie.      Hbr 2,14; Rz 2,7; Rz 8,11

* gr.: athanasia - nieumieranie, nieśmiertelność, wieczne trwanie; ** gr.: ginomai - stawać się, zrodzić, być, zaistnieć

55. Gdzie jest, o śmierci, twoje żądło? Gdzie, o Hadesie*, twoje zwycięstwo?      Oz 13,14

* gr.: określenie krainy umarłych - hebr. Szeol - Dz 2,27 - Ps 16,10

56. Lecz żądłem śmierci jest grzech, a mocą grzechu jest Prawo.      Rz 7,7

57. Ale Bogu niech będzie wdzięczność*, który daje nam zwycięstwo** przez Pana naszego Jezusa Chrystusa.      Ps 98,1; Iz 25,8; 1J 5,4

* gr.: charis - niezasłużona życzliwość, przychylność, łaska; ** gr.: nikos - zwyciężyć, doprowadzić do zwycięstwa

58. A tak, bracia moi umiłowani, stawajcie się stali, niewzruszeni, zawsze obfitujący w dziele Pana, wiedząc, że trud wasz nie jest daremny* w Panu.      2Krn 15,7; 2P 3,17; Ga 6,9; 1Tes 1,3

* lub: próżny, pozbawiony znaczenia

↑↑

Rozdział 16

1. A co do składki na świętych*, i wy czyńcie tak, jak zarządziłem** w zborach Galacji.      Dz 11,28

* gr.: hagios - por. Hbr 13,24 przypis **, tu: zwyczajowa nazwa uczniów; ** por. Dz 7,44 przypis *

2. Pierwszego dnia tygodnia, niech każdy z was odkłada u siebie gromadząc według tego, jak mu się powodzi*, żeby nie czynić składek dopiero wtedy, kiedy przyjdę.      Pwt 8,18; J 20,19; Dz 20,7

* gr.: euodoo - cieszyć się pomyślnością, obfitować, mieć udany los, udaną podróż

3. A gdy przybędę, tych, których uznacie za wypróbowanych*, poślę z listami, aby odnieśli wasz dar** do Jerozolimy.      1Kor 4,19; Dz 6,3; 2Kor 8,19

* lub: doświadczonych; ** dar łaski

4. A jeśli byłoby słuszne*, bym i ja miał iść, pójdą razem ze mną.

* gr.: aksios - mający swą wartość, zasługujący na coś, godny, stosowny, odpowiedni

5. A przyjdę do was, gdy przejdę Macedonię, bo przemierzam Macedonię.

6. U was natomiast, być może pozostanę, albo i przezimuję, abyście wy mnie wyprawili* w drogę, gdziekolwiek pójdę**.

* gr.: propempo - zaopatrzyć w rzeczy niezbędne do podróży; ** dosłownie: idę

7. Nie chciałbym bowiem, teraz przechodząc, tylko was zobaczyć; ale mam nadzieję zatrzymać się u was przez jakiś czas, jeśli Pan pozwoli*.      Prz 19,21; Rz 1,10; Jk 4,15

* gr.: epitrepo - zezwolić, upoważnić, dopuścić, powierzyć

8. A zostanę w Efezie aż do Pięćdziesiątnicy*.

* tj. święto tygodni hebr. Szawuot - 50 dni po święcie Paschy

9. Otworzyły się bowiem przede mną szeroko* drzwi do działania**, a sprzeciwiających się jest wielu.

* dosłownie: wielkie; ** gr.: energes - por. Kol 2,12 przypis **

10. A jeśli przyjdzie Tymoteusz, uważajcie, aby przebywał u was bez obaw*, bo dzieło Pana sprawuje, jak i ja.      1Kor 4,17

* lub: bez bojaźni

11. Niech go nikt nie lekceważy*; ale wyprawcie** go w drogę w pokoju, aby przyszedł do mnie; bo czekam na niego z braćmi.

* gr.: eksoutheneo - nie liczyć się z kimś, gardzić całkowicie; ** gr.: propempo - zaopatrzyć w rzeczy niezbędne do podróży

12. A co do brata Apollosa, to bardzo go zachęciłem*, aby poszedł do was z braćmi; ale w ogóle nie było wolą** Boga, aby teraz miał przyjść; przyjdzie jednak w dogodnym czasie***.      1Kor 3,5; Dz 18,24; Dz 19,1

* gr.: parakaleo - prosić, zachęcać, wzywać na pomoc - 2Kor 13,11 przypis **; ** dosłownie: nie była wola; *** gr.: eukaireo - mieć sposobność, mieć czas, poświęcić czas

13. Czuwajcie, trwajcie w wierze, bądźcie mężni*|HAP, umacniajcie się**;      1Tes 5,6; 1P 4,7

* gr.: adridzomai - postępować jak mężczyzna, okazać się mężczyzną, być dzielnym; HAP hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście; ** dosłownie: dajcie się umacniać

14. Wszystko u was niech się dzieje w miłości.      1Kor 13,1; Rz 13,10

15. A zachęcam* was, bracia: wiecie, że dom Stefana jest pierwociną Achai, i że sami siebie stawili** do służby świętym,      Rz 16,5

* gr.: parakaleo - prosić, zachęcać, wzywać na pomoc - 2Kor 13,11 przypis **; ** gr.: tasso - ustawić w szyku, wyznaczyć do, uznać, mianować

16. Bądźcie poddani* takim ludziom i każdemu współpracującemu i trudzącemu się**.

* gr.: hypotasso - podporządkować się władzy, być uległym; ** gr.: kopiao - być znużonym, pracować aż do znużenia, trudzić się

17. A cieszę się z przyjścia* Stefana i Fortunata, i Achaika, że wasz brak oni wypełnili;

* gr.: parousia - obecność, przyjście, uroczysty wjazd do miasta ważnej osobistości wraz z władzami miasta, które wyruszyły dostojnikowi na przeciw - por. gr.: apanthesis w 1Tes 4,17 przypis **

18. Pokrzepili* bowiem mojego i waszego ducha; miejcie uznanie** dla takich.      Flp 2,30

* gr.: anapauo - wnieść świeżość, dać wytchnienie; ** gr.: epiginosko - poznać gruntownie, rozpoznać - por. Mt 7,16 przypis *

19. Pozdrawiają was zbory*, które są w Azji. Pozdrawiają was bardzo w Panu Akwila i Pryscylla, ze zborem, który jest w ich domu.      Obj 1,11; Dz 18,2

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zgromadzenie, wspólnota, zebranie publiczne

20. Pozdrawiają was wszyscy bracia. Jedni drugich pozdrówcie pocałunkiem* świętym**.

* dosłownie: w lub przez święty pocałunek - gr.: filema od fileo - okazywać czułość - por. J 21,15 przypis ***; ** gr.: hagios - oddzielony od (świata), poświęcony dla (Boga)

21. Pozdrowienie* – moją – Pawła ręką dopisuję.      Kol 4,18; 2Tes 3,17

* gr.: aspasmos - pozdrowienie ustne bądź pisemne

22. Jeśli ktoś nie miłuje Pana Jezusa Chrystusa, niech będzie wyklęty*, Maran atha**.

* gr.: anathema - klątwa rytualna dotyczy osób lub rzeczy; ** tj. Nasz Pan jest blisko lub Nasz Pan nadchodzi

23. Łaska Pana Jezusa Chrystusa z wami.

24. Miłość* moja niech będzie z wami wszystkimi w Chrystusie Jezusie. Amen.

* gr.: agape - miłość, dobra wola, życzliwość w sensie decyzyjnym wyrażająca się w czynach

Drugi list apostoła Pawła do Koryntian

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ]

Rozdział 1

1. Paweł, apostoł Jezusa Chrystusa z woli Boga, i Tymoteusz brat, zborowi* Boga, który jest w Koryncie, razem ze wszystkimi świętymi, którzy są w całej Achai,      Ps 116,15; Rz 15,26; 1Tm 1,1; 2Tm 1,1

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zebranie publiczne

2. Łaska wam i pokój* od Boga, Ojca naszego i Pana Jezusa Chrystusa.      Dn 4,1; Flp 1,2; Kol 1,2

* gr.: eirene - od czasownika eireneo - łączyć, spajać

3. Błogosławiony* Bóg i Ojciec Pana naszego Jezusa Chrystusa, Ojciec miłosierdzia i Bóg wszelkiej pociechy**,      Ps 68,5; Ps 86,15; Ef 4,6; Rz 15,5

* gr.: eulogetos - wysławiony - por. Hbr 7,1 przypis **; ** zachęty

4. On pociesza nas we wszelkim naszym ucisku, abyśmy również mogli pocieszać tych, którzy są we wszelkim ucisku, poprzez tę pociechę*, którą sami jesteśmy przez Boga pocieszani.      Iz 12,1; Iz 51,12; J 14,16; 1Tes 4,18; 1Tes 5,11

* gr.: paraklesis - zachęta, wsparcie, pocieszenie, pouczenie

5. Gdyż tak jak obfitują względem nas cierpienia* Chrystusa, tak przez Chrystusa obfituje i nasze pocieszenie.      2Kor 4,10; 1P 1,11; 1P 5,1

* gr.: pathema - cierpienie, doświadczenie, doznawanie uczuć

6. A jeśli jesteśmy uciskani, to dla waszego pocieszenia i zbawienia, skutecznie działającego* w wytrwałości** w tych cierpieniach, które i my znosimy; czy to, gdy jesteśmy pocieszani, to dla waszego pocieszenia i zbawienia;      Rz 8,28

* gr.: energeo - skutecznie działająca moc; ** gr.: hypomone - wytrwałość, hart ducha, cierpliwe trwanie

7. A nadzieja nasza co do was jest mocna*, ponieważ wiemy, że jak jesteście uczestnikami cierpień, tak i pocieszenia.      Jk 1,2; Flp 1,6

* gr.: bebaios - stały, mocny, trwały - stąd: godny zaufania

8. Bo nie chcemy, abyście nie wiedzieli, bracia, o naszym ucisku, który nas spotkał w Azji, że ponad miarę i ponad naszą siłę byliśmy obciążeni, tak że zaczęliśmy wątpić* i o życiu,      Dz 19,23

* lub: być zrozpaczonym, niepewnym, bez wyjścia

9. Co więcej, sami w sobie mieliśmy wyrok* śmierci, abyśmy nie na sobie samych polegali, ale na Bogu, który wzbudza umarłych;      Łk 18,9; Prz 28,26; Jr 17,5

* gr.: apokrima - wyrok, odpowiedź

10. Który wyrwał nas z tak wielkiej śmierci i wyrywa, w którym pokładamy nadzieję, że i nadal będzie wyrywał;      Iz 46,3; 1Tes 1,10

11. Przy współudziale waszych modlitw za nas*, aby z wielu wzniesionych twarzy** zostało złożone za nas dziękczynienie – za ten okazany nam dar łaski dla wielu.      Ef 6,18; Flp 1,19

* mss Byz - was; ** tj. przez wiele osób

12. To bowiem jest naszą chlubą – świadectwo naszego sumienia, że żyliśmy* na tym świecie w prostocie, w szczerości** Boga, nie w cielesnej mądrości, lecz w łasce Boga, a tym obficiej u was.      1Tm 1,5; Dz 24,16

* dosłownie: obracaliśmy - por. Ef 4,1 przypis *; ** lub: czysty w świetle słońca

13. Albowiem nie piszemy wam nic innego, tylko to, co czytacie i co poznajecie, a mam nadzieję, że i do końca poznacie,

14. Tak jak po części nas poznaliście, że jesteśmy waszą chlubą, tak jak i wy naszą w dniu Pana Jezusa.      Flp 1,6; 1Kor 1,8

15. I z tą ufnością* chciałem już wcześniej przyjść do was, abyście po raz drugi otrzymali łaskę;

* lub: przekonaniem, przeświadczeniem

16. A od was przejść do Macedonii, a z Macedonii ponownie przyjść do was, abyście wy mnie wyprawili do Judei.

17. To więc postanawiając, czy wykazałem* się jakąś lekkomyślnością? Albo czy to, co postanawiam, według ciała postanawiam? Aby było u mnie „tak, tak” i równocześnie „nie, nie”?

* lub: skorzystałem, posługiwałem

18. A jak wierny jest Bóg, tak słowo nasze do was nie było równocześnie „tak” i „nie”.

19. Bo Syn Boży, Jezus Chrystus, który przez nas wśród was został ogłoszony, przeze mnie i Sylwana, i Tymoteusza, nie był* równocześnie „tak” i „nie”; lecz w Nim było* „tak”.      Mt 16,16; J 6,69; Dz 8,3

* lub: (nie) stał się

20. Bo ile było obietnic* Boga, w Nim mają swoje „tak”, i w Nim są „amen”, na chwałę Bogu przez nas.

* gr.: epangelia - obietnica, ogłoszenie

21. A Tym, który nas utwierdza razem z wami w Chrystusie i który nas namaścił*, jest Bóg;      1J 2,20

* gr.: chrio - namaścić, w NP tylko czynność Boga

22. Który też położył na nas pieczęć i dał zadatek* Ducha w nasze serca.      Ef 1,13; Ef 4,30

* gr.: arrabon - przedsmak, poręka, rękojmia, zadatek

23. A ja przywołuję Boga na świadka mojej duszy*, że aby was oszczędzać nie przybyłem do Koryntu,

* gr.: psyche - życie, dusza, osoba

24. Nie żebyśmy panowali nad waszą wiarą, ale jesteśmy współpracownikami dla waszej radości; albowiem wiarą stoicie*.

* lub: trwacie

↑↑

Rozdział 2

1. A postanowiłem* w sobie samym to, aby nie przychodzić znowu do was w smutku.      Dz 11,29; Dz 15,2; 1Kor 2,2

* lub: rozsądziłem, oceniłem

2. Bo jeśli ja was zasmucam, to kto może mnie rozweselić, jeśli nie ten, który przeze mnie jest zasmucany?

3. A to właśnie wam napisałem, abym, gdy przyjdę, nie doznawał* smutku od tych, z których powinienem się radować, będąc przekonanym** co do was wszystkich, że radość moja jest radością was wszystkich.      Ga 5,10; 2Kor 2,11

* dosłownie: nie miał; ** lub: pokładał ufność

4. Albowiem z wielkiego utrapienia i ucisku serca, i wśród wielu łez napisałem do was, nie żebyście zostali zasmuceni, ale żebyście poznali miłość, którą mam obficie do was.

5. A jeśli ktoś mnie zasmucił, nie mnie zasmucił, lecz po części – obym* go nie obciążył – was wszystkich.

* dosłownie: aby, żeby - tu: tryb przypuszczający

6. Takiemu wystarczy ta kara, która jest nałożona przez większość*,      1Kor 5,4; 1Tm 5,20

* gr.: pleion - większy pod względem ilości lub jakości, większa część

7. Tak że przeciwnie, raczej darujcie* mu i pocieszcie, aby w jakiś sposób nie został pochłonięty przez ogrom smutku.

* lub: okazać łaskę

8. Dlatego proszę* was, abyście okazali mu miłość**.

* lub: zachęcam; ** gr.: agape - miłość, dobra wola, życzliwość w sensie decyzyjnym wyrażająca się w czynach

9. Gdyż po to napisałem, aby poznać, czy jesteście wypróbowani i czy we wszystkim jesteście posłuszni*.

* gr.: hypekoos - nakłaniający ucha, posłuszny - por. Wj 21,1-6

10. A jeśli wy coś komuś darujecie*, to i ja; gdyż i ja, jeśli coś darowałem*, co darowałem, to ze względu na was w obliczu Chrystusa,

* lub: okazywać łaskę, udzielić przebaczenia

11. Aby nie podszedł* was szatan, albowiem nie jesteśmy nieświadomi jego sposobu myślenia**.      Łk 22,31; 2Kor 11,3; 1Kor 7,5

* lub: być wykorzystanym, być łupem zachłanności; ** zamysłów

12. A gdy przyszedłem do Troady dla głoszenia Ewangelii Chrystusa, a drzwi były mi otworzone w Panu,      Kol 4,3; Obj 3,8

13. Nie miałem ulgi w swoim duchu, ponieważ nie znalazłem Tytusa, mojego brata; więc rozstając* się z nimi, wyruszyłem do Macedonii.

* gr:: apotassomai - pożegnać się, odejść, wyrzec

14. A Bogu niech będą dzięki*, który nas nieustannie** prowadzi w triumfalnym marszu zwycięstwa w Chrystusie i ujawnia wonność poznania Jego przez nas na każdym miejscu.

* lub: łaska, wdzięczność; ** w każdej chwili

15. Bo my jesteśmy wonnością* Chrystusa dla Boga wśród tych, którzy dostępują zbawienia i tych, którzy giną**,      Rdz 8,21; Łk 14,34

* gr.: euodia - słodka woń, aromat o szczególnie przyjemnym zapachu; ** lub: idą ku zgubie

16. Dla jednych* wprawdzie to woń** śmierci ku śmierci, a dla drugich* to woń życia ku życiu; a do tego*, kto jest zdolny***?      Dz 13,47

* dosłownie: tych; ** gr.: osme - zapach, woń często łączony z gr. euodia; *** gr.: hikanos - odpowiedni, zdatny, wystarczający (liczebnie)

17. Bo nie jesteśmy jak wielu fałszujących* Słowo Boga; ale w szczerości i jak od Boga, przed obliczem Boga mówimy w Chrystusie.

* lub: handlarzami - handlujący rozcieńczali wino wodą

↑↑

Rozdział 3

1. Czy zaczynamy ponownie polecać samych siebie? Czy potrzebujemy, jak niektórzy, listów polecających do was albo polecających od was?      2Kor 10,12; Dz 15,23

2. Listem naszym wy jesteście, napisanym w sercach naszych, który jest znany i czytany przez wszystkich ludzi;      Wj 24,12; Jr 31,33

3. Gdyż jawne jest im to, że jesteście listem Chrystusa, sporządzonym przez naszą służbę, który jest napisany nie atramentem, ale Duchem Boga żywego, nie na tablicach kamiennych, lecz na mięsistych* tablicach serca.

* gr.: sarkinos - cielesny, należący do domeny ciała

4. A taką ufność* mamy przez Chrystusa względem Boga;

* lub: pewność, polegać na kimś

5. Nie, że jesteśmy zdolni pomyśleć* coś sami z siebie, jakby sami z siebie, lecz zdolność nasza jest z Boga;

* lub: rozważyć, wnioskować

6. Który też uzdolnił nas do bycia sługami nowego* przymierza, nie litery, ale ducha; bo litera zabija, a duch ożywia.      Hbr 7,22; Hbr 8,6; J 6,63; Rz 8,2; 1P 3,18

* nowy nie tylko w czasie, ale i jakości

7. Bo jeśli służba śmierci, wyryta literami na tablicach kamiennych, zaistniała w chwale, tak że synowie Izraela nie mogli patrzeć na oblicze Mojżesza z powodu przemijającej* chwały jego oblicza,      Wj 34,29-35

* gr.: katargeo - wykazać bezużyteczność, unieważnić, usunąć, uczynić bezczynnym, sprawić nieskuteczność

8. To czyż nie bardziej służba ducha* będzie w chwale?      Iz 59,21; Rz 1,17; Rz 3,21

* lub: Ducha

9. Bo jeśli w służbie potępienia* jest chwała, daleko więcej obfituje w chwale służba sprawiedliwości.

* gr.: katakrisis - wydanie wyroku skazującego

10. W tej części bowiem, nie jest obdarzone chwałą to, co jest obdarzone z powodu przewyższającej chwały.      2P 1,17; Obj 21,23

11. Jeśli bowiem to, co przemija*, zaistniało za sprawą** chwały, tym bardziej jest w chwale to, co trwa.

* gr.: katargeo - wykazać bezużyteczność, unieważnić, usunąć, uczynić bezczynnym, sprawić nieskuteczność; ** przez, z powodu

12. Mając więc taką nadzieję, postępujemy* z wielką śmiałością.      2Kor 11,6; J 16,25; 1Kor 2,1

* lub: być używanym, posługiwać się, poczynać

13. A nie tak, jak Mojżesz, który kładł zasłonę na swoje oblicze, aby synowie Izraela nie patrzyli na koniec tego, co przemija;

14. Ale skamieniały ich umysły; aż do dzisiaj bowiem, gdy odczytują stare przymierze ta sama zasłona pozostaje* nieodsłonięta, a która w Chrystusie jest usuwana**;      Łk 24,45

* lub: trwa; ** gr.: katargeo - wykazać bezużyteczność, unieważnić, usunąć, uczynić bezczynnym, sprawić nieskuteczność

15. Ale aż do dzisiaj, ilekroć czytany jest Mojżesz, zasłona* leży na ich sercu.      Iz 6,9; Dz 13,27

* gr.: kalymma - zasłona, nakrycie, welon

16. Skoro tylko ich serce zwróciłoby się do Pana, zasłona jest usuwana*.

* gr.: katargeo - wykazać bezużyteczność, unieważnić, usunąć, uczynić bezczynnym, sprawić nieskuteczność

17. A Pan jest Duchem; a gdzie Duch Pana, tam wolność*.      Iz 6,1; J 4,24; 1Kor 15,45

* gr.: eleutheria - wolność, swoboda wyboru, niezależność

18. My wszyscy natomiast, których oblicze jest odkryte, odzwierciedlając* sobą chwałę Pana, na ten sam obraz jesteśmy przemieniani** z chwały w chwałę, tak, jak to sprawia*** Duch Pana.

* lub: oglądając, odbijając w lustrze; ** lub: przeobrażani; *** dosłownie: tak, jak od Pana Ducha

↑↑

Rozdział 4

1. Dlatego mając tę służbę według miłosierdzia, którego dostąpiliśmy, nie upadamy* na duchu.

* lub: nie poddajemy się, nie słabniemy

2. Ale wyrzekliśmy się ukrytych* spraw hańbiących i nie postępujemy** w chytrości, ani nie fałszujemy Słowa Bożego; ale przez ukazanie prawdy polecamy samych siebie sumieniu każdego człowieka przed obliczem Boga.      Ef 5,12; 1Tes 2,3

* lub: ukrytego wstydu, hańby; ** dosłownie: obracać się - jako sposób życia, chodzić

3. A jeśli nasza Ewangelia jest zakryta, to jest zakryta wśród* tych, którzy giną**.      Rz 2,16; 1Tes 1,15

* lub: w tych; ** idą ku zgubie

4. Dla niewierzących, którym* bóg tego wieku** zaślepił myśli***, aby nie świeciła im światłość Ewangelii chwały Chrystusa, który jest obrazem Boga.      2Kor 3,14

* dosłownie: w których; ** gr.: aion - wiek, epoka, świat, wieczność; *** lub: umysł

5. Nie głosimy bowiem samych siebie, ale Chrystusa Jezusa jako Pana, a samych siebie jako niewolników* waszych ze względu na Jezusa,      Dz 2,36; 1Kor 8,6; Flp 2,11

* gr.: doulos - niewolnik, w myśli hebr. - sługa - por. Wj 21,1-6

6. Ponieważ Bóg, który powiedział: Z ciemności niech zajaśnieje światłość, jest Tym, który zajaśniał w naszych sercach dla oświetlenia* poznania chwały Boga na obliczu Jezusa Chrystusa.

* gr.: fotismos - akt oświetlania, światłość

7. Mamy natomiast ten skarb w naczyniach glinianych, aby wielka obfitość* mocy była z Boga, a nie z nas,      2Tm 2,20; 1Kor 1,18; 1Tes 1,5

* gr.: hyperbole - ogrom, nadmiar, obfitość, wyższość, wybitność

8. We wszystkim uciskani, ale nie przytłaczani; w niepewności*, ale nie w rozpaczy**;

* lub: bez środków do życia; ** niezakłopotani

9. Prześladowani, ale nie opuszczani; powaleni*, ale nie pokonywani**;      Ps 9,10; Ps 37,28; Hbr 13,5

* gr.: kataballo - strącić, zrzucić na ziemię; ** lub: którzy giną

10. Zawsze nosząc na ciele śmierć Pana Jezusa, aby i życie* Jezusa zostało ujawnione na naszym ciele.      Dz 18,9; Flp 3,10; 1P 4,13

* gr.: dzoe - życie, istnienie, tu: jako życie ponadnaturalne w odróżnieniu od - gr.: bios - życie, utrzymanie, mienie

11. Zawsze bowiem my, którzy żyjemy, jesteśmy wydawani na śmierć z powodu* Jezusa, aby też życie Jezusa zostało ujawnione w śmiertelnym ciele naszym.

* lub: dla

12. Tak że śmierć prawdziwie* działa w nas, a życie w was.

* gr.: men - partykuła wzmacniająca

13. Mając więc tego samego ducha wiary, według tego, co jest napisane: Uwierzyłem, dlatego też przemówiłem i my wierzymy, dlatego też mówimy,      Ps 116,10

14. Wiedząc, że Ten, który wzbudził Pana Jezusa i nas wzbudzi przez Jezusa, i postawi razem z wami przed sobą.      Rz 8,11; J 11,25

15. To wszystko bowiem jest dla was, aby łaska obfitująca ze względu na wielu, zaobfitowała w dziękczynienie ku chwale Bożej.

16. Dlatego nie upadamy na duchu*; ale chociaż nasz zewnętrzny człowiek jest niszczony, jednak ten wewnętrzny jest odnawiany** z dnia na dzień.      1Kor 15,58

* lub: nie poddawać się, nie słabnąć; ** gr.: anakainoo - otrzymać nową siłę, odnowić

17. Gdyż nasz chwilowy, lekki ucisk sprawia nam w coraz większej mierze obfitość* wiecznej chwały,      2Kor 11,23

* lub: ogrom, znaczenie, waga

18. Nam, którzy nie patrzymy* na to, co widzialne, ale na niewidzialne; albowiem to, co widzialne, jest chwilowe, a niewidzialne wieczne.      Jk 1,23; Rz 8,24-25; Hbr 11,1

* gr.: skopeo - przyglądać się, uważnie patrzeć, doglądać

↑↑

Rozdział 5

1. Wiemy bowiem, że jeśli nasz ziemski dom, ten namiot*, zostanie obalony**, mamy budowlę u Boga, dom w niebiosach, nie ręką uczyniony, wieczny.      1Kor 15,46; Hbr 9,11

* dotyczy ziemskiego ciała; ** lub: rozwiązać, rozłączyć (sznury)

2. Bo i w tym* wzdychamy**, pragnąc*** przyoblec się w nasze domostwo****, które jest z nieba,      Rz 8,23

* domyślnie: namiocie; ** lub: jęczymy; *** lub: tęskniąc; **** gr.: oiketerion - mieszkanie, siedziba - Jud 1,6

3. Jeśli tylko przyobleczeni, a nie nadzy zostaniemy znalezieni.      Rdz 3,7; Obj 3,18; Obj 16,15

4. Bo i będąc w tym namiocie, wzdychamy obciążeni, ponieważ nie chcemy zdjąć*, ale przyoblec, by to, co śmiertelne, zostało wchłonięte przez życie.      1Kor 15,53

* lub: zewlec z siebie

5. A Tym, który nas dla siebie do tego przygotował, jest Bóg i który dał nam zadatek* Ducha.      2Kor 1,22; Ef 1,13

* lub: przedsmak, poręka

6. Zawsze więc ufni* wiemy, że mieszkając** w ciele, jesteśmy oddaleni*** od Pana;      Ps 27,3-4; Iz 30,15; Flp 3,20

* lub: śmiali, mający odwagę; ** dosłownie: być w domu, być obywatelem; *** być poza domem

7. Albowiem przez wiarę chodzimy, a nie przez to, co się widzi*.      Ga 2,20

* dosłownie: widzenie

8. Ufamy* więc i mamy upodobanie raczej wyjść** z ciała i zamieszkać*** u Pana.      J 14,3; Flp 1,21

* lub: śmiali, mający odwagę; ** być poza domem; *** być w domu

9. Dlatego uważamy za zaszczytne*, czy to pozostając**, czy odchodząc***, Jemu się podobać****.

* por. 1Tes 4,11 przypis *; ** lub: być w domu; *** być poza domem; **** lub: bardzo się podobać, być miłym dla kogoś

10. Albowiem musimy wszyscy pokazać* się przed sędziowskim tronem Chrystusa, aby każdy odebrał to, co poprzez ciało zrobił i ze względu na to, co dokonał – czy to dobrego, czy to złego.      Rz 14,10; 2Tm 4,1; 1P 4,5

* lub: stać się widocznym, jawnym, uczynić znanym

11. Wiedząc* więc, czym jest bojaźń Pana, ludzi przekonujemy, a dla Boga jesteśmy jawnymi; a mam nadzieję, że i w waszych sumieniach jest to jawne.      Dz 26,28; Hbr 11,13

* gr.: eido - znać, mieć wgląd, badać, patrzeć na, doświadczyć

12. Bo ponownie nie polecamy samych siebie, ale dajemy wam powód do chluby z nas, abyście ją mieli przeciw tym, którzy chlubią* się z tego, co na zewnątrz**, a nie z serca.

* lub: chełpić się; ** dosłownie: (z tego, co) na twarzy - idiom

13. Bo jeśli straciliśmy rozum*, to dla Boga; jeśli zachowujemy rozsądek**, to dla was.

* lub: staliśmy się oszalali - dosłownie: wyjść poza siebie; ** gr.: sofroneo - być zdrowym na umyśle, być trzeźwego umysłu

14. Albowiem miłość Chrystusa naciska* na nas, którzy to osądziliśmy, że jeśli Jeden za wszystkich umarł, zatem wszyscy umarli;      Rz 2,2; Mt 10,37; Ef 3,19

* tj. położenie wędrowca w skalistym wąwozie naciskanym przez ściany z dwóch stron

15. A za wszystkich umarł, aby ci, którzy żyją, już nie żyli dla samych siebie, ale dla Tego, który umarł za nich i został wzbudzony.

16. Dlatego my, od teraz nikogo nie znamy* według ciała, a jeśli i poznaliśmy** Chrystusa według ciała, to teraz już Go nie znamy.

* gr.: eido - znać, mieć wgląd, badać, patrzeć na, doświadczyć; ** gr.: ginosko - poznać, dostrzec, odczuć, dowiedzieć się, wejść w intymną relację, mieć świadomość

17. Tak więc, jeśli ktoś jest w Chrystusie, nowym* jest stworzeniem; stare przeminęło, oto wszystko stało się nowe,      Iz 45,17; Ez 11,19; Ga 6,15

* gr.: kainos - nowy w czasie

18. A to wszystko jest z Boga, który nas z samym sobą pojednał przez Jezusa Chrystusa i dał nam służbę pojednania*,      Iz 52,7; Łk 24,47

* gr.: katallage - wymiana, uzgadnianie, pojednanie

19. Jako że Bóg był w Chrystusie tym, który świat z samym sobą pojednał, nie zaliczając im ich upadków, i tym, który w nas złożył* słowo pojednania.      1J 2,1; Rz 4,8

* lub: umieścił

20. W miejsce* Chrystusa jesteśmy posłani**, jako samego Boga, który przez nas wzywa, w miejsce Chrystusa prosimy: Bądźcie pojednani z Bogiem.      Ef 6,20

* lub: z powodu, za, poprzez; ** od: poseł bezpośrednio wysłany przez władcę - łac. legatus

21. Albowiem On Tego, który nie znał grzechu, za nas uczynił grzechem*, byśmy w Nim stawali się Bożą sprawiedliwością.      Ef 5,2; 1Kor 1,30; Flp 3,9

* gr.: hamartia - być pozbawionym czegoś, chybić celu

↑↑

Rozdział 6

1. Jako współpracownicy wzywamy* was, abyście na próżno nie przyjęli** łaski Boga,      Ga 2,21; Tt 2,11

* lub: zachęcamy, prosimy; ** gr.: dechomai - wziąć ręką, przyjąć przychylnie, radośnie

2. Mówi bowiem: W czasie dogodnym wysłuchałem cię, a w dniu zbawienia pomogłem ci; oto teraz czas bardzo dogodny*, oto teraz dzień zbawienia.      Ez 16,8; Łk 4,19; Hbr 3,7

* gr.: euprosdektos - dobrze przyjęty, uznawany, zadowalający

3. Nie dając w niczym żadnego zgorszenia*, aby nie została zhańbiona** nasza służba,      Mt 17,27; Rz 14,13; 1Kor 10,23

* lub: potknąć się, doznać przeszkody; ** lub: obwiniać, oskarżać, drwić

4. Ale we wszystkim zalecając* samych siebie, jako słudzy Boga, w wielkiej wytrwałości**, w uciskach, w koniecznych potrzebach życiowych, w utrapieniach***,

* lub: stawiając siebie; ** cierpliwe znoszenie przeciwności; *** dosłownie: wąskie przejście

5. W razach*, w więzieniach, w rozruchach, w trudach**, w czuwaniach***, w postach,

* lub: w chłostach; ** ciężka, fizyczna praca; *** trwać bez snu

6. W czystości, w poznaniu, w cierpliwości, w łagodności*, w Duchu Świętym, w miłości nieobłudnej,      Ef 4,32; 1Tm 1,5

* lub: uprzejmości

7. W Słowie prawdy, w mocy Bożej, z orężem sprawiedliwości w prawej* i lewej** ręce;      Iz 59,17; Kol 1,5; Rz 13,12

* w prawej trzymano miecz lub: ku natarciu; ** w lewej tarczę lub: i obronie

8. Przez chwałę i hańbę*, przez złą i dobrą sławę; jakby zwodziciele, a jednak prawdomówni;

* lub: brak szacunku, zniewagę

9. Jako nieznani, a jednak dobrze znani; jako umierający, a oto żyjemy; jako karani, a jednak nie zabici;      Ps 118,18

10. Jako zasmucani, a jednak zawsze weseli; jako ubodzy, a jednak wielu wzbogacający; jako nic nie mający, a jednak wszystko posiadający.      Ps 84,11; Mt 5,4; Flp 4,4

11. Usta nasze otworzyły się do was, Koryntianie! Serce nasze jest rozszerzone.

12. Nie jesteście ściskani w nas, ale ciasnota jest w waszym wnętrzu.

13. A że należy się odwzajemniać, jak dzieciom mówię: Rozszerzcie się i wy.

14. Nie wprzęgajcie* się w nierówne jarzmo z niewierzącymi; bo jakie jest zespalanie sprawiedliwości i nieprawości? A jaka wspólnota światłości z ciemnością?      Kpł 19,19; 1Kor 5,9

* lub: nie stawajcie pod nierównym jarzmem

15. A jaka jest harmonia* między Chrystusem i Belialem? Albo jaki dział ma wierzący z niewierzącym?      1Sm 5,2-4; 1Krl 18,21; 1Kor 10,20

* gr.: symfonezis - współbrzmienie, zgoda, porozumienie

16. A jakie jest porozumienie* między świątynią Bożą a bożkami? Albowiem wy jesteście świątynią Boga żywego**, jak powiedział Bóg: Zamieszkam w nich i będę się przechadzał pośród nich, i będę ich Bogiem, a oni będą moim ludem.      Wj 20,3; 1J 5,21; Hbr 3,6

* lub: zgoda, umowa, zestawienie; ** żyjącego

17. Dlatego wyjdźcie spośród nich i bądźcie* odłączeni, mówi PAN, i nieczystego nie dotykajcie, a Ja was przyjmę.      Lb 16,21; Iz 52,11; Ezd 6,21

* lub: zostańcie odłączeni, w znaczeniu pozostańcie

18. I będę dla was Ojcem*, a wy będziecie dla mnie synami i córkami**, mówi PAN Wszechmogący.      Jr 3,19

* lub: za Ojca; ** za synów i córki

↑↑

Rozdział 7

1. Mając zatem te obietnice, umiłowani, oczyśćmy* siebie od wszelkiej zmazy ciała i ducha, wypełniając** uświęcenie nasze w bojaźni Boga.      Ps 119,9; J 13,10; Jk 4,8

* gr.: katharidzo - uczynić czystym, poświęcić przez obmycie; ** gr.: epiteleo - wypełnić, wyznaczyć, doprowadzić do końca

2. Zróbcie dla nas miejsce, nikogo nie skrzywdziliśmy, nikogo nie zrujnowaliśmy, nikogo nie oszukaliśmy*.

* lub: okazać zachłanność, złupić

3. Nie mówię tego dla potępienia; bo wcześniej powiedziałem, że w naszych sercach jesteście na wspólną śmierć i wspólne życie.

4. Mam wielką śmiałość* do was, mam wielką chlubę z was, jestem wypełniony zachętą, aż nazbyt obfituję radością w każdym naszym ucisku.

* lub: śmiało mówię - por. Dz 28,31 przypis *

5. A gdy* przyszliśmy do Macedonii, ciało nasze nie miewało żadnego wytchnienia, ale we wszystkim jesteśmy uciśnieni – na zewnątrz walki, a wewnątrz lęki**.      Jr 20,10; 1Kor 16,5; Dz 20,1

* dosłownie: gdy my; ** lub: strach, bojaźń, obawa

6. Lecz Ten, który pociesza uniżonych*, pocieszył nas przez przyjście** Tytusa,      2Kor 1,3; Ga 2,1; Tt 1,4

* lub: pokornych; ** gr.: parousia - obecność, przyjście, uroczysty wjazd do miasta ważnej osobistości wraz z władzami miasta, które wyruszyły dostojnikowi na przeciw - por. gr.: apanthesis z w. 17 przypis **

7. A nie tylko przez jego przyjście, ale też przez pociechę, którą został u was pocieszony, oznajmiając nam o waszej tęsknocie, waszym płaczu i waszej gorliwości o mnie, tak że ja tym bardziej się rozradowałem.

8. Bo jeśli was zasmuciłem listem*, nie żałuję tego, a jeśli żałowałem, to widzę oto**, że list ten zasmucił was, chociaż na chwilę***.

* dosłownie: w liście; ** bowiem; *** czas, pora, godzina, odcinek czasu

9. Teraz raduję się, nie że zostaliście zasmuceni, ale że zostaliście zasmuceni ku upamiętaniu*; bo zostaliście zasmuceni według Boga, abyście w niczym przez nas nie doznali straty**.      Mt 3,8; Dz 17,30; Rz 2,4

* lub: zmiana myślenia, zawrócenie; ** lub: ponieść szkodę, doznać zniszczenia

10. Ten bowiem smutek, który jest według Boga, sprawia upamiętanie ku zbawieniu, którego się nie żałuje; a smutek tego świata sprawia śmierć.      Jo 3,8; Dz 3,19; 2Tm 2,25

11. Oto bowiem samo to zasmucenie według Boga, jak wielką w was sprawiło gorliwość? Jaką obronę, jakie oburzenie, jaką bojaźń, jaką tęsknotę, jaki zapał, jaką potrzebę wymierzenia kary? We wszystkim okazaliście* się czystymi w tej sprawie.      Iz 66,2; Za 12,10

* lub: wykazać, dowodzić, łączyć coś razem

12. Zatem skoro napisałem do was, to nie ze względu na tego, kto czynił krzywdę*, ani ze względu na tego, który został pokrzywdzony, ale ze względu na to, aby została ujawniona nasza gorliwość** o was przed obliczem Boga.

* lub: niesprawiedliwość; ** wysiłek, trud, staranie

13. Przez to jesteśmy zachęcani; a w tej waszej zachęcie* tym bardziej radowaliśmy się z powodu radości Tytusa, bo jego duch jest pokrzepiony** przez was wszystkich.

* lub: pociesze; ** dosłownie: zaczął doznawać pokrzepienia, odświeżenia

14. Bo jeśli chlubiłem* się jemu czymś o was, nie zostałem zawstydzony; ale jak wszystko mówiliśmy wam w prawdzie**, tak też i chluba nasza przed Tytusem okazała się prawdą.      Flp 1,8

* dosłownie: zacząłem chlubić się; ** lub: zgodnie z prawdą

15. A jego głębokie uczucia* wobec was są tym obfitsze, gdy przypomina sobie posłuszeństwo was wszystkich i jak go z bojaźnią i z drżeniem przyjęliście.

* lub: wnętrze, serce

16. Raduję się więc, że we wszystkim mogę wam ufać*.

* lub: nie obawiać się kogoś, być śmiałym

↑↑

Rozdział 8

1. A oznajmiamy* wam, bracia, o łasce Boga udzielonej w zborach Macedonii,

* gr.: gnoridzo - dać poznać, podać do wiadomości - por. 1Kor 15,1 przypis *

2. Że w wielkiej próbie* ucisku, obfitość ich radości i skrajne** ich ubóstwo zaobfitowało w bogactwie ich szczodrości***.      Mk 12,42

* lub: doświadczeniu; ** dosłownie: głębokie, ogromne; *** por 2Kor 9,11 przypis *

3. Bo według możliwości* – zaświadczam o tym – i nawet ponad możliwość*, z własnej woli**,

* lub: moc, zdolność do czegoś; ** z własnego wyboru

4. Z wielkim naleganiem* prosząc nas, abyśmy przyjęli ten dar** i współudział w służbie względem świętych.      1Kor 16,34; 2Kor 12,14

* gr.: paraklesis - zachęta, poruszająca mowa; ** lub: dowód łaski

5. I nie tak, jak się spodziewaliśmy, ale najpierw samych siebie oddali Panu, a* potem nam za wolą Bożą,      2Kor 5,15

* gr.: kai - i, i to, a, oraz

6. Tak że prosiliśmy* Tytusa, aby tak jak rozpoczął, tak i doprowadził do końca u was to dzieło łaski.

* lub: zachęcaliśmy, wzywaliśmy

7. Ale tak jak we wszystkim obfitujecie wiarą i słowem, i poznaniem, i wszelką gorliwością*, i tą miłością waszą** do*** nas, tak abyście i w tym dziele łaski obfitowali.      Rz 15,4

* lub: zapałem; ** dosłownie: od was; *** w nas

8. Nie jako rozkaz to mówię, ale przez gorliwość innych chcę doświadczyć* szczerość waszej miłości.      Joz 24,14; Tt 2,7

* lub: wypróbować

9. Znacie bowiem łaskę Pana naszego Jezusa Chrystusa, że dla was stał się ubogim, będąc bogatym, abyście wy Jego ubóstwem* zostali wzbogaceni.      Iz 53,2; Mt 8,20; Flp 2,6-8

* gr.: ptochos - skrajny nędzarz, żebrak - por. Mt 5,3

10. A taką daję wam radę*; bo jest to korzystne dla was, którzy nie tylko zaczęliście to czynić, ale i już wcześniej, od ubiegłego roku wyraziliście ku temu chęć.

* lub: opinię

11. A teraz i to, co czynicie dokończcie, aby tak jak gotowość* wyraziła się w chęci, tak też z tego co macie** nastąpiło dokończenie.

* lub: ochota; ** gr.: echo - mieć, posiadać, trzymać

12. Bo jeśli najpierw jest gotowość, to godna jest ona przyjęcia, według tego, co ma, a nie według tego, czego nie ma.      2Kor 9,7

13. Nie chodzi bowiem o to, aby inni mieli ulgę, a wy ucisk, lecz aby było po równo, aby w obecnym czasie wasz nadmiar* usłużył ich niedostatkowi,

* lub: obfitość

14. Aby też i ich nadmiar był pomocą dla waszego niedostatku, aby stała się równość,

15. Tak jak jest napisane: Ten kto wiele zebrał, nie miał za wiele; a ten kto mało, nie miał za mało.      Wj 16,18

16. A Bogu niech będzie dziękczynienie*, Temu, który wlewa** taką gorliwość o was w serce Tytusa,

* lub: łaska, życzliwość; ** dosłownie: dał, sprawił

17. Bo istotnie* przyjął tę zachętę, i z tym większym zapałem** dobrowolnie poszedł do was.      2Kor 8,22; Rz 16,4

* lub: prawdziwie; ** gorliwością

18. I posłaliśmy razem z nim brata, którego uznanie* w Ewangelii jest znane przez wszystkie zbory.

* lub: pochwała, aprobata

19. A nie tylko to, ale został wybrany* przez zbory za towarzysza naszej podróży razem z tym darem łaski, który przez nas służy ku chwale samego Pana i ku okazaniu waszej gotowości,

* tj. wybrany przez nałożenie rąk - por. Dz 14,23 przypis *

20. Wystrzegając się tego, aby ktoś nie zganił* nas z powodu obfitości sprawowanej przez nas służby**.      2Kor 11,12; Rz 14,16

* lub: obwiniać, drwić; ** która jest przez nas obsługiwana

21. Troszcząc się o to, co dobre nie tylko przed Panem, ale i przed ludźmi.

22. A posłaliśmy z nimi naszego brata, którego wypróbowaliśmy wielokrotnie w wielu sprawach, że jest gorliwy*, a który teraz jest o wiele gorliwszym z powodu wielkiego zaufania do was.

* gr.: spoudaios - rzetelny, pilny, zacny

23. Co do Tytusa, to jest on moim współtowarzyszem* i współpracownikiem dla was; a co do naszych braci, są oni chwałą Chrystusa i wysłannikami** zborów.      Łk 5,7; 2Kor 2,9; 1Tes 2,2; 3J 1,8

* lub: wspólnik, uczestnik; ** gr.: apostolos

24. Okażcie więc dowody* waszej miłości i naszej chluby z was przed obliczem zborów.

* gr.: endeiksis - wykazanie za pomocą czynu, dowód

↑↑

Rozdział 9

1. Lecz o służbie dla świętych nie muszę wam zbyt dużo pisać.      2Kor 8,4

2. Bo znam waszą gotowość*, z powodu której chlubię się wami** przed Macedończykami, że Achaja jest już gotowa od roku; a żarliwość*** wasza** pobudziła wielu z nich.      Ga 4,17-18; Obj 3,19; Tt 2,14

* lub: dobre chęci, ochota; ** dosłownie: z was; *** gr.: dzelos - gorliwość, zapał, zazdrość

3. Posłałem więc tych braci, aby chluba nasza z was w tej mierze* nie okazała się daremna**, abyście – jak powiedziałem – byli przygotowani;      Prz 3,28; 2Kor 8,18; 2Kor 8,22

* lub: w części przynależnej; ** dosłownie: uczyniona pustą

4. Abyśmy czasem, gdyby przyszli ze mną Macedończycy i znaleźli was nieprzygotowanych, nie zostali zawstydzeni – aby nie powiedzieć – że raczej wy, na podstawie* tej chluby.      2Tes 1,4

* gr.: hypostatis - dosłownie coś położone pod, fundament, pewność, istota lub natura rzeczy, przekonanie

5. Uznałem za konieczne zachęcić tych braci, aby do was wcześniej poszli i przygotowali zapowiedziany wcześniej wasz hojny dar, aby był on gotowy jako wyraz hojności, a nie jako* przejaw skąpstwa.

* dosłownie: tak jak

6. To natomiast sądzę: Kto skąpo sieje, skąpo też będzie żąć; a kto sieje hojnie, będzie też hojnie żąć.      Prz 11,24; Łk 6,38; Ga 6,9

7. Każdy, tak jak postanawia w sercu*, nie z żalem** i nie z przymusu; bo radosnego dawcę Bóg miłuje.      2Kor 8,12; 1P 4,9; Dz 20,35

* dosłownie: sercem; ** dosłownie: ze smutkiem, z bólem, udręką

8. A Bóg jest mocny obficie wam udzielić wszelkiej łaski, abyście we wszystkim zawsze mając wszystko wystarczająco*, obfitowali w każdym dobrym czynie,      2Tm 3,17

* lub: wystarczająca ilość środków do życia, bez potrzeby wsparcia

9. Jak jest napisane: Rozproszył, dał ubogim*, sprawiedliwość Jego trwa na wieki**.      Ps 112,9

* gr.: penes - ubogi, biedny; ** dosłownie: na wiek

10. A ten, który zaopatruje siejącego w ziarno i w chleb na pokarm, oby* zaopatrzył i rozmnożył* wasz zasiew, i dał* wzrost plonom waszej sprawiedliwości,

* tryb życzący

11. We wszystkim jesteście ubogacani ku wszelkiej szczodrości*, która przez nas sprawia dziękczynienie Bogu.      1Tm 6,17

* lub: szczerość, prostota, otwartość wyrażająca się hojnością

12. Bo posługa w tej służbie, nie tylko uzupełnia niedostatki świętych, ale i obfituje w liczne dziękczynienia składane Bogu,

13. Przez doświadczenie* tej służby, oddają chwałę Bogu z powodu posłuszeństwa wyznawanej przez was Ewangelii Chrystusa i za szczodrość** wspólnoty wobec nich, i wobec wszystkich.      Rz 10,16; Hbr 5,9

* lub: przez wypróbowanie - gr.: dokime; ** lub: szczerość, prostota, otwartość wyrażająca się hojnością

14. A w swym błaganiu* za was, tęsknią** za wami z powodu przeobfitej łaski Bożej wobec was.      1Sm 12,19

* lub: modlitwie, prośbie - por. Łk 1,13 przypis *; ** gr.: epipotheo - pragnąć, dążyć z miłością, tęsknić, pożądać

15. A Bogu niech będzie dziękczynienie* za Jego niewysłowiony** dar.      Mt 5,44; J 17,9

* lub: łaska, wdzięczność, życzliwość; ** niemożliwy do wyceny

↑↑

Rozdział 10

1. A ja sam, Paweł, zachęcam was przez łagodność i życzliwość Chrystusa, ja, który obecny wśród was osobiście*, prawdziwie jestem pokorny, lecz nieobecny, podobno jestem śmiały** wobec was.      Lb 12,3; 2Sm 22,36; Ga 5,22

* dosłownie: według twarzy; ** lub: odważny

2. Proszę* więc, abym będąc obecny, nie musiał być pobudzony tą śmiałością, zgodnie z tym, jaką śmiałość** zamierzam*** okazać względem niektórych, tych, którzy myślą*** o nas, że chodzimy według ciała.

* lub: błagam; ** gr.: tolmao - być śmiałym, gardzić strachem, odważyć się na coś; *** dosłownie: liczyć, rozważać, wnioskować

3. Albowiem chodząc w ciele, nie walczymy według ciała,      1Tm 1,18; 2Tm 4,7; 1P 4,1

4. Albowiem broń* naszej kampanii wojennej** nie jest cielesna, ale mocna Bogiem, by niszczyć miejsca warowne,      Rz 13,12; Ef 6,13; 1Tes 5,8

* tu: w l.mn.; ** lub: służba wojskowa, działania wojenne

5. Niszcząc zamysły* i wszelką wyniosłość**, która podnosi się przeciw poznaniu Boga, i zniewalając każdą myśl do posłuszeństwa Chrystusowi,      Dz 4,25; Rz 1,21; Flp 4,8

* lub: zamiary, kalkulacja, myślenie; ** to, co wysokie

6. Mając też* gotowość ukarać** wszelkie nieposłuszeństwo, dopóki wasze posłuszeństwo nie stanie się całkowite***.      2Kor 7,11; 2Kor 13,2

* gr.: kai; ** lub: wymierzyć sprawiedliwość; *** stanie się pełne

7. Patrzycie tylko na to, co jest przed oczyma*. Jeśli ktoś jest przekonany, że sam jest Chrystusa, to niech ponownie rozważy sam w sobie, że tak jak on jest Chrystusa, tak i my jesteśmy Chrystusa.      1Sm 16,7; J 7,24; Rz 2,28

* lub: patrzcie na to, co przed oczyma dosłownie: naprzeciw oblicza, twarzy - idiom: patrzcie na to co oczywiste

8. Albowiem jeślibym i nieco więcej chlubił się z naszej władzy*, którą dał nam Pan dla zbudowania, a nie dla zniszczenia was, nie zostanę zawstydzony,

* lub: autorytetu, prawa, mocy

9. Aby nie wydawało się wam, że was straszę moimi listami*.

* dosłownie: przez listy

10. Albowiem mówi ktoś: Listy jego wprawdzie są ważkie* i potężne**, ale cielesna obecność słaba i słowo nic nie znaczące***.      Jr 1,6; Ga 4,13

* lub: ciężkie; ** silne, mocne; *** dosłownie: jest lekceważone

11. Taki niech się liczy z tym, że jacy jesteśmy w słowach przekazanych listami*, będąc nieobecni, takimi i w czynie, będąc obecni.

* dosłownie: przez listy

12. Nie ośmielamy się bowiem zaliczyć siebie lub porównać*; oni jednak nie rozumują właściwie, gdy sami siebie sobą mierzą i siebie samych z sobą porównują.      Prz 27,2; 2Kor 3,1

* gr.: synkrino - łączyć, stać razem, zespolić, wykazywać, dowodzić

13. My natomiast wcale nie będziemy chlubić się ponad miarę, ale zgodnie z miarą*, której wzorzec** przydzielił nam Bóg, aby tą miarą* dotrzeć aż do was.      Mt 25,15; Rz 12,6

* gr.: metron - prawidło, wielkość; ** gr.: kanon - zasada, wzór

14. Bo my sami nie docieramy do was ponad miarę*, bo przybyliśmy aż do was jako pierwsi z Ewangelią Chrystusa.      Rz 1,16

* lub: rozciągnąć się zbytnio, wykroczyć poza granice

15. I nie chlubimy się ponad miarę cudzym trudem*, ale mamy nadzieję, że wraz ze wzrostem w was wiary waszej, i my urośniemy** według naszego wzorca*** aż do obfitowania,

* dosłownie: w cudzym trudzie, pracy; ** stać się wielkim, pomnożyć; *** gr.: kanon - zasada, wzór, norma od gr.: kane - prosty pręt

16. Aby ogłosić Ewangelię* poza waszymi granicami, a nie chlubić się z rzeczy dokonanych** według cudzego wzorca.

* gr.: euangelidzo - ogłaszać dobrą nowinę; ** lub: gotowych, dostępnych

17. Ten więc kto się chlubi*, niech się chlubi w PANU.      Jr 9,23

* gr.: kauchaomai - radosne uniesienie, chlubić się, być dumnym

18. Albowiem nie ten, co sam siebie poleca, jest doświadczony*, ale ten, którego poleca PAN.      1Kor 4,5; J 5,42; 2Tm 2,15

* gr.: dokimos - przyjęty, wypróbowany, nadający się do użycia

↑↑

Rozdział 11

1. Obyście mogli znosić odrobinę mojej głupoty! Ale znoście także i mnie.

2. Albowiem zazdrosny jestem o was zazdrością Bożą; bo zaręczyłem* was z jednym mężem, aby postawić przy Chrystusie czystą dziewicę.      Pwt 4,24; Ef 5,27

* lub: zaślubić, złączyć

3. Boję się jednak, by w jakiś sposób, tak jak wąż zwiódł Ewę swoją przebiegłością, tak też wasze myśli nie zostały skażone*, odpadając** od prostoty*** w Chrystusie.      Rdz 3,1

* gr.: ftheiro - niszczyć, zatruć, zgwałcić, zepsuć; ** dosłownie: z dala od; *** gr.: haplotes - prostota, szczerość, stan jedności (serca)

4. Bo jeśli oto* ktoś przychodzi i głosi innego Jezusa, którego my nie ogłosiliśmy, albo jeśli bierzecie** innego ducha, którego nie otrzymaliście, albo inną ewangelię, której nie przyjęliście, dobrze*** to znosiliście****.      Dz 4,12; Ef 4,4; Ga 1,7

* lub: wprawdzie, istotnie; ** przyjmujecie; *** pięknie, wspaniale; **** znosicie

5. Bo uważam, że w niczym nie jestem gorszy* niż owi bardzo wielcy apostołowie**.      1Kor 15,9; 2Kor 12,11; Ga 2,6

* lub: ustępować komuś, mieć braki, spóźnić się; ** dosłownie: owi wielcy nadapostołowie

6. Jeśli więc* jestem prostakiem** w słowie***, to nie w poznaniu; lecz we wszystkim staliśmy się całkowicie jawni wszystkim wam.

* lub: a skoro; ** gr.: idiotes - nieobeznany, niezaznajomiony, laik, nieuczony, niewyćwiczony; *** lub: mowie

7. Czy popełniłem grzech, poniżając samego siebie, abyście wy zostali wywyższeni, że za darmo ogłosiłem wam jako dobrą nowinę Ewangelię Boga?      Rz 15,16; 1Tes 2,8

8. Złupiłem inne zbory, gdy wziąłem od nich żołd*, aby wam służyć;      Flp 4,14; 1Kor 9,1-27

* gr.: opsonion - żołnierska zapłata w naturze lub w pieniądzu, w przenośni - zapłata za grzech - por. Rz 6,23

9. A będąc obecny* u was, i znajdując się w niedostatku, nikogo nie obciążyłem; bo mój brak uzupełnili bracia, którzy przyszli z Macedonii i w tym wszystkim ustrzegłem samego siebie, by nie być dla was ciężarem** i nadal będę się strzec***.      Flp 4,12; 2Kor 12,13

* gr.: pareimi - być blisko, przybyć, być do dyspozycji; ** lub: nie być uciążliwym - gr.: abaros - por. Ga 6,2 przypis *; *** gr.: tereo - strzec, starannie zajmować się, zachować - Mt 19,17 przypis *

10. Jest we mnie prawda* Chrystusa, że w regionie Achai, ta chluba, która jest we mnie nie zostanie zatrzymana**.

* gr.: aletheia - prawda, rzeczywistość, pewność, autentyczność; ** lub: zamknięta, uciszona

11. Dlaczego*? Że was nie miłuję**? Bóg to wie.

* lub: przez co, ze względu na co; ** gr.: agape - miłość, dobra wola, życzliwość w sensie decyzyjnym wyrażająca się w czynach

12. Ale co czynię, to i będę czynić, aby odciąć sposobność tym, którzy szukają tej sposobności, aby w tym, w czym się chlubią, zostali znalezieni takimi jak my.

13. Bowiem tacy fałszywi apostołowie, zdradliwi* pracownicy, zmieniają swą postać** na apostołów Chrystusa.      Mt 7,15; 1J 4,1; Obj 2,2

* gr.: dolios – oszukańczy, podstępny, fałszywy; ** gr.: metaschematidzo - zmienić kształt, zmienić coś na coś

14. I nie ma w tym nic dziwnego*, bo sam szatan zmienia swą postać na anioła** światłości.      2Kor 2,11; Mt 16,23

* lub: niezwykłego; ** posłańca

15. Nic więc wielkiego, jeśli i słudzy jego są zmieniani na postać jakby sług sprawiedliwości – ich koniec będzie zgodny z ich czynami.

16. Ponownie mówię: Niech nikt nie uważa mnie za głupiego; a jeśli nawet*, to przyjmijcie mnie, jak głupiego, abym i ja mógł się odrobinę** chlubić.

* gr.: me - nie, czy nie; ** gr.: mikron - mało, niewiele, odrobina

17. To, co mówię, nie mówię zgodnie z myślą Pana, ale jakby w przystępie głupoty* – w tej podstawie chluby.      2Kor 7,6; 2Kor 7,12

* gr.: afrosyne - głupota, głupstwo, brak rozumu, lekkomyślność

18. Skoro liczni chlubią się według ciała* i ja będę się chlubić.      Ga 3,3; Jr 9,23; 1P 1,24

* gr.: sarks - ciało, ciało bez życia, cielesność - zmysłowa natura

19. Bo chętnie* znosicie głupich, sami będąc mądrymi.

* lub: z przyjemnością, z zadowoleniem

20. Bowiem znosicie to, gdy was ktoś zniewala, gdy ktoś objada, gdy ktoś bierze, co wasze, gdy się ktoś wynosi*, gdy ktoś was uderza** w twarz.      Iz 50,6; Rz 16,17; Ga 4,9

* dosłownie: daje się wynosić; ** gr.: dero - obdzierać ze skóry, razić

21. Ze wstydem to mówię, jako że w tym my byliśmy słabi; a jeśli ktoś jest w czymś ośmielony* – w głupocie to mówię – i ja się ośmielam*.      Flp 3,3-6; 2Kor 10,1-2

* gr.: tolmao - być odważnym, nie znać, co to przerażenie, mieć śmiałość w czymś, gardzić strachem, znosić

22. Hebrajczykami są? I ja także. Izraelitami są? I ja także. Potomstwem* są Abrahama? I ja także.      Wj 3,18; Rz 11,1; Flp 3,5

* gr.: sperma - nasienie - tu: w liczbie pojedynczej

23. Sługami* są Chrystusa? Jako obłąkany to mówię: Ja bardziej; bardziej** niż inni w trudach***, ponad miarę w chłostach, częściej od innych w więzieniach, częstokroć w bliskości śmierci.      1Tes 3,2; Dz 9,16; Ef 3,1

* gr.: diakonos; ** lub: obficiej; *** lub: ciężka praca, znój

24. Od Żydów otrzymałem pięć razy po czterdzieści uderzeń bez jednego,      Pwt 25,2-3

25. Trzy razy byłem bity rózgami*, raz zostałem ukamienowany, trzykrotnie rozbił się ze mną okręt, dzień i noc przeżyłem w głębinie morskiej,      Dz 16,22; Dz 22,24; Mt 21,35

* tj. surowa rzymska kara zwana verberatio od verbo - bicz

26. Często w podróżach, w niebezpieczeństwach na rzekach, w niebezpieczeństwach od rozbójników, w niebezpieczeństwach od współrodaków, w niebezpieczeństwach od pogan, w niebezpieczeństwach w mieście, w niebezpieczeństwach na pustyni, w niebezpieczeństwach na morzu, w niebezpieczeństwach wśród fałszywych braci,

27. W trudzie i w znoju, często w bezsennych nocach, w głodzie i pragnieniu, często w postach*, w zimnie i w nagości,      Dz 14,23; 1Kor 7,5

* gr.: nesteia - post - powstrzymywanie się od jedzenia i picia

28. Niezależnie od tych zewnętrznych nacisków, pozostaje mi codzienna* troska o wszystkie zbory**.

* dosłownie: co dzień; ** gr.: ekklesia - wywołani z, zgromadzenie, społeczność, zebranie publiczne

29. Ktoś jest słaby*, to czy** ja nie jestem słaby? Ktoś jest zgorszony, to czy** ja nie płonę?

* lub: niedomagać, być chorym; ** gr.: kai - a, i przeciwstawne

30. Jeśli konieczne jest bym się chlubił*, będę się chlubić* moją słabością.      Prz 27,2; Jr 9,23-24; 2Kor 12,5

* gr.: kauchema - radosne uniesienie, chluba, powód do dumy

31. Bóg i Ojciec Pana naszego Jezusa Chrystusa, który jest błogosławiony* na wieki, wie, że nie kłamię.

* gr.: eulogetos - por. Ef 1,3 przypis *

32. W Damaszku etnarcha* króla Aretasa strzegł** miasta Damasceńczyków, chcąc mnie pojmać;      Dz 9,24; 2Kor 11,26

* tj. przełożony nad narodem, bez tytułu królewskiego; ** gr.: froureo - chronić poprzez rozstawienie straży, pilnować

33. Ale przez otwór, w koszu, zostałem spuszczony przez mur i uciekłem z jego rąk.

↑↑

Rozdział 12

1. Chlubić się zatem nie jest dla mnie pożyteczne*; przejdę bowiem do widzeń i objawień** Pana.      J 16,7; J 18,14; 1Kor 6,12

* lub: korzystne; ** gr.: apokalypsis - w l.mn. - por. Ef 3,3 przypis *

2. Znam człowieka w Chrystusie, który przed czternastu laty – czy w ciele*, nie wiem, czy poza ciałem, nie wiem, Bóg wie – ten** to, porwany*** został aż do trzeciego**** nieba.      1Krl 8,27; Łk 24,51

* gr.: soma - żywe ciało, tkanka, osoba, zwłoki; ** dosłownie: taki oto; *** gr.: harpadzo - zażądać czegoś dla siebie, porwać - por. 1Tes 4,17 przypis *; **** wg myśli hebrajskiej istniały trzy sfery nieba - por. Rdz 1,1

3. I znam takiego człowieka – czy w ciele, czy poza ciałem, nie wiem, Bóg wie –

4. Został porwany do raju* i słyszał niewypowiedziane słowa**, których człowiekowi nie wolno wypowiedzieć.      Łk 23,43; Obj 2,7

* gr.: paradeisos - u Persów - ogród, park, gaj, teren otoczony murem; ** gr.: rhema - słowo, słowo wypowiedziane

5. Z takiego będę się chlubić; ale z samego siebie chlubić się nie będę, chyba tylko ze swoich słabości.      1Kor 2,3; 2Kor 11,18

6. Jeśli bowiem chciałbym się chlubić, nie będę głupi, będę bowiem mówił prawdę, ale wstrzymuję się, aby ktoś nie myślał o mnie ponad to, co widzi we mnie lub co ode mnie słyszy.

7. Abym nie wynosił* się z nadzwyczajności objawień, został mi dany kolec** w ciało – posłaniec szatana, aby mnie policzkował, abym nie wynosił* się ponad miarę.      Ez 28,24; Ga 4,14; Ef 4,27

* dosłownie: został wyniesiony; ** lub: cierń, zaostrzony kij, oścień

8. W tej sprawie trzykrotnie poprosiłem Pana, aby to odstąpiło* ode mnie.

* aoryst w 3 osobie l.poj. odstąpiło - to doświadczenie?, inni: on - domyślnie Pan lub szatan

9. I powiedział mi: Wystarczy ci moja łaska; bowiem moja moc jest doskonalona* w słabości. Więc raczej najchętniej będę się chlubił ze swoich słabości, aby we mnie zamieszkała** moc*** Chrystusa.      1P 4,13-14

* lub: jest dokonana; ** gr.: episkenoo - rozbić namiot, zamieszkać; *** gr.: dynamis - potęga, siła, moc, zdolność, ogromny wpływ

10. Dlatego mam upodobanie* w słabościach, w zniewagach, w potrzebach, w prześladowaniach, w uciskach dla Chrystusa; bo gdy jestem słaby, wtedy jestem mocny.

* gr.: eudokeo - czynić chętnie, znajdować przyjemność, woleć

11. Stałem się głupi, chlubiąc się; wy mnie do tego zmusiliście. Ja bowiem powinienem być przez was polecany, bo w niczym nie ustępowałem owym bardzo wielkim apostołom*, chociaż** jestem niczym.      1Kor 3,4; Ga 2,6

* dosłownie: owi wielcy nadapostołowie; ** lub: jeśli i - gr.: ei kai

12. Jednak prawdziwie znaki* apostoła okazały** się wśród was w całej wytrwałości, w znakach, i w cudach, i mocach.      Mt 12,39

* gr.: semeion - znak tj. niezwykłe wydarzenie - por. J 4,54 przypis *; ** gr.: katergadzomai - uskutecznić, dokonać, zrealizować, sprawić

13. Czy bowiem jest coś, w czym okazaliście się gorsi od pozostałych zborów, chyba tylko w tym, że ja sam nie byłem wam ciężarem? Darujcie mi tę niesprawiedliwość.

14. Oto po raz trzeci jestem gotowy przyjść do was i nie będę wam ciężarem; albowiem nie szukam tego, co wasze, ale was samych; nie dzieci bowiem winny gromadzić* zapasy dla rodziców, ale rodzice dla dzieci.

* gr.: thesauridzo - mieć zapas, odłożyć, zgromadzić bogactwa

15. Lecz ja z największą przyjemnością będę ponosił wydatki i wyczerpię* się zupełnie dla waszych dusz, chociaż im więcej was miłuję, tym mniej jestem przez was miłowany.      Ga 4,10; Hbr 13,17

* lub: zużyć się całkowicie

16. Ale niech i tak będzie*, ja was nie obciążyłem, tylko będąc przebiegłym**, wziąłem was podstępem.

* dosłownie: jest; ** gr.: panourgos - przebiegły, podstępny, podły, zdradziecki

17. Czy przez kogoś z tych, których do was wysłałem, oszukałem* was?      2Krl 5,16; 1Kor 4,17; 1Kor 16,10

* lub: okazałem zachłanność - por. w. 18 przypis **

18. Prosiłem* Tytusa i posłałem z nim brata. Czy Tytus w czymś was oszukał**? Czy nie postępowaliśmy w tym samym duchu***? Czy nie chodziliśmy tymi samymi śladami?      2Kor 8,6; Flp 2,19; Dz 20,33

* lub: zachęciłem; ** gr.: pleonekteo - okazać zachłanność, oszukać, wykorzystać; *** Duchu

19. Czy znowu wydaje się wam, że usprawiedliwiamy się przed wami? Przed obliczem Boga mówimy w Chrystusie, a wszystko to, umiłowani, dla waszego zbudowania.      Rz 12,19; 2Kor 9,12; Flp 4,1

20. Boję się bowiem, gdy przyjdę, abym nie znalazł was czasem takimi, jakimi nie chcę, bym i ja nie został znaleziony przez was takim, jakim nie chcecie; by czasem między wami nie było kłótni, zazdrości, wybuchów gniewu, intryg*, plotek, obmawiania, nadymania** się i nieporządków***;      Ga 5,15; Ef 4,31; Jk 3,14

* lub: fałszywa ambicja, kłótnia, spór; ** lub: nadęcie duszy, pycha; *** brak równowagi, niepokoje

21. Aby, gdy ponownie przyjdę, nie poniżył mnie Bóg mój u was i będę wielce opłakiwał* tych, którzy wcześniej zgrzeszyli i nie okazali żalu** nad popełnioną nieczystością, nierządem i rozwiązłością, które uczynili.      1Kor 5,1; 2Kor 13,2

* gr.: pentheo - żałować, opłakiwać, boleć; ** gr.: metanoeo - okazać skruchę, żałować, upamiętać się

↑↑

Rozdział 13

1. Trzeci to już raz idę* do was. A na wypowiedzi ust dwóch albo trzech świadków oprze się cała sprawa**.      Pwt 17,6; Pwt 19,15; Mt 18,16

* gr.: erchomai - przyjść, przybywać, ukazać się, dojść, dotrzeć; ** lub: każde wypowiedziane słowo

2. Zapowiedziałem i zapowiadam, jako obecny* za drugim razem, a teraz będąc nieobecny; piszę tym, którzy przedtem zgrzeszyli, i wszystkim pozostałym, że jeśli znów przyjdę, nie będę nikogo oszczędzał**,

* gr.: pareimi - być obok, być gotowym, być do dyspozycji, obecny; ** gr.: feidomai - powstrzymywać się, oszczędzać tj. nie niszczyć

3. Skoro chcecie* doświadczyć** mówiącego we mnie Chrystusa, który wobec was nie jest bezsilny, ale mocny jest w was.

* lub: szukać, dążyć; ** dać dowód wypróbowanej wartości

4. A jeśli bowiem ukrzyżowany został wskutek słabości, to jednak* żyje z mocy Boga, bo i my jesteśmy słabi w Nim, jednak będziemy żyć razem z Nim z mocy Boga wobec was.      Łk 23,43; Flp 2,7; 1P 3,18

* dosłownie: wszakże, lecz

5. Poddawajcie próbie samych siebie, czy* jesteście w wierze, samych siebie doświadczajcie. Czyż sami o sobie w pełni** nie wiecie**, że Jezus Chrystus jest w was? Chyba że jesteście niewypróbowani***.      J 14,20; Rz 6,4; Ef 4,12; 1Kor 11,28

* gr.: ei - jeśli, czy, skoro, o ile; ** gr.: epiginosko - poznać gruntownie, dokładnie wiedzieć, upewnić się; *** lub: niedoświadczeni - por. w. 7 przypis **

6. Mam jednak nadzieję, że poznacie*, że my nie jesteśmy niewypróbowani**.

* gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, wejść w bliską relację; ** gr.: adokimos – niedoświadczony, odrzucony po próbie, zdyskwalifikowany, nienadający się do użycia

7. A modlę się do Boga, abyście nic złego nie czynili; nie dlatego, żebyśmy okazali się wypróbowani, ale abyście wy czynili to, co jest dobre*, a my byśmy byli jak niewypróbowani**.      Rz 16,10; 2Kor 6,4; Jk 1,12; 1P 2,12

* gr.: kalos - dobry, piękny, szlachetny; ** gr.: adokimos – niedoświadczony, odrzucony po próbie, zdyskwalifikowany, nienadający się do użycia

8. Bo nie możemy uczynić czegoś przeciwko prawdzie*, ale dla prawdy.      Prz 26,2; Łk 9,49; Hbr 2,3

* gr.: aletheia - prawda, rzeczywistość, pewność, istota

9. Albowiem radujemy się, jeżeli my bylibyśmy słabi*, a wy bylibyście mocni; a o to też modlimy się – o wasze wzmocnienie**.      2Kor 12,9; 2Tm 3,17; 1P 5,10

* dosłownie: tryb przypuszczający czas teraźniejszy; ** lub: pouczenie, udoskonalenie duszy - por. w. 11 przypis *

10. Dlatego będąc nieobecny piszę to, abym, gdy będę obecny, nie musiał użyć surowości zgodnie* z autorytetem**, który mi dał Pan dla zbudowania, a nie dla burzenia.      Tt 1,13; 2Kor 10,8; Jr 1,10

* lub: według; ** władza, prawo, moc

11. Na koniec, bracia, radujcie się, bądźcie wzmocnieni*, bądźcie zachęceni**, to samo myślcie***, zachowujcie pokój, a Bóg miłości i pokoju będzie z wami.      Flp 2,2

* lub: wzmacniajcie się - gr.: katartidzo - uczynić sprawnym, pełnym, naprawić, udoskonalić duszę - Ga 6,1 przypis *; ** lub: zachęcajcie się - gr.: parakaleo - wzywać na pomoc, zachęcać, brać w obronę; *** idiom - bądźcie jednomyślni

12. Pozdrówcie jedni drugich pocałunkiem* świętym**. Pozdrawiają*** was wszyscy święci.      1Kor 16,20; 1Tes 5,26; 1P 5,14

* dosłownie: przez lub w świętym pocałunku - gr.: filema od fileo - okazywać czułość - por. J 21,15 przypis ***; ** gr.: hagios - oddzielony od (świata), poświęcony dla (Boga); *** gr.: aspadzomai - przyjąć z radością, dobrze życzyć, witać

13. Łaska* Pana Jezusa Chrystusa i miłość Boga, i społeczność** Ducha Świętego z wami wszystkimi. Amen.      Lb 6,24-26; 1J 5,7; Rz 16,6

* gr.: charis - niezasłużona życzliwość, przychylność, piękno; ** gr.: koinonia - uczestnictwo, wspólnota, związek, połączenie, współuczestnictwo, społeczność, współudział, współczucie

List apostoła Pawła do Galacjan

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ]

Rozdział 1

1. Paweł apostoł*, wysłany nie od ludzi, ani przez człowieka, ale przez Jezusa Chrystusa i Boga Ojca, który Go wzbudził z martwych,      2Tm 1,1; Rz 8,11; 1P 1,21

* gr.: apostolos - poseł, posłaniec, wysłannik z rozkazami

2. I wszyscy bracia, którzy są ze mną, do zborów* Galacji.

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zgromadzenie publiczne

3. Łaska wam i pokój od Boga Ojca i Pana naszego Jezusa Chrystusa,

4. Który wydał samego siebie za nasze grzechy, aby nas wyrwać z obecnego* wieku złego, zgodnie** z wolą Boga i Ojca naszego,      Ga 2,20; Mt 20,28; J 10,11

* lub: nastającego; ** według

5. Jemu chwała na wieki wieków. Amen.

6. Dziwię się, że tak prędko dajecie się przenosić* od Tego, który was powołał przez łaskę Chrystusa do innej Ewangelii;      Hbr 7,12

* lub: zamienić miejscami, usunąć, przejść, odwieść

7. Która nie jest inna, są tylko jacyś ludzie, którzy was niepokoją* i chcą przekręcić Ewangelię Chrystusa.      Dz 15,1; Dz 15,24; 1Tm 4,1; 2P 2,1

* lub: poruszać, mącić, wywoływać zamęt

8. Ale jeśli nawet my lub anioł z nieba głosiłby wam Ewangelię inną od tej, którą my wam ogłosiliśmy, niech jest przeklęty*.

* gr.: anathema - klątwa rytualna dotycząca osób lub rzeczy

9. Jak wcześniej powiedziałem i teraz ponownie mówię: Jeśli wam ktoś głosi Ewangelię inną od tej, którą przyjęliście*, niech jest przeklęty.      Pwt 13,1; 1Kor 16,22

* gr.: paralambano - przyjąć, uznać, wziąć dla siebie

10. Albowiem, czy teraz ludzi chcę pozyskać*, czy Boga? Albo czy ludziom staram się podobać? Bo jeślibym jeszcze** ludziom chciał się podobać***, nie byłbym sługą**** Chrystusa.      Kol 3,22; 1Tes 2,4

* lub: przekonywać, ufać, polegać; ** gr.: eti - jeszcze, nadal, już; *** lub: zadowolić; **** niewolnikiem

11. A oznajmiam wam, bracia, że Ewangelia przeze mnie ogłoszona, nie jest zgodna* z myślą człowieka;      1Kor 15,1

* gr.: kata - według

12. Ja bowiem ani jej nie wziąłem od człowieka, ani nie zostałem jej nauczony, ale mam ją przez objawienie* Jezusa Chrystusa.      Dz 22,6

* gr.: apokalypsis - (nagłe) odsłonięcie tego, co zakryte

13. Bo usłyszeliście o moim wcześniejszym postępowaniu w judaizmie, że niezmiernie prześladowałem Kościół* Boga i niszczyłem go;      Dz 26,4; Flp 3,4

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zgromadzenie publiczne

14. I robiłem postępy* w judaizmie ponad** wielu rówieśników z mojego pokolenia, będąc w większym stopniu od innych zapaleńcem względem moich ojczystych tradycji.

* lub: posuwałem się naprzód; ** gr.: hyper - za, w sprawie

15. Ale gdy upodobało się Bogu, który mnie odłączył już w łonie mojej matki i powołał przez swoją łaskę,      Pwt 7,7; Jr 1,5; Łk 1,15

16. Objawić we mnie swojego Syna, abym głosił dobrą nowinę o Nim między poganami, natychmiast, nie radziłem* się ciała i krwi;      Mt 16,17; 2Kor 4,6

* lub: nie dołożyłem dodatkowo nic z ciała i krwi

17. I nie wstąpiłem do Jerozolimy do tych, którzy przede mną byli apostołami, ale odszedłem do Arabii* i ponownie wróciłem do Damaszku.

* tj. ziemie na płd. od Damaszku, Półw. Arabski

18. Następnie, po trzech latach wstąpiłem* do Jerozolimy, żeby poznać** Piotra; i pozostałem u niego*** piętnaście dni.      1Kor 9,5

* tj. wspiąłem się - Dz 9,32 przypis *; ** gr.: historeo - badać, wnikać, poznać; *** dosłownie: przy nim

19. A innego z apostołów nie widziałem z wyjątkiem Jakuba, brata Pana.      1Kor 15,7; J 7,5

20. A to, co wam piszę, oto oświadczam przed obliczem Boga, że nie kłamię.

21. Potem poszedłem w okolice Syrii i Cylicji;

22. A nie byłem znany osobiście* zborom Judei w Chrystusie;

* dosłownie: obliczem

23. A oni jedynie słyszeli, że ten, który nas wcześniej prześladował, teraz głosi jako dobrą nowinę tę* wiarę, którą wcześniej niszczył.      1Kor 15,8; 1Tm 1,13

* gr.: ho - rodzajnik określony

24. I chwalili Boga z mojego powodu*.

* lub: oddawali chwałę przeze mnie Bogu

↑↑

Rozdział 2

1. Potem, po czternastu latach wstąpiłem ponownie do Jerozolimy z Barnabą, biorąc ze sobą także Tytusa.      Dz 15,1-2; 2Kor 8,16

2. A wstąpiłem* tam w związku z objawieniem** i przedstawiłem im Ewangelię, którą głoszę między poganami, a na osobności tym cieszącym się poważaniem***, aby się czasem nie okazało, że biegnę lub biegłem na próżno.      2Tm 2,8; Flp 2,16

* Jerozolima leży na górze; ** gr.: apokalypsis - (nagłe) odsłonięcie tego, co zakryte; *** idiom: uważających się być kimś

3. Ale nawet Tytus, który był ze mną, będący Grekiem, nie został zmuszony by dać się obrzezać*,      Dz 15,24; Dz 16,3

* dosłownie: zostać obrzezanym

4. Pomimo* wprowadzenia potajemnie fałszywych braci, którzy wkradli się by wyszpiegować** naszą wolność, którą mamy w Chrystusie Jezusie, aby nas zniewolić;      2Kor 11,13

* gr.: dia - przez, ze względu, jako przyczyna rzeczy, de - zaś, natomiast, lecz; ** lub: badać, dowiadywać się dokładnie

5. Tym ani na chwilę* nie ustąpiliśmy i nie poddaliśmy się, aby prawda Ewangelii przetrwała ze względu na was.

* dosłownie: na godzinę

6. A ci, którzy uważają* się za kogoś – jakimi niegdyś byli, nie czyni mi to różnicy**; Bóg nie ma względu na osobę*** – ci, cieszący się poważaniem*, nic na mnie dodatkowo nie nałożyli****.      Dz 10,34; Ga 2,2

* idiom: uważających się być czymś; ** lub: nie ma dla mnie żadnego znaczenia; *** idiom: nie patrzy na oblicze człowieka; **** gr.: prosanatithemi - dodatkowo nałożyć coś, dodać

7. Raczej przeciwnie, widząc, że jest mi powierzona Ewangelia dla nieobrzezanych, jak Piotrowi dla obrzezanych,      Dz 15,12; Rz 11,13

8. Ten bowiem, który przez Piotra* działał skutecznie w apostolstwie dla obrzezanych, działał skutecznie** i we mnie wobec pogan,

* dosłownie: w Piotrze; ** gr.: energeo - skutecznie działająca moc

9. I gdy poznali daną mi łaskę, Jakub i Kefas*, i Jan, uważani za filary, podali mi i Barnabie prawicę wspólnoty, abyśmy szli do pogan, a oni do obrzezanych;      Mt 16,18

* aramejski imię Piotra - kamyk, fragment skały - por. J 1,42 przypis *

10. Tylko żebyśmy pamiętali o ubogich, toteż gorliwie starałem się to właśnie* czynić.      Dz 11,19-26

* dosłownie: to samo

11. A gdy przyszedł Piotr do Antiochii, wystąpiłem przeciwko niemu otwarcie*, gdyż był winny.

* dosłownie: w twarz

12. Albowiem przed przyjściem niektórych* od Jakuba, jadał razem z poganami; a gdy przyszli, usuwał się i odłączał, bojąc się tych z obrzezania.

* gr.: tis - pewien, jakiś, ktoś

13. A razem z nim obłudni byli i pozostali Żydzi, tak że i Barnaba dał się uwieść* ich obłudzie.      1Kor 15,33; Ef 4,14; Hbr 13,9

* lub: uprowadzić, odwieść razem, dać się uwieść rzeczom niskim

14. Ale gdy zobaczyłem, że nie kroczą prosto zgodnie z prawdą Ewangelii, powiedziałem Piotrowi wobec wszystkich: Jeżeli ty, będąc Żydem, żyjesz po pogańsku, a nie po żydowsku*, dlaczego przymuszasz** pogan by żyli*** po żydowsku?

* lub: na sposób Judejczyków; ** gr.: anakadzo - czynić koniecznym, wymagać, zmuszać; *** dosłownie: by żyć

15. My jesteśmy z natury* Żydami, a nie grzesznikami z pogan.

* gr.: fysis - natura, rodzaj, natura rzeczy, ogół wrodzonych cech

16. Wiedząc, że człowiek nie zostaje uznany za sprawiedliwego z uczynków Prawa*, ale tylko** przez wiarę*** Jezusa Chrystusa, i my uwierzyliśmy w Jezusa Chrystusa, abyśmy zostali uznani za sprawiedliwych z wiary w Chrystusa, a nie z uczynków Prawa*, dlatego że nikt**** nie będzie uznany za sprawiedliwego z uczynków Prawa*.      Rz 3,19; Ga 3,10

* por. Rz 2,12 przypis *; ** gr.: ean me - jeśli nie; *** gr.: dia pisteos Iesou - jako genitivus subiectivus - czyli wiara Jezusa lub wierność Jezusa - por. w. 20 przypis **; **** dosłownie: żadne ciało

17. Natomiast jeśli, szukając tego by zostać uznanymi za sprawiedliwych w Chrystusie, sami okazaliśmy się grzesznikami, to czy Chrystus jest sługą grzechu? Z pewnością nie*.      Rz 6,1

* aramejski idiom: porzućmy tę myśl

18. Albowiem jeśli to, co zburzyłem, ponownie buduję, to samego siebie czynię* przestępcą.      1Kor 8,11; Rz 6,15; Ga 5,11

* dosłownie: stać razem, łączyć się z czymś, ustalać, dawać dowody

19. Bo ja z powodu Prawa*, umarłem dla Prawa*, abym żył dla Boga.

* dosłownie: Prawu - Rz 2,12 przypis *

20. Z Chrystusem jestem przybity do krzyża* i żyję już nie ja, lecz żyje we mnie Chrystus; a to, że teraz żyję w ciele, żyję w wierze Syna** Bożego, który mnie umiłował i wydał samego siebie za mnie.      Mt 20,28; Rz 6,8; Ga 6,14

* lub: jestem współukrzyżowany - czas teraźniejszy wynikający z czasu przesz.; ** gr.: en pistei zo te tou pisteos hyiou - jako genitiv subiectivus - wierze Syna Bożego, lub genitiv obiectivus - dzięki wierze w

21. Nie odrzucam* łaski Bożej; bo jeśli przez Prawo** jest sprawiedliwość***, wtedy Chrystus umarł na próżno.      Iz 49,4; Jr 8,8

* lub: nie lekceważę, nie unieważniam; ** por. Rz 2,12 przypis *; *** usprawiedliwienie

↑↑

Rozdział 3

1. O nierozumni Galacjanie! Kto was zaczarował*, abyście nie byli posłuszni prawdzie, was, którym przed oczami Jezus Chrystus wcześniej był opisany** pośród was jako ukrzyżowany?      Mt 7,26; Ef 3,8

* gr.: baskaiono - idiom: złe oko - rzucić urok, zaczarować; ** gr.: prografo - zapisać wcześniej, ogłosić publicznie, portretować

2. Tego tylko chciałbym się od was dowiedzieć: Czy z uczynków Prawa otrzymaliście* Ducha, czy ze słuchania z wiarą**?      Ga 3,5; Ga 3,14; Dz 11,15-18; Ef 1,13

* lub: wzięliście; ** dosłownie: słuchania wiary

3. Czy tak nierozumni jesteście? Rozpoczęliście w Duchu*, a teraz ciałem kończycie**?      Hbr 7,19; Hbr 7,25; Hbr 9,9; 2Kor 13,11

* lub: Duchem; ** doskonalicie się

4. Czy tak wiele wycierpieliście na próżno*? Jeśli rzeczywiście – to na próżno*!      Ez 18,24; 2P 2,20

* gr.: eike - bez powodu, bez celu, nieistotnie

5. Ten więc, który was zaopatruje w Ducha i Ten działający z mocą* wśród was, czy z uczynków Prawa** czyni to, czy ze słuchania z wiarą***?      2Kor 3,8; Dz 5,12; Hbr 2,4

* lub: czyniący cuda - l.mn.; ** por. Rz 2,12 przypis *; *** dosłownie: słuchania wiary

6. Tak jak Abraham uwierzył Bogu i zostało mu to poczytane* ku uznaniu za sprawiedliwego**.      Rdz 15,6; Rz 4,3; Rz 4,6; Rz 4,11; Rz 4,22; Rz 4,24; Jk 2,23

* gr.: logidzomai - liczyć, poczytać, rachować, brać pod uwagę; ** lub: poczytano mu za sprawiedliwość

7. Wiedzcie zatem, że ci, którzy są z wiary, ci są synami Abrahama.

8. A Pismo przewidziało*, że Bóg z wiary uznaje za sprawiedliwych pogan**; wcześniej ogłosiło tę dobrą nowinę Abrahamowi: W tobie będą błogosławione wszystkie narody**.      Rz 9,30

* lub: wiedzieć wcześniej, mieć przed swoimi oczami; ** gr.: ethnos - narody, grupy etniczne, nie-Żydzi w Rdz 12,3 hebr.: mispahah - naród, lud, klan, bractwo w odróżnieniu od hebr.: goim - narody - będącego ekwiwalentem - ethnos

9. Tak, że ci, którzy są z wiary, są błogosławieni z wierzącym* Abrahamem.

* lub: wiernym

10. Wszyscy* bowiem, którzy są z uczynków Prawa**, są pod przekleństwem***, bo napisano: Przeklęty każdy, kto nie trwa we wszystkich przepisach, które są zapisane w zwoju Prawa**, aby je uczynił.      Pwt 27,25; Jk 2,9

* dosłownie: ilu, jak wiele; ** por. Rz 2,12 przypis *; *** lub: złorzeczenie, klątwa

11. Ale to, że przez* Prawo** nikt przed Bogiem nie jest uznawany za sprawiedliwego jest oczywiste***, gdyż: Sprawiedliwy z wiary żyć będzie.      Kpł 18,5; Kaz 7,20; Ha 2,4

* dosłownie: w (Prawie); ** por. Rz 2,12 przypis *; *** gr.: delos - jasny, oczywisty, widoczny

12. Prawo natomiast nie jest z wiary, lecz człowiek, który je wykonał*, będzie żyć przez nie.

* gr.: poieo - uczynić, spowodować, wytworzyć

13. Chrystus odkupił nas od przekleństwa Prawa, stając się za nas przekleństwem, bowiem jest napisane: Przeklęty każdy, kto wisi na drzewie,      Kpł 18,5; Pwt 21,23; Rz 3,24; Kol 1,14

14. Aby błogosławieństwo Abrahama stało się w Chrystusie Jezusie udziałem pogan*, abyśmy obietnicę Ducha otrzymali** przez wiarę.

* gr.: ethnos - narody, grupy etniczne, nie-Żydzi w Rdz 12,3 hebr.: mispahah - naród, lud, klan, bractwo w odróżnieniu od hebr.: goim - narody - będącego ekwiwalentem - ethnos; ** lub: wzięli - gr.: lambano - Dz 8,17 przypis *

15. Bracia! Po ludzku* mówię: Przecież i potwierdzonego przymierza zawartego przez ludzi nikt nie odrzuca ani niczego nie dodaje.      Hbr 9,17

* dosłownie: na wzór człowieka

16. Abrahamowi natomiast i jego potomkowi* zostały ogłoszone obietnice. Nie mówi: I potomkom, jak o wielu, ale jak o jednym: I twojemu potomkowi* – którym jest Chrystus.      Rdz 13,15; Rdz 17,17; Rdz 22,18; Rdz 26,3-4

* lub: nasieniu

17. To więc mówię, że przymierza potwierdzonego wcześniej przez Boga w Chrystusie nie unieważniło Prawo, które nastało po czterystu trzydziestu latach, tak by uznać obietnicę za nieważną*.      Wj 12,40; Iz 14,27; Hi 40,8

* gr.: katargeo - pozbawić znaczenia, unieważnić - 1Kor 1,28 przypis **

18. Albowiem jeśli z Prawa jest dziedziczenie*, to już nie z obietnicy; lecz Abrahamowi darował je Bóg przez obietnicę.      Ps 105,6; Rz 4,13; Rdz 22,16

* gr.: kleronomia - dziedzictwo, spadek

19. Czym więc jest Prawo? Z powodu przestępstw zostało dodane, dopóki nie przyjdzie potomek*, któremu dana jest obietnica; co zostało zarządzone przez aniołów ręką** pośrednika.      Ga 3,23; Rz 3,19-23

* por. w. 16 przypis *; ** dosłownie: w ręku

20. A pośrednik nie jest potrzebny przy jednej* stronie, a Bóg jest jeden.      Hi 9,23; Dz 12,10

* dosłownie: a pośrednik nie jest (dla) jednego

21. Czy więc Prawo jest przeciwne* obietnicom Boga? Z pewnością nie**. Gdyby bowiem dane było Prawo, które mogłoby przywrócić do życia***, prawdziwie z Prawa byłoby uznanie za sprawiedliwych.      Mt 5,17; Rz 3,31

* gr.: kata - przeciw - o kierunku, w dół, według, wzdłuż; ** aramejski idiom: porzućmy tę myśl - Rz 6,2 przypis *; *** lub: ożywić

22. Ale Pismo zamknęło* wszystko pod grzechem, aby obietnica z wiary Jezusa** Chrystusa była dana tym, którzy są wierzącymi.

* gr:: synkleio - współwięzić, łapać, osaczyć, okrążyć; ** gr.: ek pisteou Isou - z wiary Jezusa - por. Ga 2,16 przypis ***

23. A przed przyjściem wiary, byliśmy strzeżeni* pod Prawem, razem zamknięci aż do przyjścia wiary, która miała zostać objawiona**.

* gr.: froureo - stać na straży, być pod kontrolą, chronić; ** gr.: apokalypto - odkryć, odsłonić, ujawnić - (nagle)

24. Tak więc Prawo było naszym wychowawcą* do Chrystusa, abyśmy z wiary zostali uznani za sprawiedliwych.      Dz 13,38

* gr.: paidagogos - niewolnik nadzorujący rozwój dziecka

25. Ale gdy przyszła wiara, już nie jesteśmy poddani wychowawcy.

26. Wszyscy bowiem jesteście synami* Boga przez wiarę w Chrystusie Jezusie.      Ef 1,5; J 1,12; Rz 8,16

* gr.: hyios - syn jako reprezentant ojca

27. Albowiem ilu z was zostało ochrzczonych* w Chrystusa, w Chrystusa się przyoblekliście.      Rz 6,3; 1Kor 12,13; Kol 2,10

* gr.: baptidzo - zanurzać, zamaczać wielokrotnie - por. Mt 3,11 przypis *

28. I nie ma Żyda ani Greka; nie ma niewolnika ani wolnego; nie ma mężczyzny* ani kobiety**; albowiem wy wszyscy jednym jesteście w Chrystusie Jezusie.      Kol 3,11; Ga 5,6; 1Kor 7,9

* dosłownie: tego, co męskie; ** tego, co żeńskie

29. A jeśli wy należycie do Chrystusa, wtedy jesteście potomstwem* Abrahama, a zgodnie z obietnicą dziedzicami.      Ga 5,24; 2Kor 10,7; 1Kor 5,23; Hbr 11,18

* lub: nasieniem - liczba poj.

↑↑

Rozdział 4

1. Mówię więc: Tyle czasu, ile dziedzic jest małym dzieckiem*, niczym nie różni** się od niewolnika, chociaż jest panem wszystkiego;

* gr.: nepios - dziecko do 4 lat; ** lub: nie przewyższa

2. Ale podlega* opiekunom i zarządcom**, aż do czasu ustalonego przez ojca.      Mt 11,28; Kol 2,8; Dz 15,10

* dosłownie: jest pod; ** gr.: oikonomos - zarządca domu, nadzorca

3. Tak też i my, gdy byliśmy małymi dziećmi, byliśmy zniewoleni przez* elementarne zasady** tego świata.

* dosłownie: pod - jak w w. 2 przypis *; ** gr.: stoicheion - element zasady, ciąg liter, pierwiastek, żywioł

4. Lecz gdy przyszło wypełnienie czasu, posłał Bóg swojego Syna, który narodził* się z kobiety i narodził* się pod Prawem,      Ef 1,10

* gr.: ginomai - stać się, narodzić się, być, zaistnieć

5. Aby wykupić* tych, którzy byli pod Prawem, abyśmy dostąpili usynowienia**.      Rz 8,23; Dz 20,28

* gr.: eksagoradzo - odkupić poprzez zapłacenie ceny spod czyjeś władzy, dać okup; ** lub: przysposobienia za synów

6. A ponieważ jesteście synami, dlatego Bóg posłał do serc waszych Ducha swojego Syna, wołającego*: Abba**, Drogi Ojcze!      Łk 11,3; 1P 1,11; Rz 8,15

* lub: krzyczeć, mówić donośnym głosem; ** aramejski: abba - zdrobniała forma słowa ab - ojciec - Tatuś, Tato zawierająca w sobie wyraz czułości, godności i szacunku

7. Tak więc już nie jesteś niewolnikiem, lecz synem; a jeżeli synem, to i dziedzicem* Boga przez Chrystusa.      Jr 31,33; Ps 16,5; Rz 8,17

* gr.: kleronomos - prawny spadkobierca, dziedzic

8. Ale wtedy, prawdziwie nie znając Boga, staliście się niewolnikami tych, którzy z natury nie są bogami.      1Tes 1,9; J 1,10; Dz 17,30

9. Ale teraz, gdy poznaliście Boga, a raczej gdy zostaliście poznani przez Boga, czemu ponownie zawracacie do słabych i nędznych* elementarnych zasad** tego świata, którym ponownie, tak jak na początku, chcecie oddać się w niewolę?      Mt 11,27; 2Tm 2,19

* gr.: ptochos - skrajny nędzarz, żebrak, ubóstwo; ** gr.: stoicheion - element zasady, ciąg liter, pierwiastek, żywioł

10. Pilnujecie* dni i miesięcy, i pór roku, i lat.      Kol 2,16

* lub: zachowujecie, przestrzegacie

11. Boję się o was, czy czasem* nie trudziłem** się dla was na próżno.      1Kor 15,58

* lub: czy w jakiś sposób; ** gr.: kopiao - pracować ciężko, mozolić

12. Proszę* was, bracia, stawajcie się tacy jak ja, gdyż i ja jestem jak wy. W niczym mnie nie skrzywdziliście**.      2Kor 2,5; Dz 21,21

* lub: zanosić błagania, modlić się; ** czynić źle, szkodzić

13. Wiecie bowiem, że po raz pierwszy ogłosiłem wam Ewangelię na skutek słabości* ciała;      2Kor 12,7

* gr.: astheneia - kruchość, słabość, choroba

14. A próbą* moją, w moim ciele, nie wzgardziliście, ani mnie nie odrzuciliście**, ale przyjęliście mnie jak posłańca*** Bożego, jak Chrystusa Jezusa.      1Sm 29,9; Ps 119,141; Za 12,8; Ml 2,7; 1Tes 4,8

* lub: próby; ** dosłownie: wypluć - metafora odrzucenia; *** gr.: angelos - posłaniec, zwiastun, anioł

15. Kto więc był waszym szczęściem? Albowiem świadczę wam, że gdyby to było możliwe, wyłupilibyście swoje oczy i mi je oddali.

16. A tak, czy stałem się waszym nieprzyjacielem* mówiąc wam prawdę?      1Krl 18,7; J 8,45

* gr.: echthros - znienawidzić, budzić wstręt i niechęć, wróg

17. Zabiegają* o was, nie ku temu, co dobre, bo chcą was odłączyć, abyście wy o nich zabiegali*.

* lub: współzawodniczyć, pożądać zazdrośnie

18. A dobrze jest zawsze zabiegać o to, co dobre, a nie tylko wtedy, gdy jestem wśród was obecny.      Iz 59,17; Tt 2,14; Obj 3,19

19. Dzieciątka* moje, które znowu w bólach rodzę, dopóki Chrystus nie będzie ukształtowany** w was!      1Tm 1,2; Tt 1,4; 1J 2,1

* gr.: teknion - dzieciątko, czuła forma zwracania się do uczniów; ** gr.: morfoo - kształtować, tworzyć, przyjmować postać

20. Chciałbym teraz być obecnym przy was i odmienić mój głos, ponieważ jestem zakłopotany* co do was.      1Tes 2,17; 2Kor 7,5

* lub: wątpić, być przypartym do muru, nie wiedzieć co robić

21. Powiedzcie* mi wy, którzy chcecie być pod Prawem**, czy nie słuchacie tego Prawa?

* dosłownie: mówcie mi; ** por. Rz 2,12 przypis *

22. Albowiem jest napisane, że Abraham miał dwóch synów, jednego z niewolnicy, a drugiego z wolnej.      Rdz 16,15; Rdz 17,15; Ga 3,10

23. A ten, jednakże, który był z niewolnicy*, jest zrodzony zgodnie z wolą ciała, ten natomiast z wolnej, ze względu na obietnicę.

* gr.: paidiske - służąca, młoda niewolnica, dziewczynka

24. To* jest znaczenie obrazowe**; są to bowiem dwa przymierza; jedno z góry Synaj, które istotnie rodzi w niewolę; jest nim Hagar.      Hbr 8,6-13; Hbr 10,16; Hbr 12,24

* gr.: atina - które - l.mn.; ** gr.: allegoreo - mówić w przenośni, alegorycznie, obrazowo

25. Hagar bowiem jest to góra Synaj w Arabii, a odpowiada* dzisiejszej Jerozolimie; bo jest w niewoli** ze swoimi dziećmi.

* lub: stoi w jednym szeregu; ** dosłownie: jest niewolnikiem

26. Lecz górna Jerozolima jest wolna i ona jest matką nas wszystkich.      Ga 3,29; Rz 9,8

27. Albowiem jest napisane: Rozraduj się* niepłodna, ty, która nie rodzisz; wydaj okrzyk i zawołaj, ty, która nie rodzisz w bólach; bo samotna ma więcej dzieci niż ta, która ma męża.      Ps 113,9; Iz 54,1

* dosłownie: zostań rozradowaną

28. My natomiast, bracia, jesteśmy dziećmi obietnicy na podobieństwo Izaaka.

29. Lecz tak, jak wtedy ten, który został zrodzony według ciała, prześladował tego, który został zrodzony według Ducha, tak i teraz.

30. Ale co mówi Pismo? Wyrzuć* niewolnicę i jej syna; bo na pewno nie będzie dziedziczyć** syn niewolnicy z synem wolnej.      Rz 4,3

* gr.: ekballo - wypchnąć, wypędzić, zmusić do odejścia, odesłać; ** tu: czas przeszły dokonany tryb przypuszczający - odziedziczyłby

31. Zatem, bracia, nie jesteśmy dziećmi niewolnicy, ale wolnej.      Rdz 21,12; J 8,36; Hbr 2,15

↑↑

Rozdział 5

1. Stójcie więc w wolności*, do której nas wyzwolił Chrystus i nie poddawajcie się ponownie pod jarzmo** niewoli.      Rz 8,21; 1P 2,16

* gr.: eleutheria - wolność wyboru, postępowania, swoboda; ** gr.: zygos - jarzmo dla zwierząt, w przenośni: brzemię, ciężar

2. Oto ja, Paweł, mówię wam: Jeśli dajecie się obrzezać, Chrystus wam nic nie pomoże*.      Dz 15,1

* lub: wspierać, być przydatnym, przynieść korzyść

3. A świadczę ponownie każdemu człowiekowi, który daje się obrzezać, że jest zobowiązany wykonać całe Prawo*.

* por. Rz 2,12 przypis *

4. Zostaliście odłączeni* od** Chrystusa wy wszyscy, którzy w Prawie uznajecie*** się za sprawiedliwych; wypadliście z łaski.

* gr.: katargeo - unieważnić, stracić na znaczeniu, zniszczyć, być bezczynnym, tu możliwe: odłączacie się; ** lub: z dala; *** lub: zostaliście uznani za ... , uznawani jesteście za ...

5. My bowiem w duchu*, z wiary, oczekujemy** nadziei sprawiedliwości.      Ps 25,5; Tt 3,7; Ef 2,18

* lub: Duchem, w Duchu; ** czekać na coś żarliwie

6. Bo w Chrystusie Jezusie ani obrzezanie nic nie znaczy*, ani nieobrzezanie, ale wiara działająca** przez miłość.      Ga 6,15; Ef 1,15; Ef 3,17

* dosłownie: nie jest silne; ** gr.: energeo - skutecznie działająca moc

7. Biegliście dobrze*; kto wam przeszkodził, abyście nie byli posłuszni** prawdzie?      Mt 13,21; 1Kor 9,24; Hbr 12,1

* gr.: kalos - pięknie, szlachetnie, dobrze; ** lub: dać się przekonać prawdzie

8. To namawianie* nie jest od Tego, który was powołuje.      Ga 1,6; Ga 3,1

* gr.: peismone - perswazja, podstępne namawianie

9. Mała ilość zakwasu całe ciasto zakwasza.      Mt 16,7; Łk 12,1; 1Kor 5,6

10. Ja jestem co do was przekonany* w Panu, że nie będziecie myśleć inaczej; a ten, który was niepokoi**, poniesie karę***, kimkolwiek by był.      2Kor 1,15; 2Tes 3,4

* lub: ufam; ** lub: trwożyć, wzburzać, dręczyć; *** zostanie osądzony

11. A ja, bracia, jeśli jeszcze głoszę obrzezanie, dlaczego nadal jestem prześladowany? Zatem straciło znaczenie* zgorszenie** krzyża.      Ga 6,12; Rz 9,32; Dz 16,3

* gr.: katargeo - unieważnić, stracić na znaczeniu, zniszczyć, być bezczynnym, tu możliwe: odłączacie się; ** lub: skandal

12. Oby odcięli sobie* ci, którzy was podburzają**.

* domyślnie: ironicznie o zmuszających do obrzezania; ** gr.: anastatoo - wzniecić zamieszki, wrzawę, wzburzyć

13. Bo wy do wolności zostaliście powołani*, bracia; tylko ta wolność niech nie będzie zachętą ku pobudzaniu** ciała, ale ze względu na miłość służcie*** jedni drugim.      J 8,32

* gr.: kaleo - wezwani; ** gr.: aforme - pobudzić przez wysiłek, bodziec, sposobność; *** lub: bądźcie niewolnikami

14. Całe bowiem Prawo jest wypełnione* w jednym nakazie**, w tym: Będziesz miłował swojego*** bliźniego, jak samego siebie.      Kpł 19,18; Mt 7,12; Mt 22,39-40

* gr.: pleroo - wypełnić, sprawić obfitość, urzeczywistniać; ** dosłownie: w słowie; *** twojego

15. Ale jeśli jedni drugich kąsacie* i pożeracie, patrzcie, abyście jedni przez drugich nie zostali strawieni**.      Jk 3,13

* gr.: dakno - gryźć zębami, metafora: czynić wyrzuty, dręczyć; ** gr.: analisko - trawić, zużywać, trwonić pieniądze, niszczyć

16. Mówię więc: Duchem postępujcie*, a pożądliwości** ciała z pewnością*** nie wykonacie.      2Kor 5,7

* lub: w duchu żyjcie; ** usilnych pragnień; *** gr.: ou me - podwójne zaprzeczenie jako wzmocnienie

17. Ciało bowiem pożąda* przeciwko Duchowi, a Duch przeciwko ciału; a te są sobie przeciwne, abyście nie to, co** chcecie, czynili.      Rz 7,22

* lub: usilnie pragnie; ** dosłownie: cokolwiek

18. Jeśli więc przez Ducha dajecie się prowadzić*, nie jesteście pod Prawem.

* lub: jeśli więc (przez) Ducha jesteście prowadzeni

19. Jawne* są natomiast czyny** ciała, którymi są: cudzołóstwo, nierząd, nieczystość, rozpusta,      Wj 20,14; Ez 16,32; Kol 3,5; 1Tm 1,9

* lub: widoczne, publicznie jawne; ** gr.: ergon - dzieło, wynik

20. Bałwochwalstwo*, czary, nieprzyjaźnie, kłótnie, zazdrość, wybuchy gniewu, intrygi**, poróżnienia***, rozłamy****,      2Krn 33,6

* gr.: eidololatreia - kult, służba fałszywym bożkom; ** lub: współzawodnictwo, ambicje; *** podziały; **** herezje

21. Zawiść, zabójstwa, pijaństwo, hulanki i tym podobne, o których zapowiadam wam, jak i przedtem zapowiedziałem, że ci, którzy te rzeczy czynią, Królestwa Bożego nie odziedziczą.      1Kor 6,9; 1Kor 15,50; Ef 5,5

22. Natomiast owocem* Ducha** jest: miłość, radość***, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć****, wiara*****,      J 15,1-5; J 15,16; 1Kor 13,1-13

* gr.: karpos - owoc, plon - tu: w l. poj. - czyny ciała w l. mn.; ** lub: ducha; *** lub: zadowolenie; **** prawość serca i życia; ***** gr.: pistis - wiara, zaufanie, wierność

23. Łagodność, opanowanie*. Prawo nie jest przeciwko takim.      2P 1,6; Dz 24,25

* gr.: enkrateia - panowanie nad sobą zwłaszcza nad pożądaniami

24. Ci więc, którzy są własnością Chrystusa, ukrzyżowali swoje ciało wraz z namiętnościami* i pożądliwościami**.      Rz 8,15; Rz 13,14; 1P 2,11

* lub: doznaniami; ** usilnymi pragnieniami

25. Jeśli żyjemy w Duchu*, Duchowi** się podporządkowujemy***.      2Kor 3,6; Rz 8,4; 1P 4,6

* lub: dla ducha; ** duchowi; *** dosłownie: iść w szeregu, kroczyć za

26. Nie stawajmy się chciwi próżnej chwały, jedni drugich prowokując*, jedni drugim zazdroszcząc**.      Flp 2,3

* lub: drażniąc; ** być zawistnym

↑↑

Rozdział 6

1. Bracia! Jeśli człowiek zostanie przyłapany na jakimś upadku, wy jako duchowi, naprawiajcie* takiego w duchu łagodności, przyglądając się uważnie sobie, abyś i ty nie został poddany próbie**.      Jk 5,16; 1Kor 10,12

* gr.: katartidzo - określenie medyczne - uczynić sprawnym, wzmocnić, naprawić złamanie lub wyposażyć, uczynić doskonałym; ** gr.: peiradzo - być kuszonym, doświadczanym, próbowanym

2. Jedni drugich brzemiona* noście**, a tak wypełnijcie Prawo Chrystusa.      Wj 23,4; Rz 15,1

* gr.: baros - ciężar, kłopot; ** gr.: bastadzo - podnieść rękami

3. Albowiem jeśli ktoś uważa, że jest kimś*, będąc nikim**, ten zwodzi w myśleniu*** samego siebie.      Łk 18,11; Rz 12,3; Prz 25,14

* lub: czymś - gr.: tes - kimś, czymś; ** lub: niczym - gr.: medeis; *** gr.: frenapatao - zwodzić czyjś umysł, oszukiwać kogoś

4. Ale każdy niech sam bada* swoje dzieło**, a wtedy będzie miał chlubę*** jedynie w sobie samym, a nie w innym****,      Prz 14,14; 2Kor 1,12

* lub: doświadcza siebie; ** gr.: ergon - czyn, dzieło tu: w l. poj.; *** gr.: kauchema - radosne uniesienie, chluba, powód do dumy; **** lub: drugim

5. Albowiem każdy swój własny ciężar* poniesie.      Rz 2,6; Rz 14,12

* gr.: fortion - ciężar, obowiązek

6. A ten, który jest nauczany o Słowie, niech ma wspólnotę* wszelkiego dobra z tym, który go naucza.      Rz 15,27; 1Kor 9,9; 1Tm 5,17

* gr.: koinionia - mieć lub czynić wspólnie, dzielić się, brać udział, być uczestnikiem, łączyć się, mieć wspólnotę

7. Nie dajcie się wprowadzić w błąd*. Bóg nie daje się z siebie naśmiewać**; albowiem cokolwiek by człowiek siał, to też*** będzie żął.      1Kor 6,9

* gr.: planao - zwieść, błąkać, prowadzić na manowce; ** gr.: mykteridzo - krzywić nos, szydzić z kogoś, traktować z lekceważeniem, gardzić, wyśmiewać; *** dosłownie: i

8. Bo kto sieje dla swojego ciała*, z ciała żął będzie skażenie**; ale kto sieje dla ducha***, z ducha żął będzie życie wieczne.

* lub: w ciało; ** zepsucie, rozkład materii; *** w ducha

9. A nie zniechęcajmy* się czyniąc dobro; albowiem w swoim czasie będziemy żąć nieznużeni**.      1Kor 15,58; 2Tes 3,13; Hbr 12,3

* lub: nie upadajmy na duchu; ** niestrudzeni, nieosłabieni

10. Zatem więc, dopóki mamy czas, czyńmy dobro* względem wszystkich, a najwięcej względem domowników w wierze.      1Tm 2,1; 1Tes 5,15

* gr.: agathos - dobry, prawy, czcigodny

11. Popatrzcie, jak wielkimi literami napisałem wam swoją ręką.

12. Ci wszyscy*, którzy chcą się podobać w ciele**, ci zmuszają*** was, abyście byli obrzezani jedynie po to, aby nie byli prześladowani z powodu krzyża Chrystusa.

* dosłownie: ilu; ** gr.: sarks - ciało, ciało bez życia, cielesność - zmysłowa natura; *** gr.: anakadzo - wymuszać, skłaniać, wymagać

13. Albowiem ci, którzy są obrzezani, sami nie zachowują Prawa, ale chcą, abyście byli obrzezani, aby chlubić* się z waszego ciała.

* gr.: kauchaomai - chwalić, przechwalać się, chlubić - Flp 1,26 przypis *

14. Co do mnie natomiast, oby się tak nie stało, abym się chlubił, chyba tylko w krzyżu Pana naszego Jezusa Chrystusa, przez którego dla mnie świat* jest ukrzyżowany, a ja dla świata.      Flp 3,8; 1Kor 2,2

* gr.: kosmos - układ, porządek, świat materialny, wszechświat, porządek świata wrogi Bogu

15. Albowiem w Chrystusie Jezusie ani obrzezanie nie jest ważne*, ani nieobrzezanie, ale nowe stworzenie.      2Kor 5,17; Ef 4,24; Kol 3,10

* dosłownie: nie jest czymś silnym

16. A wszyscy ci, którzy według tego wzoru* będą kroczyć** – nad nimi pokój i miłosierdzie, i nad Izraelem Boga.      Ps 125,4; Flp 3,16

* lub: kanon, zasada, przymiar; ** dosłownie: iść w szeregu - Ga 5,25 przypis ***

17. Odtąd* niech mi nikt nie dodaje trudu; ja bowiem piętna** Pana Jezusa noszę na swoim ciele.      2Kor 4,10; Kol 1,24

* lub: na koniec; ** gr.: stigmata - wytatuowany lub wypalony na skórze znak

18. Łaska Pana naszego Jezusa Chrystusa z duchem* waszym, bracia. Amen.

* gr.: pneuma - duch, tchnienie, oddech, wiatr, ruch powietrza, tu: w znaczeniu antropologicznym jako część istoty człowieka

List apostoła Pawła do Efezjan

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ]

Rozdział 1

1. Paweł, apostoł Jezusa Chrystusa z* woli Boga, do świętych, którzy są w Efezie i wiernych** w Chrystusie Jezusie.

* gr.: dia - ze względu na, dla, z powodu; ** lub: godnych zaufania, wierzących

2. Łaska wam i pokój od Boga, Ojca naszego i Pana Jezusa Chrystusa.

3. Błogosławiony* Bóg i Ojciec Pana naszego Jezusa Chrystusa, Ten, który nas pobłogosławił* wszelkim duchowym błogosławieństwem* niebios w Chrystusie.      2Kor 11,31; Ef 2,6; Ef 3,10; 1P 1,3

* gr.: eulogeo - wysławiany - por. Mt 14,19 przypis *

4. Tak jak i wybrał nas dla siebie* w Nim przed założeniem świata, abyśmy byli święci i nienaganni** przed Nim w miłości***,      Ps 135,4; J 10,16; J 17,24; 1P 1,20; Obj 13,8

* lub: wybrał sobie; ** bez zarzutu; *** lub: W miłości przeznaczył nas ...

5. Przeznaczył* nas dla siebie do usynowienia przez Jezusa Chrystusa, według upodobania swojej woli,      Rz 8,29; 1P 1,2

* gr.: prooridzo - ustalić coś z góry, wyznaczyć zawczasu

6. Ku chwale sławy* swojej łaski, którą obdarzył** nas w Umiłowanym.      Iz 43,21; Jr 33,9; Łk 1,28

* lub: uznania; ** lub: napełnił łaską

7. W Nim mamy odkupienie przez Jego krew, odpuszczenie* upadków według bogactwa Jego łaski,      Dz 20,28; Dz 26,18

* lub: uwolnienie, wyzwolenie

8. Którą hojnie* nas obdarzył we wszelkiej mądrości i roztropności.      Iz 52,13; Rz 5,5

* gr.: perisseuo - być obficie zaopatrzonym, mieć ponad miarę

9. Oznajmiając* nam tajemnicę swojej woli według swojego upodobania, które powziął w Nim,      Rz 16,25; 1Kor 15,51; Ef 3,4; Ef 6,19

* gr.: gnoridzo - dać poznać, oznajmić, posiadać grunt. wiedzę

10. Aby w akcie zarządzenia* pełni czasów, w Chrystusie jako głowie, w jedno zgromadzić wszystko, zarówno to co w niebiosach, jak i na ziemi, w Nim,      Dz 3,19; Kol 3,11; Obj 7,4

* gr.: oikonomia - zarządzanie domem, plan, nadzór

11. W którym też jesteśmy wybrani do dziedzictwa, my, którzy zostaliśmy przeznaczeni* według postanowienia** Tego, który sprawia wszystko według decyzji*** swojej woli,

* gr.: prooridzo - ustalić coś z góry, wyznaczyć zawczasu; ** gr.: protesis - postanowić coś wcześniej, plan - por. 2Tm 3,10 przypis **; *** gr.: boul - rada, zamysł, wola, plan, postanowienie

12. Abyśmy istnieli ku chwale sławy* Jego, my, którzy już wcześniej** położyliśmy*** swoją nadzieję w Chrystusie.

* lub: uznania; ** gr.: proelpidzo - być pierwszym w nadziei, mieć ją wcześniej; *** oparliśmy

13. W Nim i wy usłyszeliście słowo prawdy, Ewangelię o zbawieniu waszym, w Nim* też uwierzyliście i zostaliście zapieczętowani Duchem obietnicy – Świętym**,      Rz 1,16; Ef 4,30

* gr.: en hos - w Nim, dotyczy Chrystusa, lub w nie - logos jest w rodzaju męskim; ** lub: Świętym Duchem obietnicy lub ...obietnicy tym Świętym

14. Który jest poręką* naszego dziedzictwa dla odkupienia nabytej własności**, dla chwały sławy*** Jego.      Łk 21,28; Rz 8,23; 2Kor 5,5

* gr.: arrabon - przedsmak, zadatek; ** tego, co nabyte; *** uznania

15. Dlatego i ja, gdy usłyszałem o wierze* waszej w Panu Jezusie i o miłości do wszystkich świętych**,

* lub: wierności; ** gr.: hagios - oddzielony od (świata), poświęcony dla (Boga)

16. Nie przestaję dziękować za was, wspominając* o was w moich modlitwach,      Rz 1,9; Kol 1,3; 1Tes 5,17

* dosłownie: czyniąc wzmianki

17. Aby Bóg Pana naszego Jezusa Chrystusa, Ojciec chwały, dał wam Ducha* mądrości i objawienia w dogłębnym poznaniu** Jego,

* lub: ducha; ** gr.: epignosis - dokładne, pełne poznanie

18. I oświecone oczy waszego umysłu*, abyście wiedzieli jaka jest nadzieja Jego powołania i jakie jest bogactwo chwały dziedzictwa Jego w** świętych,

* mss Byz: serca; ** lub: wśród

19. I jak przeogromną jest wielkość Jego mocy wobec nas, którzy wierzymy zgodnie z działaniem potęgi siły Jego,

20. Którą działał w Chrystusie, gdy wzbudził* Go z martwych i posadził po swojej prawicy w niebiosach,      Dz 4,12; Flp 2,9

* lub: wzbudziwszy - aoryst czas przeszły ze skutkiem trwającym

21. Wyżej nad wszelkie zwierzchności i władze, i moce, i panowania, i wszelkie imię jakie może być wymieniane, nie tylko w tym wieku, ale i w tym nadchodzącym;      Kol 2,10

22. I wszystko poddał pod Jego stopy, a Jego dał* jako głowę ponad wszystkim Kościołowi**,      Ef 4,15; Kol 1,18

* lub: darował, wyznaczył, ustanowił; ** gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zgromadzenie, zebranie publiczne

23. Który jest Jego ciałem i pełnią Tego, który sam wszystko we wszystkich* napełnia** sobą.      Ef 5,23

* lub: wszystkim; ** wypełnia

↑↑

Rozdział 2

1. A was, będących martwymi w upadkach i grzechach,      Mt 8,22; Łk 15,24; Kol 2,13

2. W których niegdyś żyliście* zgodnie z dobą** tego świata, według przywódcy*** mającego władzę w powietrzu, ducha, który teraz działa w synach opornych****,      Ef 5,6; Kol 3,6

* w. 3 przypis *; ** gr.: aion - wiek, epoka - Hbr 1,2 przypis ***; *** gr.: archon - przywódca, władca, naczelnik; **** gr.: apeitheia - uporczywy opór, bunt, nieposłuszeństwo

3. Wśród nich i my wszyscy żyliśmy* niegdyś w pożądliwościach** naszego ciała***, czyniąc wolę ciała i myśli, i byliśmy z natury dziećmi gniewu, jak i pozostali;      Rz 1,24; Rz 13,14; 1Kor 4,7; Jud 1,16

* dosłownie: obracaliśmy się - por. Rz 6,4 przypis **; ** lub: usilnych pragnieniach; *** gr.: sarks - ciało, ciało bez życia, cielesność - zmysłowa natura

4. Bóg natomiast, będąc bogatym w miłosierdzie*, przez swoją wielką miłość, którą nas umiłował,

* gr.: eleos - litość, współczucie, łaskawość

5. I to nas, będących martwymi w upadkach, ożywił wraz z Chrystusem – łaską jesteście zbawieni,      J 6,63; Rz 8,11

6. I wraz z Nim wzbudził*, i wraz z Nim posadził** w niebiosach w Chrystusie Jezusie,      Ga 2,20; Kol 3,1

* dosłownie: współwzbudził; ** współposadził

7. Aby okazać w nadchodzących wiekach przeobfite bogactwo swojej łaski w dobroci wobec nas w Chrystusie Jezusie.

8. Łaską bowiem jesteście zbawieni przez wiarę, i to nie z was; dar to Boga;      J 4,10; Rz 3,24

9. Nie z uczynków, aby się ktoś nie chlubił*.      Pwt 9,5-6; Rz 3,18; Rz 4,1; Tt 3,5

* lub: chełpił - por. Flp 1,26 przypis *

10. Jego bowiem dziełem* jesteśmy, stworzeni w Chrystusie Jezusie do dobrych dzieł**, które przygotował wcześniej*** Bóg, abyśmy w nich chodzili.      2Tm 3,17; Tt 2,14

* gr.: poiema - dzieło, czyn, praca; ** gr.: ergon - działanie, czyny; *** gr.: proetoimadzo - przygotować wcześniej, przeznaczyć

11. Dlatego pamiętajcie, że wy, niegdyś poganie w ciele, nazywani nieobrzezanymi przez tego, który jest nazwany obrzezaniem na ciele wykonanym ręką,      Rz 2,29; Ga 2,15

12. Że wy byliście w owym czasie bez Chrystusa, oddzieleni od praw obywateli* Izraela i obcy przymierzom obietnicy, nie mający nadziei i bez Boga** na świecie.      J 10,16; Ef 4,18; Kol 1,21

* lub: obywatelstwo, państwo; ** bezbożni

13. Ale teraz w Chrystusie Jezusie, wy, którzy niegdyś byliście dalecy, staliście się bliscy przez krew Chrystusa.      Rz 3,25; Kol 1,14

14. On bowiem jest naszym pokojem, który z dwojga jedno uczynił i zburzył w ciele stojący pośrodku mur oddzielenia – wrogość.

15. On* Prawo przykazań, zawarte w ustawach**, uznał za bezużyteczne***, aby z tych dwóch stworzyć w sobie samym jednego nowego człowieka, czyniąc pokój,      Hbr 10,19

* lub: W ciele swoim usunął nieprzyjaźń (wynikającą) z Prawa (zawartego) w ustawach, aby z dwóch ...; ** gr.: dogma - wymagania, opinia, przekonania, nauka; *** gr.: katargeo - wykazać bezużyteczność, unieważnić, usunąć, uczynić bezczynnym, sprawić nieskuteczność, pozbawić wpływu

16. I pojednał ponownie obydwóch w jednym ciele z Bogiem przez krzyż, w Nim zadając śmierć tej nieprzyjaźni.      Rz 5,10; 1P 4,1

17. A gdy przyszedł, ogłosił dobrą nowinę pokoju wam, którzy* byliście daleko, i którzy* byliście blisko.

* dosłownie: tym

18. Przez Niego bowiem mamy przystęp* do Ojca, jedni i drudzy w jednym Duchu.      J 10,7; J 14,6; 1Tm 2,5; Hbr 7,25

* lub: posłuchanie, wprowadzenie przed oblicze, przedstawienie ambasadora

19. I dlatego już nie jesteście obcymi* i przychodniami**, ale współobywatelami świętych i domownikami Boga,      Ga 3,26; Obj 21,12

* dosłownie: cudzoziemiec; ** mieszkający obok, przybysz

20. Zbudowanymi* na fundamencie apostołów i proroków, którego kamieniem węgielnym jest Jezus Chrystus,      Łk 11,49; 2P 3,2; Obj 18,20

* lub: wzniesionymi na, nadbudowanymi

21. W* którym cała budowla razem spajana wzrasta w świętą świątynię w Panu;      1Kor 3,17; 2Kor 6,16

* lub: na którym (fundamencie)

22. W* którym i wy jesteście wspólnie budowani, na mieszkanie Boga w Duchu**.

* lub: na którym; ** lub: instrumentalnie - Duchem

↑↑

Rozdział 3

1. Z tego powodu ja, Paweł, jestem więźniem Chrystusa Jezusa za was pogan;

2. Jeśli tylko słyszeliście o rozporządzeniu łaski Bożej, danej mi dla was,      1Kor 9,17

3. Że według objawienia* została mi oznajmiona** tajemnica, jak to wcześniej krótko napisałem,      Mt 13,11; Rz 16,25; Ef 1,17; Ef 5,32

* gr.: apokalypsis - (nagłe) odsłonięcie tego, co zakryte; ** gr.: gnoridzo - poznać, posiadać gruntowną wiedzę

4. Dzięki temu, czytając, możecie zrozumieć mój wgląd* w tajemnicę Chrystusa,      1Tm 3,9; 1Tm 3,16

* gr.: synesis - pojmowanie, rozumienie, umysł

5. Która w poprzednich* pokoleniach nie była oznajmiona** synom ludzkim, tak jak teraz została objawiona Jego świętym apostołom i prorokom w Duchu,      Łk 11,49; 1Kor 12,28; 2P 3,2

* dosłownie: innych; ** gr.: gnoridzo - poznać, posiadać gruntowną wiedzę

6. Że poganie są współdziedzicami i współczłonkami ciała, i współuczestnikami obietnicy Jego w Chrystusie przez Ewangelię.

7. Jej to stałem się sługą według daru łaski Bożej, danej mi według skutecznej* mocy Jego.

* gr.: energeia - skutecznie działająca moc

8. Mnie, najmniejszemu* ze wszystkich świętych, została dana ta łaska, abym między poganami głosił dobrą nowinę, to niezgłębione** bogactwo Chrystusa,      1Tm 1,15

* lub: mniejszemu od; ** niemożliwe do wytropienia

9. I oświecił wszystkich, jaka jest wspólnota* tajemnicy, która jest ukryta od wieków w Bogu, który wszystko stworzył przez Jezusa Chrystusa;      J 1,1-3; Kol 1,12; Hbr 1,2

* gr.: koinonia - uczestnictwo, wspólnota, związek, połączenie, BYZ - zarządzanie

10. Aby teraz została przez Kościół oznajmiona władzom i zwierzchnościom w niebiosach różnorodna mądrość Boga,      Rz 8,38

11. Zgodnie z postanowieniem* powziętym przed wiekami, które wykonał w Chrystusie Jezusie, naszym Panu.

* gr.: protesis - postanowić coś wcześniej, plan - por. 2Tm 3,10 przypis **

12. W Nim mamy śmiałość* i przystęp z ufnością przez wiarę w Niego.

* gr.: parresia - śmiałość, swoboda, ufna odwaga, otwartość

13. Dlatego proszę, abyście nie upadali na duchu* z powodu ucisków moich za was, które są waszą chwałą.

* lub: nie zniechęcali się

14. Z tego powodu zginam moje kolana przed Ojcem Pana naszego Jezusa Chrystusa,

15. Od którego jest nazwana wszelka rodzina* na niebie i na ziemi,      Dz 3,25

* gr.: patria - kolejne pokolenia pochodzące od ojca (gr. pater) rodu

16. Aby dał wam według bogactwa swojej chwały, byście zostali mocą wzmocnieni* przez Jego Ducha w wewnętrznym człowieku,      Jr 31,33; 1P 3,4

* lub: dodać sił, stawać się mocnym

17. Aby* Chrystus przez wiarę zadomowił** się w waszych sercach,      J 14,23; Rz 8,9

* lub: bo; ** gr.: kataoikeo - zamieszkiwać, osiedlić się, przebywać

18. A wy, którzy zostaliście w miłości zakorzenieni i ugruntowani, abyście nabrali siły by uchwycić* razem ze wszystkimi świętymi, jaka jest szerokość i długość, i głębokość, i wysokość,      J 15,3; Ga 2,20; Obj 3,21

* lub: schwycić, zdobyć na własność, pojąć umysłem

19. I poznać także tę miłość Chrystusa, która przewyższa wszelką wiedzę*, abyście zostali napełnieni do całej pełni Boga.

* lub: poznanie

20. A Temu, który według mocy w nas działającej, może uczynić daleko więcej*, ponad to wszystko**, o co prosimy lub o czym myślimy***,

* gr.: hyper (ek)perisou - ponad miarę, nadzwyczajnie; ** hyper panta - ponad wszystko; *** lub: rozumiemy, rozważamy

21. Temu chwała w Kościele w Chrystusie Jezusie we wszystkich pokoleniach, na wieki wieków. Amen.      Mt 6,13; Rz 11,36; Ef 1,6; Flp 2,11

↑↑

Rozdział 4

1. Zachęcam was więc ja, więzień w Panu, abyście postępowali* w sposób godny powołania, do jakiego** zostaliście wezwani,

* dosłownie: obracali - metafora sposobu życia; ** lub: w którym

2. Z całą pokorą i łagodnością, i cierpliwością, znosząc* jedni drugich w miłości.

* gr.: anechomai - znosić, wytrzymywać, wytrwać

3. Gorliwie strzegąc* jedności Ducha** w spójni*** pokoju.      Kol 3,13

* lub: czuwać, zachowywać w tym samym stanie; ** ducha; *** o tym, co jest związane, pęk

4. Jedno ciało i jeden Duch*, jak też zostaliście wezwani w jednej nadziei waszego powołania.      Pwt 6,4; 1Kor 12,12; Ga 3,27

* lub: duch

5. Jeden Pan, jedna wiara, jeden chrzest,

6. Jeden Bóg i Ojciec wszystkich, który jest ponad* wszystkich, przez wszystkich i we wszystkich was.      Ml 2,10

* lub: przy wszystkich

7. A każdemu z nas z osobna* została dana łaska według miary daru Chrystusa.      Rz 3,24; 1Kor 12,7

* dosłownie: a każdemu jednemu z nas

8. Dlatego mówi: Wstępując na wysokość, powiódł za sobą pojmanych jeńców i dał ludziom dary.      Ps 68,18

9. A to, że wstąpił, cóż innego oznacza, jeżeli nie to, że najpierw zstąpił do niższych części ziemi?      Prz 30,4; J 3,13; Dz 2,32

10. Ten, który zstąpił, jest Tym samym, który wstąpił wysoko nad wszystkie niebiosa, aby napełnić* wszystko.      Dz 2,28; Flp 4,19

* gr.: pleroo - wypełnić, sprawić obfitość, urzeczywistniać

11. I On sam też wyznaczył* tych na apostołów, tych na proroków, tych na ewangelistów**, a tych na pasterzy i nauczycieli,      1Kor 12,29

* gr.: didomi - darować, dać, wyznaczyć na urząd, upoważnić; ** tj. głosicieli dobrej, szczęśliwej nowiny

12. Dla przygotowania* świętych do dzieła służby, do budowania ciała Chrystusa,      1Tes 3,10

* gr.: katartismos - doprowadzenie do pełnej gotowości, przysposobiony do czegoś - od katartidzo - Ga 6,1 przypis *

13. Aż wszyscy dojdziemy do jedności wiary i dogłębnego poznania Syna Bożego, do męża doskonałego, do wymiarów pełni dojrzałości Chrystusa*.

* lub: do miary wypełnienia Chrystusem

14. Abyśmy więcej nie byli małymi dziećmi, rzucanymi przez fale i unoszonymi każdym wiatrem nauki przez oszustwo* ludzkie w metodycznym podstępie** wciągania w błąd;      Ef 6,11

* lub: zręczne manipulowanie w grze w kości; ** gr.: methodeia - działać z metodą dla czynienia zła, podstępu

15. Lecz mówiąc prawdę* w miłości, wszyscy wrośli** w Tego***, który jest głową – w Chrystusa,      Kol 1,18; 1P 1,22

* gr.: aletheuo - mówić prawdę, być szczerym; ** dosłownie: wroślibyśmy; *** dosłownie: w Niego

16. Z którego całe ciało jest właściwie spajane* i wiązane wszelkimi wzajemnie zasilającymi się połączeniami**, zgodnie z działaniem w stosownej mierze każdej jego*** części, przyczynia**** się do wzrostu ciała dla budowania siebie w miłości.      Kol 2,2; 1Tes 2,13

* lub: dopasowywane; ** staw, ścięgno; *** jednej; **** dosłownie: czyni sobie

17. To więc mówię i świadczę w Panu, abyście już więcej nie postępowali tak, jak pozostali* poganie** postępują, w próżności*** swojego umysłu,

* lub: inni; ** gr.: ethnos - poganie, grupy etniczne, nie-Żydzi; *** gr.: mataiotes - wątłość, brak trafności, jałowość, pustka

18. Ludzie, którzy mają swoje myśli pogrążone w ciemności, będący obcy wobec życia Bożego z powodu będącej w nich niewiedzy, przez* zatwardziałość** ich serca,      2Kor 4,4

* lub: z powodu; ** gr.: poros - twardszy od marmuru

19. Którzy stali się nieczuli, samych siebie oddali rozpuście*, czyniąc wszelką nieczystość z butną chciwością**.      1Tm 4,2

* lub: bezczelność, oddanie się każdej rozpustnej przyjemności; ** gr.: pleonexia - butna chciwość, bezprawna żądza posiadania

20. Ale wy nie tak nauczyliście* się Chrystusa,

* gr.: manthano - powiększyć swoją wiedzę, nauczyć się przez używanie i praktykę

21. Jeśli rzeczywiście Go usłyszeliście i w Nim zostaliście nauczeni, jako że* prawda jest w Jezusie, że macie**,      J 14,14

* gr.: kathos - tak jak, według tego; ** w gr. jako zamierzony skutek

22. Zewlec* z siebie starego człowieka z jego wcześniejszym postępowaniem, który niszczony jest przez** zwodnicze pożądliwości,      Kol 3,8

* dosłownie: odłożyć, zdjąć, położyć obok; ** według, zgodnie z

23. A dawać się odnawiać duchem* w waszym umyśle,

* lub: duchowi waszego umysłu

24. I przyoblec się w nowego człowieka, który został stworzony według Boga w sprawiedliwości i w świętości prawdy.      Iz 59,17; Kol 3,10

25. Dlatego, odrzuciwszy* kłamstwo, mówcie prawdę każdemu wokół siebie; bo jesteśmy członkami jedni drugich.      Za 8,16; Prz 12,22; Rz 12,5

* dosłownie: odłożyć, zdjąć, położyć obok

26. Bądźcie zagniewani*|IMP, a nie grzeszcie; niech słońce nie zachodzi nad waszym gniewem.      J 8,11; 1Kor 15,34; 1J 2,1

* lub: gniewajcie się; IMP imperativus - tryb rozkazujący

27. I nie dawajcie miejsca diabłu*.      Jk 4,7; 1P 5,8

* gr.: diabolos - oskarżyciel, oszczerca, potwarca

28. Ten, kto kradnie, niech już więcej nie kradnie, a raczej niech się trudzi, wypracowując swoimi rękami dobro*, aby miał czym podzielić się z będącym w potrzebie**.      1Tes 4,11

* lub: (to, co) dobre; ** w niedostatku, biedzie

29. Niech żadne zgniłe* słowo nie wychodzi z waszych ust, ale tylko dobre ku zbudowaniu, aby gdy trzeba, niosło życzliwość** słuchającym.      Mt 12,34; Rz 3,13; Jk 3,2

* lub: zepsute, złe; ** lub: dałoby, udzieliło łaski, przychylności

30. A nie zasmucajcie* Ducha Świętego Boga, którym** zostaliście zapieczętowani na*** dzień odkupienia.      Ps 78,40; Ef 1,13; 1Tes 5,19

* gr.: lypeo - smucić się, spowodować żal, zaniepokoić się; ** dosłownie: w którym; *** gr.: eis - na, ku, w (dzień odkupienia)

31. Wszelka gorycz i zapalczywość*, i gniew, i wrzask, i bluźnierstwo** niech będą odsunięte od was, wraz ze wszelką złością;

* lub: wzburzenie, szał; ** oszczerstwo, krzywdząca mowa

32. A stańcie się jedni dla drugich łagodni*, miłosierni, przebaczając sobie wzajemnie, tak jak wam Bóg przebaczył w Chrystusie.      Łk 6,37; 2Kor 2,10; 1J 1,9

* lub: dobrotliwi, życzliwi, mili

↑↑

Rozdział 5

1. Stawajcie się więc naśladowcami Boga, jak dzieci umiłowane,      1Tes 2,14; 1P 3,13

2. I chodźcie* w miłości, tak jak i Chrystus nas umiłował i wydał samego siebie za nas jako dar i ofiarę dla Boga ku przyjemnej wonności**.      Rdz 8,21; Kpł 1,9; 2Kor 2,15

* dosłownie: obracać - metafora sposobu życia; ** woń słodkiego aromatu

3. A nierząd i wszelka nieczystość albo chciwość niech nie będą nawet wymieniane pośród was, tak jak przystoi świętym,

4. Również sprośność i błazeńskie mowy*, i żarty, które są niestosowne, ale raczej dziękczynienie.

* lub: głupia, niedorzeczna gadanina

5. To bowiem wiedzcie, że żaden rozpustnik* albo nieczysty, albo chciwiec**, to jest bałwochwalca, nie ma dziedzictwa w Królestwie Chrystusa i Boga.      1Kor 6,9; Obj 21,8

* lub: nierządnik; ** zachłanny, żądający więcej niż należy

6. Niech was nikt nie zwodzi próżnymi słowami; albowiem z powodu tych przychodzi gniew Boży na synów opornych*;

* gr.: apeitheia - uporczywy opór, bunt, nieposłuszeństwo

7. Nie bądźcie więc ich współuczestnikami*.      2Kor 6,14; 1Tm 5,22

* lub: wspólnikami, towarzyszami

8. Albowiem byliście niegdyś ciemnością, a teraz jesteście światłością* w Panu; postępujcie** więc jak dzieci światła,      1Tes 5,5

* lub: światłem; ** dosłownie: obracać się - metafora sposobu życia

9. Bo owoc Ducha wyraża się we wszelkiej dobroci i sprawiedliwości, i prawdzie.      Ps 16,2; Ga 5,22; 1P 2,25; 3J 1,11

10. Badajcie*, co jest miłe** Panu;      Rz 12,1; Flp 4,18; 1Tes 5,21

* lub: doświadczać, próbować, uznać za nadające się - Rz 2,18 przypis *; ** lub: bardzo podobające się

11. I nie bądźcie współuczestnikami bezowocnych dzieł ciemności, ale je raczej karćcie*.      Ga 5,22

* lub: napominać, wykazywać błąd

12. Bo o tym, co się wśród nich potajemnie* dzieje, wstyd jest i mówić.

* lub: skrycie

13. Lecz to wszystko, gdy jest obnażane* przez światło, staje się jawne; bo wszystko, co staje się jawne, jest światłem.      Oz 7,1; Hbr 4,13

* lub: skarcić, wykazać winę argumentując - por. Mt 18,15 przypis *

14. Dlatego mówi: Obudź się*, który śpisz, i powstań** z martwych, a zajaśnieje ci Chrystus.      Iz 60,1; Rz 13,11; 1Kor 15,34

* gr.: egeiro - przywrócić do świadomości, wzbudzić, powstać, obudzić ze snu, zmartwychwstać; ** gr.: anistemi - powstać z martwych, wzbudzić, wystąpić

15. Patrzcie więc uważnie*, jak macie postępować**, nie jak niemądrzy, ale jak mądrzy.

* lub: dokładnie, ściśle; ** dosłownie: obracać - metafora sposobu życia

16. Czas wykupując*, bo dni są złe.

* lub: ocalić od straty, wykorzystać stosowną chwilę - Kol 4,5 przypis *

17. Dlatego nie bądźcie* nierozsądni, ale rozumiejcie**, co jest wolą Pana.      Kol 4,5

* gr.: ginomai - stawać się, być, zradzać; ** gr.: synesis - umiejętność zastosowania zasad w każdej

18. I nie upijajcie się winem, w którym jest rozwiązłość, ale bądźcie napełniani* w duchu,

* lub: dawajcie się napełniać Duchem lub w Duchu

19. Rozmawiając ze sobą przez psalmy i hymny, i pieśni duchowe*, śpiewając i grając** w swoim sercu Panu,      Ps 147,7; Iz 65,14; Mt 15,8

* lub: natchnione, przepełnione treścią duchową; ** lub: śpiewać przy dźwiękach harfy

20. Dziękując zawsze za wszystko*, w imieniu Pana naszego Jezusa Chrystusa, Bogu i Ojcu,      Ps 34,1; Flp 4,6

* dosłownie: za wszystkie - l. mn.

21. Ulegając jedni drugim w bojaźni* Bożej.

* gr.: fobos - bać się, żywić szacunek, poważać, respektować, czcić

22. Żony, bądźcie uległe swoim* mężom, jak Panu;      Flp 2,3; Kol 3,18; 1P 5,5

* dosłownie: własnym

23. Mąż bowiem jest głową żony, jak Chrystus głową Kościoła*; On też jest Zbawicielem ciała.      1Kor 11,3

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zgromadzenie, zebranie publiczne

24. Ale tak, jak Kościół uległy* jest Chrystusowi, tak i żony własnym mężom we wszystkim.      Est 1,12; Iz 55,4; 1Tm 3,5

* gr.: hypotasso - postawić pod, podporządkować się, być poddanym, uległym, poddać się

25. Mężowie, miłujcie swoje żony, tak jak i Chrystus umiłował Kościół i wydał za niego samego siebie,      Ga 1,4; Ga 2,20; Kol 3,19; 1Tm 2,6

26. Aby go uświęcić, oczyszczając kąpielą* wodną przez Słowo,      1Kor 6,11

* gr.: loutron - kąpanie się, kąpiel, obmycie, łaźnia

27. Aby postawić go przy sobie jako Kościół pełen chwały, nie mający plamy ani zmarszczki, ani żadnych* z tych rzeczy, ale żeby był święty i nienaganny**.      Ps 45,13; 2Kor 4,14; Kol 1,22

* dosłownie: coś, jakiś; ** lub: bez zarzutu

28. Tak też mężowie powinni miłować* swoje żony, jak swoje ciała; kto miłuje* swoją żonę, samego siebie miłuje*.

* gr.: agapao - J 21,15 przypis **

29. Albowiem nikt nigdy* swojego ciała nie miał w nienawiści, ale je żywi** i ogrzewa***, tak jak i Pan Kościół,

* gr.: pote - z zaprzecz. - nigdy; ** gr.: ektrefo - wykarmić, żywić, wychować, kształcić, pielęgnować; *** lub: opiekować się troskliwie, utrzymywać w cieple, być czułym

30. Bo jesteśmy członkami Jego ciała*, z Jego ciała** i z Jego kości.      Rdz 2,23; Rz 12,5; Ef 1,23

* gr.: soma - por. Kol 2,11 przypis *; ** gr. sarks - Kol 2,11 przypis **

31. Z* tego względu opuści człowiek swojego ojca i matkę, i zostanie złączony** ze swoją żoną i będą dwoje jednym*** ciałem.      Rdz 2,24; Mk 10,7; 1Kor 6,16

* gr.: anti - za (to), w miejsce (tego); ** gr.: proskollao - skleić się, złączyć, przywrzeć; *** gr.: eis sarka mian - w jednym ciele, ku jednemu ciału

32. Tajemnica* to wielka; ja jednak mówię to w odniesieniu** do Chrystusa i w odniesieniu** do Kościoła.      Kol 2,2; 1Tm 3,8; Obj 19,7

* gr.: mysterion - rzecz ukryta, mistyczna, tajemnica, ukryty cel; ** gr.: eis - ku, do, wobec, o

33. Jednakże niech każdy z was z osobna miłuje swoją żonę jak siebie samego, a żona niech ma* głęboki respekt** wobec swojego męża.      Kol 3,19; 1P 3,7

* dosłownie: aby (miała); ** gr.: fobeo - bać się, żywić szacunek, poważać, respektować, czcić

↑↑

Rozdział 6

1. Dzieci, bądźcie posłuszne waszym rodzicom w Panu, bo jest to sprawiedliwe.      Pwt 21,18; Prz 1,8; Kol 3,20

2. Czcij* swojego ojca i matkę, to jest pierwsze przykazanie w obietnicy,      Wj 20,12; Pwt 5,16; Jr 35,18

* gr.: timao - poważać, szanować, czcić

3. Aby ci się dobrze działo i abyś długo* żył na ziemi.

* dosłownie: i będziesz długowieczny

4. A wy, ojcowie, nie pobudzajcie do gniewu waszych dzieci, ale wychowujcie* je w karności i napominaniu** Pana.      1Kor 10,11; Kol 3,21

* gr.: ektrefo - wykarmić, żywić, wychować, kształcić, pielęgnować; ** gr.: noutheteo - kłaść do rozumu - stąd: korygować, nauczać, udzielać wskazówek, kształtować sposób myślenia

5. Niewolnicy, posłuszni bądźcie tym, którzy są waszymi panami według ciała, z bojaźnią i z drżeniem, w prostocie* waszego serca, tak jak Chrystusowi,      1Tes 2,4

* lub: szczerości

6. Nie dla oka służąc, jak ci, którzy chcą się przypodobać* ludziom, ale jako niewolnicy Chrystusa, czyniąc** z głębi duszy wolę Boga,      Ga 1,10; Kol 3,22

* lub: polegać na względach ludzi; ** gr.: poieo - uczynić, spowodować, wytworzyć, zrobić coś

7. Z dobrej woli służąc Panu, a nie ludziom,

8. Wiedząc, że każdy, jeśli uczyni coś dobrego, otrzyma to samo od Pana, czy niewolnik, czy wolny.      Mt 16,27; Rz 2,6; 1Kor 15,58

9. I wy, panowie, to samo czyńcie względem nich; porzućcie groźby, wiedząc, że ich i wasz Pan jest w niebiosach, a On nie ma względu* na osoby.

* dosłownie: nie patrzy na oblicze człowieka

10. W końcu, bracia moi, wzmacniajcie się w Panu i w potędze* Jego siły**;      Joz 1,5-9

* gr.: kratos - moc, siła, potęga; ** gr.: ischys - siła, moc fizyczna

11. Przyobleczcie się w całą zbroję Bożą, abyście mogli stać mocno* wobec podstępów** diabła.      Rz 13,14; 2Kor 6,7; Kol 3,10

* gr.: histemi - stać, utrwalić, nie chwiać się - por. w. 14 przypis *; ** lub: metodyczne wprowadzanie w błąd - por. Ef 4,14 przypis **

12. Albowiem nie toczymy boju* przeciwko krwi i ciału, lecz z władzami, ze zwierzchnościami, z rządcami tego wieku** ciemności, z niegodziwymi*** duchami w niebiosach.

* gr.: pale - od pallo - drgać - walka, zapasy, zmaganie; ** gr.: aion - wiek, epoka, odcinek czasu, świat, wieczność; *** lub: z duchowymi niegodziwościami

13. Dlatego weźcie całą zbroję Bożą, abyście mogli dać odpór* w dzień zły, a po wykonaniu wszystkiego stać** niewzruszenie.      Am 6,3; Łk 8,3; Obj 3,10

* lub: przeciwstawić się; ** lub: ostać się - por. w. 14 przypis *, tu: czas przeszły dokonany strona czynna

14. Stójcie* więc, mając swoje biodra** przepasane prawdą i będąc obleczeni w pancerz sprawiedliwości,      Iz 11,5; 1Tes 5,8

* gr.: histemi - stać, utrwalić, ustanowić, trwać, nie chwiać się, nie dać się wyprzeć z zajmowanej pozycji; ** dosłownie: biodro - l. poj.

15. A nogi obute* w gotowość przynoszenia ewangelii** pokoju,      Iz 52,7; Ha 3,19; Rz 10,15

* gr.: hypodeo - podwiązać sandały, obuwać, przywiązywać tu: jako imiesłów czas przeszły dokonany strona medialna - i obuwszy; ** gr.: euangelion - dobra wiadomość, dobra wieść, nagroda za przyniesienie dobrej wiadomości

16. A w tym wszystkim* podnieście tarczę** wiary***, którą możecie zgasić wszystkie rozpalone strzały złego.

* lub: nade wszystko; ** tj. długa tarcza chroniąca całego żołnierza rzymskiego, obita skórą i namaczana w wodzie przed bitwą; *** wierności

17. I weźcie hełm zbawienia i miecz Ducha, którym jest Słowo* Boże,      Iz 59,17; 1Tes 5,8; Hbr 4,12

* gr.: rhema - słowo wypowiedziane

18. W każdej modlitwie i prośbie, modląc się w każdym czasie w Duchu* i w tym celu czuwając** z całą niezłomnością trwania*** i prośbą**** za wszystkich świętych*****,      1Tes 5,17

* lub: duchu; ** lub: trwać bez snu; *** uporczywością; **** błaganiem; ***** gr.: hagios - oddzielony od (świata), poświęcony dla (Boga)

19. I za mnie, aby* dane mi było słowo, bym otwierając swoje usta, śmiało** oznajmiał*** tajemnicę**** Ewangelii,      Rz 15,30; Kol 4,3

* dosłownie: oby; ** lub: z odwagą, ufnością; *** gr.: gnoridzo - dać poznać, oznajmić, posiadać gruntowną wiedzę; **** gr.: mysterion - rzecz ukryta, mistyczna - por. 1Kor 15,51 przypis **

20. Z powodu której sprawuję poselstwo* w więzach**, abym o niej mówił śmiało***, jak mówić mi trzeba.      Dz 21,33; 2Kor 5,20

* gr.: presbeuo - być starszym, być posłem, ambasadorem; ** krótki łańcuch łączący więźnia ze strażnikiem w nadgarstku; *** dosłownie: obym o niej śmiało powiedział, jak mi trzeba powiedzieć

21. Żebyście jednak i wy wiedzieli, co się ze mną dzieje i co czynię, o tym wszystkim oznajmi* wam Tychikus, brat umiłowany i wierny** sługa*** w Panu,      Flp 1,12; 2Tm 4,12

* gr.: gnoridzo - dać poznać, oznajmić, posiadać gruntowną wiedzę; ** lub: godny zaufania; *** gr.: diakonos

22. Którego posłałem do was, dlatego, abyście wiedzieli, co się z nami dzieje i aby pocieszył* wasze serca.      Kol 2,2

* gr.: parakaleo - wzywać na pomoc, zachęcać, brać w obronę

23. Pokój braciom i miłość z wiarą od Boga Ojca i Pana Jezusa Chrystusa.      Rz 1,7; Obj 1,4

24. Łaska z wszystkimi miłującymi Pana naszego Jezusa Chrystusa w szczerości*.      1Kor 16,23; 2Kor 13,14; Hbr 13,25

* gr.: aftharsia - niezniszczalność, trwałość, nieśmiertelność, uczciwość, szczerość, czystość

List apostoła Pawła do Filipian

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ]

Rozdział 1

1. Paweł i Tymoteusz, słudzy* Jezusa Chrystusa, do wszystkich świętych w Chrystusie Jezusie, którzy są w Filippi, z biskupami** i z diakonami.      Dz 6,1; 1Tm 3,8-13; Tt 1,7

* lub: niewolnicy - por. Mt 10,24 przypis *; ** gr.: episkopos - nadzorca, doglądający

2. Łaska* wam i pokój** od Boga, Ojca naszego i Pana Jezusa Chrystusa.

* gr.: charis - życzliwość, przychylność, łaska; ** eirene - od czasownika eireneo - łączyć, spajać

3. Dziękuję Bogu mojemu przy* każdym moim wspomnieniu o was,

* lub: za każdym

4. Zawsze w każdej mojej modlitwie*, za was wszystkich, modląc* się z radością,

* gr.: deesis - prośba, błaganie, modlitwa, prośba do Boga

5. Z powodu* wspólnoty** waszej w*** Ewangelii, od pierwszego dnia aż do teraz,      Dz 16,5; Ef 2,15; Kol 1,21

* gr.: epi - na, za, w; ** lub: współudział, uczestnictwo, społeczność; *** gr.: eis - w, ku, do, na rzecz

6. Będąc przekonany o tym, że Ten, który rozpoczął* w was dobre dzieło, doprowadzi je do końca*, aż do dnia Jezusa Chrystusa.      J 6,29; 1Kor 1,8; 1Tes 5,2

* określenia oznaczające początek i zakończenie gr. rytuału składania ofiar

7. Wobec tego słuszne* jest, abym tak o was wszystkich myślał, dlatego mam was w swoim sercu, bo w więzach moich, jak i w obronie** i w utwierdzeniu*** Ewangelii, wy wszyscy jesteście ze mną uczestnikami łaski.      Ga 5,6; Kol 4,3

* lub: prawe, sprawiedliwe dosłownie: słuszne (dla) mnie; ** gr.: apologia - obrona przed atakiem z zewnątrz; *** gr.: bebaiosis - umocnienie, potwierdzenie, utwierdzenie

8. Albowiem Bóg jest moim świadkiem, jak tęsknię do was wszystkich najgłębszymi uczuciami* Jezusa Chrystusa,

* lub: we wnętrzu

9. I modlę się o to, aby wasza miłość jeszcze bardziej i bardziej obfitowała w dogłębnym poznaniu i we wszelkim doznaniu*,

* lub: postrzeganie, doznanie zmysłowe, świadomość czegoś

10. Abyście mogli rozpoznać* to, co ważne**, byście byli czyści*** i bez zarzutu**** na dzień Chrystusa,      1Kor 5,8

* lub: doświadczyć, zbadać; ** lub: rozróżniać dobro i zło; *** czysty w świetle słońca, bez domieszki; **** niepowodujący upadku innych - Dz 24,16 przypis **

11. Będąc napełnieni owocami sprawiedliwości przez Jezusa Chrystusa, ku chwale i sławie* Boga.      Hbr 12,11; Jk 3,18

* lub: uznaniu

12. A chcę, bracia, abyście wiedzieli, że przeciwności wobec mnie, wpłynęły raczej na rozkrzewienie* Ewangelii,      Rz 8,28

* lub: poruszanie się armii do przodu, wycinać, torować drogę

13. Tak że więzy moje dla Chrystusa stały się znane* w całym pretorium** i wszystkim pozostałym.      1Tes 1,8-9

* lub: widoczne; ** siedziba namiestnika, obóz wojskowy, duży dom lub willa

14. A coraz liczniejsi bracia w Panu, będąc przekonani moimi więzami, zaczęli z większą śmiałością, bez bojaźni opowiadać* Słowo.      1Tes 2,2

* gr.: laleo - wydawać dźwięk, mówić, opowiadać

15. Niektórzy wprawdzie z powodu zazdrości i kłótni*, a niektórzy natomiast z powodu dobrej woli** głoszą*** Chrystusa.      2Kor 1,23

* lub: spór, niezgoda, zwada; ** upodobania, przyjemności; *** gr.: kerysso - być heroldem, rozgłaszać, głosić jak herold

16. Ci, którzy istotnie z powodu próżnej ambicji* głoszą Chrystusa nieszczerze**, przypuszczają, że przydają ucisku moim więzom;

* gr.: eris - samolubna ambicja, rywalizacja, czynić coś dla pieniędzy, być najemnikiem; ** dosłownie: w nieczysty sposób

17. A ci, którzy z miłości, wiedzą, że jestem ustanawiany do obrony* Ewangelii.

* gr.: apologia - obrona przed atakiem z zewnątrz

18. Cóż więc? Mimo że każdym sposobem czy pozornie*, czy to w prawdzie, Chrystus jest głoszony**; z tego się raduję i będę się radował,      Mk 9,38; Rz 3,9

* lub: pod pretekstem, rzekomo; ** gr.: katangello - głosić publicznie, podawać do wiadomości

19. Wiem bowiem, że to okaże się mi ku wybawieniu* przez modlitwę waszą i wsparcie** Ducha Jezusa Chrystusa,      Ga 4,6; 1P 1,11

* lub: ratunek, zbawienie; ** dodatkowe zaopatrzenie

20. Według oczekiwania* i nadziei mojej, że w niczym nie zostanę zawstydzony**, ale z całą śmiałością***, jak zawsze, tak i teraz, wywyższony zostanie Chrystus w moim ciele, czy to przez życie, czy przez śmierć.

* lub: spragnione, intensywne spojrzenie nakierowane na konkretny podmiot; ** gr.: aischynomai - wstydzić się, zhańbić, napawać wstydem; *** lub: ufność, odwaga

21. Dla mnie bowiem żyć – Chrystus, umrzeć – zysk.      2Kor 5,1-8; Kol 3,4; Obj 14,13

22. Jeśli jednak żyć w ciele – to dla mnie owoc dzieła; a co wybiorę – nie wiem.

23. Albowiem jedno i drugie mnie naciska*; pragnę odejść** i być z Chrystusem, bo to daleko lepsze,

* tj. położenie wędrowca w skalistym wąwozie naciskanym przez ściany z dwóch stron; ** dosłownie: poluzować sznury

24. Ale pozostać w ciele jest bardziej potrzebne ze względu* na was.

* lub: dla, z powodu

25. A będąc tego pewien*, wiem, że pozostanę i będę trwał razem przy wszystkich dla waszego postępu** i radości wiary,      Dz 20,25

* lub: być o czymś przekonanym, ufać; ** por. w. 12 przypis *

26. Aby chluba* wasza obfitowała w Chrystusie Jezusie we** mnie, z powodu mojego ponownego przyjścia*** do was.      Flp 2,16

* gr.: kauchema - radosne uniesienie, chluba, powód do dumy; ** lub: przeze mnie; *** gr.: parousia - przyjście - por. 1Tes 4,15 przypis *

27. Tylko żyjcie jak wolni obywatele* w sposób godny Ewangelii Chrystusa, abym, czy przyjdę i ujrzę was, czy nieobecny, słyszał o was, że stoicie w jednym Duchu**, jedną duszą walcząc razem dla*** wiary Ewangelii,

* termin nawiązujący do przywileju posiadania obywatelstwa rzymskiego - Filippi to kolonia rzymska; ** lub: duchu; *** lub: z powodu

28. I w niczym nie dając się zastraszyć przeciwnikom; co dla nich prawdziwie jest dowodem zguby, a dla was zbawienia, i to od Boga;

29. Gdyż wam to zostało darowane dla Chrystusa, abyście nie tylko w Niego wierzyli, ale i dla Niego cierpieli,      Dz 5,41; Jk 1,12

30. Tocząc* tę samą walkę, jaką widzieliście we mnie i o jakiej we mnie teraz słyszycie.      Kol 2,1; Hbr 10,32; Obj 2,10

* dosłownie: mając

↑↑

Rozdział 2

1. Jeśli więc jest jakaś zachęta w Chrystusie, jeśli jakaś pociecha miłości, jeśli jakaś wspólnota ducha, jeśli jakieś serdeczne uczucie i miłosierdzie*,

* lub: zlitowanie

2. Dopełnijcie mojej radości, mając* to samo rozumienie, tę samą miłość, jedną duszę i jedno myśląc.      Dz 1,14; Dz 2,46; 1P 3,8

* dosłownie: aby (mieć)

3. Nic nie czyniąc z powodu* próżnej ambicji** lub pustej chwały, ale w pokorze jedni drugich mając za wyższych*** od siebie.

* lub: dla; ** gr.: eris - samolubna ambicja, rywalizacja, czynić coś dla pieniędzy, być najemnikiem; *** lub: jako mający władzę nad sobą

4. Niech* wszyscy mają na uwadze** nie tylko swoje sprawy, ale każdy i sprawy innych.

* gr. tryb rozkazujący; ** gr.: skopeo - patrzeć uważnie, rozważać

5. Ten bowiem sposób myślenia* niech będzie w was, jaki i był w Chrystusie Jezusie,

* gr.: froneo - myśleć, rozumieć, czuć, kierować uwagę na coś

6. Który będąc* w postaci** Bożej, nie uznał za grabież*** być równym Bogu,      J 1,1; 1J 5,7

* gr.: hyparcho - być w swej istocie stałym, bez zmian; ** gr.: morfe - niezmienna forma postaci, natura rzeczy; *** lub: łup - 1Tes 4,17 przypis *

7. Ale ogołocił* samego siebie, przyjął postać** sługi***, stając się podobny ludziom, a w zewnętrznej postaci**** został znaleziony jako człowiek;      Rz 1,3; Rz 8,3; 1Tm 3,16; Hbr 2,14

* dosłownie: uczynił pustym, pozbawił znaczenia; ** gr.: morfe - niezmienna forma postaci, natura rzeczy; *** lub: niewolnika; **** gr.: schema - zew. zmienna forma, postać

8. Sam siebie uniżył, stając się posłusznym* aż do śmierci, i to śmierci na krzyżu.

* gr.: hypekoos - nakłaniający ucha, posłuszny - por. Wj 21,1-6

9. Dlatego też Bóg wywyższył Go ponad wszystko i darował Mu imię, ponad wszelkie imię;      Ps 72,17; Dz 4,10-12

10. Aby na imię Jezusa zginało się każde kolano istot niebiańskich, ziemskich i podziemnych,      Iz 45,23; J 3,20; Rz 10,9; Ef 4,5

11. I aby każdy język wyznawał, że Jezus Chrystus jest Panem ku chwale Boga Ojca.

12. Dlatego, moi umiłowani, tak jak zawsze byliście posłuszni, nie tylko w mojej obecności*, ale teraz daleko więcej podczas mojej nieobecności, z bojaźnią i drżeniem sprawujcie** swoje zbawienie.      J 6,27; Hbr 4,11

* gr.: parousia - obecność, przyjście, uroczysty wjazd do miasta ważnej osobistości wraz z władzami miasta, które wyruszyły dostojnikowi na przeciw - por. gr.: apanthesis z w. 17 przypis **; ** lub: doprowadźcie do końca

13. Bóg bowiem jest Tym, który sprawia* w was i chęć, i wykonywanie* według swojego upodobania.

* gr.: energeo - skutecznie działająca moc

14. Wszystko czyńcie bez szemrania* i powątpiewania**,      Lb 4,27; Ps 106,25; 1Kor 10,10

* lub: cichy pomruk niezadowolenia jako wyraz buntu; ** lub: wahanie, wątpliwość, niepotrzebna dysputa

15. Abyście stali się nienaganni i szczerzy jako dzieci Boga, niewinni wśród rodu wynaturzonego* i przewrotnego**, w którym jesteście widoczni jak światła na świecie,      J 1,12; Rz 8,14

* dosłownie: skrzywionego; ** przekręcać, psuć

16. Zachowując słowa życia ku mojej chlubie* na dzień Chrystusa, że nie na próżno biegłem i nie na próżno się trudziłem.

* gr.: kauchema - radosne uniesienie, chluba, powód do dumy

17. Ale jeżeli i teraz jestem wylany na ofiarę i w służbie waszej wiary, raduję się i współraduję się z wami wszystkimi.      Rz 12,1

18. A tak samo i wy radujcie się i współradujcie się ze mną.

19. I mam nadzieję w Panu Jezusie, że Tymoteusza szybko poślę do was, abym i ja był dobrej myśli, wiedząc o tym, co wśród* was się dzieje.      1Tes 3,2

* gr.: para - obok, u, przy

20. Albowiem nie mam nikogo równie myślącego* jak on, który by się prawdziwie** zatroszczył o to, co was dotyczy.      Kol 4,11

* lub: być równym w duszy, posiadać tę samą wartość; ** szczerze

21. Bo wszyscy szukają swoich spraw, a nie tych spraw, które są Chrystusa Jezusa.

22. A jego doświadczenie* znacie, dlatego że jak dziecko ojcu, razem ze mną służył** dla Ewangelii.      1Kor 4,10; 1Tm 1,2; 2Tm 1,2

* lub: jego wypróbowanie; ** dosłownie: był niewolnikiem

23. Mam więc nadzieję, że go natychmiast do was poślę, jak tylko zobaczę* co się ze mną stanie;

* gr.: aforao - ujrzeć coś z daleka, skupić się na czymś

24. A jestem przekonany* w Panu, że i sam szybko do was przyjdę.      Rz 5,28

* por. Flp 1,25 przypis *

25. Ale uważałem za konieczne posłać do was Epafrodyta, brata i mojego współpracownika i współbojownika*, a waszego posłańca** i sługę*** w mojej potrzebie,

* lub: współtowarzysza broni; ** apostoła; *** gr.: leitourgos - osoba powołana na urząd państw. lub publiczny, sługa króla

26. Ponieważ tęsknił do was wszystkich i martwił się, bo słyszeliście, że zachorował.

27. Bo wprawdzie chorował*, tak że był bliski śmierci; ale Bóg zmiłował się nad nim, a nie tylko nad nim, ale i nade mną, abym nie miał smutku za smutkiem.

* lub: być słabym

28. Dlatego tym pilniej posłałem go, abyście widząc go, ponownie uradowali się, a ja abym miał mniej smutku.

29. Przyjmijcie go więc w Panu z całą radością; a takich ludzi miejcie w poszanowaniu*.      Mt 10,40

* lub: we czci, jako cennych - gr.: entimos

30. Bo z powodu dzieła Chrystusa bliski był śmierci, narażając* duszę swoją na niebezpieczeństwo, aby dopełnić tego, czego w waszej służbie** wobec mnie brakowało.

* lub: nie zważać na swoje życie, postawić wszystko na jedną kartę - ryzykować; ** gr.: leitourgos - osoba powołana na urząd państw. lub publiczny, sługa króla

↑↑

Rozdział 3

1. W końcu, bracia moi, radujcie się w Panu. Pisać wam to samo, z pewnością nie jest dla mnie nużące*, ale dla was jest to zabezpieczeniem.      1Tes 5,16

* gr.: okneros - gnuśny, opieszały, dokuczliwy, nużący

2. Przypatrujcie* się psom**, przypatrujcie się złym pracownikom, przypatrujcie się obrzezywaczom***.      Ga 5,2

* lub: patrzeć uważnie, strzec się; ** tj. ludziom nieczystym, bezwstydnym; *** lub: okaleczeńcom

3. My bowiem jesteśmy obrzezaniem*, my, którzy służymy** w duchu Bogu*** i chlubimy się w Chrystusie Jezusie, a w ciele nie pokładamy ufności.      J 4,4; Rz 2,29

* lub: obrzezani; ** gr.: leitourgos - osoba powołana na urząd państw. lub publiczny, sługa króla; *** gr.: pneumati theo - (dativ) możliwe też - w Duchu Bogu, Duchowi Boga, w Duchu Bożym

4. Chociaż ja mógłbym mieć ufność także w ciele; a jeśli ktoś inny mniema, że może pokładać ufność w ciele, to ja tym bardziej;

5. Obrzezany ósmego dnia, z rodu Izraela, z pokolenia Beniamina, Hebrajczyk z Hebrajczyków, według Prawa faryzeusz,

6. Co do żarliwości* – prześladowca Kościoła, co do sprawiedliwości, opartej na Prawie** – stałem się nienaganny.

* lub: gorliwości; ** por. Rz 2,12 przypis *

7. Ale to, co mi było zyskiem, to z powodu Chrystusa uznałem za szkodę*.      Mt 13,44; Łk 14,26; Dz 27,18

* lub: zniszczenie, stratę

8. Ale istotnie, raczej i wszystko uznaję za szkodę z powodu górującego nad wszystkim poznania Chrystusa Jezusa, mojego Pana, dla którego wszystko straciłem i wszystko uznaję za śmieci*, żeby zyskać Chrystusa,      Iz 53,11; J 17,3; 1Kor 2,2

* gr.: skybalon - w j. potocznym - to, co odrzucone psom, w j. medycznym - kał, gnój

9. I zostać znalezionym w Nim, nie mając własnej sprawiedliwości, która jest z Prawa, ale tę, która jest przez wiarę* Chrystusa, sprawiedliwość z Boga przez** wiarę,      Rz 4,3; 1Kor 1,30

* lub: wierność - Ga 2,16 przypis ***; ** lub: ze względu na wiarę

10. Żeby poznać Go i moc Jego zmartwychwstania i mieć udział* w Jego cierpieniach, będąc kształtowanym** Jego śmiercią,      1P 4,13

* gr.: koinonia - wspólnota - por. Ga 6,6 przypis *; ** gr.: summorfoo - mając kształt tożsamy, otrzymać tę samą postać

11. Obym* w jakiś sposób przeszedł** do powstania z martwych.

* gr.: ei - jeśli, skoro, oby, czy; ** gr.: katantao - przejść do miejsca na drugiej stronie, dojść

12. Nie żebym już posiadł albo już jestem doskonały*; ale dążę** do tego, aby pochwycić, gdyż zostałem pochwycony przez Jezusa Chrystusa.

* gr.: teleos - niemający braków, dojrzały, doprowadzić do końca; ** gr.: dioko - ścigać, biec

13. Bracia, ja nie sądzę o sobie, że pochwyciłem*,

* gr.: katalambano - chwycić na własność, posiąść

14. Ale jedno czynię: zapominam, co za mną i z uporem* sięgam** po to, co przede mną, prę*** do celu, ku nagrodzie pochodzącego z góry powołania Bożego w Chrystusie Jezusie.      Łk 16,16; 1Kor 9,24; Hbr 12,1

* dosłownie: prawdziwie, istotnie; ** lub: pochwycić, owładnąć; *** lub: rozciągać, wyrwać się

15. Ilu nas zatem doskonałych*, tak myślmy; a jeżeli coś inaczej myślicie, i to wam Bóg objawi.      Rz 15,1; 1Kor 2,6; Ga 5,10

* gr.: teleos - niemający braków, dojrzały, doprowadzić do końca

16. Niemniej do czego doszliśmy, w tym postępujmy* według tych samych zasad** i tak samo myślmy***.      Rz 12,6; 1Tes 5,21

* gr.: stoicheo - iść w szeregu - por. Kol 2,20 przypis *; ** lub: kanon, wzór; *** gr.: froneo - myśleć, rozumieć, czuć, kierować uwagę na coś

17. Bądźcie* współnaśladowcami moimi, bracia, i przyglądajcie** się tym, którzy postępują według wzoru***, jaki w nas macie.

* dosłownie: stawajcie się; ** baczyć, uważnie patrzeć; *** gr.: typos - typ

18. Wielu bowiem o których wam często mówiłem, a teraz i z płaczem mówię, postępuje jak wrogowie krzyża Chrystusa;

19. Takich końcem jest zatracenie*, takich bogiem jest brzuch, a chwała ich w hańbie**, oni myślą o rzeczach ziemskich.      2Kor 11,15; Hbr 6,6-8; 2P 2,1

* lub: zguba; ** we wstydzie

20. Nasza bowiem ojczyzna* jest w niebiosach, skąd też oczekujemy Zbawiciela, Pana Jezusa Chrystusa,      Dz 22,28; Ef 2,12; Flp 1,27

* gr.: politeuma - obywatelstwo, państwo, wspólne dobro obywateli

21. Który przekształci poniżone ciało nasze, aby stało się w swej postaci podobne* ciału chwały Jego, według skutecznego działania** Jego mocy, którą też wszystko może sobie podporządkować.

* gr.: summorfoo - mając kształt tożsamy, otrzymać tę samą postać; ** gr.: energeia - skutecznie działająca moc

↑↑

Rozdział 4

1. Dlatego, bracia moi umiłowani i upragnieni*, radości moja i wieńcu** mój, tak stójcie w Panu, umiłowani.      1Tes 2,19; 1P 5,4

* lub: pożądani; ** tj. wieniec zwycięstwa - por. Obj 6,2 przypis *

2. Zachęcam Ewodię i zachęcam Syntychę, aby były jednomyślne* w Panu.      Mk 9,58; Rz 12,6; Ef 4,1-8

* lub: (miały) to samo rozumienie

3. Proszę też i ciebie, prawdziwy* towarzyszu**, pomagaj im, gdyż one dla Ewangelii razem ze mną walczyły wraz z Klemensem, i z pozostałymi moimi współpracownikami, których imiona są w zwoju życia.      Flp 2,20

* gr.: gnesios - prawowity (o dzieciach), autentyczny, rodzimy; ** dosłownie: być we wspólnym jarzmie lub imię własne: Sunzugos

4. Radujcie* się zawsze w Panu; ponownie mówię: Radujcie się.      Mt 5,12; 1P 4,13

* gr.: chairo - radować się ogromnie, cieszyć się, być zadowolonym

5. Łagodność* wasza niech będzie znana wszystkim ludziom; Pan jest blisko**.      Jk 5,7; Obj 22,7; Obj 22,20

* lub: uczciwość, uprzejmość; ** o miejscu lub czasie

6. Nie troszczcie* się o nic, ale w każdej** modlitwie i błaganiu z dziękczynieniem, prośby*** wasze niech są znane Bogu.      Mt 6,25; Łk 18,1; 1P 5,7

* lub: nie martwcie się; ** we wszystkim (w) modlitwie; *** gr.: aitema - petycja, postulat, wymaganie

7. A pokój Boży, który przewyższa wszelki rozum, będzie strzegł* waszych serc i waszych myśli w Chrystusie Jezusie.      Lb 6,26; Rz 5,1; Kol 3,15

* lub: pełnił służbę wartowniczą

8. Na koniec, bracia, co tylko jest prawdziwe, co tylko szlachetne, co tylko sprawiedliwe, co tylko czyste, co tylko miłe*, co tylko chwalebne**, jeśli coś jest cnotą i jeśli coś jest chwałą, o tym rozważajcie***.

* lub: przyjemne; ** godne polecenia; *** zaliczać na czyjś rachunek

9. Czego się też nauczyliście i co przyjęliście*, i słyszeliście, i widzieliście we mnie, to czyńcie, a Bóg pokoju będzie z wami.      1Tes 5,23

* gr.: paralambano - uznać, upewnić się, przyjąć

10. A wielce ucieszyłem się w Panu, że jak niegdyś, tak teraz rozkwitła wasza troska* o mnie; myśleliście już o tym, jednak nie mieliście ku temu sposobności.      Ps 85,6; 2Kor 11,9; Ga 6,6

* dosłownie: myślenie (z troską)

11. Mówię to nie z powodu niedostatku; bo nauczyłem się być samowystarczalny*.

* tj. wystarczająca ilość środków do życia, bez potrzeby wsparcia

12. Umiem być uniżonym*, umiem** i obfitować; wszędzie i we wszystko jestem wtajemniczony, i nasyconym być i głodować, i obfitować i być w niedostatku;      Ef 4,20

* lub: wiem, co to jest skromność; ** wiedzieć, doświadczyć

13. Wszystko mogę* w Tym, który mnie napełnia mocą**, w Chrystusie.      2Kor 3,5; 2Kor 12,9; Ef 6,10

* lub: jestem silny; ** umacnia

14. Jednak dobrze uczyniliście, stając się współuczestnikami mojego ucisku.

15. A wiecie i wy, Filipianie, że na początku głoszenia Ewangelii, gdy wyszedłem z Macedonii, żaden zbór nie stał się wspólnikiem na rachunku rozchodu i przychodu, tylko wy jedyni;      2Kor 11,8; 1Tm 6,18; Hbr 13,16

16. Bo i do Tesalonik raz i drugi posłaliście mi na moje potrzeby*.

* dosłownie: potrzebę - l.poj.

17. Nie, żebym pragnął daru; ale pragnę owocu, rosnącego na waszym rachunku.

18. A odebrałem wszystko i mam nadmiar; jestem zaopatrzony, biorąc od Epafrodyta, co posłaliście, tę wonność kadzidła*, ofiarę godną przyjęcia i bardzo podobającą się Bogu.      J 12,3

* gr.: euodia - słodki zapach, miła woń

19. A Bóg mój wypełni wszelką potrzebę waszą według swojego bogactwa w chwale, w Chrystusie Jezusie.

20. A Bogu i Ojcu naszemu chwała na wieki wieków. Amen.

21. Pozdrówcie każdego świętego w Chrystusie Jezusie. Pozdrawiają was bracia, którzy są ze mną.

22. Pozdrawiają was wszyscy święci, a najbardziej ci z domu Cezara.

23. Łaska Pana naszego Jezusa Chrystusa z wami wszystkimi. Amen.

List apostoła Pawła do Kolosan

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ]

Rozdział 1

1. Paweł, apostoł Jezusa Chrystusa z woli Boga, i Tymoteusz brat,      2Tm 1,1

2. Do świętych i wiernych* braci w Chrystusie Jezusie, którzy są w Kolosach. Łaska wam i pokój od Boga, Ojca naszego i od Pana Jezusa Chrystusa.      Hi 5,1; Hi 15,15; Lb 12,7; Ps 12,1

* gr.: pistos - wierzyć, być godnym zaufania, być wiernym

3. Dziękujemy Bogu i Ojcu Pana naszego Jezusa Chrystusa, zawsze modląc się za was,

4. Bo usłyszeliśmy o waszej wierze w Chrystusie Jezusie i miłości do wszystkich świętych*,      Ga 5,6; 3J 1,3

* gr.: hagios - oddzielony od (świata), poświęcony dla (Boga)

5. Z powodu nadziei, która jest odłożona* dla was w niebiosach, o której wcześniej słyszeliście w słowie prawdy Ewangelii,      Mt 6,19; Rz 10,8; 2Kor 6,7; Ef 1,13

* lub: zachowana

6. Która dotarła* do was, jak i na cały świat i wydaje owoc**, tak jak i wśród*** was, od tego dnia, kiedy usłyszeliście i dogłębnie poznaliście**** łaskę Boga w prawdzie.      Łk 2,40

* gr.: pareimi - dotarła i pozostaje; ** mss Byz: i rośnie; *** lub: w; **** gr.: epiginosko - poznać gruntownie, dokładnie wiedzieć

7. Tak jak i nauczyliście się jej od Epafrasa, umiłowanego współniewolnika* naszego, który jest dla was wiernym sługą** Chrystusa,      1Kor 4,1; Ef 6,21; Flp 2,25

* gr.: sundoulos - J 8,34 przypis *; ** gr.: diakonos

8. Który też oznajmił nam o waszej miłości w duchu.      Rz 5,5; Ga 5,22

9. Dlatego i my, od tego dnia, w którym to usłyszeliśmy, nie przestajemy modlić się za was i prosić, abyście zostali napełnieni dogłębnym poznaniem Jego woli w całej mądrości i w duchowym zrozumieniu*,      Rz 12,2

* gr.: synesis - umiejętność zastosowania zasad w każdej sytuacji życiowej, zdolność pojmowania, umysł

10. Abyście chodzili w sposób godny Pana, dla całkowitego przypodobania się Jemu, przynosząc owoce w każdym dobrym dziele i wzrastając* w dogłębnym poznaniu** Boga.      Oz 6,6; Ef 4,1

* dosłownie: otrzymując wzrost; ** gr.: epignosis - dokładne, pełne poznanie

11. Z całą mocą będąc wzmacniani zgodnie z potęgą* Jego chwały, w** całej wytrwałości i cierpliwości z radością.      2Kor 6,4; Ef 3,16

* gr.: kratos - siła, moc, potęga, potężny czyn; ** lub: ku, do

12. Dziękując* Ojcu, który nas uczynił zdolnymi do uczestniczenia w dziedzictwie świętych w światłości,

* lub: z radością dziękując - z w. 11

13. Który nas wyrwał* z władzy ciemności i przeniósł** do Królestwa Syna swojego umiłowanego.      Ef 5,8; 1P 2,9; 1J 2,8

* gr.: rhyomai - zbawić, ocalić; ** dosłownie: przestawić, deportować

14. W Nim mamy odkupienie* przez Jego krew, odpuszczenie** grzechów,      Dz 20,28; Ef 1,7

* gr.: apolutrosis - wykupienie jeńca lub niewolnika przez złożenie okupu - rzadki termin techniczny; ** lub: uwolnienie, wyzwolenie

15. On jest obrazem niewidzialnego Boga, pierworodnym całego stworzenia,      Hbr 1,3

16. Gdyż w Nim zostało stworzone wszystko w niebiosach i na ziemi, widzialne i niewidzialne, czy to trony, czy to panowania, czy to przywódcy*, czy to władze** – wszystko przez Niego i dla Niego jest stworzone.      J 1,3; Hbr 2,10

* gr.: arche - początek, źródło, władza, przyczyna sprawcza; ** gr.: eksousia - prawo, autorytet, moc

17. A On jest przed wszystkimi* i wszystko w Nim razem zaistniało.      Ps 104,24; J 1,1-2; J 17,5; Dz 17,28; Hbr 1,2-3

* domyślnie: bytami z w. 16

18. On też jest głową ciała, Kościoła*, On jest początkiem, pierworodnym z umarłych, aby sam we wszystkim stał się pierwszy;      Ef 1,22

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zgromadzenie

19. Gdyż Bóg miał upodobanie*, aby w Nim zamieszkała cała pełnia,      Kol 2,9

* lub: zechciał

20. I aby przez Niego ponownie pojednać* ze sobą** wszystko, czyniąc pokój przez krew Jego krzyża; poprzez Niego, to co na ziemi, i to co w niebiosach.      Łk 2,14; J 14,27; 2Kor 5,18

* lub: całkowicie, na nowo pojednać; ** dosłownie: ku Niemu, dla Niego

21. I was, niegdyś będących obcymi i wrogimi w myśleniu na skutek złych czynów, teraz jednak ponownie* pojednał,      Mt 5,24; Rz 5,10

* lub: całkowicie, na nowo pojednać

22. W ciele* przez śmierć ciała** Jego, aby was postawić przy Nim jako świętych i niewinnych, i nienagannych*** przed swoim obliczem****.      Ef 2,15; Hbr 13,21

* gr.: soma - żywe ciało, tkanka, osoba, zwłoki gr.: to somati tes sarkos autou - dosłownie: w ciele ciała Jego - wzmocnienie podkreślające fizyczność ciała Pana w opozycji do idei ciała urojonego, występującego w naukach pragnozy - por. Kol 2,11; ** gr.: sarks - ciało, ciało bez życia, cielesność - zmysłowa natura; *** lub: bez zarzutu; **** wobec Niego

23. Jeśli* rzeczywiście trwacie w wierze będąc ugruntowani i mocni, i nieporuszeni z powodu nadziei Ewangelii, którą słyszeliście, a która została ogłoszona** całemu stworzeniu pod niebem, której ja, Paweł, stałem się sługą.

* lub: o ile tylko; ** tj. ogłaszać publicznie jak herold

24. Raduję się teraz w moich cierpieniach za was i dopełniam w swoim ciele* niedostatki ucisków Chrystusa, za ciało** Jego, którym jest Kościół;      Mt 5,11; Ef 1,22; Ef 5,23

* gr.: sarks - ciało, ciało bez życia, cielesność - zmysłowa natura; ** gr.: soma - żywe ciało, tkanka, osoba, zwłoki

25. Którego stałem się sługą według zarządzenia Boga, które zostało mi dane, aby wobec was* wypełnić Słowo Boże,      Rz 15,15; 1Kor 9,17; Ef 3,2

* lub: dla was, abym wypełnił

26. Tajemnicę, która ukryta jest od wieków i pokoleń, teraz natomiast, została ukazana* Jego świętym,      Rz 11,25

* dosłownie: znana, widoczna

27. Im to Bóg zechciał oznajmić*, jakie jest między poganami bogactwo chwały tej tajemnicy, którą jest Chrystus w was, nadzieja chwały.      1Kor 4,14

* gr.: gnoridzo - dać poznać, oznajmić, posiadać gruntowną wiedzę

28. Jego my głosimy, napominając* każdego człowieka i nauczając każdego człowieka z całą mądrością, abyśmy mogli postawić przy Nim każdego człowieka jako doskonałego** w Chrystusie Jezusie;      Jr 6,10; Ef 3,8

* gr.: noutheteo - kłaść do rozumu - 1Tes 5,12 przypis ***; ** dojrzałego

29. Nad tym też się trudzę, walcząc zgodnie* z Jego skutecznym działaniem**, działającym*** we mnie z mocą.      2Kor 5,9

* lub: według; ** gr.: energeia - skutecznie działająca moc; *** gr.: energeo

↑↑

Rozdział 2

1. Albowiem chcę, abyście wiedzieli, jak wielką walkę* staczam** o was i o tych, którzy są w Laodycei, i o tych licznych, którzy nie widzieli mojego oblicza*** w ciele;      Flp 1,30; Hbr 5,7

* agon - walka, bitwa, zmaganie por. gr. agonia w Łk 22,44; ** dosłownie: mam; *** idiom: nie poznali osobiście

2. Aby ich serca doznały zachęty*, a oni zespoleni ze sobą w miłości, dążyli ku całemu bogactwu pełni zrozumienia*, ku dogłębnemu poznaniu** tajemnicy Boga i Ojca, i Chrystusa,      Iz 32,17; 1Tm 3,16; 1J 5,7

* lub: zostały pocieszone; ** gr.: epignosis - dokładne, pełne poznanie

3. W którym* ukryte są wszystkie skarby mądrości i poznania.

* lub: w której (tj. tajemnicy)

4. A to mówię, aby was ktoś nie zwodził podstępnym dowodzeniem*.      Rz 16,18; Ef 4,14

* gr.: pithanologia - siła perswazji pokrętnych argumentów

5. Bo chociaż ciałem jestem nieobecny, ale duchem jestem z wami, radując się i widząc ład* wasz i niewzruszoność** waszej wiary w Chrystusa. ***

* gr.: taksis - szereg wojska, układ, porządek, ład, ranga; ** gr.: stereoma - bastion, zwarty niewzruszony szyk; *** gr.: taksis i stereoma - słowa używane w terminologii wojskowej

6. Jak więc przyjęliście Chrystusa Jezusa, Pana, tak w Nim chodźcie,      Hbr 3,14; 1J 5,20

7. Jako ci, którzy są zakorzenieni i są budowani na* Nim, i są utwierdzani w wierze, tak jak zostaliście nauczeni, obfitując** w niej z dziękczynieniem***.      Ps 1,3; Iz 61,3

* lub: w Nim; ** lub: przekroczyć miarę, przewyższać; *** gr.: eucharistia - wdzięczność, dziękczynienie, podziękowanie

8. Uważajcie*, aby was ktoś nie prowadził jako swój łup** dzięki filozofii i próżnemu oszustwu, opartemu na*** ludzkiej tradycji i elementarnych**** zasadach tego świata*****, a nie na*** Chrystusie;      Ef 5,6; 1Tm 6,20

* gr.: blepo - widzieć, patrzeć, baczyć; ** tj. uprowadzić jako jeńca; *** gr.: kata - według, na, zgodnie; **** gr.: stoicheion - element zasady, ciąg liter, pierwiastek, żywioł w filoz. gr. elementy świata - ziemia, powietrze, woda, ogień; ***** gr.: kosmos - układ, porządek, świat, wszechświat - por. J 8,23 przypis *

9. Gdyż w Nim mieszka cieleśnie* cała pełnia boskości.      J 1,14; 1Tm 3,16

* gr.: somatikos - dotyczy fizycznego ciała

10. I jesteście w Nim napełnieni*; On jest głową wszelkiej zwierzchności i władzy,

* gr.: pleroo - sprawić obfitość, napełnić, wypełnić aż do przelania

11. I w Nim zostaliście obrzezani obrzezaniem, nie uczynionym ręką w zewleczeniu doczesnego ciała*, ale w zewleczeniu ciała** grzechów*** w obrzezaniu Chrystusa,      Pwt 10,16; Jr 4,4; Flp 3,3

* gr.: soma - żywe ciało, tkanka, osoba, zwłoki; ** gr.: sarks - ciało, ciało bez życia, cielesność - zmysłowa natura; *** gr.: somatos ton hamartion tes sarko - por. Kol 1,11 przypis *

12. Pogrzebani będąc wraz z Nim w chrzcie; w którym też zostaliście współwzbudzeni przez* wiarę w moc** Boga, który Go wzbudził z martwych.      Dz 1,5; Ga 3,27; Ef 4,5

* lub: z powodu; ** gr.: energeia - skutecznie działająca moc, działanie

13. I was, będących martwymi w upadkach i w nieobrzezaniu waszego ciała*, razem z Nim ożywił, darując** wam wszystkie upadki,      Ps 32,1; Łk 9,60; Rz 4,7; 2Kor 5,14; 1Tm 5,6

* gr.: sarks - ciało, ciało bez życia, cielesność - zmysłowa natura; ** lub: przebaczyć, okazać łaskę

14. Wymazał obciążający nas zapis* dłużny, wynikający z ustaw**, który był przeciwko nam i usunął go ze środka***, przybijając go gwoździem do krzyża;      Ps 51,1; Ps 51,9; Iz 43,25

* gr.: cheirografon - ręcznie podpisane zobowiązanie dłużne; ** gr.: dogma - wymagania, opinia, przekonania, nauka; *** lub: usunął spod ręki, odwołał z wokandy, unieważnił - być może latynizm gr. zwrotu - „ek mesou” - ze środka - 2Tes 2,7 przypis **

15. Rozbroił* zwierzchności i władze, publicznie** wystawiając je na pokaz i Bóg w Nim powlókł je w triumfalnym*** marszu zwycięstwa.      1Kor 15,57

* lub: obdarł, pozbawił godności - por. Kol 3,9 przypis *; ** otwarcie, śmiało, wystawić pod pręgierz, na urągowisko; *** obraz rzymskiego dowódcy wkraczającego do Rzymu i prowadzącego w swym orszaku skutych jeńców

16. Niech więc was nikt nie sądzi z powodu pokarmu albo napoju, albo w sprawie święta, albo nowiu księżyca, albo szabatów,

17. To są cienie tego, co ma nastąpić; rzeczywiste natomiast jest ciało Chrystusa.

18. Niech was nikt nie pozbawia nagrody zwycięstwa*, kto ma upodobanie w uniżaniu się, kulcie aniołów i w tajemniczych doznaniach**, dając się bezpodstawnie nadymać przez swój cielesny sposób myślenia,      Mt 24,4

* gr.: katabrabeuo - sędzia pozbawiający nagrody, pozbawić zbawienia; ** lub: wnikając w to, co ujrzał, widząc w tajemnicy

19. A nie trzyma się głowy, z której całe ciało jest zaopatrywane i spajane stawami i ścięgnami, rosnąc wzrostem Boga.      Ef 4,16

20. Jeśli więc umarliście z Chrystusem dla elementarnych* zasad tego świata, dlaczego jeszcze, jak żyjący w świecie, jesteście poddani nakazom:      Rz 6,2; 2Kor 4,4; Ef 6,12

* gr.: stoicheion - element zasady, ciąg liter, pierwiastek, żywioł w filoz. gr. elementy świata - ziemia, powietrze, woda, ogień

21. Nie dotykaj, nie skosztuj, nie zetknij się;

22. To wszystko jest przeznaczone na zniszczenie przez używanie, zgodnie z przykazaniami i naukami ludzi.      Mt 16,12; 1Tm 4,1

23. Które mają wprawdzie pozór* mądrości w samowolnej formie kultu religijnego** i w poniżaniu się, i w nieoszczędzaniu ciała***, ale nie mają żadnej wartości, służą tylko do zaspakajania ciała****.      Mt 15,3; Ga 6,12; Kol 2,8

* dosłownie: słowo, zasada - gr.: logos; ** tj. wielbienie Boga oparte na indywidualnym upodobaniu lub asceza; *** gr.: soma - żywe ciało, tkanka, osoba, zwłoki; **** gr.: sarks - ciało, ciało bez życia, cielesność - zmysłowa natura, tu: o zaspakajaniu cielesnej natury

↑↑

Rozdział 3

1. Jeśli więc zostaliście wzbudzeni z Chrystusem, szukajcie tego, co w górze, gdzie jest Chrystus, siedzący po prawicy Boga.      Ps 110,1; Mt 6,33; Rz 6,4; Kol 2,12

2. Myślcie* o tym, co w górze, nie o tym, co na ziemi.      1Krn 22,19; Mt 6,19; 1J 2,15

* gr.: froneo - myśleć, rozumieć, czuć, kierować uwagę na coś

3. Umarliście bowiem, a życie wasze jest ukryte z Chrystusem w Bogu.      Flp 1,23

4. Ale gdy się Chrystus, życie nasze, ukaże*, wtedy i wy razem z Nim zostaniecie ukazani w chwale.      Ps 17,15; 2Tm 4,8; 1J 3,2

* gr.: faneroo - stać się widocznym, okazać się, uczynić jawnym

5. Przyprowadźcie więc do śmierci* to, co w waszych członkach jest ziemskie**: nierząd, nieczystość, namiętność***, złą pożądliwość i chciwość****, która jest bałwochwalstwem,      Iz 52,1; Rz 8,13; Ga 5,24

* lub: uśmierćcie, zadajcie śmierć; ** dosłownie: członki wasze na ziemi; *** lub: zmysłowość; **** zachłanność

6. Z ich to powodu przychodzi gniew Boży na synów opornych*,      J 3,36; Rz 1,18; Ef 5,6; Obj 14,10

* lub: uporczywy opór, bunt - por. Ef 2,2 przypis ****

7. W których i wy dawniej postępowaliście*, gdy w nich** żyliście.

* por. Ef 4,1 przypis *; ** lub: wśród tego

8. Teraz więc i wy złóżcie* z siebie to wszystko: gniew, zapalczywość**, złość, bluźnierstwo, haniebną*** mowę z ust waszych.

* dosłownie: zdjąć jak ubranie; ** lub: wzburzenie, szał; *** sprośną

9. Nie bądźcie fałszywi* jedni wobec drugich, skoro zdarliście** z siebie starego człowieka razem z jego postępkami***,      Rz 6,6; Ef 4,22

* gr.: pseudomai - kłamać, rozmyślnie mówić fałszywe słowa; ** lub: całkowicie odsunąć od siebie, rozbrajać; *** dokonaniami

10. A przyoblekliście się w nowego, który jest odnawiany ku dogłębnemu poznaniu* na obraz Tego, który go stworzył;      2Kor 4,6; Ga 6,15; Ef 2,15; Ef 4,24

* gr.: epignosis - dokładne, pełne poznanie

11. Gdzie nie ma Greka ani Żyda, obrzezania ani nieobrzezania, barbarzyńcy*, Scyty**, niewolnika, wolnego; ale wszystkim i we wszystkich – Chrystus.

* tj. nie mówiący po grecku, obcy; ** tj. mieszkaniec krajów na płn. od M. Czarnego - synonim wszelkiego zła, grubiaństwa i okrucieństwa akceptacja Scyty jako będącego w Chrystusie, to dla ówczesnych Greków myśl rewolucyjna

12. Dlatego więc przyobleczcie się jako wybrani Boży, święci i umiłowani, w litościwe wnętrze*, dobroć, pokorę, łagodność, cierpliwość,

* tu: w l. mn. - gr.: splanchnon - wnętrze, serce, jelita w przenośni - serdeczne współczucie, głębokie uczucie wewnętrzne

13. Znosząc jedni drugich i darowując* sobie wzajemnie, jeśli miałby ktoś przeciwko komuś skargę**; jak Chrystus wam darował*, tak i wy.      Mt 18,21; Rz 15,1; 2Kor 2,10; Ef 4,32

* lub: przebaczyć, być łaskawym; ** mieć zarzut przeciw komuś

14. A na to wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią* doskonałości**.      Jr 43,12; Rz 12,18; Kol 2,2

* lub: spójnią; ** dojrzałości

15. A w sercach waszych niech rządzi pokój Boży, do którego zostaliście powołani w jednym ciele; i bądźcie wdzięczni.      Iz 26,3

16. Słowo Chrystusa niech mieszka w was obficie; we wszelkiej mądrości, nauczajcie i napominajcie* się wzajemnie** przez psalmy i hymny, i pieśni duchowe, z wdzięcznością śpiewajcie w sercach waszych Panu.      J 5,39; Ef 5,19; Hbr 4,12

* dosłownie: kłaść do rozumu - por. 1Tes 5,12 przypis ***; ** gr.: heautou - sam, siebie samego - tu: w l.mn. - wzajemnie

17. I wszystko, cokolwiek czynilibyście w słowie albo w czynie, wszystko czyńcie w imieniu Pana Jezusa, dziękując Bogu i Ojcu przez* Niego.      Pwt 18,5; Prz 3,6; Rz 14,6

* lub: z powodu

18. Żony, bądźcie uległe* swoim mężom, jak przystoi w Panu.      Rdz 3,16; 1Kor 14,34; Ef 5,22

* gr.: hypotasso - postawić pod, być uległym, poddanym

19. Mężowie, miłujcie swoje żony i nie odnoście się wobec nich z goryczą*.      Ef 5,25; 1P 3,7

* gr.: pikraino - być rozgoryczonym, rozdrażnionym, przykrym

20. Dzieci, bądźcie posłuszne* rodzicom we wszystkim; to bowiem bardzo podoba się Panu.      Rdz 28,7; Ml 1,6; Mt 15,4; Ef 6,1

* gr.: hypakouo - słuchać, ulegać czyjeś woli, być posłusznym

21. Ojcowie, nie pobudzajcie do gniewu* swoich dzieci, aby nie upadały na duchu.      Ps 103,13; Ef 6,4; Hbr 12,5

* lub: rozjątrzać, drażnić

22. Słudzy*, bądźcie posłuszni we wszystkim tym, którzy są panami waszymi według ciała, nie służąc na pokaz** jak ci, którzy chcą podobać się ludziom, ale w prostocie*** serca, bojąc się Boga.      Ef 6,5; 1Tm 6,1; 1P 2,18

* lub: niewolnicy; ** dla oka; *** szczerości, otwartości - 2Kor 11,3 przypis ***

23. A wszystko, cokolwiek byście czynili, wykonujcie* z głębi duszy, jak dla Pana, a nie dla ludzi,

* lub: trudzić się, pracować, przeprowadzać

24. Wiedząc, że od Pana otrzymacie z powrotem zapłatę dziedzictwa; albowiem Chrystusowi Panu służycie*.

* lub: bądźcie niewolnikami

25. A ten, kto czyni niesprawiedliwość, odbierze niesprawiedliwość, tę którą uczynił; A Pan nie jest stronniczy*.      Pwt 10,17; 2Kor 5,10

* lub: nie ma względu na osobę - dosłownie: brać według twarzy

↑↑

Rozdział 4

1. Panowie, okazujcie sługom* sprawiedliwość i równość**, wiedząc, że i wy macie Pana w niebiosach.      Kpł 19,13; Ml 3,5; Jk 5,4

* gr.: doulois - por. Kol 4,12 przypis **; ** gr.: isotes - bezstronność, równość co do warunków i proporcji

2. Trwajcie niezłomnie* w modlitwie, czuwając w niej z dziękczynieniem,

* gr.: proskartereo - trwać przy kimś, gotowość, wytrwałość

3. Modląc się równocześnie i za nas, aby Bóg otworzył nam drzwi dla Słowa, byśmy mówili o tajemnicy Chrystusa, z powodu której jestem też związany,      1Kor 16,9; 2Tes 3,1

4. Abym ją ujawnił*, tak jak mi mówić należy**.      Mt 10,26-27; 1Kor 2,4-5; Ef 6,20

* gr.: faneroo - ujawnić to, co było zakryte, ukazać publicznie; ** gr.: dei - jest konieczne, trzeba, należy, przystoi

5. Postępujcie z mądrością wobec tych, którzy są z zewnątrz, czas wykupując*.      Rz 6,19; Ef 5,16

* lub: ocalić od straty, wykorzystać chwilę, LXX - zyskiwać na czasie - Dn 2,8

6. Słowo wasze niech zawsze będzie łaskawe*, przyprawione solą, abyście wiedzieli, jak trzeba odpowiadać każdemu z osobna**.      Ps 37,30; Mt 5,13; 1P 3,15

* dosłownie: w łasce, w życzliwości, w uprzejmości; ** dosłownie: każdemu jednemu

7. Wszystko, co mnie dotyczy, oznajmi wam Tychikus, brat umiłowany i wierny sługa, i współniewolnik w Panu,

8. Którego posłałem do was po to właśnie*, abym poznał, co z wami się dzieje i by pocieszył** wasze serca,

* dosłownie: po to samo; ** lub: zachęcił

9. Razem z Onezymem, wiernym* i umiłowanym bratem, który jest spośród** was; ci oznajmią wam wszystko, co się tutaj dzieje.      1Kor 4,17; Ef 6,21

* lub: godnym zaufania; ** z was

10. Pozdrawia was Arystarch, współwięzień mój, i Marek, kuzyn* Barnaby, odnośnie którego otrzymaliście polecenia**: Jeśli przyjdzie do was, przyjmijcie go,      Dz 15,37; 2Tm 4,11

* gr.: anepsios - kuzyn - por. gr.: adelfos - brat - 1Kor 9,5 przypis *; ** gr.: entole - rozkaz, nakaz, polecenie

11. I Jezus, nazwany Justem, będący spośród obrzezanych; ci są jedynymi współpracownikami moimi dla Królestwa Bożego, którzy stali się dla mnie pociechą*.

* gr.: paregoria - uśmierzenie, ulga, ukojenie, pociecha

12. Pozdrawia was Epafras, który jest z* was, sługa** Chrystusa, zawsze walczący*** za was w modlitwach, abyście zostali postawieni jako doskonali**** i pełni***** w całej woli Bożej.      Ga 1,10; Flp 1,23; Kol 1,7

* dosłownie: ho ek - ten, z lub pośród; ** gr.: doulos - niewolnik, w myśli hebr. - sługa - por. Wj 21,1-6; *** zmagać się, prowadzić bój; **** lub: dojrzali; ***** wypełnieni

13. Wystawiam mu bowiem świadectwo, że ma wielką gorliwość o was i o tych, którzy są w Laodycei i w Hierapolis*.      Rz 10,2

* Kolosy, Laodyceia i Hierapolis - miasta leżące obok siebie

14. Pozdrawia* was Łukasz, lekarz umiłowany, i Demas.      2Tm 4,10

* gr.: aspadzomai - przyjąć z radością, dobrze życzyć

15. Pozdrówcie braci w Laodycei i Nymfasa, i zbór*, który jest w jego domu.      1Kor 6,19

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zgromadzenie

16. A gdy ten list będzie u was odczytany, sprawcie też, aby został odczytany i w zborze Laodycejczyków; a ten z Laodycei, abyście i wy odczytali*.

* gr.: anaginosko - czytać, uznawać

17. A powiedzcie Archipowi: Bacz*, abyś wypełnił służbę, którą przyjąłeś w Panu.      1Tes 1,1; 1Tes 5,27

* gr.: blepo - baczyć, widzieć, patrzeć uważnie

18. Pozdrowienie moją, Pawła, ręką dopisane. Pamiętajcie* o moich więzach. Łaska z wami. Amen.

* lub: wspomnijcie

Pierwszy list apostoła Pawła do Tesaloniczan

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ]

Rozdział 1

1. Paweł i Sylwan, i Tymoteusz do zboru* Tesaloniczan w Bogu Ojcu i w Panu Jezusie Chrystusie. Łaska wam i pokój od Boga, Ojca naszego i Pana Jezusa Chrystusa.      J 6,27; Kol 4,16; Obj 3,14

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zgromadzenie, zebranie publiczne

2. Dziękujemy Bogu zawsze za was wszystkich, gdy wspominamy* was w naszych modlitwach.

* dosłownie: czynimy wspomnienie (o) was

3. Nieustannie przypominając* sobie o dziele waszej wiary i o trudzie** miłości, i o wytrwałości w nadziei co do Pana naszego Jezusa Chrystusa, przed Bogiem i Ojcem naszym,      J 6,21; 2Tes 1,11; Hbr 6,10

* lub: przywodząc na pamięć; ** gr.: kopos - ciężka praca połączona z uciskiem i mozołem

4. Wiedząc, bracia umiłowani przez Boga*, o wybraniu waszym,      Rz 8,28; Rz 9,11; Kol 3,2

* lub: przez Boga (jest) wybranie wasze

5. Że nasza Ewangelia zaistniała* w was nie tylko w Słowie, ale i w mocy, i w Duchu Świętym, i w wielkiej całkowitej pewności**, jak wiecie, jakimi staliśmy się pośród was ze względu na was.      Rz 1,16; 2Kor 4,3; 2Tm 1,8

* gr.: ginomai - stawać się, zdarzać się, dokonywać się, urodzić się; ** gr.: pleroforia - pełnia, cała pełnia, absolutne przeświadczenie

6. A wy staliście się naśladowcami naszymi i Pana, przyjmując* Słowo w wielkim ucisku, z radością Ducha Świętego,      1Kor 11,1; 1Tes 2,14

* gr.: dechomai - przyjąć radośnie, być ugoszczonym

7. Tak, że wy staliście się wzorem* dla wszystkich wierzących w Macedonii i w Achai.

* tu: w l.mn. - gr.: wzór, obraz, odcisk po uderzeniu, postać

8. Bowiem od was rozbrzmiało Słowo Pana nie tylko w Macedonii i w Achai, ale i w każdym miejscu rozeszła się wasza wiara w Boga, tak że nie mamy potrzeby o tym* mówić,

* gr.: tis - coś, pewien, jakiś

9. Sami bowiem o nas oznajmiają, jak szerokie mieliśmy wejście* do was i jak nawróciliście się od bożków do Boga, aby służyć Bogu żywemu** i prawdziwemu,      Dz 14,15; Ga 4,8

* por. 1Tes 2,1 przypis *; ** dosłownie: żyjącemu

10. I oczekiwać* Syna Jego z niebios, którego wzbudził z martwych, Jezusa, który nas wyrywa od nadchodzącego gniewu.

* gr.: anameno - czekać na kogoś (domyślnie cierpliwie i ufnie)

↑↑

Rozdział 2

1. Albowiem sami wiecie, bracia, że przyjście* nasze do was nie było daremne;

* gr.: eisodos - miejsce przez które się wchodzi, stąd: przybycie

2. Ale chociaż i przedtem, jak wiecie, cierpieliśmy i doznaliśmy zniewag w Filippi, jednak śmiało* w Bogu naszym powiedzieliśmy u was Ewangelię Bożą w wielkim boju**.      Dz 16,19-40; Rz 1,15; Rz 10,15

* lub: z odwagą, otwarcie; ** gr.: agon - ciężki bój, walka, zmaganie w zawodach sportowych

3. Albowiem wezwanie* nasze nie wypływa z błędu** ani z nieczystości, ani nie kryje w sobie podstępu***,

* lub: zachęta; ** gr.: plane - błąd życiowy, moralny, fałszywe zasady; *** gr.: dolos - od: wabić

4. Ale jak zostaliśmy wypróbowani* przez Boga, aby została nam powierzona** Ewangelia, tak mówimy, nie aby podobać się ludziom, ale Bogu, który poddaje próbie* nasze serca.      1Kor 7,5; Ga 2,7; Ef 3,8

* lub: doświadczyć, badać zdatność do użycia, wypróbować; ** dosłownie: mieć powierzoną

5. Bo jak wiecie, nigdy* nie byliśmy u was ze słowem pochlebstwa ani pod pozorem chciwości**; Bóg jest tego świadkiem.      Ga 1,20

* gr.: pote - kiedyś, wcześniej z gr. oute - nigdy; ** gr.: pleonexia - butna chciwość, bezprawna żądza posiadania

6. Ani nie szukamy chwały od ludzi, ani od was, ani od innych, choć jako apostołowie Chrystusa możemy być w poważaniu*;      2Kor 13,10

* lub: mieć znaczenie, wagę, wpływ, być ciężarem

7. Ale byliśmy łagodni pośród was, jak karmicielka* pielęgnująca swoje dzieci.      Iz 49,23; J 21,15; Ga 5,22

* lub: niańka, piastunka, mamka

8. Tak przywiązaliśmy* się do was, że byliśmy gotowi przekazać wam nie tylko Ewangelię Bożą, ale i własne dusze, ponieważ staliście się dla nas umiłowani.      Jr 13,17; Rz 9,3

* gr.: himeiromai - pragnąć, tęsknić zwłaszcza z miłości

9. Albowiem pamiętacie, bracia, trud* nasz i mozół, gdyż pracując nocą i dniem, aby nikogo z was nie obciążyć, ogłosiliśmy wam** Ewangelię Bożą.      Dz 20,34; 2Tes 3,7

* gr.: kopos - ciężka praca - por. 1Tes 1,3 przypis **; ** dosłownie: przed wami

10. Wy jesteście świadkami i Bóg, jak święcie* i sprawiedliwie, i bez nagany** postępowaliśmy pośród was wierzących.      1Tm 3,2

* gr.: hosios - religijna i moralna postawa - pobożność, świętość; ** gr.: amemptos - nie dając podstaw do nagany, nieskazitelnie

11. I jak wiecie, że każdego* z was, jak ojciec swoje dzieci, zachęcaliśmy** i pocieszaliśmy***,      1Kor 4,14; 1Tm 6,2; Tt 2,6

* dosłownie: każdego jednego; ** lub: dodać odwagi, pobudzić, wezwać do; *** nabrać otuchy

12. I świadczyliśmy wam, abyście chodzili w sposób godny Boga, który was powołuje do swojego Królestwa i do chwały.      Kol 1,10

13. Dlatego i my, nieustannie dziękujemy Bogu, że przyjmując od nas Słowo wieści* o Bogu, przyjęliście je, nie jako słowo ludzkie, ale tak jak jest naprawdę, jako Słowo Boga, który** i w was wierzących skutecznie działa.      Dz 8,14

* lub: relacji, wiadomości; ** który (Bóg)

14. Wy bowiem, bracia, staliście się naśladowcami zborów Boga, które są w Judei, w Chrystusie Jezusie; gdyż i wy tak samo cierpieliście od swoich rodaków, tak jak oni od Judejczyków*,      Rz 16,16; 2Kor 11,28

* tj. mieszkańców Judei lub Żydów jako narodu

15. Którzy i Pana Jezusa, i swoich własnych proroków zabili i nas prześladowali, i Bogu się nie podobają, i wszystkim ludziom są przeciwni,      Jr 2,30; Mt 23,31; Dz 7,52; Dz 12,3

16. Przeszkadzają nam mówić do pogan, aby i oni zostali zbawieni, by przez to dopełnić miary swoich grzechów; na zawsze* nadszedł** bowiem na nich gniew aż do końca***.

* gr.: pantote - zawsze, wciąż; ** czas przeszły dokonany - por. 1Tes 4,15 przypis **; *** telos - koniec, rezultat, wypełnienie, stąd: aż spełnił się gniew lub: ostatecznie spadł na nich gniew - przypuszczalnie jako wydarzenie historyczne

17. Lecz my, bracia, będąc odłączeni od was na chwilę* obliczem, ale nie sercem, tym bardziej** z wielkim pragnieniem wykazaliśmy gorliwość***, by ujrzeć wasze oblicze.

* dosłownie: na czas godziny; ** lub: obficiej; *** staraliśmy się

18. Dlatego chcieliśmy, zwłaszcza ja, Paweł, przyjść do was i raz i drugi; ale przeszkodził nam szatan.      Dn 10,12; Za 3,1; 2Kor 11,12

19. Kto bowiem jest naszą nadzieją czy radością, czy wieńcem przynoszącym chlubę*? Czyż nie i wy przed Panem naszym Jezusem Chrystusem w chwili Jego przyjścia**?

* gr.: kauchema - radosne uniesienie, chluba, powód do dumy; ** gr.: parousia - obecność, przyjście, uroczysty wjazd do miasta ważnej osobistości wraz z władzami miasta, które wyruszyły dostojnikowi na przeciw - por. gr.: apanthesis z w. 17 przypis **

20. Wy bowiem jesteście naszą chwałą* i radością.

* gr.: doksa - chwała, majestat, blask, splendor

↑↑

Rozdział 3

1. Dlatego też, nie mogąc już dłużej tego znosić*, postanowiliśmy pozostać sami w Atenach,

* lub: wytrzymać, cierpieć, powstrzymywać

2. I posłaliśmy Tymoteusza, naszego brata i sługę Bożego, i naszego współpracownika w Ewangelii Chrystusa, aby was utwierdził* i zachęcił w** waszej wierze,      Dz 16,1; 2Kor 1,19

* lub: postawić mocno, przytwierdzić; ** co do, odnośnie

3. By nikt nie zachwiał się w tych uciskach; sami bowiem wiecie, że do* tego jesteśmy przeznaczeni**.      1Kor 4,9; 2Tm 3,12; 1P 2,21

* lub: na to; ** gr.: keimai - przeznaczyć do czegoś, położyć, wyznaczyć

4. Gdy byliśmy bowiem u was, zapowiadaliśmy wam, że mamy być uciskani, i co też, jak wiecie, się stało.

5. Dlatego i ja, nie mogąc już więcej tego znosić, posłałem, aby dowiedzieć się o waszej wierze, czy czasem nie skusił* was, ten który kusi* i czy nasz trud nie stał się daremny.      Mt 4,3; 2Kor 2,11; 2Kor 11,23; Jk 1,13

* gr.: peiradzo - poddawać próbie, doświadczać, kusić

6. Lecz teraz, gdy Tymoteusz przyszedł od was do nas i opowiedział nam radosną nowinę* o waszej wierze i o miłości, i że nas zawsze dobrze wspominacie, pragnąc nas zobaczyć, tak jak i my was,

* gr.: euangelidzo - ogłaszać dobrą nowinę

7. Przez to zostaliśmy zachęceni przez was, bracia, w każdym naszym utrapieniu i potrzebie, przez* waszą wiarę;

* lub: z powodu

8. Bo teraz żyjemy, jeśli* wy trwacie** w Panu.      Flp 4,1

* lub: kiedy; ** dosłownie: byście trwali - tryb przypuszczający

9. Albowiem jakie dziękczynienie możemy oddać Bogu w zamian za was, za całą radość której doznajemy* z powodu was przed naszym Bogiem?

* dosłownie: radujemy się, cieszymy

10. Nocą i dniem bardzo usilnie* modląc się, abyśmy zobaczyli wasze oblicze i uzupełnili** braki waszej wiary.      Łk 2,37; 1Tm 5,5; 2Tm 1,3

* lub: ponad wszelką miarę; ** naprawić, udoskonalić, przywrócić na właściwe miejsce - określenie medyczne - por. Ga 6,1 przypis *

11. A sam Bóg i Ojciec nasz, i Pan nasz Jezus Chrystus oby* wyprostował drogę naszą do was.      Flp 4,20; 2Tes 2,16

* tryb życzący

12. A Pan oby was* jeszcze bardziej napełnił miłością i uczynił w niej obfitującymi** do siebie nawzajem i do wszystkich, tak jak i my do was jesteśmy,      Mt 7,12; 2P 1,7

* tryb życzący; ** lub: mieć ponad miarę, być zaopatrzonym

13. Aby* utwierdzić wasze serca jako nienaganne w świętości przed Bogiem i Ojcem naszym, na** przyjście*** Pana naszego Jezusa Chrystusa ze wszystkimi Jego świętymi.

* gr.: eis - ku, do, na; ** gr.: en - na, w, przy, z, do; *** gr.: parousia

↑↑

Rozdział 4

1. W końcu więc, bracia, prosimy* was i zachęcamy w Panu Jezusie, tak jak przyjęliście od nas, jak macie postępować i podobać** się Bogu, abyście tym więcej obfitowali;      Rz 8,8; Kol 2,6

* gr.: erotao - błagać, prosić, upraszać, pytać; ** gr.: aresko - zadowolić, dostosować się do pragnień

2. Gdyż wiecie, jakie daliśmy wam rozkazy* za sprawą** Pana Jezusa.      1Kor 9,21; 2Tes 3,6

* lub: polecenia, nakazy - termin wojskowy; ** gr.: dia - przez, z powodu

3. To jest bowiem wola Boża, wasze uświęcenie*, żebyście powstrzymywali się od nierządu**;      Mt 12,50; J 17,7; 1Tes 5,18

* gr.: hagiasmos - oddzielony dla oddania się temu, co święte; ** gr.: porneia - rozwiązłość seksualna, prostytucja, perwersja

4. Aby każdy z was umiał utrzymywać* swoje naczynie** w świętości i czci;      2Tm 2,20

* gr.: ktaomai - zyskiwać, posiadać, nabyć, mieć, zapewnić; ** może odnosić się do ciała żony lub własnego ciała - 1P 3,7

5. Nie w namiętności* żądzy, tak jak poganie**, nieznający Boga.      Rz 1,24-26; Kol 3,5

* gr.: pathos - zepsute namiętności, niegodziwa zmysłowość; ** lub: narody - gr.: ethnos - naród, grupa etniczna, nie-Żydzi

6. Aby nikt nie wykraczał* przeciwko swojemu bratu i w tej sprawie go nie oszukiwał; bo PAN jest mścicielem** tego wszystkiego, tak jak wam wcześniej zapowiedzieliśmy i zaświadczyliśmy.      Prz 22,22; Jr 7,6; Jk 2,6

* lub: górować nad kimś, wykroczyć przeciw komuś; ** gr.: ekidikos - wymierzający sprawiedliwość, mściciel

7. Bóg bowiem nie powołał nas do nieczystości, ale do uświęcenia.      Hbr 12,14; 1P 1,14

8. Zatem kto to odrzuca, odrzuca nie człowieka, ale Boga, który też dał nam* swojego Ducha Świętego.      Łk 10,6; J 14,26; J 20,22; Dz 8,15; Ef 4,30

* gr.: eis hemas - w nas, dla nas, do was

9. Natomiast o miłości braterskiej* nie mamy potrzeby wam pisać; bo wy sami jesteście przez Boga nauczeni, abyście miłowali** jedni drugich.      J 15,12-17

* gr.: filadelfia - miłość braterska; ** gr.: agapao - por. J 21,15 przypis **

10. Czynicie to bowiem wobec wszystkich braci w całej Macedonii; ale was zachęcamy*, bracia, żebyście w tym bardziej obfitowali**,

* gr.: parakaleo - prosić, zachęcać, wzywać na pomoc - 2Kor 13,11 przypis **; ** gr.: perisseuo - być obficie zaopatrzonym, mieć ponad miarę

11. I abyście uczynili swoim celem* życie ciche, i czynili swoje obowiązki, i pracowali własnymi rękami, jak wam rozkazaliśmy,      Ef 4,28; 1P 4,15

* lub: zabiegać o coś żarliwie, dążyć do celu, postawić sobie za punkt honoru, mieć coś we czci

12. Abyście dostojnie* postępowali wobec tych, którzy są na zewnątrz** i nikogo nie potrzebowali***.      Rz 12,17; 2Kor 11,7

* lub: godnie, szlachetnie, poważnie; ** domyślnie: niewierzących; *** lub: i nie mieli w niczym niedostatku niczego nie potrzebowali

13. A nie chcę, bracia, abyście nie wiedzieli o tych, którzy zasnęli*, żebyście nie byli zasmucani**, tak jak pozostali, którzy nie mają nadziei.      Dn 12,2; Mt 27,52

* dosłownie: którzy są uśpieni; ** gr.: lypeo - wywołać smutek lub zaniepokojenie, spowodować żal

14. Jeśli bowiem wierzymy, że Jezus umarł i zmartwychwstał, tak i tych, którzy zasnęli* ze względu** na Jezusa, Bóg poprowadzi*** razem z Nim.      Rz 8,11; 1Kor 15,12; Obj 14,13

* dosłownie: którzy są uśpieni; ** lub: za sprawą, dla; *** iść na czele, dowodzić

15. Bo to mówimy wam w Słowie Pana, że my żyjący, nadal pozostawiani na przyjście* Pana, nie wyprzedzimy** tych, którzy zasnęli.      2Kor 5,8

* gr.: parousia - obecność, przyjście, uroczysty wjazd do miasta ważnej osobistości wraz z władzami miasta, które wyruszyły dostojnikowi na przeciw - por. gr.: apanthesis z w. 17 przypis **; ** lub: przybyć pierwsi, uprzedzać - jako fakt niezwykły, nagły

16. Gdyż sam Pan na okrzyk*, na głos archanioła i na głos trąby Bożej zstąpi** z nieba, a umarli w Chrystusie powstaną najpierw.      Za 9,4; 1Kor 15,52; Obj 20,5

* gr.: keleusma - pobudzający okrzyk wojenny, rozkaz, hasło; ** gr.: katabaiono - iść w dół, zstąpić, być zrzuconym

17. Potem my, pozostający przy życiu, równocześnie z nimi zostaniemy porwani* w obłokach na spotkanie** Pana, w powietrze; i tak zawsze będziemy z Panem.      2Tm 4,1; 2Tm 4,8; Tt 2,13; 1P 1,7

* gr.: harpadzo - zabrać siłą, zażądać czegoś dla siebie, porwać, uprowadzić, zagrabić - por. Flp 2,6; ** gr.: apanthesis - wyjść na spotkanie, by powrócić razem por. kontekst występowania tego słowa w Mt 25,6 i Dz 28,15

18. Dlatego pocieszajcie* jedni drugich tymi słowami.

* lub: zachęcajcie - gr.: parakaleo - por. w. 10 przypis *

↑↑

Rozdział 5

1. Natomiast* o czasach i porach, bracia, nie ma potrzeby wam pisać.      Mt 24,3

* gr.: peri de ton - a co do tego - por. 1Kor 7,1 przypis *, w przeciwieństwie

2. Sami bowiem dokładnie wiecie, że dzień Pana nadchodzi* jak złodziej w nocy.      2P 3,10

* gr.: erchomai - przybywać, powrócić, ukazać się publicznie

3. Bo gdy będą mówić: Pokój i bezpieczeństwo, wtedy nadciąga na nich nagła zguba, jak bóle na kobietę w ciąży*; i nie umkną**.

* dosłownie: na mającą w łonie (brzuchu); ** gr.: ekfeugo - uciec spośród czegoś - w sensie uniknąć czegoś

4. Lecz wy, bracia, nie jesteście w ciemności, aby ten dzień miał was zaskoczyć* jak złodziej.      Rz 13,12; Kol 1,13; 1J 2,8

* lub: złapać, opanować

5. Wy wszyscy jesteście synami światłości i synami dnia; nie jesteśmy synami nocy ani ciemności.      J 12,36; Łk 16,8; Dz 26,18

6. Dlatego nie śpijmy jak pozostali, ale czuwajmy* i bądźmy trzeźwi**.

* gr.: gregoreo - obserwować, zwracać uwagę, czuwać, pilnować; ** gr.: nefo - być trzeźwym, spokojnym, opanowanym, nie pić wina

7. Ci bowiem, którzy śpią*, w nocy śpią; a ci, którzy się upijają, nocą są pijani.      Łk 21,23

* gr.: katheudo - zasnąć, usnąć, eufemistycznie: być nieżywym

8. Lecz my, należący do dnia*, bądźmy trzeźwi, jako ci, którzy włożyli na siebie pancerz wiary i miłości, i hełm nadziei zbawienia.      Iz 59,17; 2Kor 6,7; Ef 6,11

* dosłownie: będący dnia

9. Gdyż Bóg nie przeznaczył* nas na gniew, ale na pozyskanie** zbawienia przez Pana naszego Jezusa Chrystusa,      Dz 13,48; 1Tes 1,1

* gr.: thitemi - umieścić, położyć, zrobić, przedstawić, nadać; ** gr.: peripoiesis - uzyskać, utrzymać, mieć na własność, mienie

10. Który umarł za nas, abyśmy, czy czuwamy, czy śpimy, razem z Nim żyli.

11. Dlatego zachęcajcie* jedni drugich i budujcie jeden drugiego, co też i czynicie.

* gr.: parakaleo - wzywać na pomoc, zachęcać, brać w obronę

12. A prosimy was, bracia, abyście dostrzegali* tych, którzy trudzą się między wami i którzy przewodzą** wam w Panu, i korygują*** was,      1Tm 5,1; Hbr 13,7; Hbr 13,17; 1P 5,2

* gr.: eido - widzieć, znać, doświadczyć, rozpoznać, badać; ** dosłownie: stoją na czele - gr.: proistemi - przewodzić, stać przed; *** gr.: noutheteo - kłaść do rozumu - stąd: korygować, nauczać, udzielać wskazówek, kształtować sposób myślenia

13. Ceńcie* ich wysoko** w miłości z powodu ich pracy. Pokój zachowujcie między sobą.

* gr.: hegeomai - stać na czele, tu: w znaczeniu poważać, uznawać; ** gr.: hyper ekperissou - niezwykle, ponad miarę, nadzwyczajnie

14. A zachęcamy* was, bracia, korygujcie** niezdyscyplinowanych***, pocieszajcie lękliwych, podtrzymujcie słabych, bądźcie cierpliwi**** wobec wszystkich.      1Kor 13,4; Ef 4,2

* lub: wzywamy; ** gr.: noutheteo - kłaść do rozumu - stąd: korygować, nauczać, udzielać wskazówek, kształtować sposób myślenia; *** gr.: ataktos - nie stać w szyku, być bezładnym; **** makrothymia - cierpliwa wytrwałość wobec przeciwności lub krzywd bez chęci zemsty za wyrządzone zło

15. Patrzcie*, aby nikt nikomu nie oddawał złem za zło, ale zawsze zabiegajcie** o dobro jedni wobec drugich i wobec wszystkich.      Kpł 19,18; Prz 25,21

* gr.: horao - baczyć, przyglądać się uważnie, patrzeć; ** lub: ścigajcie

16. Zawsze* się radujcie**.      Flp 4,4

* gr.: pantote - w każdej chwili, zawsze, wciąż; ** gr.: chairo - radować się ogromnie, cieszyć, być zadowolonym

17. Nieustannie* się módlcie.      Łk 18,1; 1P 4,2

* gr.: adialeiptos - nieprzerwanie, nieustająco, bez przerwy

18. We wszystkim dziękujcie; bo taka jest wola Boga w Chrystusie Jezusie wobec was.

19. Ducha* nie gaście**.      Mt 25,8; Ef 4,30

* lub: ducha; ** gr.: sbennymi - zgasić, stłumić

20. Proroctw nie lekceważcie*.      1Kor 14,3

* gr.: eksooutheneo - nie liczyć się z, gardzić całkowicie

21. Wszystko poddawajcie próbie*, co dobre**, tego się trzymajcie***.      Mt 7,15; Łk 12,57

* lub: badajcie, doświadczajcie; ** gr.: kalos - piękne, szlachetne, dobre; *** lub: trzymajcie się dobrego, zachowajcie, posiądźcie

22. Trzymajcie się z dala od każdej postaci* zła**.

* lub: kształt, forma; ** formy złego - wyrażenie przymiot.

23. A sam Bóg pokoju oby* was całkowicie uświęcił** i w pełni wyposażył, a wasz duch i dusza, i ciało oby* zostały zachowane bez nagany na przyjście*** Pana naszego Jezusa Chrystusa.      Prz 20,27; Mt 10,28; Mk 8,36

* w gr. tryb życzący; ** lub: uczynił całkowicie świętymi; *** gr.: parousia - obecność, przyjście, uroczysty wjazd - 1Tes 4,15 przypis *

24. Wierny* jest Ten, który was powołuje**, który i tego dokona.      Rz 8,30; 1Kor 1,6; Hbr 6,17

* lub: godny zaufania; ** gr.: kaleo - wzywać, powoływać

25. Bracia, módlcie się za nas.      2Kor 1,11; Ef 6,18; Kol 4,3

26. Pozdrówcie* wszystkich braci świętym pocałunkiem**.      Prz 24,26; Rz 16,16; 1Kor 16,20

* gr.: aspadzomai - przyjąć z radością, dobrze życzyć, witać; ** dosłownie: w lub przez święty pocałunek - gr.: filema od fileo - okazywać czułość - por. J 21,15 przypis ***

27. Poprzysięgam* was na Pana, aby ten list został odczytany** wszystkim świętym braciom.      Dz 19,13

* gr.: horkidzo - uroczyście błagać, zaprzysięgać kogoś, usilnie nalegać; ** gr.: anaginosko - wiedzieć dokładnie, rozróżniać, czytać

28. Łaska Pana naszego Jezusa Chrystusa z wami. Amen.      Rz 1,7; 2Kor 13,13; 2Tes 3,18

Drugi list apostoła Pawła do Tesaloniczan

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ]

Rozdział 1

1. Paweł i Sylwan, i Tymoteusz do zboru* Tesaloniczan w Bogu Ojcu i w Panu Jezusie Chrystusie.      Kol 4,16

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zgromadzenie, zebranie publiczne

2. Łaska wam i pokój od Boga, Ojca naszego, i Pana Jezusa Chrystusa.

3. Powinniśmy zawsze dziękować Bogu za was, bracia, jak to jest słuszne*, bo niezmiernie wzrasta wasza wiara i obfituje miłość każdego** z was wobec siebie nawzajem,      Rz 1,8; 2Tes 2,13

* lub: godne; ** dosłownie: każdego jednego

4. Tak że my sami chlubimy* się z was w zborach Boga z powodu waszej wytrwałości** i wiary we wszystkich waszych prześladowaniach i w uciskach, które znosicie.

* gr.: kauchema - radosne uniesienie, chluba, powód do dumy; ** gr.: hypomone - wytrwałość, hart ducha, odpor. na przeciwności

5. Co jest dowodem* sprawiedliwego sądu Bożego, że zostaliście uznani za godnych Królestwa Bożego, dla którego też cierpicie.      1Tes 2,14

* lub: pewny znak, zapowiedź, wskazówka

6. Bo* sprawiedliwe jest u Boga odpłacić uciskiem tym, którzy was uciskają,      Hbr 10,32; Flp 1,28

* partykuła warunkowa - jeśli, jeśli w ogóle, skoro

7. A wam, uciskanym, przynieść ulgę* wraz z nami podczas objawienia się Pana Jezusa z nieba z aniołami Jego mocy,      Mt 25,31; Mk 8,38; J 1,51; Kol 1,16

* lub: odpocznienie, wytchnienie

8. W płomieniu ognia, wymierzającego* karę tym, którzy Boga nie znają i tym, którzy nie są posłuszni Ewangelii Pana naszego Jezusa Chrystusa;      Pwt 32,35; Ps 50,3; Hbr 12,29

* gr.: dodemi - dawać, sprawić, wyznaczyć, wypłacić, zezwolić

9. Którzy poniosą karę*, wieczną zgubę** z dala*** od oblicza Pana i od chwały Jego mocy,      Mk 9,43; Obj 14,10

* gr.: dike - kara, wyrok skazujący, proces sądowy, egzekucja; ** lub: zagładę, ruinę, śmierć; *** sprzed

10. Gdy przyjdzie w tym dniu, aby zostać wysławionym w* swoich świętych i podziwianym we* wszystkich tych, którzy wierzą**, ponieważ świadectwo nasze znalazło wśród*** was wiarę.      Ps 68,35

* lub: pośród, przez, z powodu; ** dosłownie: tych wierzących; *** lub: przed wami, u was

11. O co też modlimy się zawsze za was, aby Bóg nasz uznał was godnymi powołania i wypełnił wszelkie pragnienie dobroci i dzieło wiary w mocy*,

* gr.: en dunamei - z mocą, w mocy

12. Aby zostało wysławione* imię Pana naszego Jezusa Chrystusa w was, a wy w Nim, według łaski Boga naszego i Pana Jezusa Chrystusa.      Dz 15,26

* gr.: endoksadzo - por. J 7,39 przypis ***

↑↑

Rozdział 2

1. A prosimy was, bracia, co do przyjścia* Pana naszego Jezusa Chrystusa i naszego zgromadzenia się przed** Nim,

* gr.: parousia - przybycie, obecność - por. 1Tes 4,15 przypis *; ** lub: przy

2. Nie dajcie się co do tego tak szybko zachwiać w swoim myśleniu, ani zatrważać*, czy to przez ducha, czy to przez słowo, czy to przez list rzekomo przez nas napisany, jakoby już nastał dzień Chrystusa,      Jl 2,1; Jl 2,31; Flp 1,10; 2P 3,10

* od gr. throos - wrzawa, zgiełk, głośny płacz

3. Aby was nikt w żaden sposób nie zwiódł; gdyż dzień ten nie nastanie, jeśli najpierw nie przyjdzie odstępstwo* i nie zostanie objawiony** człowiek grzechu, syn zatracenia,      J 17,12

* gr.: apostasia - postawić obok, stać obok, odstępstwo, odpadnięcie; ** gr.: apokalypsis - (nagłe) odsłonięcie tego, co zakryte

4. Który sprzeciwia się i wynosi* nad wszystko, co nazywa się bogiem lub jest przedmiotem czci, tak że on w świątyni** Boga zasiądzie jako bóg, wskazując na siebie samego, że jest bogiem.      Ez 28,2; Dn 7,23; Dn 11,36; Obj 13,6

* dosłownie: jest wynoszony; ** gr.: naos - właściwy obszar świątyni - dotyczy miejsca świętego i najświętszego - por. gr. hierion

5. Czy nie pamiętacie, że jeszcze będąc u was, mówiłem wam o tych sprawach?

6. A teraz wiecie, co go powstrzymuje*, aż do chwili, by go objawiono we właściwym czasie.

* lub: więzić, stawać na drodze, zatrzymać, trzymać ster

7. Bo tajemnica bezprawia już działa; dopóki ten jedyny, który teraz powstrzymuje, nie zaistniałby* ze środka**.

* gr.: ginomai - narodzić, stać, zaistnieć, stawać się, być; ** gr.: ek mesou - por. Kol 2,14 przypis ***

8. A wtedy zostanie objawiony ów nieprawy*, którego Pan zabije tchnieniem** swoich ust i zniszczy manifestacją*** swojego przyjścia****;

* gr.: anomos - będący bez prawa (Mojż.), niegodziwiec; ** lub: duchem; *** gr.: epifaneia - ukazanie się, pojawienie, objawienie; **** gr.: parousia - obecność, przyjście, uroczysty wjazd do miasta ważnej osobistości wraz z władzami miasta, które wyruszyły dostojnikowi na przeciw - por. gr.: apanthesis z w. 17 przypis **

9. Jego* przyjście** jest według skutecznego działania*** szatana, w całej mocy i znakach, i cudach kłamstwa****,      1Krn 21,1; Za 3,1; Obj 12,9

* domyślnie: o nieprawym; ** gr.: parousia - obecność, przyjście, uroczysty wjazd do miasta ważnej osobistości wraz z władzami miasta, które wyruszyły dostojnikowi na przeciw - por. gr.: apanthesis z w. 17 przypis **; *** gr.: energeian - skutecznie działająca moc; **** gr.: terasin pseudous - z genitivem - cuda wywodzące się z kłamstwa

10. I w całym podstępie* niesprawiedliwości w tych, którzy giną, za to, że nie przyjęli oni miłości prawdy, aby zostać zbawionymi.

* gr.: apate - fałsz, ułuda, oszustwo, zwiedzenie

11. I dlatego pośle im Bóg skuteczne działanie błędu*, po to, by uwierzyli oni temu** kłamstwu,      J 12,40; Rz 1,21

* gr.: plane - błądzenie umysłu, mylne przekonanie, zwiedzenie; ** gr.: he - rodzajnik określony

12. Aby zostali osądzeni wszyscy, którzy nie uwierzyli prawdzie, lecz znaleźli upodobanie w niesprawiedliwości.

13. Lecz my powinniśmy zawsze dziękować Bogu za was, bracia, którzy jesteście umiłowani przez Pana, że Bóg od początku wybrał was dla siebie* ku zbawieniu w uświęceniu Ducha i w wierze w prawdę,      Mk 13,20; J 6,70; J 15,16; Ef 1,4; 1P 2,9

* lub: sobie

14. Do czego powołał was przez naszą Ewangelię dla* pozyskania dla siebie chwały Pana naszego Jezusa Chrystusa.      1Kor 1,9; 1Kor 1,24; 1Kor 1,26; Ga 1,6; Ef 4,4; 2Tm 1,9

* lub: ku pozyskaniu, nabyciu

15. Dlatego, bracia, stójcie mocno* i trzymajcie się przekazów** nauki, których zostaliście nauczeni, czy to przez słowo, czy to przez nasz list.      2Tes 3,6; 1Kor 11,2; Mk 7,9

* lub: trwać, być nieporuszonym; ** gr.: paradosis - tradycja, ustny przekaz, poddanie się, kapitulacja może chodzić o poddanie indywidualnego sposobu myślenia nauce Słowa

16. A sam Pan nasz Jezus Chrystus, i Bóg i Ojciec nasz, Ten, który nas umiłował i dał wieczne pocieszenie* i nadzieję dobrą w łasce,      Rz 1,7; Łk 16,25; 2Kor 4,17

* lub: zachętę

17. Oby pocieszył wasze serca i utwierdził was w każdym słowie i w dobrym dziele.

↑↑

Rozdział 3

1. Na koniec, bracia, módlcie się za nas, aby Słowo Pana szerzyło* się i rozsławiało**, jak i u was;      Kol 4,3; Ef 6,19; Hbr 13,18

* dosłownie: biegło; ** lub: było otoczone chwałą

2. I abyśmy zostali wyrwani od ludzi przewrotnych* i złych; wiara bowiem nie jest udziałem wszystkich.      Rz 15,31

* gr.: atopos - być nie na swoim miejscu, ktoś szkodliwy, bumelant

3. Ale wierny jest Pan, który was utwierdzi i strzec będzie od złego*.

* lub: niegodziwca

4. A mam ufność* w Panu co do was, że to, co wam rozkazujemy**, czynicie i będziecie czynić.

* lub: przekonanie; ** termin wojskowy - por. 1Tes 4,2 przypis *

5. A Pan oby skierował* wasze serca do** miłości Boga i do** cierpliwości*** Chrystusa.

* lub: oby wyprostował, usunął przeszkody - tryb życzący; ** gr.: eis - ku, do; *** gr.: hypomone - wytrwałość, hart ducha, odpor. na przeciwności

6. A rozkazujemy wam, bracia, w imieniu Pana naszego Jezusa Chrystusa, abyście się odłączali od każdego brata postępującego nieporządnie*, a nie według przekazu** nauki, który otrzymał od nas.      1Kor 5,11

* gr.: ataktos - nie stać w szyku, być bezładnym; ** gr.: noutheteo - kłaść do rozumu - stąd: korygować, nauczać, udzielać wskazówek, kształtować sposób myślenia

7. Sami bowiem wiecie, jak należy nas naśladować; ponieważ nie żyliśmy między wami nieporządnie*,

* gr.: ataktos - nie stać w szyku, być bezładnym

8. Ani u nikogo nie jedliśmy za darmo chleba, ale w trudzie* i mozole, pracując nocą i dniem, by nikogo z was nie obciążyć;      Dz 20,34; 1Kor 4,12; 1Tes 2,9

* gr.: kopos - ciężka praca połączona z uciskiem i mozołem

9. Nie dlatego, że nie mamy takiego prawa, ale żeby dać wam siebie samych za wzór*, abyście nas naśladowali.

* gr.: typos - przykład, typ, wzór

10. A gdy byliśmy u was, to wam rozkazywaliśmy*, że jeśli ktoś nie chce pracować, niech też nie je.      Dz 20,18

* gr.: parangello - rozkaz, polecenie, nakaz - termin wojskowy

11. Słyszymy bowiem, że niektórzy spośród was postępują nieporządnie*, nie pracują, ale trudzą się bezużytecznymi** sprawami.      1Tm 5,13; 2Tes 3,6; 1P 4,15

* gr.: ataktos - nie stać w szyku, być bezładnym; ** lub: trudzić się daremnie, być wścibskim

12. Dlatego takim rozkazujemy i zachęcamy ich przez Pana naszego Jezusa Chrystusa, aby spokojnie pracując, jedli własny chleb.

13. A wy, bracia, nie zniechęcajcie się* dobrze czynić.

* lub: stać się słabym, upadać na duchu

14. A jeśli ktoś jest nieposłuszny słowu naszemu przekazanemu w tym liście, tego naznaczcie i nie łączcie się* z nim, aby został zawstydzony;      Pwt 16,12; Flp 1,21; Hbr 13,17

* lub: nie mieszać się, utrzymywać bliskie stosunki

15. Jednak nie uznawajcie go za nieprzyjaciela*, ale korygujcie** jako brata.

* lub: wroga; ** dosłownie: kłaść do rozumu - por. 1Tes 5,12 przypis ***

16. A sam Pan pokoju oby dał wam pokój pośród wszystkich* okoliczności i wszelkim sposobem. Pan z wami wszystkimi.

* gr.: dia pantos - przez wszystko, ze względu na wszystko

17. Pozdrowienie* moją, Pawła ręką, co jest znakiem w każdym liście; tak piszę.

* gr.: aspasmos - pozdrowienie ustne lub pisemne - por. Mk 9,15 przypis *

18. Łaska Pana naszego Jezusa Chrystusa z wami wszystkimi. Amen.

Pierwszy list apostoła Pawła do Tymoteusza

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ]

Rozdział 1

1. Paweł, apostoł Jezusa Chrystusa zgodnie z rozkazem* Boga, Zbawiciela naszego i Pana Jezusa Chrystusa, nadziei naszej,      2Tm 1,11; Tt 1,1; Tt 3,6

* gr.: epitage - rozkaz, polecenie, zwłaszcza dekret wydany przez władze poparty jej autorytetem

2. Do Tymoteusza, prawowitego syna w wierze. Łaska, miłosierdzie, pokój od Boga, Ojca naszego i Chrystusa Jezusa, naszego Pana.

3. A idąc do Macedonii zachęciłem ciebie, abyś pozostał* w Efezie i żebyś pewnym ludziom rozkazał** aby nie nauczali inaczej niż my,      Dz 20,1; Flp 2,24

* lub: trwać uparcie przy czymś; ** gr.: parangello - rozkaz, polecenie, nakaz - termin wojskowy

4. A także wystrzegali* się baśni i niekończących się rodowodów, które raczej więcej sporów** przynoszą, niż zbudowania Bożego, które jest w wierze.      1Tm 4,7; Ef 4,12; Tt 3,9

* lub: nie zwracać uwagi na; ** dyskusji, dociekań

5. A celem tego przykazania* jest miłość płynąca z czystego serca i z dobrego sumienia, i z wiary nieobłudnej**,      Rz 10,4; 1P 1,22

* gr.: parangello - rozkaz, polecenie, nakaz - termin wojskowy; ** gr. anypokritos - nieudawany, nieskrywany, szczery

6. Z czym niektórzy się rozminęli* i zwrócili** się ku czczej gadaninie.      1Tm 6,4-5; 1Tm 6,20

* gr.: astocheo - chybić celu, odejść; ** lub: zawrócić, błądzić

7. Chcą być nauczycielami Prawa, a nie rozumieją ani tego, co mówią, ani o czym tak stanowczo twierdzą*.

* lub: uparcie obstawać

8. A wiemy, że Prawo jest dobre, jeśli ktoś właściwie* z niego korzysta**,      Pwt 4,6; Ps 19,7; Rz 7,12

* lub: prawidłowo, zgodnie z prawem; ** gr.: chraomai - posługiwać się, traktować kogoś w odpowiedni sposób

9. Wiedząc o tym, że Prawo nie jest ustanawiane* dla sprawiedliwego, ale dla nieprawych i nieposłusznych, bezbożnych i grzesznych, lekceważących** Boga i nieczystych***, ojcobójców i matkobójców, morderców,      Rz 3,19; Rz 5,20; Ga 3,10

* lub: nie ściga; ** lekceważących, to co święte; *** pospolitych, profanujących, skalanych

10. Rozpustników, homoseksualistów*, dla handlarzy ludźmi, kłamców, krzywoprzysięzców i jeśli jest cokolwiek innego, co sprzeciwia się zdrowej** nauce.      Rz 19,5; Rz 1,27

* gr.: arsenokoites - aktywny partner stosunku homoseksualnego w odróżnieniu od gr.: malakos - 1Kor 6,9 przypis **; ** dosłownie: dającej zdrowie

11. Zgodnej z pełną chwały Ewangelią błogosławionego* Boga, która została mi powierzona.      Mt 4,23; 1Kor 9,17

* gr.: makarios - szczęśliwy

12. A wdzięczny jestem Temu, który mnie wzmocnił*, Chrystusowi Jezusowi, Panu naszemu, że uznał mnie za godnego zaufania, przeznaczając** do służby.      Ga 3,9; 2Tm 2,2

* lub: napełnił mocą; ** gr.: tithemi - stawiać, przeznaczyć - J 15,16 przypis *

13. Mnie, będącego wcześniej bluźniercą i prześladowcą, i gnębicielem*; ale dostąpiłem miłosierdzia, bo czyniłem to w nieświadomości, w niewierze.      Łk 23,34; Dz 22,4; Ga 1,13

* gr.: hybristes - słowo określające wyjątkowy sadyzm, krzywdziciel

14. Ale rzeczywiście, łaska Pana naszego ponad miarę* obfitowała wraz z wiarą i miłością w Chrystusie Jezusie.

* lub: mieć wielką obfitość

15. Godne zaufania jest to słowo i godne całkowitego* przyjęcia, że Chrystus Jezus przyszedł na świat, aby zbawić** grzeszników, z których ja jestem pierwszy.      Hi 42,6; Mt 1,21; J 3,16; J 12,47

* lub: wszelkiego; ** uratować, ocalić

16. Ale przez to dostąpiłem miłosierdzia, aby na mnie pierwszym okazał Jezus Chrystus wszelką cierpliwość dla przykładu* tym, którzy mają w** Niego wierzyć dla życia wiecznego.      Łk 18,30; J 12,50; Ga 6,8

* lub: wzór, schemat, szkic; ** lub: z powodu Niego wierzyć w życie wieczne

17. A królowi wieków, nieśmiertelnemu, niewidzialnemu, jedynemu, mądremu Bogu, cześć i chwała na wieki wieków. Amen.

18. Ten rozkaz kładę przed* tobą, dziecko**, Tymoteuszu, abyś według wcześniej wygłoszonych do ciebie proroctw, uczestnicząc w wojnie***, prowadził w nich**** szlachetny bój*****.

* lub: powierzam coś cennego; ** gr.: teknon - małe dziecko - Mt 9,2 przypis **; *** gr.: strateuomi - być żołnierzem, walczyć w wojnie; **** zgodnie z nimi; ***** gr.: strateia - służba wojskowa, walka

19. Mając wiarę i dobre sumienie, które niektórzy odepchnęli od siebie, a co do ich wiary – uległa ona rozbiciu jak okręt;      1Tm 1,5

20. Z nich jest Hymenajos* i Aleksander, których oddałem szatanowi, żeby zostali nauczeni** nie bluźnić.      Obj 13,1

* gr.: hymen - bóstwo wesela; ** gr.: paideuo - wychować, korygować, karcić, chłostać

↑↑

Rozdział 2

1. Zachęcam* więc przede wszystkim, aby zanosić błagania, modlitwy, prośby wstawiennicze i dziękczynienia za wszystkich ludzi;      Jr 7,16; Hbr 5,7; Hbr 7,25

* gr.: parakaleo - wzywać na pomoc, zachęcać, brać w obronę

2. Za królów i za wszystkich na wysokich stanowiskach*, abyśmy wiedli ciche i spokojne życie w całej pobożności i powadze**.      Rz 13,1; 1P 2,13; Hbr 12,4

* gr.: hyperoch - zwierzchnictwo, władza, wybitność; ** lub: godności - od gr.: semnos - 1Tm 3,11 przypis *

3. Albowiem jest to dobre i godne przyjęcia* przed** Bogiem, Zbawicielem naszym,      Tt 1,3; Tt 2,10; Jud 1,25

* gr.: apodektos - możliwe do przyjęcia stąd: akt miły i akceptowalny; ** lub: przed obliczem

4. Który chce*, aby wszyscy ludzie zostali zbawieni i doszli do dogłębnego** poznania prawdy.      Iz 45,22; Ez 18,23; 2P 3,9

* gr.: thelo - pragnąć, chcieć, kochać; ** gr.: epignosis - dokładne, głębokie, pełne poznanie

5. Bo jeden jest Bóg, jeden też pośrednik* Boga i ludzi: człowiek Chrystus Jezus,      1Kor 8,6; Jk 2,19; Hbr 9,15; Hbr 12,24; 1J 2,1

* gr.: mesites - pośrednik, mediator, rozjemca, arbiter

6. Który dał siebie samego na okup za wszystkich, na świadectwo swoich* czasów.      Ga 1,4; Ga 2,20; Ef 5,25; Tt 2,14

* lub: własnych czasów

7. Na co ja zostałem ustanowiony kaznodzieją* i apostołem, prawdę mówię w Chrystusie, nie kłamię, nauczycielem pogan w wierze i w prawdzie.

* gr.: keryks - herold, zwiastun

8. Chcę więc, aby mężczyźni modlili się na każdym miejscu, wznosząc czyste ręce bez gniewu i bez sporów*.      Ps 141,2

* lub: dyskusji

9. Tak samo i kobiety*, aby ozdabiały się szatą przyzwoitą**, ze skromnością i umiarem, nie w wymyślne sploty włosów, nie w złoto lub perły, nie w kosztowny*** strój,      1P 3,3-5

* lub: żony; ** stosowną; *** wyszukany

10. Ale jak przystoi kobietom, przyznającym sobie pobożność – w dobre czyny.

11. Kobieta niech się uczy* w cichości z całą uległością**.      Kaz 3,7; 1Kor 14,35; Ef 5,24

* gr.: manthano - powiększyć swoją wiedzę, nauczyć się przez używanie i praktykę; ** lub: w całym podporządkowaniu

12. Kobiecie natomiast nie pozwalam nauczać*, ani kierować** mężem***, ale być w cichości****.

* gr.: didasko - nauczać, wyjaśniać, wpajać, udzielać pouczeń w relacji „nauczyciel - uczeń”; ** lub: dominować nad kimś, panoszyć; *** lub: mężczyzną; **** gr.: hesychadzo - zachować spokój, zamilknąć, być cicho, zaprzestać pracy - 1Tm 2,11 - gr. hesychia

13. Bo Adam pierwszy był ukształtowany, potem Ewa.      2Kor 11,3

14. I nie Adam został zwiedziony, ale kobieta została zwiedziona, stając* się winną przestępstwa;

* dosłownie: stała się (była) w przestępstwie

15. Lecz zostanie zbawiona przez macierzyństwo*, jeśli zostaną w wierze, w miłości i uświęceniu** z rozsądkiem***.      1Tm 4,16; Dz 27,20

* gr.: teknogonia - rodzenie dzieci, rodzicielstwo; ** lub: poświęceniu (dla ...); *** trzeźwością

↑↑

Rozdział 3

1. Godne zaufania jest to słowo: Jeśli ktoś pragnie* biskupstwa, pragnie dobrego** dzieła.      Dz 1,20; Dz 20,28; Flp 1,1; 1P 2,25; Tt 1,7

* gr.: oregomai - sięgać, wyciągać rękę, pragnąć; ** gr.: kalos - piękny, szlachetny

2. Biskup* więc ma być nienaganny**, mąż jednej żony, trzeźwy***, rozsądny, przyzwoity, gościnny, zdolny do nauczania****,      Łk 1,6; Tt 1,6; 1Tm 4,3

* gr.: episkopos - doglądający, nadzorca, przyglądający się uważnie - por. presbyteros; ** lub: bez zarzutu; *** lub: powstrzymujący się od wina; **** dający się pouczyć

3. Nie oddany pijaństwu, nie porywczy, nie szukający haniebnego zysku, ale łagodny*, nie wojowniczy, nie chciwy**,      Kpł 10,9; Prz 31,4

* lub: uprzejmy; ** gr.: afilargyros - niemiłujący pieniędzy

4. Który dobrze stoi na czele* swojego domu, trzymając** dzieci w posłuszeństwie z wszelką powagą***,      1Tes 5,14; 2Tm 2,4

* gr.: prostemi - zarządzać, kierować, przewodzić; ** dosłownie: mieć, posiadać; *** gr.: semnos – czcigodny, dostojny, szacowny, wspaniały

5. Bo jeśli ktoś nie umie stać na czele* swojego domu, jaką będzie miał troskę** o zbór Boga?      Dz 20,28; 1Kor 10,32; 1Kor 11,22; 1Kor 15,9

* gr.: prostemi - zarządzać, kierować, przewodzić; ** lub: starać, dbać, opiekować

6. Nie dopiero co nawrócony, aby nie stał się nadęty i nie wpadł pod sąd diabła.

7. Powinien też mieć dobre świadectwo od obcych, aby nie został haniebnie* oskarżony i nie wpadł w sidła diabła**.

* gr.: oneidismos - hańba, urąganie, zarzut; ** dosłownie: nie wpadł w pohańbienie i sidła diabła

8. Tak samo diakoni mają być godni, nie dwulicowi*, nie namiętnie oddani winu, nie szukający haniebnego zysku,      Flp 1,1; 1P 2,2; Rz 3,13

* gr.: dilogos - mówiący dwoma głosami

9. Którzy mają tajemnicę* wiary w czystym sumieniu.

* gr.: mysterion - rzecz ukryta, mistyczna, tajemnica, ukryty cel

10. I ci niech będą najpierw doświadczani*, potem niech usługują, będąc nienaganni**.

* lub: poddani próbie, wypróbowani; ** bez zarzutu

11. Tak samo żony, niech będą szlachetne*, nieskłonne do obmowy**, trzeźwe, wierne we wszystkim.      2Tm 4,5; J 6,70; 1Tes 5,6

* gr.: semnos – czcigodny, dostojny, szacowny, wspaniały; ** gr.: diabolos - oskarżyciel, oszczerca, obmawiający

12. Diakoni* niech będą mężami jednej żony, którzy dobrze przewodzą** dzieciom i swoim domom.

* gr.: diakonos - sługa, ten, który wykonuje polecenia; ** gr.: prostemi - stać na czele, zarządzać, kierować

13. Albowiem ci, którzy pełnili dobrze służbę, zyskują sobie piękną rangę i wielką śmiałość w wierze, która jest w Chrystusie Jezusie.

14. To ci piszę, mając nadzieję, że wkrótce* przyjdę do ciebie.

* lub: prędzej - por. Hbr 13,23 przypis ***

15. Jeśli natomiast będę się opóźniał, chcę żebyś wiedział, jak należy* postępować w domu Bożym, który jest Kościołem Boga żywego, filarem i podstawą** prawdy.      Kaz 5,1; 1P 4,17

* lub: jest konieczne, potrzeba; ** podporą

16. A zgodnie wyznajemy*: Wielka jest tajemnica pobożności, Bóg został ukazany w ciele, uznany za sprawiedliwego w duchu, ukazany posłańcom**, zwiastowany wśród narodów***, zawierzono**** Mu na świecie, został wzięty***** w górę w chwale.      Iz 7,14; Iz 9,6; J 1,14; Rz 8,3; Kol 1,26

* lub: a jak zgodnie wyznajemy, bez wątpienia, za zgodą wszystkich; ** aniołom; *** pogan; **** dano w Niego uwierzyć, dał uwierzyć w siebie; ***** uniesiony

↑↑

Rozdział 4

1. A Duch wyraźnie mówi, że w późniejszych czasach odstąpią* niektórzy od wiary, zwracając** się ku duchom zwodniczym i naukom demonów,      J 16,13; Dz 13,2; Jud 1,4; 2P 2,1; 2Tm 3,1

* afistemi - stanąć z dala, odchodzić, odsunąć; ** lub: zwracając uwagę, kierując się

2. W obłudzie mówiący kłamstwo, mając piętnem wypalone* własne sumienie,      Iz 9,15; Jr 5,21; Rz 1,28

* lub: mając piętno na sumieniu tj. proces kauteryzacji - wypalenie rozpalonym żelazem narośli

3. Zabraniający* zawierania małżeństw, każąc wstrzymywać się od pokarmów, które stworzył Bóg, aby przyjmowali je z dziękczynieniem wierzący i dogłębnie znający** prawdę.      Rdz 1,29; Rdz 9,3; Rz 14,3; 1Kor 7,28; 1Kor 8,8

* gr.: kolyo - powstrzymywać, odmawiać, utrudniać, zabraniać; ** gr.: epiginosko - poznać gruntownie, dokładnie wiedzieć

4. Bo wszelkie stworzenie Boże jest dobre*, i nic nie zasługuje na odrzucenie, co przyjmuje się z dziękczynieniem;

* gr.: kalos - piękny, szlachetny, cenny, wypróbowany

5. Jest bowiem poświęcone przez Słowo Boże i modlitwę.      1Sm 9,13

6. Przedstawiając* to** braciom, będziesz dobrym sługą Jezusa Chrystusa, który jest karmiony słowami wiary i dobrej nauki, za którą poszedłeś.      Prz 4,2; J 7,16; 1Tm 1,10; 1Tm 6,3; Tt 2,1

* gr.: hypothitemi - proponować, podsuwać, pouczać; ** dosłownie: te

7. Światowe* natomiast i babskie baśnie odrzucaj, a ćwicz samego siebie w pobożności.

* gr.: bebelos - pospolite, profanujące, skalane

8. Albowiem cielesne* ćwiczenie jest mało pożyteczne; lecz pobożność jest pożyteczna do wszystkiego, mając obietnicę życia teraźniejszego i tego mającego nadejść.      Jr 6,20; Am 5,21

* gr.: somatikos - związane z ciałem fizycznym

9. Godne zaufania* jest to słowo i godne całkowitego** przyjęcia.

* lub: godne wiary; ** lub: wszelkiego

10. Gdyż dlatego i trudzimy* się i doznajemy obelg, że pokładamy nadzieję w Bogu żywym**, który jest Zbawicielem wszystkich ludzi, a przede wszystkim wierzących.      J 4,42; 1J 4,14

* lub: ku temu trudzimy się; ** dosłownie: żyjącym

11. To nakazuj* i tego nauczaj.

* gr.: parangello - rozkaz, polecenie, nakaz - termin wojskowy

12. Niech nikt nie pogardza* twoją młodością**; ale bądź wzorem dla wiernych w mowie, w postępowaniu***, w miłości, w duchu, w wierze, w czystości.      2Kor 6,4; 1P 5,3

* lub: nie lekceważy; ** tj. twoim młodym wiekiem; *** tryb życia, dosłownie: obracanie - por. Rz 6,4 przypis **

13. Dopóki nie przyjdę, pilnuj* czytania**, zachęcania, nauki.      Pwt 17,9; Rz 12,8; 1Kor 14,26

* lub: zwrócić uwagę, poświęcić się; ** dosłownie: publiczne odczytywanie

14. Nie zaniedbuj daru łaski, który jest w tobie, który został ci dany poprzez* proroctwo z nałożeniem rąk starszych.      Pwt 34,9; 1Tm 5,22; Hbr 6,2

* gr.: dia - z powodu, dla, przez

15. O to się troszcz, w tym trwaj, aby postęp twój był widoczny we wszystkim.

16. Pilnuj samego siebie i nauki, trwaj w tym; bo to czyniąc, uratujesz* samego siebie i tych, którzy cię słuchają.      Ez 33,9

* lub: zbawisz, ocalisz

↑↑

Rozdział 5

1. Starszego mężczyzny nie karć*, ale zachęcaj go jak ojca, młodszych jak braci,

* gr.: epiplesso - uderzać, bić, chłostać słowami, ganić

2. Starsze niewiasty jak matki, młodsze jak siostry, we wszelkiej czystości,

3. Miej we czci* wdowy, które istotnie są wdowami.      Wj 20,12; Mt 15,6; 1Tm 5,17

* lub: szanuj

4. A jeśli jakaś wdowa ma dzieci lub wnuki*, niech najpierw uczą się one pobożnie szanować swój dom i oddawać w zamian wdzięczność** rodzicom***; jest to bowiem piękne i godne przyjęcia przed obliczem Boga.

* dosłownie: potomek; ** gr.: amoib - postawa wdzięczności jako dług wobec tych, którym zawdzięcza się życie; *** przodek, wcześniej urodzony

5. Wdową prawdziwie jest ta, która jest osamotniona i pokłada nadzieję w Bogu, i trwa w błaganiach i modlitwach dniem i nocą*.

* dosłownie: nocą i dniem - kolejność zgodna z myślą hebr. - Rdz 1,5

6. Ale ta, która żyje w zbytku*, ta żyjąc jest martwa.      Obj 3,1

* lub: żyć w rozkoszach

7. To więc nakazuj, żeby były nienaganne.

8. A jeśli ktoś* o swoich, a nade wszystko o domowników, nie ma starania, ten zaparł** się wiary i jest gorszy od niewierzącego.      2Kor 12,14

* któraś (?); ** lub: odrzucił

9. Na listę wdów niech jest zapisana ta, mająca nie mniej niż sześćdziesiąt lat, która była żoną jednego męża,

10. Mająca świadectwo dobrych czynów, że wychowała dzieci, że była gościnna*, że umywała nogi świętym, że pomagała uciśnionym, że podejmowała się każdego dobrego dzieła.      1Tm 3,7; Dz 10,22; 3J 1,12

* lub: przyjmowała obcych

11. Natomiast młodszych wdów do nich nie zaliczaj*; bo kiedy namiętności odwodzą je od Chrystusa, chcą wychodzić za mąż.      Rz 13,2; Jk 3,1

* gr.: paraiteomai - nie przyjmować, odrzucać, unikać

12. Obciąża je wyrok*, ponieważ nie dochowały** pierwszej wierności;      1Kor 11,34

* dosłownie: mają wyrok (w sumieniu?); ** lub: odrzucić

13. Jednocześnie też są próżne, uczą* się chodzić od domu do domu, a nie tylko próżne, ale też są rozgadane** i wścibskie***, i mówią czego nie potrzeba.      2Tes 3,11; 1P 4,15

* gr.: manthano - powiększyć swoją wiedzę, nauczyć się przez używanie i praktykę; ** lub: plotkarskie; *** zajęte błahostkami

14. Chcę więc, aby młodsze wychodziły za mąż, rodziły dzieci, zarządzały domem, by nie dawały przeciwnikowi* okazji do obmowy;

* dosłownie: będącemu przeciwnym - gr.: antikeimai - Łk 21,15 przypis **

15. Niektóre bowiem już skręciły*, by pójść za szatanem.      Obj 12,9

* dosłownie: zostały skręcone

16. Dlatego, jeśli jakiś wierzący czy wierząca ma wdowy, niech je wspomaga, aby zbór* nie był obciążany, aby wspomagał te, które prawdziwie są wdowami.

* gr.: ekklesia - wywołani z, zgromadzenie, zebranie publiczne

17. Starsi, którzy dobrze przewodzą*, niech będą uznani za godnych podwójnej czci, a przede wszystkim ci, którzy trudzą się w słowie i nauce.      Dz 14,23; Jk 5,14; Rz 15,27; 1Kor 9,5

* gr.: prostemi - stać na czele, kierować, obejmować opieką

18. Albowiem Pismo mówi: Młócącemu wołowi nie zawiążesz pyska; i: Godny jest pracownik swojej zapłaty*.      Pwt 25,4; 1Kor 9,9

* gr.: misthos - zapłata za pracę, opłata, nagroda, kara

19. Przeciwko starszemu* nie przyjmuj skargi**, chyba że na podstawie dwóch lub trzech świadków.      Pwt 19,15; Mt 18,16; Hbr 10,28

* gr.: presbyteros - starszy zboru - por. Tt 1,5 przypis **; ** lub: oskarżenia

20. A tych, którzy grzeszą, napominaj* wobec wszystkich, aby i pozostali się bali.

* gr.: elencho - upominać, zawstydzać, zganić, przekonać za pomocą argumentów

21. Zaświadczam* przed obliczem Boga i Pana Jezusa Chrystusa, i wybranych aniołów, abyś tego strzegł bez uprzedzeń, nie czyniąc niczego stronniczo.      Pwt 1,17

* lub: solennie twierdzić, potwierdzać coś świadectwem

22. Rąk na nikogo pośpiesznie* nie nakładaj ani nie miej udziału w cudzych grzechach; samego siebie zachowuj czystym.      1Tm 4,14; Dz 6,6; Hbr 6,2; Ef 5,11

* gr.: tacheos - szybko, prędko, naraz

23. Już więcej samej wody nie pij, ale używaj w małej ilości wina ze względu na żołądek i częste twoje choroby*.

* gr.: astheneia - kruchość, słabość, choroba, niemoc

24. Grzechy niektórych ludzi są wcześniej jawne i poprzedzają sąd, natomiast za niektórymi podążają w ślad.      Mt 6,3; Łk 11,33

25. Tak samo i dobre* czyny są wcześniej jawne, a te, z którymi jest** inaczej, nie mogą*** zostać ukryte.

* gr.: kalos - piękny, szlachetny, cenny, wypróbowany; ** dosłownie: mające się; *** dosłownie: i to inaczej mające nie może zostać ukrytymi

↑↑

Rozdział 6

1. Ci liczni, którzy są pod jarzmem jako niewolnicy, niech uważają swoich panów* za godnych wszelkiej czci, aby imieniu Boga i nauce nie bluźniono.      Kol 3,22; Mk 4,2; Łk 4,32

* gr.: despotes - władca absolutny, pan

2. A którzy mają wierzących panów*, niech nimi nie gardzą, dlatego że są braćmi, ale tym bardziej niech im służą, gdyż oni jako wierni i umiłowani są uczestnikami** dobrodziejstwa. Tego nauczaj i do tego zachęcaj.

* gr.: despotes - władca absolutny, pan; ** lub: mieć udział w korzyściach z pracy niewolniczej

3. Jeśli ktoś naucza inaczej i nie zbliża się do zdrowych słów Pana naszego Jezusa Chrystusa oraz nauki, która jest zgodna z pobożnością*,

* gr.: eusebeia - cześć, oddanie Bogu, pobożność

4. Ten jest nadęty, nic nie wie*, lecz choruje** na spory i walki o słowa, z których rodzą się zazdrość, kłótnie, bluźnierstwa, złe podejrzenia,

* gr.: epistamai - być z czymś zapoznanym, skupić uwagę na czymś, skupić swój umysł, wiedzieć; ** gr.: noseo - być chorym, być chorobliwie skłonnym do czegoś

5. Ciągłe kłótnie ludzi ze skażonym* myśleniem i pozbawionych prawdy, którzy mniemają, że pobożność jest źródłem zysku; odstąp od takich.

* dosłownie: być zepsutym, zrujnowanym

6. Pobożność jednak jest wielkim zyskiem, w połączeniu z samowystarczalnością*.      Flp 4,11; Łk 3,14; Hbr 13,5

* gr.: autarkeia - niezależność, środki wystarczające do życia, bez potrzeby wsparcia

7. Niczego bowiem nie przynieśliśmy na świat, więc oczywiste jest, że niczego z niego nie możemy wynieść,      Kaz 5,15; Ps 49,17; Łk 12,20

8. Ale mając żywność i odzież, będziemy z tego zadowoleni*.

* lub: te będą wystarczające gr.: arkeo - być zadowolony, być wystarczającym, mieć siłę

9. A ci, którzy chcą się wzbogacać, wpadają w pokuszenie* i w pułapki**, i w liczne bezmyślne i szkodliwe pragnienia***, które pogrążają ludzi w ruinę i zagładę;

* lub: doświadczenie, próbę; ** dosłownie: w pułapkę - l.poj.; *** gr.: epithymia - usilne pragnienie, żądza, pragnienie, tęsknota

10. Bo korzeniem wszelkich złych rzeczy jest miłość do pieniędzy, której oddani*, niektórzy zostali wyprowadzeni na manowce** z dala od wiary i samych siebie poprzebijali licznymi cierpieniami***.      2Sm 4,10; 2Tm 4,10

* lub: sięgać, uganiać się; ** być zwiedzionym, sprowadzonym na manowce, błądzić, oddalić; *** ból, smutek, rozpacz

11. Ale ty, Boży człowieku, uciekaj przed tym, a zabiegaj* o sprawiedliwość, pobożność, wiarę, miłość, wytrwałość, łagodność.      1Kor 6,18; 1Kor 10,14; 2Tm 2,22

* lub: ścigaj

12. Staczaj dobry bój* wiary, chwyć się życia wiecznego, do którego zostałeś powołany i złożyłeś dobre wyznanie wobec wielu świadków.      1Tm 1,18; 1Kor 9,26; 2Kor 10,3

* gr.: agon - zmaganie, agonia, zawody atletyczne

13. Rozkazuję* ci przed obliczem Boga, który wszystko przywraca do życia i przed obliczem Chrystusa Jezusa, który złożył** przed Poncjuszem Piłatem dobre wyznanie,

* gr.: parangello - rozkaz, polecenie, nakaz - termin wojskowy; ** dosłownie: złożył świadectwo, zeznanie np. przed sędzią

14. Abyś strzegł* tego przykazania bez zmazy, bez nagany, aż do ukazania się Pana naszego Jezusa Chrystusa,      Ef 5,27; Flp 2,25; 2Tes 2,1

* lub: zachować w tym samym stanie, zajmować się starannie

15. Które w swoim czasie ukaże błogosławiony* i jedyny Władca**, Król królów i Pan panów,      Ps 136,3; Obj 17,14; Obj 19,16

* gr.: makarios - szczęśliwy - Mt 5,3 przypis *; ** gr.: dynastes - władca, książę, dostojnik

16. Jedyny mający nieśmiertelność*, który mieszka w światłości nieprzystępnej**, którego nikt z ludzi nie widział i widzieć nie może, któremu cześć i moc wieczna. Amen.

* gr.: athanasia - nieumieranie, nieśmiertelność, wieczne trwanie; ** hapax legomenon - określenie występujące tylko raz u autora lub w całym tekście: gr. aprositos - nieosiągalny, niedostępny

17. Bogatym w obecnym* wieku nakazuj, aby nie myśleli o sobie wyniośle i nie pokładali nadziei w niepewnym bogactwie, ale w Bogu żywym**, który nam wszystko daje obficie do używania***;      Mk 10,24; Łk 12,15; Ef 5,5

* lub: teraźniejszym; ** dosłownie: żyjącym; *** gr.: apolausis - użycie, wykorzystanie, cieszyć się, przyjemność

18. Aby innym dobrze czynili, bogacili się w dobre czyny, byli hojni i chętnie* dzielili się,

* gr.: eumetadotos - mający możliwość się dzielić, hojny

19. Odkładając* sobie dobry fundament na to, co ma nastąpić, aby uchwycili** się życia wiecznego.      Hbr 13,16

* lub: gromadząc; ** gr.: epilambanomai - chwycić, objąć w posiadanie, wziąć

20. O Tymoteuszu! Strzeż tego depozytu*, unikaj** pospolitej, pustej mowy i przeciwstawnego***, fałszywie pojętego**** poznania,      Obj 3,3; Rz 1,22; Kol 2,8

* lub: tego, co ci powierzono, lokata, powierzona kwota; ** lub: odwrócić się, zostać skierowanym na bok; *** gr.: antithesis - antyteza, przeciwstawienie zdań; **** gr.: pseudonymos - noszący fałszywe, kłamliwe imię, niesłusznie zwany

21. Które niektórzy wyznając, rozminęli* się z wiarą. Łaska z tobą. Amen.      Rz 16,20; 1Tm 6,10; 2Tm 2,18

* gr.: astocheo - chybić celu

Drugi list apostoła Pawła do Tymoteusza

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ]

Rozdział 1

1. Paweł, apostoł Jezusa Chrystusa z* woli Boga, zgodnie z obietnicą życia, które jest w Chrystusie Jezusie,      2Kor 1,1; 1Tm 1,1; Tt 1,1

* gr.: dia - z, ze względu na, przez

2. Tymoteuszowi, umiłowanemu dziecku. Łaska, miłosierdzie i pokój od Boga Ojca i Chrystusa Jezusa, Pana naszego.

3. Wdzięczny jestem Bogu, któremu służę* jak** moi przodkowie z czystym sumieniem***, gdy nieustannie o tobie wspominam w moich prośbach do Boga, nocą i dniem.      Dz 24,14

* gr.: latreuo - służyć publicznie, piastować urząd publiczny; ** gr.: apo - od (czasu przodków); *** gr.: syneidesis - samoświadomość w sprawach moralnych - sumienie

4. Pragnę cię widzieć, pamiętając o twoich łzach, abym został napełniony radością,

5. Gdy sięgam wspomnieniem o będącej w tobie nieobłudnej wierze, która najpierw zamieszkała w twojej babce Lois i w twojej matce Eunice, a jestem przekonany*, że zamieszkała i w tobie.      2Tm 3,15

* lub: pewny, ufny

6. Z tego powodu* przypominam ci, abyś rozniecał** dar Boży, który jest w tobie przez nałożenie moich rąk.      1Tm 4,14

* lub: z tej to przyczyny; ** gr.: anadzopyreo - rozpalić ogień, rozpalić na nowo, rozniecić

7. Albowiem nie dał nam Bóg ducha tchórzostwa*, ale mocy i miłości, i trzeźwego myślenia**.      Wj 28,3; Iz 11,2; 1J 4,6

* gr.: deilia - bojaźń, lęk, nieśmiałość; ** lub: równowagi, umiarkowania w myśleniu

8. Nie wstydź się więc świadectwa Pana naszego, ani też mnie, jego więźnia, ale podejmij wraz ze mną trud cierpienia* dla Ewangelii zgodnie z mocą Boga,      Rz 16,25

* lub: wspólnego doznawania zła, współcierpienia, znoszenia trudu

9. Który nas zbawił i wezwał* powołaniem świętym, nie według naszych uczynków, ale według swojego wcześniejszego postanowienia** i łaski, danej nam w Chrystusie Jezusie przed wiecznymi czasami,      Rz 4,1; Rz 11,6; Ef 1,11

* gr.: kaleo - wezwać, powołać; ** gr.: protesis - postanowić coś wcześniej, chleb ofiarny wystawiony publicznie, plan, zamysł

10. A teraz ukazanej przez pojawienie się Zbawiciela naszego Jezusa Chrystusa, który prawdziwie zgładził śmierć, a na życie i nieśmiertelność rzucił światło* przez Ewangelię,      Jud 1,25; Rz 2,7

* gr.: photidzo - dawać światło, oświetlać

11. Dla której jestem ustanowiony kaznodzieją* i apostołem, i nauczycielem pogan.      1Tm 2,7; 2P 2,5; Rz 11,13

* gr.: keryks - herold, ten który obwieszcza publicznie poselstwo, zwiastun

12. Z tego też powodu znoszę te cierpienia; ale nie wstydzę się, gdyż wiem komu zaufałem i jestem przekonany, że jest On mocny zachować mój depozyt* na ów dzień.

* gr.: parateke - to, co jedna osoba powierzy pieczy drugiej osobie

13. Trzymaj się wzoru zdrowych słów*, które usłyszałeś ode mnie, w wierze i miłości, która jest w Chrystusie Jezusie.      Prz 23,23; 1Tes 5,21; Tt 1,9

* gr.: logos - słowo, nauka, zasada

14. Strzeż tego dobrego depozytu* przez Ducha Świętego, mieszkającego w nas.      Łk 16,11; 2Kor 5,19

* gr.: parateke - to, co jedna osoba powierzy pieczy drugiej osobie

15. Wiesz o tym, że odwrócili się ode mnie wszyscy, którzy są w Azji, a wśród nich Fygelos i Hermogenes.

16. Oby Pan dał miłosierdzie domowi Onezyfora, bo wielokrotnie mnie pokrzepił* i nie został zawstydzony moim łańcuchem,

* gr.: anapsycho - ochłodzić, doznać ulgi, pokrzepić, odżyć

17. Co więcej, będąc w Rzymie, szukał mnie bardzo gorliwie i znalazł.

18. Oby* mu Pan dał, by znalazł miłosierdzie u Pana, w tym dniu; a jak mi w Efezie usłużył, ty wiesz najlepiej.

* tryb życzący

↑↑

Rozdział 2

1. Ty więc, dziecko* moje, bądź napełniany mocą** w łasce, która jest w Chrystusie Jezusie;      Łk 16,11; 1Tm 1,11-18; Tt 1,3

* gr.: teknon - małe dziecko - Mt 9,2 przypis **; ** lub: bądź umacniany

2. A to, co usłyszałeś ode mnie wobec wielu świadków, powierz ludziom godnym zaufania*, którzy będą w stanie** i innych nauczać.

* gr.: pistos - wierny, wierzący, godny zaufania; ** gr.: hikanos - odpowiedni, zdatny, będący w stanie

3. Ty zatem* znoś złą dolę**, jako dobry żołnierz Jezusa Chrystusa.      1Kor 13,7; Hbr 6,15; 2Tm 4,5

* lub: więc; ** cierp zło, nieszczęście

4. Nikt, kto pełni służbę wojskową, nie jest wikłany* w sprawy tego życia**, aby podobać się temu, który go powołał do wojska.      1Kor 9,25

* gr.: empleko - wplatać, wikłać, angażować; ** gr.: tou biou pragmateias - dosłownie: zajęcia (dotyczące) życia

5. A jeśli ktoś stanąłby do walki, nie otrzyma wieńca*, jeżeli nie walczył w zawodach** prawidłowo***.      2Tm 4,7; Kol 1,29; Hbr 12,4

* gr.: stefanos - wieniec zwycięstwa, w odróżnieniu od korony władzy - gr.: diadema; ** gr.: althleo - brać udział w turnieju, walczyć o nagrodę; *** gr.: nomimos - zgodnie z przepisami

6. Rolnik, który się trudzi, powinien pierwszy korzystać z plonów.      Mt 9,37; 1Kor 3,6-9; 1Kor 9,7

7. Rozważaj*, co mówię, oby** Pan dał** ci we wszystkim zrozumienie.

* gr.: noieo - rozumieć, rozmyślać o czymś; ** tryb życzący

8. Miej w pamięci*, że Jezus Chrystus, który jest z nasienia Dawida, powstał z martwych, według mojej Ewangelii,      2Sm 7,12; Rz 1,3-4; Dz 3,15; Dz 4,10

* lub: przypominaj sobie, pamiętaj

9. Za którą cierpię* aż do więzów, jak złoczyńca; ale Słowo Boże nie jest związane.

* gr.: kakapatheo - cierpieć, znosić zło, utrapienia, ucisk

10. Dlatego wszystko znoszę dla wybranych, aby i oni doświadczyli* zbawienia, które jest w Chrystusie Jezusie wraz z chwałą wieczną.      Mt 24,22; Rz 8,33; Łk 18,7

* gr.: tynchano - trafić w cel, osiągnąć, otrzymać, doświadczyć, dostępować

11. Godne zaufania jest to słowo; bo jeśli z Nim umarliśmy, z Nim też będziemy żyć;

12. Jeśli trwamy, będziemy razem z Nim królować; jeśli się Go zapieramy*, i On nas się zaprze;      Dz 14,22; Mt 10,33; Łk 12,9

* gr.: arneomai - odmawiać przyjęcia, wyrzekać się, zapierać

13. Jeśli my jesteśmy niewierni*, On pozostaje wierny, gdyż zaprzeć się samego siebie nie może.      Hbr 10,23; 1J 1,9; 1J 3,20-21

* gr.: apistos - być niewiernym czemuś lub komuś, nie wierzyć

14. To przypominaj, świadcząc przed obliczem Pana, aby nie walczyć o słowa, bo nie ma w tym nic pożytecznego, tylko prowadzi słuchaczy do ruiny*.

* gr.: katastrofe - upadek, zagłada

15. Staraj się gorliwie, abyś stanął przed Bogiem jako doświadczony* pracownik, który nie musi się wstydzić, trafnie rozdzielający** Słowo Prawdy.      2Kor 3,6

* lub: wypróbowany; ** gr.: orthotomeo - ciąć, wytyczać prosto, prawidłowo wykładać

16. Tych natomiast o pospolitej i pustej mowie unikaj*; albowiem oni jeszcze bardziej posuną się w bezbożności.      1Kor 5,6; 1Kor 15,33

* gr.: peristemi - stać obok, unikać, odwrócić się od czegoś

17. A słowo ich będzie mieć pożywkę* jak gangrena, do nich należą Hymeneusz i Filetos,

* gr.: nome - pokarm, pastwisko - metafora: chętnie przyjąć

18. Którzy rozminęli* się z prawdą, mówiąc, że powstanie z martwych już się dokonało, i wywracają** wiarę niektórych.      1Tm 6,21; Jk 5,19

* gr.: astocheo - chybić celu; ** lub: obalają, niszczą

19. Jednak fundament Boży stoi niewzruszony*, mając tę pieczęć: Zna Pan tych, którzy są Jego; i: Niech odstąpi od niesprawiedliwości każdy, kto wzywa** imię Chrystusa.

* lub: mocny, solidny; ** gr.: onomadzo - wymawiać, nazwać po imieniu, wzywać, być znanym, wymieniać, nazywać

20. A w wielkim domu są nie tylko naczynia złote i srebrne, ale też drewniane i gliniane, jedne do celów zaszczytnych, drugie natomiast do niezaszczytnych.      1Kor 3,9; Rz 9,21

21. Jeśli więc ktoś oczyściłby samego siebie z* tych rzeczy, będzie naczyniem do celów zaszczytnych, poświęconym i przydatnym** Władcy***, przygotowanym**** do każdego dobrego dzieła.      2Tm 3,17; 1P 1,7

* gr.: apo - od, z, z dala; ** lub: łatwy do użycia, dogodny; *** gr.: despotes - władca absolutny, pan; **** gr.: hetoimadzo - przygotować drogę królowi, poczynić przygotowania

22. Uciekaj też od młodzieńczych pożądliwości*, a zabiegaj** o sprawiedliwość, wiarę, miłość, pokój z tymi, którzy wzywają Pana z czystego*** serca.      1Kor 6,18; 1Kor 10,14; 1Tm 6,11

* gr.: epithymia - usilne pragnienie, żądza, pragnienie, tęsknota; ** lub: ścigaj, dąż; *** gr.: katharos - czysty, bez zmazy

23. Unikaj także głupich i niewychowawczych* dociekań**, wiedząc, że rodzą konflikty***.      1Kor 1,11

* lub: niedouczonych, grubiańskich; ** lub: debat, wypytywań, spraw spornych; *** walki, spory, kłótnie

24. A sługa* Pana nie powinien być wojowniczy**, lecz ma być uprzejmy dla wszystkich, zdolny do nauczania, cierpliwie znoszący zło***,

* lub: niewolnik; ** gr.: amachos - nie wojowniczy, nie kłótliwy, nie zadziorny; *** lub: przeciwności

25. Z łagodnością korygujący* przeciwników, aby kiedyś Bóg dał im upamiętanie dla dogłębnego poznania prawdy,      Dz 20,21; Jk 1,17

* gr.: paideuo - karcić, poprawiać, wychowywać

26. Aby otrząsnęli* się z sideł diabła, żywcem przez niego schwytani, by pełnić jego wolę.      1Tm 3,7; Obj 12,9

* lub: otrzeźwieli, oprzytomnieli

↑↑

Rozdział 3

1. A to wiedz, że w dniach ostatecznych nastaną trudne* czasy;      2P 3,3; Jud 1,17; 2Tm 4,3

* lub: trudne do zniesienia, dzikie, niebezpieczne, brutalne

2. Ludzie bowiem będą miłować siebie, kochać pieniądze, będą zarozumiali, pyszni, bluźnierczy, rodzicom nieposłuszni, niewdzięczni, bezbożni*,

* lub: lekceważący to, co święte

3. Bez naturalnych uczuć*, niedotrzymujący umów**, oszczerczy, niepowściągliwi, okrutni, niemiłujący tego, co dobre,      Dz 7,52

* od gr.: storge - miłość - szczególnie rodzinna, troszczyć się czule; ** gr.: aspondos - niedopuszczający do zawarcia przymierza

4. Zdradzieccy, porywczy*, nadęci, kochający raczej przyjemności niż kochający Boga.

* gr.: propetes - lekkomyślni, twardogłowi, gwałtowni

5. Którzy mają formę* pobożności, ale zaparli się jej mocy; i właśnie tych unikaj**.      Tt 1,16

* gr.: morfe - kształt, postać - por. Flp 2,6 przypis **; ** gr.: peristemi - stać obok, unikać, odwrócić się od czegoś

6. Z takich bowiem są ci, którzy wciskają się do domów, zniewalając kobietki* obarczone grzechami, dające się wodzić** różnym pożądliwościom***,      Mt 11,28; 1Tm 6,9; 2P 2,18

* lub: frywolne kobietki - określenie ironiczne; ** prowadzić; *** gr.: epithymia - usilne pragnienie, żądza, pragnienie, tęsknota

7. Które zawsze się uczą i nigdy nie mogą dojść do dogłębnego poznania* prawdy.      Prz 14,6; 1Tm 2,4; 2Tm 4,3

* gr.: epignosis - dokładne, głębokie, pełne poznanie

8. A jak* Jannes i Jambres sprzeciwiali się Mojżeszowi, tak i ci sprzeciwiają się prawdzie, ludzie o spaczonym myśleniu, niewypróbowani**, jeśli chodzi o wiarę.      Wj 7,11; Jr 6,30; Tt 1,16

* dosłownie: a jakim sposobem, lub jak tamci - tak i ci; ** lub: nienadający się, nie przeszli próby - 2Kor 13,7 przypis **

9. Ale daleko nie zajdą*; albowiem głupota ich będzie oczywista** dla wszystkich, jak to się stało z tamtymi.

* lub: więcej nie posuną się; ** gr.: ekdelos - bardzo wyraźny, jasny, jawny, oczywisty

10. Ale ty poszedłeś za moją nauką, za sposobem życia*, za postanowieniami**, wiarą, cierpliwością, miłością, wytrwałością,      2P 3,11; 2Kor 1,17

* gr.: agoge - postępowanie, prowadzenie, karność, bieg życia; ** gr.: protesis - postanowić coś wcześniej, chleb ofiarny wystawiony publicznie, plan, zamysł

11. Prześladowaniami, cierpieniami*, które mnie spotkały w Antiochii, w Ikonium i w Listrze, które to prześladowania zniosłem; a ze wszystkich wyrwał mnie Pan.

* gr.: pathema - cierpieć, znosić doświadczenie, doznawać

12. Tak, też wszyscy, którzy chcą żyć pobożnie* w Chrystusie Jezusie, będą prześladowani**.      Mk 10,30; 2Kor 1,12

* gr.: eusebos - pobożnie, bogobojnie - por. 1Tm 6,3 przypis *; ** gr.: dioko - zmuszać do ucieczki, przepędzić, być gnębionym

13. Lecz ludzie źli i oszuści* będą posuwać** się do coraz gorszego, wprowadzając innych w błędy*** i sami dając się w błędy*** wprowadzać.      Obj 12,9; Obj 13,14; Obj 18,23

* gr.: goes - oszust, czarownik, kuglarz, szarlatan; ** gr.: prokopto - robić postępy, rozwijać się; *** zwodzić

14. Ale ty trwaj* w tym, czego się nauczyłeś** i o czym zostałeś przekonany, wiedząc od kogo się tego nauczyłeś**,      1Tm 4,16; 2Tm 1,13

* gr.: meno - pozostać, trwać, być stale obecnym, żyć, wytrzymać; ** gr.: manthano - nauczyć się przez praktykę - 1Tm 2,11 przypis *

15. Zwłaszcza*, że od niemowlęcia** znasz Pisma Święte, mogące cię uczynić mądrym ku zbawieniu przez wiarę w Chrystusie Jezusie.

* gr.: kai - i, a, też; ** gr.: brefos - dziecko w łonie, noworodek, niemowlę - być może przykład hiperboli - sens: od dzieciństwa

16. Bo całe Pismo przez Boga jest natchnione i jest pożyteczne do nauki, do wykazania błędu*, do poprawy**, do wychowywania w sprawiedliwości,      Mt 21,42; Ga 3,8; 2P 3,16

* lub: wykazać błąd argumentując, karcić - por. 2Tm 4,2 przypis *; ** gr.: epanorthosis - przywrócenie do właściwego stanu, poprawa

17. Aby człowiek Boży był w pełni gotowy*, wyposażony** do wszelkiego dobrego dzieła.      Jk 3,2

* gr.: aritos - dopasowany, przystosowany, gotowy; ** gr.: eksartidzo - doskonale zaopatrzyć, dopełnić, skończyć

↑↑

Rozdział 4

1. Ja więc uroczyście zaświadczam* przed obliczem Boga i Pana Jezusa Chrystusa, który będzie sądzić żywych i martwych, podczas** Jego pojawienia*** się i Jego Królestwa:

* gr.: diamartyromai - zaświadczyć o czymś uroczyście, sprawiać, aby uwierzono; ** lub: na, ze względu; *** gr.: epifaneia - ukazanie się, pojawienie, objawienie

2. Głoś słowo, bądź gotów w dogodnym i w niedogodnym czasie, wykaż błąd*, skarć, zachęć z wszelką cierpliwością i nauką**.      Mt 10,27; 1Kor 1,17

* gr.: elencho - upominać, zawstydzać, zganić, przekonać za pomocą argumentów; ** gr.: didache - nauczanie, doktryna, nauka, akt nauczania

3. Albowiem będzie czas, gdy zdrowej nauki nie ścierpią*, ale według swoich pożądliwości nagromadzą sobie nauczycieli, dając sobie łechtać ucho**,      Dz 17,21; 2P 2,1

* lub: nie zniosą; ** idiom: chęć słuchania rzeczy przyjemnych

4. I zaiste* odwrócą** się od słuchania prawdy, a będą zwracali*** się do baśni****.      Hbr 13,25

* gr.: men; ** lub: porzucą; *** dosłownie: będą zwracani; **** lub: mitów

5. Ale ty bądź trzeźwy we wszystkim, znieś złą dolę*, czyń** dzieło ewangelisty***, wypełnij swoją służbę.      Ef 4,11; Kol 1,25

* lub: wycierp zło; ** dosłownie: wykonaj; *** tj. herold przynoszący radosną nowinę

6. Ja bowiem już* jestem wylewany jako dar ofiarny i nadszedł czas mego odejścia**.      Lb 27,12

* gr.: ede - już, nieuchronnie; ** dosłownie: rozwiązania

7. Dobry* bój stoczyłem**, bieg kończę, wiarę zachowuję;      1Tm 6,12

* gr.: kalos - piękny, szlachetny; ** gr.: agonidzomai - walczyć szczególnie o nagrodę, prowadzić bój

8. Na koniec odłożony jest dla mnie wieniec* sprawiedliwości, który odda mi w tym dniu Pan, sędzia sprawiedliwy, a nie tylko mi, lecz i wszystkim, którzy umiłowali Jego pojawienie** się.      Ps 21,3; 2Tm 2,5; Jk 1,12

* gr.: stefanos - wieniec zwycięstwa, w odróżnieniu od korony władzy - gr.: diadema; ** gr.: epifaneia - ukazanie - 2Tes 2,8 przypis ***

9. Staraj się przyjść do mnie szybko.

10. Demas bowiem mnie opuścił*, bo umiłował obecny wiek** i poszedł do Tesalonik, Krescens do Galacji, Tytus do Dalmacji;

* gr.: enkataleipo - porzucić, opuścić, pozostawić bez pomocy; ** gr.: aion - wiek, epoka, odcinek czasu, świat, wieczność

11. Jedynie Łukasz jest ze mną. Marka weź i przyprowadź ze sobą, bo jest mi bardzo przydatny do służby.      Dz 16,10; Kol 4,10; 1P 5,13

12. A Tychika posłałem* do Efezu.

* gr.: apostello - udać się do wyznaczonego miejsca, odprawić, odesłać

13. Płaszcz, który zostawiłem w Troadzie u Karpusa, idąc po drodze, przynieś ze sobą, i zwoje*, zwłaszcza pergaminy**.      Dz 16,8; Dz 20,5

* gr.: biblion - zdrobnienie od zwój, spisany dokument, arkusz; ** gr.: membrana - pergamin - garbowana skóra używana do pisania

14. Aleksander brązownik* okazał mi wiele zła; oby oddał** mu Pan według jego czynów;      Mt 16,27

* tj. kowal pracujący z miedzią, kotlarz; ** gr.: apodidomi - oddać dla własnej korzyści, spłacić, odpłacić

15. Ty jego również się strzeż, albowiem bardzo sprzeciwia się naszym słowom.

16. W pierwszej mojej obronie* nikt przy mnie nie stanął**, ale wszyscy mnie opuścili; oby im to nie było policzone***.      1P 3,15; Dz 22,1

* gr.: apologia - obrona przed atakami z zewnątrz; ** lub: stać razem, przybyć z pomocą, stanąć jako świadek; *** gr.: logidzomai - liczyć, poczytać, rachować - por. Jk 2,23 przypis *

17. Ale Pan przy mnie stał* i mnie umocnił, aby przeze mnie było dopełnione głoszenie Ewangelii i aby ją słyszeli wszyscy poganie**; i zostałem wyrwany z lwiej paszczy.      Dn 6,23; 1Sm 17,37

* gr.: pareste - stać obok; ** gr.: ethnos – narody, grupy etniczne, nie-Żydzi

18. A Pan mnie wyrwie* z wszelkiego złego dzieła i uratuje** dla*** swojego Królestwa niebiańskiego. Jemu chwała na wieki wieków. Amen.      1Sm 25,39; Mt 13,43; Mt 25,34; Łk 12,32; Łk 22,29

* gr.: hryomai - wyrwać, wyzwolić, przyciągnąć do siebie; ** gr.: sodzo - zbawić, uratować, ocalić, zachować; *** gr.: eis - do, ku

19. Pozdrów Pryskę* i Akwilę, i dom Onezyfora.      Rz 16,3; 1Kor 16,19; Dz 18,21

* tj. zdrobniała forma imienia Pryscylla - „prastara”

20. Erast został w Koryncie, a chorego* Trofima zostawiłem w Milecie.

* gr.: astheneo - być słabym, bez sił, być w potrzebie, być chorym

21. Staraj się przyjść przed zimą*. Pozdrawiają** cię Eubulos i Pudens, i Linus, i Klaudia, i wszyscy bracia.      Rz 16,21; 1Kor 16,20; Flp 4,22; 2J 1,13; 3J 1,14

* tj. co najmniej przed 15 listopada; ** gr.: aspadzomai - przyjąć z radością, dobrze życzyć, witać

22. Pan Jezus Chrystus z duchem* twoim. Łaska** z wami. Amen.

* gr.: pneuma - duch, tchnienie, oddech, wiatr, ruch powietrza, tu: w znaczeniu antropologicznym jako część istoty człowieka; ** gr.: charis - niezasłużona życzliwość, przychylność, łaska

List apostoła Pawła do Tytusa

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ]

Rozdział 1

1. Paweł, sługa* Boga i apostoł Jezusa Chrystusa, według** wiary wybranych Bożych i dogłębnego poznania prawdy, zgodnie** z pobożnością,      Łk 18,7; Kol 3,12; 1P 1,2

* gr.: doulos - niewolnik - J 8,34 przypis *; ** lub: ze względu na, z powodu

2. Z nadzieją życia wiecznego, które* obiecał przed wiecznymi czasami Bóg, Ten który nie kłamie,      2Tm 1,9; 1P 1,20

* lub: którą - dotyczy nadziei

3. A ukazał we właściwym* czasie swoje Słowo przez zwiastowanie, które jest mi powierzone według rozkazu** Boga, Zbawiciela naszego,      Rz 16,25; 1Kor 9,17; 2Kor 5,19

* lub: swoim; ** gr.: epitage - rozkaz, polecenie, dekret - por. 1Tm 1,1 przypis *

4. Do Tytusa, prawowitego* dziecka według wspólnej wiary. Łaska, miłosierdzie i pokój Boga Ojca i Pana Jezusa Chrystusa, Zbawiciela naszego.

* lub: szczerego, prawdziwego

5. Z tego powodu zostawiłem cię na Krecie, abyś uporządkował te sprawy, które pozostały* i ustanowił po miastach starszych**, jak ci nakazałem;      1Tm 5,17; 1P 5,1; Mk 3,14

* gr.: leipo - być pozbawionym czegoś, odczuwać brak; ** gr.: presbyteros - członek kolegialnego grona przywódców zboru - starszych zgodnie z tradycją żydowską - por. 1Tm 3,2 przypis * - episkopos

6. Jeśli jest ktoś nienaganny*, mąż jednej żony, mający dzieci wierne**, nie oskarżone*** o rozwiązłość lub brak karności****.      1Tm 3,2

* lub: wolny od zarzutów; ** lub: wierzące, godne zaufania; *** gr.: kategoria - zarzut; **** gr.: anypotaktos - brak karności

7. Trzeba bowiem, aby biskup* był nienaganny**, jako szafarz*** Boży, nie samowolny****, nieskłonny do gniewu, nie oddający się pijaństwu, nie porywczy, nie szukający haniebnego zysku,      1P 2,25

* gr.: episkopos - doglądający, nadzorca, przyglądający się uważnie - por. presbyteros; ** lub: bez nagany; *** lub: zarządca; **** nie butny

8. Ale gościnny, miłujący dobro, roztropny*, sprawiedliwy, święty, opanowany**,

* lub: praktyczna mądrość, właściwe działanie w każdej sytuacji; ** lub: panujący nad sobą, zdyscyplinowany - por. Ga 5,23 przypis *

9. Trzymający się zgodnie z nauką słowa godnego zaufania, aby mógł zachęcać* w zdrowej nauce i napominać** tych, którzy się sprzeciwiają.      Obj 3,11; 2Tes 2,15; 2Tm 1,13

* gr.: parakaleo - wzywać na pomoc, zachęcać, brać w obronę; ** gr.: elencho - wykazywać błąd argumentując, karcić

10. Wielu bowiem jest nieposłusznych*, pustych gadułów** i zwodzicieli***, szczególnie wśród obrzezanych,      Dz 20,29; Rz 16,17; Ef 4,14

* gr.: anypotaktos - brak karności; ** mówiących brednie; *** lub: prowadzić innych do własnych iluzji, oszustów umysłu

11. Którym trzeba zatykać usta; oni to wywracają całe domy, nauczając czego nie należy* dla brudnego zysku.      1P 5,2

* lub: trzeba

12. Powiedział któryś z nich, ich własny prorok: Kreteńczycy zawsze kłamcy, złe bydlęta, brzuchy leniwe.

13. Świadectwo to jest prawdziwe; dla tej przyczyny karć* ich surowo, żeby zdrowi byli w wierze,      2Kor 13,10; 1Tm 1,4; 2Tm 4,1

* gr.: elencho - wykazywać błąd argumentując, karcić

14. I nie zwracali uwagi na żydowskie baśnie i przykazania ludzi, którzy odwracają się od prawdy.      Ps 141,5; Mk 7,7; 1Tm 4,6

15. Dla czystych wszystko prawdziwie* jest czyste**, a dla skalanych i niewierzących nic nie jest czyste, ale skalany*** jest ich umysł i sumienie****.      Łk 11,39; Rz 14,14; 1Kor 10,23

* gr.: men - partykuła wzmacniająca; ** gr.: katharos - czysty, bez zmazy; *** gr.: miaino - kalać, brudzić, plugawić; **** gr.: syneidesis - samoświadomość w sprawach moralnych - sumienie

16. Wyznają, że znają Boga; ale swoimi czynami zapierają się Go, będąc obrzydliwymi* i nieposłusznymi, i niezdolnymi** do żadnego dobrego czynu.      Rz 1,28; 2Tm 3,8

* lub: budzący wstręt; ** lub: nienadający się, niewypróbowani - 2Kor 13,7 przypis **

↑↑

Rozdział 2

1. Ty jednak mów, co przystoi* zdrowej nauce,      Tt 1,9; 1Tm 1,10; 2Tm 4,3

* gr.: prepo - jest właściwe, jest zgodne, odpowiada, być wybitnym

2. Aby starsi mężczyźni byli trzeźwi, godni szacunku, roztropni, zdrowi w wierze, w miłości, w cierpliwości.

3. Tak samo i starsze kobiety w zachowaniu* godne świętości**, nieskłonne do oszczerstw, niezniewolone nadużywaniem wina, nauczające tego, co dobre***,      Rz 16,2; 1Tm 2,9; 1P 3,3

* gr.: katastema - ogół zachowań i postaw: wygląd, słowa, gesty, sposób zachowania; ** lub: czcigodne; *** szlachetne

4. Aby uczyły młodsze kobiety rozsądku, by te kochały swoich mężów, by kochały swoje dzieci,      1Tes 5,2; Tt 2,2; 1Kor 14,34; 1Tm 2,12

5. Rozsądne, czyste*, zajmujące** się domem, dobrotliwe, uległe swoim mężom, aby nie bluźniono Słowu Bożemu.      Prz 31,10-31

* gr.: hagnos - godne czci, święte; ** lub: pilnujące domu

6. Młodzieńców tak samo zachęcaj do rozsądku*.

* dosłownie: by zachowywali rozsądek

7. We* wszystkim stawiaj siebie jako wzór** dobrych czynów, w nauczaniu okazuj prawość, powagę, czystość***,      1Tm 4,12

* lub: nade wszystko; ** gr.: typos - przykład, typ, wzór; *** gr.: aftharsia - niezniszczalność, trwałość, nieśmiertelność, uczciwość, szczerość, czystość

8. Słowo zdrowe, nienaganne*, aby przeciwnik został zawstydzony, nie mając nic podłego o was do powiedzenia.

* lub: bez zarzutu

9. Słudzy*, aby byli ulegli swoim panom, aby we wszystkim im się podobali i nie sprzeciwiali się,      Kol 3,22

* lub: niewolnicy

10. Nie kradli, lecz okazywali wszelką dobrą wierność, aby we wszystkim byli ozdobą* nauki Zbawiciela naszego Boga.      1Tm 6,1

* gr.: kosmeo - uporządkować, przyozdobić, zyskać cześć

11. Ukazała* się bowiem wszystkim ludziom zbawienna łaska Boża,      Dz 20,24; Hbr 12,15

* gr.: epifaino - ukazać się, dać się poznać, wynieść na światło

12. Nauczająca* nas, abyśmy wyrzekli się bezbożności i światowych pożądliwości, i w obecnym wieku żyli roztropnie, sprawiedliwie i pobożnie.      Hbr 12,5; 1Tes 4,9

* gr.: paideuo - wychowywać, poprawiać, korygować, nauczać

13. Oczekując szczęśliwej* nadziei i ukazania się chwały wielkiego Boga i Zbawiciela naszego Jezusa Chrystusa,      1Kor 1,7; 2Tm 4,8; 1Tm 2,3

* lub: błogosławionej

14. Który dał samego siebie za nas, aby nas wykupić od wszelkiej nieprawości i oczyścić sobie lud wybrany na szczególną własność, gorliwy w dobrych czynach.      Ga 1,4; Ef 5,25

15. To mów i zachęcaj, i strofuj* z całą władzą nakazywania**. Niech nikt tobą nie gardzi***.      1Tm 4,12

* gr.: elencho - wykazywać błąd argumentując, karcić; ** gr.: epitage - rozkaz, polecenie, dekret wydany przez władze; *** lub: nie lekceważy

↑↑

Rozdział 3

1. Przypominaj im, aby zwierzchnościom i władzom byli ulegli i posłuszni, gotowi do wszelkiego dobrego czynu;      Kaz 8,2; Rz 13,1

2. Aby nikomu nie bluźnili, nie byli wojowniczy, ale byli uprzejmi, okazujący wszelką* łagodność** wobec wszystkich ludzi.

* lub: pełną; ** gr.: praoites - delikatność, łagodność, życzliwość

3. I my bowiem byliśmy niegdyś bezmyślni, nieposłuszni, błądzący, zniewoleni* rozmaitymi pragnieniami** i przyjemnościami, w złości i zazdrości, wiodący życie budzące obrzydzenie***, nienawidzący jedni drugich.      Rz 3,9; J 8,34; Obj 18,2

* lub: służący; ** pożądliwościami; *** gr.: stygnetos - znienawidzony, obmierzły, budzący wstręt

4. Ale gdy ukazała się dobroć i miłość ku ludziom* Boga, Zbawiciela naszego,      2P 1,1; Jud 1,25

* gr.: filanthropia - miłość do ludzi

5. Zbawił nas, nie z* uczynków, których my dokonaliśmy w sprawiedliwości, ale według swojego miłosierdzia przez kąpiel** odrodzenia*** i odnowienia Ducha Świętego,      Rz 10,1; Rz 11,6; 2Tm 1,9; J 3,4; J 15,3; Ef 5,26

* lub: na podstawie; ** gr.: loutron - kąpanie się, kąpiel, obmycie, łaźnia; *** gr.: palinginesia - ponowne zrodzenie, odnowienie - Mt 19,28 przypis *

6. Którego wylał na nas obficie przez Jezusa Chrystusa, Zbawiciela naszego,

7. Abyśmy, będąc uznani za sprawiedliwych dzięki Jego łasce, stali się dziedzicami zgodnie z nadzieją życia wiecznego.      Rz 3,24; Rz 5,1

8. Godne zaufania* jest to słowo i chcę, abyś o tym stanowczo twierdził, żeby ci, którzy uwierzyli Bogu, troszczyli** się o przodowanie w dobrych czynach***. Te sprawy są dobre i pożyteczne dla ludzi.      Ef 2,10; Mt 5,16; 2Tm 3,17

* lub: wiary; ** gr.: frontidzo - myśleć, troszczyć się, starać, zwracać uwagę; *** lub: myśleli o staniu na czele w dobrych dziełach wobec tych, którzy uwierzyli

9. Natomiast głupich dociekań i rodowodów, i kłótni, i walk związanych z Prawem unikaj*; są bowiem bezużyteczne i próżne.

* gr.: peristemi - obrócić się w celu uniknięcia czegoś, stronić

10. A człowieka czyniącego rozłamy*, po pierwszym i drugim napomnieniu** unikaj***,      Rz 16,17; 2Tes 3,6; Ga 5,20; 2P 2,1

* gr.: hairetikos - zdolny do wyboru, heretyk; ** dosłownie: wkładać do rozumu - por. 1Tes 5,12 przypis ***; *** lub: odsuwać się, odrzucać, nie przyjmować

11. Wiedząc, że taki jest przewrotny i grzeszy*, i sam na siebie wydając skazujący wyrok.

* gr.: hamartano - być pozbawionym czegoś, chybić celu

12. Gdy poślę do ciebie Artemasa albo Tychikusa, staraj* się przyjść do mnie do Nikopolis; bo tam postanowiłem przezimować.      2Tm 4,12; 1Kor 16,6; Dz 20,4

* lub: bądź gorliwy

13. Zenasa, uczonego w Prawie* i Apollosa pilnie wypraw w drogę, aby im niczego nie brakowało.      Dz 18,24; Rz 15,24; 1Kor 16,11

* gr.: nomikos - znawca, nauczyciel Prawa, biegły w Prawie

14. Niech i nasi uczą się przodować w dobrych dziełach, aby wobec koniecznych potrzeb, nie byli bezowocni.      Dz 18,3; Rz 3,30

15. Pozdrawiają cię wszyscy, którzy są ze mną. Pozdrów tych, którzy nas miłują w wierze. Łaska z wami wszystkimi. Amen.

List apostoła Pawła do Filemona

[ 1 ]

Rozdział 1

1. Paweł, więzień Chrystusa Jezusa i Tymoteusz, brat, do Filemona umiłowanego – i naszego współpracownika,      Ef 4,1; 2Tm 1,8

2. I do umiłowanej Apfii, i do Archipa, naszego współbojownika, i do zboru*, który jest w twoim domu.      Kol 4,15; 1Kor 16,9

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zgromadzenie publiczne

3. Łaska wam i pokój od Boga, Ojca naszego i Pana Jezusa Chrystusa.      Rz 16,5

4. Dziękuję Bogu mojemu, zawsze wspominając* ciebie w moich modlitwach,      Rz 1,8; 1Tes 1,2; 2Tm 1,3

* dosłownie: czynię wzmiankę o tobie

5. Słysząc o twojej miłości i o wierze, którą masz wobec Pana Jezusa i względem wszystkich świętych,

6. Aby twój udział w wierze* stał się skuteczny** w dogłębnym*** poznaniu całego dobra, które jest w was, ze względu na Chrystusa Jezusa.      Flp 4,14; 1Tm 6,18; Hbr 13,16

* lub: wspólnota twojej wiary; ** gr.: energeo - skutecznie działająca moc; *** gr.: epignosis - dokładne, głębokie, pełne poznanie

7. Albowiem mamy wielką radość i zachętę z powodu twojej miłości, bo serca* świętych orzeźwione są przez ciebie bracie.      1Tes 1,3; 2Kor 7,13; 2Tm 1,16

* lub: wnętrze, najgłębsze uczucia

8. Dlatego, mając wielką śmiałość* w Chrystusie mógłbym ci rozkazywać, co należy**.

* lub: ufna odwaga, swoboda; ** lub: co przystoi, co stosowne

9. Raczej ze względu na tę miłość proszę, ja, Paweł, starzec*, a teraz i więzień Jezusa Chrystusa.      Rz 12,1; 1Kor 5,20

* gr.: presbytes - starzec, poseł

10. Proszę cię więc o dziecko moje, o Onezyma, którego zrodziłem w moich więzach*,      Tt 1,2; 1Kor 4,15

* lub: łańcuchy, kajdany

11. Który tobie kiedyś był nieprzydatny, ale teraz tobie i mnie jest przydatny;

12. Którego ci odesłałem, a jego, to jest moje serce*, przygarnij.

* lub: wnętrze, najgłębsze uczucia

13. Chciałem go zatrzymać przy sobie, aby za ciebie służył mi w więzach Ewangelii.

14. Ale bez twojego postanowienia* nie chciałem nic uczynić, aby dobry twój czyn nie był jakby z przymusu, lecz z dobrej woli.      1Kor 9,17; 1P 5,2

* lub: opinia, zdanie, wola

15. Bo być może, dlatego na chwilę* został od ciebie odłączony, abyś ponownie otrzymał go na wieki**.      Ps 76,10; Dz 4,28

* gr.: hora - godzina, czas, krótki okres czasu; ** dosłownie: wiecznego

16. Już nie jako niewolnika, ale więcej niż niewolnika, jako brata umiłowanego, a szczególnie dla mnie, a o ileż bardziej dla ciebie i w ciele*, i w Panu.      Mt 23,8; Ga 4,28; Kol 3,2

* gr.: sarks - ciało, ciało bez życia, cielesność - zmysłowa natura

17. Jeśli więc masz mnie za towarzysza*, to przyjmij go jak mnie.      Dz 16,15; Ef 3,6; Hbr 3,14

* lub: uczestnika we wspólnej sprawie

18. A jeśli ciebie w czymś skrzywdził* albo jest coś winny, zapisuj to na mój rachunek.

* gr.: adikeo - czyn niesprawiedliwości, krzywda, szkoda

19. Ja, Paweł, napisałem własną ręką; ja zapłacę*, nie mówiąc o tym, że jesteś mi winien samego siebie w zamian.      1Kor 16,21; Ga 5,2; 1Kor 4,15

* lub: oddam

20. Tak, bracie, obym* ja przez ciebie doznał radości** w Panu, odśwież moje serce*** w Panu.      Iz 29,19; 1J 3,17; 1Tes 2,19

* tryb życzący; ** gr.: oninemi - odnieść korzyść, pokrzepić; *** wnętrze - por. w. 12 przypis *

21. Przekonany* o twoim posłuszeństwie** napisałem do ciebie, wiedząc, że uczynisz więcej niż mówię.      2Kor 2,3; Ga 5,10

* lub: pokładać ufność; ** gr.: hypago - uległość, poddanie

22. A jednocześnie przygotuj mi gościnę; albowiem mam nadzieję, że przez modlitwy wasze będę wam darowany.

23. Pozdrawiają* cię Epafras, mój współwięzień w Chrystusie Jezusie,      Kol 1,7; Rz 16,7; Kol 4,10

* gr.: aspadzomai - przyjąć z radością, dobrze życzyć, witać

24. Marek, Arystarch, Demas, Łukasz, moi współpracownicy.

25. Łaska Pana naszego Jezusa Chrystusa z duchem waszym. Amen.      Rz 16,20; 2Tm 4,22

List do Hebrajczyków

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ]

Rozdział 1

1. Bóg, który wielokrotnie* i wieloma sposobami mówił dawniej do ojców** przez*** proroków,      Lb 12,6; Am 3,7

* dosłownie: w wielu częściach, wielu miejscach; ** (do) przodków; *** dosłownie w prorokach

2. W te ostatnie dni przemówił do nas poprzez* Syna, którego ustanowił dziedzicem** wszystkich rzeczy i przez którego uczynił okresy czasu***.      Ps 2,8; Mt 17,5; Dz 10,36; Ga 4,4

* lub: w Synu, w (osobie) Syna; ** lub: otrzymywać coś przez przydział; *** lub: wieki, światy - gr.: aion - wiek, epoka, odcinek czasu, świat

3. On, będąc blaskiem chwały i wyrażeniem* Jego istoty**, podtrzymując*** wszystko słowem swojej mocy, gdy sam**** dokonał oczyszczenia naszych grzechów, zasiadł po prawicy Majestatu na wysokościach.      2Kor 4,4; Kol 1,15

* gr.: charakter - dokładne oddanie, wierne powielenie, kopia, znak wyryty rylcem; ** gr.: hypostasis - istota - por. Hbr 11,1 przypis *; *** lub: niosąc; **** dosłownie: przez samego siebie

4. Stał się o tyle ważniejszy od aniołów, o ile wspanialsze* od nich odziedziczył imię.

* gr.: diaforos - różne co do rodzaju - stąd: lepsze, doskonalsze

5. Do którego bowiem z aniołów kiedykolwiek powiedział: Ty jesteś moim Synem, ja ciebie dziś zrodziłem*? I ponownie: Ja mu będę ojcem, a on będzie mi Synem?

* gr.: gennao - narodzić się, stawać się, być zrodzonym - Mt 1,2 przypis *

6. A kiedy znowu wprowadza* pierworodnego na zamieszkały świat**, mówi: Niech mu oddadzą pokłon wszyscy aniołowie Boga.      Ps 97,7; Mt 1,25; Kol 1,15; Hbr 12,23

* lub: wprowadził; ** gr.: oikoumene - mieszkańcy ziemi, cała zamieszkała ziemia, świat

7. O aniołach* wprawdzie powiedziano: On czyni swoich aniołów wiatrami, a swoje sługi płomieniem ognia,      Ps 104,4

* gr.: angelos - posłaniec

8. Do Syna natomiast: Tron twój, o* Boże, na wieki** wieków; berłem sprawiedliwości berło twojego królestwa.      Hbr 3,4; J 10,33; J 20,28

* gr.: ho - rodzajnik określony tu: jako wołacz dosłownie: Bóg; ** gr.: aion - wiek, epoka, odcinek czasu, świat, wieczność

9. Umiłowałeś sprawiedliwość, a znienawidziłeś nieprawość, dlatego namaścił cię, o* Boże, Bóg twój olejkiem radości jak żadnego z twoich towarzyszy.

* gr.: ho - rodzajnik określony tu: jako wołacz dosłownie: Bóg

10. I: Ty, o PANIE, na początku założyłeś fundamenty* ziemi, a niebiosa są dziełem twoich rąk.      Ps 102,25

* lub: ugruntować, uczynić trwałym

11. One przeminą, ale Ty trwasz, wszystkie jak szata ulegną zużyciu*,

* lub: zestarzeją się

12. I jak płaszcz je zwiniesz, i będą odmienione; ale Ty jesteś zawsze ten sam i lata twoje się nie skończą*.

* lub: ustaną

13. I czy kiedykolwiek powiedział do któregoś z aniołów: Zasiadaj po mojej prawicy, dopóki nie położę nieprzyjaciół twoich jako podnóżek twoich stóp?      Ps 110,1

14. Czyż nie są oni wszyscy duchami usługującymi, posyłanymi do służby z powodu tych, którzy mają* odziedziczyć zbawienie?

* gr.: mello - mieć zamiar, tu: czynność, która na pewno nastąpi

↑↑

Rozdział 2

1. Dlatego musimy tym bardziej trzymać się tego, co słyszeliśmy, abyśmy czasem nie minęli się z celem*.      Joz 23,11; Prz 4,1; 2P 1,15

* lub: nie zniosło nas z kursu, zboczyli z drogi, oddalili się

2. Bo jeśli Słowo wypowiedziane przez aniołów stało się pewne*, a każde przestępstwo i nieposłuszeństwo otrzymało zgodną z prawem odpłatę,      Dz 7,53; Hbr 10,25; Hbr 11,26

* gr.: bebaios – stały, mocny, trwały - stąd: godny zaufania

3. To jak my umkniemy* przed karą, jeśli zlekceważymy tak wielkie zbawienie, które wzięło swój początek przez zwiastowanie** Pana, a nam zostało potwierdzone przez tych, którzy usłyszeli.      Mt 23,33; Rz 2,3; 2Kor 5,19

* lub: uniknąć czegoś, wyjść cało; ** głoszenie, opowiadanie

4. Bóg równocześnie poświadcza je również przez znaki* i cuda, i różne przejawy mocy, i przez udzielanie** Ducha Świętego według swojej woli.      Mk 16,15; Rz 15,18; 2Kor 12,12

* gr.: semeion - znak tj. niezwykłe wydarzenie wykraczające poza naturalny bieg wydarzeń; ** lub: mieć udział w czymś, rozdzielanie

5. Bo nie aniołom poddał przyszły zamieszkały świat*, o którym mówimy.

* gr.: oikoumene - mieszkańcy ziemi, cała zamieszkała ziemia, świat

6. Zaświadczył o tym gdzieś ktoś, mówiąc: Kim jest człowiek, że o nim pamiętasz, albo Syn Człowieczy, że go nawiedzasz*?      Ps 8,4; Ps 144,3; Łk 1,68

* lub: troszczysz się, spoglądasz na niego

7. Na małą chwilę uczyniłeś Go mniejszym od aniołów, ukoronowałeś Go chwałą i czcią, postawiłeś Go nad dziełami swoich rąk,

8. Wszystko poddałeś pod Jego nogi. Gdy bowiem wszystko Mu poddał, nie zostawił nic, co nie byłoby Mu podporządkowane; lecz teraz jeszcze nie widzimy, że wszystko jest Mu poddane*.

* gr.: hypotasso - poddać, okazać posłuszeństwo

9. Ale widzimy Tego, który na krótko uczyniony jest mniejszym od aniołów, Jezusa, który przez cierpienie śmierci został ukoronowany chwałą i czcią, aby dzięki łasce Boga za każdego skosztował śmierci.      Iz 7,14

10. Przystało bowiem Temu, dla którego jest wszystko i przez którego jest wszystko, aby Tego, który wielu synów wprowadził do chwały, wodza ich zbawienia, uczynić doskonałym przez cierpienia.

11. Bo i Ten, który uświęca, i ci, którzy są uświęcani, z jednego są wszyscy; z tej to przyczyny nie wstydzi się nazywać ich braćmi,

12. Gdy mówi: Opowiem imię Twoje moim braciom, pośrodku zgromadzenia* zaśpiewam Ci hymn**.      Ps 22,22; Ps 111,1; J 8,20

* gr.: eklessia - por. 1Kor 1,2 przypis *; ** gr.: hymneo - sławić pieśnią

13. I ponownie: Ja będę pokładał w Nim* ufność. I ponownie: Oto ja i dzieci, które dał mi Bóg.      Ps 18,2; 2Sm 22,3

* lub: z powodu Niego

14. Ponieważ dzieci są uczestnikami ciała* i krwi, podobnie i On stał się ich uczestnikiem, aby przez śmierć zniszczyć** tego, który ma swoją siłę*** w śmierci, to jest diabła,      1Kor 15,54; 2Tm 1,10; 1J 3,8

* gr.: sarks - ciało, ciało bez życia, cielesność - zmysłowa natura; ** gr.: katargeo - wykazać bezużyteczność, unieważnić, usunąć, uczynić bezczynnym, sprawić nieskuteczność, pozbawić wpływu; *** gr.: kratos - moc, siła, potężny czyn, dzieło mocy

15. I żeby wyswobodzić tych, którzy z powodu lęku przed śmiercią przez całe życie podlegli byli niewoli.

16. Albowiem oczywistym jest, że nie ujmuje się On za aniołami, ale ujmuje się za potomstwem* Abrahama.

* lub: nasieniem

17. Stąd zobowiązany był, aby we wszystkim zostać upodobnionym* do braci, by stał się miłosiernym i wiernym arcykapłanem przed Bogiem, dla przebłagania za grzechy ludu.      Iz 11,5; Rz 3,25; 1J 4,10

* gr.: homoioo - być uczyniony jak, porównać coś z czymś, czynić podobnym

18. W czym bowiem doznał cierpień, będąc poddawany próbie*, w tym może dopomóc tym, którzy są poddawani próbie.

* lub: kuszony

↑↑

Rozdział 3

1. Dlatego też, bracia święci, uczestnicy powołania niebiańskiego, patrzcie uważnie* na apostoła i arcykapłana naszego wyznania, Jezusa Chrystusa,      Kpł 21,10; Hbr 4,14; Hbr 7,26

* lub: skupić wzrok lub umysł na, dostrzec

2. Wiernego Temu, który Go ustanowił*, podobnie jak Mojżesz był wierny w całym Jego domu.      Hbr 3,5; Za 6,12

* lub: uczynił, wyznaczył

3. Bo ten uznany jest za godnego większej chwały od Mojżesza, o ile większą cześć ma od domu, ten który go zbudował.

4. Bo każdy dom jest przez kogoś budowany, ale Tym, który wszystkie zbudował jest Bóg.      Kol 1,18; 1P 2,5

5. A Mojżesz był wierny w całym Jego domu jako sługa*, na świadectwo tego, co miało zostać powiedziane,      Mt 24,45; Lb 12,7

* gr.: therapon - wierny asystent, służący dobrowolnie innym

6. Lecz Chrystus jest jako Syn w* swoim domu; domem Jego my jesteśmy, jeśli tylko ufną odwagę** i chlubę z nadziei zachowamy niewzruszenie aż do końca.      1Kor 3,16; 1Kor 6,19; 2Kor 6,16; Ef 2,21; 1P 2,5

* lub: ponad swoim domem; ** gr.: parresia - śmiałość, otwartość - J 7,26 przypis *

7. Dlatego, jak mówi Duch Święty: Dziś, jeślibyście usłyszeli Jego głos,      2Sm 23,2; Dz 28,25

8. Nie zatwardzajcie* waszych serc, jak podczas buntu**, w dzień próby na pustyni,      Wj 8,15; Lb 14,22; Prz 28,14

* gr.: skleryno - uczynić twardym, uczynić nieprzejednanym, upartym; ** gr.: parapikrasmos - prowokacja, bunt, rozdrażnienie

9. Gdzie ojcowie wasi doświadczyli mnie, wystawiając mnie na próbę i widzieli moje dzieła przez czterdzieści lat.

10. Dlatego rozgniewałem się na to pokolenie* i powiedziałem: Zawsze błądzą** sercem; nie poznali też moich dróg.      Jr 4,22

* lub: naród; ** lub: błąkają, dają się zwieść na manowce - gr.: planao

11. Więc przysiągłem w moim gniewie: Nie wejdą do mojego odpocznienia.

12. Patrzcie*, bracia, żeby czasem w kimś z was nie było złego serca niewiary, przez odstąpienie** od Boga żywego;      Hbr 2,1; Łk 21,8; Rz 11,21

* lub: baczcie, uważajcie; ** w odstępstwie

13. Ale zachęcajcie jedni drugich każdego dnia, dopóki trwa to, co nazywa się „Dzisiaj”, aby ktoś z was nie dał się zatwardzić* zwiedzeniem** grzechu.      Iz 44,20; 1Tes 2,11; Dz 11,23

* lub: być nieprzejednanym, upartym; ** oszustwo, ułuda

14. Staliśmy się bowiem uczestnikami Chrystusa, jeśli niewzruszenie aż do końca zachowamy początek* tego fundamentu**.

* gr.: arche - źródło, początek, pierwszeństwo, władza; ** gr.: hypostasis - istota rzeczy, pewność, rzeczywistość, natura

15. Kiedy mówi: Dziś, jeślibyście usłyszeli Jego głos, nie zatwardzajcie waszych serc, jak podczas buntu*,

* lub: prowokacji, oporu - w. 8 przypis **

16. Ci bowiem, gdy usłyszeli, zbuntowali się, lecz* nie wszyscy z tych, którzy wyszli z Egiptu prowadzeni przez Mojżesza.

* gr.: alla - ale, tylko, lecz - partykuła przecząca lub wskazująca różnicę stopnia lub: czyż nie wszyscy ci, którzy wyszli z Egiptu przez Mojżesza

17. A na kogo gniewał się przez czterdzieści lat? Czyż nie* na tych, którzy zgrzeszyli, których zwłoki legły na pustyni?      Lb 26,64

* gr.: ouchi - wzmocnienie od gr. ou: nie - stąd: czyż nie, ale nie

18. Komu natomiast przysiągł, że nie wejdą do Jego odpocznienia, jeśli nie* tym, którzy byli nieposłuszni?

* gr.: ei me - jeśli nie, z wyjątkiem, jak tylko

19. Widzimy więc, że nie mogli wejść z powodu niewiary.      J 3,18; 2Tes 2,12

↑↑

Rozdział 4

1. Lękajmy się więc, aby czasem, choć pozostaje dla nas obietnica wejścia do Jego odpocznienia, nie wydawało się komuś, że ktoś z was, jest jej pozbawiony*.      Wj 12,25; Rz 4,20

* gr.: hystereo - spóźnić się, pozostać w tyle, mieć braki, nie mieć pełnej wartości, Biblia Gdańska - być upośledzonym

2. I my bowiem jesteśmy odbiorcami dobrej nowiny, tak jak i tamci, ale tamtym usłyszane Słowo nie pomogło*, bo nie było** związane*** z wiarą tych, którzy usłyszeli.      Dz 3,26; Ga 3,8

* lub: nie przyniosło korzyści; ** dosłownie: nie jest; *** lub: nie należeli do słuchających, którzy połączyli je z wiarą

3. Bo do odpocznienia wchodzimy my, którzy uwierzyliśmy, tak jak powiedział: Przysiągłem w moim gniewie, że nie wejdą do mojego odpocznienia, pomimo dzieł dokonanych* od założenia świata.      Wj 12,9; Pwt 12,9; Ps 95,11; Hbr 3,11

* dosłownie: które są dokonane, stały się

4. Powiedział bowiem gdzieś o siódmym dniu tak: I odpoczął Bóg siódmego dnia od wszystkich swoich dzieł.      Rdz 2,1; Wj 20,11

5. A tutaj ponownie: Nie wejdą do mojego odpocznienia*.

* gr.: katapausis - dać spokój, odpocząć

6. Skoro więc pozostawia niektórych, by weszli do niego, a ci, którym wcześniej głoszono, nie weszli z powodu nieposłuszeństwa*,      Dz 13,46

* gr.: apeitheia - uporczywy sprzeciw, brak uległości

7. To ponownie wyznacza* pewien dzień – „Dzisiaj” i mówi przez Dawida** po długim czasie, tak jak jest powiedziane: Dzisiaj, jeślibyście usłyszeli Jego głos, nie zatwardzajcie waszych serc.      Ps 95,8

* lub: ustanawia; ** por. Ps 95,8

8. Bo gdyby Jozue wprowadził ich do odpocznienia, to Bóg nie mówiłby po takim czasie o innym dniu,      Dz 7,45

9. A zatem pozostaje jeszcze odpocznienie szabatu dla ludu Bożego.

10. Albowiem kto wszedł do Jego odpocznienia, ten sam odpoczął od swoich dzieł, tak jak Bóg od swoich.

11. Starajmy* się usilnie wejść do tego odpocznienia, aby ktoś nie popadł w ten sam przykład nieposłuszeństwa.      Rz 11,11; 2P 1,10; 1Kor 10,12

* lub: wykażmy gorliwość, gorąco pragnijmy

12. Bo Słowo Boże jest żywe i skuteczne, ostrzejsze niż każdy miecz* obosieczny, przenikające aż do rozdzielenia duszy, jak i ducha, stawów, jak i szpiku**, zdolne do osądzenia zamysłów i intencji*** serca.      Iz 49,2; Ps 94,11; Jr 17,10

* tj. krótki lub dłuższy stylizowany sztylet; ** dosłownie: szpików; *** lub: zamiarów, rozmyślań, idei

13. I nie ma stworzenia ukrytego przed Jego obliczem, owszem, wszystko jest obnażone i odsłonięte przed oczami Tego, któremu zdamy sprawę.      1Sm 16,7

14. Mając więc wielkiego arcykapłana, który przeszedł przez niebiosa, Jezusa, Syna Bożego, trzymajmy się mocno naszego wyznania.

15. Nie mamy bowiem arcykapłana, nie mogącego współczuć w naszych słabościach, lecz takiego, który na podobieństwo nam, doświadczony* jest we wszystkim, oprócz** grzechu.      Hbr 11,17

* lub: poddany próbie - Jk 1,13 przypis *; ** gr.: choris - bez czegoś, bez żadnego, bez włączenia czegoś, oprócz

16. Zbliżajmy się więc z ufną odwagą do tronu łaski, abyśmy otrzymali miłosierdzie i znaleźli łaskę, a we właściwym czasie pomoc*.

* lub: łaskę ku pomocy we właściwym czasie

↑↑

Rozdział 5

1. Albowiem każdy arcykapłan brany z ludzi, za ludzi jest ustanawiany w obecności* Boga, aby składał dary i ofiary za grzechy,

* gr.: pros - przed, wobec, względem, blisko, przy kimś, u kogoś

2. Który może okazywać współczucie* nieświadomym i błądzącym, bo sam poddany jest słabości.

* gr.: metriopatheo - traktować łagodnie, zachować umiar w sferze emocji, współczuć w odpowiedniej mierze

3. I z tego powodu powinien, jak za lud, tak i za samego siebie składać ofiarę za grzechy.

4. A nikt sam sobie tej godności* nie bierze, tylko ten, który jest powoływany** przez Boga, jak Aaron.      Wj 28,1; Lb 16,5; J 3,25

* gr.: time - cześć, szacunek, wartość; ** gr.: kaleo - wołać, wzywać, zapraszać

5. Tak i Chrystus nie sobie samemu oddał chwałę*, aby stać się arcykapłanem, lecz uczynił to Ten, który powiedział do Niego: Ty jesteś Synem moim, Ja ciebie dzisiaj zrodziłem.      Ps 2,7; Hbr 1,5

* gr.: doksadzo - wprowadzić do chwały, otoczyć chwałą, uwielbić, chwalić, wywyższać, czynić znakomitym

6. Jak i na innym miejscu mówi: Ty jesteś kapłanem na wieki* według porządku** Melchisedeka.      Rdz 14,18; Ps 110,4; Hbr 7,15

* dosłownie: na wiek; ** gr.: taksis - porządek, ład, właściwy stan, ranga, styl

7. Za dni swojego życia w ciele, z wielkim wołaniem* i ze łzami, przynosił On błagania i usilne prośby do Tego, który mógł Go zbawiać** od śmierci i został wysłuchany przez wzgląd na pobożność,

* lub: krzykiem; ** ratować

8. I chociaż był Synem, nauczył się posłuszeństwa przez to, co wycierpiał*.      Flp 2,8

* gr.: pascho - cierpieć dotkliwie, znosić niedolę, odczuwać

9. A gdy został doskonałym*, stał się dla wszystkich, którzy są Mu posłuszni, sprawcą** zbawienia wiecznego,      Iz 45,7; Hbr 2,10; Hbr 11,40; Łk 13,32

* dosłownie: który został uczyniony doskonałym, wydoskonalonym; ** gr.: aitios - będący przyczyną, sprawca, źródło

10. I został nazwany przez Boga arcykapłanem według porządku Melchisedeka.

11. O którym* mamy wiele słów do powiedzenia i trudnych do wyjaśnienia, skoro staliście się ociężali** w słuchaniu.

* lub: o czym; ** gnuśni

12. Bowiem wy, którzy ze względu na czas powinniście być nauczycielami, ponownie potrzebujecie, aby was ktoś nauczył początkowych* zasad Słów Bożych, staliście się potrzebującymi mleka, a nie stałego pokarmu.      1Kor 3,1; 1P 2,2

* lub: elementarnych - por. Kol 2,20 przypis *

13. Każdy, kto karmi się mlekiem, jest niedoświadczony* w nauce** sprawiedliwości, bo jest niemowlęciem.      Iz 28,9; 1Kor 13,11; Ef 4,14

* gr.: apeiros - nieobyty, niezaznajomiony; ** lub: słowie

14. Dojrzałym natomiast, właściwy jest stały* pokarm; ci dzięki praktyce** mają zmysły*** wyćwiczone do rozróżniania tego, co dobre, a także i złe.      Rdz 2,9; Pwt 1,39; 2Sm 19,35

* dosłownie: twardy, solidny; ** lub: nawyk; *** władze poznawcze

↑↑

Rozdział 6

1. Dlatego też pozostawiając początek* nauki** Chrystusa, wznosimy się ku doskonałości, nie zakładając ponownie fundamentu o upamiętaniu*** się z martwych uczynków i o wierze w Boga,      Dz 26,20; 2P 3,9; Hbr 9,14

* gr.: arche - początek, źródło, władza, przyczyna sprawcza; ** gr.: logos - słowo, nauka, sprawa, idea; *** gr.: metanoia - zmiana myślenia, zawrócenie - 2P 3,9 przypis **

2. O nauce o chrztach, o wkładaniu rąk, także o powstaniu z martwych i o sądzie wiecznym.      Mk 16,18; 1Tm 5,22; 1Kor 10,1-4; 1Kor 15,22

3. A to właśnie uczynimy, jeśli Bóg pozwoli*.      Jk 4,15

* gr.: epitrepo - zezwolić, dopuścić, upoważnić

4. Albowiem niemożliwe jest, aby tych, którzy raz* zostali oświeceni i skosztowali daru niebiańskiego, i stali się uczestnikami Ducha Świętego,      Hbr 10,26; 2P 2,20

* gr.: hapaks - raz, raz na zawsze - dotyczy wszystkich czasowników w aoryście w w. 4 i 5 w znaczeniu ilościowym jak i jakościowym raz zostali oświeceni, raz skosztowali daru ..., raz stali się ...

5. I skosztowali* dobrego Słowa** Bożego, a także mocy wieku, który ma nadejść,

* lub: zasmakowali; ** gr.: rhema - słowo wypowiedziane

6. A mimo to upadli*, aby ich na nowo** odnawiać ku upamiętaniu, gdyż oni ponownie krzyżują dla siebie samych Syna Bożego i wystawiają Go na publiczną hańbę.      Hbr 12,16

* gr.: parapipto - upaść obok kogoś, ześlizgnąć się na bok, zboczyć z drogi, skręcić w bok - tylko w Hbr 6,6; ** znów, z powrotem

7. Ziemia bowiem, która często piła deszcz, który na nią przychodził, rodzi rośliny przydatne dla tych, którzy ją uprawiają, taka otrzymuje błogosławieństwo od Boga;

8. Lecz ta, która wydaje ciernie i osty, jest nieużyteczna i bliska przekleństwa, a jej końcem jest spalenie.      Ml 4,1; Mt 3,10; J 15,6

9. Jednak umiłowani, chociaż tak mówimy, to jeśli chodzi o was, jesteśmy przekonani o czymś lepszym i że trzymacie się* zbawienia.

* lub: trzymać coś w ręku, posiadać, mieć na własność

10. Bóg bowiem nie jest niesprawiedliwy, aby miał zapomnieć o waszym dziele i o trudzie miłości, jaki okazujcie dla Jego imienia, gdy służyliście i służycie świętym.

11. Pragniemy natomiast, aby każdy z was okazywał tę samą gorliwość wobec całkowitej pewności nadziei, aż do końca,

12. Abyście nie stali się ociężali, ale naśladowali tych, którzy przez wiarę i cierpliwość* dziedziczą obietnice.      Prz 3,14; Jk 5,10; Rz 4,12

* gr.: makrothymia - cierpliwa wytrwałość wobec przeciwności lub krzywd bez chęci zemsty za wyrządzone zło

13. Bo gdy Bóg dawał obietnicę Abrahamowi, nie miał nikogo większego, na kogo mógłby przysiąc, przysiągł więc na samego siebie,

14. Mówiąc: Z pewnością błogosławić* ci będę i rozmnożę cię obficie.      Rdz 22,17; Ne 9,23

* gr.: eulogeo - sławić, chwalić (Boga), zostać pobłogosławionym

15. A tak cierpliwie czekając, osiągnął* spełnienie obietnicy.

* gr.: epitynchano - uzyskać, dochodzić

16. Ludzie bowiem istotnie przysięgają na kogoś większego, a potwierdzająca przysięga jest końcem ich każdego sporu*.      Rdz 21,23; Ez 17,16

* gr.: antilogia - zaprzeczenie, sprzeciw, bunt

17. Dlatego też Bóg, chcąc tym bardziej okazać dziedzicom obietnicy niezmienność swojej woli*, poręczył ją przysięgą,      Ga 3,29; Jk 2,5; Hbr 11,9

* lub: plan, postanowienie

18. Abyśmy przez dwie rzeczy niezmienne, co do których jest niemożliwe, aby Bóg kłamał, mieli mocną zachętę, my, którzy ocaleliśmy*, by chwycić się leżącej przed nami nadziei,      Lb 23,19; Mt 24,35; Tt 1,2

* gr.: katafeugo - zbiec, uciec w poszukiwaniu schronienia - por. Lb 35,26

19. Którą mamy jako kotwicę duszy, bezpieczną* i mocną, wchodzącą aż do wewnątrz** za zasłonę,

* lub: niezawodną; ** dosłownie: bardziej wewnątrz

20. Dokąd w naszym imieniu, jako poprzedzający nas, wszedł Jezus, który stał się według porządku Melchisedeka arcykapłanem na wieki*.      Kpł 16,15; J 14,2; Rz 8,34; Hbr 4,14

* dosłownie: na wiek

↑↑

Rozdział 7

1. Ten bowiem Melchisedek, król Salemu, kapłan Boga Najwyższego, wyszedł na spotkanie Abrahama wracającego po rozgromieniu* królów i mu pobłogosławił**;      Rdz 14,18; Iz 41,2; Dn 4,2

* gr.: kope - akt cięcia, uderzenie, rzeź; ** gr.: eulogeo - wysławiać, chwalić, błogosławić

2. Jemu to udzielił Abraham dziesięciny ze wszystkiego. A imię jego jest tłumaczone najpierw jako król sprawiedliwości, a potem także król Salemu*, to jest król pokoju.      Rdz 28,22; Kpł 27,32; Ml 3,10

* od hebr.: Szalem - „pokój” określenie uważane za prastarą nazwę Jerozolimy

3. Bez ojca, bez matki, bez rodowodu, nie mający ani początku dni, ani końca życia, ale będąc podobnym do Syna Bożego, trwa jako kapłan nieprzerwanie.      Ps 110,4

4. Zauważajcie więc, jak wielki jest ten, któremu nawet patriarcha Abraham dał dziesięcinę z najlepszej części*.

* lub: pierwociny, łupu

5. Wprawdzie i ci z synów Lewiego, którzy przyjmują kapłaństwo, mają przykazanie, by brać dziesięcinę od ludu według Prawa*, to jest od swoich braci, choć i oni wyszli z lędźwi** Abrahama.      Kpł 27,30; Lb 18,21

* por. Rz 2,12 przypis *; ** lub: bioder, w semickim myśleniu miejsce mocy rozrodczej

6. Ale ten, którego rodowód nie wywodzi się od nich, wziął dziesięcinę od Abrahama i temu, który ma obietnicę, błogosławił.

7. A bez żadnego sporu, mniejszy* przez** większego*** jest błogosławiony.

* dosłownie: mniejsze; ** lub: od; *** dosłownie: większe, znaczniejsze

8. A tu nadto biorą dziesięciny ludzie, którzy umierają, tam natomiast ten, o którym jest składane świadectwo, że żyje.

9. I – jak można by powiedzieć* – w Abrahamie i Lewi, przyjmujący dziesięciny, jest obłożony dziesięciną;      Rdz 14,12

* gr.: epo - rzec, mówić

10. Był bowiem jeszcze w lędźwiach ojca, gdy Melchisedek wyszedł mu na spotkanie.

11. Gdyby więc doskonałość była osiągana przez kapłaństwo lewickie, a z powodu niego lud otrzymał Prawo, jaka jeszcze byłaby potrzeba, aby ustanawiać* innego kapłana zgodnie z porządkiem Melchisedeka, a nie, aby go nazywano kapłanem zgodnie z porządkiem Aarona?      Kol 2,10

* dosłownie: wzbudzać, by powstał

12. Bo skoro zmieniane jest kapłaństwo, to koniecznie musi nastąpić i zmiana Prawa.

13. Bo Ten, o którym jest mowa, należał do innego pokolenia, z którego nikt nie służył* ołtarzowi.

* dosłownie: zajmować się czymś, poświęcał uwagę

14. Bo jest oczywiste*, że nasz Pan wywodzi** się z Judy, o którym to pokoleniu Mojżesz nic nie powiedział odnośnie kapłaństwa.      Rdz 49,10; Iz 11,1; Jr 23,6; Mi 5,2

* lub: wszystkim wiadome, jednoznaczne; ** dosłownie: powstał, wzrósł, pochodzi

15. I jest to tym bardziej oczywiste, że na podobieństwo Melchisedeka jest ustanawiany* inny kapłan,

* dosłownie: zostaje wzbudzony, podnosi się

16. Który stał się nim, nie według przykazania* prawa** cielesnego, ale według mocy niezniszczalnego życia.

* gr.: entole - rozkaz, nakaz, polecenie; ** brak rodzajnika w gr. może wskazywać na prawo w sensie ogólnym w odróżnieniu od Prawa Mojż. w przypadku gdy rodzajnik występuje lub wskazuje domyślnie na to, co było poruszone wcześniej

17. Świadczy bowiem o Nim: Ty jesteś kapłanem na wieki* według porządku** Melchisedeka.      Ps 110,4; Tt 2,14

* dosłownie: na wiek; ** gr.: taksis - porządek, ład, właściwy stan, ranga, styl

18. Istotnie bowiem poprzednie przykazanie staje się nieważne z powodu jego bezsilności i bezużyteczności,

19. Prawo bowiem nie doprowadziło niczego do doskonałości, lecz wprowadzało* do lepszej nadziei, przez którą zbliżamy się do Boga.      Ps 110,1; Hbr 9,9; Rz 8,3; Ga 2,16

* lub: wprowadzić kogoś w czyjeś miejsce, wejść później

20. I co więcej, stało się to, nie bez złożenia przysięgi*,

* gr.: horkomosia - przysięga, ślub

21. Bo ci wprawdzie stali się kapłanami bez przysięgi, a Ten ze względu na przysięgę Tego, który do Niego mówi: Przysiągł PAN i nie będzie tego żałował*: Ty jesteś kapłanem na wieki** według porządku Melchisedeka.

* gr.: metamellomai - odczuwać troskę, żal; ** dosłownie: na wiek

22. O tyle więc lepszego przymierza Jezus stał się poręczycielem*.      Hbr 9,15-18; 1Kor 11,25; 2Kor 3,14

* lub: gwarantem

23. A tych kapłanów było wielu, dlatego że śmierć nie pozwala im trwać na zawsze;

24. Ten natomiast, na wieki* pozostaje, bo ma kapłaństwo nieprzechodnie.

* dosłownie: na wiek

25. Dlatego też, może całkowicie* zbawiać tych, którzy przez Niego przystępują do Boga; bo zawsze żyje, aby wstawiać** się za nimi.      Iz 45,22; 1Tm 1,15; 1J 4,8

* lub: na zawsze; ** gr.: entynchano - błagać, upraszać, mieć o kogoś staranie

26. Takiego właśnie przystało nam mieć arcykapłana, który stał się święty, niewinny, nieskalany, odłączony od grzeszników i wywyższony ponad niebiosa,

27. Nie ma On potrzeby* codziennie, jak inni arcykapłani, najpierw składać ofiary za własne grzechy, a potem za lud; uczynił to bowiem raz na zawsze, gdy ofiarował samego siebie.

* lub: przymusu, konieczności

28. Prawo* bowiem ustanawia arcykapłanami ludzi mających słabość; ale słowo złożonej przysięgi, po nadaniu Prawa* – ustanawia Syna Bożego uczynionego doskonałym na wieki**.

* por. Rz 2,12 przypis *; ** dosłownie: na wiek

↑↑

Rozdział 8

1. Główną* więc myślą tego, co jest mówione, jest to, że mamy takiego arcykapłana, który zasiadł po prawej stronie tronu Majestatu na niebiosach,      Hbr 10,12; Kol 3,1

* gr.: kefalaion - główna sprawa, najważniejsza rzecz

2. Jako sługa* świątyni i prawdziwego przybytku**, który wzniósł Pan, a nie człowiek.      Hbr 9,8; Hbr 10,21; 1Tm 3,15

* gr.: leitourgos - osoba powołana na urząd państw. lub publiczny, sługa króla; ** gr.: skenos - namiot, o Namiocie Zgromadzenia na pustyni

3. Każdy bowiem arcykapłan ustanawiany jest do składania darów i ofiar. Dlatego też konieczne jest, aby i Ten miał co ofiarować.

4. Jeśliby bowiem prawdziwie był na ziemi, nie byłby kapłanem, gdyż są tu już kapłani, którzy według Prawa składają dary.

5. Służą oni obrazowi i cieniowi tego, co jest niebiańskie; Bóg tak ostrzegł* Mojżesza, gdy zamierzał dokończyć przybytek: Mówi bowiem – patrz, abyś uczynił wszystko według wzoru, jaki ci pokazano na górze.      Lb 8,4; Dz 7,44; Hbr 10,1

* gr.: chrematidzo - słowo określające ponadnaturalną inspirację

6. Ale teraz przyjął On o tyle ważniejszą* służbę, o ile lepszego przymierza jest pośrednikiem, które prawnie** ustanowione jest na lepszych obietnicach.      1Tm 2,5; 2Kor 3,6

* gr.: diaforos - różne co do rodzaju - stąd: lepsze, doskonalsze; ** lub: sankcjonowane przez prawo, ustanowione prawem

7. Bo gdyby to pierwsze było nienaganne, to nie szukano by miejsca na drugie.

8. Obwiniając* ich bowiem mówi: Oto nadchodzą dni, mówi PAN, gdy zawrę z domem Izraela i z domem Judy ostateczne** nowe przymierze,      Jr 31,31-34; Hbr 10,16

* lub: ganiąc; ** gr.: syntelo - doprowadzić do końca, wykonać, stać się

9. Nie według przymierza, które uczyniłem z ich ojcami, w dniu, kiedy ująłem ich za rękę, aby wyprowadzić ich z ziemi egipskiej; gdyż oni nie wytrwali w moim przymierzu i ja ich zlekceważyłem, mówi PAN.

10. Bo takie jest przymierze, które ustanowię z domem Izraela w owych dniach, mówi PAN: Prawa* moje włożę w ich umysły i wypiszę je na ich sercach, i będę im Bogiem, a oni będą mi ludem.

* por. Rz 2,12 przypis *

11. I nikt nie będzie uczył swojego bliźniego*, i nikt swojego brata, mówiąc: Poznaj PANA; wszyscy bowiem mnie poznają, od najmniejszego z nich, aż do największego z nich.      Jr 24,7; Jr 31,34; J 6,45

* lub: rodaka, sąsiada

12. Bo miłosierny* będę dla ich nieprawości, a ich grzechów i bezprawia** nie wspomnę więcej***.      Jr 33,8; Mi 7,19

* lub: życzliwy, łaskawy; ** lub: nieprawości; *** nie zostaną przypomniane

13. A gdy mówi „nowe”, uznaje pierwsze za przestarzałe; a to, co jest uznane za przestarzałe i traci swoją ważność*, bliskie jest zaniku.

* gr.: gerasko - starzeć się, wychodzić z użycia

↑↑

Rozdział 9

1. Wprawdzie więc i pierwsze przymierze miało przepisy o służbie Bożej i ziemskie* miejsce święte.

* gr.: kosmikon - światowe

2. Albowiem został wzniesiony pierwszy przybytek, który w części zwanej miejscem świętym miał świecznik, stół i chleby ofiarne*.      Wj 15,17; Wj 25,8

* gr.: prothesis - por. 2Tym 3,10 przypis **

3. A za drugą zasłoną przybytku była część zwana Świętym Świętych,      Wj 26,31-33; Hbr 10,19

4. Mająca złotą kadzielnicę i Arkę Przymierza, całą przykrytą* złotem, w której był złoty dzban z manną, laska Aarona, która zakwitła i tablice przymierza.      Pwt 10,5; 2Krn 5,10; Obj 8,3

* lub: okryta, zawinięta

5. Nad nią natomiast byli cherubini chwały, którzy zacieniali przebłagalnię*, o których teraz nie ma potrzeby szczegółowo mówić.      Wj 25,17-21

* hebr.: kaporet - wieko Arki, miejsce miłosierdzia, tron lub ofiara przebłagania - gr.: hilasterion

6. Tak więc zostało to urządzone, że wprawdzie do pierwszej części przybytku wchodzą zawsze* kapłani pełniący służbę,

* gr.: dia pantos - przez cały (czas), o każdej porze, ciągle

7. Lecz do drugiej, raz w roku jedynie arcykapłan, i to nie bez krwi, którą ofiaruje za samego siebie i za nieświadome* błędy ludu.      Wj 30,10; Kpł 16,2

* lub: błędy niewiedzy, grzechy niewiedzy

8. Przez to Duch Święty oznajmia, że nie jest jeszcze ukazana droga do Świętego Świętych, dopóki istnieje pierwszy przybytek,

9. Co jest przykładem teraźniejszego czasu, w którym składane są dary i ofiary, nie mogące uczynić doskonałym w sumieniu tego, który pełni służbę,

10. Która polega tylko na pokarmach i napojach, i różnych obmywaniach, i przepisach co do ciała, nałożonych aż do czasu naprawy.

11. Lecz Chrystus przyszedł jako arcykapłan przyszłych dóbr, wszedł przez większy i doskonalszy przybytek, nie uczyniony ręką, to jest nienależący do tego, co stworzone;

12. Ani przez krew kozłów i cieląt, ale przez swoją własną krew, wszedł raz na zawsze do Świętego Świętych, uzyskując* wieczne odkupienie.      Hbr 10,4; Ps 49,8

* lub: zdobył, osiągnął, znalazł

13. Bo jeżeli krew wołów i kozłów, i popiół jałówki przez pokropienie uświęcają nieczystych ku oczyszczeniu ciała,

14. O ileż bardziej krew Chrystusa, który przez Ducha wiecznego samego siebie ofiarował bez skazy Bogu, oczyści wasze sumienie od martwych uczynków, by służyć Bogu żywemu?      1P 1,18; Obj 1,5; Pwt 33,27

15. Dlatego też jest pośrednikiem nowego przymierza, aby na skutek śmierci, która nastąpiła dla odkupienia przestępstw popełnionych za pierwszego przymierza, ci, którzy są powołani*, wzięli obietnicę dziedzictwa wiecznego.      Rdz 48,21

* lub: zaproszeni, wezwani

16. Albowiem tam, gdzie jest przymierze, ten, który je zawarł, musi uśmiercać ofiarę.

17. Bo przymierze* nabiera mocy po śmierci złożonej ofiary tego, który je zawiera. Jeśli ofiara żyje, przymierze nie obowiązuje.

* gr.: diatheke - etymologicznie rozłożenie, rozporządzenie - stąd: układ, przymierze, zawierające akty woli i obietnic, testament

18. Dlatego także pierwsze przymierze nie jest poświęcone bez przelania krwi.      J 14,27

19. Bo gdy Mojżesz ogłosił całemu ludowi wszystkie przykazania Prawa, wziął krew cieląt i kozłów z wodą, ze szkarłatną wełną, z hizopem, pokropił też sam zwój i cały lud,

20. I powiedział: To jest krew przymierza, które Bóg na korzyść was przykazał.      Wj 24,8

21. I podobnie pokropił krwią przybytek i wszystkie naczynia należące do służby Bożej.      Hbr 9,9; Kol 2,17; Łk 24,26

22. A według Prawa niemal wszystko jest oczyszczane krwią i nie ma odpuszczenia* grzechów bez rozlania krwi.

* lub: uwolnienia

23. Było więc prawdziwie konieczne, aby obrazy tych rzeczy, które są w niebiosach były tak właśnie oczyszczane, a same rzeczy niebiańskie, lepszymi ofiarami od tamtych.

24. Chrystus bowiem wszedł nie do uczynionego ręką Świętego Świętych, które byłoby odbiciem prawdziwego, lecz do samego nieba, aby teraz być obecnym* w naszym imieniu przed obliczem Boga;      Rz 8,34; Mk 14,58; Ps 68,18

* dosłownie: być widzianym, ukazać się

25. I nie po to, by wiele razy ofiarowywać samego siebie, tak jak arcykapłan wchodzi do Świętego Świętych co roku z cudzą krwią,

26. Bo inaczej musiałby wielokrotnie od założenia świata cierpieć, lecz teraz na końcu wieków jest objawiony raz dla zmazania* grzechu przez ofiarowanie samego siebie.      Hbr 7,27; 1P 3,18

* gr.: athetesis - zniesienie, anulowanie

27. A jak postanowiono ludziom raz umrzeć, a potem sąd,      Hi 14,5; Ps 89,48; Rz 5,12

28. Tak i Chrystus, raz będąc ofiarowany, aby wziąć na siebie grzechy wielu, drugi raz, już bez* żadnego związku z grzechem, zostanie ukazany tym, którzy Go oczekują ku zbawieniu.      Mt 26,28; Rz 6,10; 1P 3,8; 1J 3,2; Obj 1,7

* gr.: choris - oddzielnie, bez, oprócz, bez żadnego, odrębnie

↑↑

Rozdział 10

1. Albowiem Prawo mając cień przyszłych dóbr, a nie sam obraz rzeczy, nie może nigdy przez te same ofiary, które co rok ustawicznie ofiarowują, uczynić doskonałymi* tych, którzy przystępują do Boga.

* gr.: teleioo - osiągnąć cel, uczynić doskonałym, dojrzałym

2. Bo czyż nie zaprzestano by je ofiarowywać, z powodu tego, że ci, którzy pełnią służbę, będąc raz oczyszczeni, nie mieliby już żadnej świadomości* grzechów.

* lub: sumienia

3. Jednak w samych tych ofiarach jest co roku przypomnienie grzechów.      Wj 30,10

4. Niemożliwe jest bowiem, aby krew wołów i kozłów miała usuwać* od kogoś grzechy.      Ps 50,8; Jr 6,20

* lub: zabrać, odebrać, usunąć, porwać

5. Dlatego przychodząc na świat, mówi: Ofiary i daru nie chciałeś, ale utworzyłeś* mi ciało;      Hbr 1,6; Ps 40,7-9

* lub: przygotować, udoskonalić

6. Nie znalazłeś upodobania* w całopaleniach i ofiarach za grzech.      Ef 5,2; Flp 4,18; Ml 1,10

* lub: nie sprawiły Ci przyjemności

7. Wtedy powiedziałem: Oto przychodzę, w nagłówku* zwoju napisano o mnie, abym czynił, Boże**, Twoją wolę.

* dosłownie: głowicy; ** dosłownie: Bóg

8. Najpierw* powiedział: Ofiary i daru, całopalenia i ofiary za grzech nie chciałeś, ani nie znalazłeś upodobania w tym, co zgodnie z Prawem jest ofiarowywane.      Ps 40,7

* dosłownie wyżej - o ruchu w górę - tj. przy czytaniu zwoju

9. Wtedy powiedział: Oto przychodzę czynić, Boże*, Twoją wolę. Znosi** więc pierwsze, aby ustanowić drugie.      Hbr 7,18; Hbr 8,7; Rz 10,4

* dosłownie: Bóg; ** lub: zabiera, unieważnia, uchyla zarządzenie

10. Dzięki* tej woli jesteśmy raz na zawsze uświęceni przez ofiarę ciała Jezusa Chrystusa.      Hbr 13,12; 1Kor 6,11

* lub: w tej, przez, za pomocą

11. I wprawdzie każdy kapłan codziennie stawał pełniąc służbę* i przynosząc często te same ofiary, które nie mogą nigdy usunąć** grzechów.

* gr.: leitourgeo - por. Flp 2,25 przypis ***; ** por. w. 9 przypis **

12. Ten natomiast, po złożeniu jednej ofiary za grzechy, na zawsze* zasiadł po prawicy** Boga,      Dn 2,44; Mt 22,44; Dz 2,33; Rz 8,34; Kol 3,1

* lub: nieprzerwanie, ciągle; ** po prawej (stronie)

13. Oczekując odtąd, aż Jego nieprzyjaciele staną się podnóżkiem dla Jego stóp.

14. Jedną bowiem ofiarą na zawsze uczynił doskonałymi* tych, którzy są uświęcani**.

* gr.: teleioo - osiągnąć cel, uczynić doskonałym, dojrzałym; ** gr.: hagiadzo - oddzielić od tego co pospolite, przeznaczyć do

15. A świadczy* nam to również i Duch Święty, przepowiedział** to bowiem w słowach:      Mt 15,7; Rz 11,27

* lub: poświadcza, składa świadectwo; ** lub: powiedzieć wcześniej, wypowiedzieć proroctwo

16. Oto przymierze, które ustanowię im* po tych dniach, mówi PAN: Włożę** Prawa moje do ich serc i wypiszę je w ich umysłach,      Jr 31,3

* lub: wobec nich; ** dosłownie: dam

17. A ich grzechy i ich bezprawie nie będą mi więcej przypominane*.      Jr 31,33; Iz 43,25; Ps 119,16

* lub: nie wspomnę ich

18. A gdzie jest od nich wyzwolenie*, tam nie ma już ofiary za grzech.

* gr.: afesis - uwolnienie, wypuszczenie, odpuszczenie, darowanie

19. Mając więc, bracia, ufną odwagę*, aby przez krew** Jezusa wejść do świętego Świętych***,      Hbr 4,16; Hbr 9,8; Hbr 9,24

* lub: śmiałość, swobodę; ** we krwi; *** dosłownie: do tych świętych - l.mn. - gr.: ton hagion

20. Drogą nową i żywą, którą nam poświęcił* przez zasłonę, to jest przez Jego ciało,      1P 3,18; J 14,6

* gr.: enkainidzo - odnowił, na nowo utworzył

21. I wielkiego kapłana nad domem Boga,      Ef 2,19; 1Tm 3,15; 1Kor 3,9

22. Zbliżajmy się ze szczerym* sercem, w pełni wiary, mając serca oczyszczone** od złego sumienia i ciało obmyte wodą czystą.      J 15,3

* dosłownie: prawdziwym, bez fałszu; ** pokropione (krwią)

23. Zachowujmy* wyznanie niewzruszonej** nadziei, bo godny zaufania*** jest Ten, który obiecał,      Ef 5,26; Tt 3,5

* lub: utrzymać, zatrzymać, posiąść; ** lub: niechwiejącej się; *** wierny

24. I przypatrujmy* się jedni drugim, aby pobudzać się do miłości i dobrych czynów,      2Kor 9,2; Ef 2,10

* lub: skupić wzrok lub umysł na czymś

25. Nie porzucając* naszych wspólnych zgromadzeń, jak to u niektórych jest w zwyczaju, ale zachęcajmy się; i to tym bardziej, im wyraźniej widzicie, że zbliża się ten dzień.

* gr.: enkataleipo - porzucić, pozostawić w potrzebie, opuścić

26. Bo jeśli po otrzymaniu dogłębnego poznania prawdy, dobrowolnie* grzeszymy, nie pozostaje** już żadna ofiara za grzechy,      Lb 15,30

* lub: chętnie w odróżnieniu od grzechów bezwiednych - por. Hbr 9,7 przypis *; ** dosłownie: jest pozostawiona, opuszczona, porzucona, nie ma już (innej?) - tj. pochodzącej z Prawa Mojżesza?

27. Ale tylko jakieś pełne bojaźni oczekiwanie sądu i żaru ognia, który ma strawić przeciwników*.

* gr.: hypenantios - stawiać opór

28. Kto odrzuca Prawo Mojżesza, ten bez miłosierdzia umiera na podstawie zeznania dwóch lub trzech świadków.      Pwt 17,6; 2Kor 13,1

29. Jak się wam wydaje, na ile gorszą karę zasługuje ten, kto Syna Bożego podeptał, a krew przymierza, przez którą został uświęcony, uznał za pospolitą i znieważył* Ducha łaski?

* lub: lżyć, okazywać zuchwałość wobec kogoś

30. Znamy bowiem Tego, który powiedział: Pomsta do mnie należy, ja odpłacę, mówi PAN; i ponownie: PAN sądzić będzie swój lud.      Pwt 32,35; Rz 12,19; Ps 135,14

31. Straszna to rzecz wpaść* w ręce Boga żywego.

* gr.: empipto - dostać się pod czyjąś władzę

32. Przypomnijcie też sobie wcześniejsze dni, w których zostaliście oświeceni*, jak wielki bój** przetrwaliście z utrapieniem***,      Flp 3,16

* gr.: fotidzo - dawać światło, świecić, dawać zrozumienie; ** gr.: athleis - walka, zmaganie, bój, ciężka próba, zabieganie; *** gr.: pathema - znosić coś, utrapienie, cierpienie

33. Czy to, gdy byliście wystawieni na publiczne zniewagi i utrapienia, czy to jako współtowarzysze tych, z którymi tak się obchodzono.

34. Albowiem współczuliście więzom moim, a grabież swojego mienia przyjęliście z radością, wiedząc, że macie w sobie majętność w niebiosach, lepszą i trwałą.      Mt 10,32

35. Dlatego nie odrzucajcie swojej ufnej odwagi*, która ma wielką zapłatę.      Ps 19,11; Hbr 3,16; Hbr 10,19

* lub: śmiałość, swoboda

36. Albowiem wytrwałości wam potrzeba, abyście, gdy wypełnicie wolę Bożą, otrzymali obietnicę*.      Mk 3,35; Ef 6,6; 1Tes 4,3

* lub: odebrali (spełnienie) obietnicy - gr.: komidzo

37. Bo jeszcze tylko krótka chwila, bardzo krótka, a Ten, który ma przyjść, przyjdzie i nie będzie zwlekać.      Ha 2,3

38. A sprawiedliwy będzie żyć z wiary; a jeśli się cofnie*, moja dusza nie będzie miała w nim upodobania.      Ha 2,4; Rz 1,17; Ga 3,11

* gr.: hypostello - wycofać się, być bojaźliwym, opuścić, wzdrygać się

39. Lecz my nie jesteśmy z tych, którzy się cofają ku* zgubie, ale z tych, którzy wierzą dla* zachowania** duszy.      Ps 44,18; Hbr 6,6

* gr.: eis - ku, na; ** lub: ocaleniu, pozyskaniu - domyślnie na własność

↑↑

Rozdział 11

1. Wiara więc jest istotą* tego, w czym pokładamy nadzieję, przekonaniem** o rzeczach, których nie widzimy;

* gr.: hypostatis - dosłownie coś położone pod, fundament, pewność, istota lub natura rzeczy, przekonanie; ** dowód, argument

2. Przez nią przodkowie* otrzymali chlubne świadectwo.

* gr.: presbyteros - starszy, tu: jako przodek

3. Przez wiarę rozumiemy, że światy* są utworzone** słowem*** Boga, z tego, co niewidzialne**** stało się to, co widzialne****.      J 1,1-3

* gr.: aion - wiek, epoka, odcinek czasu, świat, wieczność; ** gr.: katartidzo - sprawić, ukończyć, uporządkować, naprawić; *** gr.: rhema - słowo wypowiedziane; **** tu: w l.mn.

4. Przez wiarę Abel złożył Bogu lepszą ofiarę niż Kain, przez nią otrzymał świadectwo, że jest sprawiedliwy; Bóg bowiem składa świadectwo nad jego darami*, i przez nią** po śmierci jeszcze mówi.      Rdz 4,3

* lub: dary ofiarowane Bogu jako wyraz czci; ** tj. przez wiarę

5. Przez wiarę został przeniesiony* Henoch, by nie zobaczył śmierci; i nie został znaleziony, dlatego że Bóg go przeniósł; a przed jego przeniesieniem otrzymał świadectwo, że bardzo podobał się Bogu.      Rdz 5,24; 1Tes 4,1

* gr.: matatithemi - przenieść, przejść ponad, przestawić

6. A bez wiary nie można spodobać* się Bogu; ten bowiem, kto zbliża się do Boga, musi uwierzyć, że On jest, i że wynagradza tych, którzy Go szukają.

* gr.: euaresteo - por. 2Kor 5,9 przypis ****

7. Przez wiarę Noe został ostrzeżony* przez Boga o tym, czego jeszcze nie widziano; przejęty czcią** zbudował arkę dla ocalenia swojego domu, przez nią wydał wyrok na świat i stał się dziedzicem sprawiedliwości, która jest z wiary.      Rdz 5,29; Ez 14,14; 2P 2,5

* w gr. słowo określające ponadnaturalną inspirację - por. Mt 2,12 przypis *; ** gr.: eulabeomai - postępować ostrożnie, darzyć czcią, bać się

8. Przez wiarę Abraham okazał posłuszeństwo wezwaniu*, aby pójść do miejsca, które miał obejmować w dziedzictwo, i wyszedł, nie wiedząc, dokąd idzie.      Rdz 12,1; Rdz 12,4-5; Rdz 12,17; Rdz 17,8

* gr.: kaleo - wołać, wołać głośno, nosić imię lub tytuł, zapraszać

9. Przez wiarę mieszkał w ziemi obiecanej jak w ziemi obcej, mieszkając w namiotach z Izaakiem i z Jakubem, współdziedzicami tej samej obietnicy,

10. Bo oczekiwał miasta mającego fundamenty, którego architektem i budowniczym jest Bóg.      Hbr 12,22; Hbr 13,14

11. Przez wiarę, także sama Sara otrzymała moc poczęcia* i urodziła mimo podeszłego wieku, skoro uznała za godnego zaufania** Tego, który to obiecał.      Rdz 21,1

* dosłownie: przyjęcia nasienia; ** lub: za wiernego - por. Kol 1,2 przypis *

12. I dlatego też z jednego człowieka, i to obumarłego, zostało zrodzone potomstwo tak liczne jak gwiazdy na niebie, i jakby piasek niezliczony na brzegu morza.

13. Ci wszyscy poumierali w wierze, nie otrzymując złożonych obietnic, ale widząc je z daleka, zaufali* im, i witali je, i wyznawali, że są obcymi i przychodniami** na ziemi.      Ps 119,19; 1P 1,17

* lub: zostali przekonani; ** obcokrajowcami

14. Bo ci, którzy w ten sposób mówią, okazują, że poszukują ojczyzny*.      2Kor 5,1-7

* gr.: patris - kraj ojczysty, miejsce zamieszkania lub urodzenia

15. A gdyby prawdziwie myśleli o tej, z której wyszli, mieliby czas powrócić.

16. Teraz natomiast pragną* oni lepszej, to jest niebiańskiej; dlatego też Bóg nie wstydzi się ich, gdy jest wzywany** jako ich Bóg, bo przygotował im miasto.

* lub: sięgają po; ** gr.: epikaleomai - przywoływać do siebie, wzywać, wołać

17. Przez wiarę Abraham, gdy był poddany próbie*, przynosił na ofiarę Izaaka, i ofiarowywał jednorodzonego, on, który otrzymał obietnicę,      J 2,21; J 3,16; Rdz 22,1

* gr.: peiradzo - być doświadczanym, kuszonym, wypróbowanym

18. Do którego powiedziano: W Izaaku nazwane będzie twoje potomstwo*;      Rdz 17,19; Rdz 21,12; Rz 9,7

* dosłownie: nasienie - l.poj.

19. Licząc*, że Bóg jest mocny wzbudzać i z martwych; skąd go też na podobieństwo zmartwychwstania otrzymał**.      Mt 9,28; Rz 4,17; Ef 3,20

* lub: zaliczyć na czyjś rachunek, brać pod uwagę, uwzględniać, rozważać w środku; ** odebrał

20. Przez wiarę w to, co ma nastąpić, pobłogosławił Izaak Jakuba i Ezawa.

21. Przez wiarę Jakub, gdy umierał, pobłogosławił każdego z synów Józefa i oddał pokłon* oparty o kraniec** swojej laski.      Rdz 27,27; Rdz 25,11; Rdz 47,31; Rdz 48,15

* lub: oddał cześć - gr.: proskyneo - Mt 2,2 przypis **; ** lub: przed skrajem jego (Józefa?) laski ... na końcu swojej laski

22. Przez wiarę Józef, gdy umierał, wspomniał o wyjściu synów Izraela i dał polecenie dotyczące swoich kości.      Rdz 50,24

23. Przez wiarę Mojżesz po urodzeniu był przez trzy miesiące ukrywany przez swoich rodziców, ponieważ zobaczyli to śliczne dziecię i nie ulękli się rozkazu króla.      Wj 2,1-10

24. Przez wiarę Mojżesz, gdy stał się dorosłym, nie zgodził się być nazywanym synem córki faraona,

25. Wybierając dla siebie raczej cierpienie* z ludem Bożym, niż by mieć chwilową przyjemność** z grzechu,      Ps 84,10; Mt 13,21; Rz 8,17

* lub: złe traktowanie, wspólną niedolę; ** korzyść, wykorzystanie

26. Uznając hańbę Pomazańca za większe bogactwo niż skarby Egiptu; patrzył* bowiem na zapłatę.

* lub: skierował swój wzrok - por. Hbr 12,2 przypis *

27. Przez wiarę opuścił Egipt, nie lękając się gniewu* króla; bo wytrwał w tym co niewidzialne, tak jakby to widział.

* lub: szału

28. Przez wiarę uczynił Paschę i przelanie krwi, aby ten, który wytracał* pierworodnych, nie dotknął ich.      Wj 12,21

* dosłownie: wytraca

29. Przez wiarę przeszli przez Morze Czerwone jak po suchej ziemi, a gdy Egipcjanie podjęli tę próbę, zostali pochłonięci.

30. Przez wiarę runęły mury Jerycha okrążane przez siedem dni.      Joz 6,12

31. Przez wiarę nierządnica Rahab nie zginęła razem z tymi, którzy byli nieposłuszni, bo w pokoju przyjęła zwiadowców.      Joz 2,1

32. I co jeszcze miałbym powiedzieć? Zabrakłoby mi czasu, gdybym miał opowiadać o Gedeonie i o Baraku, także o Samsonie i o Jeftem, i o Dawidzie, jak i o Samuelu i o prorokach,      Sdz 6,11

33. Którzy przez wiarę podbili* królestwa, zaprowadzili** sprawiedliwość, dostąpili spełnienia obietnic, zamknęli paszcze lwom,      2Sm 5,4

* lub: zwyciężyli w walce; ** dosłownie: pracować, wykonywać

34. Ugasili moc ognia, uszli ostrza miecza, umocnieni powstawali z niemocy, byli mężni* na wojnie, zmusili obce wojska** do odwrotu.      Hi 42,10; Ps 6,8; Iz 43,2

* gr.: ischyros - silny, potężny, stanowczy; ** lub: wojsko w szyku bojowym, obóz

35. Kobiety otrzymywały swoich umarłych wskrzeszonych; inni natomiast byli zamęczeni* nie przyjmując uwolnienia**, aby lepszego dostąpić zmartwychwstania.      Łk 7,12; 1Krl 17,22; 2Krl 4,35

* lub: torturować na kole jako narzędziu kary; ** wolność przez wykupienie

36. Drudzy natomiast doświadczyli zniewag* i biczowania, a do tego kajdan i więzienia;

* lub: wyśmiewanie, szydzenie, drwina, zniewaga

37. Byli ukamienowani, przerzynani piłą, doświadczeni, umierając mordowani mieczem, błąkali się w owczych i kozich skórach, znosząc niedostatek, ucisk i krzywdę.

38. Ci, których świat nie był godny, tułali się po pustyniach i górach, i jaskiniach, i po rozpadlinach ziemi.      1Sm 23,15; 1Sm 24,1

39. A ci wszyscy, mimo że przez wiarę zostali poświadczeni*, nie odebrali spełnienia obietnicy,      1Krl 18,4

* gr.: martyreo - być naocznym świadkiem, potwierdzić coś w sądzie

40. Bóg bowiem odnośnie nas przewidział coś lepszego, aby oni bez nas nie zostali doprowadzeni do doskonałości*.      Hbr 7,19; Kol 1,28

* gr.: teleioo - osiągnąć cel, uczynić doskonałym, dojrzałym

↑↑

Rozdział 12

1. Dlatego i my, mając wokół siebie tak wielki obłok świadków, zrzućmy z siebie wszelki ciężar i grzech, który nas mocno oplata*, z wytrwałością biegnijmy w wyznaczonym** nam boju***,      Łk 9,62; 1J 2,15; 1Kor 9,24

* lub: krępuje - o długiej szacie utrudniającej bieg; ** dosłownie: położonym przed nami; *** gr.: agon - walka, zmaganie

2. Patrząc uważnie* na Jezusa, który jest początkiem** i końcem*** naszej wiary, który w miejsce leżącej przed Nim radości wycierpiał krzyż, znosząc jego hańbę, i zasiadł po prawicy tronu Boga.      Hbr 7,9; Flp 1,6

* gr.: aforao - mieć skupiony wzrok, wypatrując z daleka; ** gr.: archegos - źródło, przywódca; *** sprawiający dojrzałość

3. Rozważcie* bowiem, jakim jest Ten, który wycierpiał od grzeszników przeciwko sobie tak wielki sprzeciw**, abyście zmęczeni, nie osłabli na duszy.      Hbr 3,1; Ga 6,9; 2Tes 3,13

* lub: porównajcie; ** gr.: antilogia - spór, bunt, kontrowersje

4. Wy nie opieraliście* się jeszcze aż do krwi, walcząc** przeciwko grzechowi,

* gr.: antikathistemi - rozmieścić armię w szyku bojowym, dawać odpór, przeciwstawiać się, umieścić naprzeciwko; ** gr.: antagonidzomai - zmagać się, walczyć z przeciwka

5. I całkowicie zapomnieliście o zachęcie, którą zwraca* się do was jak do synów: Synu mój, nie lekceważ karcenia** PANA, i nie bądź osłabiony, gdy PAN ciebie napomina***;      Prz 3,11; 2Kor 4,8

* lub: jest wykładana; ** gr.: paideia - dyscyplina, wychowanie, pouczanie; *** gr.: elencho - zawstydzać, przekonywać, dowodzić, wykazać błąd za pomocą argumentów

6. Kogo bowiem PAN miłuje, tego karci*, natomiast chłoszcze** każdego syna, którego przyjmuje.      2Sm 7,14

* gr.: paideuo - wychowywać, karcić, ćwiczyć; ** gr.: mastigoo - karać, chłostać, biczować, smagać

7. Jeżeli znosicie karcenie, to Bóg ofiarowuje się wam jako synom; jakim bowiem jest syn, którego ojciec nie wychowuje*?

* gr.: paideuo - wychowywać, karcić, ćwiczyć

8. A jeśli jesteście bez karcenia*, które jest udziałem wszystkich, to jesteście dziećmi z nieprawego** łoża, a nie synami.

* gr.: paideia - dyscyplina, wychowanie, pouczanie; ** gr.: nothos - z nieprawego łoża, bękart, urodzony ze związku z nałożnicą lub niewolnicą

9. Ponadto, mieliśmy naszych ojców według ciała, którzy nas karcili, i szanowaliśmy ich. Czyż nie mamy być daleko bardziej poddani* Ojcu duchów, by żyć?      Ps 68,5; Ef 4,6; Jk 1,17

* gr.: hypotasso - uległy, posłuszny, podporządkowany władzy

10. Tamci bowiem wychowywali* nas przez krótki czas według swojego uznania; Ten natomiast, dla naszej korzyści, abyśmy byli uczestnikami Jego świętości.

* gr.: paideuo - wychowywać, karcić, ćwiczyć

11. Wprawdzie wszelkie karcenie w danej chwili nie wydaje się radosne, lecz sprawia smutek; ale potem przynosi pełen pokoju owoc sprawiedliwości tym, którzy są przez nie wyćwiczeni.      Jk 3,18

12. Dlatego wyprostujcie opuszczone ręce i wyczerpane kolana,      Iz 35,3

13. I czyńcie proste ścieżki waszymi nogami, aby to, co chrome nie zboczyło*, ale raczej zostało uzdrowione.      Prz 4,26; 1Tes 5,14

* gr.: ektrepo - zejść z drogi, być skierowanym w bok

14. Zabiegajcie* o pokój ze wszystkimi i o uświęcenie, bez którego nikt nie zobaczy Pana.      Ps 34,14; Rz 12,18

* gr.: dioko - ścigać, iść za kimś, dosięgnąć, dążyć gorliwie

15. Przyglądajcie* się uważnie, aby ktoś nie pozostał z dala** od łaski Bożej, aby jakiś korzeń gorzkości rosnący w górę nie wywołał niepokoju, i żeby przez to nie pokalało się wielu,

* gr.: episkopeo - nadzorując, bacząc, przyglądając się uważnie; ** gr.: hystereo - spóźnić się, mieć braki - por. Hbr 4,1 przypis *

16. Aby ktoś nie był rozpustny* i bezbożny jak Ezaw, który za jedną potrawę oddał swoje pierworództwo.      Rdz 25,31

* gr.: pornos - rozpustnik, lubieżnik, wszetecznik, rozwiązły

17. Wiecie bowiem, że potem, gdy chciał odziedziczyć błogosławieństwo, został odrzucony*, bowiem nie znalazł sposobu zmiany** swojego położenia***, chociaż ze łzami go poszukiwał.

* lub: uznany za nienadającego się - Mt 21,42 przypis *; ** gr.: metanoia - zmiana myślenia - 2P 3,9 przypis **; *** dosłownie: miejsca

18. Wy bowiem nie zbliżyliście się do góry dającej się dotknąć i płonącej ogniem, ani do mroku, ani do ciemności, ani do burzy,

19. Ani do dźwięku* trąby, ani do głosu** słów, tak że ci, którzy to usłyszeli, prosili, aby więcej nie kierowano do nich ani słowa;

* gr.: echos - dźwięk, brzmienie; ** gr.: fonos - głos, dźwięk

20. Nie mogli bowiem znieść nakazu: A jeśli zwierzę dotknęłoby góry, będzie ukamienowane albo przebite oszczepem.      Wj 19,16

21. A tak straszne było to, co zostało im ukazane, że Mojżesz powiedział: Jestem przepełniony bojaźnią i drżę.      Ps 48,1-14; Ps 50,3

22. Ale wy przystąpiliście do góry Syjon i do miasta Boga żywego, do niebiańskiego Jeruzalem i do dziesiątek* tysięcy aniołów,

* gr.: myrias - (miriada) dziesięć tysięcy, niezliczony tłum, rzesze

23. Do uroczystego zgromadzenia i do wywołanych* pierworodnych, którzy są zapisani w niebiosach, i do Boga, sędziego wszystkich, i do duchów sprawiedliwych, uczynionych doskonałymi**,      Ps 89,7; Dz 28,8

* gr.: ekklesia - wywołani z, zgromadzenie, zebranie publiczne; ** gr.: teleioo - osiągnąć cel, uczynić doskonałym, dojrzałym

24. I do pośrednika nowego przymierza, Jezusa, i do krwi pokropienia, która przemawia potężniej* od krwi Abla.      Hbr 7,22; Hbr 8,6; Hbr 9,15

* gr.: kreitton - silniejszy, potężniejszy, mający przewagę, znaczniejszy, lepszy, doskonalszy

25. Patrzcie, abyście nie odwracali* się od Tego, który mówi; bo jeśli tamci, po tym jak odwrócili się od Tego, który przemawiał na ziemi, nie uszli kary, tym bardziej** my, gdy odwracamy się od Tego, który przemawia*** z niebios.

* gr.: paraiteomai - odrzucać, odsuwać, odmawiać; ** domyślnie - nie ujdziemy kary; *** gr.: chrematidzo - słowo określające ponadnaturalną inspirację

26. Ten, którego głos wówczas wstrząsnął* ziemią, teraz natomiast obiecał, mówiąc: Ja jeszcze raz poruszę nie tylko ziemią, ale i niebem.      Ps 114,6; Wj 19,18

* gr.: saleuo - wzburzyć, chwiać, wytrącić, zrzucić

27. Więc to „jeszcze raz” oznajmia, że te rzeczy które są wstrząsane, podlegają przemieszczeniu*, jako stworzone; aby pozostały te, które nie są wstrząśnięte.      Ps 102,26

* gr.: metathesis - przeniesienie czegoś na inne miejsce, deportacja

28. Dlatego przyjmując królestwo niewzruszone, obyśmy mieli łaskę* przez którą służylibyśmy** w sposób miły Bogu, z szacunkiem*** i czcią****.      Iz 9,7; Mt 25,34; 1P 4,4-5

* gr.: charis - niezasłużona życzliwość, wdzięczność, łaska; ** tryb przypuszczający możliwe też - służmy; *** lub: godnością, respektem, skromnością; **** gr.: eulabeia - cześć, pobożność, lęk

29. Albowiem nasz Bóg jest ogniem trawiącym*.      Wj 24,17; Lb 11,1; Ps 50,3

* lub: pochłaniającym

↑↑

Rozdział 13

1. Miłość* braterska niech trwa**.

* gr.: filadelfia - miłość braterska; ** lub: pozostaje

2. Gościnności* nie zapominajcie, bo z powodu niej**, niektórym uszło uwadze***, że gościli aniołów.      Kpł 19,34; Mt 25,35; Rz 12,13

* gr.: filoksenia - miłość względem obcych, gościnność; ** lub: przez tę; *** gr.: lanthano - być nieświadomym, nie wiedzieć, być ukrytym

3. Pamiętajcie o więźniach, jakbyście razem z nimi byli uwięzieni, o krzywdzonych, jako że sami jesteście w ciele.

4. Małżeństwo jest godne czci u wszystkich, a łoże nieskalane*, natomiast nierządników i cudzołożników będzie sądził Bóg.      Prz 5,15; Obj 21,8

* gr.: amiantos - bez skazy, niezbrukany, nieskalany

5. Sposób waszego życia niech będzie wolny od miłości pieniądza*. Bądźcie zadowoleni z tego co macie**, bo sam powiedział: Z pewnością*** nie porzucę cię ani na pewno*** cię nie opuszczę;      Iz 41,17; Jr 6,13; 1Tm 6,9

* gr.: afilargyros - niemiłujący (srebra) pieniędzy, niechciwy; ** lub: którym wystarcza to, co obecnie (macie); *** gr.: ou me - podwójne zaprzeczenie - jako wzmocnienie

6. Tak więc śmiało mówimy: PAN jest moim pomocnikiem, nie będę się lękał; co uczyni mi człowiek?      Ps 56,12; Ps 118,6

7. Pamiętajcie o swoich przewodnikach*, którzy wam głosili Słowo Boże; a patrząc na koniec ich życia**, naśladujcie ich wiarę.      Hbr 12,17; Dz 14,23; 1Tes 5,12

* dosłownie: stających na czele, prowadzących w. 17; ** lub: rozważając rezultat ich postępowania

8. Jezus Chrystus wczoraj i dziś, ten sam i na wieki.      Ps 90,2; Ps 102,27; J 8,56

9. Nie dawajcie się unosić* różnym i obcym naukom, bo dobrze jest umacniać serca łaską, a nie pokarmami, które nie przyniosły korzyści tym, którzy tak postępowali**.      Rz 16,18; Ef 4,14; 1Tm 4,1

* dosłownie: nosić tu i tam, obnosić się; ** gr.: peripateo - obracać się - metafora sposobu życia - Rz 6,4 przypis **

10. Mamy ołtarz, z którego nie mają prawa zjeść ci, którzy służą* przybytkowi**.      Rz 12,1

* gr.: latreuo - służyć publicznie, piastować urząd publiczny; ** gr.: skene - namiot, szałas, przybytek, tu: o świątyni

11. Albowiem ciała tych zwierząt, których krew arcykapłan wnosi za grzech do świętego Świętych, są palone poza obozem.

12. Dlatego i Jezus, aby poświęcić lud swoją własną krwią, cierpiał poza bramą.      Hbr 9,14

13. Wychodźmy więc do Niego poza obóz, niosąc Jego hańbę*.      Mt 16,24; 1P 4,4; 1Kor 4,10

* gr.: oneidismos - zniewaga, obelga, hańba, urąganie

14. Nie mamy tu bowiem miasta trwałego, ale tego, które ma nadejść, szukamy*.

* gr.: epidzeteo - usilnie pragnąć, domagać się głośno, szukać

15. Przez Niego więc nieustannie składamy Bogu ofiarę chwały*, to jest owoc warg wyznających Jego imię.      Ps 51,17; Ps 51,19; Ps 107,22; Oz 14,2

* gr.: ainesis - dziękczynienie, uwielbienie, ofiara dziękczynna

16. Nie zapominajcie więc o dobroczynności i o pomocy wzajemnej*, z takich bowiem ofiar Bóg jest bardzo zadowolony**.      Ga 6,6; Flp 4,14

* lub: wspólnota, współudział; ** ma upodobanie

17. Bądźcie posłuszni swoim przewodnikom i bądźcie im ulegli, oni bowiem czuwają* nad waszymi duszami i zdadzą z tego** sprawę***. Niech to czynią z radością, nie wzdychając; bo to nie byłoby korzystne dla was.      Hbr 13,7; 1P 2,13; Dz 20,28; 1P 5,2; 1Kor 16,16

* lub: trwać bez snu; ** domyślnie: czuwania; *** dosłownie: słowo, rachunek

18. Módlcie się za nas; albowiem jesteśmy przekonani, że mamy dobre* sumienie, bo chcemy we wszystkim dobrze postępować.      2Kor 1,12; 1Tm 1,5; 1P 3,16

* gr.: kalos - piękne, szlachetne

19. A tym bardziej zachęcam, byście to uczynili, abym został szybciej wam przywrócony.

20. A Bóg pokoju, Ten, który przez krew wiecznego przymierza wyprowadził* z martwych wielkiego pasterza owiec, Pana naszego Jezusa,      Iz 53,3; Iz 63,11; 1P 2,25; Mk 14,27; J 10,14

* gr.: anago - wyprowadzić w górę, gdzieś wyżej, wyruszyć

21. Oby was uczynił doskonałymi* w każdym dobrym dziele, by pełnić Jego wolę, uczyniwszy w was to, co jest przyjemne przed Jego obliczem, przez Jezusa Chrystusa, któremu chwała na wieki wieków. Amen.

* gr.: katartidzo - wyposażony, sprawny, doskonały - 2Kor 13,11 przypis *

22. A proszę* was, bracia, znoście cierpliwie to słowo zachęty**; bowiem napisałem do was krótko.

* lub: wzywam, zachęcam; ** gr.: paraklesis - zachęta, wezwanie, poruszająca mowa

23. Wiedzcie, że brat nasz Tymoteusz został uwolniony*, z nim**, jeśliby przyszedł szybciej***, ujrzę was.      Dz 16,1; Rz 16,21

* gr.: apolyo - rozwiązać, uwolnić, opuścić; ** dosłownie: którym; *** gr.: tachion - szybciej

24. Pozdrówcie wszystkich swoich przewodników* i wszystkich świętych**. Pozdrawiają*** was ci, którzy są z Italii.      Rz 16,1

* dosłownie: stających na czele, prowadzących w. 17; ** gr.: hagios - oddzielony od (świata), poświęcony dla (Boga); *** gr.: aspadzomai - przyjąć z radością, dobrze życzyć, witać

25. Łaska z wami wszystkimi. Amen.

List apostoła Jakuba

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ]

Rozdział 1

1. Jakub, sługa* Boga i Pana Jezusa Chrystusa, do dwunastu pokoleń**, które są w rozproszeniu. Pozdrowienie.      Mt 10,3; Rz 1,1; Jud 1,1

* lub: niewolnik; ** plemion

2. Uznaliście, bracia moi, za pełną radość, gdy wpadliście w rozmaite doświadczenia*,      2Kor 4,17

* gr.: peirasmos - próba, doświadczenie, pokusa

3. Wiedząc, że wypróbowanie* waszej wiary sprawia wytrwałość**;      Rz 5,3; Kol 1,11

* gr.: dokimion - wykazywanie, próbowanie, sprawdzian; ** gr.: hypomone - wytrwałość, hart ducha, odpor. na przeciwności

4. A wytrwałość niech prowadzi do dzieła doskonałego*, abyście byli dojrzali* i w pełni wyposażeni, w niczym nie odczuwający braków.      Ps 37,7; Mt 5,48; Flp 3,12

* gr.: teleios - doskonały, w pełni rozwinięty, dojrzały, nie mający braków

5. A jeśli ktoś z was odczuwa brak* mądrości, niech prosi Boga, który daje ją wszystkim szczodrze** i bez wyrzutów, a będzie mu dana.      Wj 31,3; Prz 2,3; Prz 2,6; Jk 3,17

* gr.: leipo z genitivem - odczuwać brak; ** lub: szczerze, prostolinijnie

6. Jednak niech prosi z wiarą, nie wątpiąc; kto bowiem wątpi, przypomina falę morską, gnaną i miotaną tu i tam przez wiatr.

7. Niech taki człowiek nie myśli, że otrzyma coś od Pana;

8. Mąż o rozdwojonej duszy*, niestały na wszystkich swoich drogach.      1Krl 18,21; Mt 6,24

* tj. wewnętrznie rozdwojony - por. Jk 4,8 przypis **

9. A niech uniżony* brat chlubi** się w swoim wywyższeniu,      Jk 2,5; Rz 12,16

* lub: pokorny, nisko urodzony; ** gr.: kauchema - radosne uniesienie, chluba, powód do dumy

10. Bogaty natomiast w swoim uniżeniu*; że jak kwiat trawy przeminie.

* lub: poniżeniu

11. Albowiem wzeszło palące słońce i wysuszyło trawę, a kwiat jej opadł, i zginęło piękno jego oblicza; tak i bogaty zwiędnie na swoich drogach.      Mk 4,6; 1Kor 7,31; Jk 5,1

12. Błogosławiony* mąż, który znosi próbę; który został** wypróbowany***, gdyż otrzyma wieniec życia, który obiecał PAN**** tym, którzy Go miłują.      2Tm 2,5; Obj 2,10

* lub: szczęśliwy; ** dosłownie: stał się; *** lub: doświadczony; **** Pan - 1Kor 16,22 vs Jk 2,5

13. Niech nikt, gdy jest poddawany pokusie*, nie mówi: Przez Boga jestem kuszony*; bo Bóg nie jest podatny na kuszenie** ze strony zła ani sam nikogo nie kusi*;      Wj 17,7; Pwt 6,16; 1Kor 10,13

* gr.: peiradzo - poddawać próbie, kusić, doświadczać kogoś; ** być niepróbowalnym (dotyczy Boga)

14. Ale każdy jest kuszony przez własne pożądliwości*, które go pociągają i nęcą**.      Rdz 6,5; Jr 17,9

* gr.: epithymeo - usilne pragnienia - por. Jk 4,2 przypis *; ** dosłownie: być łowionym na przynętę

15. Potem, gdy pożądliwość pocznie*, rodzi** grzech, a gdy grzech dojrzeje***, rodzi śmierć.

* gr.: syllambano - zajść w ciążę, chwycić coś razem, pochwycić; ** gr.: tikto - wydać na świat, rodzić, owocować; *** lub: wydorośleje

16. Nie dawajcie się zwodzić*, moi umiłowani bracia!

* lub: wprowadzić w błąd - gr.: planao - Mt 18,12 przypis *

17. Wszelki dobry podarunek i wszelki dar doskonały zstępuje z góry od Ojca świateł, u którego nie istnieje zmienność lub cień poruszenia*.      Hbr 12,9; Mt 7,11; J 4,10

* myśl odwołująca się do zmienności zjawisk astronomicznych

18. Gdy zechciał, zrodził* nas Słowem Prawdy, abyśmy byli niejako pierwociną Jego stworzeń.      2Tm 2,15

* gr.: apokyeo - wydać na świat, zrodzić

19. A tak, bracia moi umiłowani, niech każdy człowiek będzie skory* do słuchania, nieskory** do mówienia, nieskory** do gniewu***,      Iz 63,17; Rz 9,19

* dosłownie: szybki - gr.: tachys; ** dosłownie: powolny; *** gr.: orge - złość, gniew, oburzenie, złość poprzez karę

20. Bo gniew męża nie wykonuje* sprawiedliwości Boga.

* gr.: katergadzomai - sprawić, wykonać, dokonać, realizować

21. Dlatego odrzućcie* wszelką plugawość i obfitość złości, przyjmijcie z łagodnością wszczepione w was Słowo, które jest w stanie** zbawić wasze dusze.      1P 1,9; 1P 3,20; Dz 10,33

* lub: odłożywszy; ** gr.: dynamai - mieć moc, być silnym

22. A stawajcie się wykonawcami* Słowa, a nie tylko słuchaczami, oszukującymi samych siebie.

* gr.: poietes - wykonawca, twórca, sprawca, poeta

23. Albowiem jeśli ktoś jest słuchaczem Słowa, a nie wykonawcą, ten podobny jest do człowieka, który przygląda się w zwierciadle swojemu naturalnemu* obliczu;      Mt 7,21; Łk 11,28; 1J 2,3

* gr.: genesis - por. Jk 3,6 przypis *

24. Bo przyjrzał się sobie i odszedł, i natychmiast zapomniał jakim* był.      Ez 33,31

* lub: jaki

25. Ale kto wejrzał w doskonałe Prawo wolności i trwa w nim, ten nie jest słuchaczem zapominającym, lecz wykonawcą dzieła, ten będzie błogosławiony w swoim działaniu.

26. Jeśli ktoś pośród was uważa, że jest pobożny*, a nie powściąga** swojego języka, lecz oszukuje swoje serce, tego pobożność jest próżna.      Ps 32,9; Ps 39,2; Ps 141,3

* gr.: threskos – bogobojny, oddający cześć Bogu, drżący, religijny; ** por. Jk 3,2 przypis ***

27. Czystą i nieskalaną pobożnością* przed Bogiem i Ojcem jest to: troszczyć** się o sieroty i wdowy w ich ucisku, i strzec*** siebie samego przed skalaniem przez świat.

* gr.: threskos – bogobojny, oddający cześć Bogu, drżący, religijny; ** lub: odwiedzać, opiekować się, nieść pomoc; *** lub: zachować siebie samego nieskalanym, z dala od świata

↑↑

Rozdział 2

1. Bracia moi! Nie łączcie* wiary Pana naszego Jezusa Chrystusa, Pana Chwały ze stronniczością**.      Ps 24,7; Ps 29,3; Ef 1,17; 1P 1,17

* gr.: echo - mieć, posiadać, być blisko złączony z kimś; ** gr.: prosopolepsia - brać wg twarzy, mieć wzgląd na osobę

2. Bo gdyby wszedł na wasze zgromadzenie mąż mający złoty pierścień, w lśniącej szacie, i wszedłby też i ubogi, w brudnej szacie,

3. I patrząc na tego, co ma lśniącą szatę, powiedzielibyście do niego: Ty, usiądź tu wygodnie; a ubogiemu powiedzielibyście: Ty, stań tam albo usiądź tu u mojego podnóżka,

4. To czy nie uczyniliście różnicy* między sobą i nie staliście się niegodziwie** rozumującymi sędziami?      Mt 7,1-5; Jk 4,11

* gr.: diakriono - rozdzielić, rozsądzić, rozróżnić, zostać poróżnionym; ** gr.: poneros - niegodziwy, nikczemny, zły

5. Słuchajcie, bracia moi umiłowani, czy Bóg nie wybrał* ubogich tego świata na bogatych w wierze i dziedziców Królestwa, obiecanego tym, którzy Go miłują?

* gr.: eklegomai - upatrzyć, wybrać, wybrać kogoś na urząd

6. Ale wy znieważyliście ubogiego. Czy nie bogaci was uciskają i czy nie oni ciągną was do sądów?      Ef 3,8; 1Tm 6,18; Hbr 11,26

7. Czy nie oni bluźnią pięknemu* imieniu, które zostało wezwane** nad wami?      Ps 138,2; Dz 4,12

* lub: szlachetne, dobre; ** przywołane

8. Jeśli rzeczywiście wypełniacie królewskie Prawo zgodnie z Pismem: Będziesz miłował swojego bliźniego jak samego siebie, dobrze* czynicie.      J 4,9; Kpł 19,18; Mt 22,39

* por. w. 7 przypis *

9. Lecz jeśli jesteście stronniczy*, to popełniacie grzech i jesteście przez Prawo napominani** jako przestępcy.

* gr.: prosopolepsia - brać wg twarzy, mieć wzgląd na osobę; ** lub: zawstydzać, karcić, wykazywać błąd - Mt 18,15 przypis *

10. Albowiem ktokolwiek zachowa całe Prawo, a potknie* się w jednym, staje się winny wszystkiego.      Pwt 27,26; Mt 5,19; Ga 3,10

* gr.: ptaio - zrobić fałszywy krok, przywieść kogoś do upadku

11. Bo Ten, który powiedział: Nie będziesz cudzołożył, powiedział też: Nie będziesz mordował; a jeśli nie będziesz cudzołożył, ale będziesz mordował, stałeś się przestępcą Prawa.      Wj 20,13; Pwt 5,17; Ps 130,3

12. Tak mówcie i tak czyńcie, jak ci, którzy mają być sądzeni przez* Prawo wolności.      Jk 1,25; 1P 2,16; Flp 4,8

* gr.: dia - z genitivem - 1Kor 11,9 przypis *

13. Sąd bowiem bez miłosierdzia odbędzie się nad tym, kto nie okazał* miłosierdzia**; a miłosierdzie triumfuje*** nad sądem.      Mt 5,7; Łk 16,25

* dosłownie: czynił; ** gr.: anileos - bez litości, nieżyczliwy; *** gr.: katakauchaomai - odnosić triumf, przewyższać, stać wyżej, chlubić ponad kogoś - wzmocnienie od kauchaomai - Flp 1,26 przypis *

14. Co za pożytek, bracia moi, jeśli ktoś powiedziałby, że ma wiarę, a nie miałby uczynków? Czy taka* wiara może go zbawić**?

* gr.: rodzajnik określony ho - ta lub tego (rodzaju) wiara; ** gr.: sodzo - ocalić, uratować, wybawić, zbawić, uzdrowić

15. A jeśli brat albo siostra byliby nadzy i odczuwaliby brak codziennego* pożywienia,

* tj. ilości wystarczającej na jeden dzień - por. Mt 6,11 przypis *

16. A ktoś z was powiedziałby im: Idźcie w pokoju, ogrzejcie się i nasyćcie* się; i nie dalibyście im tego, co konieczne dla ciała, jaki z tego pożytek?      1Kor 13,3; Mt 14,15

* dosłownie: ogrzewajcie się, nasycajcie - czas niedokonany

17. Tak i wiara, jeśli nie ma uczynków, martwa jest sama w sobie.      J 15,2

18. Ktoś jednak powie: Ty masz wiarę, a ja mam uczynki; pokaż* mi wiarę swoją bez twoich uczynków, a ja tobie pokażę moją wiarę z moich uczynków.      Mt 7,16; Rz 3,8

* gr.: deiknyo - pokazać, ukazać oczom, dać dowód, nauczać

19. Ty wierzysz, że Bóg jest jeden; dobrze czynisz; i demony w to wierzą i drżą.      Pwt 6,4; Iz 43,10; Iz 44,6; Iz 44,8; 1Kor 8,4; Mt 8,31; Mk 1,24

20. A czy chcesz poznać, pusty* człowieku, że wiara bez uczynków jest martwa?      Ga 6,3

* gr.: kenos - pusty, próżny, pozbawiony znaczenia

21. Abraham, ojciec nasz, czy nie został uznany za sprawiedliwego z uczynków, gdy ofiarował Izaaka, swojego syna, na ołtarzu?

22. Widzisz, że wiara zaczęła współdziałać z jego uczynkami, a z uczynków wiara została uczyniona doskonałą*.      Flp 4,8; Kol 3,17

* gr.: teleioo - uczynić dojrzałym, ukończyć, doprowadzić do celu

23. I tak wypełniło się Pismo, które mówi: I uwierzył Abraham Bogu i zostało mu to policzone* za sprawiedliwość, i został nazwany przyjacielem Boga.      Rdz 15,6; J 15,14

* gr.: logidzomai - zaliczać na rachunek, uważać za, poczytać, brać pod uwagę, ważyć racje, rozstrzygać, zaliczyć do

24. Widzicie zatem, że człowiek uznawany jest za sprawiedliwego z uczynków, a nie jedynie z wiary?      Ps 60,12; Ga 2,16

25. A podobnie i Rahab, nierządnica, czy nie z uczynków została usprawiedliwiona, gdy przyjęła posłańców* i wypuściła ich inną drogą?      Hbr 11,31

* gr.: angelos - posłaniec, zwiastun

26. Albowiem jak ciało bez ducha jest martwe, tak też wiara bez uczynków jest martwa.      Hi 34,14-15; Kaz 12,7; Dz 7,59

↑↑

Rozdział 3

1. Niech niewielu z was staje się nauczycielami, bracia moi, gdyż wiecie, że surowszy* otrzymacie wyrok.

* dosłownie: wyższy, większy

2. My wszyscy bowiem potykamy* się w wielu sprawach; jeśli ktoś w mowie się nie potyka, ten jest mężem doskonałym**, który i całe ciało może trzymać na wodzy***.      Mt 5,48; Hbr 13,21

* gr.: ptaio - upaść - por. Jk 2,10 przypis *; ** gr.: teleios - doskonały, w pełni rozwinięty, dojrzały, nie mający braków; *** dosłownie: prowadzić za pomocą wędzidła

3. Oto koniom wkładamy wędzidła w pyski, aby były nam posłuszne i kierujemy całym ich ciałem.      Dz 27,14; Mt 8,14

4. Oto i okręty*, choć są tak wielkie i pędzone silnymi wiatrami, jednak są kierowane bardzo małym sterem tam, dokąd chce ruch ręki sternika.

* tj. duży okręt śródziemnomorski

5. Tak i język, małym jest członkiem, a bardzo się wynosi*. Oto mały ogień, a jak wielki las podpala!      2Krl 19,22; Prz 18,21; Dn 4,30

* gr.: megalaucheo - zachowywać się dumnie w mowie, szczycić

6. I ten język jest ogniem; język jest światem nieprawości, umieszczany wśród naszych członków, tym co kala całe nasze ciało i rozpala krąg naturalnych skłonności*, sam będąc rozpalany przez Gehennę**.      Lb 31,16; 2Sm 19,43; Prz 16,27

* lub: rozpala krąg życia gr.: genesis - źródło, pochodzenie, istnienie, życie, bieg (koło życia), z biblos - rodowód; ** tj. dolina Hinnom - symbol wiecznego potępienia

7. Wszelka bowiem natura* dzikich zwierząt i ptaków, i gadów, i stworzeń morskich jest poskramiana i jest poskromiona przez naturę* człowieka;

* gr.: fysis - natura, rodzaj

8. Ale nikt z ludzi nie może poskromić* języka; zło to nieposkromione, pełne śmiertelnego jadu.      Ps 140,4; Rz 3,13

* gr.: damadzo - tamować, poskramiać, kiełznać, powstrzymywać

9. Nim* wysławiamy** Boga i Ojca, i nim* przeklinamy ludzi, stworzonych na podobieństwo Boga.      2Sm 1,5; Rz 3,14

* dosłownie: przez niego; ** gr.: eulogeo - chwalić, sławić, prosić o błogosławieństwo, wypowiadać błogosławieństwo, być błogosławionym

10. Z tych samych ust wychodzi błogosławieństwo* i przekleństwo. Nie może** tak być***, bracia moi.      Ps 50,16; Jr 7,4; Rz 12,14

* gr.: eulogeo - chwalić, sławić, prosić o błogosławieństwo, wypowiadać błogosławieństwo, być błogosławionym; ** gr.: chre - jest konieczne, trzeba, jest powinnością, należy; *** ginomai - stawać się, urodzić się, być, zaistnieć, dziać się

11. Czy źródło z tej samej szczeliny tryska słodką i gorzką wodą?      Mt 12,33

12. Czy może, bracia moi, figowiec wydawać oliwki albo winorośl figi? Tak też żadne źródło nie może wydać słonej i słodkiej wody.

13. Kto jest mądry i rozumny pośród was, niech to pokaże czynami wypływającymi z jego dobrego postępowania w łagodnej* mądrości.      Hbr 13,5; 1P 3,16; Flp 1,27

* gr.: prautes - łagodność, delikatność, cichość, uprzejmość

14. Ale jeśli macie gorzką zazdrość i kłótliwość* w swoim sercu, nie wynoście** się i nie kłamcie wbrew*** prawdzie.      Flp 2,2

* lub: ambicję; ** chełpić się, chlubić; *** gr.: kata - przeciwko

15. Nie jest to mądrość zstępująca z góry, ale ziemska, zmysłowa*, demoniczna.      Jud 1,19; 1Kor 2,14

* gr.: psychikos - we władaniu duszy, duszewna

16. Bo gdzie jest zazdrość i kłótliwość*, tam zamieszanie** i wszelka podła sprawa.

* por. w. 14 przypis *; ** lub: niepokój, anarchia, nieład społeczny

17. Ale mądrość, która jest z góry, najpierw jest prawdziwie* czysta, następnie pokojowo usposobiona, łagodna**, dająca się przekonać***, pełna miłosierdzia i dobrych owoców, bezstronna i nieobłudna.      Rz 12,9; Flp 1,11; 1P 1,22

* gr.: men - partykuła wzmacniająca; ** lub: łagodnie skłaniająca do posłuchu; *** uległa, nie uparta (nie oporna) na argumenty

18. Ale owoc sprawiedliwości zasiewany jest w pokoju tym, którzy czynią pokój.      Oz 10,12

↑↑

Rozdział 4

1. Skąd wojny i skąd walki pośród was? Czy nie pochodzą one z waszych namiętności*, które walczą** w waszych członkach?      Rz 7,23; Ga 5,17; Kol 3,5

* gr.: hedon - przyjemność, rozkosz, uciecha; ** lub: toczą bój, biorą udział w wojnie

2. Pożądacie*, a nie macie; mordujecie i zazdrościcie, a nie możecie osiągnąć; wojujecie i walczycie; nie macie jednak z powodu tego, że nie prosicie.      Jk 1,6-7; Prz 1,28; Iz 1,15

* gr.: epithymeo - usilnie pragnąć, żywić pragnienie, tęsknić

3. Prosicie, a nie otrzymujecie, dlatego że źle prosicie, zamierzając to wydać* na wasze namiętności**.

* lub: roztrwonić, zużyć; ** gr.: hedon - przyjemność, rozkosz, uciecha

4. Cudzołożnicy* i cudzołożnice! Czy nie wiecie, że przyjaźń ze światem jest wrogością** wobec Boga? Jeśli*** więc ktoś chce być przyjazny wobec tego świata, staje się nieprzyjazny wobec Boga.      2P 1,4; 1J 2,15

* gr.: moichos - cudzołożnik - por. Łk 18,11 1 Kor 6,9 Hbr 13,4; ** lub: nieprzyjaźnią; *** gr.: an - partykuła zwykle wskazująca na życzenie, możliwość, niepewność

5. Albo czy wydaje się wam, że na próżno Pismo mówi: Do* granic zazdrości tęskni** za duchem, któremu dał w nas mieszkanie.

* gr.: pros - do tu: jako przysłówek wzmacniający; ** lub: pragnie

6. Większą jednak daje łaskę, dlatego mówi: Bóg przeciwstawia* się pysznym**, a pokornym daje łaskę.      Wj 10,3; Ps 138,6; Prz 3,34

* lub: stawia zbrojny opór, ustawia się do bitwy naprzeciwko; ** gr.: hyperefanos - górujący nad innymi, hardy, wyniosły

7. Poddajcie* się więc Bogu, przeciwstawcie** się diabłu, a ucieknie od was.      Mt 4,10; Ef 4,27; 1P 5,8

* gr.: hypotasso - podporządkować się - Ef 5,24 przypis *; ** gr.: anthistemi - przeciwstawić się, stawiać opór, sprzeciwiać

8. Przybliżcie* się do Boga, a przybliży się do was. Obmyjcie ręce grzesznicy i oczyśćcie serca, ludzie o rozdwojonej duszy**.      2Krn 15,2; Hbr 7,19; Dz 15,9

* gr.: engidzo - połączyć coś z czymś, zbliżyć się, podejść; ** gr.: dipsychos - wewnętrznie rozdwojony, wątpiący, o rozdwojonej duszy - Jk 1,8 przypis *

9. Uznajcie swoją nędzę* i zasmućcie się, i płaczcie; wasz śmiech niech obróci się w żałość, a radość w smutek**.      Iz 22,12; Jr 31,18

* lub: okażcie żal, czujcie się udręczeni i nieszczęśliwi; ** lub: w przygnębienie - obraz spuszczonej głowy i oczu

10. Uniżcie* się przed obliczem PANA, a wywyższy was.      Łk 18,14; 1P 5,6

* dosłownie: dajcie się uniżyć

11. Nie obmawiajcie* jedni drugich, bracia; kto obmawia* brata i osądza swojego brata, obmawia* Prawo i osądza Prawo; a jeśli osądzasz Prawo, nie jesteś wykonawcą Prawa, ale sędzią.      Ef 4,31; 1P 2,1; Rz 14,4; 1Kor 4,5

* gr.: katalaleo - szkalować, oczerniać, ganić, zniesławiać

12. Jeden jest Prawodawca, który może zbawić i zgubić. Kim ty jesteś, że* osądzasz innych?      Mt 10,28

* gr.: hos - ten, który lub: kiedy

13. A teraz* wy, którzy mówicie: Dziś albo jutro pójdziemy do tego miasta i będziemy działać tam przez jeden rok, i będziemy handlować i ciągnąć zyski;      Prz 27,1; Iz 24,2

* gr.: age nyn - zwrot rozpoczynający nową myśl, przykład pięknego stylu gr. diatryby - mowy, kazania o charakterze moralizatorskim

14. Wy, którzy nie wiecie, co będzie jutro; bo czym jest wasze życie? Parą bowiem jest, która na krótko się ukazuje, a następnie staje się niewidoczna*.      1P 1,24

* lub: jest usuwana

15. Zamiast tego, powinniście mówić: Jeśli Pan będzie chciał, to będziemy żyć i uczynimy to lub owo.      2Sm 15,25; 1Kor 4,19; Hbr 6,3

16. A wy tymczasem* chlubicie się swoimi przechwałkami**; wszelka taka chełpliwość jest zła.      1Kor 4,7

* gr.: nyn - obecnie, teraz, dziś, właśnie; ** gr.: aladzoneia - czcza, chełpliwa gadanina, zuchwała pewność

17. Kto więc wie, jak dobrze czynić, a nie czyni, ma* grzech.      Rz 14,23

* dosłownie: grzech mu jest

↑↑

Rozdział 5

1. Przychodźcie teraz wy, bogaci, zapłaczcie z zawodzeniem* nad utrapieniami, które przychodzą na was.      Prz 11,28; Łk 6,24; Jk 4,13

* gr.: ololydzo - lamentować, wołać, wydać okrzyk (bólu)

2. Bogactwo* wasze zgniło, a wasze szaty zostały zjedzone przez mole.      Jr 17,11

* gr.: ploutos - bogactwo, majątek, obfitość dóbr, pełnia

3. Wasze złoto i srebro zaśniedziało*, a ich śniedź** będzie służyć za świadectwo przeciwko wam i trawić*** będzie wasze ciała jak ogień; zgromadziliście skarby w dniach ostatecznych.      Dz 2,17; 2P 3,3; Rz 2,5

* gr.: katioo - być przeżarty rdzą, śniedzieć patyną; ** gr.: ios - rdza (jad żmii); *** lub: pochłonie, zje, pożre

4. Oto krzyczy wstrzymana* przez was zapłata robotników, którzy zżęli wasze pola, a wołania żniwiarzy doszły do uszu PANA Zastępów**.      Kpł 19,13

* lub: odmówiona, ukradziona; ** hebr.: sabaoth - armia, zastępy zbrojne, służba, ciała niebieskie

5. Żyliście na ziemi w rozkoszach i w zbytku; utuczyliście* swoje serca, jak na dzień rzezi.

* dosłownie: wykarmić, rosnąć, odżywiać, zagęszczać

6. Skazaliście* i zamordowaliście sprawiedliwego. Już się wam nie przeciwstawia.      Mt 5,39

* lub: wydać wyrok potępiający, ogłosiliście winnym

7. Dlatego, bracia, bądźcie cierpliwi* aż do przyjścia** Pana. Oto rolnik oczekuje na cenny plon ziemi, zachowując wobec niego cierpliwość, aż otrzyma deszcz wczesny i późny.      2Tes 3,5; Ps 37,7; Pwt 11,4

* gr.: makrothymeo - znosić coś cierpliwie - por. 1Tes 5,14 przypis ****; ** gr.: parousia - obecność, przyjście, uroczysty wjazd do miasta ważnej osobistości wraz z władzami miasta, które wyruszyły dostojnikowi na przeciw - por. gr.: apanthesis z w. 17 przypis **

8. Bądźcie i wy cierpliwi, i umocnijcie* swoje serca; bowiem blisko jest przyjście** Pana.

* lub: stać mocno, ugruntować; ** gr.: parousia - obecność, przyjście, uroczysty wjazd do miasta ważnej osobistości wraz z władzami miasta, które wyruszyły dostojnikowi na przeciw - por. gr.: apanthesis z w. 17 przypis **

9. Nie wzdychajcie*, bracia, jedni na** drugich, abyście nie byli osądzeni. Oto sędzia stanął u*** drzwi.      Mt 23,37; Hbr 11,32; Obj 3,19-20

* gr.: stenadzo - narzekać, wzdychać ciężko, jęczeć, zawodzić; ** gr.: kata - przeciwko, na; *** gr.: pro - przed

10. Weźcie za przykład, moi bracia, znoszenie zła* i cierpliwość proroków, którzy powiedzieli słowo w imieniu PANA.      Mt 5,2; Dz 7,52

* gr.: kakopatheia - doznawanie bólu, cierpienia, zła

11. Oto za szczęśliwych* uważamy tych, którzy wytrwali. Słyszeliście o wytrwałości** Hioba i widzieliście zakończenie*** PANA, bo wielce miłosierny**** i litościwy jest PAN.      Wj 34,6; Hi 42,10; Ne 9,17; Ps 86,15; Ps 102,13; Jl 2,13; Jo 4,2; Łk 6,36

* lub: błogosławionych; ** gr.: hypomone - wytrwałość, hart ducha, odpor. na przeciwności; *** lub: cel PANA - gr.: telos - koniec, skutek, wynik, wypełnienie; **** gr.: polysplachnos - wielce współczujący, wielce serdeczny

12. A przede wszystkim, bracia moi, nie przysięgajcie ani na niebo, ani na ziemię, ani jakąkolwiek inną przysięgą; ale wasze „tak” niech będzie „tak”, a wasze „nie” niech będzie „nie”; abyście nie popadli* pod sąd.      Mt 5,34

* gr.: pipto - spaść, w przenośni podlegać potępieniu

13. Cierpi ktoś zło między wami? Niech się modli. Ktoś jest dobrej myśli*, niech śpiewa** pieśni;      2Krn 33,12; Ps 18,6

* lub: weseli się; ** gr.: psallo - szarpać struny, śpiewać przy dźwięku harfy

14. Choruje* ktoś pośród was, niech przywoła do siebie starszych** zboru*** i niech się modlą nad nim, gdy namaścili go olejem w imieniu Pana;      Wj 25,6; Dz 14,23; Mk 6,13

* dosłownie: jest słaby, jest w potrzebie; ** gr.: presbyteros - członek kolegialnego grona przywódców zboru - starszych zgodnie z tradycją żydowską - por. 1Tm 3,2 przypis * - episkopos; *** gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zbór, zebranie publiczne

15. A modlitwa wiary uratuje* chorego i Pan go podniesie; a jeśli dopuścił się grzechów, zostaną mu odpuszczone**.      Mt 17,20; Mt 21,22; 1J 5,14

* gr.: sodzo - zachować przy życiu, ocalić od śmierci, zbawić; ** gr.: afiemi - dać odejść, umorzyć dług, przebaczyć, uwolnić

16. Wyznawajcie* jedni drugim upadki** i módlcie się jedni za drugich, abyście zostali uzdrowieni. Wiele może*** usilna**** modlitwa sprawiedliwego.      Ps 32,5; Mt 18,15; 1J 1,9

* gr.: eksomologeo - wyznać, przyznać otwarcie, oznajmić; ** gr.: paraptoma - spaść obok lub czegoś, fałszywy krok, upadek, występek, grzech, odchylenie od prawdy; *** gr.: ischyo - silna, posiadająca wpływ, skuteczna moc; **** gr.: energeo - przejawiać działanie, wytężać siły, sprawiać

17. Eliasz był człowiekiem podobnym do nas w swoich doświadczeniach* i usilnie pomodlił** się, żeby nie padał deszcz; i nie spadł deszcz na ziemię przez trzy lata i sześć miesięcy,      1Krl 17,1; Łk 4,25; Dz 14,15; Rz 11,2

* gr.: homoiotates - być poddanym tym samym cierpieniom, czuć, cierpieć, odczuwać w podobny do innych sposób; ** dosłownie: modlitwą pomodlił się - hebraizm - czas przeszły dokonany

18. I znowu modlił się, a niebo dało deszcz i ziemia zrodziła swój owoc*.

* lub: plon

19. Bracia! Jeśli ktoś z was zostałby odwiedziony* od prawdy**, a ktoś by go zawrócił,      Ps 51,13

* dosłownie: zwiedziony, wprowadzony w błąd; ** gr.: aletheia - prawda, rzeczywistość, pewność, autentyczność

20. Niech wie, że kto zawrócił* grzesznika z jego błędnej** drogi, uratuje*** jego duszę od śmierci i zakryje mnóstwo grzechów****.      Prz 10,12; Prz 11,30; 1Kor 9,20

* gr.: epistrefo - zwrócić ku, spowodować powrót, zwracać ku sobie; ** gr.: plane - błąkać się, tułać, błąd życiowy, moralny, fałszywe zasady; *** gr.: sodzo - zachować przy życiu, ocalić od śmierci, zbawić; **** gr.: hamartia - brak udziału w, strata, chybienie celu

Pierwszy list apostoła Piotra

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ]

Rozdział 1

1. Piotr, apostoł Jezusa Chrystusa, do wychodźców rozproszonych* po Poncie, Galacji, Kapadocji, Azji i Bitynii,      Dz 16,6

* gr.: diaspora - rozproszenie, rozrzucenie, Izraelici rozproszeni między poganami, stąd możliwe: przy diasporze

2. Wybranych* zgodnie z uprzednią wiedzą** Boga Ojca w uświęceniu Ducha, do posłuszeństwa i pokropienia krwią Jezusa Chrystusa. Łaska wam; a pokój oby*** został pomnożony.      Rz 8,29-33; Dz 2,23; 2Tes 2,13

* gr.: eklektos - wybrany, szczególnie na podstawie osobistych preferencji; ** dosłownie: ustalić coś z góry, wyznaczyć zawczasu, widzieć przed; *** tryb życzący

3. Błogosławiony* niech będzie Bóg i Ojciec Pana naszego Jezusa Chrystusa, który według swojego wielkiego miłosierdzia, odrodził** nas ku nadziei żywej przez wzbudzenie*** Jezusa Chrystusa z martwych,      Rz 1,4; 1Kor 15,1; Hbr 6,2

* lub: wysławiony; ** ponownie zrodził; *** gr.: anastasis - powstanie, podniesienie, przywrócenie do życia

4. Do dziedzictwa niezniszczalnego i nieskalanego, i niewiędnącego*, które jest zachowane w niebiosach dla was,      Ef 1,14; Kol 1,12

* lub: niemogącego wygasnąć, niezanikającego, zachowującego świeżość, trwałego

5. Którzy w mocy Bożej strzeżeni jesteście przez wiarę ku* zbawieniu, gotowemu by zostać objawionym** w ostatecznym czasie.

* gr.: eis - ku, dla; ** gr.: apokalypto - odkryć, odsłonić, ujawnić

6. Weselicie się z tego*, mimo że teraz zostaliście na krótko zasmuceni, jeśli potrzeba, rozmaitymi** próbami***,      Jk 1,2; 2P 2,9

* lub: w tym (czasie) weselicie się, weselcie się - tryb rozkazyjący?; ** dosłownie: w rozmaitych; *** gr.: peirasmos - próba, doświadczenie, pokusa

7. Aby doświadczenie* waszej wiary, o wiele cenniejsze od zniszczalnego złota, a które przez ogień jest próbowane**, zostało znalezione dla uznania, czci i chwały w*** objawieniu Jezusa Chrystusa,      1P 4,12; Ml 3,3

* lub: doświadczona, mająca wartość; ** tj. uszlachetniane przez wypławianie ogniem w procesie oczyszczania; *** przy

8. Którego, choć nie widzieliście, miłujecie; w którego, teraz nie widząc, wierzycie; i cieszycie się radością niewysłowioną* i pełną chwały**.      J 20,29; 2Kor 4,18; 2Kor 5,7; Hbr 1,1

* gr.: aneklaletos - niewypowiedziany, niewyrażalny; ** gr.: doksadzo - sławić, chwalić, otoczyć chwałą - por. J 7,39 przypis ***

9. Przyjmując* cel wiary waszej, zbawienie dusz.      Rz 6,22; Hbr 11,3; Jk 1,21

* gr.: komidzo - otrzymać, uzyskać, odzyskać, troszczyć się

10. Tego to zbawienia poszukiwali i pilnie badali* je prorocy, którzy prorokowali o niesionej dla was łasce.      Mt 13,17; Łk 24,27; Dz 3,24

* gr.: eraunao - dociekać, badać, przeszukiwać

11. Wypatrując*, na jaki lub na jakiego rodzaju czas wskazywał będący w nich Duch Chrystusa**, zapowiadający*** nadchodzące na Chrystusa cierpienia i następującą po nich chwałę****;      2P 1,21

* lub: chcąc dociec; ** Pomazańca; *** gr.: promartyromai - świadczyć wcześniej; **** dosłownie: chwałach - l.mn., zaszczytach, wspaniałościach

12. Którym zostało objawione*, że nie im samym, ale nam służyły te sprawy, które teraz zostały wam oznajmione przez tych, którzy wam ogłosili dobrą nowinę w Duchu Świętym, który został wysłany z nieba – sprawy, w które pragną wejrzeć** aniołowie.

* gr.: apokalypto - (nagłe) odsłonięcie tego, co zakryte - por. w. 5 przypis **; ** parakypto - pochylić się nad czymś, by się przyjrzeć, analizować

13. Dlatego gdy przepasaliście* sobie biodra waszego umysłu, trzeźwymi będąc, całkowicie** złóżcie nadzieję w łasce, która jest wam niesiona w objawieniu*** Jezusa Chrystusa.      Wj 12,11

* lub: przepasawszy sobie - czas przeszły dokonany; ** lub: dojrzale, doskonale; *** gr.: apokalypto - (nagłe) odsłonięcie tego, co zakryte - por. w. 5 przypis **

14. Jako posłuszne dzieci, nie dostosowujcie* się do wcześniejszych pożądliwości** z czasów waszej niewiedzy***,      Ef 2,2; Ef 5,6

* tj. dostosowanie swej postaci do określonej formy, wzoru; ** lub: usilnych pragnień; *** gr.: agnosia - nieświadomość

15. Ale z powodu* Świętego, który was powołał, stańcie się sami święci we wszelkim postępowaniu waszym;      Iz 6,3; Flp 3,14; Hbr 12,14

* lub: w zgodzie z, według, na wzór - gr.: kata

16. Bo napisano: Stańcie się święci*, bo Ja jestem Święty.      Kpł 11,44; Kpł 19,2; Am 3,3

* gr.: hagios - oddzielony od (świata), poświęcony dla (Boga)

17. A jeśli wzywacie jako Ojca, tego który bez względu na osoby sądzi każdego według jego czynów, postępujcie w bojaźni przez czas waszego zamieszkiwania na obczyźnie*.

* gr.: paroika - przebywać gdzieś czasowo, mieszkać na obczyźnie

18. Wiedząc, że nie zniszczalnym srebrem albo złotem zostaliście wykupieni z waszego marnego* postępowania**, przekazanego przez ojców,      Rz 1,21; 1Kor 6,20; 1Kor 7,23

* gr.: mataios - pozbawiony siły, prawdy, pusty; ** por. Rz 6,6 przypis **

19. Ale drogą krwią Chrystusa, jako Baranka niewinnego* i nieskalanego,      Dz 20,28; J 1,29

* gr.: amomos - bez zarzutu, jako ofiara bez zmazy i skazy

20. Przeznaczonego* wprawdzie przed założeniem świata, lecz ukazanego ze względu na was w czasach ostatecznych,      1P 1,2; Rz 8,29; Ef 1,5; Obj 13,8; Obj 17,8

* lub: wiedzieć coś wcześniej, mieć plan

21. Którzy dzięki Niemu* jesteście wierzącymi w Boga, który wzbudził Go z martwych i dał Mu chwałę, tak aby wiara i nadzieja wasza była w Bogu.      Ef 4,21; Kol 1,16

* lub: przez Niego

22. Skoro zaczęliście oczyszczać* dusze wasze w posłuszeństwie prawdzie przez Ducha, dla** nieobłudnej braterskiej miłości, z czystego serca jedni drugich miłujcie gorąco***,      Hbr 1,3; J 15,3

* lub: mając swoje dusze oczyszczone lub uświęcone; ** lub: do, ku; *** gr.: ektenos - żarliwie, zdecydowanie, stale

23. Odradzani* będąc, nie z nasienia zniszczalnego, ale z niezniszczalnego przez Słowo żywego** Boga, które trwa na wieki***.      J 1,10; Mt 13,23

* dosłownie: ponownie zradzani - czas teraźniejszy strona bierna; ** dosłownie: żyjącego, lub Słowo Boga, żyjące i trwające; *** dosłownie: wiek

24. Dlatego że wszelkie ciało jest jak trawa, a wszelka chwała człowieka jak kwiat trawy; uschła trawa i kwiat jej opadł;      Iz 40,6; Jk 1,10

25. Ale Słowo* PANA trwa na wieki**. A tym Słowem jest to, co zostało ogłoszone wam*** w Ewangelii.      Ml 1,1; 1Tes 1,8; 1J 2,17

* gr.: rhema - słowo wypowiedziane, przesłanie; ** dosłownie: na wiek; *** dosłownie: do was

↑↑

Rozdział 2

1. Odłożywszy więc od siebie wszelką złość i wszelką zdradę*, i obłudę, i zazdrość, i wszelką obmowę,

* lub: oszustwo, podstęp

2. Jak nowo narodzone niemowlęta, zapragnijcie usilnie niesfałszowanego*, duchowego** mleka, abyście przez nie*** otrzymali wzrost,      Mt 18,3; 1Kor 3,2; Hbr 5,12

* mleko fałszowano gipsem; ** gr.: logikos - związany ze słowem, zgodny z rozsądkiem, rozumny, duchowy w szczególności w kontraście do literalny - Rz 12,1 przypis ****; *** lub: w nim, dzięki niemu

3. Jeśli tylko skosztowaliście, że dobrotliwy* jest Pan.      Hbr 6,5; Ps 24,8

* lub: dobry, łaskawy, łagodny

4. Zbliżając się do Niego, do kamienia żywego*, przez ludzi wprawdzie odrzuconego**, ale u Boga wybranego i kosztownego***,      Dn 2,34; Rz 5,10

* dosłownie: żyjącego; ** lub: niezaakceptowany, nienadający się; *** gr.: entimos - czczony, ceniony, cenny

5. I wy sami, jako żywe* kamienie, jesteście budowani w dom duchowy, w kapłaństwo święte, by przez Jezusa Chrystusa przynieść Bogu godne przyjęcia** duchowe ofiary.

* dosłownie: żyjące; ** lub: uznane, chętnie przyjęte, zadowalające

6. Dlatego i to zawiera się w Piśmie: Oto kładę na Syjonie kamień węgielny*, wybrany, kosztowny; a wierzący w Niego, z pewnością nie zostanie zawstydzony**.      Iz 28,16; 1Kor 3,11; Ef 2,20

* tj. narożny; ** lub: zhańbiony, skalany

7. Zatem dla was wierzących to zaszczyt; ale dla nieposłusznych*, ten kamień, który odrzucili budujący stał się głowicą** węgła*** i kamieniem potknięcia, i skałą zgorszenia****,      Wj 17,6

* gr.: apeitheo - być nieuległym, nie słuchać, odmówić wiary; ** lub: podstawą; *** narożnik, kąt; **** potknięcia

8. O który potykają się ci, którzy są nieposłuszni* Słowu, na co są też przeznaczeni**.

* gr.: apeitheo - być nieuległym, nie słuchać, odmówić wiary; ** gr.: tithemi - ustanowić, wyznaczyć, wykonać

9. Ale wy jesteście rodem wybranym, królewskim kapłaństwem, narodem świętym, ludem nabytym na własność*, abyście ogłosili cnoty Tego, który powołał was z ciemności do przedziwnego** swojego światła;      Obj 1,6

* lub: dla pozyskania, ocalenia, jako rzecz nabyta; ** gr.: thaumastos - przedziwne, wzbudzające zdumienie

10. Wy dawniej nie byliście ludem, ale teraz jesteście ludem Boga; nieobjęci miłosierdziem*, ale teraz zostaliście miłosierdziem objęci.      Oz 1,6

* gr.: eleeo - mieć litość, doznać miłosierdzia

11. Umiłowani! Proszę was, abyście jako obcy* i wychodźcy, wstrzymywali się od cielesnych pożądliwości**, które walczą*** przeciwko duszy,      Kpł 25,23; Ef 2,19; Jk 4,1

* gr.: paroikos - mieszkający obok, cudzoziemiec, obcy; ** lub: usilnych pragnień; *** biorą udział w wojnie

12. Prowadząc szlachetne* życie między poganami, aby ci, którzy was obmówili jako złoczyńców, przyglądając się waszym dobrym* czynom, wychwalili Boga w dzień nawiedzenia**.      Mt 5,16; 2Tm 3,17; Tt 2,14

* gr.: kalos - piękne, dobre, szlachetne; ** lub: w (dniu) przeglądu - gr.: episkope

13. Bądźcie więc ulegli wszelkiemu ludzkiemu porządkowi* ze względu** na Pana, czy to królowi, jako najwyższemu,      Prz 24,21; Mk 12,17; Rz 13,1

* gr.: ktisis - akt zakładania, instytucja, władza, to co stworzone; ** lub: dla, z powodu

14. Czy to namiestnikom*, którzy są posłani przez niego dla karania** istotnie zło czyniących, lecz na pochwałę dobrze czyniących.

* gr.: hegemon - przywódca, namiestnik rzymski - legat cesarski; ** gr.: ekdikesis - wymierzać sprawiedliwość (ale i) brać w obronę, pomsta, kara, dbać o oddanie sprawiedliwości

15. Gdyż taka jest wola Boża, abyście dobrze czyniąc, zamykali usta* bezmyślnych** ludzi, którzy nie mają poznania.      1P 4,2; Ef 6,6; Tt 2,8

* lub: nakładali kaganiec - Mk 4,39 przypis **; ** nierozsądnych

16. Jako wolni, i to nie jak ci, którzy mają wolność za zasłonę* zła, ale jako niewolnicy Boga.

* gr.: epikalymma - okrycie, zasłona, pretekst

17. Wszystkich szanujcie, braterstwo miłujcie, Boga się bójcie, króla czcijcie*.

* lub: szanujcie

18. Domownicy*! Bądźcie ulegli z wszelką bojaźnią panom**, nie tylko dobrym i łagodnym***, ale i pokrętnym****.      Ef 6,5; 1Tm 6,1; Jk 3,17

* tu: w znaczeniu sługi lub niewolnika jako osób mieszkających w domostwie pana; ** gr.: despotes - władca absolutny, pan; *** gr.: epieikes - życzliwy, delikatny, dobrotliwy; **** gr.: skolios - pokrętny, fałszywy

19. To bowiem jest łaska, jeśli ktoś z powodu sumienia*, dla Boga znosi utrapienie, cierpiąc niesprawiedliwie.      Dz 24,16; 1Tm 1,5

* gr.: syneidesis - samoświadomość w sprawach moralnych - sumienie

20. Bo co to za chwała*, jeśli grzesząc znosicie, gdy was policzkują**? Ale jeśli znosicie to, cierpiąc za dobre czyny, to jest łaska u Boga.      1P 3,14; Mt 26,67; 1Kor 4,11

* gr.: kleos - sława, rozgłos, dobre imię; ** lub: bić pięścią, stosować przemoc

21. Do tego bowiem zostaliście wezwani*, ponieważ i Chrystus cierpiał za nas, zostawiając nam przykład, abyśmy poszli Jego śladami.      Łk 14,26

* gr.: kaleo - wołać głośno, zapraszać, powołać

22. On grzechu nie popełnił i nie znaleziono zdrady* w Jego ustach,      Iz 53,9; Hbr 4,15

* gr.: dolos - oszustwo, podstęp, przebiegłość, chytrość

23. On, gdy Mu złorzeczono, nie odwzajemniał się złorzeczeniem, gdy cierpiał nie groził, ale powierzał* się Temu, który sprawiedliwie sądzi,

* lub: oddać się w czyjeś ręce, oddać w ofierze

24. On grzechy nasze sam na ciele swoim poniósł na drzewo, abyśmy jako umarli* grzechom, żyli dla sprawiedliwości. Jego sińce uleczyły was.      Iz 53,4; Iz 53,11-11; Hbr 9,28; Ga 3,13

* lub: umarłszy - imiesłów czas przeszły jako fakt dokonany

25. Byliście bowiem jak błąkające się owce; ale teraz zostaliście zawróceni do pasterza i stróża* dusz waszych.      Iz 53,6; Ez 34,5-6; J 10,11; Hbr 13,20

* gr.: episkopos - doglądający, nadzorca

↑↑

Rozdział 3

1. Podobnie i żony, bądźcie uległe swoim mężom, aby nawet jeśli niektórzy z nich są nieposłuszni* Słowu, dzięki postępowaniu** swych żon, bez słowa zostali pozyskani,      Ef 5,22; 1Kor 7,16

* lub: odmawiają wiary, nie dający się przekonać; ** dosłownie: obracanie - metafora trybu życia - Rz 6,4 przypis **

2. Bo zaobserwowali* wasze czyste postępowanie w bojaźni Bożej.      1P 1,15; 1P 2,12; 1Tm 4,12

* gr.: epoptueo - przyglądać się uważnie, spoglądać na, nadzorować

3. Niech waszą ozdobą nie jest to, co zewnętrzne: sploty włosów, opasywanie się złotem, noszenie ozdobnych* szat,      Ps 45,9; Iz 3,18

* gr.: kosmos - porządek, ład, harmonia, świat, ozdoba

4. Ale ukryty wewnętrzny* człowiek, w niezniszczalnym, łagodnym i cichym duchu, który jest drogocenny przed obliczem Boga.

* dosłownie: człowiek serca - gr.: kardia - serce, głębia, wnętrze

5. I niegdyś bowiem tak właśnie święte kobiety*, mające nadzieję w Bogu, przyozdabiały siebie, uległe** swoim mężom.      Prz 31,10; Jr 49,11

* lub: żony; ** dosłownie: będąc uległe, podporządkowane

6. Tak Sara była uległa* Abrahamowi, nazywając go panem. Jej dziećmi stałyście się wy, czyniąc dobro i nie lękając się niczego strasznego.      Rdz 18,12; Prz 3,25; Hbr 11,11

* gr.: hypakouo - słuchać, ulegać czyjejś woli, być posłusznym

7. Tak samo mężowie, żyjcie* z nimi wspólnie zgodnie z poznaniem**; okazując im szacunek jako słabszemu naczyniu kobiecemu, i jako współdziedzicom łaski życia, aby modlitwy wasze nie były przerywane***.

* dosłownie: żyjąc, mieszkając wspólnie; ** gr.: gnosis - rozumne poznanie, umiejętność, tu: zdolność postrzegania odmienności we wzajemnych relacjach; *** lub: przerwać, pozbawić, wyciąć

8. Na koniec wszyscy bądźcie jednomyślni*, współczujący**, miłujący braci, miłosierni i uprzejmi,      Rz 15,6; 2Kor 13,11; Flp 1,27

* lub: zgodni, w harmonii; ** lub: doznający tych samych uczuć

9. Nie oddając złem za zło, ani obelgą za obelgę, lecz przeciwnie, błogosławcie*, wiedząc, że do tego zostaliście powołani, abyście odziedziczyli błogosławieństwo*.      Rz 12,14

* gr.: eulogeo - sławić, chwalić, prosić o błogosławieństwo - Mt 14,19 przypis *

10. Bo kto chce miłować życie i oglądać dni dobre, niech powstrzyma swój język od złego, a swoje wargi, by nie mówić zwodniczo;

11. Niech się odwróci od tego, co złe i uczyni, to co dobre; niech szuka* pokoju i niech dokona starań, aby go osiągnąć**.      1Krn 16,9; Ps 33,18

* dosłownie: niech wyszuka - czasownik dokonany; ** gr.: dioko - ścigać, iść za kimś, dosięgnąć, dążyć gorliwie

12. Bo oczy PANA są zwrócone na sprawiedliwych, a uszy Jego na ich prośbę; lecz oblicze PANA przeciwko czyniącym to, co złe*.

* gr.: kakos - podły, zły, niegodziwy, zgubny

13. Kto zrobi wam coś złego, jeśli będziecie naśladowcami tego, co dobre*?      Mt 5,10; 1P 2,19

* gr.: agatos - dobry, pożyteczny, prawy

14. Ale chociaż mielibyście cierpieć z powodu sprawiedliwości, jesteście szczęśliwi*; nie zlęknijcie** się ich gróźb i nie zatrwóżcie się,      Iz 8,12; Mt 5,10

* gr.: makarios - błogosławiony, ten któremu można pogratulować; ** lub: nie dajcie się przestraszyć

15. A PANA Boga uświęćcie* w swoich sercach. Bądźcie też zawsze gotowi do obrony przed każdym, kto żądałby od was zdania rachunku** z waszej nadziei, ale czyńcie to z łagodnością i bojaźnią***.      Lb 20,12

* lub: uznajcie za świętość - gr.: hagiadzo - uznać za świętego, oddzielić się, by się poświęcić; ** lub: słowo, sprawa, racja, motyw; *** lub: głębokim respektem - gr.: fobos - por. Ef 5,21 przypis *

16. Mając dobre sumienie, by w tym, w czym będą was obmawiali jako złoczyńców, zostali zawstydzeni ci, którzy znieważają* wasze dobre postępowanie** w Chrystusie.      Ef 4,1

* dosłownie: czyniących zło, rzeczownik: złoczyńca - tylko tu i 1P 2,12 4,14; ** por. Ef 4,1 przypis *

17. Lepiej bowiem, jeżeli tego chce wola* Boga, cierpieć** czyniąc dobro, niż czyniąc zło.      Mt 26,39; Dz 21,14; 1P 4,19

* gr.: thelema - pragnąć, chcieć, wola, wybór, upodobanie; ** gr.: pascho - cierpieć dotkliwie, znosić niedolę, odczuwać

18. Gdyż i Chrystus raz za grzechy cierpiał*, sprawiedliwy za niesprawiedliwych, aby nas przyprowadzić do Boga, zabity wprawdzie w ciele, lecz ożywiony w duchu**,      Hbr 9,26; Hbr 10,10; Mt 27,19; Dz 3,14; Jk 5,6

* lub: wycierpiał - czas przeszły dokonany; ** lub: Duchem

19. W którym* też poszedł i ogłosił** duchom będącym w więzieniu,

* domyślnie: duchu; ** gr.: kerysso - głosić jako herold szczególnie Ewangelię, ale też sąd

20. Które niegdyś były nieposłuszne, gdy raz* oczekiwał Bóg cierpliwie za dni Noego, kiedy budowana była** arka, w której niewiele, to jest osiem dusz, ocalało*** wśród wody.      Rdz 6,13; Mt 24,37; Łk 17,26

* lub: raz były nieposłuszne (duchy); ** dosłownie: gdy jest; *** lub: zostało uratowane

21. Ona jest odpowiednikiem* chrztu, który i nas teraz zbawia, a nie jest pozbyciem się brudu ciała, ale prośbą** do Boga o dobre sumienie, przez powstanie z martwych Jezusa Chrystusa,      Rz 5,14; 2Tm 1,9; Tt 3,5

* lub: wzorem - gr.: antitypos; ** lub: silne pragnienie, pytanie, wniosek

22. Który jest po prawicy Boga, wstąpił do nieba, gdzie* zostali Mu poddani aniołowie i władze, i moce.      Mk 16,19; Dz 2,34

* lub: gdy

↑↑

Rozdział 4

1. Skoro więc Chrystus cierpiał* za nas w ciele**, to i wy uzbrójcie się tą myślą; bo ten, kto cierpiał w ciele, zaprzestał*** grzechu,      2Kor 10,5; Kol 3,3; Hbr 12,3

* lub: wycierpiał - czas przeszły dokonany; ** gr.: sarks - ciało, ciało bez życia, cielesność - zmysłowa natura; *** lub: jest powstrzymany

2. Aby już więcej, nie w ludzkich pożądliwościach*, ale w woli Boga, pozostały czas żyć w ciele.      Ga 2,19; 2Kor 5,15

* lub: usilnych pragnieniach

3. Wystarczy już bowiem, że w minionym czasie naszego życia czyniliśmy wolę pogan, żyjąc* w rozwiązłościach, pożądliwościach, pijaństwie**, hulankach, pijatykach i niegodziwych bałwochwalstwach.      Prz 23,29-30; Rz 8,12; Ef 4,17

* dosłownie: idąc, w przenośni odchodzić tj. umierać; ** lub: pijackich bredzeniach

4. Przy tym dziwią się oni, że wy nie śpieszycie się razem z nimi do tego samego zalewu rozwiązłości*, i bluźnią wam.

* gr.: asotia - niepohamowane, rozpustne życie, rozrzutność

5. Ci zdadzą sprawę* Temu, który gotów jest osądzić żywych i umarłych.      Kaz 12,14; Rz 14,12; 2Tm 4,1

* dosłownie: słowo, rachunek, racja, motyw

6. W tym bowiem celu i umarłym ogłoszono dobrą nowinę, aby zostali osądzeni wprawdzie jako ludzie według ciała*, ale żyli w duchu według Boga.

* gr.: sarks - ciało, ciało bez życia, cielesność - zmysłowa natura

7. Lecz zbliża się koniec wszystkich*; zachowajcie więc roztropność** i trzeźwość*** w modlitwach.      1Tes 5,6; Rz 13,12

* lub: wszystkiego; ** opanowani, czujni; *** gr.: nefo - mieć zdrowy umysł, panować nad sobą, być trzeźwym, być opanowanym

8. Przede wszystkim jednak miejcie gorliwą miłość jedni ku drugim; gdyż miłość zakryje* mnóstwo grzechów.      Prz 10,12; Jk 5,12; Kol 3,14; 3J 1,2

* gr.: kalypto - ukryć, zasłonić, usuwać sprzed oczu

9. Okazujcie gościnność* jedni drugim bez szemrania**.      Rz 12,13; 1Tm 3,2; Hbr 13,2

* lub: bądźcie gościnni; ** lub: pomruk niezadowolenia, narzekania

10. Każdy tak jak otrzymał dar łaski, niech nim służy drugim*, jako dobrzy zarządcy** różnorodnej łaski Bożej.      Rz 12,6; Mt 25,14; Ef 3,8

* gr.: heautou - sobie (nawzajem); ** lub: szafarze

11. Jeśli ktoś mówi, niech mówi jak Słowa* Boga; jeśli ktoś usługuje, to z siłą w którą Bóg zaopatruje; aby we wszystkim Bóg był otoczony chwałą** przez Jezusa Chrystusa. Jemu chwała i moc na wieki wieków. Amen.      Iz 8,20; Jr 23,22; 1Kor 10,31

* gr.: logia - słowa, wypowiedzi, też: treść Prawa Mojż.; ** lub: uwielbiony, wysławiany

12. Umiłowani! Nie dziwcie się próbie ognia*, która was doświadcza**, jakby was spotykało coś niezwykłego***;      Iz 28,21; Dn 11,35; 1P 1,7

* dosłownie: żaru; ** poddaje próbie, kusi; *** dosłownie: obcego

13. Ale według tego, jak jesteście uczestnikami cierpień Chrystusa, radujcie się, byście i podczas objawienia Jego chwały rozradowali się weseląc.      Mt 5,12; 2Kor 4,13; Flp 3,10

14. Jeśli was znieważają dla* imienia Chrystusa, jesteście błogosławieni**, gdyż Duch chwały i Duch Boga spoczywa na was; wprawdzie przez nich jest spotwarzany***, ale przez was doznaje chwały.      1P 2,20; 2Tm 2,19

* lub: z powodu; ** lub: szczęśliwi; *** przeklinany, oczerniany

15. Niech nikt z was nie cierpi jako zabójca, albo złodziej, albo złoczyńca, albo wtrącający się w cudze sprawy*.      Mt 5,11

* gr.: allotriepiskopos - wścibsko przyglądać się cudzym sprawom ten kto źle pełni urząd administratora, donosiciel, ten kto pragnie obcych dóbr, człowiek przechowujący cudze rzeczy

16. Jeśli natomiast ktoś cierpi jako chrześcijanin, niech nie będzie zawstydzany, ale niech w tej mierze* oddaje chwałę Bogu.      Dz 11,26; Hbr 12,2; Flp 1,29

* lub: część, miara, los, udział w czymś mss Byz: w tym imieniu

17. Gdyż jest czas, aby rozpoczął się sąd od domu Bożego; jeżeli więc zaczyna się od nas, jaki będzie koniec tych, którzy nie okazują posłuszeństwa* ewangelii Bożej?      1Tm 3,15

* gr.: apeitheo - nie dawać się przekonać, nie słuchać - por. Hbr 4,6 przypis *

18. A jeśli sprawiedliwy z trudem jest zbawiany*, bezbożny i grzeszny gdzie się ukaże**?      Mk 13,20

* lub: ocalany, ratowany, wybawiany; ** gr.: faino - wywieść na światło, przykuć wzrok, stać się oczywistym, ukazać się, poddawać się czyjemuś osądowi

19. Tak więc i ci, którzy cierpią według woli Bożej, niech Jemu, jako wiernemu Stwórcy, powierzają* swoje dusze** w czynieniu dobra.      Ps 37,5; Dn 6,22

* gr.: paratithemi - położyć obok, powierzyć coś, zdeponować; ** gr.: psyche - dusza, życie, osoba

↑↑

Rozdział 5

1. Starszych spośród was zachęcam ja, współstarszy i świadek* cierpień Chrystusa, i współuczestnik** chwały***, która ma się objawiać:      Jk 5,14

* gr.: martys - świadczyć aż do męczeństwa, być naocznym świadkiem; ** gr.: koinonos - uczestnik, współuczestnik, współpracownik; *** gr.: doksa - majestat, blask, wspaniałość, splendor, chwała

2. Paście stadko Boże, które jest wśród was, doglądając* go nie z przymusu, lecz chętnie**; i nie dla brudnego zysku***, lecz z zapałem****;      Dz 20,28; 1Tm 3,1; Tt 1,3-7

* gr.: episkopeo - nadzorując, bacząc, przyglądając się uważnie - por. Hbr 12,15 przypis * i 1Tm 3,2 przypis *; ** dobrowolnie; *** słowo określające wyjątkowe obrzydzenie; **** gorliwie

3. I nie jako panujący nad dziedzictwem* Pana, lecz stając się wzorem** dla stadka.      1Kor 3,5; Mt 20,25

* gr.: kleros - rzecz przydzielona losem, uznanie czegoś np. własności, majątek, dział, los; ** gr.: typos - w l.mn. - wzór, obraz, odcisk po uderzeniu

4. Gdy ukaże się Arcypasterz, otrzymacie* niezwiędły wieniec** chwały.      1P 2,25; Ps 23,1; J 10,11

* lub: otrzymacie jako nagrodę; ** gr.: stefanos - wieniec zwycięstwa, tu: wieniec chwały

5. Podobnie młodsi, bądźcie ulegli starszym, a wszyscy bądźcie ulegli jedni drugim. Przepaszcie* się pokorą, gdyż Bóg pysznym się sprzeciwia**, a pokornym*** daje łaskę.      1P 3,3; Iz 61,10; Rz 13,14

* gr.: enkomboomai - wiązać węzłem, przywdziewać szatę, przepasać się szatą (niewolnika); ** lub: stawiać zbrojny opór; *** gr.: tapeinos - nisko położony, być uniżonym, mieć uniżony stan umysłu i serca

6. Uniżcie* się pod mocną ręką Boga, aby was wywyższył** w swoim czasie;      Łk 14,11; Prz 3,34; Prz 18,12

* lub: dajcie się uniżyć; ** gr.: hypsso - podnieść wysoko, wywyższyć, uhonorować

7. Przerzućcie* na Niego wszelką waszą troskę, gdyż On troszczy się o was.      Ps 55,22

* dosłownie: przerzuciwszy - imiesłów dokonany, tryb rozkazujący

8. Otrzeźwijcie, obudźcie* się, gdyż przeciwnik** wasz, diabeł, chodzi wokoło jak lew ryczący, szukając kogo by pochłonąć.

* gr.: gregoreo - trwać bez snu, być ostrożnym, pilnować, czuwać; ** gr.: antidikos - przeciwna strona w procesie sądowym

9. Przeciwstawcie* się mu mocni** wiarą, wiedząc, że takie same cierpienia wasi bracia*** przechodzą**** w świecie.      Ef 4,27; Obj 6,11

* lub: stańcie naprzeciw; ** gr. stereos - twardy, niezłomny, niewzruszony, niezłomny, trwały; *** dosłownie: wasze braterstwo; **** gr.: epiteleo - wypełnić, wyznaczyć, doprowadzić do końca

10. A Bóg wszelkiej łaski, który nas powołał do wiecznej swojej chwały w Chrystusie Jezusie, po krótkotrwałych cierpieniach, oby* sam was uczynił doskonałymi**, oby utwierdził***, oby umocnił i oby ugruntował****.      2Kor 4,17; 1Kor 1,9; 2Tm 1,9

* oby - tryb życzący; ** gr.: katarktidzo - odnowić, naprawić, uzupełnić; *** lub: wzmocnił, uczynił stałym; **** oparł na fundamencie

11. Jemu chwała* i moc** na wieki wieków. Amen***.      1P 4,11; Jud 1,25; Ps 78,20

* gr.: doksa - majestat, blask, wspaniałość, splendor; ** gr.: kratos - siła, moc; *** gr amen - z hebr.: godne wiary

12. Przez Sylwana, wiernego* wam, jak sądzę** brata, krótko napisałem do was, zachęcając i dając świadectwo, że to jest prawdziwa łaska Boża, w której stoicie***.      1Tes 1,1; Ef 6,20; Dz 20,24

* lub: godnego zaufania; ** liczę; *** gr.: histemi - ustawić, utrwalić, trwać, być niewzruszonym

13. Pozdrawia was współwybrana* w Babilonie i Marek, mój syn.      Rz 16,1; Dz 8,1

* może odnosić się do żony Piotra - por. 1Kor 9,5, Mt 8,14 lub do zboru w Babilonie - ekklesia jest rodzaju żeńskiego

14. Pozdrówcie jedni drugich pocałunkiem* miłości**. Pokój*** wam wszystkim w Chrystusie Jezusie. Amen.      Rz 16,16; 1Tes 5,26; J 14,27

* dosłownie: w lub przez pocałunek - gr.: filema od fileo - okazywać czułość - por. J 21,15 przypis ***; ** gr.: agape - miłość, dobra wola, życzliwość w sensie decyzyjnym wyrażająca się w czynach; *** gr.: eirene - pokój - od czasownika eireneo - łączyć, spajać

Drugi list apostoła Piotra

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ]

Rozdział 1

1. Szymon Piotr, sługa* i apostoł Jezusa Chrystusa, do tych, którzy z nami otrzymali** równie cenną wiarę przez sprawiedliwość Boga naszego i Zbawiciela naszego Jezusa Chrystusa.      Mt 4,18; J 1,42; Tt 2,13

* lub: niewolnik; ** gr.: lachousin - otrzymać przez los lub otrzymać w darze

2. Łaska i pokój niech* się wam rozmnoży przez dogłębne poznanie** Boga i Jezusa, Pana naszego.      Rz 1,7; Obj 1,4; 2P 3,18

* dosłownie: oby - tryb. życzący; ** gr.: epignosis - dokładne, głębokie, pełne poznanie

3. Gdyż boska Jego moc darowała nam wszystko, co potrzebne do życia i pobożności przez dogłębne poznanie Tego, który nas powołał przez własną chwałę i cnotę*,      J 17,2; 1Tes 2,12; 1P 5,10

* gr.: arete - jakakolwiek cnota etyczna lub przejaw Bożej mocy, doskonałość

4. Przez które są nam dane największe i drogocenne obietnice, abyście przez nie stali się uczestnikami boskiej natury, jako ci, którzy uciekli od zepsucia, które na tym świecie jest przez pożądliwość*.      Hbr 12,10

* gr.: epithymia - usilne pragnienie, pożądanie, tęsknota, żądza

5. I dlatego* przykładając wszelkie staranie**, zaopatrzcie*** przez waszą wiarę cnotę, a przez cnotę poznanie,

* dosłownie: to samo; ** gr.: spoude - gorliwość, zapał w dążeniu do czegoś, pilność; *** gr.: epichoregeo - podtrzymać coś, dostarczyć, zaopatrzyć

6. A przez poznanie opanowanie, a przez opanowanie* wytrwałość, a przez wytrwałość pobożność,      Ga 5,23; Dz 24,25

* gr.: enkrateia - panowanie nad sobą zwłaszcza nad pożądaniami

7. A przez pobożność miłość braterską*, a przez miłość braterską miłość**.      J 13,34; Rz 12,10; Hbr 13,1

* gr.: filadelfia - por. J 21,15 przypis ***; ** gr.: agape - miłość, dobra wola, życzliwość w sensie decyzyjnym wyrażająca się w czynach

8. One bowiem, istniejąc i pomnażając się w was, nie pozostawiają was bezczynnymi* ani bezowocnymi w dogłębnym poznaniu Pana naszego Jezusa Chrystusa.      J 5,42; Mt 13,22

* gr.: argos - niepracujący, leniwy, unikający pracy

9. Kto bowiem ich nie posiada*, ten jest ślepy, krótkowzroczny i zapomniał, że otrzymał oczyszczenie ze swoich dawnych grzechów.      1J 2,9; Łk 18,22; Jk 2,14

* dosłownie: nie jest obecne te

10. Dlatego, bracia, tym bardziej postarajcie się gorliwie czynić pewnym* swoje powołanie i wybranie; to bowiem czyniąc, z pewnością nigdy** się nie potkniecie***.      2P 3,18; 1Tes 2,5

* gr.: bebaios - stały, trwały, godny zaufania, pewny; ** gr.: pote - z zaprzeczeniem – nigdy, kiedykolwiek, dawniej, kiedyś; *** gr.: ptaio - zrobić fałszywy krok, przywieść kogoś do upadku

11. W ten sposób bowiem w pełni* będzie wam zapewnione** wejście*** do wiecznego Królestwa Pana naszego i Zbawiciela, Jezusa Chrystusa.      Mt 25,34; 2Kor 5,1; 2Tm 4,8

* gr.: plousios - bogato, obficie - synonim bogactwa szat chóru; ** gr.: epichorogeo - dostarczyć, dołożyć, dodatkowo zaopatrzyć; *** gr.: eisodos - uroczyste wejście, triumfalny pochód chóru

12. Dlatego nie zaniedbam ciągle przypominać wam o tych sprawach, chociaż to wiecie i jesteście utwierdzeni* w obecnej** prawdzie.      2Kor 5,8; Dz 16,5; Jud 1,5

* lub: stojący mocno, niewzruszenie; ** lub: być blisko, posiadać

13. Uważam więc za słuszne*, pobudzać was przez przypominanie, póki jestem w tym namiocie**,

* lub: za sprawiedliwe; ** tj. w ciele

14. Wiedząc, że rychłe jest zwinięcie mojego namiotu, tak jak mi to Pan nasz Jezus Chrystus oznajmił*.

* gr.: deloo - uwidocznić, wskazać

15. Dołożę natomiast starań, abyście i po moim odejściu zawsze* o tych sprawach pamiętali.

* gr.: hekastote - przy każdej sposobności, zawsze

16. Gdyż daliśmy wam poznać moc i przyjście* Pana naszego Jezusa Chrystusa, nie jako ci, którzy poszli za sprytnie wymyślonymi** baśniami, lecz jako ci, którzy stali się naocznymi świadkami Jego wielkości***.

* gr.: parousia - przybycie, obecność - por. 1Tes 4,15 przypis *; ** gr.: sofidzo - czynić mądrym, uczyć, nieuczciwie argumentować; *** gr.: megaloprepes - pełen majestatu, właściwy wielkiemu człowiekowi

17. Otrzymał On bowiem od Boga Ojca cześć i chwałę, gdy do Niego ze wspaniałej chwały* głos ten został skierowany**: To jest mój umiłowany Syn, w którym znalazłem upodobanie.      Mt 17,5; Łk 20,13

* lub: majestatu; ** dosłownie: przyniesiony

18. Głos ten skierowany* z nieba słyszeliśmy my, będąc z Nim na świętej górze.

* dosłownie: przyniesiony

19. Tym pewniejsze* mamy słowo prorockie, dobrze czynicie zwracając uwagę na nie, jako na lampę świecącą w ciemnym** miejscu, dopóki nie zaświta dzień i nie wzejdzie jutrzenka w waszych sercach,      Obj 2,28; Obj 22,16

* lub: mocniejsze; ** gr.: auchmeros - ciemne, brudne, zaśmiecone

20. To przede wszystkim wiedząc, że żadne* proroctwo Pisma nie staje się** podstawą własnego wykładu***.      2P 3,3; 1Tm 1,9

* gr.: pas - całe, wszelkie, każde; ** gr.: ginomai - stawać się, urodzić się, być, zaistnieć, dziać się; *** gr.: epilysys - rozwiązanie, wyjaśnianie, interpretacja

21. Albowiem proroctwo* nie było niegdyś przyniesione z woli człowieka, ale mówili je niesieni przez Ducha Świętego, święci Boży ludzie.      2Sm 23,2; Mk 12,36; Dz 1,16; 2Tm 3,16

* dosłownie: prorokowanie - gr.: profeteia - por. Obj 11,10 przypis *

↑↑

Rozdział 2

1. A byli* też fałszywi prorocy między ludem, jak i wśród was będą fałszywi nauczyciele, którzy wprowadzą po kryjomu zgubne rozłamy**, a wypierając się Władcy, który ich kupił***, sprowadzają na siebie samych szybką zgubę.

* gr.: ginomai - stawać się, zrodzić, być, zaistnieć; ** lub: stronnictwa zatracenia; *** dosłownie: kupić na agorze (rynku)

2. Wielu podąży za ich zatraceniem* i to przez nich droga prawdy zostanie obrzucona bluźnierstwem*.      Mt 7,13; 1Tm 5,14; Tt 2,5

* gr.: apoleia - zguba, potępienie mss Byz: aselgeia - rozwiązłość, wyuzdanie

3. I z chciwości* wykorzystają** was fałszywymi* słowami; ci, wobec których sąd od dawna nie zwleka**, a zguba ich nie drzemie.

* lub: pragnienie posiadania więcej; ** przehandlować, sprzedać

4. Skoro bowiem Bóg aniołów, gdy zgrzeszyli, nie oszczędził, ale w więzach ciemności* strącił ich do Tartaru**. Wydał ich jako zachowanych*** na sąd.      Ez 31,16; Iz 14,15; Mt 25,41

* lub: mroku; ** gr.: Tartaroo - najgłębsza otchłań Hadesu - por. Dz 2,27 przypis *; *** dosłownie: którzy są zachowani, strzeżeni

5. I nie oszczędził też starożytnego świata, ale Noego, jako ósmego zwiastuna* sprawiedliwości, zachował**, sprowadzając potop na świat bezbożnych,      Rdz 5,29; Mt 24,37; 2P 3,6

* gr.: keryks - herold, ten który obwieszcza - 2Tm 1,11 przypis *; ** ustrzegł

6. A miasta Sodomy* i Gomorę spopielił i potępił przez zagładę, stawiając je jako przykład tego, co ma nastąpić dla czyniących bezbożność,      Jr 50,40; Łk 17,28; Jud 1,7

* Sodoma i okoliczne miasta: Seboim i Adma - por. Pwt 29,22

7. Lecz wyrwał sprawiedliwego Lota, dręczonego rozpustnym postępowaniem* nieprawych**,

* lub: tryb życia - gr.: peripateo - por. Rz 6,4 przypis **; ** gr.: thesmos - (ludzie) bez zasad, przeciwni Prawu, bezbożni

8. Albowiem sprawiedliwy ten, mieszkając między nimi, codziennie widząc i słysząc ich nieprawe czyny, zadręczał* swoją sprawiedliwą duszę.      1Tm 1,9; Jk 5,16; Ml 3,15

* dosłownie: próbować metale za pomocą kamienia probierczego, stąd: próbować, badać, dręczyć, być nękanym (chorobą) - por. Mk 5,7 przypis **

9. Umie PAN pobożnych wyrywać z próby*, a poskramianych** niesprawiedliwych zachowywać*** na dzień sądu,      Ps 34,17; Hi 5,19

* dosłownie: z prób, doświadczeń; ** gr.: koladzo - ujarzmić, opanować, poddawać karze, przywoływać do porządku; *** lub: strzec

10. A szczególnie tych, którzy w żądzy* zepsucia idą za ciałem, pogardzają Panowaniami**; zuchwalcy, zarozumiali, nie drżą gdy bluźnią Chwałom**,      2Kor 10,3; Hbr 13,4; Rz 1,24

* gr.: epithymia - usilne pragnienie, pożądanie, tęsknota, żądza; ** dosłownie: panowanie i chwała - w l.poj. w literaturze apokryficznej klasy istot niebiańskich (aniołów)

11. Podczas gdy aniołowie, będąc większymi siłą i mocą, nie wnoszą przeciwko nim przed PANEM bluźnierczego sądu.

12. Ci jednak, jak nierozumne zwierzęta, które zgodnie z naturą są zrodzone na schwytanie i zabicie, bluźnią temu, czego nie rozumieją, toteż zginą* w swojej zagładzie**,

* gr.: fthora - zniszczenie, ruina, zguba, śmierć lub: (toteż) w zepsuciu swoim zginą, tak samo zginą w ...; ** gr.: kataftheiro - zniszczyć, zginąć, skusić, zdemoralizować

13. Odbiorą zapłatę niesprawiedliwości. Albowiem za rozkosz uważają rozpustę za dnia, a brud i hańba w ich oszustwach jest im rozkoszą, gdy wspólnie ucztują z wami;

14. Oczy mają pełne cudzołóstwa* i nienasycone w grzechu, nęcą dusze nieumocnione**, mając serce wyćwiczone w objawach chciwości, dzieci przekleństwa;      Jr 13,23; Mt 5,28; Mt 12,34

* dosłownie: pełne cudzołożnicy; ** lub: chwiejące się, niestałe

15. Opuszczając prostą drogę, zbłądzili*, podążając drogą Balaama, syna Bosora, który umiłował zapłatę niesprawiedliwości,      Lb 22,5

* lub: dali się wprowadzić w błąd, zostali zwiedzeni

16. Został więc skarcony za własne przekroczenie prawa*; nieme juczne zwierzę, przemawiając ludzkim głosem, powstrzymało szaleństwo proroka.

* lub: przestępstwo

17. Ci są źródłami bez wody, chmurami pędzonymi przez nawałnicę; dla nich zachowany jest mrok ciemności na wieki*.      Jr 14,3; Oz 6,4; Ef 4,14

* dosłownie: na wiek - l.poj. - por. Hbr 1,2 przypis ***

18. Wypowiadają* bowiem przesadne i czcze słowa, nęcąc przez pożądliwości** ciała i rozpustę tych, którzy prawdziwie*** uciekli od żyjących**** w błędzie;

* dosłownie: mówić głośno i wyraźnie; ** gr.: epithymia - usilne pragnienie, pożądanie, tęsknota, żądza; *** gr.: ontos - istotnie, naprawdę; **** por. Rz 6,4 przypis **

19. Obiecując im wolność, sami są niewolnikami zepsucia. Bowiem przez kogo ktoś jest pokonany, przez tego też jest zniewolony.      2Tm 2,26; Ga 5,13; J 8,34; Rz 6,16

20. Jeżeli bowiem uciekli od brudów tego świata przez pełniejsze poznanie Pana i Zbawiciela, Jezusa Chrystusa, ponownie przez nie zostali uwikłani i są pokonani*, to dla nich to, co ostatnie, stało się gorsze od tego, co pierwsze.      Mt 12,43; Hbr 6,4; Hbr 10,26

* gr.: hettao - opanować, przemóc, być zmuszonym do uległości

21. Albowiem lepiej byłoby dla nich nie poznać pełniej* drogi sprawiedliwości, niż gdy poznając ją pełniej*, odwrócić się od przekazanego im świętego przykazania.      Ez 18,24; Mt 11,23

* gr.: epignosis - dokładne, głębokie, pełne poznanie

22. A zdarzyło* się im to zgodnie z treścią prawdziwego przysłowia**: Wraca pies do swoich wymiocin, a świnia, która umyła się do tarzania się w błocie.      Prz 26,11

* gr.: symbiano - przydarzyć, zdarzyć, nastąpić, stąpać przy; ** por. J 16,25

↑↑

Rozdział 3

1. Ten list jest już drugim moim listem do was, umiłowani, w nich przez przypominanie pobudzam waszą czystą* myśl,      1Tes 2,6; Obj 21,14; 2P 2,20

* gr.: ellikrines - czysty w świetle słońca, szczery, bez domieszki, bez skazy

2. Aby przypomnieć* słowa zapowiedziane przez świętych proroków i to przykazanie Pana i Zbawiciela dane przez naszych** apostołów.

* lub: zachować w pamięci; ** waszych

3. To najpierw wiedząc, że w dni ostateczne przyjdą szydercy, chodzący według swoich własnych pożądliwości*,      2Tm 3,1; 1J 2,18

* gr.: epithymia - usilne pragnienie, pożądanie, tęsknota, żądza

4. I mówiący: Gdzie jest obietnica Jego przyjścia*? Od kiedy bowiem ojcowie zasnęli**, wszystko tak*** trwa od początku stworzenia.

* gr.: parousia - przybycie, obecność - por. 1Tes 4,15 przypis *; ** dosłownie: zostali uśpieni; *** gr.: houto - w ten sposób, tak oto, tak

5. Nie zauważają bowiem, sami tego pragnąc, że niebiosa były od dawna i ziemia, która z wody i pośród* wody razem zaistniała przez Słowo Boże,      J 3,19; Rz 1,28; 2Tes 2,10

* gr.: dia - przez, za pomocą, z powodu, dzięki, za pośrednictwem

6. Z powodu których* ówczesny świat, zatopiony wodą, zginął.

* gr.: hos - l.mn. dotyczy: wody lub Słowa

7. Teraz jednak przez to samo Słowo, niebiosa i ziemia są zachowane* dla ognia i strzeżone na dzień sądu i zguby ludzi bezbożnych.

* gr.: thesauridzo - zrobić zapas, gromadzić

8. A to jedno niech nie uchodzi waszej uwadze, umiłowani, że jeden dzień przed PANEM jest jak tysiąc lat, a tysiąc lat jak jeden dzień.

9. Pan nie zwleka z dotrzymaniem obietnicy*, jak niektórzy uważają, że zwleka, ale jest cierpliwy wobec nas, bo nie chce, aby ktoś zginął, ale aby wszyscy doszli do upamiętania**.      1Tm 2,4; Mt 3,8; Rz 2,4; 2Kor 7,9; 2Tm 2,25

* dosłownie: nie zwleka z obietnicą; ** gr.: metanoia - zmiana umysłu, myślenia, odwrócenie się, zastanawianie się po fakcie

10. A dzień Pana przyjdzie jak złodziej w nocy; w którym to niebiosa z trzaskiem* przeminą, a podstawy** tego świata, które teraz są zapalane, zostaną stopione***, ziemia i dzieła ludzkie na niej spłoną.      Ml 4,5; Mt 24,43

* gr.: hroidzenon - trzask bicza, donośnie, z hukiem, ze świstem; ** dosłownie: elementarne zasady - por. Kol 2,20 przypis *; *** stopnieją - por. w. 11 przypis *

11. Skoro więc wszystkie one mają ulec stopieniu*; jakimi wy powinniście** być w świętym postępowaniu i w pobożności,

* gr.: lyo - rozwiązać, rozłożyć na części, znieść, unieważnić, stopić w sensie rozdzielenia na części; ** jest konieczne, trzeba

12. Wy, którzy oczekujecie i ponaglacie się na przyjście* dnia Bożego, z powodu którego niebiosa, które są rozżarzane zostaną rozwiązane** i podstawy*** tego świata stopnieją?

* gr.: parousia - obecność, przyjście, uroczysty wjazd do miasta ważnej osobistości wraz z władzami miasta, które wyruszyły dostojnikowi na przeciw - por. gr.: apanthesis z w. 17 przypis **; ** gr.: lyo - rozwiązać, rozłożyć na części, znieść, unieważnić, stopić w sensie rozdzielenia na części; *** por. Kol 2,20 przypis *

13. Lecz my, zgodnie z Jego obietnicą, oczekujemy nowych niebios i nowej ziemi, w których prawdziwie zadomowiła* się sprawiedliwość.      Iz 65,17; Obj 21,1

* lub: zamieszkuje, przebywa

14. Dlatego, umiłowani, tego oczekując, starajcie się, abyście zostali znalezieni przez Niego bez skazy i bez nagany, w pokoju.

15. Cierpliwość Pana naszego uważajcie za zbawienie, tak jak i umiłowany brat nasz Paweł, według danej mu mądrości wam pisał,

16. Jak i we wszystkich swoich listach, gdzie o tym w nich mówi; są w nich pewne rzeczy trudne do zrozumienia, które nienauczeni* i nieutwierdzeni przekręcają**, jak i pozostałe Pisma, na swoją własną zgubę.

* gr.: amathes - nieucy, nieświadomi; ** gr.: strebloo - skręcać, torturować, łamać kołem, wprowadzać fałsz, przeinaczać

17. Wy więc, umiłowani, wiedząc o tym wcześniej, strzeżcie się, abyście wyprowadzeni na manowce błędem nieprawych, nie wypadli z własnego mocnego stanowiska*;

* gr.: sterigmos - niewzruszoność, stałość w myśleniu, osadzenie

18. Ale wzrastajcie w łasce i w poznaniu Pana naszego i Zbawiciela Jezusa Chrystusa. Jemu chwała i teraz, i do dnia wieczności*. Amen.      J 17,3; Flp 3,8; Kol 1,10

* dosłownie: do dnia wieku

Pierwszy list apostoła Jana

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ]

Rozdział 1

1. Co było od początku, co słyszeliśmy, co naszymi oczami widzieliśmy, na co patrzyliśmy i czego nasze ręce dotknęły, to opowiadamy – o Słowie życia,      Obj 2,8; J 1,2; J 4,42

2. A życie zostało ukazane* i widzieliśmy, i świadczymy, i ogłaszamy wam to życie wieczne, które było u Ojca i nam zostało ukazane*.      J 1,4; Dz 1,22; Dz 10,41; 1J 3,5; 1J 3,8; 1J 5,20

* gr.: faneroo - ujawnić to, co było zakryte, ukazać publicznie

3. Co widzieliśmy i słyszeliśmy, to wam ogłaszamy, byście i wy z nami mieli społeczność*; a społeczność nasza jest z Ojcem i z Jego Synem, Jezusem Chrystusem.      Dz 4,20; J 14,20; J 17,21; 1J 1,7

* gr.: koinonia - uczestnictwo, wspólnota, udział, związek, połączenie, współczucie

4. A to wam piszemy, aby radość wasza była pełna*.      J 15,11; J 16,24; J 20,31

* gr.: pleroo - wypełnić, sprawić obfitość, urzeczywistniać, być pełnym

5. A to jest poselstwo*, które słyszeliśmy od Niego i wam ogłaszamy, że Bóg jest światłością i nie ma w Nim żadnej ciemności.      J 8,12

* gr.: angelia - nowina, obwieszczenie, nakaz, rozkaz

6. Jeśli mówimy, że mamy z Nim społeczność*, a chodzimy** w ciemności, kłamiemy i nie czynimy prawdy.      J 3,19; J 11,10; Ps 82,5

* gr.: koinonia - uczestnictwo, wspólnota, udział, związek, połączenie, współczucie; ** gr.: peripateo - postępować, zachowywać - Rz 6,4 przypis **

7. A jeśli chodzimy w światłości*, jak On jest w światłości, społeczność** mamy między sobą, a krew Jezusa Chrystusa, Jego Syna, oczyszcza*** nas z wszelkiego grzechu.      1J 2,10; Rz 13,12; Ef 5,8

* lub: w świetle; ** gr.: koinonia - uczestnictwo, wspólnota, udział, związek, połączenie, współczucie; *** czas teraźniejszy strona czynna - nieprzerwanie oczyszcza

8. Gdybyśmy powiedzieli, że nie mamy grzechu, sami siebie zwodzimy* i prawdy w nas nie ma.      Rz 3,23; Ga 6,3; Jk 1,22; 3J 1,3

* gr.: planao - wprowadzić w błąd, błąkać się, sprowadzić na manowce

9. Jeślibyśmy wyznawali* nasze grzechy, Bóg jest wierny** i sprawiedliwy, tak, że*** odpuściłby nam grzechy i oczyścił nas od wszelkiej nieprawości****.      Jk 5,16

* gr.: homologeo - ogłosić publicznie, wyznać, przyznać się; ** lub: godny zaufania; *** lub: po to, żeby; **** gr.: adikia - niesprawiedliwość sędziego, akt nieprawości

10. Gdybyśmy powiedzieli, że nie zgrzeszyliśmy, czynimy Go kłamcą i nie ma w nas Jego słowa*.      1J 5,10; Kol 3,16

* gr.: logos - słowo, przesłanie, idea, rachunek, sprawa, rozum

↑↑

Rozdział 2

1. Dzieciątka* moje! To wam piszę, abyście nie grzeszyli; a jeśliby ktoś zgrzeszył, mamy obrońcę** u Ojca, Jezusa Chrystusa sprawiedliwego,      1Tm 2,5; J 14,6

* gr.: teknion - dzieciątko, czuła forma zwracania się do uczniów; ** gr.: parakletos - opiekun wezwany na pomoc, pocieszyciel

2. On też* jest ofiarą przebłagalną za nasze grzechy, a nie tylko za nasze, ale też za grzechy całego świata.      J 4,42; 1J 4,10

* gr.: kai - i, a, oraz, to, też - tu: jako bezpośrednie nawiązanie do w. 1

3. A po tym poznajemy, że Go znamy, jeśli przykazania Jego zachowujemy.      1J 3,22

4. Kto mówi: Poznałem* Go, a nie zachowuje Jego przykazań, jest kłamcą i nie ma w nim prawdy**;

* gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, znać; ** dosłownie: i prawda w nim nie jest (obecna)

5. Lecz kto zachowuje* Jego słowo, w tym prawdziwie miłość Boża doprowadzona jest do pełni**. Po tym poznajemy, że w Nim jesteśmy.

* lub: strzeże; ** jest doskonała, dojrzała

6. Kto mówi, że trwa* w Nim, ten sam powinien tak postępować** jak On postępował.      J 15,4

* lub: mieszka, pozostaje; ** chodzić - por. Rz 6,4 przypis **

7. Bracia! Nie piszę wam nowego przykazania, ale stare przykazanie, które mieliście od początku*; tym starym przykazaniem jest to Słowo, które usłyszeliście od początku*.      Kpł 19,34

* gr.: arche - początek, źródło, przyczyna sprawcza

8. Jednak ponownie piszę wam nowe przykazanie, które jest prawdziwe w Nim i w was; bo ciemność przemija, a prawdziwa światłość już świeci*.      J 13,34

* lub: staje się widoczna

9. Kto mówi, że jest w światłości, a nienawidzi* swojego brata, aż dotąd jest w ciemności.      1J 3,15

* gr.: miseo - nie cierpieć, gardzić, wzdrygać się, kochać kogoś lub coś mniej od drugiego, nienawidzić

10. Kto miłuje swojego brata, w światłości mieszka* i nie ma w nim zgorszenia**.

* lub: trwa, pozostaje; ** upadku, potknięcia, pułapki

11. Lecz kto nienawidzi swojego brata, jest w ciemności i chodzi w ciemności, a nie wie, gdzie idzie bo ciemność oślepiła jego oczy.

12. Piszę wam, dzieciątka*, bo odpuszczone są wam grzechy ze względu na** Jego imię.      Ps 25,11; Dz 10,43; Dz 13,38

* gr.: teknion - dzieciątko, czuła forma zwracania się do uczniów; ** lub: przez, z powodu

13. Piszę wam, ojcowie, bo poznaliście Tego, który jest od początku. Piszę wam, młodzieńcy, bo zwyciężyliście* złego. Piszę wam, dzieci**, bo poznaliście Ojca.      1J 4,4; 1J 5,4; Ef 6,11

* gr.: nikao - zdobyć, podbić, odnieść zwycięstwo, przezwyciężyć; ** gr.: paidion - małe dziecko, chłopczyk, w zwrotach do dorosłych jako wyraz zażyłości i życzliwości - por. J 21,5

14. Pisałem wam, ojcowie, bo poznaliście Tego, który jest od początku. Pisałem wam, młodzieńcy, bo jesteście mocni* i Słowo Boże mieszka w was, i zwyciężyliście złego.      Ps 119,11; J 5,38; J 15,7; Kol 3,16

* lub: mężni - por. Hbr 11,34 przypis *

15. Nie miłujcie świata, ani tego, co jest na świecie; jeśli ktoś miłuje świat, nie ma* w nim miłości Ojca.      Rz 12,2; Mt 6,24; Jk 4,4

* dosłownie: miłość Ojca nie jest w nim (obecna)

16. Bo wszystko, co jest na świecie: pożądliwość* ciała i pożądliwość oczu, i pycha** życia, nie jest z Ojca, ale jest ze świata.      Ps 10,4; Łk 12,16; Rz 13,14

* lub: usilne pragnienia; ** gr.: aladzoneia - czcza, chełpliwa gadanina, zuchwała pewność

17. A świat przemija* i jego pożądliwość; lecz kto czyni wolę Boga, trwa na wieki**.      Mt 7,21

* gr.: parago - przechodzić obok, przemijać, znikać; ** dosłownie: na wiek

18. Dzieci*! To jest ostatnia godzina; a jak słyszeliście, że antychryst** przychodzi, tak i teraz wielu stało się antychrystami, stąd poznajemy, że jest to ostatnia godzina.      1J 4,3; 2J 1,7; 2P 2,20

* gr.: paidon - małe dziecko, chłopczyk, dziewczynka; ** gr.: anti - w miejsce, zamiast, przeciwko gr.: christos - Pomazaniec, Mesjasz

19. Wyszli spośród nas, ale nie byli z nas; jeśli bowiem byliby z nas, trwaliby z nami; lecz to się stało, aby zostało ujawnione*, że nie wszyscy są z nas.      Mt 13,20; Hbr 10,39

* gr.: faneroo - ujawnić to, co było zakryte, ukazać publicznie

20. A wy macie namaszczenie* od Świętego i wiecie wszystko.      2Kor 1,21; Iz 41,14

* gr.: chrisma - coś, czym smaruje się ciało, maść

21. Nie napisałem wam, że nie znacie prawdy, ale że ją znacie, i że każde kłamstwo nie jest z prawdy.

22. Kto jest kłamcą? Czy nie ten, kto przeczy*, że Jezus jest Chrystusem**? Ten jest antychrystem***, który zapiera* się Ojca i Syna.

* gr.: arneomai - wyrzekać się, wypierać, odmawiać, odrzucać; ** tj. Mesjaszem, Pomazańcem; *** Ten jest tym, który stanął w miejsce Mesjasza, Pomazańca

23. Każdy, kto zapiera* się Syna, nie ma i Ojca; a kto wyznaje** Syna, ma i Ojca.      J 5,23; J 10,30; J 14,9

* gr.: arneomai - wyrzekać się, wypierać, odmawiać, odrzucać; ** gr.: homologeo - ogłosić publicznie, wyznać, przyznać się, powiedzieć to samo, oznajmić otwarcie

24. Wy więc, którzy słyszeliście to, co od początku, niech to w was pozostaje, jeśli w was pozostałoby* to, co słyszeliście od początku, to i wy pozostaniecie* w Synu i w Ojcu.

* gr.: meno - trwać, mieszkać, pozostawać, nie zmieniać

25. A taka jest obietnica, którą On nam złożył* – życie wieczne.      Łk 18,30; Ga 6,8; Rz 2,7

* gr.: epangello - ogłaszać, obiecać, dobrowolnie zająć się czymś

26. To* napisałem wam o tych, którzy was zwodzą.      2Tm 3,13

* dosłownie: te - w l.mn. (rzeczy)

27. A wy, którzy otrzymaliście to namaszczenie* od Niego, ono trwa w was i nie macie potrzeby, aby was ktoś nauczał**; ale jak Jego namaszczenie naucza was o wszystkim i jest prawdziwe***, i nie jest kłamstwem, i jak was nauczył, tak będziecie w Nim trwać****.      J 14,26

* gr.: chrisma - coś, czym smaruje się ciało, maść; ** gr.: didasko - uczyć, nauczać, pouczać publicznie, wyjaśniać; *** gr.: alethes - prawdziwy, mówiący prawdę, szczery; **** gr.: meno - trwać, mieszkać, pozostawać, nie zmieniać

28. A teraz, dzieciątka*, trwajcie w Nim, abyśmy, gdy się ukaże, ciągle mieli ufną odwagę** i nie zostali przez Niego zawstydzeni*** przy Jego przyjściu****.      Mk 8,38; Kol 3,4

* gr.: paidion - małe dziecko, chłopczyk, w zwrotach do dorosłych jako wyraz zażyłości i życzliwości - por. J 21,5; ** gr.: parresia - śmiałość, swoboda, otwartość wypowiedzi; *** gr.: aischynomai - wstydzić się, zhańbić, napawać wstydem; **** gr.: parousia - obecność, przyjście, przybycie - por. 1Tes 4,15 przypis *

29. Jeżeli doświadczyliście*, że On jest sprawiedliwy, wiecie** też, że każdy, kto czyni sprawiedliwość, z Niego jest zrodzony.      1J 2,1; 1P 1,23

* gr.: eido - widzieć, oglądać, dostrzegać, doświadczyć, znać; ** gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, znać

↑↑

Rozdział 3

1. Zobaczcie, jaką miłość daje nam Ojciec, abyśmy byli nazwani dziećmi Bożymi. Świat dlatego nas nie zna, ponieważ Jego nie poznał.      Jr 3,19; Rz 5,8; Ef 2,4

2. Umiłowani! Teraz jesteśmy dziećmi Bożymi, a jeszcze nie zostało ukazane kim będziemy; lecz wiemy, że gdy On się ukaże, będziemy do Niego podobni; ujrzymy Go bowiem takim, jakim jest.      Hbr 9,28; Rz 8,39

3. A każdy kto ma tę nadzieję w Nim, oczyszcza* siebie, tak jak On jest czysty.      Dz 15,9

* gr.: hagnidzo - uczynić nieskalanym, oczyścić się, obmyć

4. Każdy, kto trwa w grzechu*, czyni też bezprawie**; a grzech jest bezprawiem.

* dosłownie: czyniący grzech - imiesłów czas teraźniejszy strona czynna; ** gr.: anomia - stan bezprawia, pogarda prawa, nieprawość

5. A wiecie, że On ukazał się, aby usunąć* nasze grzechy, i że grzechu w Nim nie ma.      Oz 14,2; Hbr 1,3; 2Kor 5,21

* gr.: ario - podnosić, brać do góry, wziąć, wziąć sobie na braki, usunąć, ponieść

6. Każdy, kto w Nim trwa, nie grzeszy; każdy kto trwa w grzechu* nie widział Go, ani Go nie poznał.      J 15,4-7; 1J 2,6; 1J 2,24; 1J 2,27

* dosłownie: trwający w grzechu - czas teraźniejszy strona czynna

7. Dzieciątka*! Niech was nikt nie zwodzi; kto czyni sprawiedliwość, jest sprawiedliwy, tak jak On jest sprawiedliwy;

* gr.: paidion - małe dziecko, chłopczyk, w zwrotach do dorosłych jako wyraz zażyłości i życzliwości - por. J 21,5

8. Kto trwa w grzechu, jest z diabła; gdyż diabeł od początku grzeszy. Dlatego ukazał się Syn Boży, aby zniszczyć* dzieła diabła.      Obj 20,2; Łk 10,18

* gr.: lyo - rozwiązać - por. 2P 3,11 przypis *

9. Każdy, kto jest zrodzony z Boga, nie czyni grzechu, dlatego że nasienie Jego jest w nim; i nie może trwać w grzechu*, gdyż jest narodzony z Boga.      1J 2,29; 1P 1,23

* dosłownie: nie może grzeszyć - bezokolicznik czas teraźniejszy strona czynna

10. Po tym poznaje* się dzieci Boga i dzieci diabła. Każdy, kto nie czyni sprawiedliwości, nie jest z Boga, jak i ten, kto nie miłuje swojego brata.      Mt 13,38; J 8,47; 1J 4,8; 1J 4,20

* gr.: faneroo - ujawnić to, co było zakryte, ukazać publicznie

11. Albowiem to jest przesłanie*, które słyszeliście od początku, abyśmy jedni drugich miłowali.      1Tm 1,5; Ga 6,2; J 2,7

* gr.: angelia - nowina, obwieszczenie, nakaz, rozkaz

12. Nie tak jak Kain, który był od* złego i brutalnie zamordował** swojego brata. A dlaczego brutalnie go zamordował? Bo jego czyny były złe, a czyny jego brata sprawiedliwe.      Rdz 4,4

* gr.: ek - z, od; ** dosłownie: zabić, zarżnąć

13. Nie dziwcie się, moi bracia, jeśli was świat nienawidzi.      J 17,14

14. My wiemy, że przeszliśmy ze śmierci do życia, dlatego że trwamy w miłości do braci; kto nie trwa w miłości do brata, pozostaje w śmierci.      J 8,51

15. Każdy, kto trwa w nienawiści* do swojego brata, jest mordercą; a wiecie, że żaden morderca nie ma życia wiecznego, które by w nim pozostawało**.      Mt 5,21; 1J 2,19; 1J 4,20

* gr.: miseo - nie cierpieć, gardzić, wzdrygać się, kochać kogoś lub coś mniej od drugiego, nienawidzić; ** dosłownie: pozostającego - gr.: memo

16. Po tym poznaliśmy miłość Bożą*, że On za nas położył swoje życie**; i my powinniśmy kłaść życie** za braci.      1J 4,9; J 3,16; J 10,15; J 15,13; Ga 2,20

* brak w mss Byz; ** lub: duszę

17. A jeśli ktoś miałby dobra tego świata, a widziałby swojego brata, że jest* w potrzebie, i zamknąłby przed nim swoje wnętrze**, jak więc może w nim trwać miłość Boża?

* dosłownie: mającego potrzebę; ** lub: głębokie uczucia, współczucie

18. Dzieciątka* moje! Miłujmy nie słowem lub językiem, ale czynem i prawdą.      Rz 12,9; Jk 2,15; 1P 1,22

* gr.: teknion - dzieciątko, czuła forma zwracania się do uczniów

19. A po tym poznajemy, że jesteśmy z prawdy; i przed Nim przekonamy* swoje serca,

* gr.: peitho - pozyskać kogoś, uspokoić, skłonić do czegoś

20. Bo jeśli potępiałoby* nas serce, Bóg jest potężniejszy niż nasze serce i wie wszystko.

* gr.: kataginosko - obwiniać, potępiać, zarzucać

21. Umiłowani! Jeśliby nasze serce nas nie potępiało, ufną odwagę* mamy w Bogu,

* gr.: parresia - śmiałość, swoboda, ufna odwaga

22. I o cokolwiek prosilibyśmy, otrzymamy od Niego; bo przykazania Jego zachowujemy, i czynimy to, co podoba* się przed Jego obliczem.      Prz 15,29; J 9,31

* lub: jest miłe, przyjemne

23. A to jest Jego przykazanie, abyśmy wierzyli w imię* Jego Syna, Jezusa Chrystusa i miłowali jedni drugich, zgodnie z przykazaniem jakie nam dał.

* dosłownie: wierzyli imieniu

24. A kto trwa w przestrzeganiu Jego przykazania, ten w Nim trwa, a On w nim. I po* tym poznajemy, że w nas trwa, przez** Ducha, którego nam dał.      Łk 11,13; J 15,4; J 6,29

* gr.: en - w (tym); ** gr.: ek - z (Ducha), po (Duchu)

↑↑

Rozdział 4

1. Umiłowani! Nie każdemu duchowi wierzcie, ale doświadczajcie* duchy, czy są z Boga. Bo wielu fałszywych proroków wyszło na świat.      Pwt 13,1-5; Mt 7,15; Mt 24,4; 2P 2,1

* gr.: dokimadzo - poddawać próbie, doświadczać, badać

2. Ducha Bożego poznawajcie* po tym: wszelki duch, który wyznaje Jezusa Chrystusa, że przyszedł** w ciele, jest z Boga.      J 1,14; 2J 1,7; 2Tes 2,7

* gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, znać; ** dosłownie: przychodzącego - czas teraźniejszy wynikający z czasu przeszłego

3. A wszelki duch, który nie wyznaje* Jezusa Chrystusa, że przyszedł** w ciele, nie jest z Boga; to jest duch antychrysta, o którym słyszeliście, że przychodzi i teraz już jest na świecie.

* gr.: homologeo - ogłosić publicznie, wyznać; ** dosłownie: przychodzącego - czas teraźniejszy wynikający z czasu przeszłego

4. Wy dzieciątka* jesteście z Boga i zwyciężyliście ich; bo Ten, który jest w was, większy jest od tego, który jest w świecie**.      J 14,17; Ef 3,17

* gr.: teknion - dzieciątko, czuła forma zwracania się do uczniów; ** gr.: kosmos – układ, porządek, wszechświat, świat materialny, porządek świata wrogi Bogu

5. Oni są ze świata, dlatego mówią jak ludzie ze świata, a świat ich słucha*.      J 17,14

* gr.: akouo - słuchać, zwracać uwagę na to, co się słyszy, być posłusznym temu, co się słyszy, słuchać ze zrozumieniem

6. My jesteśmy z Boga. Kto zna* Boga, słucha nas; kto nie jest z Boga, nie słucha nas. Po tym poznajemy ducha prawdy i ducha błędu**.      Iz 8,20; 1Kor 2,12

* dosłownie: znający - imiesłów czas teraźniejszy strona czynna; ** gr.: plane - błąkać się, tułać, oszustwo, błąd, mylne przekonanie

7. Umiłowani! Miłujmy jedni drugich, gdyż miłość jest z Boga; a każdy kto miłuje, z Boga jest zrodzony i zna Boga.      Pwt 30,6

8. Kto nie miłuje, nie poznał* Boga; ponieważ Bóg jest miłością.      Ga 4,8; 2Tes 1,8; 1J 3,10

* gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, wejść w bliską relację

9. W tym uwidoczniła się miłość Boga do* nas, że Syna swojego jednorodzonego** posłał Bóg na świat, abyśmy przez*** Niego żyli.      Rz 5,8; Rz 8,32

* gr.: en - do, wśród, w; ** gr.: monogenes - jedyny, jedyny w swoim rodzaju, wyjątkowy; *** dzięki Niemu

10. W tym wyraża* się miłość, że nie my umiłowaliśmy Boga, ale że On nas umiłował i posłał swojego Syna jako ofiarę przebłagalną za nasze grzechy.      1J 2,2

* dosłownie: jest

11. Umiłowani! Jeżeli Bóg nas tak umiłował, i my powinniśmy miłować jedni drugich.

12. Boga nikt nigdy nie widział. Jeśli miłujemy jedni drugich, Bóg w nas trwa, a Jego miłość jest w nas doprowadzona do pełni*.

* gr.: teleioo - doprowadzić do celu, uczynić doskonałym, pełnym

13. Po tym poznajemy*, że w Nim trwamy i On w nas, że z Ducha swojego nam dał**.

* gr.: ginosko - poznać, dowiedzieć się, znać; ** gr.: didomi - dać, podarować, udzielić, użyczyć, przekazać

14. A my widzieliśmy i zaświadczymy, że Ojciec posłał Syna, jako Zbawiciela świata.

15. Ktokolwiek wyznałby, że Jezus jest Synem Boga, w nim trwa* Bóg, a on w Bogu.      Mt 10,32; Flp 2,11

* lub: mieszka, pozostaje

16. A my poznaliśmy i uwierzyliśmy miłości, którą Bóg ma wobec* nas. Bóg jest miłością i kto trwa w miłości, trwa w Bogu, a Bóg trwa** w nim.

* gr.: en - do, wśród, w, wobec; ** mss Byz: trwa

17. W tym miłość jest doprowadzona do pełni* w nas**, abyśmy mieli ufną odwagę*** w dniu sądu; bo tak jak On jest i my jesteśmy w tym świecie.      Mt 10,15; 1J 2,5; Jk 2,22

* gr.: teleioo - doprowadzić do celu, uczynić doskonałym, pełnym; ** lub: z nami; *** śmiałość, otwartość

18. W miłości nie ma bojaźni, lecz doskonała miłość wyrzuca bojaźń na zewnątrz, gdyż bojaźń drży* przed karą**; a kto się boi, nie jest doskonały*** w miłości.

* dosłownie: ma, posiada (karę); ** gr.: kolasis - od koladzo - usunąć, odciąć (ręce) - karać, piętnować; *** lub: dojrzały - por. 1J 4,12 przypis *

19. My Go miłujemy, bo On nas pierwszy* umiłował.

* gr.: protos - pierwszy w czasie lub miejscu, główny

20. Jeśli ktoś powiedziałby, że miłuje Boga, a nienawidziłby* swojego brata, jest kłamcą; kto bowiem nie miłuje swojego brata, którego widzi**, jak może miłować Boga, którego nie widzi**?

* gr.: miseo - nie cierpieć, gardzić, wzdrygać się, kochać kogoś lub coś mniej od drugiego, nienawidzić; ** lub: zobaczył

21. A to przykazanie* mamy od Niego, by ten, kto miłuje Boga, miłował i swojego brata.

* gr.: entole - rozkaz, nakaz, polecenie, nakazana zasada

↑↑

Rozdział 5

1. Każdy, kto wierzy, że Jezus jest Mesjaszem*, jest zrodzony z Boga; a każdy, kto miłuje Tego, który zrodził, miłuje i tego, który z Niego jest zrodzony.      J 1,12; J 15,23; Dz 8,37

* gr.: christos - Chrystus, Pomazaniec, Namaszczony, Mesjasz

2. Po tym poznajemy, że miłujemy dzieci Boże, gdy miłujemy Boga i zachowujemy* Jego przykazania.

* lub: strzeżemy, pilnujemy, stosujemy

3. To bowiem jest miłość Boga, byśmy przykazania Jego zachowywali; a przykazania Jego nie są uciążliwe*.

* lub: trudne, ciężkie do zniesienia

4. Bo wszystko, co jest zrodzone z Boga, nieustannie zwycięża* świat; a to jest zwycięstwo, które zwyciężyło świat – nasza wiara.      J 16,33; 1Kor 15,57

* czas ter. strona czynna - nieustannie zwycięża

5. Kim jest ten, który ciągle zwycięża* świat, jeśli nie tym, który wierzy**, że Jezus jest Synem Boga?      J 5,19; 1Kor 15,57; 2P 2,20

* dosłownie: zwyciężający - czas teraźniejszy strona czynna; ** czas teraźniejszy strona czynna

6. On jest tym, który przyszedł przez wodę i krew, Jezus Mesjasz, nie tylko w wodzie, ale w wodzie i we krwi; a Duch jest tym, który świadczy*, bo Duch jest prawdą.      J 14,17; J 15,26; J 19,34

* dosłownie: świadczący - gr.: martyreo - być naocznym świadkiem, potwierdzić coś w sądzie

7. Gdyż trzej są, którzy świadczą* w niebie: Ojciec, Słowo** i Duch Święty, a ci trzej są jedno.      Mt 3,16; Mt 28,19; Pwt 6,4; J 10,30

* na słowie świadczą kończy się werset w mss Byz; ** gr.: logos - słowo, przesłanie, idea, rachunek, sprawa, rozum

8. I trzej są, którzy świadczą na ziemi: Duch* i woda, i krew, a ci trzej są w jednym**.

* od słowa Duch rozpoczyna się werset w mss Byz; ** gr.: eis to hen - w jednym, w jedności, zgodni

9. Jeżeli przyjmujemy świadectwo ludzi, to świadectwo Boże jest większe, gdyż jest to świadectwo Boga, jako że złożył świadectwo o swoim Synu.      J 8,17; Dz 5,32; Hbr 2,4

10. Kto wierzy w Syna Bożego, ma świadectwo sam w sobie. Kto nie wierzy* Bogu, uczynił Go kłamcą, bo nie uwierzył w świadectwo, które Bóg złożył** o swoim Synu.      J 3,16; J 5,38; Ga 4,6

* dosłownie: niewierzący; ** zaświadczył

11. A takie jest to świadectwo, że Bóg dał* nam życie wieczne; a to życie jest w Jego Synu.

* gr.: didomi - dać, podarować, udzielić, użyczyć

12. Kto ma Syna, ma to życie; kto nie ma Syna Bożego, nie ma tego życia.      J 3,36; Ga 2,20

13. To napisałem wam, którzy wierzycie* w imię Syna Bożego, byście wiedzieli**, że macie życie wieczne i abyście wierzyli w imię Syna Bożego.

* czas teraźniejszy strona czynna; ** gr.: eido - dostrzegać, widzieć, badać, znać, doświadczyć

14. A to jest ufna odwaga*, którą mamy do Niego, że jeśli o coś prosimy według Jego woli, wysłuchuje** nas.      1J 3,22; Mt 7,7; J 14,13

* gr.: parresia - śmiałość, swoboda, ufna odwaga; ** lub: słucha

15. A jeśli wiemy, że nas wysłuchuje*, gdy o cokolwiek prosimy, to wiemy, że mamy od Niego odpowiedź na prośby**, które zanosimy***.

* lub: słucha - czas teraźniejszy orzekający strona czynna; ** gr.: aitema - petycje, postulat, wymaganie; *** gr.: aiteo - prosić

16. Jeśli ktoś zobaczyłby, że jego brat grzeszy grzechem nie na* śmierć, będzie prosił, a Bóg da mu życie, to jest tym niegrzeszącym na śmierć. Jest grzech prowadzący na* śmierć**; nie o takim mówię, aby prosić***.      Hi 42,8

* lub: ku śmierci; ** gr.: thanatos - śmierć jako oddzielenie od życia - idiom: uparcie trzymanie się grzechu (?) - por. Jo 4,9; *** gr.: erotao - prosić, błagać, upraszać

17. Wszelka niesprawiedliwość* jest grzechem; jest też grzech nieprowadzący na** śmierć.      Prz 21,4; 1J 3,4; Rz 14,23; Jk 4,17

* gr.: adikia - niesprawiedliwość sędziego, akt nieprawości; ** lub: ku śmierci

18. Wiemy, że każdy, kto z Boga jest zrodzony, nie trwa w grzechu*; ale kto został zrodzony z Boga, strzeże** siebie i zły go nie dotyka.      J 1,13; J 3,3; 1J 5,1; Tt 3,5

* dosłownie: nie jest grzeszącym, nie grzeszy - czas teraźniejszy strona czynna, tryb orzekający - por. 1J 3,9 przypis *; ** lub: zachowuje

19. Wiemy, że jesteśmy z Boga, a cały świat leży* w złym**.      Ga 1,4; 2Kor 4,14; J 16,11

* gr.: keimai - spoczywać w mocy czegoś, stać, być wyznaczonym; ** gr.: poneros - niegodziwy, nikczemny, zły, zepsuty, podły

20. Wiemy też, że Syn Boży nadchodzi*, i dał nam rozum**, abyśmy poznawali Prawdziwego – i jesteśmy w Prawdziwym, w Jego Synu, Jezusie Chrystusie; Ten*** jest – Prawdziwym Bogiem i życiem wiecznym****.      Iz 9,6; Jr 10,10; J 1,1

* gr.: heko - przyjść, przybyć, być obecnym; ** gr.: dianoia - umysł jako zdolność rozumienia, odczuwania; *** gr.: houtos - ten (właśnie), on - zaimek wskazujący; **** dosłownie: Ten jest - Prawdziwy Bóg i życie wieczne

21. Dzieciątka*! Ustrzeżcie** się bożków***. Amen.      Wj 20,4; 2Kor 6,16

* gr.: teknion - dzieciątko - czuła forma zwracania się do uczniów; ** lub: wystrzegajcie się; *** gr.: eidolon - wizerunek, obraz, idol, wytwór fantazji

Drugi list apostoła Jana

[ 1 ]

Rozdział 1

1. Starszy, do wybranej* pani i do jej dzieci, które ja miłuję w prawdzie, i nie tylko ja, ale i wszyscy, którzy znają prawdę,      1P 1,2

* gr.: eklektos - wybrany, upatrzony, wyborny - por. Rz 16,13 przypis *

2. Ze względu na* prawdę, która pozostaje** w nas i będzie z nami do nastania wieku***.      Ps 115,1; 1Kor 9,23; Kol 3,16

* lub: dla, z powodu; ** gr.: meno - pozostawać, trwać, mieszkać; *** dosłownie: na wiek

3. Z wami będzie też łaska, miłosierdzie, pokój od Boga Ojca i od Pana Jezusa Chrystusa, Syna Ojca, w prawdzie i w miłości.

4. Uradowałem się bardzo, że między twoimi dziećmi* znalazłem takie, które chodzą w prawdzie, stosownie** do przykazania, które otrzymaliśmy od Ojca.      1J 1,6; 3J 1,3

* gr.: teknon - małe dziecko, dziecko w czułym zwrocie; ** gr.: kathos - stosownie do, zgodnie, w takim zakresie jak

5. A teraz proszę* cię, pani – nie jako piszący ci nowe przykazanie, lecz to, które mieliśmy od początku – abyśmy jedni drugich miłowali.      J 13,34; J 15,12; 1J 2,7

* gr.: erotao - prosić, błagać, upraszać, zadawać pytania

6. A to jest miłość, abyśmy postępowali według Jego przykazań, to jest przykazanie, które* słyszeliście od początku, abyście zgodnie z nim** postępowali***.      J 14,15

* dosłownie: tak, jak - gr.: kathos - por. J 13,34 przypis **; ** dosłownie: w nim; *** gr.: peripateo - postępować, zachowywać, żyć, chodzić - Rz 6,4 przypis **

7. Gdyż liczni zwodziciele wyszli na świat, którzy nie wyznają* Jezusa Chrystusa przychodzącego w ciele; taki jest zwodzicielem i antychrystem**.      Mt 24,5; Mt 24,11; J 1,14; 1Tm 3,16; 1J 4,3

* gr.: homolego - wyznać, ogłosić publicznie, zgodzić się z czymś; ** gr.: antichristos - anti - w miejsce, za - christos - Mesjasz

8. Uważajcie* na siebie, byśmy nie stracili tego, co wypracowaliście**, ale odebrali pełną zapłatę.      Łk 6,23; 1Kor 3,14; Obj 3,11

* lub: strzeżcie samych siebie, baczcie; ** gr.: ergadzomai - pracować, trudzić się, wykonać, nabywać

9. Każdy, kto przekracza* naukę Chrystusa i nie trwa** w niej, nie ma Boga; kto trwa w nauce Chrystusa, ten ma i Ojca, i Syna.      Dz 2,42; Hbr 6,1

* gr.: parabaiono - przejść bokiem, pominąć, zaniedbać; ** gr.: meno - pozostawać, trwać, mieszkać

10. Jeśli ktoś przychodzi do was, a nie przynosi tej nauki, nie przyjmujcie go do domu, ani mu nie mówcie: Witaj*!      Rz 16,17; 1Tm 6,1

* gr.: chairo - raduj się - w bezokoliczniku jako pozdrowienie

11. Albowiem kto takiemu mówi: Witaj! Jest uczestnikiem* jego złych czynów.      Ef 5,11

* gr.: koinoneo - nawiązać więź, wspólnotę, stać się współuczestnikiem, zostać wspólnikiem kogoś

12. Mając wam wiele do napisania, nie chcę tego czynić posługując się papierem* i atramentem, ale mam nadzieję, że do was przyjdę i osobiście** z wami będę mówić, aby radość nasza była pełna***.      1J 1,4

* dosłownie: przez (papier); ** dosłownie: z ust do ust; *** gr.: pleroo - wypełnić, sprawić obfitość, urzeczywistniać, być pełnym

13. Pozdrawiają cię dzieci* siostry twojej wybranej. Amen.

* gr.: teknon - małe dziecko, dziecko w czułym zwrocie

Trzeci list apostoła Jana

[ 1 ]

Rozdział 1

1. Starszy*, do umiłowanego Gajusa, którego miłuję w prawdzie.      1J 3,18; Dz 19,29; Rz 16,23

* gr.: presbyteros - członek kolegialnego grona przywódców zboru - starszych zgodnie z tradycją żydowską - por. 1Tm 3,2 przypis * - episkopos

2. Umiłowany! Przede wszystkim modlę* się, aby ci się dobrze powodziło i abyś był zdrów, tak jak dobrze powodzi się twojej duszy**.      Joz 1,7; Prz 28,13; 1Kor 16,2

* gr.: euchomai - modlić, błagać, prosić, życzyć; ** gr.: psyche - dusza, życie, osoba

3. Uradowałem* się bowiem bardzo, gdy przychodzą bracia i gdy świadczą o twojej prawdzie, tak jak ty w** prawdzie chodzisz***.      2J 1,4

* gr.: chairo - por. Mk 15,18 przypis *; ** lub: zgodnie z nią; *** gr.: peripateo - postępować, zachowywać, żyć - por. Rz 6,4 przypis **

4. Nie mam większej radości nad tę, gdy słyszę, że dzieci* moje chodzą w prawdzie.      Iz 38,3; J 12,35; Ga 4,19

* gr.: teknon - małe dziecko, dziecię

5. Umiłowany! Wiernie* postępujesz, jeśli trudzisz** się dla braci i dla obcych***,      2Krn 19,9; Prz 28,20; Łk 16,10

* lub: godne zaufania (jest to, co) czynisz; ** gr.: ergon - praca, dzieło, trud; *** gr.: ksenos - obcy, cudzoziemiec, przybysz

6. Którzy wydali świadectwo o twojej miłości przed zborem*; a dobrze uczynisz, wysyłając ich w sposób godny Boga.

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zbór, zebranie publiczne

7. Wyszli bowiem dla* Jego imienia, nic nie biorąc od pogan**.      Dz 9,16

* gr.: dia - z powodu, dla; ** gr.: ethnos - plemię, naród, lud, grupa etniczna, nie-Żydzi

8. My więc powinniśmy takich przyjmować, aby stawać się współpracownikami prawdy.

9. Pisałem do zboru, ale Diotrefes*, który kocha być pierwszym** z nich, nie przyjmuje nas.      Mt 20,20; Mt 23,4; 1P 5,3

* gr.: Diotrefes - karmiony, wspomagany przez Zeusa; ** gr.: filoproteuo - zabiegać o wyższość, kochać pierwszeństwo

10. Dlatego, jeśli przyjdę*, przypomnę jego dzieła, które czyni, obmawiając nas złymi słowami, i nie zadowalając się tym, sam braci nie przyjmuje, a tym, co chcieliby przyjąć, zabrania** i ze zboru ich wyrzuca***.      Ps 15,3; Jk 4,11; 2Kor 8,20

* dosłownie: przyszedłbym; ** lub: przeszkadza; *** gr.: ekballo - wyrzucić, wypędzić, wypchnąć, odrzucić z pogardą

11. Umiłowany! Nie naśladuj złego*, lecz dobrego**. Kto dobro czyni, jest z Boga; ale kto zło czyni, nie widział i nie widzi Boga.      1Tes 5,15; 1Tm 6,11

* gr.: kakos - podły, zły, zgubny, nikczemny; ** gr.: agathos - dobry, dobry z natury, szlachetny, miły

12. Demetriuszowi* dane jest dobre świadectwo przez wszystkich i przez samą prawdę; i my także świadczymy, a wiesz, że świadectwo nasze jest prawdziwe.      1Tm 3,7; J 19,35; 1J 5,10

* gr.: Demetriusz - należący do Demeter - bogini płodności

13. Wiele miałem ci pisać, ale nie chcę tego napisać atramentem i piórem*.

* dosłownie: trzciną

14. A mam nadzieję bezzwłocznie cię ujrzeć, a wtedy osobiście* ze sobą pomówimy.

* dosłownie: z ust do ust

14!b. | 15. Pokój* tobie. Pozdrawiają cię przyjaciele. Pozdrów przyjaciół imiennie.

* gr.: eirene - pokój - od czasownika eireneo - łączyć, spajać

List Judy

[ 1 ]

Rozdział 1

1. Juda, sługa* Jezusa Chrystusa, a brat Jakuba, do powołanych, którzy są uświęceni w Bogu Ojcu i są zachowani** dla Jezusa Chrystusa.      1Tes 5,23; Łk 6,16; 1Kor 1,24; Hbr 9,15

* dosłownie: niewolnik; ** gr.: tereo - strzec, czuwać, zachować

2. Miłosierdzie i pokój*, i miłość niech się wam pomnożą**.

* gr.: eirene - od eireneo - łączyć, spajać; ** dosłownie: oby zostały pomnożone - gr.: plethyno - zwiększyć, mnożyć

3. Umiłowani! Z całą gorliwością starając się pisać do was o wspólnym zbawieniu, uznałem za konieczne* napisać do was zachęcając, abyście wytrwale walczyli** o wiarę, raz*** tylko przekazaną świętym.      1Tm 6,12

* gr.: ananke - konieczność narzucona przez okoliczności lub prawo, dotycząca czyjejś korzyści; ** gr.: ep - o lub jako wzmocnienie, agonidzomai - walczyć; *** lub: raz (na zawsze)

4. Wkradli* się bowiem jacyś ludzie, już dawno zapisani** na ów wyrok, bezbożni, którzy łaskę Boga naszego obracają w rozpustę***, i zapierają się jedynego Władcy****, Boga i Pana naszego Jezusa Chrystusa.      2P 2,1; Rz 6,1

* lub: wślizgnęli; ** gr.: prografo - zapisać coś wcześniej; *** lub: wyuzdanie; **** gr.: despotes - władca absolutny, pan

5. A chcę wam to przypomnieć, wam, którzy raz na zawsze to wiecie, że PAN wybawił* lud z ziemi egipskiej, następnie tych, którzy nie wierzyli, wygubił.      Ps 106,26; 1Kor 10,5

* gr.: sodzo - zachować przy życiu, ocalić od śmierci, zbawić

6. Także aniołów, którzy nie zachowali swojego pierwotnego* stanu, ale opuścili własne mieszkanie**, zachował w wiecznych więzach w mroku na dzień wielkiego sądu.

* gr.: arche - początek, urząd, władza; ** gr.: oiketerion - mieszkanie, siedziba

7. Jak Sodoma i Gomora, i miasta wokół* nich, w podobny im sposób oddały się nierządowi i udały się za pożądaniem ciała innego** mężczyzny, są wystawione za przykład***, ponosząc karę ognia wiecznego.      Obj 21,8; Rdz 19,4-9; Rdz 19,24; Lb 26,10

* gr.: peri - dookoła, wokół; ** dosłownie: cudzego ciała; *** gr.: deigma - próba czegoś, wzór

8. Podobnie jednak i ci, oddani snom, prawdziwie kalają ciało i odrzucają zwierzchność oraz bluźnierczo mówią o uczestnikach chwały*.      1P 2,17

* lub: bluźnią Chwałom - wyrażenie może odnosić się do aniołów - por. 2P 2,10 przypis **

9. A archanioł Michał, gdy sprzeciwiał się diabłu prowadząc spór o ciało Mojżesza, nie ośmielił się wnieść bluźnierczego* sądu, ale powiedział: Oby cię PAN zgromił**.      Dn 12,1; Za 3,2; Obj 12,7

* gr.: blasphemia - zniesławienie, oszczerstwo, szkodliwa mowa; ** lub: surowo skarci, upomni, ukarze

10. Ci więc bluźnią temu, czego nawet* nie znają; a to, co jak nierozumne zwierzęta zgodnie z naturą znają, przez to** są niszczeni***.

* gr.: men - partykuła wzmacniająca; ** dosłownie: te - l.mn.; *** gr.: ftheiro - zepsuć, zniszczyć, deprawować, psuć - prawdopodobnie wzmocnie od fthio - więdnąć, marnieć

11. Biada* im! Bo poszli drogą Kaina i oddali się dla zapłaty zwiedzeniu** Balaama, i poginęli w buncie Korego.      Lb 16,1; Obj 2,14

* gr.: ouai - wyraz dźwiękonaśladowczy „och” wyrażający żal lub trwogę - występuje w wykrzykniku - por. Mt 11,21 Obj 18,19; ** gr.: plane - błąd życiowy, moralny, fałszywe zasady

12. Ci są zmazami* na waszych ucztach miłości, bez obawy wspólnie z wami** ucztują, siebie samych pasąc; obłoki bezwodne, przez wiatry miotane***; bezowocne drzewa późnojesienne, dwukrotnie obumarłe, które zostały wykorzenione;      2P 2,13; Iz 56,10

* gr.: spilas - skaza, plama, skryta pod wodą skała; ** brak w mss Byz; *** gr.: perifero - nosić, obnosić dookoła, obwozić, nosić tu i tam

13. Dzikie bałwany morskie, pieniące się swoją hańbą; gwiazdy zbłąkane, dla których jest zachowany mrok ciemności na wieczność*.

* lub: przez wieczność lub na (ten) wiek

14. Prorokował* też o nich** Henoch, siódmy w linii od Adama, mówiąc: Oto przyszedł PAN wśród miriad*** swoich świętych****,      Rdz 5,18; 1Tes 3,13; 2Tes 1,7

* gr.: profeteuo - prorokować, przemawiać pod natchnieniem Boga, działać jako prorok, pełnić urząd proroka; ** lub: im; *** miriada - 10 tysięcy; **** gr.: hagios - por. 2Kor 13,12 przypis ** tu: o aniołach (?) - Mt 16,27

15. By dokonać sądu nad wszystkimi* i ujawnić** wszystkie ich bezbożności, za wszystkie bezbożne czyny, którymi wyrażali swą bezbożność, i za wszystkie harde*** słowa, które mówili przeciwko Niemu bezbożni grzesznicy****.

* lub: przeciw wszystkim; ** gr.: ekselencho - ujawnić, odsłonić - hapax legomenon; *** dosłownie: twarde; **** gr.: hamartolos - oddany grzechowi, szczególnie niegodziwy

16. Szemrzący* i niezadowoleni** ze swojego losu, chodzący według swoich pożądliwości, a usta ich mówią nadęte*** słowa, a dla zysku podziwiają ludzi****.      Lb 16,11; Ps 106,25

* gr.: gongystes - pomruk wyrażający bunt, niezadowolenie; ** lub: wciąż wynajdujący niedociągnięcia; *** gr.: hyperokonos - bardzo nabrzmiały, nadęty, nadmierny; **** dosłownie: oblicza

17. A wam, umiłowani, niech zostaną przypomniane słowa zapowiedziane* przez apostołów Pana naszego Jezusa Chrystusa,

* gr.: proero - powiedzieć wcześniej, wypowiedzieć proroctwo

18. Gdy mówili wam, że w ostatecznych* czasach będą szydercy**, którzy chodzą według swoich bezbożnych pożądliwości.      2P 3,3

* gr.: eschatos - ostatni w czasie lub miejscu, skrajny; ** gr.: empaiktes - prześmiewca, szyderca, żartowniś

19. To są ci, którzy się sami odłączają*, zmysłowi**, nie mający Ducha.      Rz 8,9; 1Kor 6,19

* gr.: apodiorido - rozłamać, wydzielić, rozdzielać, oddzielić; ** gr.: psychikos - we władaniu duszy, duszewny

20. Ale wy, umiłowani, budujcie samych siebie w najświętszej wierze waszej, modląc się w Duchu Świętym,      Rz 9,1; Rz 14,17; 1Tes 1,5

21. Zachowajcie samych siebie w miłości Bożej, czekając na miłosierdzie Pana naszego Jezusa Chrystusa ku* życiu wiecznemu.      Ga 6,16; 2Tm 1,2; Rz 5,5

* gr.: eis - do, ku

22. I rozróżniając*, nad jednymi** prawdziwie miejcie litość,      Mt 5,7; Łk 16,24; 2Kor 4,1

* gr.: diakrino - rozdzielać, oddzielać się, rozróżniać, wahać, osądzać, chwiać się; ** lub: a (dla) tych chwiejących miejcie ...

23. A innych* w bojaźni ratujcie**, wyrywając ich od ognia, mając odrazę i do tuniki, która jest splamiona przez ciało.      2P 2,1

* lub: a tych w lęku; ** gr.: sodzo - zbawić, ocalić, uratować

24. A Temu natomiast, który was może zachować* od upadku** i stawić przed obliczem swojej chwały bez nagany z radosnym uniesieniem,      J 10,28; Rz 8,28; Flp 1,6

* lub: ustrzec; ** gr.: aptaistos - stojący mocno, niesłaniający się, nieupadający

25. Jedynemu mądremu Bogu, Zbawicielowi naszemu, chwała* i majestat**, moc i władza***, i teraz, i po wszystkie wieki. Amen.

* gr.: doksa - splendor, majestat, blask, wspaniałość, chwała; ** gr.: megalosyne - wielkość, majestat - tylko tu i Hbr 1,3; *** gr.: eksousia - władza, autorytet, prawo, moc, urząd

Księga Objawienia

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] [ 16 ] [ 17 ] [ 18 ] [ 19 ] [ 20 ] [ 21 ] [ 22 ]

Rozdział 1

1. Objawienie Jezusa Chrystusa, które dał mu Bóg, aby pokazał swoim sługom* to, co musi** się stać wkrótce***; a co zaznaczył**** przez posłanie swojego anioła słudze* swojemu Janowi,      Am 3,7; Ga 1,12; 1P 1,13

* lub: niewolnikom; ** jest konieczne; *** szybko; **** wskazał

2. Który poświadczył* Słowo Boga i świadectwo Jezusa Chrystusa**, a także cokolwiek zobaczył.      J 1,32; J 19,35; 1J 5,7; 1J 5,9

* lub: złożył świadectwo; ** gr.: christos - Pomazaniec, Mesjasz, Namaszczony, Chrystus

3. Błogosławiony* ten, który czyta i ci, którzy słuchają słów tego proroctwa i zachowują** to, co w nim jest napisane; albowiem czas jest bliski.      Obj 22,7; 1Tm 4,13; Jk 1,22

* gr.: makarios – szczęśliwy, ten któremu można pogratulować; ** gr.: tereo - zachować coś w stanie niezmienionym, strzec, czuwać

4. Jan do siedmiu zborów*, które są w Azji. Łaska wam i pokój od Tego, który jest i był, i który przychodzi; i od siedmiu duchów, które są przed Jego tronem;      Iz 11,2; Dz 9,31; Obj 5,6

* gr.: ekklesia - wywołani z, zgromadzenie, zebranie publiczne

5. I od Jezusa Chrystusa, który jest świadkiem wiernym*, pierworodnym z umarłych i władcą królów ziemi; który nas umiłował i obmył nas z naszych grzechów w swojej krwi,      Jr 42,5; Kol 1,15; Kol 1,18; 1Kor 6,11; Hbr 13,12; 1J 1,7

* gr.: pistos - być godnym zaufania, być wiernym, wierzyć

6. I uczynił nas królami i kapłanami Boga i Ojca swojego; Jemu chwała i moc na wieki wieków. Amen*.      Wj 19,6; Iz 61,6; Obj 5,10

* gr.: amen - z hebr.: godne wiary lub jako akt potwierdzenia

7. Oto przychodzi z obłokami i ujrzy Go każde oko i ci, którzy Go przebili; i uderzą się w piersi* przez wzgląd na Niego wszystkie pokolenia** ziemi. Tak! Amen.      Hi 19,26; Mk 13,26; J 19,37

* tj. jako gest żalu; ** lub: plemiona

8. Ja jestem Alfa i Omega, początek* i koniec**, mówi PAN, który jest i był, i który przychodzi, Wszechmogący.      Iz 41,4; Iz 48,12; Obj 21,6

* gr.: arche - źródło, władza; ** gr.: teleos - koniec, granica, cel

9. Ja, Jan i wasz brat i współuczestnik w ucisku i w Królestwie, i w wytrwałości Jezusa Chrystusa, byłem na wyspie, zwanej* Patmos, z powodu Słowa Bożego i z powodu świadectwa Jezusa Chrystusa.

* dosłownie: która jest zwana

10. Byłem w Duchu* w dniu Pańskim i usłyszałem za sobą potężny** głos jakby trąby, mówiący:      Obj 4,2; Obj 8,2; Hbr 12,19

* dosłownie: stałem się w Duchu w Pański dzień; ** lub: wielki

11. Ja jestem Alfa i Omega*, pierwszy i ostatni; a to, co widzisz, napisz w zwoju i poślij do siedmiu zborów, które są w Azji: do Efezu, do Smyrny, do Pergamonu, do Tiatyry, do Sardes, do Filadelfii i do Laodycei.      Obj 1,8

* tj. pierwsza i ostatnia litera alfabetu greckiego

12. I obróciłem się, aby zobaczyć, co to za głos, który mówił ze mną; a gdy obróciłem się, ujrzałem siedem złotych świeczników,

13. A pośrodku siedmiu świeczników kogoś podobnego do Syna Człowieczego, który jest obleczony w szatę sięgającą stóp, i który jest przepasany na piersiach złotym pasem;      Dn 7,13; Mt 12,8; J 3,13

14. A głowa Jego i włosy białe jak biała wełna i jak śnieg, a oczy Jego jak płomień ognia;

15. I stopy Jego podobne do roztopionego drogocennego metalu*, jakby rozpalone** w piecu, a głos Jego jak głos wielu wód.

* gr.: chalkolibanon - nieznany stop metalu, cenniejszy od złota lub żółte kadzidło; ** może dotyczyć zarówno metalu jak i stóp

16. I ma w swojej prawej dłoni* siedem gwiazd, a z Jego ust wychodzi ostry obosieczny** miecz, a Jego oblicze było jak słońce, gdy świeci w swojej mocy.      Ef 6,17; Hbr 4,12

* gr.: cheir - ręka, ramię, dłoń, garść, jako metonimia - moc; ** tj. długi tracki miecz, noszony na prawym ramieniu

17. A gdy Go ujrzałem, upadłem do Jego stóp jak martwy; i nałożył swoją prawą rękę* na mnie, mówiąc do mnie: Nie bój się! Ja jestem pierwszy i ostatni,      Obj 1,8

* gr.: cheir - ręka, ramię, dłoń, garść, jako metonimia - moc

18. I żyjący; a byłem* martwy, a oto jestem żywy** na wieki wieków. Amen. I mam klucze Hadesu*** i śmierci.      Ps 68,20; Mt 16,19; Hbr 7,25

* lub: stałem się; ** lub: żyjący; *** kraina umarłych, grób

19. Napisz to, co widziałeś, i to, co jest, i to, co zaraz ma się stać po tych wydarzeniach.

20. Oto tajemnica siedmiu gwiazd, które widziałeś w mojej prawej dłoni i siedmiu złotych świeczników: siedem gwiazd, to są aniołowie siedmiu zborów, a siedem świeczników, które widziałeś, to jest siedem zborów.

↑↑

Rozdział 2

1. Do anioła* zboru efeskiego** napisz: To mówi Ten***, który trzyma siedem gwiazd w swojej prawej dłoni, który przechadza się wśród siedmiu złotych świeczników:

* lub: posłańca - por. Mk 1,2 przypis *; ** Efez - być może - „nadzorca”; *** gr.: tade legei - uroczyste wyrażenie - „oto, co mówi Ten”

2. Znam twoje czyny i twój trud, i twoją wytrwałość, i wiem, że nie możesz znieść* złych, i poddałeś próbie** tych, którzy zapewniają, że są apostołami, a nimi nie są, i rozpoznałeś ich, że to kłamcy***,      Mt 7,23; 1Tes 5,21; 2Kor 11,13

* lub: unieść; ** doświadczyłeś; *** dosłownie: kłamliwi

3. I zniosłeś wiele, masz również wytrwałość* i trudzisz się dla mojego imienia, a nie uległeś zmęczeniu.      Ps 25,11; Dz 9,16; Kol 3,17

* tj. cierpliwe znoszenie niesprzyjających okoliczności

4. Ale mam przeciwko tobie to, że opuściłeś* pierwszą** swoją miłość.      Mt 13,22; Mt 24,12; 1J 2,15

* lub: pozostawiłeś; ** gr.: protos - przedni, pierwszy rangą, główny

5. Pamiętaj* więc, skąd wypadłeś i upamiętaj** się, i spełniaj pierwsze swoje uczynki; a jeśli nie, to przyjdę do ciebie szybko i poruszę twój świecznik z jego miejsca, jeśli się nie upamiętasz**.      Ez 16,60; 2Kor 7,10; 2P 1,12

* lub: przypomnij sobie; ** zmień myślenie, zawróć

6. Masz jednak to, że nienawidzisz czynów* Nikolaitów**, których i ja nienawidzę.      Obj 2,14-15

* lub: dzieł; ** gr.: nikao - zwyciężyć, podbić gr.: laos - lud

7. Kto ma ucho, niech usłyszy, co Duch mówi do zborów*: Temu, który zwycięża, dam zjeść z drzewa życia, które jest w środku raju Boga.      Rdz 2,9; Łk 23,43; 2Kor 12,4

* gr.: ekklesia - wywołani z,

8. A do anioła zboru smyrneńskiego* napisz: To mówi pierwszy i ostatni, który był martwy, a ożył:      Obj 1,8

* Smyrna - „mirra” - cierpienie

9. Znam twoje czyny i ucisk, i ubóstwo*, lecz jesteś bogaty; i bluźnierstwo tych, którzy mówią o sobie, że są Żydami, a nimi nie są, ale są synagogą** szatana.      Obj 3,9; Rz 2,28-29; Rz 9,6

* lub: skrajna nędza; ** zgromadzeniem

10. Nie bój się żadnego z cierpień, które masz doznać. Oto diabeł zamierza wrzucić niektórych z was do więzienia, abyście zostali wypróbowani*; i będziecie mieli ucisk przez dziesięć dni. Bądź wierny aż do śmierci, a dam ci wieniec** życia.      Jk 1,12

* gr.: peiradzo - być doświadczanym, kuszonym, próbowanym; ** lub: życie jako wieniec - gr.: stefanos - wieniec, laur

11. Kto ma ucho, niech usłyszy, co Duch mówi do zborów: Kto zwycięża, nie dozna szkody* od drugiej śmierci.      Obj 2,7; Obj 20,6; Obj 21,8

* gr.: adikeo - czynić niesprawiedliwość, krzywdzić

12. A do anioła zboru w Pergamonie* napisz: To mówi Ten, który ma ostry miecz** obosieczny:

* Pergamon - „wywyższenie”; ** tj. długi tracki miecz, noszony na prawym ramieniu

13. Znam twoje czyny i wiem gdzie mieszkasz, tam, gdzie jest tron szatana; a trzymasz się mojego imienia i nie zaparłeś się mojej wiary, nawet i w dniach, w których Antypas*, mój wierny świadek**, został zabity u was, tam, gdzie mieszka szatan.      1Tm 5,8; Hbr 3,6

* gr.: anti - w miejsce, przeciwko gr.: pas - wszystkim lub skrócona forma imienia Antypater - „taki jak ojciec”; ** gr.: martyr - świadczyć aż do granic cierpienia - męczennik

14. Ale mam nieco przeciwko tobie, że masz tam takich, którzy trzymają się nauki Balaama, który uczył Balaka jak zastawić pułapkę* na synów Izraela, aby zjeść rzeczy ofiarowane bożkom i popełnić nierząd**.      Lb 31,16; Iz 23,7; Ez 16,26; 2P 2,15

* lub: rzucić zgorszenie przed; ** gr.: porneuo - uprawiać rozpustę, nierząd

15. Także i ty masz takich, co trzymają się nauki Nikolaitów*; których** nienawidzę.

* lub: trzymają się Nikolaitów i ich nauki; ** lub: której (nauki)

16. Upamiętaj się. A jeśli nie, to przyjdę szybko do ciebie i będę walczył z nimi mieczem* moich ust.

* długi tracki miecz - por. Obj 1,16 przypis **

17. Kto ma ucho, niech usłyszy, co Duch mówi do zborów: Temu, który zwycięża, dam jeść z ukrytej manny, i dam mu biały kamyk*, a na tym kamyku jest napisane nowe imię, którego nikt nie poznał, jak tylko ten, który je otrzymuje.      Wj 16,33; Iz 56,5; Hbr 9,4

* symbol uniewinnienia podczas głosowania - por. Dz 26,10

18. A do anioła zboru w Tiatyrze* napisz: To mówi Syn Boży, który ma oczy** jak płomień ognia, a stopy Jego podobne do drogocennego metalu:

* Tiatyra - „woń ucisku”; ** dosłownie: Jego oczy

19. Znam twoje czyny i miłość, i służbę, i wiarę*, i twoją wytrwałość, i twoje ostatnie czyny, że są większe niż pierwsze.

* lub: wierność

20. Ale mam nieco przeciwko tobie, że pozwalasz kobiecie* Izabel, która nazywa siebie prorokinią, nauczać i zwodzić** moje sługi***, by popełnić nierząd i zjeść mięso ofiarowane bożkom.      1Krl 16,31

* mss Byz: twojej kobiecie; ** lub: wprowadzać w błąd; *** gr.: doulous - por. Obj 15,3 przypis *

21. I dałem jej czas, aby upamiętała się ze swojego nierządu; ale się nie upamiętała.

22. Oto ja rzucam ją na łoże*, a tych, którzy z nią cudzołożą w wielki ucisk**, jeśli nie upamiętają się ze swoich czynów;

* lub: łoże, na którym przenosi się chorego; ** utrapienie

23. A dzieci jej zabiję śmiercią*; i poznają wszystkie zbory, że ja jestem tym, który bada nerki i serca; i dam każdemu z was według waszych czynów.

* dosłownie: w śmierci

24. Wam natomiast mówię i tym pozostałym, w Tiatyrze, którzy nie mają tej nauki, i którzy nie poznali, jak mówią, głębin szatana: Nie włożę na was innego brzemienia;

25. Jednak to, co macie, trzymajcie, dopóki nie przyjdę.

26. A kto zwycięża i zachowuje aż do końca moje czyny, dam mu władzę nad poganami.

27. I będzie ich pasł* za pomocą laski żelaznej**, i już są kruszeni jak naczynia gliniane. Tak jak i ja otrzymałem władzę od mojego Ojca,

* lub: karmić, władać; ** przez, w lasce żelaznej

28. Tak* dam mu gwiazdę poranną.      Ps 2,9; 2P 1,19; Obj 22,16

* gr.: kai - i, a, tak, że - jako partykuła łącząca

29. Kto ma ucho, niech usłyszy, co Duch mówi do zborów*.

* gr.: ekklesia - wywołani z - por. Obj 2,7 przypis *

↑↑

Rozdział 3

1. A do anioła* zboru w Sardes** napisz: To mówi Ten, który ma siedem duchów Boga i siedem gwiazd: Znam twoje czyny; że masz imię głoszące, że żyjesz, a jesteś martwy.      Obj 1,4; Łk 9,60; Łk 15,24; Kol 2,13; 1Tm 5,6

* lub: posłańca - por. Mk 1,2 przypis *; ** Sardes - „czerwoni”

2. Bądź czujny i utwierdzaj to, co pozostało*, a co ma umrzeć; nie znalazłem bowiem twoich czynów doskonałych** przed Bogiem.

* dosłownie: pozostałe - rodzaj nijaki l.mn.; ** które są dopełnione

3. Dlatego pamiętaj, w jaki* sposób przyjąłeś i usłyszałeś, strzeż tego i upamiętaj się**. Jeśli więc nie staniesz się czujny, przyjdę do ciebie jak złodziej, a nie będziesz wiedział, o której godzinie przyjdę do ciebie.      1Tes 5,2; 2P 3,10

* dosłownie: jak wziąłeś; ** lub: zmień myślenie, zawróć

4. Masz też* w Sardes kilka** osób***, które nie skalały swoich szat, i ci chodzić będą ze mną w bieli****, gdyż są godni.      Mt 10,11; 2Tes 1,5

* gr.: kai; ** gr.: oligos - mało; *** dosłownie: imion; **** tj. w białych szatach

5. Kto zwycięża*, ten okryje się w białe szaty, i na pewno nie wymażę jego imienia ze zwoju życia, i wyznam jego imię przed obliczem mojego Ojca i przed Jego aniołami.      Obj 17,8; Obj 22,19

* dosłownie: zwyciężający - czas teraźniejszy strona czynna

6. Kto ma ucho, niech usłyszy, co Duch mówi do zborów*.

* gr.: ekklesia - wywołani z - por. Obj 2,7 przypis *

7. A do anioła* zboru w Filadelfii** napisz: To mówi Święty i Prawdziwy, który ma klucz Dawida, który otwiera, a nikt nie zamknie, zamyka, a nikt nie otworzy.      J 14,6; 1J 5,20

* lub: posłańca; ** Filadelfia - „miłość braterska”

8. Znam twoje czyny; oto ja zapewniłem*, że przed tobą są otwarte drzwi, a nikt nie może ich zamknąć, gdyż masz małą moc**, a jednak strzegłeś mojego Słowa i nie wyparłeś*** się mojego imienia.      2Kor 2,12; 1J 2,22; Obj 2,3

* lub: dałem; ** gr.: dynamis - siła, moc, zdolność, moc czynienia cudów; *** lub: odrzucić, zaprzeć

9. Oto daję ci tych z synagogi szatana, którzy mówią o sobie samych, że są Żydami, a nimi nie są, lecz kłamią. Oto sprawię, by przyszli i oddali pokłon przed twoimi stopami, i poznali, że ja ciebie umiłowałem.

10. Ponieważ zachowałeś słowo o mojej wytrwałości, ja też cię zachowam* od godziny próby, która ma przyjść na cały zamieszkały świat, aby doświadczyć mieszkających na ziemi;

* gr.: tereo - chronić, strzec - por. Mt 19,17 przypis * i J 17,15 przypis *

11. Oto przychodzę szybko; trzymaj to, co masz, aby nikt nie wziął twojego wieńca.

12. Tego, kto zwycięża, uczynię filarem* w świątyni Boga mojego, i już z niej z pewnością** nie wyjdzie; i napiszę na nim imię Boga mojego, i imię miasta Boga mojego, nowej Jerozolimy, która zstępuje z nieba od Boga mojego, i moje nowe imię.      Ga 2,9; Hbr 12,22

* gr.: stylos - kolumna, podpora; ** gr.: ou me - podwójne zaprzeczenie jako wzmocnienie

13. Kto ma ucho, niech usłyszy, co Duch mówi do zborów*.

* gr.: ekklesia - wywołani z - por. Obj 2,7 przypis *

14. A do anioła zboru Laodycejczyków* napisz: To mówi Amen, świadek wierny i prawdomówny**, początek*** stworzenia Bożego:      Kol 1,15

* Laodikeia - „sprawiedliwość ludu”; ** lub: prawdziwy; *** gr.: arche - źródło, władza, pochodzenie

15. Znam twoje czyny, że nie jesteś ani zimny ani gorący; życzę ci, obyś* był zimny albo gorący!

* obyś - forma życzeniowa

16. A tak, ponieważ jesteś letni, i ani zimny ani gorący, mam zamiar zwymiotować cię z moich ust.

17. Ponieważ mówisz: Jestem bogaty i wzbogaciłem się, i niczego nie potrzebuję; a nie wiesz, że ty jesteś nędzny i godny politowania, ubogi, ślepy i nagi.      Prz 13,7

18. Radzę ci kupić u mnie złota wypalonego w ogniu, abyś stał się bogaty, i białe szaty, abyś się przyodział, by nie ukazała się hańba twojej nagości; i swoje oczy pomaż maścią* leczącą wzrok, abyś widział.      Ps 16,7

* gr.: kollourion - maść, zwłaszcza do oczu - znany wyrób z Laodycei

19. Ja tych, których miłuję*, napominam** i wychowuję***. Bądź więc gorliwy**** i upamiętaj się.      Prz 3,12; Hbr 12,6

* gr.: fileo - miłować czule, ciepło; ** gr.: elencho - napominać, wykazać winę argumentując, obnażyć winę, skarcić, zawstydzić, strofować, karać; *** karcić, dyscyplinować; **** lub: obudź swój zapał, staraj się usilnie

20. Oto stoję* przy drzwiach i pukam; jeśli ktoś usłyszy mój głos i otworzy drzwi, wejdę do niego i spożyję z nim wieczerzę, a on ze mną.      Łk 12,36

* dosłownie: stanąłem (i stoję)

21. Temu, kto zwycięża, dam usiąść ze mną na moim tronie, jak i ja zwyciężyłem i usiadłem z Ojcem moim na Jego tronie.

22. Kto ma ucho, niech usłyszy, co Duch mówi do zborów*.

* gr.: ekklesia - wywołani z - por. Obj 2,7 przypis *

↑↑

Rozdział 4

1. Po tych* wydarzeniach zobaczyłem, a oto drzwi otwarte są w niebie, i głos pierwszy, który słyszałem jakby trąby rozmawiający ze mną, mówiący: Wstąp tutaj, a pokażę ci, co musi się stać po tych* wydarzeniach.      1Tes 4,16; Obj 11,12

* gr.: meta tauta - po tych - l.mn.

2. I natychmiast znalazłem* się w Duchu, i oto ujrzałem tron umieszczony w niebie, a na tronie ktoś siedzący.      Dn 7,9

* dosłownie: stałem się

3. A Ten, który siedzi*, podobny był z wyglądu do kamienia jaspisu i sardynu**; a wokoło tronu była tęcza podobna z wyglądu do szmaragdu.

* dosłownie: siedzący; ** lub: karneol - minerał koloru ciała

4. A wokół tronu dwadzieścia i cztery trony; a na tronach widziałem siedzących dwudziestu i czterech starszych*, odzianych w białe szaty, a mieli na swoich głowach złote wieńce**.      2Tm 4,8; Łk 22,30

* gr.: presbyteros - członek kolegialnego grona przywódców zboru - starszych zgodnie z tradycją żydowską - por. 1Tm 3,2 przypis * - episkopos; ** gr.: stefanos - wieniec zwycięstwa, w odróżnieniu od korony władzy - gr.: diadema

5. A z tronu wychodzą błyskawice, gromy, głosy i siedem lamp* ognistych** płonących przed tronem, to jest siedem duchów Boga.      Obj 3,1; Obj 5,6

* lub: pochodni; ** dosłownie: ognia

6. A przed tronem szkliste morze, podobne do kryształu, a pośrodku tronu i wokoło tronu cztery stworzenia*, pełne oczu z przodu i z tyłu.      Ez 10,14

* gr.: dzoon - żywe istoty, zwierzęta, bestie

7. I pierwsze stworzenie* było podobne do lwa, a drugie stworzenie podobne do cielęcia, a trzecie stworzenie miało twarz jak człowiek, a czwarte stworzenie było podobne do lecącego orła.      Ez 1,10; Dn 7,4

* por. w. 6 przypis *

8. I każde z czterech stworzeń miało dookoła po sześć skrzydeł, i wewnątrz są pełne oczu; i nie mają odpoczynku ani we dnie ani w nocy, mówiąc: Święty, Święty, Święty jest PAN, Bóg Wszechmogący, który był i jest, i który przychodzi*.      1J 5,7

* dosłownie: przychodzący

9. A kiedy* cztery stworzenia oddadzą chwałę i cześć**, i dziękczynienie Temu, który siedzi na tronie, i żyjącemu na wieki wieków,

* lub: ilekroć, kiedykolwiek; ** gr.: time - szacunek, poważanie, godność

10. Dwudziestu i czterech starszych upada* przed obliczem Tego, który siedzi na tronie, i oddają pokłon żyjącemu na wieki wieków, i rzucają swoje wieńce przed tronem, mówiąc:      1Kor 9,25; 1P 5,4

* dosłownie: upadnie - czas przyszły

11. Godny jesteś, PANIE, przyjąć chwałę i cześć, i moc; gdyż Ty stworzyłeś wszystkie rzeczy i z Twojej woli* trwają** i zostały stworzone.      2Sm 22,4; Ps 18,3; Obj 5,9

* gr.: thelema - wola, pragnienie, upodobanie, wybór; ** dosłownie: są

↑↑

Rozdział 5

1. I zobaczyłem w prawej ręce* siedzącego na tronie zwój zapisany wewnątrz i zewnątrz**, zapieczętowany siedmioma pieczęciami.      Dn 12,4; 1Krl 22,19; 2Krn 18,18; Ps 47,9

* lub: w prawicy, na prawicy; ** dosłownie: od tyłu - tj. z dwóch stron mss Byz: z zewnątrz

2. I zobaczyłem mocarnego anioła, obwieszczającego potężnym głosem: Kto jest godny otworzyć zwój i złamać* jego pieczęcie?

* gr.: lyo - rozdzielić na części, rozwiązać, zburzyć, unieważnić

3. I nikt nie mógł, ani w niebie, ani na ziemi, ani pod ziemią otworzyć zwoju, ani zaglądać* do niego.      Hi 15,15

* lub: ani patrzeć na niego

4. I bardzo płakałem, że nie został znaleziony nikt godny, by otworzyć i przeczytać zwój, ani zaglądać* do niego.

* lub: ani patrzeć na niego

5. I jeden ze starszych* mówi do mnie: Nie płacz; oto zwyciężył** lew, który jest z pokolenia Judy, korzeń*** Dawida, by otworzyć i złamać siedem jego pieczęci.      Iz 11,1; Iz 11,10

* gr.: presbyteros - członek kolegialnego grona przywódców zboru - starszych zgodnie z tradycją żydowską - por. 1Tm 3,2 przypis * - episkopos; ** gr.: nikao - zwyciężyć, odnieść triumf, zdobyć, podbić; *** gr.: rhidza - korzeń, odrośl, szczep, pęd

6. I zobaczyłem, a oto pośrodku tronu i czterech stworzeń*, i pośrodku starszych stoi Baranek, jakby zabity**, mający siedem rogów i siedem oczu, które są siedmioma duchami Boga, posłanymi na całą ziemię.      Obj 13,8

* lub: żywa istota, zwierzę; ** lub: brutalnie zamordowany

7. I przyszedł, i wziął zwój z prawej ręki siedzącego na tronie.

8. I gdy wziął zwój, czworo stworzeń i dwudziestu czterech starszych upadło przed Barankiem, a każdy z nich ma cytrę* i złotą czaszę pełną kadzidła, którymi są modlitwy świętych.      Obj 8,4

* gr.: kithara - rodzaj liry - dosłownie: cytry

9. I śpiewają nową pieśń, mówiąc: Godny jesteś wziąć zwój i otworzyć jego pieczęć; bo byłeś zabity*, i odkupiłeś nas Bogu swoją krwią** z każdego pokolenia***, języka, ludu i narodu,      Ps 149,1; Iz 42,10; Obj 14,3

* lub: brutalnie zamordowany; ** dosłownie: w swojej krwi; *** lub: plemienia

10. I uczyniłeś nas królami i kapłanami Bogu naszemu, i królować będziemy nad* ziemią.      Wj 19,6; 1P 2,5; Dn 7,18; Dn 7,27

* lub: na ziemi

11. I zobaczyłem, i usłyszałem głos wielu aniołów wokoło tronu i stworzeń, i starszych*; a ich liczba była miriady** miriad i tysiące tysięcy,      Dn 7,10; Hbr 12,22; Obj 19,6

* gr.: presbyteros - członek kolegialnego grona przywódców zboru - starszych zgodnie z tradycją żydowską - por. 1Tm 3,2 przypis * - episkopos; ** miriada - 10 tysięcy

12. Mówiących potężnym głosem: Godny jest ten Baranek, który został zabity*, wziąć moc i bogactwo, i mądrość, i siłę, i cześć**, i chwałę, i błogosławieństwo.      Obj 4,11; J 3,35

* lub: brutalnie zamordowany; ** gr.: time - szacunek, poważanie, godność

13. A wszelkie stworzenie, które jest w niebie i na ziemi, i pod ziemią, i na morzu, i wszystko, co w nich jest, słyszałem jak mówi: Siedzącemu na tronie i Barankowi błogosławieństwo*, cześć**, chwała i moc na wieki wieków.      Ps 96,11; Ps 148,2; Iz 42,10

* lub: wysławianie; ** gr.: time - szacunek, poważanie, godność

14. I cztery stworzenia mówiły: Amen. I dwudziestu czterech starszych upadło i oddało pokłon* żyjącemu na wieki wieków.      Obj 4,9; Obj 19,4

* lub: oddało cześć - pierwotnie całować czyjąś dłoń - por. Mk 15,19 przypis *

↑↑

Rozdział 6

1. I zobaczyłem, gdy Baranek otworzył jedną z pieczęci, i usłyszałem jedno z czterech stworzeń*, mówiące jakby głosem gromu: Chodź i patrz**.      Ps 66,5; J 1,34; J 1,39; J 4,29

* lub: żywych istot, zwierząt, bestii; ** gr.: blepo - widzieć, patrzeć, mieć zrozumienie tu: tryb rozkazujący

2. I zobaczyłem, a oto biały koń; a ten, który na nim siedział miał łuk, i dano mu wieniec*, i wyszedł zwyciężając**, i aby zwyciężył.      Za 6,3

* gr.: stefanos - wieniec zwycięstwa, w odróżnieniu od korony władzy - gr.: diadema; ** lub: już zwyciężając - czas teraźniejszy

3. A gdy otworzył drugą pieczęć, słyszałem drugie stworzenie, mówiące: Chodź i patrz*.

* gr.: blepo - widzieć, patrzeć, mieć zrozumienie tu: tryb rozkazujący

4. I wyszedł drugi koń, ognistoczerwony; a siedzącemu na nim, zostało dane* zabrać pokój z ziemi, aby jedni drugich zabili**, i został mu dany* wielki miecz.      Za 1,8; Za 6,2; Iz 10,5; Ez 30,24

* gr.: didomi - darować, dać, upoważnić, sprawić, zezwolić; ** gr.: sfadzo - brutalnie zamordować, zarżnąć, ranić śmiertelnie

5. A gdy otworzył trzecią pieczęć, słyszałem trzecie stworzenie, mówiące: Chodź* i patrz**. I widziałem, a oto koń czarny; a ten, który na nim siedział, miał wagę w swojej ręce.

* gr.: erchomai - przyjść, przybywać, ukazać się; ** tryb rozkazujący

6. I słyszałem głos pośrodku czterech stworzeń, mówiący: Kwarta* pszenicy za denara, i trzy kwarty jęczmienia za denara, a oliwie i winu nie wyrządź szkody**.      Za 6,2; 2Krl 7,1

* gr.: choiniks - 1,1 litra zwykle 1 denar to 15-20 kwart pszenicy; ** lub: (nie) niszcz, krzywdź, wyrządzaj niesprawiedliwość

7. A gdy zdjął czwartą pieczęć, słyszałem głos czwartego stworzenia*, mówiący: Chodź i patrz**.

* lub: żywa istota, zwierzę; ** gr.: blepo - widzieć, patrzeć, mieć zrozumienie tu: tryb rozkazujący

8. I zobaczyłem, a oto koń bladozielony, a ten, który na nim siedział, miał na imię Śmierć, i Hades* idzie z nim; i dano im władzę nad czwartą częścią ziemi, aby zabić mieczem i głodem, i śmiercią**, i przez dzikie zwierzęta ziemi.      Pwt 30,15; Obj 1,18; Obj 20,13

* tj. kraina umarłych - hebr. Szeol por. Dz 2,27 i Ps 16,10; ** dosłownie: w mieczu i w głodzie, i w śmierci - karą śmierci?

9. A gdy otworzył piątą pieczęć, zobaczyłem poniżej ołtarza dusze zabitych* z powodu Słowa Bożego i z powodu świadectwa, które posiadali.      Obj 1,9; Obj 2,13; J 16,2; 2Tm 4,6

* gr.: sfadzo - brutalnie zamordować, zarżnąć, ranić śmiertelnie

10. I zawołali* potężnym głosem, mówiąc: Jak długo**, Panie, Święty i Prawdziwy, nie osądzasz i nie dokonujesz pomsty naszej krwi na mieszkańcach ziemi?      Rdz 4,10; Ps 13,1; Iz 1,24; Jr 46,10

* lub: krzyczeli; ** dosłownie: aż do kiedy

11. I dano każdemu z nich długą białą szatę, i powiedziano im, aby odpoczęli jeszcze krótki czas, aż* wypełnią liczbę ich współsług i ich braci, którzy mają być zabici**, jak i oni.      Łk 9,29; Dz 1,10; Obj 7,13

* lub: aż do; ** gr.: apokteino - zabić, pozbawić życia, wykonać wyrok śmierci

12. I zobaczyłem, gdy otworzył szóstą pieczęć, a oto nastało wielkie trzęsienie ziemi, i słońce stało się czarne jak wór włosienny, i księżyc stał się jak krew,      Ag 2,6; Obj 11,13

13. I gwiazdy nieba spadły na ziemię, jak potrząsany przez gwałtowny wiatr figowiec zrzuca z siebie swoje niedojrzałe figi.

14. I niebo zostało rozdzielone jak zwój, który jest rolowany, i każda góra i wyspa ze swoich miejsc została poruszona*      Iz 34,4; 2P 3,10

* gr.: kineo - wprawiać w ruch, usunąć, wstrząsnąć

15. I królowie ziemi, i dostojnicy, i bogaci, i dowódcy wojskowi, i mocarze, i każdy niewolnik, i każdy wolny ukryli się* w jaskiniach i w skałach gór,      Hi 34,19; Oz 6,15; Łk 23,30; Ps 2,10; Iz 24,21

* gr.: heautou - siebie, samych siebie

16. I mówią do gór i skał: Padnijcie na nas i ukryjcie nas przed obliczem Tego, który siedzi na tronie, i przed gniewem Baranka;

17. Nadszedł bowiem wielki dzień Jego gniewu, a kto może się ostać*?

* dosłownie: ustać, stanąć

↑↑

Rozdział 7

1. I potem zobaczyłem czterech aniołów, stojących na czterech węgłach* ziemi, trzymających cztery wiatry ziemi, aby nie wiał wiatr na ziemię, ani na morze, ani na żadne drzewo.      Dn 7,2

* dosłownie: rogach, narożnikach

2. I zobaczyłem innego anioła wstępującego od wschodu słońca, mającego pieczęć Boga żywego*; i zawołał potężnym głosem do czterech aniołów, którym zostało dane uczynić szkodę** ziemi i morzu,

* lub: żyjącego; ** gr.: adikeo - czyn niesprawiedliwości krzywdzić, szkodzić, czynić zło, niszczyć

3. Mówiąc: Nie wyrządźcie szkody ani ziemi, ani morzu, ani drzewom, aż odciśniemy pieczęć na czołach sług* Boga naszego.      Obj 9,5

* gr.: doulos - niewolnik, w myśli hebr. - sługa

4. I usłyszałem liczbę tych, którzy są opieczętowani: sto czterdzieści cztery tysiące opieczętowanych ze wszystkich* pokoleń synów Izraela:      Rdz 49,28; Ez 9,4; Obj 14,1; Obj 21,12

* Juda jako pierwszy - brak pokolenia Dana i Efraima - jest Józef i Manasses jako pierworodny Józefa w miejsce Efraima - Rdz 48,14 i Lewi - niezliczany pośród Izraela - Lb 1,49

5. Z pokolenia Judy dwanaście tysięcy opieczętowanych, z pokolenia Rubena dwanaście tysięcy opieczętowanych, z pokolenia Gada dwanaście tysięcy opieczętowanych,

6. Z pokolenia Asera dwanaście tysięcy opieczętowanych, z pokolenia Naftalego dwanaście tysięcy opieczętowanych, z pokolenia Manassesa dwanaście tysięcy opieczętowanych,      Rdz 48,5

7. Z pokolenia Symeona dwanaście tysięcy opieczętowanych, z pokolenia Lewiego dwanaście tysięcy opieczętowanych, z pokolenia Issachara dwanaście tysięcy opieczętowanych,      Rdz 49,7; Lb 1,49

8. Z pokolenia Zebulona dwanaście tysięcy opieczętowanych, z pokolenia Józefa dwanaście tysięcy opieczętowanych, z pokolenia Beniamina dwanaście tysięcy opieczętowanych.      Rdz 49,27

9. Potem* zobaczyłem, a oto wielki tłum ludzi, których nikt nie mógł zliczyć, z każdego narodu i plemion**, i ludów, i języków, stojących przed tronem i przed Barankiem, odzianych w długie białe szaty, a w ich rękach były palmy.      Ps 22,27; Dz 14,1; Dz 17,4; Łk 12,1; Rz 11,25

* gr.: meta tauta - po tych; ** lub: pokolenia jak w w. 4

10. I wołają potężnym głosem, mówiąc: Zbawienie w Bogu naszym, siedzącym na tronie, i w Baranku.      Ps 3,8; Jr 3,23; Obj 19,1

11. I wszyscy aniołowie stali wokół tronu i wokół starszych i czterech stworzeń, upadli przed tronem na swoje oblicze i oddali pokłon* Bogu, mówiąc:      Obj 11,16; Mt 28,9; 1Kor 14,25

* lub: oddali cześć - pierwotnie całować czyjąś dłoń - por. Mk 15,19 przypis *

12. Amen. Błogosławieństwo* i chwała, i mądrość, i dziękczynienie, i cześć, i moc, i siła Bogu naszemu na wieki wieków. Amen.

* gr.: eulogia - utwór pochwalny na cześć Boga, chwała, błogosławieństwo, dar, dobrodziejstwo, pochlebne słowo

13. A w odpowiedzi, jeden ze starszych powiedział do mnie: Kim są ci, którzy obleczeni są w długie białe szaty i skąd przyszli?

14. I powiedziałem mu: Panie, ty wiesz. I powiedział mi: To są ci, którzy przychodzą z wielkiego ucisku* i wyprali swoje szaty**, i wybielili je we krwi Baranka.      1P 1,19; Obj 2,9; 1Kor 6,11

* gr.: thlipsis - ucisk, cierpienie, niedola - Mt 24,21 przypis *; ** gr.: stole - luźna, męska szata sięgająca kostek - por. wersety 9 i 13

15. Dlatego są przed tronem Boga i służą Mu dniem i nocą w Jego świątyni*, a Ten, który siedzi na tronie, rozciągnie nad nimi namiot.      Iz 49,10; Iz 65,13; J 4,14

* gr.: naos - właściwy obszar świątyni - dotyczy miejsca świętego i najświętszego

16. Nie będą głodować*, ani pragnąć i nie uderzy** na nich żar słońca, ani żaden upał.

* lub: cierpieć głód, łaknąć, być w potrzebie; ** dosłownie: padnie

17. Baranek bowiem, który jest pośrodku tronu, będzie ich pasł i poprowadzi ich do* źródła wód żywych; i otrze Bóg wszelką łzę z ich oczu.      Obj 21,4

* dosłownie: nad żyjącymi źródłami wód

↑↑

Rozdział 8

1. A gdy zdjął siódmą pieczęć, nastała cisza w niebie na jakieś pół godziny.

2. I zobaczyłem siedmiu aniołów, którzy stali przed Bogiem, i dano im siedem trąb.

3. A inny anioł przyszedł i został postawiony przy ołtarzu, mając złotą kadzielnicę; i dano mu wiele kadzidła, aby ofiarował je z modlitwami wszystkich świętych na złotym ołtarzu, który jest przed tronem.      Wj 30,1; Hbr 9,4

4. I wzniósł się dym kadzideł z modlitwami świętych z ręki anioła* przed Bogiem.      Ps 141,2; Łk 1,10; Obj 5,8

* gr.: angelos - posłaniec, anioł

5. I wziął anioł kadzielnicę, i napełnił ją ogniem z ołtarza, i zrzucił na ziemię, i zabrzmiały* głosy** i grzmoty, i błyskawice, i trzęsienie ziemi.

* dosłownie: stały się; ** lub: dźwięki

6. A siedmiu aniołów, którzy mieli siedem trąb, przygotowało siebie, aby zatrąbić.

7. I zatrąbił pierwszy anioł, i powstał* grad i ogień zmieszane z krwią, i zostały zrzucone na ziemię, a trzecia część drzew została spalona, i cała zielona trawa została spalona.      Wj 9,23; Ps 18,12; Ps 78,46

* gr.: ginomai - stawać się, zrodzić, być, zaistnieć

8. I zatrąbił drugi anioł, i jakby wielka góra płonąca* ogniem została zrzucona w morze, i trzecia część morza stała się krwią.      Jr 51,25

* dosłownie: która jest płonąca

9. I zginęła w morzu trzecia część stworzeń mających dusze, i trzecia część okrętów uległa zniszczeniu.

10. I zatrąbił trzeci anioł, i spadła z nieba wielka gwiazda, płonąca* jak pochodnia**, i spadła na trzecią część rzek i na źródła wód.      Iz 14,12; 2Krl 2,19; Łk 10,18; Jud 1,13; Obj 9,1

* dosłownie: która jest zapalana; ** lub: lampa oliwna

11. A imię tej gwiazdy brzmi* Piołun; i zamienia** się trzecia część wód w piołun, i wielu ludzi pomarło od tych wód, bo stały się gorzkie.      Wj 15,23; Pwt 29,18; Jr 23,15; Am 5,7

* dosłownie: jest nazwane - gr.: lego - mówić, nazywać, wypowiadać; ** dosłownie: staje się - gr.: ginomai - stawać się, rodzić, zaistnieć, być

12. I zatrąbił czwarty anioł, i została uderzona trzecia część słońca i trzecia część księżyca, i trzecia część gwiazd, aby trzecia część ich została pogrążona w ciemności, i trzecia część dnia nie jaśniała*, podobnie i noc.      Wj 10,22; Iz 13,10

* lub: ukazywała się, stawała się widoczna

13. I zobaczyłem, i słyszałem jednego anioła, lecącego środkiem nieba*, mówiącego potężnym głosem: Biada**, biada, biada mieszkającym na ziemi, z powodu głosów trąb pozostałych trzech aniołów, którzy mają zatrąbić.      Prz 23,29; Iz 5,20; Mt 23,27

* tj. w zenicie; ** wyraz dźwiękonaśladowczy „och” - wyrażający żal lub grozę

↑↑

Rozdział 9

1. I zatrąbił piąty anioł, i widziałem spadającą z nieba na ziemię gwiazdę, i został mu* dany klucz od studni otchłani**.      Iz 14,15; Za 9,11; Łk 10,18

* lub: jej - domyślnie gwieździe; ** gr.: Abyssos - otchłań, czeluść, bezdenna głębia - por. w. 11

2. I otworzył* studnię otchłani; i wzniósł się dym ze studni jak dym z wielkiego pieca, i słońce, i powietrze zostało zaćmione od dymu studni.

* lub: otworzyła (gwiazda)

3. I z dymu wyszły na ziemię szarańcze; i dano im władzę*, władzę, jaką na tej ziemi** mają skorpiony,      Wj 10,4-6; Iz 33,4; Ne 3,15; Jl 2,2-11; Jl 2,25

* gr.: eksousia - autorytet, prawo, moc, urząd; ** lub: władzę, jaką mają skorpiony ziemi

4. I powiedziano im, żeby nie zaszkodziły trawie ziemi, ani żadnej zieleni*, ani żadnemu drzewu, a tylko samym ludziom, którzy nie mają pieczęci Boga na swoich czołach.

* dosłownie: wszelkiej zieleni - gr.: chloros - zieleń, wszystko, co zielone

5. I dano im nakaz, żeby ich nie zabijały, lecz aby byli dręczeni przez pięć miesięcy; a ból* ich jest jak ból ukłucia skorpiona, gdy rani człowieka.

* gr.: basanismos - tortura, męka - por. Mk 5,7 przypis **

6. I w tych dniach ludzie będą szukać śmierci, ale jej nie znajdą; i będą pragnąć* umrzeć, ale śmierć od nich ucieknie.      Hi 3,21; Iz 2,19; Łk 23,30

* gr.: epithymeo - pożądać - por. Jk 4,2 przypis *

7. A z wyglądu* szarańcze były podobne do koni przygotowanych do wojny, a na ich głowach były jakby wieńce podobne do złota, a twarze ich jak twarze ludzi;      Dn 7,4; Jl 2,4-11; Na 3,17

* lub: podobieństwo, podobne formą

8. I miały włosy jak włosy kobiet, a zęby ich były jak zęby lwów;      Jl 1,6

9. I miały pancerze jakby pancerze żelazne, a szum* ich skrzydeł jak głos wozów, gdy wiele koni biegnie do bitwy;      Jl 2,5

* dosłownie: głos

10. I ogony miały podobne jak u skorpionów*, a żądła były w ich ogonach, a moc** ich – szkodzić ludziom przez pięć miesięcy;

* dosłownie: skorpionom; ** autorytet, prawo, władza - por. Obj 9,3 przypis *

11. I mają nad sobą króla, anioła otchłani*, na imię mu po hebrajsku Abaddon**, a w greckim ma imię Apollon**.      Hi 21,30; J 8,40; J 12,31; Ef 2,2

* gr.: Abyssos - otchłań, czeluść, bezdenna głębia; ** tj. Niszczyciel

12. Jedno biada* odeszło; oto nadchodzą po tych wydarzeniach jeszcze dwa biada.

* gr.: ouai - „och” - słowo wyrażające żal lub trwogę - Mt 11,21 przypis *

13. I zatrąbił szósty anioł, i słyszałem głos jeden z czterech rogów złotego ołtarza, który jest przed* Bogiem,      2Krn 4,19; Łk 1,11

* gr.: enopion - przed obliczem, w obecności, oko w oko

14. Mówiący szóstemu aniołowi, który miał trąbę: Rozwiąż* czterech aniołów** związanych*** nad wielką rzeką Eufrat.

* gr.: lyo - rozwiązać, rozłożyć na części, znieść - 2P 3,11 przypis *; ** lub: posłańców; *** gr.: deo - wiązać, pętać, skrępować łańcuchem

15. I zostali rozwiązani czterej aniołowie, przygotowani na tę godzinę i dzień, i miesiąc, i na rok, aby zabijali trzecią część ludzi.

16. I liczba wojsk konnych była dwie miriady* miriad; i usłyszałem jego liczbę.      Dn 7,10; Ez 23,6; Obj 8,7

* miriada - 10 tysięcy, tutaj 200 mln.

17. I tak zobaczyłem w tym widzeniu konie; a ci, którzy siedzą na nich mieli pancerze barwy ognistoczerwonej, i hiacyntu, i siarki; a głowy koni były jak głowy lwów, i z ich pysków* wychodzi ogień, dym i siarka.      Iz 5,28

* gr.: stoma - usta, pysk, ostrze miecza

18. Przez tych trzech została zabita trzecia część ludzi: od ognia, od dymu i od siarki, które wychodziły z ich pysków*.

* lub: ust

19. Albowiem moc* ich jest w ich pyskach i w ich ogonach; bo ich ogony są podobne do węży mających głowy; i nimi szkodzą.

* gr.: eksousia - autorytet, prawo, moc, urząd, władza

20. A pozostali ludzie, którzy nie zostali zabici tymi ciosami, nie upamiętali* się z dzieł swoich rąk, tak by nie kłaniali się demonom i bożkom złotym, i srebrnym, i miedzianym, i kamiennym, i drewnianym, które nie mogą ani widzieć, ani słuchać, ani chodzić;      1Kor 10,21; 1Tm 4,1

* gr.: metanoeo - zmienić myślenie, zawrócić, żałować, opamiętać się, nawrócić, odczuwać skruchę

21. I oni nie upamiętali się ani ze swoich morderstw*, ani ze swoich czarów**, ani ze swojego nierządu***, ani ze swoich kradzieży.

* gr.: fonos - mord, rzeź, zabójstwo; ** gr.: farmakeia - używanie środków odurzających, gusła, magia; *** gr.: porneia - rozwiązłość seksualna, prostytucja, perwersja

↑↑

Rozdział 10

1. I zobaczyłem innego mocarnego* anioła zstępującego z nieba, odzianego w obłok, a nad jego głową była tęcza, a jego oblicze jak słońce, i jego stopy jak kolumny ognia.

* gr.: ischyros - silny, stanowczy, mocny

2. I miał w swojej ręce otwarty mały zwój*, i postawił swoją prawą stopę na morzu, a lewą na ziemi.      Obj 5,1

* gr.: bibliaridion - mały zwój

3. I zawołał* potężnym głosem, tak jak lew ryczy; a gdy zawołał*, przemówiło siedem gromów swoimi głosami.      Obj 8,5; Obj 14,2; Obj 15,1; Obj 15,7

* gr.: kradzo - krzyczeć, wołać głośno, wrzeszczeć, krakać

4. I gdy siedem gromów przemówiło swoimi głosami, zamierzałem pisać; ale usłyszałem głos z nieba, mówiący do mnie: Zapieczętuj to, co mówiło siedem gromów i nie zapisuj tego*.      Dn 8,26; Dn 12,4; Dn 12,9; Hbr 2,2-3

* dosłownie: tych

5. A anioł, którego zobaczyłem stojącego na morzu i na ziemi, podniósł swoją rękę ku niebu,

6. I przysiągł na żyjącego na wieki wieków, który stworzył* niebo i to, co jest w nim, i ziemię i to, co jest na niej, i morze i to, co jest w nim, że czasu** już nie będzie.      Rdz 1,1; Ne 9,6; Kol 1,16

* gr.: ktidzo - stworzyć, założyć miasto, uformować, zmieniać; ** gr.: chronos - czas, wiek, chwila

7. Ale w dniach głosu siódmego anioła, gdy będzie miał trąbić, dokona* się tajemnica Boga, jak ogłosił to jako dobrą nowinę swoim sługom**, prorokom.      2Tes 2,7; 1Tm 3,9; 1Tm 3,16; Obj 1,20

* dosłownie: zostałaby dokonana; ** gr.: doulos - niewolnik - por. Obj 15,3 przypis *

8. A głos, który słyszałem z nieba, ponownie mówił ze mną i powiedział: Idź, weź mały zwój, który jest otwarty w ręce anioła stojącego na morzu i na ziemi.      Iz 30,21; Dn 12,5

9. I poszedłem do anioła, i powiedziałem mu: Daj mi mały zwój. I powiedział mi: Weź i go zjedz, a będzie gorzki w twoich wnętrznościach*, ale w twoich ustach będzie słodki jak miód.

* gr.: koilia - brzuch, żołądek, łono

10. I wziąłem mały zwój z ręki anioła, i go zjadłem, i był w moich ustach słodki jak miód; ale gdy go zjadłem, stał się gorzki w moich wnętrznościach*.      Ps 19,10; Ez 2,10

* gr.: koilia - brzuch, żołądek, łono

11. I powiedział mi: Trzeba* ci ponownie prorokować** nad ludami i narodami, i językami, i wieloma królami.      Jr 25,30; Dz 2,17; 1Kor 14,3

* gr.: dei - jest konieczne, trzeba, należy, przystoi; ** dosłownie: zaprorokował

↑↑

Rozdział 11

1. I dano mi trzcinę podobną do laski; a anioł stał, mówiąc: Wstań i zmierz świątynię Boga, ołtarz i tych, którzy w niej oddają pokłon*.      1Kor 3,16; 2Tes 2,4; 1P 2,5

* pierwotnie całować czyjąś dłoń w wyrazie szacunku i czci

2. A wyłącz* zewnętrzny dziedziniec, który jest przed świątynią**, i nie mierz go, dany jest bowiem poganom; i będą deptać święte miasto przez czterdzieści dwa miesiące.      Łk 21,24

* gr.: ekballo - odrzucić, wypchnąć - por. Mt 8,12 przypis *; ** gr.: naos - właściwy budynek świątyni - por. 2Tes 2,4 przypis **

3. I dam dwom moim świadkom*, i będą prorokować tysiąc dwieście sześćdziesiąt dni, odziani we włosiennice**.      Mt 17,3

* gr.: martyr - świadczyć aż do granic cierpienia - męczennik; ** gr.: sakkos - szorstkie płótno, szata pątnika lub petenta

4. Oni – to dwa drzewa oliwne i dwa świeczniki*, które stoją przed** Bogiem ziemi.      Za 4,14

* lub: stojak lampy do umieszczania świecznika; ** gr.: enopion - przed obliczem, w obecności, oko w oko

5. I jeśli ktoś zechce im zaszkodzić, ogień wychodzi z ich ust i strawia ich nieprzyjaciół; a jeśli ktoś zechce im zaszkodzić, w ten sposób musi* on zostać zabity.      Lb 16,28; 2Krl 1,10; Jr 5,14

* lub: konieczne jest, trzeba

6. Oni mają władzę* zamknąć niebo, aby nie padał deszcz w dniach ich prorokowania; i mają władzę nad wodami, aby je obracać w krew, i uderzyć ziemię wszelką klęską**, ilekroć by chcieli.      Wj 7,19; 1Krl 17,1; Ps 105,26; Łk 4,25

* gr.: eksousia - autorytet, prawo, moc, urząd, władza; ** lub: cios, plaga, nieszczęście

7. A gdy dopełnią* składać swoje świadectwo, dzikie zwierzę wychodzące z otchłani** stoczy z nimi bitwę, zwycięży ich i ich zabije.      Obj 13,1; Obj 17,8

* gr.: teleo - doprowadzić do końca, osiągnąć cel; ** gr.: Abyssos - czeluść, otchłań, bezdenna głębia

8. I zwłoki ich będą leżeć na placu* wielkiego miasta, które duchowo nazywane jest Sodomą i Egiptem, gdzie i nasz Pan został ukrzyżowany.      Ps 79,2; Rdz 13,13; Jr 23,14

* lub: ulicy

9. A ludzie z różnych ludów i plemion*, i z języków, i z narodów patrzeć będą na zwłoki przez trzy i pół dnia; a ich zwłok nie dopuszczą złożyć w grobach**.      Ps 79,2-3

* gr.: fyle - plemię, naród, ród; ** lub: grobowcach

10. A mieszkańcy ziemi będą radować się nad nimi i będą się weselić; i będą posyłać dary jedni drugim, dlatego że ci dwaj prorocy* udręczyli** mieszkańców ziemi.      Ps 35,19; Ne 8,10; Ezd 9,19

* dosłownie: mówiący przed, w imieniu - hebr.: nabi lub ro’eh - widzący; ** gr.: basanidzo - por. Obj 14,10 przypis **

11. A po trzech i pół dnia duch życia od Boga wstąpił w nich, i stanęli na swoich nogach, a wielki strach padł na tych, którzy ich oglądali.      Rdz 2,7; Jr 33,9; Rz 8,2

12. I usłyszeli potężny głos z nieba, mówiący im: Wstąpcie tu; i wstąpili do nieba w obłoku, i patrzyli na nich ich nieprzyjaciele.

13. A w tej godzinie nastało wielkie trzęsienie ziemi. I upadła dziesiąta część miasta, i zginęło podczas trzęsienia ziemi siedem tysięcy osób* spośród ludzi; a pozostali przestraszyli się i oddali chwałę Bogu nieba.      1Sm 6,5; Ps 136,26; Dz 1,15

* dosłownie: imion

14. Drugie biada* przeszło; oto trzecie biada przychodzi szybko**.

* wyraz dźwiękonaśladowczy „och” - wyrażający żal lub grozę; ** gr.: tachy - szybko, bez zwłoki, śpiesznie

15. I zatrąbił siódmy anioł, i rozległy się potężne głosy na niebie, mówiące: Królestwa tego świata stały się królestwem PANA naszego i Jego Pomazańca*, i królować będzie na wieki wieków.      Obj 12,10; Ps 22,28-29; Iz 60,12; Dn 2,44; Dn 7,14; Łk 1,33

* lub: Chrystusa, Mesjasza

16. I dwudziestu czterech starszych*, którzy siedzą przed Bogiem na swoich tronach, upadło na swoje oblicza i oddało pokłon Bogu,

* gr.: presbyteros - określenie godności urzędu (starszego)

17. Mówiąc: Dziękujemy Tobie, PANIE, Boże Wszechmogący, który jesteś i byłeś, i który przychodzisz, że wziąłeś swoją wielką moc i zacząłeś królować*;      Obj 4,9; Ps 98,1; Rdz 17,1

* dosłownie: zapanowałeś, zakrólowałeś

18. A narody uniosły się gniewem*, i nadszedł Twój gniew oraz czas sądzenia umarłych, aby dać nagrodę** Twoim sługom***, prorokom i świętym oraz bojącym się Twojego imienia, małym i wielkim, i zniszczyć tych, którzy niszczą ziemię.      Obj 20,12; Hbr 2,2; 2P 2,13

* dosłownie: zostały rozgniewane; ** lub: zapłatę; *** gr.: doulois - por. Obj 15,3 przypis *

19. I została otwarta świątynia Boga w niebie, i ukazała się skrzynia Jego przymierza w Jego świątyni; i nastały błyskawice, głosy, gromy, trzęsienie ziemi i wielki grad.      Wj 37,1; Lb 4,15; Ps 18,12; Iz 30,30; Ez 38,22; Obj 4,5

↑↑

Rozdział 12

1. I został ukazany na niebie wielki znak: kobieta odziana w słońce, a księżyc pod jej stopami, i na jej głowie wieniec* z dwunastu gwiazd;      Iz 54,5-7

* gr.: stefanos - wieniec zwycięstwa, w odróżnieniu od korony władzy - gr.: diadema

2. A jest w ciąży*, krzyczy wśród bólów porodowych i mąk** rodzenia.      Iz 7,14; Mi 5,3; J 6,21

* gr.: kai en gastri echousa - dosłownie: mająca w łonie; ** gr.: basanidzo - trzeć o kamień probierczy, stąd: badać, próbować, przesłuchiwać przez tortury, torturować, męczyć

3. I został ukazany inny znak na niebie: a oto wielki ognisty smok, mający siedem głów i dziesięć rogów, a na głowach jego siedem diademów*;      Obj 12,9; Hi 41,1; Iz 27,1; Obj 20,2

* gr.: diadema - (opaska) - korona władzy - por. Obj 6,2 przypis *

4. A jego ogon ciągnie trzecią część gwiazd nieba i zrzucił je na ziemię; i smok stał przed kobietą, która ma urodzić, aby, kiedy urodzi, pożreć jej dziecko.      Iz 14,13; Mk 13,25

5. I urodziła syna, mężczyznę, który ma paść* wszystkie narody laską żelazną; a jej dziecko zostało porwane do Boga i do Jego tronu,      Mt 1,25; Ps 2,9; Iz 7,14; Jr 31,22

* lub: karmić - por. Obj 2,27 przypis *

6. A kobieta uciekła na pustynię*, gdzie ma miejsce przygotowane przez** Boga, aby tam ją żywiono*** przez tysiąc dwieście sześćdziesiąt dni.

* lub: pustkowie; ** dosłownie: od; *** lub: posilano, wychowywano

7. I nastąpiła wojna* w niebie. Michał i jego aniołowie walczyli przeciwko smokowi, i walczył smok i jego aniołowie**.      Iz 55,4; Jud 1,9; Hbr 2,10

* lub: bitwa; ** posłańcy - gr.: angelos

8. Ale nie przemogli*, i nie znalazło się już miejsce dla nich w niebie.

* dosłownie: nie mieli siły

9. I został zrzucony smok wielki, wąż starodawny, który jest nazywany diabłem* i szatanem**, który zwodzi cały zamieszkały świat, został zrzucony na ziemię, i zostali z nim zrzuceni jego aniołowie.      Za 3,1; Hbr 2,14; 1P 5,8

* gr.: diabolos - oszczerca, oskarżyciel; ** aramejski: przeciwnik

10. I usłyszałem potężny głos, mówiący w niebie: Teraz nastało* zbawienie i moc, i Królestwo Boga naszego, i władza Jego Mesjasza**, ponieważ zrzucony został oskarżyciel naszych braci, który ich oskarżał przed Bogiem naszym dniem i nocą.      Ps 22,28; 2Kor 5,4; Rz 1,16

* dosłownie: stało się; ** lub: Pomazańca, Chrystusa

11. A oni zwyciężyli go przez krew Baranka i przez słowo swojego świadectwa, i nie umiłowali swojej duszy* aż do śmierci.      Jr 33,9; Rz 8,11; 1J 4,4; 1J 5,5; Obj 7,14

* lub: życia

12. Dlatego weselcie się niebiosa i wy, w nich zamieszkujący*! Biada zamieszkującym ziemię i morza, bo zstąpił do was diabeł z wielkim gniewem**, wiedząc, że ma mało czasu.

* dosłownie: rozbijający namiot; ** lub: wzburzeniem, szałem

13. A gdy widział smok, że został zrzucony na ziemię, prześladował kobietę, która urodziła mężczyznę.

14. I dano kobiecie dwa skrzydła wielkiego orła, aby odleciała na swoje miejsce z dala od oblicza węża na pustynię*, tam, gdzie jest żywiona przez czas i czasy, i połowę czasu.      Ps 55,6; Iz 40,31; Dn 7,25; Dn 12,7

* lub: pustkowie

15. I wypuścił* wąż ze swoich ust za kobietą wodę jak rzekę, aby spowodować, by uniósł ją** nurt rzeki.      Iz 8,7; Iz 59,19

* dosłownie: wyrzucił; ** dosłownie: tę

16. A ziemia pomogła kobiecie; i otworzyła ziemia swoje usta, i pochłonęła rzekę, którą wypuścił smok ze swoich ust.

17. I rozgniewał się smok na kobietę, i odszedł walczyć z pozostałymi z jej potomstwa*, którzy zachowują przykazania Boga i mają świadectwo Jezusa Chrystusa.      Obj 14,12

* gr.: sperma - tu: w l.poj. - nasienie, ziarno, potomstwo, rodzina

↑↑

Rozdział 13

1. I zostałem postawiony na piasku z morza, i zobaczyłem dzikie zwierzę występujące z morza, mające siedem głów i dziesięć rogów; a na jego rogach było dziesięć diademów*, a na jego głowach bluźniercze imię**.      Dn 7,3; Obj 17,3

* gr.: diadema - opaska, korona - por. Obj 6,2 przypis *; ** mss Byz - imiona

2. A dzikie zwierzę, które widziałem, było podobne do pantery, a stopy jego jak niedźwiedzia, a paszcza* jego jak paszcza* lwa; i dał mu smok swoją moc i swój tron, i wielką władzę**.      Jr 5,6

* lub: usta; ** gr.: eksousia - autorytet, prawo, moc, władza, urząd

3. I widziałem jedną z jego głów jakby zabitą* na śmierć; ale jego śmiertelna rana została uleczona. I zdziwiła** się cała ziemia idąc za dzikim zwierzęciem.

* lub: brutalnie zamordować; ** (szła) w podziwie za

4. I pokłonili* się smokowi, który dał władzę dzikiemu zwierzęciu, i pokłonili się dzikiemu zwierzęciu, mówiąc: Kto jest podobny** do dzikiego zwierzęcia? Kto może z nim walczyć?

* gr.: proskyneo - pierwotnie całować czyjąś dłoń - por. Mt 2,2 przypis **; ** gr.: homoios - tak jak, podobny, równy, odpowiadający czemuś

5. I dano mu usta mówiące wyniosłe* i bluźniercze słowa; i dano mu władzę** działania przez czterdzieści dwa miesiące.      Dn 7,11; Dn 11,36; Obj 13,7

* dosłownie: wielkie; ** gr.: eksousia - autorytet, prawo, moc, władza, urząd

6. I otworzyło swoje usta, by bluźnić przeciwko Bogu, aby bluźnić Jego imieniu i Jego przybytkowi*, i tym, którzy mieszkają** w niebie.

* lub: świątyni; ** dosłownie: rozbijają namiot

7. Dano mu też podjąć walkę ze świętymi i ich zwyciężać. I dano mu władzę* nad każdym plemieniem i językiem, i narodem.      Dn 7,21

* gr.: eksousia - autorytet, prawo, moc, władza, urząd

8. I oddadzą mu pokłon wszyscy mieszkańcy ziemi, których imiona nie są napisane w zwoju życia Baranka zabitego* od założenia świata.      Wj 32,32; Łk 11,50; Obj 17,8

* gr.: sfadzo - brutalnie zamordować, zarżnąć

9. Jeśli ktoś ma ucho, niech usłyszy!

10. Jeśli ktoś bierze* do niewoli, idzie** do niewoli; jeśli ktoś zabija mieczem, musi i on zostać zabity mieczem***. Tu zaznacza się**** wytrwałość***** i wiara świętych.      Obj 16,6

* dosłownie: gromadzi; ** odchodzi; *** tj. krótki miecz, sztylet; **** dosłownie: tu jest; ***** lub: cierpliwe znoszenie niepomyślnych okoliczności

11. I widziałem inne dzikie zwierzę wychodzące z ziemi, i miało dwa rogi podobne do rogów Baranka, a mówiło jak smok.

12. I sprawuje przed nim całą władzę* pierwszego dzikiego zwierzęcia, i czyni, że ziemia i jej mieszkańcy oddadzą pokłon pierwszemu dzikiemu zwierzęciu, którego śmiertelna rana została uleczona;

* gr.: eksousia - autorytet, prawo, moc, władza, urząd

13. I czyni wielkie znaki*, tak że i ogień sprowadza** na ziemię z nieba przed ludźmi;      2Tes 2,9

* lub: cudowne znaki - niezwykłe wydarzenie wykraczające poza naturalny bieg wydarzeń; ** dosłownie: czyni

14. I zwodzi mieszkańców ziemi przez znaki*, które mu dano czynić przed obliczem dzikiego zwierzęcia, mówiąc mieszkańcom ziemi, aby uczynili obraz dzikiego zwierzęcia, które ma ranę od miecza, a ożyło.

* lub: cudowne znaki - niezwykłe wydarzenie wykraczające poza naturalny bieg wydarzeń

15. I pozwolono mu dać ducha owemu obrazowi dzikiego zwierzęcia, aby obraz zwierzęcia przemówił, i uczynił on, by ktokolwiek, kto nie pokłoni* się obrazowi zwierzęcia, został zabity.      Dn 3,3-6

* gr.: proskyneo - pierwotnie całować czyjąś dłoń w wyrazie szacunku klęknąć, paść na kolana, bić czołem, złożyć hołd

16. I sprawia, że wszyscy, mali i wielcy, bogaci i ubodzy, wolni i niewolnicy, dostali* znamię** na swoją prawą rękę lub na swe czoła,

* dosłownie: aby dałby; ** gr.: charagma - piętno, wyryty znak, coś rzeźbionego, odcisk

17. I aby nie mógł kupować lub sprzedawać, ktoś nie* mający znamienia** lub imienia dzikiego zwierzęcia, lub liczby jego imienia.

* gr.: ei me - jeśli nie, jak tylko, z wyjątkiem; ** gr.: charagma - piętno, wyryty znak, coś rzeźbionego, odcisk

18. Tu jest potrzebna mądrość*. Kto ma rozum, niech obliczy liczbę dzikiego zwierzęcia; bo jest to liczba człowieka. A liczba jego jest sześćset sześćdziesiąt sześć.

* gr.: sofia - mądrość, pełnia i obfitość inteligencji, uczoność

↑↑

Rozdział 14

1. I zobaczyłem, a oto Baranek stał na górze Syjon, a z Nim sto czterdzieści cztery tysiące mających* imię Jego Ojca napisane na swoich czołach.      Ez 9,6; J 5,43; J 10,25; Obj 3,12; Obj 7,4

* mss Byz: mających Jego imię i imię Jego ...

2. I usłyszałem głos z nieba jak głos wielu wód, i jak głos potężnego gromu, i usłyszałem głos harfiarzy* grających na swoich harfach**.      Obj 19,6

* lub: cytrzystów; ** cytrach

3. I śpiewają jakby nową pieśń* przed tronem i przed czterema stworzeniami**, i przed starcami, i nikt nie mógł nauczyć się tej pieśni, jak tylko sto czterdzieści cztery tysiące tych, którzy są wykupieni*** z ziemi.      Ps 149,1; Iz 42,10; Obj 5,9

* ode - pieśń, śpiewanie, oda; ** gr.: dzoon - żywa istota, zwierzę, bestia; *** gr.: agoradzo - kupować, być na rynku

4. To są ci, którzy nie skalali się* z kobietami, bo są dziewiczy**. To są ci, którzy podążają za Barankiem, gdziekolwiek idzie***. Ci zostali wykupieni z ludzi, jako pierwocina**** Bogu i Barankowi.      Ps 45,14; Jk 4,4; 2Kor 11,2

* dosłownie: zostali skalani, splamieni - gr.: molyno; ** gr.: partenos - dziewica, panna; *** lub: szedłby; **** tj.: pierwszy plon

5. A w ustach ich nie znaleziono podstępu*; są bowiem bez skazy** przed tronem Bożym.      J 1,47; 1P 3,10; Ef 5,27; Kol 1,22; Jud 1,24

* lub: zdrady, oszustwa - por. So 3,13; ** lub: niewinni, bez zarzutu

6. I zobaczyłem innego anioła lecącego środkiem* nieba, który ma** wieczną Ewangelię, aby ją głosić mieszkającym na ziemi i wszelkiemu narodowi***, i plemieniu, i językowi, i ludowi,      Rdz 10,5; Iz 28,11; Dz 2,3-11

* tj. w zenicie; ** dosłownie: mającego; *** gr.: ethnos - narody, grupy etniczne, nie-Żydzi

7. Mówiąc potężnym głosem: Bójcie się Boga i oddajcie Mu chwałę*, gdyż nadeszła godzina Jego sądu i oddajcie pokłon Temu, który uczynił niebo i ziemię, morze i źródła wód.

* gr.: doksa - chwała, majestat, blask, splendor

8. A po nich szedł inny anioł, mówiąc: Upadł, upadł Babilon, miasto wielkie, gdyż winem* szału** swojego nierządu napoił wszystkie narody.      Obj 16,19; Obj 17,5; Obj 17,18; Obj 18,2; Obj 18,10

* dosłownie: z wina; ** gr.: thymos - łatwo wybuchający i gasnący gniew, złość

9. I szedł za nim trzeci anioł, mówiąc potężnym głosem: Jeśli ktoś oddaje pokłon dzikiemu zwierzęciu i jego obrazowi, i jeśli bierze znamię na swoje czoło lub na swoją rękę,

10. To i on napije się wina* Bożego wzburzenia, które jest zmieszane i nierozcieńczone w kielichu Jego gniewu, i będzie męczony** w ogniu i siarce przed świętymi aniołami i przed Barankiem.      Ps 78,31; J 3,36; Obj 20,10; Obj 21,8

* dosłownie: z wina; ** gr.: basanidzo - trzeć o kamień probierczy, stąd: badać, próbować, przesłuchiwać przez tortury, męczyć - Mk 5,7 przypis ** lub: dozna męki - tryb orzekający, czas przyszły, strona bierna

11. A dym ich męki unosi się na wieki wieków, i nie mają odpoczynku we dnie i w nocy, ci, którzy oddają pokłon dzikiemu zwierzęciu i jego obrazowi, i jeśli ktoś przyjmuje znamię* jego imienia.      Obj 20,10; Iz 33,14; Mk 9,44-49

* lub: piętno, wyryty znak - por. Obj 13,17 przypis **

12. Oto tu* jest wytrwałość świętych, tu są ci, którzy strzegą** przykazań Boga i wiary Jezusa.

* dosłownie: tu: wytrwałość; ** tu: strzegący (zachowujący)

13. I usłyszałem głos z nieba, mówiący do mnie: Napisz: Błogosławieni* są umarli, którzy odtąd umierają w Panu. Tak mówi Duch, aby odpoczęli od swoich trudów, a czyny** ich idą za nimi.      Ps 116,15; Iz 57,2; Rz 14,8; 2Tm 4,8; Hbr 4,10

* lub: szczęśliwi; ** dzieła, uczynki

14. I zobaczyłem, a oto biały obłok; a na obłoku siedzi ktoś podobny do Syna Człowieczego, mający na swojej głowie złoty wieniec*, a w swojej ręce ostry sierp.      Dn 3,25; Mt 16,13; Dz 7,56

* gr.: stefanos - wieniec zwycięstwa

15. I inny anioł wyszedł ze świątyni, wołając potężnym głosem do tego, który siedzi na obłoku: Poślij twój sierp i żnij, gdyż nadeszła twoja godzina, by żąć, ponieważ dojrzało* żniwo ziemi.      Jr 51,33; Mt 3,11-12; Mt 13,30

* gr.: kseraino - wysuszyć, prażyć, zmarnieć, uschnąć

16. I rzucił ten, który siedział na obłoku, swój sierp na ziemię, i zżętą została ziemia.

17. A inny anioł wyszedł ze świątyni* w niebie, i ma on ostry sierp**.      Obj 14,4; Obj 15,5

* gr.: naos - główny budynek świątyni; ** lub: nóż ogrodniczy

18. I jeszcze inny anioł wyszedł od* ołtarza, ma on władzę** nad ogniem i zawołał, krzycząc potężnym głosem do tego, który ma ostry sierp, mówiąc: Poślij swój ostry sierp i zbierz kiście winorośli ziemi, gdyż jej winne grona już dojrzały.      Iz 5,1-7; Oz 10,1

* lub: z; ** gr.: eksousia - autorytet, prawo, moc, urząd

19. I rzucił* anioł swój sierp na ziemię, i zerwał** grona winorośli ziemi, i wrzucił je do wielkiej tłoczni Bożego gniewu.      Pwt 32,32; Obj 19,15; Iz 66,1-6

* lub: cisnął, miotał; ** zebrał

20. I deptano tłocznię poza miastem, i wyszła krew z tłoczni sięgająca aż do końskich wędzideł na tysiąc sześćset stadiów*.      Iz 34,5; Ez 39,17; Obj 11,8

* 1 stadion - 185 m - tj. 296 km

↑↑

Rozdział 15

1. I zobaczyłem inny znak na niebie, wielki i dziwny: siedmiu aniołów, którzy mają siedem ostatnich plag*, gdyż po nich zakończy** się gniew Boga.      Dn 12,6; Obj 15,6

* lub: ciosów, razów; ** dosłownie: zostanie zakończony, dopełniony

2. I widziałem jakby szklane* morze, zmieszane z ogniem, i zwyciężających z dzikim zwierzęciem i z jego obrazem, i z jego znamieniem**, i z liczbą jego imienia, stojących na*** szklanym morzu, mających harfy Boga.      Obj 4,6

* lub: kryształowe, szkliste; ** brak w mss Byz; *** nad

3. I śpiewają pieśń Mojżesza, sługi* Boga, i pieśń Baranka, mówiąc: Wielkie i dziwne są Twoje dzieła, PANIE, Boże Wszechmogący**! Sprawiedliwe i prawdziwe są Twoje drogi, o Królu świętych!      Wj 15,1; Za 9,9; 1Tm 1,17

* gr.: doulos - niewolnik, w myśli hebr. - sługa - por. Wj 21,1-6; ** gr.: pantokrator - władca nad wszystkim, wszechmocny

4. Kto by się Ciebie nie* bał, PANIE?! I nie oddał chwały** Twojemu imieniu? Bo Ty jedynie jesteś święty, gdyż wszystkie narody przyjdą i oddadzą pokłon przed Tobą, bo zostały ujawnione Twoje sprawiedliwe dzieła***.

* gr.: ou me - podwójne zaprzeczenie - jako wzmocnienie; ** lub: wysławił; *** wyroki, orzeczenia prawne

5. I po tym* zobaczyłem, a oto została otwarta świątynia namiotu** świadectwa w niebie,      Obj 11,19

* dosłownie: tych - l.mn. (wydarzeniach); ** lub: przybytku

6. I wyszło ze świątyni siedmiu aniołów, mających siedem plag, którzy są przyodziani w czysty i* lśniący len oraz* przepasani na piersiach złotymi pasami.

* gr.: kai - i, a, oraz, też

7. I jedno z czterech stworzeń dało siedmiu aniołom siedem złotych czasz, które są pełne gniewu Boga, żyjącego na wieki wieków.

8. I napełniona została świątynia dymem chwały* Boga i od Jego mocy, i nikt nie mógł wejść do świątyni, póki nie skończy się siedem plag** siedmiu aniołów.      Wj 40,34; 2Krn 5,14; Obj 21,23

* dosłownie: od chwały; ** lub: razów, ciosów

↑↑

Rozdział 16

1. I słyszałem potężny głos ze świątyni, mówiący do siedmiu aniołów: Idźcie i wylejcie czasze gniewu Bożego na ziemię.      Iz 66,6; Jr 10,25; Ez 9,5; Mt 13,41; Obj 14,15

2. I wyszedł pierwszy, i wylał swoją czaszę na ziemię; i pojawił się złośliwy i ropiejący wrzód* na ludziach, którzy mieli znamię** dzikiego zwierzęcia, i którzy oddawali pokłon jego obrazowi.      Wj 9,10; Ps 105,29; Ez 16,38; Iz 1,6

* lub: rana; ** piętno, wyryty znak - por. Obj 13,17 przypis **

3. I drugi anioł wylał swoją czaszę na morze; i stało się ono jakby krwią martwego, i wszelka istota* żywa w morzu umarła.      Rdz 2,7; Wj 16,3; 1Kor 15,45; Obj 8,8

* lub: dusza żyjąca

4. I trzeci anioł wylał swoją czaszę na rzeki i na źródła wód; i pojawiła* się krew.      Wj 7,7-21; Obj 14,7

* dosłownie: stała się lub stały się krwią

5. I słyszałem anioła wód, mówiącego: Sprawiedliwy jesteś PANIE, Ty który jesteś i byłeś i będziesz święty, bo tak osądziłeś*.      Rdz 18,25; Dn 9,14; Obj 11,17

* lub: zawyrokowałeś

6. Ponieważ wylali krew świętych i proroków, dałeś im też pić krew; bo są tego warci*.      Obj 6,10-11; Obj 13,15; Mt 23,35

* gr.: aksios - posiadający wartość, zasługujący na coś, godni

7. I słyszałem inny głos z ołtarza, mówiący: Tak, PANIE, Boże Wszechmogący! Prawdziwe i sprawiedliwe są Twoje sądy.      Obj 4,8

8. I czwarty anioł wylał swoją czaszę na słońce; i zostało mu dane spiec ludzi ogniem*.

* dosłownie: spiec lub spalić w ogniu

9. I byli popaleni ludzie wielkim żarem, i bluźnili imieniu Boga, który ma władzę nad tymi plagami*; a nie upamiętali** się, aby oddać Mu chwałę.      Ps 74,18; 1Tm 6,1; Obj 9,20

* lub: razy, ciosy; ** lub: zmienili myślenie, zawrócili

10. I piąty anioł wylał swoją czaszę na tron dzikiego zwierzęcia; i w jego królestwie stała się ciemność, i gryźli swoje języki z bólu,

11. I bluźnili Bogu nieba za swój ból i za swoje wrzody; i nie upamiętali* się ze swoich czynów.

* lub: nie zmienili myślenia, nie zawrócili

12. I szósty anioł wylał swoją czaszę na wielką rzekę Eufrat; i wyschła jej woda, aby została przygotowana droga dla królów ze* wschodu** słońca.

* lub: od (dotyczy drogi); ** dosłownie: wschodów

13. I widziałem z ust smoka i z ust dzikiego zwierzęcia, i z ust fałszywego proroka wychodzące trzy nieczyste duchy, podobne do żab.

14. To bowiem są czyniące cudowne znaki* duchy demonów, które wychodzą do królów ziemi i do całego zamieszkałego świata, aby ich zgromadzić na wojnę w ów** wielki dzień Boga Wszechmogącego.      Ps 78,45; 1J 4,1; Obj 20,10

* tj. niezwykłe wydarzenie wykraczające poza naturalny bieg wydarzeń; ** gr.: ekeinos - ów, ten, tamten

15. Oto przychodzę jak złodziej; błogosławiony*, który czuwa i strzeże swoich szat, aby nie chodził nago i nie widziano jego hańby**.      1Tes 5,2; 2P 3,10

* lub: szczęśliwy; ** bezwstyd, nieprzyzwoitość

16. I zgromadził ich w miejscu*, zwanym po hebrajsku Armageddon**.      Za 14,2; Jl 3,9; Obj 19,17

* lub: na miejsce; ** tj. Góra Megiddo

17. I siódmy anioł wylał swoją czaszę w powietrze; i wyszedł potężny głos ze świątyni nieba od tronu, mówiący: Stało się.

18. I nastały głosy i gromy, i błyskawice, i nastało wielkie trzęsienie ziemi, jakiego nigdy nie było, odkąd ludzie pojawili się na ziemi, tak ogromne trzęsienie ziemi, tak wielkie.      Wj 19,16-19; Iz 14,4; Dn 12,1; Obj 14,8; Obj 18,2

19. I stało się, że miasto wielkie rozpadło się na trzy części, i upadły miasta pogan*; i został wspomniany przed Bogiem Wielki Babilon, aby dać mu kielich wina zapalczywości Jego gniewu.

* lub: narodów - por. Obj 14,6 przypis ***

20. I każda wyspa uciekła i góry nie zostały znalezione.

21. I wielki grad, o wadze jakby talentu*, spadł z nieba na ludzi; i bluźnili ludzie Bogu z powodu plagi** gradu, gdyż plaga jego była bardzo wielka.

* talent to 26 - 41 kg; ** lub: ciosu, rany

↑↑

Rozdział 17

1. I przyszedł jeden z siedmiu aniołów, mających siedem czasz, i powiedział do mnie, mówiąc mi: Chodź, pokażę ci sąd* nad wielką nierządnicą**, siedzącą nad wielkimi wodami,      Jr 51,13

* lub: wyrok; ** gr.: porne - prostytutka, wszetecznica, prostytutka świątynna

2. Z którą oddali się nierządowi królowie ziemi, a mieszkańcy ziemi zostali upojeni winem jej nierządu.      Iz 23,17; Jr 51,7; Obj 18,3; Obj 18,9

3. I przeniósł mnie w duchu na pustynię. I widziałem kobietę siedzącą na szkarłatnym dzikim zwierzęciu, które jest pełne bluźnierczych imion, mającym siedem głów i dziesięć rogów.      Dn 7,7; Obj 12,3; Obj 13,1

4. A kobieta była przyobleczona w purpurę i w szkarłat, i ozdobiona* złotem i drogim kamieniem, i perłami, mając w swojej ręce złoty kielich pełen obrzydliwości i nieczystości swojego nierządu.      Obj 18,6

* dosłownie: pozłocona

5. A na jej czole wypisane jest imię: „Tajemnica, Wielki Babilon, matka nierządnic* i obrzydliwości ziemi”.

* lub: prostytutek

6. I widziałem kobietę, która jest pijana od krwi świętych i od krwi męczenników Jezusa; i zdziwiłem się, gdy ją zobaczyłem. Cudactwo* wielkie.      Dn 7,21; Dz 22,20; Obj 2,13; Obj 6,9; Obj 12,11

* gr.: thauma - cudo, dziw, przedmiot podziwu - figura etymologiczna - zdumiewać się bardzo, tu: rzeczownik w bierniku - cudactwo

7. I powiedział mi anioł: Dlaczego się zdziwiłeś? Ja ci oznajmię* tajemnicę** tej kobiety i dzikiego zwierzęcia, które ją nosi, i ma siedem głów i dziesięć rogów.

* dosłownie: powiem; ** gr.: mysterion - rzecz ukryta, mistyczna, tajemnica, ukryty cel

8. Dzikie zwierzę, które widziałeś, było i już go nie ma*, i ma wyjść z otchłani**, i idzie na zgubę; i zdziwią się mieszkańcy ziemi, których imiona od założenia świata nie są zapisane w zwoju życia, widząc dzikie zwierzę, które było*** i nie ma*, chociaż jest.

* dosłownie: nie jest; ** tj. Abyssu; *** przed „było” - gr.: tes - coś, jakieś

9. Tu potrzeba umysłu mającego mądrość. Siedem głów to siedem gór, na których siedzi ta* kobieta,

* gr.: he - ta - rodzajnik określony

10. I jest siedmiu królów; pięciu upadło i jeden jest, inny jeszcze nie przyszedł, a gdy przyjdzie*, musi** on pozostać*** na krótko.      Obj 12,3

* tryb przypuszczający; ** lub: jest konieczne, trzeba; *** trwać

11. I dzikie zwierzę, które było i nie ma* go, ono jest ósmym, i jest z owych siedmiu, i idzie** na zgubę.

* dosłownie: nie jest; ** lub: odchodzi

12. A dziesięć rogów, które widziałeś, to jest dziesięciu królów, którzy jeszcze nie wzięli królestwa; ale przyjmują władzę* jako królowie z dzikim zwierzęciem na jedną godzinę.

* gr.: eksousia - autorytet, prawo, moc, urząd, władza

13. Ci mają jeden zamysł*, i oddadzą** swoją moc i władzę dzikiemu zwierzęciu.

* lub: zamiar, cel, opinię, postanowienie, sąd; ** rozdzielą

14. Ci będą walczyć z Barankiem, a Baranek ich zwycięży, bo jest Panem panów i Królem królów, a z Nim ci, którzy są powołani, wybrani i wierni*.      Pwt 10,17; Ps 136,3; Obj 19,16; 1Tm 6,15

* gr.: pistos - godny zaufania, wierzący, wierny

15. I mówi do mnie: Wody, które widziałeś, gdzie siedzi* nierządnica, to są ludy i tłumy, i narody, i języki.

* lub: mieszka na stałe, zasiada

16. A dziesięć rogów, które widziałeś na dzikim zwierzęciu, to ci, którzy znienawidzą nierządnicę i uczynią ją spustoszoną i nagą, a jej ciała zjedzą, i ją spalą w ogniu.

17. Bóg bowiem wlał* do ich serc, aby uczynili Jego zamysł**, i uczynili to jednomyślnie***, by oddali swoje królowanie dzikiemu zwierzęciu, aż dokonają**** się Słowa***** Boże.

* dosłownie: dał; ** lub: zamiar, cel w. 13 przypis *; *** dosłownie: jednym zamysłem; **** lub: wypełnią się; ***** gr.: rhema - słowo wypowiedziane

18. A kobieta, którą widziałeś, jest wielkim miastem, mającym władzę królewską* nad królami ziemi.

* gr.: basileia - władza, godność królewska

↑↑

Rozdział 18

1. A po tych wydarzeniach widziałem anioła zstępującego z nieba, mającego wielką władzę; a od jego chwały ziemia została rozświetlona*.

* lub: oświetlona

2. I zawołał w mocy swojego potężnego głosu, mówiąc: Upadł, upadł Wielki Babilon i stał się mieszkaniem demonów i więzieniem wszelkiego nieczystego ducha, i więzieniem wszelkiego nieczystego i wstrętnego ptactwa,      Rdz 40,17; Jk 2,19; Łk 13,32; 1Kor 10,20

3. Gdyż z wina zapalczywości jego nierządu* piły wszystkie narody, a królowie ziemi oddali się z nim nierządowi, i kupcy ziemscy wzbogacili się na mocy jego przepychu.

* gr.: porneia - rozwiązłość seksualna, prostytucja, perwersja

4. I słyszałem inny głos, mówiący z nieba: Wyjdźcie z niego, mój ludu, abyście nie byli współuczestnikami jego grzechów, i abyście nie otrzymali z jego plag*.      Rdz 19,12; Iz 52,11; 2Kor 6,17

* lub: razów, ciosów

5. Albowiem jego grzechy sięgnęły* aż do nieba, i wspomniał Bóg na jego niesprawiedliwe czyny.      Rdz 6,5; Jr 51,9; Jo 1,2

* dosłownie: skleiły się, jak kamienie w murze, stąd: wzniosły

6. Oddajcie mu, jak i on wam oddał, dwa razy tyle, oddajcie mu podwójnie* według jego czynów; w kielichu, w którym nalał**, nalejcie mu podwójnie*.      Wj 21,23; Za 9,12

* dosłownie: podwójcie jego podwójne; ** lub: mieszał - wino z wodą

7. Ile oddał sobie chwały i żył w przepychu, tak wiele dajcie mu męczarni i smutku*; bo mówi w swoim sercu: Siedzę jak królowa, i nie jestem wdową, a smutku* z pewnością nie zobaczę.      Iz 22,12; Ez 28,2; 2Tes 2,4

* lub: bólu

8. Dlatego w jednym dniu nadejdą jego plagi*, śmierć i smutek**, i głód, i zostanie spalony w ogniu; bo mocny*** jest PAN Bóg, który go osądza.

* lub: ciosy, razy; ** ból; *** silny, potężny

9. I zapłaczą nad nim, i uderzą się w pierś nad nim, gdy ujrzą dym jego pożaru, królowie ziemi, którzy z nim oddawali się nierządowi i żyli w przepychu*,      Ez 26,16; Ez 27,30-35

* gr.: streniao - być rozpustnym, żyć w zbytkach, być butnym

10. Stojąc z daleka z powodu strachu przed jego męką i mówiąc: Biada, biada, Babilonie, miasto wielkie, miasto mocne, gdyż w jednej godzinie nadszedł twój sąd!      Jr 51,8

11. A kupcy ziemscy płaczą i smucą się nad nim, bo towaru ich nikt już nie kupuje,      Ez 27,30; Obj 18,3; Mt 22,5; J 2,16

12. Towaru ze złota i srebra, i drogiego kamienia, i pereł, i cienkiego lnu, i purpury, i jedwabiu, i szkarłatu, i z wszelkiego drzewa tujowego*, i wszelkiego naczynia z kości słoniowej, i z wszelkiego najdroższego drzewa, i miedzi, i żelaza, i marmuru,

* tj. rodzaj drzewa cytrusowego cenionego u Rzymian i Greków ze względu na piękne drewno i wytwarzane z niego kadzidło

13. I cynamonu, i wonności, i mirry, i kadzidła, i wina, i oliwy, i czystej mąki pszennej, i pszenicy, i bydła, i owiec, i koni, i wozów*, i ciał, i dusz ludzi.      1Krl 10,10; 2Krn 9,9; Ne 5,8; Iz 50,1

* gr.: hreda - drogie srebrne wozy arystokracji

14. A dojrzały owoc* pożądliwości** twojej duszy odszedł od ciebie i odeszły od ciebie wszystkie rzeczy wystawne i wspaniałe, których już więcej*** nie znajdziesz.      Lb 11,4; Lb 11,34

* lub: późne lato; ** usilnych pragnień; *** dosłownie: już nie, nie

15. Kupcy tych towarów, ci którzy wzbogacili się na nim, staną z daleka z powodu strachu przed jego męką, płacząc i smucąc się,

16. I mówiąc: Biada, biada, ci miasto wielkie, które jesteś okryte w cienki len i purpurę, i szkarłat, i przyozdobione* w złocie i drogimi kamieniami, i perłami, gdyż w jednej godzinie po tak wielkim bogactwie została pustka**.

* dosłownie: pozłocone; ** dosłownie: być pustoszonym

17. I każdy sternik, i każdy zespół na okrętach, i żeglarze, i ci, co na morzu pracują, stanęli z daleka,      Jr 51,8; Lm 4,6; Jk 4,14

18. I zawołali, widząc dym jego pożaru, mówiąc: Które* miasto jest podobne do tego wielkiego miasta!      Ez 27,32

* lub: cóż jest podobnego

19. I rzucali proch na swoje głowy, i wołali, płacząc i smucąc się, mówiąc: Biada*, biada, ci miasto wielkie, w którym wzbogacili się wszyscy z jego dostatku, mający okręty na morzu, gdyż w jednej godzinie zostało spustoszone.

* gr.: ouai - wyraz dźwiękonaśladowczy „och” wyrażający żal lub trwogę - występuje w wykrzykniku

20. Rozraduj się nad nim, niebo i święci apostołowie, i prorocy, ponieważ Bóg zasądził* wasz wyrok nad nim**.      Ef 2,20

* gr.: krino - oddzielić, wydać wyrok, odwołać się do prawa; ** lub: rozstrzygnął na jego szkodę wasz pozew przeciwko niemu

21. I jeden mocarny* anioł podniósł jakby wielki młyński kamień i rzucił go w morze, mówiąc: Z takim rozmachem zostanie wrzucony Babilon, miasto wielkie, i już nigdy** nie zostanie znaleziony.

* lub: silny, potężny; ** gr.: ou me - podwójne zaprzeczenie - jako wzmocnienie

22. I głos cytrzystów* i śpiewaków, i flecistów, i trębaczy nie będzie już w tobie słyszany, i żaden rzemieślnik jakiegokolwiek** rzemiosła więcej nie znajdzie się w tobie, i odgłos tarcia kamienia młyńskiego już w tobie nigdy nie będzie słyszany,      Iz 24,8

* gr.: kitharodos - śpiewający przy wtórze kitary; ** dosłownie: wszelkiego

23. I światło lampy nie będzie już w tobie widoczne, i głos oblubieńca i oblubienicy nie zostanie już w tobie usłyszany; gdyż kupcy twoi byli możnowładcami* ziemi, gdyż twoimi czarami** zwiedzione zostały wszystkie narody.      Hi 21,17; Iz 47,9; Dz 8,11; Obj 18,22

* lub: dostojnikami, magnatami; ** lub: środkami odurzającymi, trucizną

24. I w nim została znaleziona krew proroków, świętych i wszystkich pomordowanych* na ziemi.      Jr 2,34; Łk 11,50; Łk 11,51

* lub: brutalnie zabitych

↑↑

Rozdział 19

1. I po tych wydarzeniach usłyszałem potężny* głos licznego tłumu w niebie, mówiącego: Hallelujah**! Zbawienie, chwała, cześć i moc PANU, Bogu naszemu.      Ps 150,1; Ps 106,1; Obj 12,10

* lub: wielki; ** lub: chwalcie JAH

2. Bo prawdziwe i sprawiedliwe są Jego sądy; gdyż osądził wielką nierządnicę*, która niszczyła ziemię swoim nierządem, i pomścił** krew swoich sług*** przelaną z jej ręki.      Pwt 32,43; Ps 19,10; Obj 17,2

* gr.: porne - prostytutka, nierządnica; ** lub: wymierzył sprawiedliwość; *** gr.: doulōn - por. Obj 15,3 przypis *

3. I powiedzieli powtórnie: Hallelujah! I dym jej* wznosi się na wieki wieków.      Iz 34,10

* domyślnie: dym spalonej nierządnicy - por. Obj 18,16

4. I upadło dwudziestu czterech starszych i cztery stworzenia*, i oddali pokłon Bogu, siedzącemu na tronie, mówiąc: Amen, Hallelujah**!      Rdz 24,26; Ps 106,48; Mt 14,33; J 9,38

* lub: istoty żywe, zwierzęta; ** lub: chwalcie JAH

5. I wyszedł głos od tronu, mówiący: Chwalcie* Boga naszego, wszyscy Jego słudzy** i ci, którzy się Go boją, mali i wielcy.      Ps 22,24; Ps 34,1; Obj 7,15

* gr.: aineo - wysławiać, śpiewać, chwalić; ** gr.: douloi - por. Obj 15,3 przypis *

6. I słyszałem jakby głos wielkiego tłumu, i jakby głos wielu wód, i jakby głos potężnych* grzmotów, mówiących: Hallelujah**! Gdyż zakrólował PAN, Bóg Wszechmogący;      Obj 1,8; Mt 28,18

* lub: silnych, mocnych; ** lub: chwalcie JAH

7. Radujmy się i weselmy się, i oddajmy Mu chwałę; bo nadeszło wesele* Baranka, a małżonka Jego przygotowała się**.      Obj 21,2; Obj 21,9; 2Kor 11,2; Ef 5,32

* lub: uczta weselna, zaślubiny, małżeństwo; ** gr.: heautos - sam, sam siebie - przygotowała siebie

8. I zostało jej dane, aby przywdziała cienki len, czysty i lśniący; albowiem cienki len, są to sprawiedliwe czyny* świętych.      Dz 1,10; Obj 19,14

* lub: sprawiedliwość świętych

9. A do mnie mówi: Napisz: Błogosławieni* ci, którzy są wezwani na wieczerzę weselną Baranka. I mówi mi: To są prawdziwe** Słowa Boże.      Mt 22,2; Łk 14,15

* lub: szczęśliwi; ** lub: rzeczywiste, zgodne z prawdą, szczere

10. I upadłem przed jego stopami, aby mu oddać pokłon; i mówi mi: Uważaj*, abyś tego nie czynił; ja jestem współsługą twoim i twoich braci, którzy mają świadectwo Jezusa. Bogu oddaj pokłon; bowiem świadectwem Jezusa jest duch proroctwa.      Dz 10,25; Dz 14,12; Obj 22,8

* gr.: horao - baczyć, przyglądać się uważnie, patrzeć

11. I widziałem otwarte niebo, a oto biały koń; a Ten, który na nim siedzi, nazywa się Wierny* i Prawdziwy, i w sprawiedliwości sądzi i walczy**.      Iz 11,3; Jr 33,15; Obj 3,4; Obj 22,6

* lub: Godny Zaufania; ** gr.: polemeo - prowadzić bitwę, wojować

12. A oczy Jego jak płomień ognia, i na głowie Jego wiele koron*; ma napisane imię, którego nikt nie zna, tylko On sam.

* gr.: diadema - (opaska) - korona władzy - por. Obj 6,2 przypis *

13. I odziany był w szatę* zanurzoną we krwi, a imię, którym Go zwą – Słowo Boże.      Ps 58,10; Iz 63,1-3; J 1,1; J 1,14

* gr.: himation - płaszcz, tunika, górna część szat

14. I wojska* w niebie podążały za Nim na białych koniach, obleczone w cienki len, biały i czysty.

* lub: siły zbrojne, zastępy, armia

15. A z Jego ust wychodzi ostry miecz, aby nim wymierzyć cios* narodom; i sam będzie je pasł laską żelazną**, i sam depcze tłocznię wina zapalczywości i gniewu Boga Wszechmogącego.      Sdz 7,18; Hbr 4,12; Ps 2,9; Iz 11,4; 2Tes 2,8

* gr.: patasso - wymierzyć cios, uderzyć, razić mieczem; ** dosłownie: w lasce żelaznej - por. Obj 2,27

16. I ma na szacie* i na swoim biodrze wypisane imię: Król królów i Pan panów.      Obj 19,6; 1Tm 6,15

* gr.: himation - płaszcz, tunika, górna część szat

17. I zobaczyłem jednego anioła stojącego w słońcu, i zawołał potężnym głosem, mówiąc wszystkim ptakom latającym środkiem nieba: Przyjdźcie i zgromadzajcie się na wieczerzę wielkiego Boga.      Iz 34,1-8; Iz 56,9; Jr 12,9

18. Abyście jedli ciała królów i ciała wodzów, i ciała mocarzy, i ciała koni, i tych, którzy siedzą na nich, i ciała wszystkich wolnych, a także i niewolników, małych i wielkich.

19. I zobaczyłem dzikie zwierzę i królów ziemi, i wojska ich zebrane, aby stoczyć bitwę z siedzącym na koniu i z Jego wojskiem.

20. I pojmane zostało dzikie zwierzę a potem fałszywy prorok, który przed nim uczynił cudowne znaki, którymi zwiódł tych, którzy przyjęli znamię dzikiego zwierzęcia i oddawali pokłon jego obrazowi. Obaj żywcem* zostali wrzuceni do jeziora ognia, płonącego siarką.      Iz 30,33; Obj 20,1-5; Obj 21,8

* dosłownie: żyjący

21. A pozostali zostali pobici przez siedzącego na koniu, mieczem* wychodzącym z Jego ust, i wszystkie ptaki nasyciły się ich ciałami.      Ez 39,17-20

* tj. długi tracki miecz - por. Obj 1,16 przypis **

↑↑

Rozdział 20

1. I widziałem anioła zstępującego z nieba, który miał klucz do otchłani* i wielki łańcuch w swojej ręce.      Hi 33,28; Ps 30,3; Obj 9,1

* gr.: Abyssos - bezdenna czeluść, głębia, otchłań

2. I pochwycił smoka, węża starodawnego, którym jest diabeł* i szatan**, i związał go na tysiąc lat;      Obj 12,9; Ps 50,10; Hi 9,3; Rz 16,20; Hbr 2,14

* gr.: diabolos - oszczerca, oskarżyciel; ** aramejski: przeciwnik

3. I wrzucił go do otchłani*, i zamknął go, i położył nad** nim pieczęć, aby już nie zwodził więcej narodów, aż się wypełni*** tysiąc lat; a po tych wydarzeniach trzeba, by został rozwiązany na krótki czas.      J 12,31; J 16,11

* gr.: Abyssos - bezdenna czeluść, głębia, otchłań; ** gr.: epano - ponad, na górze; *** lub: dokona się

4. I widziałem trony; i zasiedli na nich, i dany był im sąd; zobaczyłem dusze tych, którzy zostali ścięci toporem z powodu świadectwa Jezusa i z powodu Słowa Bożego, i tych, którzy nie oddali pokłonu dzikiemu zwierzęciu, ani jego obrazowi, i nie przyjęli jego znamienia na swoje czoło i na swoją rękę; ci ożyli i zaczęli królować* z Chrystusem tysiąc lat.      Rz 8,17; 2Tm 2,12; Obj 1,9

* lub: zakrólowali

5. Natomiast ci pozostali z umarłych nie ożyli, aż dopełni* się tysiąc lat. To jest pierwsze powstanie** z martwych.      Mt 22,30; 2Tm 2,18

* lub: dokona się, dobiegnie do końca; ** wzbudzenie

6. Błogosławiony* i święty ten, który ma udział w pierwszym powstaniu z martwych; nad tymi druga śmierć nie ma władzy**, ale będą kapłanami Boga i Chrystusa, i będą z Nim królować tysiąc lat.      Ef 2,5-6; J 5,25-29

* lub: szczęśliwy; ** gr.: eksousia - moc, autorytet, prawo

7. A gdy dopełni* się tysiąc lat, uwolniony** zostanie szatan ze swojego więzienia,      Ez 38,2

* lub: dokona się, dobiegnie do końca,; ** gr.: lyo - rozwiązać, znieść - 2P 3,11 przypis *

8. I wyjdzie zwieść narody, które są na czterech krańcach* ziemi, Goga i Magoga, aby je zgromadzić na bitwę**; a liczba ich jak piasek morza.      Ez 39,1

* dosłownie: rogach; ** lub: na wojnę

9. I wstąpili* na szerokość ziemi, i otoczyli obóz świętych i miasto umiłowane. I zstąpił ogień z nieba od Boga i pochłonął ich.      Iz 8,7; 2Krl 1,10; Ps 97,3

* lub: weszli (na górę), wspięli się

10. A diabeł, który ich zwodzi*, został wrzucony do jeziora ognia i siarki, gdzie** dzikie zwierzę i fałszywy prorok; i będą męczeni*** dniem i nocą na wieki wieków.      Iz 30,33; Obj 11,10; Obj 12,2; Obj 14,10

* lub: sprowadzał na manowce, odwodził od prawdy; ** gr.: hopou - partykuła miejsca, gdzie, w którym miejscu, dokąd; *** gr.: basanidzo - trzeć o kamień probierczy kamieniem łupkowym celem sprawdzenia czystości złota na podstawie zabarwienia smugi w wyniku tarcia - stąd: badać, próbować, przesłuchiwać przez tortury, torturować, męczyć, zmagać się na morzu z wiatrem

11. I widziałem wielki biały tron, i siedzącego na nim, od którego oblicza uciekła ziemia i niebo, i nie znalazło się miejsce dla nich.      Ps 9,7-8; Ps 47,8; Ps 89,14; Rz 2,5; Mt 24,35; 2P 3,10-12

12. I widziałem umarłych, małych i wielkich, stojących przed Bogiem; i zostały otwarte zwoje i inny zwój został otwarty, to jest zwój życia; i umarli z tych, którzy są zapisani w zwojach, zostali osądzeni według swoich czynów.      Obj 3,5; Dz 24,15; 1Kor 4,5

13. I morze wydało umarłych, którzy w nim byli, i Śmierć, i Hades* wydały umarłych, którzy w nich byli; i zostali osądzeni, każdy według swoich czynów.      J 5,28; 1Kor 15,50

* gr.: określenie krainy umarłych - hebr. Szeol - Dz 2,27 - Ps 16,10

14. I Śmierć*, i Hades zostały wrzucone w jezioro ognia. To jest ta druga śmierć.      Obj 21,8; 1Kor 15,26

* gr.: tanatos - śmierć - oddzielenie ducha od ciała

15. A jeśli ktoś nie został znaleziony jako zapisany w zwoju życia, został wrzucony do jeziora ognia.      Wj 32,32-33; Ps 69,29; Iz 30,33; Dn 12,1

↑↑

Rozdział 21

1. I widziałem nowe niebo i nową ziemię; bowiem pierwsze niebo i pierwsza ziemia przeminęły, i nie ma już morza.

2. A ja, Jan, widziałem miasto święte, Nowe Jeruzalem, zstępujące z nieba od Boga, które jest przygotowane jako oblubienica* przyozdobiona dla swojego męża.      Iz 52,1; Oz 2,16; Hbr 11,10; Obj 3,12

* lub: panna młoda

3. I słyszałem potężny głos z nieba, mówiący: Oto przybytek* Boga z ludźmi, i zamieszka** z nimi; a oni będą Jego ludem***, i sam**** Bóg będzie z nimi – ich Bóg.      Kpł 26,11; J 1,14

* lub: namiot; ** rozciągnie namiot; *** dosłownie: ludami; **** lub: On

4. I otrze Bóg wszelką łzę z ich oczu; i nie będzie już śmierci, ani bólu*, ani krzyku, ani znoju** już nie będzie; gdyż pierwsze rzeczy odeszły.      Iz 25,8; Jr 31,13; Hbr 2,14

* lub: smutku; ** gr.: ponos - trud, ból, nieszczęścia

5. A siedzący na tronie powiedział: Oto wszystko nowe czynię. I mówi mi: Napisz, bo te słowa są prawdziwe* i godne zaufania**.

* gr.: alethinos - rzeczywiste, zgodne z prawdą, szczere; ** gr.: pistos - być wiernym, być godnym zaufania, wierzyć

6. I powiedział mi: Stało się*. Ja jestem Alfa i Omega, początek i koniec. Ja pragnącemu** dam darmo ze źródła wody życia.      Obj 1,8; Obj 1,11; Obj 2,8

* dosłownie: staje się - tryb orzekający czas drugi teraźniejszy wynikający z czasu przeszłego strona czynna - por. Obj 16,17; ** gr.: dipsao - odczuwać pragnienie, cierpieć z pragnienia

7. Kto zwycięży*, odziedziczy wszystko**, i będę mu Bogiem, a on będzie mi synem.

* dosłownie: zwyciężający - czasownik teraźniejszy strona czynna; ** wszystkie

8. A tchórzliwym i niewierzącym*, i czyniącym obrzydliwości**, i mordercom, i nierządnikom, i czarownikom***, i bałwochwalcom, i wszystkim kłamcom ich dział będzie w jeziorze, które płonie ogniem i siarką; to jest śmierć druga.      Iz 57,11; Obj 20,15

* lub: niewiernym; ** gr.: bdelysso - czynić obrzydliwość, odwracać się z powodu odoru; *** gr.: farmakeus - od farmakon - narkotyk tj. napój służący do rzucania zaklęć - stąd: wytwórca mikstur leczniczych, czarownik

9. I przyszedł do mnie jeden z siedmiu aniołów, którzy mają siedem czasz napełnionych siedmioma ostatecznymi plagami, a rozmawiając ze mną, powiedział: Chodź, pokażę ci oblubienicę, małżonkę* Baranka.

* lub: pannę młodą

10. I przeniósł mnie w duchu na wielką, wysoką górę, i pokazał mi wielkie miasto, święte Jeruzalem, zstępujące z nieba od Boga,

11. Mające chwałę Boga; a światło jego podobne do najdroższego kamienia, jakby kamienia jaspisu, który jest jasny jak kryształ;

12. Ma ono także wielki i wysoki mur, mający dwanaście bram, a na bramach dwunastu aniołów* i wyryte** imiona dwunastu pokoleń*** synów Izraela.      Wj 24,4; Iz 60,18; Ez 48,31-34; Obj 7,5-8

* gr.: angelos - posłaniec, anioł; ** gr.: epigrafo - wypisać na, wyryć; *** gr.: fyle - plemię, naród, ród

13. Od wschodu trzy bramy, od północy trzy bramy, od południa trzy bramy, od zachodu trzy bramy.      Ez 48,31-34

14. A mur miasta ma* dwanaście fundamentów, a na nich imiona dwunastu apostołów Baranka.      Mt 10,2; Hbr 11,10

* dosłownie: mający

15. A ten, który rozmawiał* ze mną, miał złotą trzcinę**, aby zmierzyć miasto i jego bramy, i jego mury.      Wj 40,3; Ez 41,15; Obj 11,2

* dosłownie: mówiący; ** gr.: kalamos - pręt mierniczy, trzcina do pisania, laska

16. A miasto położone* jest jako czworokąt** i długość jego jest tak wielka, jak*** i szerokość. I zmierzył miasto trzciną na dwanaście tysięcy stadiów****; i długość, i szerokość, i wysokość jego jest równa.

* dosłownie: leży; ** gr.: tetragonos - czworokątny, kwadratowy; *** gr.: hosos - jak, jak długa; **** 1 stadion - 185 m - tu: 2220 km

17. I zmierzył jego mur – sto czterdzieści cztery łokcie* według miary człowieka, która jest miarą anioła.

* 1 łokieć - ok. 45 cm - tj. ok. 65m

18. I budulcem jego muru był jaspis; a samo miasto z czystego* złota, podobne do czystego* szkła.

* gr.: kataros - czysty, bez skazy, niewinny

19. A fundamenty muru miasta ozdobione* były wszelkimi drogimi kamieniami. Pierwszy fundament jaspis, drugi szafir, trzeci chalcedon, czwarty szmaragd,      Wj 25,7; Iz 54,11

* gr.: kosmeo - od gr.: kosmos - uporządkować, ozdobić, ustawić

20. Piąty sardoniks, szósty karneol, siódmy chryzolit, ósmy beryl, dziewiąty topaz, dziesiąty chryzopraz, jedenasty hiacynt, dwunasty ametyst.

21. A dwanaście bram, to dwanaście pojedynczych pereł*, każda brama była z jednej perły; a ulica miasta to czyste złoto, przezroczyste jak szkło.      Iz 60,17; Mt 13,45

* lub: dwanaście bram (ozdobione) dwunastoma perłami

22. I nie widziałem w nim świątyni*; albowiem PAN, Bóg Wszechmogący** jest jego świątynią*, i Baranek.

* lub: przybytku; ** gr.: pantokrator - władca nad wszystkim, wszechmocny

23. A miasto nie potrzebuje słońca ani księżyca, aby w nim świeciły*, oświeca je bowiem chwała Boga, a lampą jego jest Baranek.      Iz 60,19-20

* gr.: faino - ukazać się, świecić, jaśnieć, ujawnić

24. I narody*, które są zbawiane** będą chodzić w jego świetle, a królowie ziemi niosą do niego swoją chwałę i cześć.      Ps 22,7; Obj 22,2

* gr.: ethnos - plemię, naród, lud, nie-Żydzi; ** czasownik teraźniejszy strona bierna

25. A bramy jego nie będą nigdy zamykane we dnie; nocy tam bowiem nie będzie.

26. I zaniosą do niego chwałę* i cześć narodów.      Iz 60,5

* gr.: doksa - chwała, majestat, blask, splendor

27. I nie* wejdzie do niego nic nieczystego**, ani nikt, kto popełnia obrzydliwość i kłamstwo, tylko ci, którzy są zapisani w zwoju życia Baranka.      Jl 3,17

* gr.: ou me - podwójne zaprzeczenie - jako wzmocnienie; ** lub: pospolitego

↑↑

Rozdział 22

1. I pokazał mi czystą rzekę wody życia, jasną jak kryształ, wychodzącą z tronu Boga i Baranka.      Ps 36,8; Ps 46,4; J 4,10

2. Na środku jego placu* i po obu brzegach** rzeki – drzewo życia, przynoszące dwanaście owoców. Każdego miesiąca oddające po jednym owocu; a liście drzewa służą leczeniu*** narodów.

* lub: ulicy; ** dosłownie: stąd i stąd; *** lub: podtrzymaniu zdrowia - gr.: therapeia - opieka, pielęgnacja, leczenie, dobrowolna służba innym - por. Hbr 3,5 przypis *

3. I nie będzie już nic przeklętego, i będzie w nim tron Boga i Baranka, a Jego słudzy* będą Mu służyć,      Mt 4,10; Mt 6,24; J 12,26

* gr.: douloi - por. Obj 15,3 przypis *

4. I ujrzą Jego oblicze, a imię Jego będzie na ich czołach.      1Kor 13,12; Obj 3,12; Obj 14,1

5. I nocy tam nie będzie, i nie ma już potrzeby światła lampy i słońca; bo oświeca ich PAN Bóg, i będą królować na wieki wieków.

6. I powiedział mi: Te słowa są godne zaufania i prawdziwe, a PAN, Bóg świętych proroków, posłał swojego anioła, aby pokazać swoim sługom* to, co koniecznie musi stać się szybko**.

* gr.: doulois - por. Obj 15,3 przypis *; ** gr.: tachy - szybko, bez zwłoki, śpiesznie

7. Oto przychodzę śpiesznie. Błogosławiony* ten, kto zachowuje** słowa proroctwa tego zwoju.      Obj 1,3; Obj 22,10; Obj 22,12; Obj 22,20

* lub: szczęśliwy; ** strzeże

8. A ja, Jan, patrząc i słuchając, gdy to usłyszałem i zobaczyłem, upadłem, aby oddać pokłon* przed stopami anioła, który mi to ukazywał.      Obj 19,10; Obj 19,19

* lub: oddać cześć - por. w. 9 przypis **

9. I mówi mi: Uważaj* – nie rób tego; bo jestem współsługą twoim i twoich braci proroków, i tych, którzy zachowują słowa tego zwoju; Bogu oddaj pokłon**.      Kol 2,18

* lub: bacz, zwróć uwagę - Obj 19,10 przypis *; ** gr.: proskyneo - pierwotnie całować czyjąś dłoń w wyrazie szacunku klęknąć, paść na kolana, bić czołem, złożyć hołd

10. I mówi mi: Nie pieczętuj słów proroctwa tego zwoju; gdyż czas jest bliski.

11. Kto czyni niesprawiedliwość* niech nadal czyni** niesprawiedliwość, brudny niech nadal się pobrudzi***; sprawiedliwy niech nadal czyni**** sprawiedliwość, a kto święty niech nadal da się uświęcić.      Dn 12,10

* lub: gwałci prawo; ** dosł: niech jeszcze uczyni ...; *** lub: splugawi się, skala; **** dosłownie: da się uczynić ... lub niech jeszcze uczyni ...

12. I oto przychodzę śpiesznie, a zapłata moja jest ze mną, aby oddać każdemu zgodnie z tym jakie będzie jego dzieło.      Rz 2,6; 1Kor 3,8

13. Ja jestem Alfa i Omega, początek i koniec, pierwszy i ostatni.      Iz 41,4; Obj 1,8

14. Błogosławieni, którzy zachowują* Jego przykazania, aby do nich należało** prawo*** do drzewa życia, i by weszli bramami do miasta.      Rdz 2,9; Prz 13,12; Obj 12,17

* lub: strzegą; ** dosłownie: było; *** gr.: eksousia - prawo, moc, autorytet, władza

15. Na zewnątrz natomiast są psy* i czarownicy, i nierządnicy, i mordercy, i bałwochwalcy, i każdy, kto miłuje kłamstwo i dopuszcza** się go.      Pwt 23,19; 1Kor 6,9-10; Ga 5,19-21; Flp 3,2

* gr.: kyon - pies - idiom w znaczeniu obelżywym - ludzie bezwstydni; ** gr.: poieo - uczynić, spowodować, wytworzyć

16. Ja, Jezus, posłałem mojego anioła, aby wam świadczył o tych wydarzeniach w zborach*. Ja jestem korzeń i ród Dawida, gwiazda jasna i poranna.      Ml 4,2; Obj 2,28; 2P 1,19

* gr.: ekklesia - wywołani z, społeczność, zgromadzenie publiczne, hebr.: kahal - zgromadzenie - kahal Jahwe - lud Jahwe - Pwt 33,4

17. A Duch i oblubienica mówią: Przyjdź! A kto słyszy, niech powie: Przyjdź! A kto pragnie*, niech przyjdzie; a kto chce, niech weźmie wodę życia darmo.      Iz 55,1; J 7,37; J 4,10

* gr.: dipsao - odczuwać pragnienie, cierpieć z pragnienia

18. Współświadczę bowiem każdemu słuchającemu słów proroctwa tego zwoju: Jeśli ktoś dodaje coś do tego zwoju, doda mu też Bóg plag opisanych w tym zwoju.      Pwt 4,2

19. A jeśli ktoś odejmuje* ze słów proroctwa tego zwoju, Bóg odejmie* dział** jego ze zwoju*** życia i z miasta świętego, i które są opisane w tym zwoju.      Wj 32,33; Ps 69,28; Obj 3,5

* gr.: afaireo - zabrać, usunąć, odciąć; ** gr.: meros - część przynależna, los, udział, miejsce w czymś; *** mss Byz: drzewa życia

20. Mówi Ten, który świadczy* o tym: Tak, przychodzę śpiesznie**. Amen. Tak, przyjdź*** Panie Jezu!      J 21,25; Hbr 9,28

* lub: składa świadectwo; ** gr.: tachy - szybko, bez zwłoki, śpiesznie; *** dosłownie: chodź

21. Łaska Pana naszego Jezusa Chrystusa z wami wszystkimi. Amen.      Ef 6,23; 2Tes 3,18

Miary i wagi

Współczesne równoważniki biblijnych miar i wag.

Podanew przekładzie współczesne równoważniki biblijnych miar i wag są przybliżone. Miary te i wagi są bowiem różne w zależności od okresu i kultury. Ich ustalenie jest też utrudnione ze względu na niepewność co do czasu i zakresu redakcji poszczególnych ksiąg biblijnych. Mimo to, znajomość nawet przybliżonych równoważników pozwala wyobrazić sobie, z jakimi wielkościami mamy do czynienia.

Uwagi ogólne:

W przypadku jednostek monetarnych, które wcześniej mogły być jednostkami ciężaru, w kolumnie Równoważnik podano wagę oraz czas. Waga ma na celu przybliżenie znaczenia i wartości monety, a czas określenie, jaki wysiłek mógł być przez daną jednostkę nagradzany, przy założeniu, że dwunastogodzinna dniówka robotnika najemnego nagradzana była denarem lub drachmą. Monety pojawiły się w Izraelu ok. VI w. p. Chr. W tekście głównym przekładu podawano wielkości biblijne, chyba że ich nazwy czyniłyby przekład zbyt technicznym, niezrozumiałym lub nasuwającym błędne skojarzenia. W związku z powyższym, ekwiwalenty godzinowe podano według normy współczesnej, tj. środek dnia przypada na godzinę dwunastą, nie szóstą. Pod tabelą, w skróconej formie, podano wykaz dzieł, które wykorzystano przy tworzeniu tabeli. Wykaz ten wyjaśnia użyte w Uwagach skróty bibliograficzne. Inne skróty zostały wyjaśnione na stronach wstępnych niniejszej publikacji.

Uwagi podają typ jednostki, dziedzinę pomiaru, oryginalne brzmienie nazwy, przeliczniki i tam, gdzie to konieczne, odwołania do tekstu Biblii.

Nazwa

Równoważnik

Uwagi

artaba

67 l

pojem. poch. pers., mat. sypkie; gr. ἀρτάβη, = 1 medimnus + 3 choiniksy Hdt LS = 1/6 chomera; artaba egip. = 21,83 l; Iz 5:10

assarion

0,4 g/45 min

monet., rzym., miedź, mosiądz; gr. ἀσσάριον, hbr. אִיסָּד‎, = 1/16‎ denara; Mt 10:29; Łk 12:6

baryłka

22 l

pojem., mat. płynne, hbr. בַּח‎ SG, gr. βάτος; = 1 efa (?) = 1 bat (?) = 0,1 chomera (?); być może bat czasów NP. Inne: 30-34 l GING; 21,5 l Fri; egip. 21,83 l Segre; Łk 16:6

bat

40 l

pojem., mat. sypkie i płynne, hbr. בַּח, gr. κεράμιον (dzban) Iz 5:10; = 1 efa = 1 bat = 0,1 chomera. Inne: 40-45 l HALOT Hol; 39,39 l Flaw; egip. 21,83 l Segre

beka

6 g

hbr. בֶּקַע‎, gr. ἥμισυ τοῦ σίκλου l. δραχμή ; = 0,5 sykla = 0,01 miny; Rdz 24:22; Wj 38:26

krok

75 cm

gr. βῆμα; Dz 7:5

bukłak

22 l

pojem., mat. płynne, hbr. נֵבֶל‎, gr. ἀγγεῖον, lub: łagiew, 1Sm 10:3

cemed

jarzmo

0,58 ha 5.800 m²

hbr. צֶמֶד‎, gr. ζεύγη βοῶν: pow. do zaorania przez parę zwierząt pociągowych, 1Sm 14:14; Iz 5:10

choiniks

1,1 l

pojem., mat. sypkie i płynne, gr. χοῖνιξ, hbr. קַב‎ (qaw), Obj 6:6; lub 0,5 qawu 2Krl 6:25

chomer

400 l

pojem., mat. sypkie; hbr. חֹמֶר‎ = 6 artab Iz 5:10 = 10 ef Ez 45:11 = 10 batów = 50 sykli Kpł 27:16; Ez 45:14. Inne: 394 l HALOT, 450 kg LEH; 220 l Alex; Kpł 27:16; Lb 11:32; Oz 3:2

darejka

8,5 g

monet. pers., hbr. דַּרְבְּמוֹנִים‎; późniejsza drachma (?); 1Krn 29:7; Ezd 2:69; 8,27; Ne 7:70-72

denar

6 g/12 godz.

monet. rzym., srebro; łac. denarius, gr. δηνάριον l. δραχμή, hbr. בֶּקַע‎, gr. ἥμισυ τοῦ σίκλου; = 0,5 sykla Wj 38:26 = 0,4 aureusa = 16 assarionów, 64 kodrantesów = 128 leptonów

didrachma

12 g/2 dni

monet. gr. δίδραχμον; hbr. בֶּקַע‎, gr. ἥμισυ τοῦ σίκλου; Wj 38:26; 0,5 sykla = 2 drachmy = 0,25 statera; Mt 17:24

dłoń

7,5 cm

hbr. טֶפַח‎, gr. παλαιστής; = 4 palce = 1/6 łokcia, Wj 25:25; 37:12; Ez 40:5, 43; 43:13

drachma

6 g/12 godz.

monet. gr., srebro l. złoto, gr. δραχμή ; w SP hbr. בֶּקַע‎, gr. ἥμισυ τοῦ σίκλου; = 0,5 sykla Wj 38:26; Łk 15:8 = denar

droga szabatnia

1 km

hbr. דֶרֶךְ שַׁבָּח‎(derech szabbat) gr. σαββάτου ὁδόν: wg Joz 3:4 G; = 2000 łokci = 900 m = 5 stadiów (925 m) l. 6 stadiów (1100 m) Fla; Dz 1:12

dzień drogi

28 km (?)

gr. ἡμέρας ὁδὸν, hbr. דֶרֶךְ־יוֹם‎; odległość wnioskowana na podstawie informacji Hdt, który stację (σταθμός) umieszczał po 150 stadiach = 5 parasangów (26,6-31,5 km); w Łk 2:44 nie musi jednak chodzić o konkretną odległość

efa

40 l

hbr. אֵיפָה‎ (’efah), gr. οιφι : 0,1 chomera = 1 bat = 3 metrony (miary), Iz 5:10; inne: 40-45 l HALOT

funt

109,2 g

gr. λίτρα; hbr. לִיטְרָה‎ (litrah); w SG לִיטָרִין (litarin); 1/3 libry rzymskiej, tj. 327,45 g; wg T (Ettin) 60 sykli, tj. 354 g (1 sykl = 6 g, czyli 1 beka); wg GING Fri LS LN UBS Thayer EDNT równa rzymskiej librze, tj. 325 g l. 327,45 g; J 12:3; 19:39

gera

0,6 g

monet., ciężar, hbr. ׃גֵּרָה 1/20 sykla

godzina

godz. wsp. – 6 godz.

Godz. liczono od 6:00 do 18:00 i tak: 9:00 była godz. trzecią; 12:00 – szóstą, 15:00 – dziewiątą i 18:00 – dwunastą

hin

6 l

pojem., mat. płynne; hbr. הִין‎ (hin); hin egip. = 0,456 l; hin hbr. = 6,06 l = 1/60 chomera = 1/6 efy; np. Wj 29:40

kawałek pola

2,4 ha

Być może powierzchnia pola, hbr. מִשְּׂדֵה‎ (missedeh), gr. ἀπὸ τοῦ ἀγροῦ, obsiewana chomerem jęczmienia, wartości 50 sykli; Kpł 27:16

kaw

2 l

pojem., mat. sypkie, hbr. קַב‎, w T: קַבָא‎, hl, = 4 logi (לֹג‎) = 1/6 sei (סְאָה‎) = 1/6 hinu (הִין‎) = ok. 2 l; 2Krl 6:25 BDB, Flaw; por. choiniks Obj 6:6

kesita

1,43 kg

ciężar, arab. (?), hbr. קְשִׂיטָה‎ (qesitah), kawałek, gr. ἀμνός, co w Rdz 33:19 może oznaczać nie jednostkę miary, lecz owcę. Pozabiblijną paralelą dla kesity jest arab. keszita, tj. 481 dirhamów, czyli 1.429 g (Lane; HALOT); Rdz 33:19; Joz 24:32. W Jb 42:11 jedna kesita w tekście hbr. odpowiada 100 owcom w tekście gr. (קְשִׂיטָה אֶחָת – ἕκαστος ἀμνάδα), z czego mogłoby wynikać, że Rdz 33:19 można odczytać: za sto [owiec, czyli] kesitę

kodrantes

0,1 g/30 min

monet., gr. κοδράντης , łac. quadrans; = 2 leptonów = 0,25 assariona = 1/64 denara, Mt 5:26; Mk 12:42

kohorta

600 ludzi

rzym. jednostka taktyczna, gr. σπεῖρα ; = 0,1 legionu; np. Mt 27:27

kor

400 l

pojem., mat. sypkie i płynne, hbr. כֹּר‎, gr. κόρος; 1 chomer (חֹמֶר‎). Inne: 350-390 l HALOT; 450 l Milik

lepton

0,05 g/15 min

monet., gr. λεπτόν , = 0,5 kodrantesa; Mk 12:42

legion

6000 ludzi

rzym. jednostka taktyczna, gr. λεγιών , w czasach Jezusa (tj. za Augusta) liczył 6100 pieszych i 726 jezdnych; np. Mt 26:53

letek

200 l

pojem., mat. sypkie, hbr. לֶתֶךְ, hl, = 0,5 chomera; Oz 3:2

litr

1,1 l

zob. choiniks

libra

327,45 g

wg GING Fri LS LN UBS Thayer EDNT gr. λίτρα; hbr. לִיטְרָה‎ (litrah); w SG לִיטָרִין‎ (litarin); inne: 325 g Fri

log

0,5 l

pojem., mat. płynne, hbr. לֹג‎, gr. κοτύλη ;1/12 hinu. Inne: 0,5 l BDB, 1/3 l Holl, 1/6 l HALOT

łokieć

45 cm

hbr. אַמָּה‎ (’ammah), gr. πῆχυς; = 2 piędzi = 6 dłoni; np. Pwt 3:11; łokieć + dłoń = 52,5 cm Ez 40,5; 43,13; bab. i egip. = 49,5 l. 55 cm. Inne: 52,5 cm Jeremias, 46 cm Fri, 50 cm HALOT

metretes

40 l

pojem., mat. płynne, gr. μετρητής; hbr. בַּת; = bat = efa; J 2:6

metron

13,3 l

pojem., mat. sypkie, gr. μέτρον; = 1/3 efy, Iz 5:10

miara

13,3 l

pojem., mat. sypkie, hbr. סְאָה‎ (סְאִים, סָאתַיִם‎; seah), gr. μέτρον (metron); 1/3 efy, zob. sea

mila

1.478 m

łac. mille, gr. μίλιον, hbr. כִּבְרָה‎ (kiwrah) w SG, za Rdz 35:16, gdzie oznacza bliżej nieokreśloną odległość; = 1000 podwójnych kroków = 7,5-8 stadiów. Inne: 1.478,5 m GING; 1.480 m Fri; Mt 5:4

mina

0,83 kg

hbr. מָנֶה‎ (maneh), gr. μνᾶ: 1/60 talenta = 50 sykli = 830-982 g. Inne: 0,56-0,61; Ez 49:9

mina

600 g/100 dni

monet. gr., srebro lub złoto; hbr. מָנֶה (maneh), gr. μνᾶ: = 100 denarów; Łk 19:13

modios

8,75 l

pojem., mat. sypkie, rzym. modius, gr. μόδιος, Mt 5:15; Mk 4:21; Łk 11:33

obol

0,4 g/45 min

monet. gr. ὀβολός = 1/16 drachmy; Wj 30:13; Kpł 27:25; Lb 3:47; 18:16; 1Sm 2:36; Prz 17:6 G

omer

4 l

określany gomerem; hbr. עֹמֶר‎ (‘omer), gr. γομορ; = 0,1 efy; Wj 16:36

osioł chleba

80-160 l

hbr. חֲמוֹר לֶחֶם‎, określona ilość (?); 1Sm 16:20

palec

1,88 cm

hbr. אֶצְבַּע (’etsba‘), gr. δάκτυλος; Jr 52:21

piędź

22,5 cm

hbr. זֶרֶת‎ (zeret), gr. σπιθαμή; = 0,5 łokcia; Wj 28:16; 39:9; 1Sm 17:4; Iz 40:12; Ez 43:13

pokolenie

110 l. 35 lat

hbr. דּוֹר‎ (dor), gr. γενεά ; niejednoznaczne; może oznaczać czas życia jednego pokolenia, tj. ok. 110 lat, Rdz 15:16; Sdz 2:8-10, lub czas od początku pokolenia do pojawienia się pierwszych jego potomków, tj. ok. 35 lat, Wj 20:5; Lb 32:13; Pwt 2:14; Sdz 3:1

saton

13,3 l

pojem., mat. sypkie, gr. σάτον, Mk 13:33; Łk 13:21, zob. miara, sea

sążeń

1,85 m

gr. ὀργυιά, odległość od czubka śrokowego palca jednej ręki do czubka środkowego palca drugiej przy rozciągniętych ramionach; = 6 stóp. Inne: 1,38 m GING; Dz 27:28

sea

13,3 l

pojem., mat. sypkie, hbr. סְאָה (סָאתַיִם‎, סְאִים‎; seah), gr. μέτρον (metron); 1/3 efy = 6 kawów. Inne: 7,7 l ESVSB, 12,3 l; 13,5 l Fri; 15 l DJD HALOT; Rdz 18:6; 2Krl 7:1; w NP saton, miara, gr. σάτον Mk 13:33

srebrnik

12 g/2 dni

monet., srebro, hbr. כֶּסֶף‎ (kesef), gr. δίδραχμον, Rdz 20:16; wcześniej kawałek srebra, synonim pieniądza

stadion

185 m

gr. στάδιος, hbr. צֶמֶד שָׂדֶה‎ (tsemed sade) SG; = 100 sążni = 1/8 rzym. mili. Inne: 190 m Fri; 192 m GING LEH EDNT; Mt 14:24; Łk 24:13; J 6:19; 11:18; Obj 14:20; 21:16

stater

12 g/2 dni

monet. rzym., gr. στατήρ, hbr. שֶׁקֶל כֶּסֶף‎ (szeqel kesef); = 1 sykl = 4 drachmy (τετράδραχμον); Wj 30:13; Mt 17:24, 27

straże nocne (Izrael)

I: 18:00-22:00

II: 22:00-2:00

III: 2:00-6:00

Wj 14:24; Sdz 7:19; 1Sm 11:11; Ps 63:6

straże nocne (Rzym)

I: 18:00-21:00

II: 21:00-24:00

III: 23:00-3:00

IV: 3:00-6:00

Mt 14:25; Mk 13:35

sykl

12 g

ciężar, monet., hbr. שֶׁקֶל‎ (szeqel), gr. σίκλος; 8,33-16,74 g; = 1/3000 talenta = 1/50-1/60 miny = 2 beki; np. Wj 21:23; Pwt 22:19; 2Krl 15:20; Mt 17:24, 27

sykl świątynny

12 g

ciężar, monet., hbr. שֶׁקֶל הַקֹּדֶשׁ‎ (szeqel haqqodesz), gr. ὁ σίκλος ὁ ἅγιος: (1) sykl odważany za pomocą odważników świątynnych, = 20 ger; (2) sykl cięższy od standardowego o 0,5 g (?); Wj 38:26

talent

50 kg

ciężar, hbr. כִּכָּר‎ (kikkar), gr. τάλαντον. Inne: tzw. talent lżejszy = 49,1 kg; talent cięższy (babiloński) = 58,9 kg, później obniżony do 49,1 kg; 26-36 kg GING; 28-36 kg Fri; 30,6 kg; izraelski 3 4 kg, a rzymski 41 kg EDNT; = 3000 sykli; Wj 38:24; lKrl 10:17; Ezd 2:69; Ez 45:9; Obj 16:21

talent

50 kg/20 lat

monet., srebro lub złoto, hbr. כִּכָּר‎ (kikkar), gr. τάλαντον; = 60 min = 240 aureusów = 6000 denarów UBS; talent złoty był droższy; Mt 18:24; 25:15

trzy dni drogi

84 km (?)

hbr. דֶּרֶךְ שְׁלֹשֶׁת יָמִים, gr. ὁδὸν τριῶν ἡμερῶν, hbr. דֶרֶךְ־יוֹם; w Rdz 30:36; Wj 3:18; 15:22 może jednak chodzić o idiomatyczne określenie dużej odległości, a w Jo 3:3 o wielkość miasta

zagon

2.000 m 2 (?)

hbr. מַעֲנָה, (ma‘anah), powierzchnia zaorywana jednym zaprzęgiem zwierząt; 1Sm 14:14; Ps 129:3

Piotr Zaremba

Wykaz dzieł

Alex:

Alexander D. P. 1984. The Lions Handbook to the Bible; Tring: Lion Publishing: 104-109

BDB:

Brown F., Driver S.R., Briggs C. A. 1907. Hebrew and English Lexicon; Oxford: Claredon Press

BW10:

2016. BibleWorks LLC

DJD:

2009-1955. Discoveries in the Judean Desert; Claredon: Oxford: 221-318

EDNT:

Balz H. 1990. Exegetical Dictionary of the New Testament; Grand Rapids: Eerdmans; Ettin: Ettinger Y. 2011. Torah archaeology sheds light on ancient Talmudic dispute; Haaretz. 9 września 2011

Flaw:

Flawiusz J., Dawne dzieje Izraela, VIII, 2. 9

Flaw^2:

Flawiusz J. Dawne dzieje Izraela, IX, 62

Fri:

Friberg B., Friberg T., Miller N.F. 2000. Analytical Lexicon of the Greek New Testament, Grand Rapids: Baker

GING:

Gingrich F.W. 1983. Shorter Lexicon of the Greek New Testament, Chicago: University of Chicago Press

HALOT:

Koehler L., Baumgartner W. 2000. Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament. Leiden: Brill

Hdt:

Herodot, Dzieje V, 53, 1-54, 2

Hol:

Holladay W.L. 2000. A Concise Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament Based upon the Lexical Work of Ludwig Koehler and Walter Baumgartner; Grand Rapids: Eerdmans

Lane:

Lane E.W. 1885. An Arabic-English Lexicon. London: Williams and Norgate: VII, 3522b

LEH:

Lust J., Eynikel E., Hauspie K. 2003. A Greek-English Lexicon of the Septuagint. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft

LN:

Louw J.E., Nida E.A. 1989. Greek-English Lexicon of the New Testament Based on Semantic Domains. 2. wyd. New York: United Bible Societies

LS:

Liddell H.G., Scott R. 1996. A Greek-English Lexicon. Oxford: Claredon Press

Milik:

Milik J.T. 1959. Biblica 40: 985n

Segre:

Segre A. 1945. A Documentary Analysis of Ancient Palestinian Units of Measure. Journal of Biblical Literature, t. 64, nr 3 (wrzesień 1945): 357-375

SG:

Salkinson I.E, Ginsburg C.D. 1886, Hebrew New Testament, wyd. popr. 1999 w kierunku zgodności z Tekstem Przyjętym greckiego NT. London: Bible Society

Thayer:

Thayer J.H. 2000. A Greek-English Lexicon of the New Testament. International Bible Translators

TWOT:

Harris R.L. (red.). 1981. Theological Wordbook of the Old Testament, Chicago: The Moody Bible Institure of Chicago

USB:

Newman B.M. 1993. A Concise Greek-English Dictionary of the New Testament, Stuttgart: United Bible Societies

VGNT:

Moulton J.H., Millingan G. 1930. Vocabulary of the Greek Testament, London: Hodder and Stoughton

Dodatki

Miary i wagi używane w Izraelu

Mapy i tabele

1. Chronologia proroków

2. Izrael w czasach Starego Przymierza

3. Izrael w czasach Nowego Przymierza

4. Podróże apostoła Pawła

Table of Contents

Start

Wstęp

Wykaz skrótów

Wykaz ksiąg

Księga Rut

Księga Estery

Księga Hioba

Księga Psalmów

Księga Przysłów

Księga Kaznodziei Salomona

Pieśń nad Pieśniami

Lamentacje

Księga Ozeasza

Księga Joela

Księga Amosa

Księga Abdiasza

Księga Jonasza

Księga Micheasza

Księga Nahuma

Księga Habakuka

Księga Sofoniasza

Księga Aggeusza

Księga Zachariasza

Księga Malachiasza

Ewangelia według Mateusza

Ewangelia według Marka

Ewangelia według Łukasza

Ewangelia według Jana

Dzieje Apostolskie

List apostoła Pawła do Rzymian

Pierwszy list apostoła Pawła do Koryntian

Drugi list apostoła Pawła do Koryntian

List apostoła Pawła do Galacjan

List apostoła Pawła do Efezjan

List apostoła Pawła do Filipian

List apostoła Pawła do Kolosan

Pierwszy list apostoła Pawła do Tesaloniczan

Drugi list apostoła Pawła do Tesaloniczan

Pierwszy list apostoła Pawła do Tymoteusza

Drugi list apostoła Pawła do Tymoteusza

List apostoła Pawła do Tytusa

List apostoła Pawła do Filemona

List do Hebrajczyków

List apostoła Jakuba

Pierwszy list apostoła Piotra

Drugi list apostoła Piotra

Pierwszy list apostoła Jana

Drugi list apostoła Jana

Trzeci list apostoła Jana

List Judy

Księga Objawienia

Dodatki